ຂອນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ.
၁. ခန္ဓသံယုတ္တံ
໑. ຂັນທະສັງຍຸດ
၁. နကုလပိတုဝဂ္ဂေါ
໑. ນະກຸລະປິຕຸວັກ
၁. နကုလပိတုသုတ္တံ
໑. ນະກຸລະປິຕຸສູດ
໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າເພສາກະຣາວັນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ອະໄພຍະທານແກ່ເນື້ອ ໃກ້ເມືອງສຸສຸມາຣະຄິຣະ ໃນແຄວ້ນພັກຄະ. ຄັ້ງນັ້ນ ນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:
‘‘အဟမသ္မိ, ဘန္တေ, ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော အာတုရကာယော အဘိက္ခဏာတင်္ကော. အနိစ္စဒဿာဝီ ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော မနောဘာဝနီယာနဉ္စ ဘိက္ခူနံ. ဩဝဒတု မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; အနုသာသတု မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ယံ မမဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.
“ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງເປັນຜູ້ແກ່ເຖົ້າ ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ ລ່ວງການຜ່ານໄວມາແລ້ວ ບັນລຸເຖິງໄວສຸດທ້າຍ ມີກາຍກະສັບກະສ່າຍ ເຈັບປ່ວຍຢູ່ເປັນນິດ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍຂ້າພະອົງນີ້ ບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ພົບພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂປດໂອວາດຂ້າພະອົງ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂປດສັ່ງສອນຂ້າພະອົງ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ຂ້າພະອົງ ຕະຫຼອດກາລານານເທີ້ນ”.
‘‘ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ, ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ! အာတုရော ဟာယံ, ဂဟပတိ, ကာယော အဏ္ဍဘူတော ပရိယောနဒ္ဓေါ. ယော ဟိ, ဂဟပတိ, ဣမံ ကာယံ ပရိဟရန္တော မုဟုတ္တမ္ပိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနေယျ, ကိမညတြ ဗာလျာ? တသ္မာတိဟ တေ, [Pg.2] ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘အာတုရကာယဿ မေ သတော စိတ္တံ အနာတုရံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ.
“ຢ່າງນັ້ນແຫຼະ ຄະຫະບໍດີ! ຢ່າງນັ້ນແຫຼະ ຄະຫະບໍດີ! ກາຍນີ້ກະສັບກະສ່າຍແທ້ໆ ເປັນດັ່ງຟອງໄຂ່ ມີໜັງຫຸ້ມຫໍ່ໄວ້. ຄະຫະບໍດີ ກໍບຸກຄົນຜູ້ບໍລິຫານກາຍນີ້ຢູ່ ຈະປະຕິຍານຕົນວ່າບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ແມ່ນພຽງແຕ່ຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ ຈະມີຫຍັງນອກຈາກຄວາມເຂົາ? ເພາະເຫດນັ້ນແຫຼະ ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອເຮົາມີກາຍກະສັບກະສ່າຍຢູ່, ຈິດຂອງເຮົາຈັກບໍ່ກະສັບກະສ່າຍ’. ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ແຫຼະ”.
အထ ခေါ နကုလပိတာ ဂဟပတိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ နကုလပိတရံ ဂဟပတိံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝိပ္ပသန္နာနိ ခေါ တေ, ဂဟပတိ, ဣန္ဒြိယာနိ; ပရိသုဒ္ဓေါ မုခဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. အလတ္ထ နော အဇ္ဇ ဘဂဝတော သမ္မုခါ ဓမ္မိံ ကထံ သဝနာယာ’’တိ?
ຄັ້ງນັ້ນ ນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີ ຊື່ນຊົມຍິນດີພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວ ເຂົ້າໄປຫາພຣະສາຣີບຸດເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະສາຣີບຸດ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະສາຣີບຸດໄດ້ກ່າວກັບນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຄະຫະບໍດີ ອິນຊີທັງຫຼາຍຂອງທ່ານຜ່ອງໃສຍິ່ງນັກ, ຜິວພັນວັນນະແຫ່ງໃບໜ້າກໍບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ. ມື້ນີ້ ທ່ານໄດ້ຟັງທັມມະເທດສະໜາ ນະ ເບື້ອງພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແດ່ຫຼືບໍ່?”
‘‘ကထဉှိ နော သိယာ, ဘန္တေ! ဣဒါနာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ အမတေန အဘိသိတ္တော’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဂဟပတိ, ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ အမတေန အဘိသိတ္တော’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘အဟမသ္မိ, ဘန္တေ, ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော အာတုရကာယော အဘိက္ခဏာတင်္ကော. အနိစ္စဒဿာဝီ ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော မနောဘာဝနီယာနဉ္စ ဘိက္ခူနံ. ဩဝဒတု မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; အနုသာသတု မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ယံ မမဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’’တိ.
“ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຈະບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນໄດ້ແນວໃດ! ຕອນນີ້ ຂ້າພະອົງໄດ້ຮັບການຫົດສົງດ້ວຍນ້ຳອຳມະລິດ ຄືທັມມະເທດສະໜາ ຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ”. “ຄະຫະບໍດີ ກໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຊົງຫົດສົງທ່ານດ້ວຍນ້ຳອຳມະລິດ ຄືທັມມະເທດສະໜາ ຢ່າງໃດເລົ່າ?”. “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ຂ້າພະອົງໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງເປັນຜູ້ແກ່ເຖົ້າ ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ ລ່ວງການຜ່ານໄວມາແລ້ວ ບັນລຸເຖິງໄວສຸດທ້າຍ ມີກາຍກະສັບກະສ່າຍ ເຈັບປ່ວຍຢູ່ເປັນນິດ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍຂ້າພະອົງນີ້ ບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ເຂົ້າεຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ບໍ່ຄ່ອຍໄດ້ພົບພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຈະເລີນໃຈ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂປດໂອວາດຂ້າພະອົງ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂປດສັ່ງສອນຂ້າພະອົງ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ຂ້າພະອົງ ຕະຫຼອດກາລານານເທີ້ນ’.”
‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ, ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ! အာတုရော ဟာယံ, ဂဟပတိ, ကာယော အဏ္ဍဘူတော ပရိယောနဒ္ဓေါ. ယော ဟိ, ဂဟပတိ, ဣမံ ကာယံ ပရိဟရန္တော မုဟုတ္တမ္ပိ အာရောဂျံ ပဋိဇာနေယျ, ကိမညတြ ဗာလျာ? တသ္မာတိဟ တေ ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – အာတုရကာယဿ မေ သတော စိတ္တံ အနာတုရံ ဘဝိဿတီတိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗ’န္တိ. ဧဝံ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ အမတေန အဘိသိတ္တော’’တိ.
“ເມື່ອຂ້າພະອົງກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສກັບຂ້າພະອົງດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຢ່າງນັ້ນແຫຼະ ຄະຫະບໍດີ! ຢ່າງນັ້ນແຫຼະ ຄະຫະບໍດີ! ກາຍນີ້ກະສັບກະສ່າຍແທ້ໆ ເປັນດັ່ງຟອງໄຂ່ ມີໜັງຫຸ້ມຫໍ່ໄວ້. ຄະຫະບໍດີ ກໍບຸກຄົນຜູ້ບໍລິຫານກາຍນີ້ຢູ່ ຈະປະຕິຍານຕົນວ່າບໍ່ມີໂລກໄພໄຂ້ເຈັບ ແມ່ນພຽງແຕ່ຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ ຈະມີຫຍັງນອກຈາກຄວາມເຂົາ? ເພາະເຫດນັ້ນແຫຼະ ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: ເມື່ອເຮົາມີກາຍກະສັບກະສ່າຍຢູ່, ຈິດຂອງເຮົາຈັກບໍ່ກະສັບກະສ່າຍ. ຄະຫະບໍດີ ທ່ານຄວນສຶກສາຢ່າງນີ້ແຫຼະ’. ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງຫົດສົງຂ້າພະອົງດ້ວຍນ້ຳອຳມະລິດ ຄືທັມມະເທດສະໜາ ຢ່າງນີ້ແຫຼະ”.
‘‘န ဟိ ပန တံ, ဂဟပတိ, ပဋိဘာသိ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိံ ပဋိပုစ္ဆိတုံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, အာတုရကာယော စေဝ ဟောတိ အာတုရစိတ္တော စ, ကိတ္တာဝတာ စ ပန အာတုရကာယော ဟိ ခေါ ဟောတိ နော စ အာတုရစိတ္တော’’’တိ[Pg.3]? ‘‘ဒူရတောပိ ခေါ မယံ, ဘန္တေ, အာဂစ္ဆေယျာမ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထမညာတုံ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တံယေဝ သာရိပုတ္တံ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော’’တိ.
“ຄະຫະບໍດີ ກໍທ່ານບໍ່ມີປະຕິພານທີ່ຈະທູນຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ເລີຍບໍວ່າ: ‘ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຽງໃດໜໍ ບຸກຄົນຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມີກາຍກະສັບກະສ່າຍ ແລະ ມີຈິດກະສັບກະສ່າຍດ້ວຍ, ແລະ ພຽງໃດ ບຸກຄົນຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມີກາຍກະສັບກະສ່າຍ ແຕ່ມີຈິດບໍ່ກະສັບກະສ່າຍ’?”. “ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ແມ່ນແຕ່ຈາກທີ່ໄກ ພວກຂ້າພະອົງກໍຍັງອຸດສາຫະເດີນທາງມາ ເພື່ອຈະໄດ້ຮູ້ທົ່ວເຖິງເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້ ໃນສຳນັກຂອງພຣະສາຣີບຸດ. ເປັນການດີແທ້ໆ ຂໍເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້ ຈົ່ງແຈ່ມແຈ້ງແກ່ພຣະສາຣີບຸດເທີ້ນ”.
‘‘တေန ဟိ, ဂဟပတိ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ နကုလပိတာ ဂဟပတိ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ. အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ –
“ຄະຫະບໍດີ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈັກກ່າວ”. ນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີ ໄດ້ຮັບສະໜອງຄຳຂອງພຣະສາຣີບຸດວ່າ: “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ”. ພຣະສາຣີບຸດໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ:
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, အာတုရကာယော စေဝ ဟောတိ, အာတုရစိတ္တော စ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ‘အဟံ ရူပံ, မမ ရူပ’န္တိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယီ ဟောတိ. တဿ ‘အဟံ ရူပံ, မမ ရူပ’န္တိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယိနော တံ ရူပံ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ.
“ຄະຫະບໍດີ ກໍບຸກຄົນມີກາຍກະສັບກະສ່າຍ ແລະ ມີຈິດກະສັບກະສ່າຍ ຢ່າງໃດເລົ່າ? ຄະຫະບໍດີ ປຸຖຸຊົນໃນໂລກນີ້ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ ບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອໍຣິຍະທັມ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອໍຣິຍະທັມ ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດປຸຣິສະທັມ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດປຸຣິສະທັມ ຍ່ອມεຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ (ຕົວຕົນ) ຫຼື ເຫັນອັດຕາມີຮູບ ຫຼື ເຫັນຮູບໃນອັດຕາ ຫຼື ເຫັນອັດຕາໃນຮູບ. ເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນຮູບ, ຮູບເປັນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອຮູບນັ້ນແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນຮູບ, ຮູບເປັນຂອງເຮົາ’ ນັ້ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ ເພາະຄວາມແປປວນ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງຮູບ.
‘‘ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ, ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ. ‘အဟံ ဝေဒနာ, မမ ဝေဒနာ’တိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယီ ဟောတိ. တဿ ‘အဟံ ဝေဒနာ, မမ ဝေဒနာ’တိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယိနော, သာ ဝေဒနာ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ဝေဒနာဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ.
“ຍ່ອມເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼື ເຫັນອັດຕາມີເວທະນາ ຫຼື ເຫັນເວທະນາໃນອັດຕາ ຫຼື ເຫັນອັດຕາໃນເວທະນາ. ເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນເວທະນາ, ເວທະນາເປັນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອເວທະນານັ້ນແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນເວທະນາ, ເວທະນາເປັນຂອງເຮົາ’ ນັ້ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ ເພາະຄວາມແປປວນ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງເວທະນາ.
‘‘သညံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, သညာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ သညံ, သညာယ ဝါ အတ္တာနံ. ‘အဟံ သညာ, မမ သညာ’တိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယီ ဟောတိ. တဿ ‘အဟံ သညာ, မမ သညာ’တိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယိနော, သာ သညာ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ သညာဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ.
“ຍ່ອມເຫັນສັນຍາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼື ເຫັນອັດຕາມີສັນຍາ ຫຼື ເຫັນສັນຍາໃນອັດຕາ ຫຼື ເຫັນອັດຕາໃນສັນຍາ. ເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນສັນຍາ, ສັນຍາເປັນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອສັນຍານັ້ນແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນສັນຍາ, ສັນຍາເປັນຂອງເຮົາ’ ນັ້ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ ເພາະຄວາມແປປວນ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງສັນຍາ.
‘‘သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ, သင်္ခါရဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ သင်္ခါရေ, သင်္ခါရေသု ဝါ အတ္တာနံ. ‘အဟံ သင်္ခါရာ, မမ သင်္ခါရာ’တိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယီ ဟောတိ. တဿ ‘အဟံ သင်္ခါရာ, မမ သင်္ခါရာ’တိ ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယိနော, တေ သင်္ခါရာ ဝိပရိဏမန္တိ အညထာ ဟောန္တိ. တဿ သင်္ခါရဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ.
“ຍ່ອມເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼື ເຫັນອັດຕາມີສັງຂານ ຫຼື ເຫັນສັງຂານໃນອັດຕາ ຫຼື ເຫັນອັດຕາໃນສັງຂານ. ເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນສັງຂານ, ສັງຂານເປັນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍນັ້ນແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນສັງຂານ, ສັງຂານເປັນຂອງເຮົາ’ ນັ້ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ ເພາະຄວາມແປປວນ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງສັງຂານ.
“ຍ່ອມເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼື ເຫັນອັດຕາມີວິນຍານ ຫຼື ເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາ ຫຼື ເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານ. ເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍความຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນວິນຍານ, ວິນຍານເປັນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອວິນຍານນັ້ນແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນວິນຍານ, ວິນຍານເປັນຂອງເຮົາ’ ນັ້ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ ເພາະຄວາມແປປວນ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງວິນຍານ. ຄະຫະບໍດີ ຢ່າງນີ້ແຫຼະ ຊື່ວ່າ ບຸກຄົນມີກາຍກະສັບກະສ່າຍ ແລະ ມີຈິດກະສັບກະສ່າຍ.”
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, အာတုရကာယော ဟိ ခေါ ဟောတိ နော စ အာတုရစိတ္တော? ဣဓ, ဂဟပတိ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ‘အဟံ ရူပံ, မမ ရူပ’န္တိ န ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယီ ဟောတိ. တဿ ‘အဟံ ရူပံ, မမ ရူပ’န္တိ အပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယိနော, တံ ရူပံ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ.
“ຄະຫະບໍດີ ກໍບຸກຄົນມີກາຍກະສັບກະສ່າຍ ແຕ່ມີຈິດບໍ່ກະສັບກະສ່າຍ ຢ່າງໃດເລົ່າ? ຄະຫະບໍດີ ອໍຣິຍະສາວົກໃນໂລກນີ້ ຜູ້ໄດ້ສະດັບ ໄດ້ເຫັນພຣະອໍຣິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ສະຫຼາດໃນອໍຣິຍະທັມ ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນອໍຣິຍະທັມ ໄດ້ເຫັນສັດບຸຣຸດທັງຫຼາຍ ສະຫຼາດໃນສັດປຸຣິສະທັມ ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນສັດປຸຣິສະທັມ ຍ່ອມບໍ່ເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນອັດຕາມີຮູບ ຫຼື ບໍ່ເຫັນຮູບໃນອັດຕາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນອັດຕາໃນຮູບ. ບໍ່ເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນຮູບ, ຮູບເປັນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອຮູບນັ້ນແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ແກ່ອໍຣິຍະສາວົກຜູ້ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນຮູບ, ຮູບເປັນຂອງເຮົາ’ ນັ້ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ເພາະຄວາມແປປວນ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງຮູບ.
‘‘န ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ, န ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ. ‘အဟံ ဝေဒနာ, မမ ဝေဒနာ’တိ န ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယီ ဟောတိ. တဿ ‘အဟံ ဝေဒနာ, မမ ဝေဒနာ’တိ အပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယိနော, သာ ဝေဒနာ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ဝေဒနာဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ.
“ຍ່ອມບໍ່ເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນອັດຕາມີເວທະນາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນເວທະນາໃນອັດຕາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນອັດຕາໃນເວທະນາ. ບໍ່ເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນເວທະນາ, ເວທະນາເປັນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອເວທະນານັ້ນແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ແກ່ອໍຣິຍະສາວົກຜູ້ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນເວທະນາ, ເວທະນາເປັນຂອງເຮົາ’ ນັ້ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ເພາະຄວາມແປປວນ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງເວທະນາ.
‘‘န သညံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န သညာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ သညံ, န သညာယ ဝါ အတ္တာနံ. ‘အဟံ သညာ, မမ သညာ’တိ န ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယီ ဟောတိ. တဿ ‘အဟံ သညာ, မမ သညာ’တိ အပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယိနော, သာ သညာ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ သညာဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ.
“ຍ່ອມບໍ່ເຫັນສັນຍາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນອັດຕາມີສັນຍາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນສັນຍາໃນອັດຕາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນອັດຕາໃນສັນຍາ. ບໍ່ເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນສັນຍາ, ສັນຍາເປັນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອສັນຍານັ້ນແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ແກ່ອໍຣິຍະສາວົກຜູ້ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນສັນຍາ, ສັນຍາເປັນຂອງເຮົາ’ ນັ້ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ເພາະຄວາມແປປວນ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງສັນຍາ.
``န သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န သင်္ခါရဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ သင်္ခါရေ, န သင်္ခါရေသု ဝါ အတ္တာနံ. ‘အဟံ သင်္ခါရာ, မမ သင်္ခါရာ’တိ န ပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယီ ဟောတိ. တဿ ‘အဟံ သင်္ခါရာ, မမ သင်္ခါရာ’တိ အပရိယုဋ္ဌဋ္ဌာယိနော, တေ သင်္ခါရာ ဝိပရိဏမန္တိ အညထာ ဟောန္တိ. တဿ သင်္ခါရဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ.
`` ຍ່ອມບໍ່εຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນອັດຕາມີສັງຂານ ຫຼື ບໍ່ເຫັນສັງຂານໃນອັດຕາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນອັດຕາໃນສັງຂານ. ບໍ່ເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນສັງຂານ, ສັງຂານເປັນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍນັ້ນແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ແກ່ອໍຣິຍະສາວົກຜູ້ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນສັງຂານ, ສັງຂານເປັນຂອງເຮົາ’ ນັ້ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ເພາະຄວາມແປປວນ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງສັງຂານ.
“ຍ່ອມບໍ່ເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນອັດຕາມີວິນຍານ ຫຼື ບໍ່ເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາ ຫຼື ບໍ່ເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານ. ບໍ່ເປັນຜູ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນວິນຍານ, ວິນຍານເປັນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອວິນຍານນັ້ນແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ແກ່ອໍຣິຍະສາວົກຜູ້ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນວ່າ ‘ເຮົາເປັນວິນຍານ, ວິນຍານເປັນຂອງເຮົາ’ ນັ້ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນใจ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ເພາະຄວາມແປປວນ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງວິນຍານ. ຄະຫະບໍດີ ຢ່າງນີ້ແຫຼະ ຊື່ວ່າ ບຸກຄົນມີກາຍກະສັບກະສ່າຍ ແຕ່ມີຈິດບໍ່ກະສັບກະສ່າຍ”.
ဣဒမဝေါစ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော. အတ္တမနော နကုလပိတာ ဂဟပတိ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ. ပဌမံ.
ພຣະສາຣີບຸດໄດ້ກ່າວພາສິດນີ້ແລ້ວ. ນະກຸລະປິຕາຄະຫະບໍດີ ມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພາສິດຂອງພຣະສາຣີບຸດແລ້ວ. ຈົບ ສູດທີໜຶ່ງ.
၂. ဒေဝဒဟသုတ္တံ
໒. ເທວະທະຫະສູດ
໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ນິຄົມຂອງພວກສາກະຍະ ຊື່ວ່າ ເທວະທະຫະ ໃນແຄວ້ນສັກກະ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບ ຜູ້ມີຄວາມປະສົງຈະເດີນທາງໄປສູ່ປັດສິມາພູມ (ຊົນນະບົດທິດຕາເວັນຕົກ) ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງທັງຫຼາຍ ປາດຖະໜາຈະເດີນທາງໄປສູ່ປັດສິມາພູມຊົນນະບົດ ແລະປາດຖະໜາຈະເຂົ້າພັກອາໄສຢູ່ໃນປັດສິມາພູມຊົນນະບົດນັ້ນ ພຣະເຈົ້າຂ້າ.'
‘‘အပလောကိတော ပန ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော’’တိ? ‘‘န ခေါ နော, ဘန္တေ, အပလောကိတော အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော’’တိ. ‘‘အပလောကေထ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တံ. သာရိပုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခူနံ အနုဂ္ဂါဟကော သဗြဟ္မစာရီန’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ.
'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີໄດ້ລາພຣະສາຣີບຸດແລ້ວຫຼືຍັງ?' 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງທັງຫຼາຍ ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ລາພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸເລີຍ ພຣະເຈົ້າຂ້າ.' 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີຈົ່ງໄປລາພຣະສາຣີບຸດສາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະສາຣີບຸດເປັນບັນດິດ ເປັນຜູ້ຄອຍເກື້ອກູນເພື່ອນພຣົມມະຈາລີທັງຫຼາຍ.' ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ນ້ອມຮັບພຣະດຳລັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າຂ້າ.'
တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ဧဠဂလာဂုမ္ဗေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣစ္ဆာမ မယံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ပစ္ဆာဘူမံ ဇနပဒံ ဂန္တုံ, ပစ္ဆာဘူမေ ဇနပဒေ နိဝါသံ ကပ္ပေတုံ. အပလောကိတော နော သတ္ထာ’’တိ.
ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຢູ່ທີ່ພຸ່ມໄມ້ສະແກແຫ່ງໜຶ່ງ ໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ນຊົມຍິນດີພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ. ຄັ້ນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກ່າວກັບພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ຂ້າພະອົງທັງຫຼາຍ ປາດຖະໜາຈະເດີນທາງໄປສູ່ປັດສິມາພູມຊົນນະບົດ ແລະປາດຖະໜາຈະເຂົ້າພັກອາໄສຢູ່ໃນປັດສິມາພູມຊົນນະບົດນັ້ນ. ພວກຂ້າພະອົງ ໄດ້ລາພຣະສາດສະດາແລ້ວ.'
'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ມີຢູ່ທີ່ຄົນທັງຫຼາຍຈະຖາມບັນຫາແກ່ພິກຂຸຜູ້ໄປສູ່ຕ່າງແດນ ຄື ບັນດິດກະລັດສັດກໍມີ ບັນດິດພຣາມກໍມີ ບັນດິດຄະຫະບໍດີກໍມີ ບັນດິດສະມະນະກໍມີ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເພາະມະນຸດຜູ້ເປັນບັນດິດນັ້ນ ມັກໃຝ່ຮູ້ໃຝ່ສອບຖາມວ່າ: "ພຣະສາດສະດາຂອງພວກທ່ານ ມີວາທະຢ່າງໃດ ມີປົກກະຕິສອນຢ່າງໃດ?" ພວກທ່ານໄດ້ຟັງທຳມາດີແລ້ວຫຼື, ຮຽນມາດີແລ້ວຫຼື, ມົນສິການດີແລ້ວຫຼື, ຊົງຈຳໄວ້ດີແລ້ວຫຼື, ແທງຕະຫຼອດດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາຫຼື? ເພື່ອວ່າເມື່ອພວກທ່ານຕອບບັນຫາ ຈະໄດ້ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ກ່າວຕາມຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ບໍ່ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ, ສະແດງທຳສົມຄວນແກ່ທຳ, ແລະບໍ່ມີໃຜຜູ້ເປັນເພື່ອນຮ່ວມປະຕິບັດທຳ ຈະຕິຕຽນຄຳກ່າວອັນມີເຫດຜົນນັ້ນໄດ້.'
‘‘ဒူရတောပိ ခေါ မယံ, အာဝုသော, အာဂစ္ဆေယျာမ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထမညာတုံ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တံယေဝ သာရိပုတ္တံ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော’’တိ. ‘‘တေန ဟာဝုသော, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ –
'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ແມ່ນແຕ່ຈາກທີ່ໄກ ພວກຂ້າພະອົງກໍຍັງອຸດສາຫະເດີນທາງມາສູ່ສຳນັກຂອງພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ເພື່ອຈະຮູ້ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້. ເປັນການດີແທ້ໆ ຫາກເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້ ຈະແຈ່ມແຈ້ງແກ່ປັນຍາຂອງພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸເອງ.' 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຈົ່ງຟັງ ແລະຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈະກ່າວ.' ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ນ້ອມຮັບຄຳຂອງພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ.' ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ:
‘‘သန္တိ ဟာဝုသော, နာနာဝေရဇ္ဇဂတံ ဘိက္ခုံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာရော – ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ …ပေ… သမဏပဏ္ဍိတာပိ. ပဏ္ဍိတာ ဟာဝုသော, မနုဿာ ဝီမံသကာ – ‘ကိံဝါဒီ ပနာယသ္မန္တာနံ သတ္ထာ ကိမက္ခာယီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, အာဝုသော, ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ ခေါ နော, အာဝုသော, သတ္ထာ’’’တိ.
'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ມີຢູ່ທີ່ຄົນທັງຫຼາຍຈະຖາມບັນຫາແກ່ພິກຂຸຜູ້ໄປສູ່ຕ່າງແດນ ຄື ບັນດິດກະລັດສັດກໍມີ... ບັນດິດສະມະນະກໍມີ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເພາະມະນຸດຜູ້ເປັນບັນດິດນັ້ນ ມັກໃຝ່ຮູ້ໃຝ່ສອບຖາມວ່າ: "ພຣະສາດສະດາຂອງພວກທ່ານ ມີວາທະຢ່າງໃດ ມີປົກກະຕິສອນຢ່າງໃດ?" ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກທ່ານຄວນຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: "ພຣະສາດສະດາຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ ມີປົກກະຕິສອນການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ"'
‘‘ဧဝံ ဗျာကတေပိ ခေါ, အာဝုသော, အဿုယေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာရော – ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ…ပေ… သမဏပဏ္ဍိတာပိ. ပဏ္ဍိတာ ဟာဝုသော, မနုဿာ ဝီမံသကာ – ‘ကိသ္မိံ ပနာယသ္မန္တာနံ ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, အာဝုသော, ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘ရူပေ ခေါ, အာဝုသော, ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ, ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ’’’တိ.
'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຕອບຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍັງມີຢູ່ທີ່ຄົນທັງຫຼາຍຈະຖາມບັນຫາໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ ຄື ບັນດິດກະລັດສັດກໍມີ... ບັນດິດສະມະນະກໍມີ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເພາະມະນຸດຜູ້ເປັນບັນດິດນັ້ນ ມັກໃຝ່ຮູ້ໃຝ່ສອບຖາມວ່າ: "ກໍພຣະສາດສະດາຂອງພວກທ່ານ ສອນການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງໃດ?" ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກທ່ານຄວນຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: "ພຣະສາດສະດາຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ ສອນການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະความກຳໜັດໃນຮູບ, ໃນເວດທະນາ, ໃນສັນຍາ, ໃນສັງຂານ, ໃນວິນຍານ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ"'
‘‘ဧဝံ ဗျာကတေပိ ခေါ, အာဝုသော, အဿုယေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာရော – ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ…ပေ… သမဏပဏ္ဍိတာပိ. ပဏ္ဍိတာ ဟာဝုသော, မနုဿာ ဝီမံသကာ – ‘ကိံ ပနာယသ္မန္တာနံ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ရူပေ ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ, ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, အာဝုသော, ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘ရူပေ ခေါ, အာဝုသော[Pg.7], အဝိဂတရာဂဿ အဝိဂတဆန္ဒဿ အဝိဂတပေမဿ အဝိဂတပိပါသဿ အဝိဂတပရိဠာဟဿ အဝိဂတတဏှဿ တဿ ရူပဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု အဝိဂတရာဂဿ…ပေ… အဝိဂတတဏှဿ တေသံ သင်္ခါရာနံ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ဝိညာဏေ အဝိဂတရာဂဿ အဝိဂတဆန္ဒဿ အဝိဂတပေမဿ အဝိဂတပိပါသဿ အဝိဂတပရိဠာဟဿ အဝိဂတတဏှဿ တဿ ဝိညာဏဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, အာဒီနဝံ ဒိသွာ ရူပေ ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ, ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ’’’တိ.
'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຕອບຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍັງມີຢູ່ທີ່ຄົນທັງຫຼາຍຈະຖາມບັນຫາໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ ຄື ບັນດິດກະລັດສັດກໍມີ... ບັນດິດສະມະນະກໍມີ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເພາະມະນຸດຜູ້ເປັນບັນດິດນັ້ນ ມັກໃຝ່ຮູ້ໃຝ່ສອບຖາມວ່າ: "ກໍພຣະສາດສະດາຂອງພວກທ່ານ ເຫັນໂທດຢ່າງໃດ ຈຶ່ງສອນການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບ, ໃນເວດທະນາ, ໃນສັນຍາ, ໃນສັງຂານ, ໃນວິນຍານ?" ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກທ່ານຄວນຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: "ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ເພາະເມື່ອບຸກຄົນຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຢາກ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມທະຢານຢາກໃນຮູບ; ເມື່ອຮູບນັ້ນແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ຄວາມໂສກເສົ້າ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ, ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜู້ນັ້ນ. ໃນເວດທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານ... ເມື່ອບຸກຄົນຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ... ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມທະຢານຢາກ; ເມື່ອສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ຄວາມໂສກເສົ້າ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ, ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ. ໃນວິນຍານ ເມື່ອບຸກຄົນຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຢາກ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມທະຢານຢາກ; ເມື່ອວິນຍານນັ້ນແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ຄວາມໂສກເສົ້າ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ, ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພຣະສາດສະດາຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ ເຫັນໂທດນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງສອນການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບ, ໃນເວດທະນາ, ໃນສັນຍາ, ໃນສັງຂານ, ໃນວິນຍານ"'
‘‘ဧဝံ ဗျာကတေပိ ခေါ, အာဝုသော, အဿုယေဝ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာရော – ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာပိ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာပိ သမဏပဏ္ဍိတာပိ. ပဏ္ဍိတာ ဟာဝုသော, မနုဿာ ဝီမံသကာ – ‘ကိံ ပနာယသ္မန္တာနံ အာနိသံသံ ဒိသွာ ရူပေ ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ, ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, အာဝုသော, ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘ရူပေ ခေါ, အာဝုသော, ဝိဂတရာဂဿ ဝိဂတဆန္ဒဿ ဝိဂတပေမဿ ဝိဂတပိပါသဿ ဝိဂတပရိဠာဟဿ ဝိဂတတဏှဿ တဿ ရူပဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု ဝိဂတရာဂဿ ဝိဂတဆန္ဒဿ ဝိဂတပေမဿ ဝိဂတပိပါသဿ ဝိဂတပရိဠာဟဿ ဝိဂတတဏှဿ တေသံ သင်္ခါရာနံ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ဝိညာဏေ ဝိဂတရာဂဿ ဝိဂတဆန္ဒဿ ဝိဂတပေမဿ ဝိဂတပိပါသဿ ဝိဂတပရိဠာဟဿ ဝိဂတတဏှဿ တဿ ဝိညာဏဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, အာနိသံသံ ဒိသွာ ရူပေ ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ, ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ ဆန္ဒရာဂဝိနယက္ခာယီ သတ္ထာ’’’တိ.
'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຕອບຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍັງມີຢູ່ທີ່ຄົນທັງຫຼາຍຈະຖາມບັນຫາໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ ຄື ບັນດິດກະລັດສັດກໍມີ ບັນດິດພຣາມກໍມີ ບັນດິດຄະຫະບໍດີກໍມີ ບັນດິດສະມະນະກໍມີ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເພາະມະນຸດຜູ້ເປັນບັນດິດນັ້ນ ມັກໃຝ່ຮູ້ໃຝ່ສອບຖາມວ່າ: "ກໍພຣະສາດສະດາຂອງພວກທ່ານ ເຫັນອານິສົງຢ່າງໃດ ຈຶ່ງສອນການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບ, ໃນເວດທະນາ, ໃນສັນຍາ, ໃນສັງຂານ, ໃນວິນຍານ?" ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກທ່ານຄວນຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: "ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ເພາະເມື່ອບຸກຄົນປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ປາສະຈາກຄວາມຢາກ, ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ປາສະຈາກຄວາມທະຢານຢາກໃນຮູບແລ້ວ; ເມື່ອຮູບນັ້ນແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ຄວາມໂສກເສົ້າ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ, ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ. ໃນເວດທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານ... ເມື່ອບຸກຄົນປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ... ປາສະຈາກຄວາມທະຢານຢາກແລ້ວ; ເມື່ອສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ຄວາມໂສກເສົ້າ, ความຮ່ຳໄຮຮຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ, ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ. ໃນວິນຍານ ເມື່ອບຸກຄົນປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ປາສະຈາກຄວາມຢາກ, ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ປາສະຈາກຄວາມທະຢານຢາກແລ້ວ; ເມື່ອວິນຍານນັ້ນແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ ຄວາມໂສກເສົ້າ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ, ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ພຣະສາດສະດາຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ ເຫັນອານິສົງນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງສອນການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບ, ໃນເວດທະນາ, ໃນສັນຍາ, ໃນສັງຂານ, ໃນວິນຍານ"'
‘‘အကုသလေ စာဝုသော, ဓမ္မေ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ သုခေါ ဝိဟာရော အဘဝိဿ အဝိဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော, ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိ ပါဋိကင်္ခါ, နယိဒံ ဘဂဝါ အကုသလာနံ [Pg.8] ဓမ္မာနံ ပဟာနံ ဝဏ္ဏေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ, အာဝုသော, အကုသလေ ဓမ္မေ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခော ဝိဟာရော သဝိဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော, ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ, တသ္မာ ဘဂဝါ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနံ ဝဏ္ဏေတိ.
'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ຫາກວ່າເມື່ອບຸກຄົນເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທຳແລ້ວຢູ່ ຈະມີການຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ ບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ ບໍ່ມີຄວາມຮ້ອນຮົນ, ແລະເມື່ອຕາຍໄປຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສຸຄະຕິ; ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຄົງຈະບໍ່ຊົງສັນລະເສີນການລະອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ແຕ່ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເພາະເມື່ອບຸກຄົນເຂົ້າເຖິງອະກຸສົນທຳແລ້ວຢູ່ ຍ່ອມຢູ່ເປັນທຸກໃນປັດຈຸບັນ ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ ມີຄວາມຮ້ອນຮົນ, ແລະເມື່ອຕາຍໄປຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ທຸຄະຕິ; ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຊົງສັນລະເສີນການລະອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.'
‘‘ကုသလေ စာဝုသော, ဓမ္မေ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခော ဝိဟာရော အဘဝိဿ သဝိဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော, ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ, နယိဒံ ဘဂဝါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒံ ဝဏ္ဏေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ, အာဝုသော, ကုသလေ ဓမ္မေ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတော ဒိဋ္ဌေ စေဝ ဓမ္မေ သုခေါ ဝိဟာရော အဝိဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော, ကာယဿ စ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိ ပါဋိကင်္ခါ, တသ္မာ ဘဂဝါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ.
'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ຫາກວ່າເມື່ອບຸກຄົນເຂົ້າເຖິງກຸສົນທຳແລ້ວຢູ່ ຈະມີການຢູ່ເປັນທຸກໃນປັດຈຸບັນ ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ ມີຄວາມຮ້ອນຮົນ, ແລະເມື່ອຕາຍໄປຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ທຸຄະຕິ; ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຄົງຈະບໍ່ຊົງສັນລະເສີນການເຂົ້າເຖິງກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ແຕ່ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ເພາະເມື່ອບຸກຄົນເຂົ້າເຖິງກຸສົນທຳແລ້ວຢູ່ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ ບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ ບໍ່ມີຄວາມຮ້ອນຮົນ, ແລະເມື່ອຕາຍໄປຫຼັງຈາກກາຍແຕກດັບ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສຸຄະຕິ; ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຊົງສັນລະເສີນການເຂົ້າເຖິງກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.'
ဣဒမဝေါစာယသ္မာ သာရိပုတ္တော. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ. ဒုတိယံ.
ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ກ່າວພາສິດນີ້ແລ້ວ. ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພາສິດຂອງພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸແລ້ວ. ຈົບສູດທີສອງ.
၃. ဟာလိဒ္ဒိကာနိသုတ္တံ
໓. ຮາລິດທິການິສູດ
໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະມະຫາກັດຈາຍະຜູ້ມີອາຍຸ ອາໄສຢູ່ໃນແຄວ້ນອະວັນຕີ ທີ່ພູຜາຊັນ ໃກ້ເມືອງກຸຣະຣະຄະຣະ. ຄັ້ງນັ້ນ ຄະຫະບໍດີຊື່ ຮາລິດທິການິ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະມະຫາກັດຈາຍະຜູ້ມີອາຍຸເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະມະຫາກັດຈາຍະຜູ້ມີອາຍຸ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ຄະຫະບໍດີຊື່ ຮາລິດທິການິ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະມະຫາກັດຈາຍະຜູ້ມີອາຍຸດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງກ່າວຄຳນີ້ໄວ້ ໃນອັດຖະກະວັກ ໝວດມາຄັນທິຍະປັນຫາ ດັ່ງນີ້ວ່າ:'
ကာမေဟိ ရိတ္တော အပုရက္ခရာနော,ကထံ န ဝိဂ္ဂယှ ဇနေန ကယိရာ’’တိ.
'"ພຣະມຸນີ ລະເຮືອນແລ້ວ ເປັນຜູ້ທ່ຽວໄປໂດຍບໍ່ມີທີ່ຢູ່ອາໄສ, ບໍ່ກະທຳຄວາມສະໜິດສະໜົມໃນບ້ານ, ເປັນຜູ້ປາສະຈາກກາມທັງຫຼາຍ ບໍ່ມີຄວາມຫວັງ, ຈະບໍ່ພຶງກະທຳການໂຕ້ຖຽງຂັດແຍ້ງກັບຄົນທັງຫຼາຍຢ່າງໃດ?"'
'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ເນື້ອຄວາມໂດຍພິສະດານແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ນີ້ ຈະພຶງເຫັນໄດ້ຢ່າງໃດ ພຣະເຈົ້າຂ້າ?'
'ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ຮູບທາດເປັນເຮືອນຂອງວິນຍານ. ກໍວິນຍານທີ່ຜູກພັນດ້ວຍຄວາມກຳໜັດໃນຮູບທາດນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ "ຜູ້ທ່ຽວໄປໃນເຮືອນ". ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ເວດທະນາທາດເປັນເຮືອນຂອງວິນຍານ. ກໍວິນຍານທີ່ຜູກພັນດ້ວຍຄວາມກຳໜັດໃນເວດທະນາທາດນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ "ຜູ້ທ່ຽວໄປໃນເຮືອນ". ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ສັນຍາທາດເປັນເຮືອນຂອງວິນຍານ. ກໍວິນຍານທີ່ຜູກພັນດ້ວຍຄວາມກຳໜັດໃນສັນຍາທາດນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ "ຜູ້ທ່ຽວໄປໃນເຮືອນ". ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ສັງຂານທາດເປັນເຮືອນຂອງວິນຍານ. ກໍວິນຍານທີ່ຜູກພັນດ້ວຍຄວາມກຳໜັດໃນສັງຂານທາດນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ "ຜູ້ທ່ຽວໄປໃນເຮືອນ". ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ທ່ຽວໄປໃນເຮືອນ.'
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, အနောကသာရီ ဟောတိ? ရူပဓာတုယာ ခေါ, ဂဟပတိ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. တသ္မာ တထာဂတော ‘အနောကသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနာဓာတုယာ ခေါ, ဂဟပတိ… သညာဓာတုယာ ခေါ, ဂဟပတိ… သင်္ခါရဓာတုယာ ခေါ, ဂဟပတိ… ဝိညာဏဓာတုယာ ခေါ, ဂဟပတိ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. တသ္မာ တထာဂတော ‘အနောကသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, အနောကသာရီ ဟောတိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນຊານເປັນທີ່ອາໄສ (ອະໂນກາສາຣີ) ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ຄວາມເຂົ້າໄປຍຶດຖື ແລະ ອຸປາດານ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງ ທີ່ຝັງຕົວ ແລະ ເປັນອະນຸໄສແຫ່ງຈິດ ໃນຮູບທາດ, ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະຕະຖາຄົດໄດ້ລະເສຍແລ້ວ, ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕົ້ນຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຕະຖາຄົດ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນຊານເປັນທີ່ອາໄສ'. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ໃນເວທະນາທາດ... ໃນສັນຍາທາດ... ໃນສັງຂານທາດ... ໃນວິນຍານທາດ, ຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ຄວາມເຂົ້າໄປຍຶດຖື ແລະ ອຸປາດານ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງ ທີ່ຝັງຕົວ ແລະ ເປັນອະນຸໄສແຫ່ງຈິດ, ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ພຣະຕະຖາຄົດໄດ້ລະເສຍແລ້ວ, ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕົ້ນຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຕະຖາຄົດ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນຊານເປັນທີ່ອາໄສ'. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນຊານເປັນທີ່ອາໄສ.
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, နိကေတသာရီ ဟောတိ? ရူပနိမိတ္တနိကေတဝိသာရဝိနိဗန္ဓာ ခေါ, ဂဟပတိ, ‘နိကေတသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. သဒ္ဒနိမိတ္တ…ပေ… ဂန္ဓနိမိတ္တ… ရသနိမိတ္တ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗနိမိတ္တ… ဓမ္မနိမိတ္တနိကေတဝိသာရဝိနိဗန္ဓာ ခေါ, ဂဟပတိ, ‘နိကေတသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, နိကေတသာရီ ဟောတိ.
ດູກ່ອນຄะຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ທ່ຽວໄປສູ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ (ນິເກຕະສາຣີ) ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນຜູ້ຜູກພັນ ແລະ ແຜ່ຊ່ານໄປໃນທີ່ຢູ່ອາໄສຄືຮູບນິມິດ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ທ່ຽວໄປສູ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ'. ບຸກຄົນຜູ້ຜູກພັນ ແລະ ແຜ່ຊ່ານໄປໃນທີ່ຢູ່ອາໄສຄືສັດທະນິມິດ... ເປ... ຄັນທະນິມິດ... ຣະສະນິມິດ... ໂຜດທັບພະນິມິດ... ທັມມະນິມິດ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ທ່ຽວໄປສູ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ'. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ທ່ຽວໄປສູ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ.
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, အနိကေတသာရီ ဟောတိ? ရူပနိမိတ္တနိကေတဝိသာရဝိနိဗန္ဓာ ခေါ, ဂဟပတိ, တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. တသ္မာ တထာဂတော ‘အနိကေတသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. သဒ္ဒနိမိတ္တ… ဂန္ဓနိမိတ္တ… ရသနိမိတ္တ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗနိမိတ္တ… ဓမ္မနိမိတ္တနိကေတဝိသာရဝိနိဗန္ဓာ ခေါ, ဂဟပတိ, တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. တသ္မာ [Pg.10] တထာဂတော ‘အနိကေတသာရီ’တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, အနိကေတသာရီ ဟောတိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ບໍ່ທ່ຽວໄປສູ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ (ອະນິເກຕະສາຣີ) ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຄວາມຜູກພັນ ແລະ ຄວາມແຜ່ຊ່ານໄປໃນທີ່ຢູ່ອາໄສຄືຮູບນິມິດ ພຣະຕະຖາຄົດໄດ້ລະເສຍແລ້ວ, ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕົ້ນຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຕະຖາຄົດ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ບໍ່ທ່ຽວໄປສູ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ'. ຄວາມຜູກພັນ ແລະ ຄວາມແຜ່ຊ່ານໄປໃນທີ່ຢູ່ອາໄສຄືສັດທະນິມິດ... ຄັນທະນິມິດ... ຣະສະນິມິດ... ໂຜດທັບພະນິມິດ... ທັມມະນິມິດ ພຣະຕະຖາຄົດໄດ້ລະເສຍແລ້ວ, ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕົ້ນຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຕະຖາຄົດ ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຜູ້ບໍ່ທ່ຽວໄປສູ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ'. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ທ່ຽວໄປສູ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ.
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, ဂါမေ သန္ထဝဇာတော ဟောတိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ဧကစ္စော ဂိဟီဟိ သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ သဟနန္ဒီ သဟသောကီ, သုခိတေသု သုခိတော, ဒုက္ခိတေသု ဒုက္ခိတော, ဥပ္ပန္နေသု ကိစ္စကရဏီယေသု အတ္တနာ တေသု ယောဂံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဂါမေ သန္ထဝဇာတော ဟောတိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ຄຸ້ນເຄີຍກັບຊາວບ້ານຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຢູ່ຮ່ວມປົນເປກັບພວກຄະລຶຫັດ, ເພີດເພີນຮ່ວມກັນ, ເສົ້າໂສກຮ່ວມກັນ, ເມື່ອພວກເຂົາມີຄວາມສຸກກໍມີຄວາມສຸກດ້ວຍ, ເມື່ອພວກເຂົາມີຄວາມທຸກກໍມີຄວາມທຸກດ້ວຍ, ເມື່ອມີກິດຈະການງານຕ່າງໆ ເກີດຂຶ້ນ ກໍຂົນຂວາຍຊ່ວຍເຫຼືອດ້ວຍຕົນເອງ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຄຸ້ນເຄີຍກັບຊາວບ້ານ.
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, ဂါမေ န သန္ထဝဇာတော ဟောတိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ဂိဟီဟိ အသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ န သဟနန္ဒီ န သဟသောကီ န သုခိတေသု သုခိတော န ဒုက္ခိတေသု ဒုက္ခိတော, ဥပ္ပန္နေသု ကိစ္စကရဏီယေသု န အတ္တနာ တေသု ယောဂံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဂါမေ န သန္ထဝဇာတော ဟောတိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍກັບຊາວບ້ານຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ພຣະພິກຂຸໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ຢູ່ຮ່ວມປົນເປກັບພວກຄະລຶຫັດ, ບໍ່ເພີດເພີນຮ່ວມກັນ, ບໍ່ເສົ້າໂສກຮ່ວມກັນ, ເມື່ອພວກເຂົາມີຄວາມສຸກກໍບໍ່ມີຄວາມສຸກດ້ວຍ, ເມື່ອພວກເຂົາມີຄວາມທຸກກໍບໍ່ມີຄວາມທຸກດ້ວຍ, ເມື່ອມີກິດຈະການງານຕ່າງໆ ເກີດຂຶ້ນ ກໍບໍ່ຂົນຂວາຍຊ່ວຍເຫຼືອດ້ວຍຕົນເອງ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍກັບຊາວບ້ານ.
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, ကာမေဟိ အရိတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ဧကစ္စော ကာမေသု အဝိဂတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, ကာမေဟိ အရိတ္တော ဟောတိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ບໍ່ປາສະຈາກກາມຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກະຫາຍ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມທະຍານຢາກໃນກາມທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ປາສະຈາກກາມ.
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, ကာမေဟိ ရိတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ဧကစ္စော ကာမေသု ဝိဂတရာဂေါ ဟောတိ ဝိဂတဆန္ဒော ဝိဂတပေမော ဝိဂတပိပါသော ဝိဂတပရိဠာဟော ဝိဂတတဏှော. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, ကာမေဟိ ရိတ္တော ဟောတိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ປາສະຈາກກາມຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ປາສະຈາກຄວາມກະຫາຍ, ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ປາສະຈາກຄວາມທະຍານຢາກໃນກາມທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປາສະຈາກກາມ.
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, ပုရက္ခရာနော ဟောတိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ဧကစ္စဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံဝေဒနော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံသညော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, ပုရက္ခရာနော ဟောတိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມຸ່ງຫວັງໄປຂ้างໜ້າຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໃນອະນາຄົດຕະການ ເຮົາເພິ່ງມີຮູບຢ່າງນີ້, ເpreງມີເວທະນາຢ່າງນີ້, ເພິ່ງມີສັນຍາຢ່າງນີ້, ເພິ່ງມີສັງຂານຢ່າງນີ້, ເພິ່ງມີວິນຍານຢ່າງນີ້'. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມຸ່ງຫວັງໄປຂ้างໜ້າ.
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, အပုရက္ခရာနော ဟောတိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ဧကစ္စဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံဝေဒနော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံသညော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, အပုရက္ခရာနော ဟောတိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ບໍ່ມຸ່ງຫວັງໄປຂ้างໜ້າຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໃນອະນາຄົດຕະການ ເຮົາເພິ່ງມີຮູບຢ່າງນີ້, ເພິ່ງມີເວທະນາຢ່າງນີ້, ເພິ່ງມີສັນຍາຢ່າງນີ້, ເພິ່ງມີສັງຂານຢ່າງນີ້, ເພິ່ງມີວິນຍານຢ່າງນີ້'. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ມຸ່ງຫວັງໄປຂ้างໜ້າ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳໂຕ້ຖຽງຂັດແຍ້ງກັບຄົນອື່ນຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ມັກກ່າວຖ້ອຍຄຳເຫັນປານນີ້ວ່າ 'ທ່ານບໍ່ຮູ້ທຳມະວິນັຍນີ້, ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ທຳມະວິນັຍນີ້. ທ່ານຈັກຮູ້ທຳມະວິນັຍນີ້ໄດ້ແນວໃດ? ທ່ານປະຕິບັດຜິດ, ຂ້າພະເຈົ້າປະຕິບັດຖືກ. ທ່ານກ່າວຄຳທີ່ຄວນก່າວກ່ອນໄວ້ຂ้างຫຼັງ, ກ່າວຄຳທີ່ຄວນກ່າວຫຼັງໄວ້ຂ้างໜ້າ. ຄຳເວົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າມີປະໂຫຍດ, ຄຳເວົ້າຂອງທ່ານບໍ່ມີປະໂຫຍດ. ສິ່ງທີ່ທ່ານເຄີຍສຶກສາຮຽນມາໄດ້ກັບຕາລະປັດແລ້ວ. ວາທະຂອງທ່ານຖືກຫັກລ້າງແລ້ວ, ຈົ່ງໄປຫາທາງແກ້ຕົວເຖີດ. ທ່ານຖືກຂົ່ມແລ້ວ, ຖ້າສາມາດກໍຈົ່ງແກ້ຕົວເບິ່ງດູ'. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳໂຕ້ຖຽງຂັດແຍ້ງກັບຄົນອື່ນ.
‘‘ကထဉ္စ, ဂဟပတိ, ကထံ န ဝိဂ္ဂယှ ဇနေန ကတ္တာ ဟောတိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု န ဧဝရူပိံ ကထံ ကတ္တာ ဟောတိ – ‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ…ပေ… နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီ’တိ. ဧဝံ ခေါ, ဂဟပတိ, ကထံ န ဝိဂ္ဂယှ ဇနေန ကတ္တာ ဟောတိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ບໍ່ກ່າວຖ້ອຍຄຳໂຕ້ຖຽງຂັດແຍ້ງກັບຄົນອື່ນຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ພຣະພິກຂຸໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ກ່າວຖ້ອຍຄຳເຫັນປານນີ້ວ່າ 'ທ່ານບໍ່ຮູ້ທຳມະວິນັຍນີ້... ເປ... ຖ້າສາມາດກໍຈົ່ງແກ້ຕົວເບິ່ງດູ'. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ຢ່າງນີ້ແລ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ກ່າວຖ້ອຍຄຳໂຕ້ຖຽງຂັດແຍ້ງກັບຄົນອື່ນ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ ຄຳໃດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ໃນອັດຖະກະວັກ, ມາຄັນທິຍະປັນຫາ ວ່າ:
ကာမေဟိ ရိတ္တော အပုရက္ခရာနော,ကထံ န ဝိဂ္ဂယှ ဇနေန ကယိရာ’’တိ.
'ພຣະມຸນີລະເຮືອນຊານແລ້ວ ບໍ່ທ່ຽວໄປສູ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ, ບໍ່ເຮັດຄວາມຄຸ້ນເຄີຍກັບຊາວບ້ານ, ເປັນຜູ້ປາສະຈາກກາມ, ບໍ່ມຸ່ງຫວັງໄປຂ้างໜ້າ, ບໍ່ເພິ່ງກ່າວຖ້ອຍຄຳໂຕ້ຖຽງຂັດແຍ້ງກັບຄົນອື່ນ' ດັ່ງນີ້.
‘‘ဣမဿ ခေါ, ဂဟပတိ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ. တတိယံ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ນີ້ ພຶງເຫັນໂດຍພິສະດານຢ່າງນີ້ແລ.
၄. ဒုတိယဟာလိဒ္ဒိကာနိသုတ္တံ
໔. ທຸຕິຍະຫາລິດທິການິສູດ
໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາກັດຈາຍະນະ ອາໄສຢູ່ໃນແຄວ້ນອະວັນຕີ ທີ່ພູຜາຊັນ ໃກ້ເມືອງກຸຣະຣະຄະຣະ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ຄະຫະບໍດີຊື່ຫາລິດທິການິ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາກັດຈາຍະນະ... ເປ... ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ຄະຫະບໍດີຊື່ຫາລິດທິການິ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ຕໍ່ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາກັດຈາຍະນະວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ໄວ້ໃນສັກກະປັນຫາສູດວ່າ: "ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຄວາມສຳເລັດອັນຍອດຢ້ຽມ, ມີຄວາມກະສຽມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ, ມີພຣົມມະຈັນອັນຍອດຢ້ຽມ, ມີທີ່ສຸດອັນຍອດຢ້ຽມ, ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດກວ່າເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ" ດັ່ງນີ້.'
'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ນີ້ ພຶງເຫັນໂດຍພິສະດານໄດ້ແນວໃດ?'
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ເພາະຄວາມສິ້ນໄປ, ຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫຼະ, ຄວາມສະຫຼັດຄືນ ເຊິ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ຄວາມເຂົ້າໄປຍຶດຖື ແລະ ອຸປາດານ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງ ທີ່ຝັງຕົວ ແລະ ເປັນອະນຸໄສແຫ່ງຈິດ ໃນຮູບທາດ, ຈິດຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ'.
‘‘ဝေဒနာဓာတုယာ ခေါ, ဂဟပတိ… သညာဓာတုယာ ခေါ, ဂဟပတိ… သင်္ခါရဓာတုယာ ခေါ, ဂဟပတိ… ဝိညာဏဓာတုယာ ခေါ, ဂဟပတိ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ စိတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ໃນເວທະນາທາດ... ໃນສັນຍາທາດ... ໃນສັງຂານທາດ... ໃນວິນຍານທາດ, ເພາະຄວາມສິ້ນໄປ, ຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫຼະ, ຄວາມສະຫຼັດຄືນ ເຊິ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ຄວາມເຂົ້າໄປຍຶດຖື ແລະ ອຸປາດານ ອັນເປັນທີ່ຕັ້ງ ທີ່ຝັງຕົວ ແລະ ເປັນອະນຸໄສແຫ່ງຈິດ, ຈິດຈຶ່ງໄດ້ຊື່ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ'.
‘‘ဣတိ ခေါ, ဂဟပတိ, ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ သက္ကပဉှေ – ‘ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ တဏှာသင်္ခယဝိမုတ္တာ တေ အစ္စန္တနိဋ္ဌာ အစ္စန္တယောဂက္ခေမိနော အစ္စန္တဗြဟ္မစာရိနော အစ္စန္တပရိယောသာနာ သေဋ္ဌာ ဒေဝမနုဿာန’’’န္တိ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ ຄຳໃດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພាកເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ໃນສັກກະປັນຫາສູດວ່າ: 'ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່າໃດ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ, ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມີຄວາມສຳເລັດອັນຍອດຢ້ຽມ, ມີຄວາມກະສຽມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ, ມີພຣົມມະຈັນອັນຍອດຢ້ຽມ, ມີທີ່ສຸດອັນຍອດຢ້ຽມ, ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດກວ່າເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ' ດັ່ງນີ້.
‘‘ဣမဿ ခေါ, ဂဟပတိ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ. စတုတ္ထံ.
ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ນີ້ ພຶງເຫັນໂດຍພິສະດານຢ່າງນີ້ແລ.
၅. သမာဓိသုတ္တံ
໕. ສະມາທິສູດ
໕. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ນະ ທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພຣະพິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ'. ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ວ່າ: 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີຈົ່ງຈະເລີນສະມາທິເຖີດ, ພິກຂຸຜູ້ມີຈິດເປັນສະມາທິແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ກໍອັນໃດເລົ່າທີ່ຍ່ອມຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ? ຄື ຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມດັບໄປແຫ່ງເວທະນາ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານ'.
‘‘ကော စ, ဘိက္ခဝေ, ရူပဿ သမုဒယော, ကော ဝေဒနာယ သမုဒယော, ကော သညာယ သမုဒယော, ကော သင်္ခါရာနံ သမုဒယော, ကော ဝိညာဏဿ သမုဒယော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບເປັນແນວໃດ? ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາເປັນແນວໃດ? ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາເປັນແນວໃດ? ความເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນແນວໃດ? ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເພີດເພີນ, ຍ່ອມກ່າວສັນເສີນ, ຍ່ອມສະຫຍົບມົວເມົາຕິດຢູ່.
‘‘ကိဉ္စ အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ? ရူပံ အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ ရူပံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ. ယာ ရူပေ နန္ဒီ တဒုပါဒါနံ. တဿုပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ; ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ; ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ.
ກໍພິກຂຸຍ່ອມເພີດເພີນ, ຍ່ອມg່າວສັນເສີນ, ຍ່ອມສະຫຍົບມົວເມົາຕິດຢູ່ໃນສິ່ງໃດ? ຄື ຍ່ອມເພີດເພີນ, ຍ່ອມກ່າວສັນເສີນ, ຍ່ອມສະຫຍົບມົວເມົາຕິດຢູ່ໃນຮູບ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເພີດເພີນ, ກ່າວສັນເສີນ, ສະຫຍົບມົວເມົາຕິດຢູ່ໃນຮູບນັ້ນຢູ່, ຄວາມເພີດເພີນ (ນັນທິ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມເພີດເພີນໃນຮູບໃດ, ຄວາມເພີດເພີນນັ້ນຄືອຸປາດານ. ເພາະມີອຸປາດານຂອງພິກຂຸນັ້ນເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີພົບ; ເພາະມີພົບເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີຊາດ; ເພາະມີຊາດເປັນປັດໄຈ ຊະລາມໍລະນະ ໂສກະ ປະຣິເທວະ ທຸກຂະ ໂທມະນັດ ແລະ ອຸປາຍາດ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນພ້ອມ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກອງທຸກທັງສິ້ນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.
ຍ່ອມເພີດເພີນໃນເວທະນາ... ເປ... ຍ່ອມເພີດເພີນໃນສັນຍາ... ຍ່ອມເພີດເພີນໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ຍ່ອມເພີດເພີນ, ຍ່ອມກ່າວສັນເສີນ, ຍ່ອມສະຫຍົບມົວເມົາຕິດຢູ່ໃນວິນຍານ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເພີດເພີນ, ກ່າວສັນເສີນ, ສະຫຍົບມົວເມົາຕິດຢູ່ໃນວິນຍານນັ້ນຢູ່, ຄວາມເພີດເພີນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມເພີດເພີນໃນວິນຍານໃດ, ຄວາມເພີດເພີນນັ້ນຄືອຸປາດານ. ເພາະມີອຸປາດານເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີພົບ; ເພາະມີພົບເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີຊາດ; ເພາະມີຊາດເປັນປັດໄຈ... ເປ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກອງທຸກທັງສິ້ນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.
‘‘အယံ, ဘိက္ခဝေ, ရူပဿ သမုဒယော; အယံ ဝေဒနာယ သမုဒယော; အယံ သညာယ သမုဒယော; အယံ သင်္ခါရာနံ သမုဒယော; အယံ ဝိညာဏဿ သမုဒယော.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບ; ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາ; ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາ; ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ; ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານ.
‘‘ကော စ, ဘိက္ခဝေ, ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော, ကော ဝေဒနာယ… ကော သညာယ… ကော သင်္ခါရာနံ… ကော ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော?
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບເປັນແນວໃດ? ຄວາມດັບໄປແຫ່ງເວທະນາ... ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາ... ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານເປັນແນວໃດ?
ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນ, ບໍ່ກ່າວສັນເສີນ, ບໍ່ສະຫຍົບມົວເມົາຕິດຢູ່.
‘‘ကိဉ္စ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ? ရူပံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ ရူပံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ယာ ရူပေ နန္ဒီ သာ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ နန္ဒီနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော; ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ.
ກໍສິ່ງໃດເລົ່າທີ່ບຸກຄົນບໍ່ເພີດເພີນ ບໍ່ຍົກຍ້ອງ ບໍ່ສະຫຍົບມົວເມົາຕັ້ງຢູ່? ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນ ບໍ່ຍົກຍ້ອງ ບໍ່ສະຫຍົບມົວເມົາຕັ້ງຢູ່ໃນຮູບ. ເມື່ອບຸກຄົນນັ້ນບໍ່ເພີດເພີນ ບໍ່ຍົກຍ້ອງ ບໍ່ສະຫຍົບມົວເມົາຕັ້ງຢູ່ໃນຮູບ, ຄວາມເພີດເພີນໃດໃນຮູບ ຄວາມເພີດເພີນນັ້ນຍ່ອມດັບໄປ. ເພາະຄວາມເພີດເພີນຂອງບຸກຄົນນັ້ນດັບ, ອຸປາດານຈຶ່ງດັບ; ເພາະອຸປາດານດັບ, ພົບຈຶ່ງດັບ... ຯລຯ... ຄວາມດັບແຫ່ງກອງທຸກທັງມວນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.
‘‘ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ ဝေဒနံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာ တိဋ္ဌတော ယာ ဝေဒနာယ နန္ဒီ သာ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ နန္ဒီနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော; ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ.
ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນ ບໍ່ຍົກຍ້ອງ ບໍ່ສະຫຍົບມົວເມົາຕັ້ງຢູ່ໃນເວທະນາ. ເມື່ອບຸກຄົນນັ້ນບໍ່ເພີດເພີນ ບໍ່ຍົກຍ້ອງ ບໍ່ສະຫຍົບມົວເມົາຕັ້ງຢູ່ໃນເວທະນາ, ຄວາມເພີດເພີນໃດໃນເວທະນາ ຄວາມເພີດເພີນນັ້ນຍ່ອມດັບໄປ. ເພາະຄວາມເພີດເພີນຂອງບຸກຄົນນັ້ນດັບ, ອຸປາດານຈຶ່ງດັບ; ເພາະອຸປາດານດັບ, ພົບຈຶ່ງດັບ... ຯລຯ... ຄວາມດັບແຫ່ງກອງທຸກທັງມວນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.
‘‘သညံ နာဘိနန္ဒတိ…ပေ… သင်္ခါရေ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ သင်္ခါရေ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ယာ သင်္ခါရေသု နန္ဒီ သာ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ နန္ဒီနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော; ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ.
ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນ... ຯລຯ... ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນ ບໍ່ຍົກຍ້ອງ ບໍ່ສະຫຍົບມົວເມົາຕັ້ງຢູ່ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ. ເມື່ອບຸກຄົນນັ້ນບໍ່ເພີດເພີນ ບໍ່ຍົກຍ້ອງ ບໍ່ສະຫຍົບມົວເມົາຕັ້ງຢູ່ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ, ຄວາມເພີດເພີນໃດໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄວາມເພີດເພີນນັ້ນຍ່ອມດັບໄປ. ເພາະຄວາມເພີດເພີນຂອງບຸກຄົນນັ້ນດັບ, ອຸປາດານຈຶ່ງດັບ; ເພາະອຸປາດານດັບ, ພົບຈຶ່ງດັບ... ຯລຯ... ຄວາມດັບແຫ່ງກອງທຸກທັງມວນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.
‘‘ဝိညာဏံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ ဝိညာဏံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ယာ ဝိညာဏေ နန္ဒီ သာ နိရုဇ္ဈတိ. တဿ နန္ဒီနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ.
ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນ ບໍ່ຍົກຍ້ອງ ບໍ່ສະຫຍົບມົວເມົາຕັ້ງຢູ່ໃນວິນຍານ. ເມື່ອບຸກຄົນນັ້ນບໍ່ເພີດເພີນ ບໍ່ຍົກຍ້ອງ ບໍ່ສະຫຍົບມົວເມົາຕັ້ງຢູ່ໃນວິນຍານ, ຄວາມເພີດເພີນໃດໃນວິນຍານ ຄວາມເພີດເພີນນັ້ນຍ່ອມດັບໄປ. ເພາະຄວາມເພີດເພີນຂອງບຸກຄົນນັ້ນດັບ, ອຸປາດານຈຶ່ງດັບ... ຯລຯ... ຄວາມດັບແຫ່ງກອງທຸກທັງມວນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ. ສູດທີ ໕.
၆. ပဋိသလ္လာဏသုတ္တံ
໖. ປະຕິສັນລານະສູດ
໖. ຕົ້ນເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງປະກອບຄວາມພຽນໃນການຫຼີກເຣັ້ນເຖີດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ຫຼີກເຣັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ກໍພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ສິ່ງໃດຕາມຄວາມເປັນຈິງ? ຄື ຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມດັບໄປແຫ່ງເວທະນາ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານ... ຯລຯ... (ຄວນຂະຫຍາຍຄວາມໃຫ້ພິດສະດານຄືກັນກັບໃນສູດທຳອິດ.) ສູດທີ ໖.
၇. ဥပါဒါပရိတဿနာသုတ္တံ
໗. ອຸປາດາປະຣິຕັດສະນາສູດ
໗. ຕົ້ນເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາຈັກສະແດງຄວາມສະດຸ້ງເພາະຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ແລະຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງເພາະຄວາມບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນແກ່ພວກເທີ. ພວກເທີຈົ່ງຟັງສິ່ງນັ້ນ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈັກກ່າວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຄຳນີ້ວ່າ:
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါပရိတဿနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ရူပံ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ရူပဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော ပရိယာဒါနာ ဥတ္တာသဝါ စ ဟောတိ ဝိဃာတဝါ စ အပေက္ခဝါ စ ဥပါဒါယ စ ပရိတဿတိ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍความສະດຸ້ງເພາະຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ຍ່ອມມີໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃນໂລກນີ້ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ບໍ່ສະຫຼາດໃນທັມຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນທັມຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ, ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸຣຸດ ບໍ່ສະຫຼາດໃນທັມຂອງສັດບຸຣຸດ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນທັມຂອງສັດບຸຣຸດ ຍ່ອມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາມີຮູບ, ຫຼືເຫັນຮູບໃນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາໃນຮູບ. ຮູບຂອງປຸຖຸຊົນນັ້ນຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະຮູບແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ, ວິນຍານທີ່ໝູນວຽນໄປຕາມຄວາມແປປວນຂອງຮູບຈຶ່ງເກີດມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ. ຄວາມສະດຸ້ງແລະທັມອັນເປັນອົກຸສົນທີ່ເກີດຂຶ້ນຕາມຄວາມແປປວນຂອງຮູບນັ້ນ ຍ່ອມຄອບງຳຈິດຂອງປຸຖຸຊົນນັ້ນຕັ້ງຢູ່. ເພາະຈິດຖືກຄອບງຳ, ປຸຖຸຊົນນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ແລະຍ່ອມສະດຸ້ງເພາະຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.
‘‘ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ, ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ သာ ဝေဒနာ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ဝေဒနာဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဝေဒနာဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ ဝေဒနာဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော ပရိယာဒါနာ ဥတ္တာသဝါ စ ဟောတိ ဝိဃာတဝါ စ အပေက္ခဝါ စ ဥပါဒါယ စ ပရိတဿတိ.
ປຸຖຸຊົນຍ່ອມເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາມີເວທະນາ, ຫຼືເຫັນເວທະນາໃນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາໃນເວທະນາ. ເວທະນາຂອງປຸຖຸຊົນນັ້ນຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະເວທະນາແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ, ວິນຍານທີ່ໝູນວຽນໄປຕາມຄວາມແປປວນຂອງເວທະນາຈຶ່ງເກີດມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ. ຄວາມສະດຸ້ງແລະທັມອັນເປັນອົກຸສົນທີ່ເກີດຂຶ້ນຕາມຄວາມແປປວນຂອງເວທະນານັ້ນ ຍ່ອມຄອບງຳຈິດຂອງປຸຖຸຊົນນັ້ນຕັ້ງຢູ່. ເພາະຈິດຖືກຄອບງຳ, ປຸຖຸຊົນນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ມີความຄັບແຄ້ນ, ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ແລະຍ່ອມສະດຸ້ງເພາະຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.
ປຸຖຸຊົນຍ່ອມເຫັນສັນຍາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ... ຯລຯ... ຍ່ອມເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາມີສັງຂານ, ຫຼືເຫັນສັງຂານໃນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາໃນສັງຂານ. ສັງຂານທັງຫຼາຍຂອງປຸຖຸຊົນນັ້ນຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະສັງຂານທັງຫຼາຍແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ, ວິນຍານທີ່ໝູນວຽນໄປຕາມຄວາມແປປວນຂອງສັງຂານຈຶ່ງເກີດມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ. ຄວາມສະດຸ້ງແລະທັມອັນເປັນອົກຸສົນທີ່ເກີດຂຶ້ນตามຄວາມແປປວນຂອງສັງຂານນັ້ນ ຍ່ອມຄອບງຳຈິດຂອງປຸຖຸຊົນນັ້ນຕັ້ງຢູ່. ເພາະຈິດຖືກຄອບງຳ, ປຸຖຸຊົນນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ແລະຍ່ອມສະດຸ້ງເພາະຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.
‘‘ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ဝိညာဏံ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ဝိညာဏဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဝိညာဏဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ ဝိညာဏဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော ပရိယာဒါနာ ဥတ္တာသဝါ စ ဟောတိ ဝိဃာတဝါ စ အပေက္ခဝါ စ ဥပါဒါယ စ ပရိတဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါပရိတဿနာ ဟောတိ.
ປຸຖຸຊົນຍ່ອມເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາມີວິນຍານ, ຫຼືເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານ. ວິນຍານຂອງປຸຖຸຊົນນັ້ນຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະວິນຍານແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ, ວິນຍານທີ່ໝູນວຽນໄປຕາມຄວາມແປປວນຂອງວິນຍານຈຶ່ງເກີດມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ. ຄວາມສະດຸ້ງແລະທັມອັນເປັນອົກຸສົນທີ່ເກີດຂຶ້ນຕາມຄວາມແປປວນຂອງວິນຍານນັ້ນ ຍ່ອມຄອບງຳຈິດຂອງປຸຖຸຊົນນັ້ນຕັ້ງຢູ່. ເພາະຈິດຖືກຄອບງຳ, ປຸຖຸຊົນນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ແລະຍ່ອມສະດຸ້ງເພາະຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄວາມສະດຸ້ງເພາະຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ແລ.
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနုပါဒါအပရိတဿနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ရူပံ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ န ရူပဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ န ရူပဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော အပရိယာဒါနာ န စေဝုတ္တာသဝါ ဟောတိ န စ ဝိဃာတဝါ န စ အပေက္ခဝါ, အနုပါဒါယ စ န ပရိတဿတိ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງເພາະຄວາມບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ຍ່ອມມີໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວໃນໂລກນີ້ ຜູ້ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ສະຫຼາດໃນທັມຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນທັມຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ, ຜູ້ໄດ້ເຫັນສັດບຸຣຸດ ສະຫຼາດໃນທັມຂອງສັດບຸຣຸດ ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນທັມຂອງສັດບຸຣຸດ ຍ່ອມບໍ່ເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຫຼືບໍ່ເຫັນອັດຕາມີຮູບ, ຫຼືບໍ່ເຫັນຮູບໃນອັດຕາ, ຫຼືບໍ່ເຫັນອັດຕາໃນຮູບ. ຮູບຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະຮູບແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ, ວິນຍານທີ່ໝູນວຽນໄປຕາມຄວາມແປປວນຂອງຮູບຈຶ່ງບໍ່ເກີດມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມສະດຸ້ງແລະທັມອັນເປັນອົກຸສົນທີ່ເກີດຂຶ້ນຕາມຄວາມແປປວນຂອງຮູບນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຄອບງຳຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່. ເພາະຈິດບໍ່ຖືກຄອບງຳ, ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ແລະຍ່ອມບໍ່ສະດຸ້ງເພາະຄວາມບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.
‘‘န ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ, န ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ သာ ဝေဒနာ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ဝေဒနာဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ န ဝေဒနာဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ န ဝေဒနာဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ[Pg.16]. စေတသော အပရိယာဒါနာ န စေဝုတ္တာသဝါ ဟောတိ န စ ဝိဃာတဝါ န စ အပေက္ခဝါ, အနုပါဒါယ စ န ပရိတဿတိ.
ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມບໍ່ເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຫຼືບໍ່ເຫັນອັດຕາມີເວທະນາ, ຫຼືບໍ່ເຫັນເວທະນາໃນອັດຕາ, ຫຼືບໍ່ເຫັນອັດຕາໃນເວທະນາ. ເວທະນາຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະເວທະນາແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ, ວິນຍານທີ່ໝູນວຽນໄປຕາມຄວາມແປປວນຂອງເວທະນາຈຶ່ງບໍ່ເກີດມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມສະດຸ້ງແລະທັມອັນເປັນອົກຸສົນທີ່ເກີດຂຶ້ນຕາມຄວາມແປປວນຂອງເວທະນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຄອບງຳຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່. ເພາະຈິດບໍ່ຖືກຄອບງຳ, ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ແລະຍ່ອມບໍ່ສະດຸ້ງເພາະຄວາມບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.
‘‘န သညံ…ပေ… န သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န သင်္ခါရဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ သင်္ခါရေ, န သင်္ခါရေသု ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တေ သင်္ခါရာ ဝိပရိဏမန္တိ အညထာ ဟောန္တိ. တဿ သင်္ခါရဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ န သင်္ခါရဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ န သင်္ခါရဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော အပရိယာဒါနာ န စေဝုတ္တာသဝါ ဟောတိ န စ ဝိဃာတဝါ န စ အပေက္ခဝါ, အနုပါဒါယ စ န ပရိတဿတိ.
ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມບໍ່ເຫັນສັນຍາ... ຯລຯ... ຍ່ອມບໍ່ເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຫຼືບໍ່ເຫັນອັດຕາມີສັງຂານ, ຫຼືບໍ່ເຫັນສັງຂານໃນອັດຕາ, ຫຼືບໍ່ເຫັນອັດຕາໃນສັງຂານ. ສັງຂານທັງຫຼາຍຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະສັງຂານທັງຫຼາຍແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ, ວິນຍານທີ່ໝູນວຽນໄປຕາມຄວາມແປປວນຂອງສັງຂານຈຶ່ງບໍ່ເກີດມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມສະດຸ້ງແລະທັມອັນເປັນອົກຸສົນທີ່ເກີດຂຶ້ນຕາມຄວາມແປປວນຂອງສັງຂານນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຄອບງຳຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່. ເພາະຈິດບໍ່ຖືກຄອບງຳ, ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ແລະຍ່ອມບໍ່ສະດຸ້ງເພາະຄວາມບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.
‘‘န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ…ပေ… တဿ တံ ဝိညာဏံ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ဝိညာဏဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ န ဝိညာဏဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ န ဝိညာဏဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော အပရိယာဒါနာ န စေဝုတ္တာသဝါ ဟောတိ န စ ဝိဃာတဝါ န စ အပေက္ခဝါ, အနုပါဒါယ စ န ပရိတဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနုပါဒါ အပရိတဿနံ ဟောတီ’’တိ. သတ္တမံ.
ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມບໍ່ເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຫຼືບໍ່ເຫັນອັດຕາມີວິນຍານ... ຯລຯ... ວິນຍານຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະວິນຍານແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ, ວິນຍານທີ່ໝູນວຽນໄປຕາມຄວາມແປປວນຂອງວິນຍານຈຶ່ງບໍ່ເກີດມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຄວາມສະດຸ້ງແລະທັມອັນເປັນອົກຸສົນທີ່ເກີດຂຶ້ນຕາມຄວາມແປປວນຂອງວິນຍານນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຄອບງຳຈິດຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນຕັ້ງຢູ່. ເພາະຈິດບໍ່ຖືກຄອບງຳ, ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ບໍ່ມີຄວາມຫ່ວງໃຍ ແລະຍ່ອມບໍ່ສະດຸ້ງເພາະຄວາມບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງເພາະຄວາມບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ແລ. ສູດທີ ໗.
၈. ဒုတိယဥပါဒါပရိတဿနာသုတ္တံ
໘. ທຸຕິຍະອຸປາດາປະຣິຕັດສະນາສູດ
໘. ຕົ້ນເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາຈັກສະແດງຄວາມສະດຸ້ງເພາະຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ແລະຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງເພາະຄວາມບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນແກ່ພວກເທີ. ພວກເທີຈົ່ງຟັງສິ່ງນັ້ນ... ຯລຯ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍຄວາມສະດຸ້ງເພາະຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ຍ່ອມມີໄດ້ແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເຫັນຮູບວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ'. ຮູບຂອງປຸຖຸຊົນນັ້ນຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະຮູບແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ. ຍ່ອມເຫັນເວທະນາວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ'... ຯລຯ... ຍ່ອມເຫັນສັນຍາວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ'... ຍ່ອມເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ'... ຍ່ອມເຫັນວິນຍານວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ'. ວິນຍານຂອງປຸຖຸຊົນນັ້ນຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະວິນຍານແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຄວາມສະດຸ້ງເພາະຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ແລ.
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနုပါဒါအပရိတဿနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. တဿ တံ ရူပံ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ [Pg.17] ရူပဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ဝေဒနံ နေတံ မမ… သညံ နေတံ မမ… သင်္ခါရေ နေတံ မမ… ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. တဿ တံ ဝိညာဏံ ဝိပရိဏမတိ အညထာ ဟောတိ. တဿ ဝိညာဏဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနုပါဒါအပရိတဿနာ ဟောတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ຍ່ອມມີຢ່າງໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ຮູບຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນ. ເພາະຮູບແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ...’ ສັນຍາວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ...’ ສັງຂານທັງຫຼາຍວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ...’ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນວິນຍານວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ວິນຍານຂອງອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມແປປວນ ຍ່ອມເປັນຢ່າງອື່ນ. ເພາະວິນຍານແປປວນແລະເປັນຢ່າງອື່ນ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມບໍ່ສະດຸ້ງເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ຍ່ອມມີຢ່າງນີ້ແລ.” ສູດທີ 8.
၉. ကာလတ္တယအနိစ္စသုတ္တံ
໙. ກາລັດຕະຍະອະນິດຈະສູດ
໙. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບທັງທີ່ເປັນອະດີດແລະອະນາຄົດ ເປັນສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງຮູບທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ! ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ອາໄລໃນຮູບທີ່ເປັນອະດີດ, ຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນໃນຮູບທີ່ເປັນອະນາຄົດ, ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ. ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ... ສັນຍາບໍ່ທ່ຽງ... ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດແລະອະນາຄົດ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງສັງຂານທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ! ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ອາໄລໃນສັງຂານທີ່ເປັນອະດີດ, ຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນໃນສັງຂານທີ່ເປັນອະນາຄົດ, ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ. ວິນຍານທັງທີ່ເປັນອະດີດແລະອະນາຄົດ ເປັນສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງວິນຍານທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ! ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ອາໄລໃນວິນຍານທີ່ເປັນອະດີດ, ຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນໃນວິນຍານທີ່ເປັນອະນາຄົດ, ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ.” ສູດທີ 9.
၁၀. ကာလတ္တယဒုက္ခသုတ္တံ
໑໐. ກາລັດຕະຍະທຸກຂະສູດ
໑໐. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບທັງທີ່ເປັນອະດີດແລະອະນາຄົດ ເປັນທຸກ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງຮູບທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ! ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ອາໄລໃນຮູບທີ່ເປັນອະດີດ, ຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນໃນຮູບທີ່ເປັນອະນາຄົດ, ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ. ເວທະນາເປັນທຸກ... ສັນຍາເປັນທຸກ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທຸກ... ວິນຍານທັງທີ່ເປັນອະດີດແລະອະນາຄົດ ເປັນທຸກ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງວິນຍານທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ! ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ອາໄລໃນວິນຍານທີ່ເປັນອະດີດ, ຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນໃນວິນຍານທີ່ເປັນອະນາຄົດ, ຍ່ອມປະຕິບັດเพื่อຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ.” ສູດທີ 10.
၁၁. ကာလတ္တယအနတ္တသုတ္တံ
໑໑. ກາລັດຕະຍະອະນັດຕະສູດ
໑໑. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບທັງທີ່ເປັນອະດີດແລະອະນາຄົດ ເປັນອະນັດຕາ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງຮູບທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ! ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ອາໄລໃນຮູບທີ່ເປັນອະດີດ, ຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນໃນຮູບທີ່ເປັນອະນາຄົດ, ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ. ເວທະນາເປັນອະນັດຕາ... ສັນຍາເປັນອະນັດຕາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນອະນັດຕາ... ວິນຍານທັງທີ່ເປັນອະດີດແລະອະນາຄົດ ເປັນອະນັດຕາ, ຈະກ່າວໄປໄຍເຖິງວິນຍານທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ! ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ອາໄລໃນວິນຍານທີ່ເປັນອະດີດ, ຍ່ອມບໍ່ເພີດເພີນໃນວິນຍານທີ່ເປັນອະນາຄົດ, ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ.” ສູດທີ 11.
နကုလပိတုဝဂ္ဂေါ ပဌမော.
ນະກຸລະປິຕຸວັກ ທີ 1 ຈົບ.
အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ, ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတိ.
ນະກຸລະປິຕຸສູດ, ເທວະທະຫະສູດ, ຮາລິທທິກະສູດທັງສອງ, ສະມາທິສູດ, ປະຕິສັນລານະສູດ, ອຸປາດາປະຣິຕັດສະນາສູດທັງສອງ, ແລະ ສູດວ່າດ້ວຍອະດີດ ອະນາຄົດ ປັດຈຸບັນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ວັກນີ້ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ນະກຸລະປິຕຸວັກ.
၂. အနိစ္စဝဂ္ဂေါ
໒. ອະນິດຈະວັກ
၁. အနိစ္စသုတ္တံ
໑. ອະນິດຈະສູດ
໑໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສົດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. ນະ ທີ່ນັ້ນແລ... “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ, ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ, ສັນຍາບໍ່ທ່ຽງ, ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ, ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນຮູບ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນເວທະນາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນສັນຍາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດ; ເພາະຄາຍກຳໜັດ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ; ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ ‘ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘ຊາດສิ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ 1.
၂. ဒုက္ခသုတ္တံ
໒. ທຸກຂະສູດ
໑໓. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນທຸກ, ເວທະນາເປັນທຸກ, ສັນຍາເປັນທຸກ, ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທຸກ, ວິນຍານເປັນທຸກ. ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘...ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ 2.
၃. အနတ္တသုတ္တံ
໓. ອະນັດຕະສູດ
໑໔. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນອະນັດຕາ, ເວທະນາເປັນອະນັດຕາ, ສັນຍາເປັນອະນັດຕາ, ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນອະນັດຕາ, ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນຮູບ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນເວທະນາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນສັນຍາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດ; ເພາະຄາຍກຳໜັດ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ; ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ ‘ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ 3.
၄. ယဒနိစ္စသုတ္တံ
໔. ຍະທະນິດຈະສູດ
໑໕. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ສັນຍາບໍ່ທ່ຽງ... ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘...ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ 4.
၅. ယံဒုက္ခသုတ္တံ
໕. ຍັງທຸກຂະສູດ
໑໖. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນທຸກ. ສິ່ງໃດເປັນທຸກ ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ເວທະນາເປັນທຸກ... ສັນຍາເປັນທຸກ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທຸກ... ວິນຍານເປັນທຸກ. ສິ່ງໃດເປັນທຸກ ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘...ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ 5.
၆. ယဒနတ္တာသုတ္တံ
໖. ຍະທະນັດຕະສູດ
໑໗. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນອະນັດຕາ. ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ເວທະນາເປັນອະນັດຕາ... ສັນຍາເປັນອະນັດຕາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນອະນັດຕາ... ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ. ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘...ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ 6.
၇. သဟေတုအနိစ္စသုတ္တံ
໗. ສະເຫຕຸອະນິດຈະສູດ
໑໘. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ. ເຫດໃດກໍດີ ປັດໄຈໃດກໍດີ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບ, ເຫດແລະປັດໄຈນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບທີ່ເກີດຈາກສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ຈະເປັນສິ່ງທ່ຽງໄດ້ແນວໃດ! ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ. ເຫດໃດກໍດີ ປັດໄຈໃດກໍດີ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາ, ເຫດແລະປັດໄຈນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເວທະນາທີ່ເກີດຈາກສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ຈະເປັນສິ່ງທ່ຽງໄດ້ແນວໃດ! ສັນຍາບໍ່ທ່ຽງ... ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ. ເຫດໃດກໍດີ ປັດໄຈໃດກໍດີ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ, ເຫດແລະປັດໄຈນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຈາກສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ຈະເປັນສິ່ງທ່ຽງໄດ້ແນວໃດ! ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ. ເຫດໃດກໍດີ ປັດໄຈໃດກໍດີ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານ, ເຫດແລະປັດໄຈນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິນຍານທີ່ເກີດຈາກສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ຈະເປັນສິ່ງທ່ຽງໄດ້ແນວໃດ! ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘...ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ 7.
၈. သဟေတုဒုက္ခသုတ္တံ
໘. ສະເຫຕຸທຸກຂະສູດ
໑໙. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນທຸກ. ເຫດໃດກໍດີ ປັດໄຈໃດກໍດີ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບ, ເຫດແລະປັດໄຈນັ້ນກໍເປັນທຸກ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບທີ່ເກີດຈາກສິ່ງທີ່ເປັນທຸກ ຈະເປັນສຸກໄດ້ແນວໃດ! ເວທະນາເປັນທຸກ... ສັນຍາເປັນທຸກ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທຸກ... ວິນຍານເປັນທຸກ. ເຫດໃດກໍດີ ປັດໄຈໃດກໍດີ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານ, ເຫດແລະປັດໄຈນັ້ນກໍເປັນທຸກ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິນຍານທີ່ເກີດຈາກສິ່ງທີ່ເປັນທຸກ ຈະເປັນສຸກໄດ້ແນວໃດ! ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘...ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ 8.
၉. သဟေတုအနတ္တသုတ္တံ
໙. ສະເຫຕຸອະນັດຕະສູດ
໒໐. ສະໄໝປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນອະນັດຕາ. ເຫດໃດກໍດີ ປັດໄຈໃດກໍດີ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບ, ເຫດແລະປັດໄຈນັ້ນກໍເປັນອະນັດຕາ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບທີ່ເກີດຈາກສິ່ງທີ່ເປັນອະນັດຕາ ຈະເປັນຕົວຕົນໄດ້ແນວໃດ! ເວທະນາເປັນອະນັດຕາ... ສັນຍາເປັນອະນັດຕາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນອະນັດຕາ... ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ. ເຫດໃດກໍດີ ປັດໄຈໃດກໍດີ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານ, ເຫດແລະປັດໄຈນັ້ນກໍເປັນອະນັດຕາ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິນຍານທີ່ເກີດຈາກສິ່ງທີ່ເປັນອະນັດຕາ ຈະເປັນຕົວຕົນໄດ້ແນວໃດ! ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘...ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ 9.
၁၀. အာနန္ဒသုတ္တံ
໑໐. ອານັນທະສູດ
໒໑. ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ «ຄວາມດັບ ຄວາມດັບ» ນັ້ນ, ຄວາມດັບແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດໜໍ ທີ່ຮຽກວ່າ «ຄວາມດັບ» ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ?' 'ອານົນ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ, ຖືກປຸງແຕ່ງ, ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ, ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດາ, ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດາ, ມີຄວາມຄາຍໄປເປັນທັມມະດາ, ມີຄວາມດັບໄປເປັນທັມມະດາ. ຄວາມດັບແຫ່ງຮູບນັ້ນ ຮຽກວ່າ «ຄວາມດັບ». ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ, ຖືກປຸງແຕ່ງ, ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ, ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດา, ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດา, ມີຄວາມຄາຍໄປເປັນທັມມະດา, ມີຄວາມດັບໄປເປັນທັມມະດາ. ຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນານັ້ນ ຮຽກວ່າ «ຄວາມດັບ». ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ, ຖືກປຸງແຕ່ງ, ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ, ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດา, ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດา, ມີຄວາມຄາຍໄປເປັນທັມມະດา, ມີຄວາມດັບໄປເປັນທັມມະດา. ຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍນັ້ນ ຮຽກວ່າ «ຄວາມດັບ». ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ, ຖືກປຸງແຕ່ງ, ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ, ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດา, ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດา, ມີຄວາມຄາຍໄປເປັນທັມມະດา, ມີຄວາມດັບໄປເປັນທັມມະດา. ຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານນັ້ນ ຮຽກວ່າ «ຄວາມດັບ». ອານົນ, ຄວາມດັບແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ຮຽກວ່າ «ຄວາມດັບ».' ສູດທີສິບ.
အနိစ္စဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.
ອະນິດຈະວັກ ທີສອງ (ຈົບ).
ဟေတုနာပိ တယော ဝုတ္တာ, အာနန္ဒေန စ တေ ဒသာတိ.
ອະນິດຈະສູດ, ທຸກຂະສູດ, ອະນັດຕາສູດ, ອີກ ໓ ສູດຄື ຍະທະນິດຈະສູດ (ຍັງທຸກຂະສູດ, ຍະທະນັດຕາສູດ), ອີກ ໓ ສູດ ໂດຍຫົວຂໍ້ເຫດ (ສະເຫຕຸອະນິດຈະສູດ, ສະເຫຕຸທຸກຂະສູດ, ສະເຫຕຸອະນັດຕາສູດ), ແລະ ອານັນທະສູດ ລວມເປັນ ໑໐ ສູດ ທີ່ຊົງສະແດງແລ້ວ.
၃. ဘာရဝဂ္ဂေါ
໓. ພາຣະວັກ
၁. ဘာရသုတ္တံ
໑. ພາຣະສູດ
໒໒. ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ນະ ທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງພາລະ, ຜູ້ແບກພາລະ, การຖືເອົາພາລະ, ແລະ ການວາງພາລະ ແກ່ພວກເທີ. ພວກເທີຈົ່ງຟັງທັມນັ້ນ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພາລະຄືຫຍັງ? ຄວນກ່າວວ່າ: ອຸປາດານັກຂັນ ໕. ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ຄືຫຍັງແດ່? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ, ເວທະນູປາດານັກຂັນ, ສັນຍູປາດານັກຂັນ, ສັງຂາຣູປາດານັກຂັນ, ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ພາລະ.'
'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ແບກພາລະຄືຫຍັງ? ຄວນກ່າວວ່າ: ບຸກຄົນ. ບຸກຄົນໃດໜຶ່ງ ຜູ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ທີ່ເປັນທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຜູ້ແບກພາລະ.'
‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘာရာဒါနံ? ယာယံ တဏှာ ပေါနောဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ, သေယျထိဒံ – ကာမတဏှာ, ဘဝတဏှာ, ဝိဘဝတဏှာ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘာရာဒါနံ.
'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຖືເອົາພາລະຄືຫຍັງ? ຄື ຕັນຫາອັນເຮັດໃຫ້ເກີດໃນພົບໃໝ່ ປະກອບດ້ວຍຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ເພີດເພີນຢ່າງຍິ່ງໃນອາຣົມນັ້ນໆ, ໄດ້ແກ່: ກາມະຕັນຫາ, ພະວະຕັນຫາ, ວິພະວະຕັນຫາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ການຖືເອົາພາລະ.'
‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘာရနိက္ခေပနံ? ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘာရနိက္ခေပန’’န္တိ.
'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການວາງພາລະຄືຫຍັງ? ຄື ຄວາມດັບໂດຍບໍ່ເຫຼືອດ້ວຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ຄວາມສະຫຼະ, ຄວາມສະຫຼັດຄືນ, ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ຄວາມບໍ່ມີອາໄລ ໃນຕັນຫານັ້ນແລ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ການວາງພາລະ.'
ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –
ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ. ພຣະສຸຄົດຜູ້ເປັນພຣະສາດສະດາ ໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດຄາຖາອື່ນຕໍ່ໄປອີກວ່າ:
ဘာရာဒါနံ ဒုခံ လောကေ, ဘာရနိက္ခေပနံ သုခံ.
'ຂັນ ໕ ເປັນພາລະແທ້, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ແບກພາລະ, ການຖືເອົາພາລະເປັນທຸກໃນໂລກ, ການວາງພາລະເປັນສຸກ.
သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှ, နိစ္ဆာတော ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. ပဌမံ;
ພຣະຂີນາສົບວາງພາລະອັນໜັກລົງແລ້ວ ບໍ່ຖືເອົາພາລະອື່ນອີກ, ຖອນຕັນຫາຂຶ້ນໄດ້ພ້ອມທັງຮາກ, ເປັນຜູ້ປາສະຈາກຄວາມຫິວ (ດັບສະໜິດແລ້ວ).' ສູດທີໜຶ່ງ.
၂. ပရိညသုတ္တံ
໒. ປະຣິນຍາສູດ
໒໓. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ ແລະ ຄວາມກຳນົດຮູ້ ແກ່ພວກເທີ. ພວກເທີຈົ່ງຟັງທັມນັ້ນ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ຄືຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ເວທະນາເປັນທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ສັນຍາເປັນທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ວິນຍານເປັນທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳນົດຮູ້ຄືຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງລາຄະ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງໂທສະ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງໂມຫະ. ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມກຳນົດຮູ້.' ສູດທີສອງ.
၃. အဘိဇာနသုတ္တံ
໓. ອະພິຊານະສູດ
໒໔. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນເມື່ອບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ກຳນົດຮູ້, ບໍ່ຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ລະຮູບ, ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ; ເມື່ອບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ກຳນົດຮູ້, ບໍ່ຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ລະເວທະນາ, ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ; ເມື່ອບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ກຳນົດຮູ້, ບໍ່ຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ລະສັນຍາ, ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ; ເມື່ອບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ກຳນົດຮູ້, ບໍ່ຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ລະສັງຂານທັງຫຼາຍ, ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ; ເມື່ອບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ກຳນົດຮູ້, ບໍ່ຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ລະວິນຍານ, ກໍບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້, ຄາຍກຳໜັດ, ລະຮູບໄດ້, ກໍຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ; ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້, ຄາຍກຳໜັດ, ລະເວທະນາໄດ້, ກໍຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ; ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້, ຄາຍກຳໜັດ, ລະສັນຍາໄດ້, ກໍຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ; ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້, ຄາຍກຳໜັດ, ລະສັງຂານທັງຫຼາຍໄດ້, ກໍຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ; ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງ, ກຳນົດຮູ້, ຄາຍກຳໜັດ, ລະວິນຍານໄດ້, ກໍຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ.' ສູດທີສາມ.
၄. ဆန္ဒရာဂသုတ္တံ
໔. ສັນທະຣາຄະສູດ
໒໕. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດ (ສັນທະຣາຄະ) ໃນຮູບເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ຮູບນັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນພວກເທີລະໄດ້ແລ້ວ, ຖືກຕັດຮາກຂາດແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ພວກເທີຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນເວທະນາເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ເວທະນານັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນພວກເທີລະໄດ້ແລ້ວ, ຖືກຕັດຮາກຂາດແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ພວກເທີຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສັນຍາເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ສັນຍານັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນພວກເທີລະໄດ້ແລ້ວ, ຖືກຕັດຮາກຂาดແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ພວກເທີຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສັງຂານທັງຫຼາຍເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ສັງຂານທັງຫຼາຍນັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນພວກເທີລະໄດ້ແລ້ວ, ຖືກຕັດຮາກຂາດແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ພວກເທີຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນວິນຍານເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ວິນຍານນັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນພວກເທີລະໄດ້ແລ້ວ, ຖືກຕັດຮາກຂາດແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຢູ່, ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ.' ສູດທີສີ່.
၅. အဿာဒသုတ္တံ
໕. ອັດສາທະສູດ
໒໖. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອກ່ອນແຕ່ຕັດສະຮູ້, ເມື່ອເຮົາຍັງບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້ ຍັງເປັນໂພທິສັດຢູ່, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ: «ຫຍັງໜໍເປັນຄຸນ, ຫຍັງເປັນໂທດ, ຫຍັງເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ? ຫຍັງເປັນຄຸນ, ຫຍັງເປັນໂທດ, ຫຍັງເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວທະນາ? ຫຍັງເປັນຄຸນ, ຫຍັງເປັນໂທດ, ຫຍັງເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງສັນຍາ? ຫຍັງເປັນຄຸນ, ຫຍັງເປັນໂທດ, ຫຍັງເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ? ຫຍັງເປັນຄຸນ, ຫຍັງເປັນໂທດ, ຫຍັງເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງວິນຍານ?» 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ: «ສຸກແລະໂສມະນັດໃດ ທີ່ອາໄສຮູບແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງຮູບ. ຮູບໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດາ, ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງຮູບ. ການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດ, ການລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບໃດ, ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງຮູບ. ສຸກແລະໂສມະນັດໃດ ທີ່ອາໄສເວທະນາແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງເວທະນາ. ເວທະນາໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດา, ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງເວທະນາ. ການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດ, ການລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນເວທະນາໃດ, ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງເວທະນາ. ສຸກແລະໂສມະນັດໃດ ທີ່ອາໄສສັນຍາແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງສັນຍາ. ສັນຍາໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດา, ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງສັນຍາ. ການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດ, ການລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສັນຍາໃດ, ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງສັນຍາ. ສຸກແລະໂສມະນັດໃດ ທີ່ອາໄສສັງຂານທັງຫຼາຍແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ. ສັງຂານທັງຫຼາຍໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດา, ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ. ການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດ, ການລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສັງຂານທັງຫຼາຍໃດ, ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ. ສຸກແລະໂສມະນັດໃດ ທີ່ອາໄສວິນຍານແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງວິນຍານ. ວິນຍານໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດา, ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງວິນຍານ. ການກຳຈັດຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດ, ການລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນວິນຍານໃດ, ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງວິນຍານ».'
‘‘ယာဝကီဝဉ္စာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ ဧဝံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညာသိံ, နေဝ တာဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပစ္စညာသိံ. ယတော စ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ ဧဝံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ; အထာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပစ္စညာသိံ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အကုပ္ပာ မေ ဝိမုတ္တိ ; အယမန္တိမာ ဇာတိ; နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ. ပဉ္စမံ.
'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕາບໃດທີ່ເຮົາຍັງບໍ່ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນໂດຍຄວາມເປັນຄຸນ, ໂທດໂດຍຄວາມເປັນໂທດ, ແລະ ເຄື່ອງສະຫຼັດອອກໂດຍຄວາມເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນ ໕ ເຫຼົ່ານີ້, ຕາບນັ້ນ ເຮົາກໍຍັງບໍ່ປະຕິຍານຕົນວ່າ ໄດ້ຕັດສະຮູ້ອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ, ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເມື່ອໃດ ເຮົາຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນໂດຍຄວາມເປັນຄຸນ, ໂທດໂດຍຄວາມເປັນໂທດ, ແລະ ເຄື່ອງສະຫຼັດອອກໂດຍຄວາມເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ, ເມື່ອນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງປະຕິຍານຕົນວ່າ ໄດ້ຕັດສະຮູ້ອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ, ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ກໍແລ ຍານທັດສະນະໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ: «ຄວາມຫຼຸດພົ້ນຂອງເຮົາບໍ່ກຳເລີບ, ຊາດນີ້ເປັນຊາດສຸດທ້າຍ, ບັດນີ້ ພົບໃໝ່ບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ».' ສູດທີຫ້າ.
၆. ဒုတိယအဿာဒသုတ္တံ
໖. ທຸຕິຍະອັດສາທະສູດ
໒໗. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາໄດ້ທ່ຽວສະແຫວງຫາຄຸນ (ອັດສາທະ) ຂອງຮູບ. ຄຸນຂອງຮູບມີຢູ່ພຽງໃດ ເຮົາໄດ້ປະສົບແລ້ວ. ເຮົາໄດ້ເຫັນຄຸນຂອງຮູບນັ້ນດ້ວຍດີດ້ວຍປັນຍາແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາໄດ້ທ່ຽວສະແຫວງຫາໂທດ (ອາທີນວະ) ຂອງຮູບ. ໂທດຂອງຮູບມີຢູ່ພຽງໃດ ເຮົາໄດ້ປະສົບແລ້ວ. ເຮົາໄດ້ເຫັນໂທດຂອງຮູບນັ້ນດ້ວຍດີດ້ວຍປັນຍາແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາໄດ້ທ່ຽວສະແຫວງຫາທາງສະຫຼັດອອກ (ນິດສະຣະນະ) ຈາກຮູບ. ທາງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບມີຢູ່ພຽງໃດ ເຮົາໄດ້ປະສົບແລ້ວ. ເຮົາໄດ້ເຫັນທາງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບນັ້ນດ້ວຍດີດ້ວຍປັນຍາແລ້ວ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາໄດ້ທ່ຽວສະແຫວງຫາ... ຂອງເວທະນາ... ຂອງສັນຍາ... ຂອງສັງຂານ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາໄດ້ທ່ຽວສະແຫວງຫາຄຸນຂອງວິນຍານ. ຄຸນຂອງວິນຍານມີຢູ່ພຽງໃດ ເຮົາໄດ້ປະສົບແລ້ວ. ເຮົາໄດ້ເຫັນຄຸນຂອງວິນຍານນັ້ນດ້ວຍດີດ້ວຍປັນຍາແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາໄດ້ທ່ຽວສະແຫວງຫາໂທດຂອງວິນຍານ. ໂທດຂອງວິນຍານມີຢູ່ພຽງໃດ ເຮົາໄດ້ປະສົບແລ້ວ. ເຮົາໄດ້ເຫັນໂທດຂອງວິນຍານນັ້ນດ້ວຍດີດ້ວຍປັນຍາແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາໄດ້ທ່ຽວສະແຫວງຫາທາງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານ. ທາງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານມີຢູ່ພຽງໃດ ເຮົາໄດ້ປະສົບແລ້ວ. ເຮົາໄດ້ເຫັນທາງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານນັ້ນດ້ວຍດີດ້ວຍປັນຍາແລ້ວ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕາບໃດທີ່ເຮົາຍັງບໍ່ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນໂດຍຄວາມເປັນຄຸນ, ໂທດໂດຍຄວາມເປັນໂທດ, ແລະທາງສະຫຼັດອອກໂດຍຄວາມເປັນທາງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້... ລະ... ແຕ່ເມື່ອໃດທີ່ເຮົາໄດ້ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ, ເຮົາຈຶ່ງປະຕິຍານວ່າໄດ້ບັນລຸອະນຸດຕະຣະສຳມາສຳໂພທິຍານ... ຍານທັດສະນະໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ ‘ຄວາມຫຼຸດພົ້ນຂອງເຮົາບໍ່ກຳເລີບແລ້ວ, ຊາດນີ້ເປັນຊາດສຸດທ້າຍ, ບັດນີ້ ພົບໃໝ່ບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ’”. ສູດທີ ຫົກ.
၇. တတိယအဿာဒသုတ္တံ
໗. ຕຕິຍະອັດສາທະສູດ
໒໘. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າຄຸນ (ອັດສາທະ) ຂອງຮູບບໍ່ມີແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນຮູບ, ແຕ່ເພາະຄຸນຂອງຮູບມີຢູ່ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງກຳໜັດຍິນດີໃນຮູບ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າໂທດ (ອາທີນວະ) ຂອງຮູບບໍ່ມີແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ເberໜ່າຍໃນຮູບ, ແຕ່ເພາະໂທດຂອງຮູບມີຢູ່ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າທາງສະຫຼັດອອກ (ນິດສະຣະນະ) ຈາກຮູບບໍ່ມີແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ສະຫຼັດອອກຈາກຮູບໄດ້, ແຕ່ເພາະທາງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບມີຢູ່ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບໄດ້.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າຄຸນຂອງເວທະນາ... ລະ... ຖ້າຄຸນຂອງສັນຍາ... ຖ້າທາງສະຫຼັດອອກຈາກສັງຂານບໍ່ມີແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ສະຫຼັດອອກຈາກສັງຂານໄດ້, ແຕ່ເພາະທາງສະຫຼັດອອກຈາກສັງຂານມີຢູ່ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງສະຫຼັດອອກຈາກສັງຂານໄດ້.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າຄຸນຂອງວິນຍານບໍ່ມີແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນວິນຍານ, ແຕ່ເພາະຄຸນຂອງວິນຍານມີຢູ່ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງກຳໜັດຍິນດີໃນວິນຍານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າໂທດຂອງວິນຍານບໍ່ມີແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ເberໜ່າຍໃນວິນຍານ, ແຕ່ເພາະໂທດຂອງວິນຍານມີຢູ່ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງເberໜ່າຍໃນວິນຍານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າທາງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານບໍ່ມີແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານໄດ້, ແຕ່ເພາະທາງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານມີຢູ່ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານໄດ້.”
‘‘ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညံသု ; နေဝ တာဝ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဒေဝကာ လောကာ သမာရကာ သဗြဟ္မကာ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ နိဿဋာ ဝိသံယုတ္တာ ဝိပ္ပမုတ္တာ ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရိံသု. ယတော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဿာဒဉ္စ အဿာဒတော အာဒီနဝဉ္စ အာဒီနဝတော နိဿရဏဉ္စ နိဿရဏတော ယထာဘူတံ အဗ္ဘညံသု; အထ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဒေဝကာ လောကာ သမာရကာ သဗြဟ္မကာ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ နိဿဋာ ဝိသံယုတ္တာ ဝိပ္ပမုတ္တာ ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရန္တိ’’. သတ္တမံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕາບໃດທີ່ສັດທັງຫຼາຍຍັງບໍ່ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນໂດຍຄວາມເປັນຄຸນ, ໂທດໂດຍຄວາມເປັນໂທດ, ແລະທາງສະຫຼັດອອກໂດຍຄວາມເປັນທາງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້; ຕາບນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍກໍຍັງບໍ່ຊື່ວ່າສະຫຼັດອອກ, ພັດພາກ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຈາກໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ, ມານ, ພົມ, ຈາກໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ, ເທວະດາ ແລະມະນຸດ, ແລະຍັງບໍ່ມີໃຈອັນປາສະຈາກຂອບເຂດຢູ່ເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເມື່ອໃດທີ່ສັດທັງຫຼາຍໄດ້ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນໂດຍຄວາມເປັນຄຸນ, ໂທດໂດຍຄວາມເປັນໂທດ, ແລະທາງສະຫຼັດອອກໂດຍຄວາມເປັນທາງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ; ເມື່ອນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງຊື່ວ່າສະຫຼັດອອກ, ພັດພາກ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຈາກໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ, ມານ, ພົມ, ຈາກໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ, ເທວະດາ ແລະມະນຸດ, ແລະມີໃຈອັນປາສະຈາກຂອບເຂດຢູ່”. ສູດທີ ເຈັດ.
၈. အဘိနန္ဒနသုတ္တံ
໘. ອະພິນັນທະນະສູດ
໒໙. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດເພີດເພີນໃນຮູບ, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເພີດເພີນໃນທຸກ. ຜູ້ໃດເພີດເພີນໃນທຸກ, ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ຜູ້ນັ້ນຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກ’. ຜູ້ໃດເພີດເພີນໃນເວທະນາ... ຜູ້ໃດເພີດເພີນໃນສັນຍາ... ຜູ້ໃດເພີດເພີນໃນສັງຂານ... ຜູ້ໃດເພີດເພີນໃນວິນຍານ, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເພີດເພີນໃນທຸກ. ຜູ້ໃດເພີດເພີນໃນທຸກ, ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ຜູ້ນັ້ນຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກ’.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ໃດບໍ່ເພີດເພີນໃນຮູບ, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າບໍ່ເພີດເພີນໃນທຸກ. ຜູ້ໃດບໍ່ເພີດເພີນໃນທຸກ, ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ຜູ້ນັ້ນຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກແລ້ວ’. ຜູ້ໃດບໍ່ເພີດເພີນໃນເວທະນາ... ຜູ້ໃດບໍ່ເພີດເພີນໃນສັນຍາ... ຜູ້ໃດບໍ່ເພີດເພີນໃນສັງຂານ... ຜູ້ໃດບໍ່ເພີດເພີນໃນວິນຍານ, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າບໍ່ເພີດເພີນໃນທຸກ. ຜູ້ໃດບໍ່ເພີດເພີນໃນທຸກ, ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ຜູ້ນັ້ນຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກແລ້ວ’”. ສູດທີ ແປດ.
၉. ဥပ္ပာဒသုတ္တံ
໙. ອຸບປາທະສູດ
໓໐. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມປາກົດແຫ່ງຮູບໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງໂລກໄພ, ຄືຄວາມປາກົດແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມປາກົດແຫ່ງເວທະນາໃດ... ລະ... ແຫ່ງສັນຍາໃດ... ລະ... ແຫ່ງສັງຂານໃດ... ລະ... ແຫ່ງວິນຍານໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງໂລກໄພ, ຄືຄວາມປາກົດແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງ (ຄວາມດັບໄປ) ແຫ່ງຮູບໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໂລກໄພ, ຄືຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ. ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງເວທະນາໃດ... ລະ... ແຫ່ງສັນຍາໃດ... ແຫ່ງສັງຂານໃດ... ແຫ່ງວິນຍານໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໂລກໄພ, ຄືຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ”. ສູດທີ ເກົ້າ.
၁၀. အဃမူလသုတ္တံ
໑໐. ອະຄະມູລະສູດ
໓໑. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງທຸກ (ອະຄະ) ແລະມູນເຫດແຫ່ງທຸກ (ອະຄະມູນ). ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຸກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນທຸກ, ເວທະນາເປັນທຸກ, ສັນຍາເປັນທຸກ, ສັງຂານເປັນທຸກ, ວິນຍານເປັນທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ທຸກ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມູນເຫດແຫ່ງທຸກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຄືຕັນຫາອັນເຮັດໃຫ້ເກີດໃນພົບໃໝ່, ອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມເພີດເພີນ, ມັກເພີດເພີນຍິ່ງໃນອາລົມນັ້ນໆ; ໄດ້ແກ່ ກາມະຕັນຫາ, ພະວະຕັນຫາ, ວິພະວະຕັນຫາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ມູນເຫດແຫ່ງທຸກ”. ສູດທີ ສິບ.
၁၁. ပဘင်္ဂုသုတ္တံ
໑໑. ປະພັນຄຸສູດ
໓໒. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງສິ່ງທີ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ (ປະພັນຄຸ) ແລະສິ່ງທີ່ບໍ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ (ອັບປະພັນຄຸ). ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງທີ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍແມ່ນຫຍັງ, ສິ່ງທີ່ບໍ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນສິ່ງທີ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ. ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຮູບນັ້ນ, ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ບໍ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ. ເວທະນາເປັນສິ່ງທີ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ. ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງເວທະນານັ້ນ, ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ບໍ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ. ສັນຍາເປັນສິ່ງທີ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ... ສັງຂານເປັນສິ່ງທີ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ. ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ, ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ບໍ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ. ວິນຍານເປັນສິ່ງທີ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ. ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງວິນຍານນັ້ນ, ນີ້ຄືສິ່ງທີ່ບໍ່ແຕກສະຫຼາຍງ່າຍ”. ສູດທີ ສິບເອັດ.
ဘာရဝဂ္ဂေါ တတိယော.
ພາຣະວັກ ທີ ໓ ບໍລິບູນ.
ဥပ္ပာဒံ အဃမူလဉ္စ, ဧကာဒသမော ပဘင်္ဂူတိ.
ພາຣະສູດ, ປະຣິນຍາສູດ, ອະພິຊານະສູດ, ສູດທີສີ່ຄື ສັນທະຣາຄະສູດ, ອັດສາທະສູດ ໓ ສູດ ທີ່ພຣະອົງຕັດໄວ້ແລ້ວ, ສູດທີແປດຄື ອະພິນັນທະນະສູດ, ອຸບປາທະສູດ, ອະຄະມູລະສູດ, ແລະສູດທີສິບເອັດຄື ປະພັນຄຸສູດ.
၄. နတုမှာကံဝဂ္ဂေါ
໔. ນະຕຸມຫາກະວັກ
၁. နတုမှာကံသုတ္တံ
໑. ນະຕຸມຫາກະສູດ
໓໓. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ຈົ່ງລະສິ່ງນັ້ນເສຍ. ສິ່ງນັ້ນເມື່ອພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈັກເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ຈົ່ງລະຮູບນັ້ນເສຍ. ຮູບນັ້ນເມື່ອພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈັກເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ. ເວທະນາບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ຈົ່ງລະເວທະນານັ້ນເສຍ. ເວທະນານັ້ນເມື່ອພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈັກເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ. ສັນຍາບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ... ສັງຂານບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ຈົ່ງລະສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ. ສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນເມື່ອພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈັກເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ. ວິນຍານບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ຈົ່ງລະວິນຍານນັ້ນເສຍ. ວິນຍານນັ້ນເມື່ອພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈັກເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ”.
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ဣမသ္မိံ ဇေတဝနေ တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ တံ ဇနော ဟရေယျ ဝါ ဍဟေယျ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျ. အပိ နု တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘အမှေ ဇနော ဟရတိ ဝါ ဍဟတိ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရောတီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘န ဟိ နော ဧတံ, ဘန္တေ, အတ္တာ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ န တုမှာကံ, တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. ဝေဒနာ န တုမှာကံ, တံ ပဇဟထ. သာ ဝေါ ပဟီနာ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ. သညာ န တုမှာကံ… သင်္ခါရာ န တုမှာကံ… ဝိညာဏံ န တုမှာကံ, တံ ပဇဟထ. တံ ဝေါ ပဟီနံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတီ’’တိ. ပဌမံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຄົນທັງຫຼາຍເພິ່ງຫອບເອົາ, ເຜົາເສຍ, ຫຼືເຮັດຕາມປັດໄຈ ເຊິ່ງຫຍ້າ, ຟືນ, ກິ່ງໄມ້, ແລະໃບໄມ້ ທີ່ມີຢູ່ໃນພຣະວິຫານເຊຕະວັນນີ້. ພວກທ່ານຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຄົນທັງຫຼາຍກຳລັງຫອບເອົາພວກຂ້ານ້ອຍ, ເຜົາພວກຂ້ານ້ອຍ, ຫຼືເຮັດກັບພວກຂ້ານ້ອຍຕາມປັດໄຈ’?”
“ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ເພາະເຫດໃດ?” “ເພາະວ່າ ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ (ອັດຕາ) ຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ຫຼືບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເນື່ອງດ້ວຍຕົວຕົນ (ອັດຕະນິຍະ) ຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.”
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ຮູບບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ຈົ່ງລະຮູບນັ້ນເສຍ. ຮູບນັ້ນເມື່ອພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈັກເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ. ເວທະນາບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ຈົ່ງລະເວທະນານັ້ນເສຍ. ເວທະນານັ້ນເມື່ອພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈັກເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ. ສັນຍາບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ... ສັງຂານບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ... ວິນຍານບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ຈົ່ງລະວິນຍານນັ້ນເສຍ. ວິນຍານນັ້ນເມື່ອພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈັກເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ”. ສູດທີ ໜຶ່ງ.
၂. ဒုတိယနတုမှာကံသုတ္တံ
໒. ທຸຕິຍະນະຕຸມຫາກະສູດ
໓໔. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສິ່ງໃດບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ພວກທ່ານຈົ່ງລະສິ່ງນັ້ນເສຍ. ສິ່ງນັ້ນທີ່ພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ ແກ່ພວກທ່ານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍສິ່ງໃດເລົ່າບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຮູບ ບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ພວກທ່ານຈົ່ງລະຮູບນັ້ນເສຍ. ຮູບນັ້ນທີ່ພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ ແກ່ພວກທ່ານ. ເວທະນາ ບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ... ສັນຍາ ບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ ບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ... ວິນຍານ ບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ພວກທ່ານຈົ່ງລະວິນຍານນັ້ນເສຍ. ວິນຍານນັ້ນທີ່ພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ ແກ່ພວກທ່ານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສິ່ງໃດບໍ່ແມ່ນຂອງພວກທ່ານ, ພວກທ່ານຈົ່ງລະສິ່ງນັ້ນເສຍ. ສິ່ງນັ້ນທີ່ພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຈະເປັນໄປເພື່ອປະໂຫຍດເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກ ແກ່ພວກທ່ານ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສອງ.
၃. အညတရဘိက္ခုသုတ္တံ
໓. ອັນຍະຕະຣະພິກຂຸສູດ
໓໕. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ kh້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂປດສະແດງທັມແກ່ຂ້ານ້ອຍໂດຍຫຍໍ້ ເພື່ອວ່າຂ້ານ້ອຍໄດ້ຟັງທັມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈະເປັນຜູ້ຫຼີກອອກໄປຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະໝາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ເຖີດ.”
“ພິກຂຸ! ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງໃດທີ່ອະນຸໄສນອນເນື່ອງຢູ່; ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງໃດທີ່ອະນຸໄສບໍ່ນອນເນື່ອງຢູ່.”
“ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ, ພຣະສຸຄົດ!”
‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ရူပံ စေ, ဘန္တေ, အနုသေတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝေဒနံ စေ အနုသေတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. သညံ စေ အနုသေတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. သင်္ခါရေ စေ အနုသေတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝိညာဏံ စေ အနုသေတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ရူပံ စေ, ဘန္တေ, နာနုသေတိ န တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝေဒနံ စေ… သညံ စေ… သင်္ခါရေ စေ… ဝိညာဏံ စေ နာနုသေတိ န တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.
“ພິກຂຸ! ກໍທ່ານເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ແນວໃດ?”
“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນຮູບ, ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ. ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນເວທະນາ, ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ. ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນສັນຍາ, ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ. ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ. ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນວິນຍານ, ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ.
ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຖ້າອະນຸໄສບໍ່ນອນເນື່ອງໃນຮູບ, ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່-ເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ. ຖ້າອະນຸໄສບໍ່ນອນເນື່ອງໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ, ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ.
ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”
‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ရူပံ စေ, ဘိက္ခု, အနုသေတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝေဒနံ စေ… သညံ စေ… သင်္ခါရေ စေ… ဝိညာဏံ စေ အနုသေတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ရူပံ စေ, ဘိက္ခု, နာနုသေတိ န တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝေဒနံ စေ… သညံ စေ… သင်္ခါရေ စေ… ဝိညာဏံ စေ နာနုသေတိ န တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန, ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ.
“ດີລະ ດີລະ, ພິກຂຸ! ດີແທ້ ພິກຂຸ! ທ່ານເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ເປັນຢ່າງດີ. ພິກຂຸ! ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນຮູບ, ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ. ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ, ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ.
ພິກຂຸ! ຖ້າອະນຸໄສບໍ່ນອນເນື່ອງໃນຮູບ, ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ. ຖ້າອະນຸໄສບໍ່ນອນເນື່ອງໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ, ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍອະນຸໄສນັ້ນ.
ພິກຂຸ! ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ທ່ານເພິ່ງເຫັນໂດຍພິສະດານຢ່າງນີ້ເຖີດ.”
အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.
ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບນັ້ນຊື່ນຊົມຍິນດີພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ.
အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပန သော ဘိက္ခု အရဟတံ အဟောသီတိ. တတိယံ.
ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບນັ້ນຫຼີກອອກໄປຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະໝາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນໂດຍຊອບ ຕ້ອງການນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ. ທ່ານໄດ້ຮູ້ຍິ່ງວ່າ: “ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ.” ແລະພິກຂຸຮູບນັ້ນກໍໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນຮູບໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີສາມ.
၄. ဒုတိယအညတရဘိက္ခုသုတ္တံ
໔. ທຸຕິຍະອັນຍະຕະຣະພິກຂຸສູດ
໓໖. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ... ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໂປດສະແດງທັມແກ່ຂ້ານ້ອຍໂດຍຫຍໍ້ ເພື່ອວ່າຂ້ານ້ອຍໄດ້ຟັງທັມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈະເປັນຜູ້ຫຼີກອອກໄປຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະໝາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ເຖີດ.”
“ພິກຂຸ! ສິ່ງໃດທີ່ອະນຸໄສນອນເນື່ອງຢູ່ ສິ່ງນັ້ນຍ່ອມຖືກວັດປະມານ; ສິ່ງໃດທີ່ຖືກວັດປະມານ ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ. ສິ່ງໃດທີ່ອະນຸໄສບໍ່ນອນເນື່ອງຢູ່ ສິ່ງນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກວັດປະມານ; ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ຖືກວັດປະມານ ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ.”
“ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ, ພຣະສຸຄົດ!”
‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ရူပံ စေ, ဘန္တေ, အနုသေတိ တံ အနုမီယတိ; ယံ အနုမီယတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝေဒနံ စေ အနုသေတိ… သညံ စေ အနုသေတိ… သင်္ခါရေ စေ အနုသေတိ… ဝိညာဏံ စေ အနုသေတိ တံ အနုမီယတိ; ယံ အနုမီယတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ရူပံ စေ, ဘန္တေ, နာနုသေတိ န တံ အနုမီယတိ; ယံ နာနုမီယတိ န တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝေဒနံ စေ နာနုသေတိ… သညံ စေ နာနုသေတိ… သင်္ခါရေ စေ နာနုသေတိ… ဝိညာဏံ စေ နာနုသေတိ န တံ အနုမီယတိ; ယံ နာနုမီယတိ န တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.
“ພິກຂຸ! ກໍທ່ານເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ແນວໃດ?”
“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນຮູບ, ຮູບນັ້ນຍ່ອມຖືກວັດປະມານ; ສິ່ງໃດທີ່ຖືກວັດປະມານ ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ. ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ, ວິນຍານນັ້ນຍ່ອມຖືກວັດປະມານ; ສິ່ງໃດທີ່ຖືກວັດປະມານ ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ.
ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຖ້າອະນຸໄສບໍ່ນອນເນື່ອງໃນຮູບ, ຮູບນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກວັດປະມານ; ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ຖືກວັດປະມານ ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ. ຖ້າອະນຸໄສບໍ່ນອນເນື່ອງໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ, ວິນຍານນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກວັດປະມານ; ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ຖືກວັດປະມານ ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ.
ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ້ວ.”
‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ရူပံ စေ, ဘိက္ခု, အနုသေတိ တံ အနုမီယတိ; ယံ အနုမီယတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝေဒနံ စေ, ဘိက္ခု… သညံ စေ, ဘိက္ခု… သင်္ခါရေ စေ, ဘိက္ခု… ဝိညာဏံ စေ, ဘိက္ခု, အနုသေတိ တံ အနုမီယတိ; ယံ အနုမီယတိ တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ရူပံ စေ, ဘိက္ခု, နာနုသေတိ န တံ အနုမီယတိ; ယံ နာနုမီယတိ န တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဝေဒနံ စေ နာနုသေတိ… သညံ စေ နာနုသေတိ… သင်္ခါရေ စေ နာနုသေတိ… ဝိညာဏံ စေ နာနုသေတိ န တံ အနုမီယတိ; ယံ နာနုမီယတိ န တေန သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ…ပေ… အညတရော စ ပန သော ဘိက္ခု အရဟတံ အဟောသီတိ. စတုတ္ထံ.
“ດີລະ ດີລະ, ພິກຂຸ! ດີແທ້ ພິກຂຸ! ທ່ານເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ເປັນຢ່າງດີ. ພິກຂຸ! ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນຮູບ, ຮູບນັ້ນຍ່ອມຖືກວັດປະມານ; ສິ່ງໃດທີ່ຖືກວັດປະມານ ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ. ພິກຂຸ! ຖ້າອະນຸໄສນອນເນື່ອງໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ, ວິນຍານນັ້ນຍ່ອມຖືກວັດປະມານ; ສິ່ງໃດທີ່ຖືກວັດປະມານ ບຸກຄົນຍ່ອມເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ.
ພິກຂຸ! ຖ້າອະນຸໄສບໍ່ນອນເນື່ອງໃນຮູບ, ຮູບນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກວັດປະມານ; ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ຖືກວັດປະມານ ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ. ຖ້າອະນຸໄສບໍ່ນອນເນື່ອງໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ, ວິນຍານນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຖືກວັດປະມານ; ສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ຖືກວັດປະມານ ບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມນັບດ້ວຍສິ່ງນັ້ນ.
ພິກຂຸ! ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ທ່ານເພິ່ງເຫັນໂດຍພິສະດານຢ່າງນີ້ເຖີດ”...ຯລຯ... ແລະພິກຂຸຮູບນັ້ນກໍໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນຮູບໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີສີ່.
၅. အာနန္ဒသုတ္တံ
໕. ອານັນທະສູດ
໓໗. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບທ່ານພຣະອານົນຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງດັ່ງນີ້ວ່າ:
“ອານົນ! ຖ້າພວກເຂົາຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານອານົນຜູ້ມີອາຍຸ! ທັມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ປາກົດຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດຄວາມດັບໄປ, ແລະປາກົດຄວາມແປກໄປໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່?’ ອານົນ! ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານຈະຕອບແນວໃດ?”
“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ຖ້າພວກເຂົາຖາມຂ້ານ້ອຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານອານົນຜູ້ມີອາຍຸ! ທັມເຫຼົ່າໃດ ທີ່ປາກົດຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດຄວາມດັບໄປ, ແລະປາກົດຄວາມແປກໄປໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່?’ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍຈະຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ! ຮູບ ປາກົດຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດຄວາມດັບໄປ, ແລະປາກົດຄວາມແປກໄປໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ປາກົດຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດຄວາມດັບໄປ, ແລະປາກົດຄວາມແປກໄປໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ! ທັມເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ປາກົດຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດຄວາມດັບໄປ, ແລະປາກົດຄວາມແປກໄປໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່.’ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍຈະຕອບຢ່າງນີ້.”
‘‘သာဓု သာဓု, အာနန္ဒ! ရူပဿ ခေါ, အာနန္ဒ, ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ. ဣမေသံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတီတိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ. ပဉ္စမံ.
“ດີລະ ດີລະ, ອານົນ! ອານົນ! ຮູບ ປາກົດຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດຄວາມດັບໄປ, ແລະປາກົດຄວາມແປກໄປໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ປາກົດຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດຄວາມດັບໄປ, ແລະປາກົດຄວາມແປກໄປໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່. ອານົນ! ທັມເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ປາກົດຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດຄວາມດັບໄປ, ແລະປາກົດຄວາມແປກໄປໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່. ອານົນ! ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານເພິ່ງຕອບຢ່າງນີ້ເຖີດ.” ສູດທີຫ້າ.
၆. ဒုတိယအာနန္ဒသုတ္တံ
໖. ທຸຕິຍະອານັນທະສູດ
໓໘. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບທ່ານພຣະອານົນຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງດັ່ງນີ້ວ່າ:
‘‘သစေ တံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကတမေသံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိတ္ထ, ဝယော ပညာယိတ္ထ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိတ္ထ? ကတမေသံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိဿတိ, ဝယော ပညာယိဿတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိဿတိ? ကတမေသံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ, အာနန္ဒ, ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကတမေသံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိတ္ထ, ဝယော ပညာယိတ္ထ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိတ္ထ? ကတမေသံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိဿတိ[Pg.32], ဝယော ပညာယိဿတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိဿတိ? ကတမေသံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဗျာကရေယျံ – ‘ယံ ခေါ, အာဝုသော, ရူပံ အတီတံ နိရုဒ္ဓံ ဝိပရိဏတံ; တဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိတ္ထ, ဝယော ပညာယိတ္ထ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိတ္ထ. ယာ ဝေဒနာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ; တဿာ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိတ္ထ, ဝယော ပညာယိတ္ထ, ဌိတာယ အညထတ္တံ ပညာယိတ္ထ. ယာ သညာ… ယေ သင်္ခါရာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ; တေသံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိတ္ထ, ဝယော ပညာယိတ္ထ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိတ္ထ. ယံ ဝိညာဏံ အတီတံ နိရုဒ္ဓံ ဝိပရိဏတံ; တဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိတ္ထ, ဝယော ပညာယိတ္ထ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိတ္ထ. ဣမေသံ ခေါ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိတ္ထ, ဝယော ပညာယိတ္ထ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိတ္ထ’’’.
“ດູກ່ອນອານົນ ຖ້າພວກເຂົາຈະຖາມເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສອານົນ ທຳເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນປາກົດແລ້ວ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດແລ້ວ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດແລ້ວ? ທຳເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນຈັກປາກົດ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຈັກປາກົດ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ຈັກປາກົດ? ທຳເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນປາກົດຢູ່ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດຢູ່ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດຢູ່?’ ດູກ່ອນອານົນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເຈົ້າຈະແກ້ໄຂຢ່າງໃດ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າພວກເຂົາຈະຖາມຂ້ານ້ອຍຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສອານົນ ທຳເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນປາກົດແລ້ວ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດແລ້ວ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດແລ້ວ? ທຳເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນຈັກປາກົດ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຈັກປາກົດ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ຈັກປາກົດ? ທຳເຫຼົ່າໃດທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນປາກົດຢູ່ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດຢູ່ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດຢູ່?’ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍຈະແກ້ໄຂຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຮູບໃດແລ ທີ່ລ່ວງໄປແລ້ວ ດັບໄປແລ້ວ ແປປວນໄປແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບນັ້ນປາກົດແລ້ວ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດແລ້ວ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດແລ້ວ. ເວດທະນາໃດ ທີ່ລ່ວງໄປແລ້ວ ດັບໄປແລ້ວ ແປປວນໄປແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນານັ້ນປາກົດແລ້ວ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດແລ້ວ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດແລ້ວ. ສັນຍາໃດ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດ ທີ່ລ່ວງໄປແລ້ວ ດັບໄປແລ້ວ ແປປວນໄປແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນປາກົດແລ້ວ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດແລ້ວ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດແລ້ວ. ວິນຍານໃດ ທີ່ລ່ວງໄປແລ້ວ ດັບໄປແລ້ວ ແປປວນໄປແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານນັ້ນປາກົດແລ້ວ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດແລ້ວ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດແລ້ວ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ທຳເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນປາກົດແລ້ວ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດແລ້ວ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດແລ້ວ’”
‘‘ယံ ခေါ, အာဝုသော, ရူပံ အဇာတံ အပါတုဘူတံ; တဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိဿတိ, ဝယော ပညာယိဿတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိဿတိ. ယာ ဝေဒနာ အဇာတာ အပါတုဘူတာ; တဿာ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိဿတိ, ဝယော ပညာယိဿတိ, ဌိတာယ အညထတ္တံ ပညာယိဿတိ. ယာ သညာ…ပေ… ယေ သင်္ခါရာ အဇာတာ အပါတုဘူတာ; တေသံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိဿတိ, ဝယော ပညာယိဿတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိဿတိ. ယံ ဝိညာဏံ အဇာတံ အပါတုဘူတံ; တဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိဿတိ, ဝယော ပညာယိဿတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိဿတိ. ဣမေသံ ခေါ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိဿတိ, ဝယော ပညာယိဿတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိဿတိ.
“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຮູບໃດແລ ທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ ຍັງບໍ່ປາກົດ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບນັ້ນຈັກປາກົດ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຈັກປາກົດ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ຈັກປາກົດ. ເວດທະນາໃດ ທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ ຍັງບໍ່ປາກົດ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນານັ້ນຈັກປາກົດ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຈັກປາກົດ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ຈັກປາກົດ. ສັນຍາໃດ...ເປ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດ ທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ ຍັງບໍ່ປາກົດ; ความເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນຈັກປາກົດ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຈັກປາກົດ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ຈັກປາກົດ. ວິນຍານໃດ ທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ ຍັງບໍ່ປາກົດ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານນັ້ນຈັກປາກົດ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຈັກປາກົດ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ຈັກປາກົດ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ທຳເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນຈັກປາກົດ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຈັກປາກົດ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ຈັກປາກົດ.”
‘‘ယံ ခေါ, အာဝုသော, ရူပံ ဇာတံ ပါတုဘူတံ; တဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ. ယာ ဝေဒနာ ဇာတာ ပါတုဘူတာ…ပေ… ယာ သညာ… ယေ သင်္ခါရာ ဇာတာ ပါတုဘူတာ; တေသံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ. ယံ ဝိညာဏံ ဇာတံ ပါတုဘူတံ တဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ. ဣမေသံ ခေါ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတီ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဗျာကရေယျ’’န္တိ.
“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຮູບໃດແລ ທີ່ເກີດແລ້ວ ປາກົດແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບນັ້ນປາກົດຢູ່ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດຢູ່ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດຢູ່. ເວດທະນາໃດ ທີ່ເກີດແລ້ວ ປາກົດແລ້ວ...ເປ... ສັນຍາໃດ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດ ທີ່ເກີດແລ້ວ ປາກົດແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນປາກົດຢູ່ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດຢູ່ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດຢູ່. ວິນຍານໃດ ທີ່ເກີດແລ້ວ ປາກົດແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານນັ້ນປາກົດຢູ່ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດຢູ່ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດຢູ່. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ທຳເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນປາກົດຢູ່ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດຢູ່ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດຢູ່’ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍຈະແກ້ໄຂຢ່າງນີ້”
“ດີລະ ດີລະ ອານົນ! ດູກ່ອນອານົນ ຮູບໃດແລ ທີ່ລ່ວງໄປແລ້ວ ດັບໄປແລ້ວ ແປປວນໄປແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບນັ້ນປາກົດແລ້ວ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດແລ້ວ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດແລ້ວ. ເວດທະນາໃດ... ສັນຍາໃດ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດ... ວິນຍານໃດ ທີ່ລ່ວງໄປແລ້ວ ດັບໄປແລ້ວ ແປປວນໄປແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານນັ້ນປາກົດແລ້ວ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດແລ້ວ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດແລ້ວ. ດູກ່ອນອານົນ ທຳເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນປາກົດແລ້ວ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດແລ້ວ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດແລ້ວ.”
‘‘ယံ ခေါ, အာနန္ဒ, ရူပံ အဇာတံ အပါတုဘူတံ; တဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိဿတိ, ဝယော ပညာယိဿတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိဿတိ. ယာ ဝေဒနာ… ယာ သညာ… ယေ သင်္ခါရာ… ယံ ဝိညာဏံ အဇာတံ အပါတုဘူတံ; တဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိဿတိ, ဝယော ပညာယိဿတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိဿတိ. ဣမေသံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယိဿတိ, ဝယော ပညာယိဿတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယိဿတိ.
“ດູກ່ອນອານົນ ຮູບໃດແລ ທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ ຍັງບໍ່ປາກົດ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບນັ້ນຈັກປາກົດ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຈັກປາກົດ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ຈັກປາກົດ. ເວດທະນາໃດ... ສັນຍາໃດ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດ... ວິນຍານໃດ ທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ ຍັງບໍ່ປាកົດ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານນັ້ນຈັກປາກົດ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຈັກປາກົດ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ຈັກປາກົດ. ດູກ່ອນອານົນ ທຳເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນຈັກປາກົດ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຈັກປາກົດ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ຈັກປາກົດ.”
‘‘ယံ ခေါ, အာနန္ဒ, ရူပံ ဇာတံ ပါတုဘူတံ; တဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ. ယာ ဝေဒနာ ဇာတာ ပါတုဘူတာ… ယာ သညာ… ယေ သင်္ခါရာ… ယံ ဝိညာဏံ ဇာတံ ပါတုဘူတံ; တဿ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတိ. ဣမေသံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ပညာယတိ, ဝယော ပညာယတိ, ဌိတဿ အညထတ္တံ ပညာယတီတိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
“ດູກ່ອນອານົນ ຮູບໃດແລ ທີ່ເກີດແລ້ວ ປາກົດແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບນັ້ນປາກົດຢູ່ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດຢູ່ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດຢູ່. ເວດທະນາໃດ ທີ່ເກີດແລ້ວ ປາກົດແລ້ວ... ສັນຍາໃດ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດ... ວິນຍານໃດ ທີ່ເກີດແລ້ວ ປາກົດແລ້ວ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານນັ້ນປາກົດຢູ່ ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດຢູ່ ຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດຢູ່. ດູກ່ອນອານົນ ທຳເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນປາກົດຢູ່ ມີຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍປາກົດຢູ່ ມີຄວາມແປປວນໃນເມື່ອຕັ້ງຢູ່ປາກົດຢູ່. ດູກ່ອນອານົນ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເຈົ້າຄວນແກ້ໄຂຢ່າງນີ້” ສູດທີ ຫົກ.
၇. အနုဓမ္မသုတ္တံ
໗. ອະນຸທັມມະສູດ
໓໙. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສໍາລັບພິກຂຸຜູ້ປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ ນີ້ເປັນທຳອັນສົມຄວນແກ່ທຳ ຄື ເປັນຜູ້ມັກເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບຢູ່, ເປັນຜູ້ມັກເບື່ອໜ່າຍໃນເວດທະນາຢູ່, ເປັນຜູ້ມັກເບື່ອໜ່າຍໃນສັນຍາຢູ່, ເປັນຜູ້ມັກເບື່ອໜ່າຍໃນສັງຂານທັງຫຼາຍຢູ່, ເປັນຜູ້ມັກເບື່ອໜ່າຍໃນວິນຍານຢູ່. ພິກຂຸໃດ ເມື່ອມັກເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບຢູ່, ເມື່ອມັກເບື່ອໜ່າຍໃນເວດທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍຢູ່, ເມື່ອມັກເບື່ອໜ່າຍໃນວິນຍານຢູ່ ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ຮູບ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ, ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອກຳນົດຮູ້ຮູບ, ເມື່ອກຳນົດຮູ້ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຮູບ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກເວດທະນາ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງຂານທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກວິນຍານ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຊາດ ຄວາມແກ່ ແລະຄວາມຕາຍ ຈາກຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ ຄວາມທຸກກາຍ ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ, ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກ’” ສູດທີ ເຈັດ.
၈. ဒုတိယအနုဓမ္မသုတ္တံ
໘. ທຸຕິຍະອະນຸທັມມະສູດ
໔໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສໍາລັບພິກຂຸຜູ້ປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ ນີ້ເປັນທຳອັນສົມຄວນແກ່ທຳ ຄື ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຮູບຢູ່...ເປ... ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກ’” ສູດທີ ແປດ.
၉. တတိယအနုဓမ္မသုတ္တံ
໙. ຕະຕິຍະອະນຸທັມມະສູດ
໔໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສໍາລັບພິກຂຸຜູ້ປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ ນີ້ເປັນທຳອັນສົມຄວນແກ່ທຳ ຄື ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມທຸກໃນຮູບຢູ່...ເປ... ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກ’” ສູດທີ ເກົ້າ.
၁၀. စတုတ္ထအနုဓမ္မသုတ္တံ
໑໐. ຈະຕຸດຖະອະນຸທັມມະສູດ
໔໒. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສໍາລັບພິກຂຸຜູ້ປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ ນີ້ເປັນທຳອັນສົມຄວນແກ່ທຳ ຄື ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນໃນຮູບຢູ່, ໃນເວດທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຢູ່. ພິກຂຸໃດ ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນໃນຮູບຢູ່...ເປ... ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ຮູບ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ, ພິກຂຸນັ້ນ ເມື່ອກຳນົດຮູ້ຮູບ, ເມື່ອກຳນົດຮູ້ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຮູບ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກເວດທະນາ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງຂານທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກວິນຍານ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຊາດ ຄວາມແກ່ ແລະຄວາມຕາຍ ຈາກຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ ຄວາມທຸກກາຍ
ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ, ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກ’” ສູດທີ ສິບ.
နတုမှာကံဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.
ນະຕຸມຫາກະວັກ ທີສີ່ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື —
နတုမှာကေန ဒွေ ဝုတ္တာ, ဘိက္ခူဟိ အပရေ ဒုဝေ;
အာနန္ဒေန စ ဒွေ ဝုတ္တာ, အနုဓမ္မေဟိ ဒွေ ဒုကာတိ.
ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດສູດຊື່ວ່າ ນະຕຸມຫາກະ ສອງສູດ, ຕັດສູດຊື່ວ່າ ພິກຂຸ ອີກສອງສູດ, ຕັດສູດຊື່ວ່າ ອານົນ ສອງສູດ, ແລະຕັດສູດຊື່ວ່າ ອະນຸທັມມະ ສອງຄູ່ (ສີ່ສູດ) ດັ່ງນີ້ແລ.
၅. အတ္တဒီပဝဂ္ဂေါ
໕. ອັດຕະທີປະວັກ
၁. အတ္တဒီပသုတ္တံ
໑. ອັດຕະທີປະສູດ
၄၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.35]. ‘‘အတ္တဒီပါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရထ အတ္တသရဏာ အနညသရဏာ, ဓမ္မဒီပါ ဓမ္မသရဏာ အနညသရဏာ. အတ္တဒီပါနံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရတံ အတ္တသရဏာနံ အနညသရဏာနံ, ဓမ္မဒီပါနံ ဓမ္မသရဏာနံ အနညသရဏာနံ ယောနိ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗာ. ကိံဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ, ကိံပဟောတိကာ’’တိ?
໔໓. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍຈົ່ງມີຕົນເປັນເກາະ ມີຕົນເປັນທີ່ເພິ່ງ ບໍ່ມີສິ່ງອື່ນເປັນທີ່ເພິ່ງ; ຈົ່ງມີທຳເປັນເກາະ ມີທຳເປັນທີ່ເພິ່ງ ບໍ່ມີສິ່ງອື່ນເປັນທີ່ເພິ່ງຢູ່ເຖີດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສໍາລັບພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ມີຕົນເປັນເກາະ ມີຕົນເປັນທີ່ເພິ່ງ ບໍ່ມີສິ່ງອື່ນເປັນທີ່ເພິ່ງ; ມີທຳເປັນເກາະ ມີທຳເປັນທີ່ເພິ່ງ ບໍ່ມີສິ່ງອື່ນເປັນທີ່ເພິ່ງຢູ່, ຄວນພิຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍເຖິງເຫດວ່າ ‘ຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ ຄວາມທຸກກາຍ ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ມີຫຍັງເປັນແດນເກີດ ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ?’”
‘‘ကိံဇာတိကာ စ, ဘိက္ခဝေ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ, ကိံပဟောတိကာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော, ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ရူပံ ဝိပရိဏမတိ, အညထာ စ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ, ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ သာ ဝေဒနာ ဝိပရိဏမတိ, အညထာ စ ဟောတိ. တဿ ဝေဒနာဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ. သညံ အတ္တတော သမနုပဿတိ… သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ဝိညာဏံ ဝိပရိဏမတိ, အညထာ စ ဟောတိ. တဿ ဝိညာဏဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ ຄວາມທຸກກາຍ ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ມີຫຍັງເປັນແດນເກີດ ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຸຖຸຊົນໃນໂລກນີ້ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທຳ, ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດບຸລຸດທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດບຸລຸດທຳ, ຍ່ອມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນວ່າມີຮູບ, ຫຼືເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ. ຮູບນັ້ນຂອງເຂົາຍ່ອມແປປວນ ແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະຄວາມແປປວນແລະຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງຮູບນັ້ນ ຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ ຄວາມທຸກກາຍ ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ. ຍ່ອມເຫັນເວດທະນາໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນວ່າມີເວດທະນາ, ຫຼື微ເຫັນເວດທະນາໃນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນໃນເວດທະນາ. ເວດທະນານັ້ນຂອງເຂົາຍ່ອມແປປວນ ແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະຄວາມແປປວນແລະຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງເວດທະນານັ້ນ ຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ ຄວາມທຸກກາຍ ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ. ຍ່ອມເຫັນສັນຍາໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ... ຍ່ອມເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ... ຍ່ອມເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນວ່າມີວິນຍານ, ຫຼືເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ. ວິນຍານນັ້ນຂອງເຂົາຍ່ອມແປປວນ ແລະເປັນຢ່າງອື່ນໄປ. ເພາະຄວາມແປປວນແລະຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງວິນຍານນັ້ນ ຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ ຄວາມທຸກກາຍ ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາ.”
‘‘ရူပဿ တွေဝ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမံ ဝိရာဂံ နိရောဓံ, ပုဗ္ဗေ စေဝ ရူပံ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗံ ရူပံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မန္တိ, ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယေ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ န ပရိတဿတိ, အပရိတဿံ သုခံ ဝိဟရတိ, သုခဝိဟာရီ ဘိက္ခု ‘တဒင်္ဂနိဗ္ဗုတော’တိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနာယ တွေဝ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမံ ဝိရာဂံ နိရောဓံ, ပုဗ္ဗေ စေဝ ဝေဒနာ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗာ ဝေဒနာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာတိ, ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ [Pg.36] သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယေ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ န ပရိတဿတိ, အပရိတဿံ သုခံ ဝိဟရတိ, သုခဝိဟာရီ ဘိက္ခု ‘တဒင်္ဂနိဗ္ဗုတော’တိ ဝုစ္စတိ. သညာယ… သင်္ခါရာနံ တွေဝ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမံ ဝိရာဂံ နိရောဓံ, ပုဗ္ဗေ စေဝ သင်္ခါရာ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာတိ, ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယေ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ န ပရိတဿတိ, အပရိတဿံ သုခံ ဝိဟရတိ, သုခဝိဟာရီ ဘိက္ခု ‘တဒင်္ဂနိဗ္ဗုတော’တိ ဝုစ္စတိ. ဝိညာဏဿ တွေဝ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမံ ဝိရာဂံ နိရောဓံ, ပုဗ္ဗေ စေဝ ဝိညာဏံ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မန္တိ, ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယေ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ န ပရိတဿတိ, အပရိတဿံ သုခံ ဝိဟရတိ, သုခဝိဟာရီ ဘိက္ခု ‘တဒင်္ဂနိဗ္ဗုတော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပဌမံ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຄວາມແປປວນ, ຄວາມຄາຍໄປ, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບນັ້ນແລ້ວ, ແລະ ເຫັນຮູບນັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຮູບໃນອະດີດກໍດີ, ຮູບໃນປັດຈຸບັນກໍດີ, ຮູບທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ' ດັ່ງນີ້, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈທັງຫຼາຍ ຂອງຜູ້ເຫັນຢູ່ນັ້ນ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້. ເພາະລະຄວາມໂສກເປັນຕົ້ນນັ້ນໄດ້ ຍ່ອມບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ເມື່ອບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ເປັນສຸກ ຍ່ອມເອີ້ນວ່າ 'ຜູ້ດັບສະໜິດດ້ວຍອົງນັ້ນ' (ຕະທັງຄະນິບພຸດ).
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຄວາມແປປວນ, ຄວາມຄາຍໄປ, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງເວທະນານັ້ນແລ້ວ, ແລະ ເຫັນເວທະນານັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເວທະນາໃນອະດີດກໍດີ, ເවທະນາໃນປັດຈຸບັນກໍດີ, ເවທະນາທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ' ດັ່ງນີ້, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈທັງຫຼາຍ ຂອງຜູ້ເຫັນຢູ່ນັ້ນ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້. ເພາະລະຄວາມໂສກເປັນຕົ້ນນັ້ນໄດ້ ຍ່ອມບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ເມື່ອບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ເປັນສຸກ ຍ່ອມເອີ້ນວ່າ 'ຜູ້ດັບສະໜິດດ້ວຍອົງນັ້ນ' (ຕະທັງຄະນິບພຸດ).
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຄວາມແປປວນ, ຄວາມຄາຍໄປ, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍານັ້ນແລ້ວ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍນັ້ນແລ້ວ, ແລະ ເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍນັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ 'ສັງຂານໃນອະດີດກໍດີ, ສັງຂານໃນປັດຈຸບັນກໍດີ, ສັງຂານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ' ດັ່ງນີ້, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈທັງຫຼາຍ ຂອງຜູ້ເຫັນຢູ່ນັ້ນ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້. ເພາະລະຄວາມໂສກເປັນຕົ້ນນັ້ນໄດ້ ຍ່ອມບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ເມື່ອບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ເປັນສຸກ ຍ່ອມເອີ້ນວ່າ 'ຜູ້ດັບສະໜິດດ້ວຍອົງນັ້ນ' (ຕະທັງຄະນິບພຸດ).
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຄວາມແປປວນ, ຄວາມຄາຍໄປ, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານນັ້ນແລ້ວ, ແລະ ເຫັນວິນຍານນັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ 'ວິນຍານໃນອະດີດກໍດີ, ວິນຍານໃນປັດຈຸບັນກໍດີ, ວິນຍານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ' ດັ່ງນີ້, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈທັງຫຼາຍ ຂອງຜູ້ເຫັນຢູ່ນັ້ນ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້. ເພາະລະຄວາມໂສກເປັນຕົ້ນນັ້ນໄດ້ ຍ່ອມບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ, ເມື່ອບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກ, ພິກຂຸຜູ້ຢູ່ເປັນສຸກ ຍ່ອມເອີ້ນວ່າ 'ຜູ້ດັບສະໜິດດ້ວຍອົງນັ້ນ' (ຕະທັງຄະນິບພຸດ) ດັ່ງນີ້.
၂. ပဋိပဒါသုတ္တံ
໒. ປະຕິປະທາສູດ
၄၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သက္ကာယသမုဒယဂါမိနိဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိပဒံ ဒေသေဿာမိ, သက္ကာယနိရောဓဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ. တံ သုဏာထ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော, ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဝေဒနံ အတ္တတော… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ. ဣတိ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝုစ္စတိ ‘ဒုက္ခသမုဒယဂါမိနီ သမနုပဿနာ’တိ. အယမေဝေတ္ထ အတ္ထော’’.
໔໔. ນະຄອນສາວັດຖີເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງປະຕິປະທາທີ່ໃຫ້ເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັກກາຍະ ແລະ ປະຕິປະທາທີ່ໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະແກ່ພວກທ່ານ. ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງປະຕິປະທານັ້ນ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍປະຕິປະທາທີ່ໃຫ້ເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັກກາຍະນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນໃນໂລກນີ້ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ, ບໍ່ໄດ້ເຫັນພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ, ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທຳ, ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ, ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດບຸລຸດທຳ, ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດບຸລຸດທຳ, ຍ່ອມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນວ່າມີຮູບ, ຫຼື ເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ. ຍ່ອມເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນວ່າມີວິນຍານ, ຫຼື ເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເອີ້ນວ່າ 'ປະຕິປະທາທີ່ໃຫ້ເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັກກາຍະ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳວ່າ 'ປະຕິປະທາທີ່ໃຫ້ເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັກກາຍະ' ນີ້, ຍ່ອມເອີ້ນວ່າ 'ການເຫັນອັນໃຫ້ເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ', ນີ້ຄືເນື້ອຄວາມໃນຂໍ້ນີ້."
‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော, န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ[Pg.37]; န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. န ဝေဒနံ အတ္တတော… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ. ဣတိ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဝုစ္စတိ ‘ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ သမနုပဿနာ’တိ. အယမေဝေတ္ထ အတ္ထော’’တိ. ဒုတိယံ.
"ກໍປະຕິປະທາທີ່ໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວໃນໂລກນີ້, ຜູ້ໄດ້ເຫັນພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ, ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນອະລິຍະທຳ, ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ, ສະຫຼາດໃນສັດບຸລຸດທຳ, ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນສັດບຸລຸດທຳ, ຍ່ອມບໍ່ເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼື ບໍ່ເຫັນຕົວຕົນວ່າມີຮູບ, ຫຼື ບໍ່ເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ຫຼື ບໍ່ເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ. ຍ່ອມບໍ່ເຫັນເວທະນາ... ບໍ່ເຫັນສັນຍາ... ບໍ່ເຫັນສັງຂານ... ບໍ່ເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼື ບໍ່ເຫັນຕົວຕົນວ່າມີວິນຍານ, ຫຼື ບໍ່ເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ, ຫຼື ບໍ່ເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເອີ້ນວ່າ 'ປະຕິປະທາທີ່ໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳວ່າ 'ປະຕິປະທາທີ່ໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະ' ນີ້, ຍ່ອມເອີ້ນວ່າ 'ການເຫັນອັນໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ', ນີ້ຄືເນື້ອຄວາມໃນຂໍ້ນີ້." ສູດທີສອງ.
၃. အနိစ္စသုတ္တံ
໓. ອະນິດຈະສູດ
၄၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ; ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ. ဝေဒနာ အနိစ္စာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ; ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ. ရူပဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော စိတ္တံ ဝိရတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ, ဝေဒနာဓာတုယာ…ပေ… သညာဓာတုယာ… သင်္ခါရဓာတုယာ… ဝိညာဏဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော စိတ္တံ ဝိရတ္တံ ဝိမုတ္တံ ဟောတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ. ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတံ. ဌိတတ္တာ သန္တုသိတံ. သန္တုသိတတ္တာ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. တတိယံ.
໔໕. ນະຄອນສາວັດຖີເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'. ເມື່ອເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້, ຈິດຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ.
ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'. ເມື່ອເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້, ຈິດຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າວ່າຈິດຂອງພິກຂຸຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກຮູບທາດ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ, ຖ້າວ່າຈິດຂອງພິກຂຸຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກເວທະນາທາດ... ສັນຍາທາດ... ສັງຂານທາດ... ວິນຍານທາດ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ. ເພາະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນ. ເພາະຕັ້ງໝັ້ນ ຈຶ່ງສັນໂດດ. ເພາະສັນໂດດ ຈຶ່ງບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ. ເມື່ອບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ ຍ່ອມດັບສະໜິດສະເພາະຕົນແທ້ໆ. ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ' ດັ່ງນີ້." ສູດທີສາມ.
၄. ဒုတိယအနိစ္စသုတ္တံ
໔. ທຸຕິຍະອະນິດຈະສູດ
၄၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ; ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝေဒနာ အနိစ္စာ… သညာ အနိစ္စာ… သင်္ခါရာ အနိစ္စာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ; ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.
໔໖. ນະຄອນສາວັດຖີເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'. ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ... ສັນຍາບໍ່ທ່ຽງ... ສັງຂານບໍ່ທ່ຽງ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'."
‘‘ဧဝမေတံ [Pg.38] ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိယော န ဟောန္တိ. ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌီနံ အသတိ, အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိယော န ဟောန္တိ. အပရန္တာနုဒိဋ္ဌီနံ အသတိ, ထာမသော ပရာမာသော န ဟောတိ. ထာမသေ ပရာမာသေ အသတိ ရူပသ္မိံ… ဝေဒနာယ … သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏသ္မိံ စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ. ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတံ. ဌိတတ္တာ သန္တုသိတံ. သန္တုသိတတ္တာ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.
"ເມື່ອເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້, ທິດຖິທີ່ປາລົບສ່ວນເບື້ອງຕົ້ນຍ່ອມບໍ່ມີ. ເມື່ອทິດຖິທີ່ປາລົບສ່ວນເບື້ອງຕົ້ນບໍ່ມີ, ທິດຖິທີ່ປາລົບສ່ວນເບື້ອງປາຍຍ່ອມບໍ່ມີ. ເມື່ອທິດຖິທີ່ປາລົບສ່ວນເບື້ອງປາຍບໍ່ມີ, ຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງທິດຖິ ແລະ ຄວາມລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດຍ່ອມບໍ່ມີ. ເມື່ອຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງທິດຖິ ແລະ ຄວາມລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດບໍ່ມີ, ຈິດຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໃນຮູບ... ໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ. ເພາະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນ. ເພາະຕັ້ງໝັ້ນ ຈຶ່ງສັນໂດດ. ເພາະສັນໂດດ ຈຶ່ງບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ. ເມື່ອບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ ຍ່ອມດັບສະໜິດສະເພາະຕົນແທ້ໆ. ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນเพื่อຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ' ດັ່ງນີ້." ສູດທີສີ່.
၅. သမနုပဿနာသုတ္တံ
໕. ສະມະນຸປັດສະນາສູດ
၄၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနေကဝိဟိတံ အတ္တာနံ သမနုပဿမာနာ သမနုပဿန္တိ, သဗ္ဗေတေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ သမနုပဿန္တိ, ဧတေသံ ဝါ အညတရံ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ’’.
໔໗. ນະຄອນສາວັດຖີເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ເມື່ອເຫັນຕົວຕົນໂດຍປະການຕ່າງໆ ຍ່ອມເຫັນ, ສະມະນະຫຼືພາມທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເຫັນອຸປາດານຂັນ 5 ປະການ, ຫຼື ເຫັນຂັນໃດຂັນໜຶ່ງໃນອຸປາດານຂັນ 5 ປະການນັ້ນ. ອຸປາດານຂັນ 5 ປະການນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນໃນໂລກນີ້ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ, ບໍ່ໄດ້ເຫັນພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ, ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທຳ, ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ, ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດບຸລຸດທຳ, ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດບຸລຸດທຳ, ຍ່ອມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນວ່າມີຮູບ, ຫຼື ເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ. ຍ່ອມເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນວ່າມີວິນຍານ, ຫຼື ເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ."
‘‘ဣတိ အယဉ္စေဝ သမနုပဿနာ ‘အသ္မီ’တိ စဿ အဝိဂတံ ဟောတိ. ‘အသ္မီ’တိ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, အဝိဂတေ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ – စက္ခုန္ဒြိယဿ သောတိန္ဒြိယဿ ဃာနိန္ဒြိယဿ ဇိဝှိန္ဒြိယဿ ကာယိန္ဒြိယဿ. အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, မနော, အတ္ထိ ဓမ္မာ, အတ္ထိ အဝိဇ္ဇာဓာတု. အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ‘အသ္မီ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘အယမဟမသ္မီ’တိပိဿ ဟောတိ; ‘ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ; ‘န ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ; ‘ရူပီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ; ‘အရူပီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ; ‘သညီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ; ‘အသညီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ; ‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ ဟောတိ’’.
"ດ້ວຍເຫດນີ້, ການເຫັນຢ່າງນີ້ ແລະ ຄວາມຖືໝັ້ນວ່າ 'ເຮົາເປັນ' ຍ່ອມບໍ່ປາສະຈາກໄປຈາກປຸຖຸຊົນນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຄວາມຖືໝັ້ນວ່າ 'ເຮົາເປັນ' ຍັງບໍ່ປາສະຈາກໄປ, ຄວາມຢັ່ງລົງແຫ່ງອິນຊີ 5 ປະການ ຍ່ອມມີ ຄື: ຈັກຂຸນຊີ, ໂສຕິນຊີ, ຄານິນຊີ, ຊິວຫິນຊີ, ກາຍິນຊີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະໂນມີຢູ່, ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍມີຢູ່, ອະວິຊາທາດມີຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ ຖືກກະທົບແລ້ວດ້ວຍເວທະນາອັນເກີດຈາກອະວິຊາສຳຜັດ, ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາເປັນ' ຍ່ອມມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ; ຄວາມເຫັນວ່າ 'ນີ້ແມ່ນເຮົາ' ຍ່ອມມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ; ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາຈັກມີ' ຍ່ອມມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ; ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາຈັກບໍ່ມີ' ຍ່ອມມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ; ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາຈັກມີຮູບ' ຍ່ອມມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ; ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາຈັກບໍ່ມີຮູບ' ຍ່ອມມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ; ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາຈັກມີສັນຍາ' ຍ່ອມມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ; ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາຈັກບໍ່ມີສັນຍາ' ຍ່ອມມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ; ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາຈັກມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ' ຍ່ອມມີແກ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນ."
‘‘တိဋ္ဌန္တေဝ [Pg.39] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တတ္ထေဝ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ. အထေတ္ထ သုတဝတော အရိယသာဝကဿ အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ဝိဇ္ဇုပ္ပာဒါ ‘အသ္မီ’တိပိဿ န ဟောတိ; ‘အယမဟမသ္မီ’တိပိဿ န ဟောတိ; ‘ဘဝိဿ’န္တိ… ‘န ဘဝိဿ’န္တိ… ရူပီ… အရူပီ … သညီ… အသညီ… ‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’န္တိပိဿ န ဟောတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອິນຊີ 5 ປະການນັ້ນ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ (ໃນຂັນເຫຼົ່ານັ້ນ) ນັ້ນເອງ. ແຕ່ໃນອິນຊີ 5 ປະການນີ້, ອະວິຊາຍ່ອມລະເສຍໄດ້, ວິຊາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ. ເພາະຄວາມຄາຍໄປແຫ່ງອະວິຊາ ແລະ ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິຊາ, ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາເປັນ' ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ; ຄວາມເຫັນວ່າ 'ນີ້ແມ່ນເຮົາ' ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ; ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາຈັກມີ'... 'ເຮົາຈັກບໍ່ມີ'... 'ເຮົາຈັກມີຮູບ'... 'ເຮົາຈັກບໍ່ມີຮູບ'... 'ເຮົາຈັກມີສັນຍາ'... 'ເຮົາຈັກບໍ່ມີສັນຍາ'... 'ເຮົາຈັກມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ' ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ດັ່ງນີ້." ສູດທີຫ້າ.
၆. ခန္ဓသုတ္တံ
໖. ຂັນທະສູດ
၄၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ပဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ခန္ဓေ ဒေသေဿာမိ, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ စ. တံ သုဏာထ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စက္ခန္ဓာ? ယံ ကိဉ္စိ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, အယံ ဝုစ္စတိ ရူပက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ…ပေ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကာ ဝါ သုခုမာ ဝါ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ သင်္ခါရက္ခန္ဓော. ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, အယံ ဝုစ္စတိ ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စက္ခန္ဓာ’’.
໔໘. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງຂັນ ໕ ແລະ ອຸປາດານະຂັນ ໕. ພວກເທີງຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍຂັນ ໕ ນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ພາຍໃນ ຫຼື ພາຍນອກ ຫຍາບ ຫຼື ລະອຽດ ເລວ ຫຼື ປະນີດ ໄກ ຫຼື ໃກ້, ນີ້ຮຽກວ່າ ຮູບຂັນ. ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ພາຍໃນ ຫຼື ພາຍນອກ ຫຍາບ ຫຼື ລະອຽດ... ນີ້ຮຽກວ່າ ສັງຂານຂັນ. ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ພາຍໃນ ຫຼື ພາຍນອກ ຫຍາບ ຫຼື ລະອຽດ ເລວ ຫຼື ປະນີດ ໄກ ຫຼື ໃກ້, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິນຍານຂັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ຂັນ ໕”.
‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ? ယံ ကိဉ္စိ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သာသဝံ ဥပါဒါနိယံ, အယံ ဝုစ္စတိ ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ…ပေ… ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သာသဝါ ဥပါဒါနိယာ, အယံ ဝုစ္စတိ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ သညာ…ပေ… ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သာသဝါ ဥပါဒါနိယာ, အယံ ဝုစ္စတိ သညုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ…ပေ… သာသဝါ ဥပါဒါနိယာ, အယံ ဝုစ္စတိ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သာသဝံ ဥပါဒါနိယံ, အယံ ဝုစ္စတိ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍອຸປາດານະຂັນ ໕ ນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ... ໄກ ຫຼື ໃກ້ ທີ່ມີອາສະວະ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອຸປາດານ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຮູບູປາດານະຂັນ. ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ໄກ ຫຼື ໃກ້ ທີ່ມີອາສະວະ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອຸປາດານ, ນີ້ຮຽກວ່າ ເວທະນູປາດານະຂັນ. ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ໄກ ຫຼື ໃກ້ ທີ່ມີອາສະວະ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອຸປາດານ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສັນຍູປາດານະຂັນ. ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ທີ່ມີອາສະວະ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອຸປາດານ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສັງຂາຣູປາດານະຂັນ. ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ... ໄກ ຫຼື ໃກ້ ທີ່ມີອາສະວະ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອຸປາດານ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິນຍານູປາດານະຂັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ອຸປາດານະຂັນ ໕.” ສູດທີ ໖.
၇. သောဏသုတ္တံ
໗. ໂສນະສູດ
၄၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ သောဏော ဂဟပတိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ [Pg.40] …ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သောဏံ ဂဟပတိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
໔໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພະວິຫານເວລຸວັນ ກະລັນທະກະນິວາປະສະຖານ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນແລ້ວ ໂສນະຄະຫະບໍດີບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກ... ເມື່ອໂສນະຄະຫະບໍດີບຸດນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດຄຳນີ້ກັບໂສນະຄະຫະບໍດີບຸດວ່າ:
‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, သောဏ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနိစ္စေန ရူပေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ကိမညတြ ယထာဘူတဿ အဒဿနာ? အနိစ္စာယ ဝေဒနာယ ဒုက္ခာယ ဝိပရိဏာမဓမ္မာယ ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ကိမညတြ ယထာဘူတဿ အဒဿနာ? အနိစ္စာယ သညာယ… အနိစ္စေဟိ သင်္ခါရေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဝိပရိဏာမဓမ္မေဟိ ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ကိမညတြ ယထာဘူတဿ အဒဿနာ? အနိစ္စေန ဝိညာဏေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိ ဝါ သမနုပဿန္တိ; ကိမညတြ ယထာဘူတဿ အဒဿနာ?
“ໂສນະ, ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມບາງພວກ ເມື່ອອາໄສຮູບທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ແລ້ວພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາປະເສີດກວ່າ’ ຫຼື ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາສະເໝີກັນ’ ຫຼື ພິຈາລະນາ精ເຫັນວ່າ ‘ເຮົາເລວກວ່າ’, ນັ້ນຈະເປັນເພາະອັນໃດ ນອກຈາກການບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ? ເມື່ອອາໄສເວທະນາທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ແລ້ວພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາປະເສີດກວ່າ’ ຫຼື ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາສະເໝີກັນ’ ຫຼື ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາເລວກວ່າ’, ນັ້ນຈະເປັນເພາະອັນໃດ ນອກຈາກການບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ? ເມື່ອອາໄສສັນຍາທີ່ບໍ່ທ່ຽງ... ເມື່ອອາໄສສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ແລ້ວພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາປະເສີດກວ່າ’ ຫຼື ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາສະເໝີກັນ’ ຫຼື ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາເລວກວ່າ’, ນັ້ນຈະເປັນເພາະອັນໃດ ນອກຈາກການບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ? ເມື່ອອາໄສວິນຍານທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ແລ້ວພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາປະເສີດກວ່າ’ ຫຼື ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາສະເໝີກັນ’ ຫຼື ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາເລວກວ່າ’, ນັ້ນຈະເປັນເພາະອັນໃດ ນອກຈາກການບໍ່ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ?”
‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ, သောဏ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနိစ္စေန ရူပေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ; ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ; ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ; ကိမညတြ ယထာဘူတဿ ဒဿနာ? အနိစ္စာယ ဝေဒနာယ… အနိစ္စာယ သညာယ… အနိစ္စေဟိ သင်္ခါရေဟိ… အနိစ္စေန ဝိညာဏေန ဒုက္ခေန ဝိပရိဏာမဓမ္မေန ‘သေယျောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ; ‘သဒိသောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ; ‘ဟီနောဟမသ္မီ’တိပိ န သမနုပဿန္တိ; ကိမညတြ ယထာဘူတဿ ဒဿနာ?
“ໂສນະ, ສ່ວນສະມະນະ ຫຼື ພຣາມບາງພວກ ເມື່ອອາໄສຮູບທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ແລ້ວບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາປະເສີດກວ່າ’ ທັງບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາສະເໝີກັນ’ ທັງບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາເລວກວ່າ’, ນັ້ນຈະເປັນເພາະອັນໃດ ນອກຈາກການເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ? ເມື່ອອາໄສເວທະນາທີ່ບໍ່ທ່ຽງ... ເມື່ອອາໄສສັນຍາທີ່ບໍ່ທ່ຽງ... ເມື່ອອາໄສສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ທ່ຽງ... ເມື່ອອາໄສວິນຍານທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ແລ້ວບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາປະເສີດກວ່າ’ ທັງບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາສະເໝີກັນ’ ທັງບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ‘ເຮົາເລວກວ່າ’, ນັ້ນຈະເປັນເພາະອັນໃດ ນອກຈາກການເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ?”
‘‘တံ ကိံ မညသိ, သောဏ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’… ‘‘သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ໂສນະ, ເທີງຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຄວນຫຼືທີ່ຈະພິຈາລະນາເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ ‘ນັ້ນຂອງເຮົາ, นັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’?” “ບໍ່ຄວນເລີຍ, ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ເວທະນາທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຄວນຫຼືທີ່ຈະພິຈາລະນາເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ ‘ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’?” “ບໍ່ຄວນເລີຍ, ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ.”
‘‘တသ္မာတိဟ[Pg.41], သောဏ, ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.
“ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ, ໂສນະ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ພາຍໃນ ຫຼື ພາຍນອກ ຫຍາບ ຫຼື ລະອຽດ ເລວ ຫຼື ປະນີດ ໄກ ຫຼື ໃກ້, ຮູບທັງໝົດນັ້ນ ຄວນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ.’
‘‘ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.
“ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະ ປັດຈຸບັນ ພາຍໃນ ຫຼື ພາຍນອກ ຫຍາບ ຫຼື ລະອຽດ ເລວ ຫຼື ປະນີດ ໄກ ຫຼື ໃກ້, ວິນຍານທັງໝົດນັ້ນ ຄວນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ.’
‘‘ဧဝံ ပဿံ, သောဏ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.
“ໂສນະ, ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນຮູບ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນເວທະນາ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນສັນຍາ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນສັງຂານ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ. ເມື່ອຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຮູ້ວ່າ ‘ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ.’ ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ ໗.
၈. ဒုတိယသောဏသုတ္တံ
໘. ທຸຕິຍະໂສນະສູດ
၅၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ သောဏော ဂဟပတိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သောဏံ ဂဟပတိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
໕໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພະວິຫານເວລຸວັນ ກະລັນທະກະນິວາປະສະຖານ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນແລ້ວ ໂສນະຄະຫະບໍດີບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກ; ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນხ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອໂສນະຄະຫະບໍດີບຸດນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດຄຳນີ້ກັບໂສນະຄະຫະບໍດີບຸດວ່າ:
‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, သောဏ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ရူပံ နပ္ပဇာနန္တိ, ရူပသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ, ရူပနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ, ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ; ဝေဒနံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဝေဒနာသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဝေဒနာနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ; သညံ နပ္ပဇာနန္တိ…ပေ… သင်္ခါရေ နပ္ပဇာနန္တိ, သင်္ခါရသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ, သင်္ခါရနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ, သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ; ဝိညာဏံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဝိညာဏသမုဒယံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဝိညာဏနိရောဓံ နပ္ပဇာနန္တိ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနန္တိ. န မေ တေ, သောဏ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ, န စ ပန တေ အာယသ္မန္တော သာမညတ္ထံ ဝါ ဗြဟ္မညတ္ထံ ဝါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ.
“ໂສນະ, ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມບາງພວກ ບໍ່ຮູ້ຊັດຮູບ, ບໍ່ຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງຮູບ, ບໍ່ຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ບໍ່ຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ; ບໍ່ຮູ້ຊັດເວທະນາ, ບໍ່ຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງເວທະນາ, ບໍ່ຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ, ບໍ່ຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ; ບໍ່ຮູ້ຊັດສັນຍາ... ບໍ່ຮູ້ຊັດສັງຂານ, ບໍ່ຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງສັງຂານ, ບໍ່ຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານ, ບໍ່ຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານ; ບໍ່ຮູ້ຊັດວິນຍານ, ບໍ່ຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານ, ບໍ່ຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ບໍ່ຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ. ໂສນະ, ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນສະມະນະໃນໝູ່ສະມະນະ ຫຼື ບໍ່ໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນພຣາມໃນໝູ່ພຣາມ, ແລະ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ຫຼື ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນພຣາມ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່.”
‘‘ယေ [Pg.42] စ ခေါ ကေစိ, သောဏ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ရူပံ ပဇာနန္တိ, ရူပသမုဒယံ ပဇာနန္တိ, ရူပနိရောဓံ ပဇာနန္တိ, ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ; ဝေဒနံ ပဇာနန္တိ…ပေ… သညံ ပဇာနန္တိ… သင်္ခါရေ ပဇာနန္တိ… ဝိညာဏံ ပဇာနန္တိ, ဝိညာဏသမုဒယံ ပဇာနန္တိ, ဝိညာဏနိရောဓံ ပဇာနန္တိ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနန္တိ. တေ စ ခေါ မေ, သောဏ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု စေဝ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု စ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ, တေ စ ပနာယသ္မန္တော သာမညတ္ထဉ္စ ဗြဟ္မညတ္ထဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
“ໂສນະ, ສ່ວນສະມະນະ ຫຼື ພຣາມບາງພວກ ຮູ້ຊັດຮູບ, ຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງຮູບ, ຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ; ຮູ້ຊັດເວທະນາ... ຮູ້ຊັດສັນຍາ... ຮູ້ຊັດສັງຂານ... ຮູ້ຊັດວິນຍານ, ຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານ, ຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ. ໂສນະ, ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນສະມະນະໃນໝູ່ສະມະນະ ແລະ ໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນພຣາມໃນໝູ່ພຣາມ, ແລະ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະ ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນພຣາມ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່.” ສູດທີ ໘.
၉. နန္ဒိက္ခယသုတ္တံ
໙. ນັນທິກຂະຍະສູດ
၅၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘အနိစ္စညေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ. သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော, ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. အနိစ္စညေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝေဒနံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ. သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော, ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. အနိစ္စေယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သညံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ…ပေ… အနိစ္စေယေဝ ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သင်္ခါရေ အနိစ္စာတိ ပဿတိ. သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော, ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. အနိစ္စညေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိညာဏံ အနိစ္စန္တိ ပဿတိ. သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သမ္မာ ပဿံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော, ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. နဝမံ.
໕໑. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນຮູບທີ່ບໍ່ທ່ຽງນັ້ນແລ້ວວ່າ ‘ບໍ່ທ່ຽງ’, ຄວາມເຫັນນັ້ນເປັນສຳມາທິຖິຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ເມື່ອເຫັນໂດຍຊອບ ຍ່ອມເbື່ອໜ່າຍ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ; ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິແລະຣາຄະ ຈິດຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ ແລະຮຽກວ່າ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນເວທະນາທີ່ບໍ່ທ່ຽງນັ້ນແລ້ວວ່າ ‘ບໍ່ທ່ຽງ’, ຄວາມເຫັນນັ້ນເປັນສຳມາທິຖິຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ເມື່ອເຫັນໂດຍຊອບ ຍ່ອມເbື່ອໜ່າຍ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ; ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິແລະຣາຄະ ຈິດຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ ແລະຮຽກວ່າ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນສັນຍາທີ່ບໍ່ທ່ຽງນັ້ນແລ້ວວ່າ ‘ບໍ່ທ່ຽງ’... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ທ່ຽງນັ້ນແລ້ວວ່າ ‘ບໍ່ທ່ຽງ’, ຄວາມເຫັນນັ້ນເປັນສຳມາທິຖິຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ເມື່ອເຫັນໂດຍຊອບ ຍ່ອມເbື່ອໜ່າຍ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ; ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິແລະຣາຄະ ຈິດຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ ແລະຮຽກວ່າ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນວິນຍານທີ່ບໍ່ທ່ຽງນັ້ນແລ້ວວ່າ ‘ບໍ່ທ່ຽງ’, ຄວາມເຫັນນັ້ນເປັນສຳມາທິຖິຂອງພິກຂຸນັ້ນ. ເມື່ອເຫັນໂດຍຊອບ ຍ່ອມເbື່ອໜ່າຍ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ; ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງນັນທິແລະຣາຄະ ຈິດຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ ແລະຮຽກວ່າ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ.” ສູດທີ ໙.
၁၀. ဒုတိယနန္ဒိက္ခယသုတ္တံ
໑໐. ທຸຕິຍະນັນທິກຂະຍະສູດ
၅၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ယောနိသော မနသိ ကရောထ, ရူပါနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော, ရူပါနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော ရူပသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော, ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနံ, ဘိက္ခဝေ, ယောနိသော မနသိ ကရောထ, ဝေဒနာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. ဝေဒနံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိ [Pg.43] ကရောန္တော, ဝေဒနာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော, ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. သညံ ဘိက္ခဝေ… သင်္ခါရေ, ဘိက္ခဝေ, ယောနိသော မနသိ ကရောထ, သင်္ခါရာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. သင်္ခါရေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော, သင်္ခါရာနိစ္စတံ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော သင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော, ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ. ဝိညာဏံ, ဘိက္ခဝေ, ယောနိသော မနသိ ကရောထ, ဝိညာဏာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿထ. ဝိညာဏံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော, ဝိညာဏာနိစ္စတဉ္စ ယထာဘူတံ သမနုပဿန္တော ဝိညာဏသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော, ရာဂက္ခယာ နန္ဒိက္ခယော. နန္ဒိရာဂက္ခယာ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ဒသမံ.
໕໒. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີງຈົ່ງມົນສິການຮູບໂດຍແຍບຄາຍ ແລະຈົ່ງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງແຫ່ງຮູບຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອພິກຂຸມົນສິການຮູບໂດຍແຍບຄາຍ ແລະພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງແຫ່ງຮູບຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີ (ນັນທິ) ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງລາຄະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງລາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີແລະລາຄະ ຈິດຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຈິດນັ້ນເຮົາກ່າວວ່າ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີງຈົ່ງມົນສິການເວທະນາໂດຍແຍບຄາຍ ແລະຈົ່ງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງແຫ່ງເວທະນາຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອພິກຂຸມົນສິການເວທະນາໂດຍແຍບຄາຍ ແລະພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງແຫ່ງເວທະນາຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນເວທະນາ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງລາຄະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງລາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີແລະລາຄະ ຈິດຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຈິດນັ້ນເຮົາກ່າວວ່າ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ສັນຍາ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີງຈົ່ງມົນສິການສັງຂານໂດຍແຍບຄາຍ ແລະຈົ່ງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງແຫ່ງສັງຂານຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອພິກຂຸມົນສິການສັງຂານໂດຍແຍບຄາຍ ແລະພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງແຫ່ງສັງຂານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງລາຄະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງລາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີແລະລາຄະ ຈິດຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຈິດນັ້ນເຮົາກ່າວວ່າ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີງຈົ່ງມົນສິການວິນຍານໂດຍແຍບຄາຍ ແລະຈົ່ງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງແຫ່ງວິນຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອພິກຂຸມົນສິການວິນຍານໂດຍແຍບຄາຍ ແລະພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງແຫ່ງວິນຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນວິນຍານ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງລາຄະ, ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງລາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີ. ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຄວາມຍິນດີແລະລາຄະ ຈິດຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຈິດນັ້ນເຮົາກ່າວວ່າ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບ.
အတ္တဒီပဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.
ອັດຕະທີປະວັກ ທີຫ້າ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ອຸດທານ (ຫົວຂໍ້) ແຫ່ງວັກນັ້ນ —
အတ္တဒီပါ ပဋိပဒါ, ဒွေ စ ဟောန္တိ အနိစ္စတာ;
သမနုပဿနာ ခန္ဓာ, ဒွေ သောဏာ ဒွေ နန္ဒိက္ခယေန စာတိ.
ອັດຕະທີປະສູດ, ປະຕິປະທາສູດ, ອະນິດຈະສູດ ສອງສູດ, ສະມະນຸປັດສະນາສູດ, ຂັນທະສູດ, ໂສນະສູດ ສອງສູດ, ແລະ ນັນທິກຂະຍະສູດ ສອງສູດ.
မူလပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.
ມູລະປັນນາດົກ ຈົບແລ້ວ.
တဿ မူလပဏ္ဏာသကဿ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –
ອຸດທານວັກແຫ່ງມູລະປັນນາດົກນັ້ນ —
နကုလပိတာ အနိစ္စော စ, ဘာရော နတုမှာကေန စ;
အတ္တဒီပေန ပညာသော, ပဌမော တေန ပဝုစ္စတီတိ.
ນະກຸລະປິຕຸວັກ, ອະນິດຈະວັກ, ພາຣະວັກ, ນະຕຸມຫາກະວັກ, ແລະ ອັດຕະທີປະວັກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ປັນນາດົກທຳອິດນີ້ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ປະຖົມມະປັນນາດົກ.
၆. ဥပယဝဂ္ဂေါ
໖. ອຸປາຍະວັກ
၁. ဥပယသုတ္တံ
໑. ອຸປາຍະສູດ
၅၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ဥပယော, ဘိက္ခဝေ, အဝိမုတ္တော, အနုပယော ဝိမုတ္တော. ရူပုပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, ရူပါရမ္မဏံ ရူပပ္ပတိဋ္ဌံ [Pg.44] နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျ. ဝေဒနုပယံ ဝါ…ပေ… သညုပယံ ဝါ…ပေ… သင်္ခါရုပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, သင်္ခါရာရမ္မဏံ သင်္ခါရပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျ’’.
໕໓. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຜູ້ເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງ (ອຸປາຍະ) ຍ່ອມບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ, ຜູ້ບໍ່ເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງ (ອະນຸປາຍະ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ວິນຍານ ເມື່ອຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໂດຍເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງກັບຮູບ, ມີຮູບເປັນອາລົມ, ມີຮູບເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຄວາມຍິນດີເປັນທີ່ຫົດສົງ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ. ຫຼືວິນຍານ ເມື່ອຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໂດຍເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງກັບເວທະນາ... ຫຼືວິນຍານ ເມື່ອຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໂດຍເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງກັບສັນຍາ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫຼືວິນຍານ ເມື່ອຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໂດຍເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງກັບສັງຂານ, ມີສັງຂານເປັນອາລົມ, ມີສັງຂານເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຄວາມຍິນດີເປັນທີ່ຫົດສົງ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ”.
‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမညတြ ရူပါ အညတြ ဝေဒနာယ အညတြ သညာယ အညတြ သင်္ခါရေဟိ ဝိညာဏဿ အာဂတိံ ဝါ ဂတိံ ဝါ စုတိံ ဝါ ဥပပတ္တိံ ဝါ ဝုဒ္ဓိံ ဝါ ဝိရူဠှိံ ဝါ ဝေပုလ္လံ ဝါ ပညာပေဿာမီ’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງຈະເພິ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເຮົາຈັກບັນຍັດການມາ, ການໄປ, ການເຄື່ອນ (ຈຸຕິ), ການອຸບັດ (ເກີດ), ຄວາມຈະເລີນ, ຄວາມງອກງາມ ຫຼືຄວາມໄພບູນ ແຫ່ງວິນຍານ ໂດຍເວັ້ນຈາກຮູບ, ເວັ້ນຈາກເວທະນາ, ເວັ້ນຈາກສັນຍາ, ເວັ້ນຈາກສັງຂານ’ ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້.
‘‘ရူပဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ပဟီနော ဟောတိ. ရာဂဿ ပဟာနာ ဝေါစ္ဆိဇ္ဇတာရမ္မဏံ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ န ဟောတိ. ဝေဒနာဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခဝေ… သညာဓာတုယာ စေ ဘိက္ခဝေ… သင်္ခါရဓာတုယာ စေ ဘိက္ခဝေ… ဝိညာဏဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ပဟီနော ဟောတိ. ရာဂဿ ပဟာနာ ဝေါစ္ဆိဇ္ဇတာရမ္မဏံ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ န ဟောတိ. တဒပ္ပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ အဝိရူဠှံ အနဘိသင်္ခစ္စဝိမုတ္တံ. ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတံ. ဌိတတ္တာ သန္တုသိတံ. သန္တုသိတတ္တာ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຖ້າວ່າລາຄະໃນຮູບທາດ ຂອງພິກຂຸເປັນທຳມະຊາດທີ່ລະໄດ້ແລ້ວ. ເພາະລະລາຄະໄດ້ແລ້ວ ອາລົມຈຶ່ງຂາດສູນ ທີ່ຕັ້ງແຫ່ງວິນຍານຍ່ອມບໍ່ມີ. ຖ້າວ່າລາຄະໃນເວທະນາທາດ... ໃນສັນຍາທາດ... ໃນສັງຂານທາດ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຖ້າວ່າລາຄະໃນວິນຍານທາດ ຂອງພິກຂຸເປັນທຳມະຊາດທີ່ລະໄດ້ແລ້ວ. ເພາະລະລາຄະໄດ້ແລ້ວ ອາລົມຈຶ່ງຂາດສູນ ທີ່ຕັ້ງແຫ່ງວິນຍານຍ່ອມບໍ່ມີ. ວິນຍານນັ້ນ ເມື່ອບໍ່ມີທີ່ຕັ້ງ ບໍ່ມີຄວາມງອກງາມ ບໍ່ມີການປຸງແຕ່ງ (ອະນະພິສັງຂາຣະ) ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນໄປ. ເພາະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນ. ເພາະຕັ້ງໝັ້ນ ຈຶ່ງສັນໂດດ. ເພາະສັນໂດດ ຈຶ່ງບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ. ເມື່ອບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ ຍ່ອມດັບສະໜິດ (ປໍຣິນິບພານ) ສະເພາະຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ. ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’” ດັ່ງນີ້. ສູດທີໜຶ່ງ.
၂. ဗီဇသုတ္တံ
໒. ພີຊະສູດ
၅၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗီဇဇာတာနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? မူလဗီဇံ, ခန္ဓဗီဇံ, အဂ္ဂဗီဇံ, ဖလုဗီဇံ, ဗီဇဗီဇညေဝ ပဉ္စမံ. ဣမာနိ စဿု, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဗီဇဇာတာနိ အခဏ္ဍာနိ အပူတိကာနိ အဝါတာတပဟတာနိ သာရာဒါနိ သုခသယိတာနိ, ပထဝီ စ နာဿ, အာပေါ စ နာဿ; အပိ နုမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဗီဇဇာတာနိ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျု’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣမာနိ စဿု, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဗီဇဇာတာနိ အခဏ္ဍာနိ…ပေ… သုခသယိတာနိ, ပထဝီ စ အဿ, အာပေါ စ အဿ; အပိ နုမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဗီဇဇာတာနိ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျု’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပထဝီဓာတု, ဧဝံ စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အာပေါဓာတု, ဧဝံ နန္ဒိရာဂေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဗီဇဇာတာနိ, ဧဝံ ဝိညာဏံ သာဟာရံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.
໕໔. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພືດພັນ (ພີຊະຊາດ) ຫ້າຊະນິດເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ຫ້າຊະນິດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພືດເກີດຈາກຮາກ (ມູລະພີຊະ), ພືດເກີດຈາກລຳຕົ້ນ (ຂັນທະພີຊະ), ພືດເກີດຈາກຍອດ (ອັກຄະພີຊະ), ພືດເກີດຈາກຂໍ້ (ຜະລຸພີຊະ), ແລະ ພືດເກີດຈາກແກ່ນ (ພີຊະພີຊະ) ເປັນທີຫ້າ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຖ້າພືດພັນຫ້າຊະນິດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນພືດທີ່ບໍ່ແຕກຫັກ, ບໍ່ເນົ່າເສຍ, ບໍ່ຖືກລົມແລະແດດທຳລາຍ, ມີເນື້ອແກ່ນດີ, ເກັບຮັກສາໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ແຕ່ບໍ່ມີດິນ ແລະບໍ່ມີນ້ຳ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພືດພັນຫ້າຊະນິດເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະເພິ່ງເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້ານ້ອຍ”. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຖ້າພືດພັນຫ້າຊະນິດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນພືດທີ່ບໍ່ແຕກຫັກ... ເກັບຮັກສາໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ແລະມີດິນ ມີນ້ຳ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພືດພັນຫ້າຊະນິດເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະເພິ່ງເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ໄດ້, ຂ້ານ້ອຍ”. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນປະຖະວີທາດ (ທາດດິນ) ສັນໃດ, ວິນຍານະຖິຕິ (ທີ່ຕັ້ງແຫ່ງວິນຍານ) ສີ່ປະການ ເພິ່ງເຫັນວ່າເປັນສັນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນອາໂປທາດ (ທາດນ້ຳ) ສັນໃດ, ນັນທິຣາຄະ (ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມຍິນດີ) ເພິ່ງເຫັນວ່າເປັນສັນນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ປຽບເໝືອນພືດພັນຫ້າຊະນິດ ສັນໃດ, ວິນຍານພ້ອມດ້ວຍອາຫານ ເພິ່ງເຫັນວ່າເປັນສັນນັ້ນ”.
‘‘ရူပုပယံ[Pg.45], ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, ရူပါရမ္မဏံ ရူပပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျ. ဝေဒနုပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ…ပေ… သညုပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ…ပေ… သင်္ခါရုပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, သင်္ခါရာရမ္မဏံ သင်္ခါရပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ວິນຍານ ເມື່ອຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໂດຍເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງກັບຮູບ, ມີຮູບເປັນອາລົມ, ມີຮູບເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຄວາມຍິນດີເປັນທີ່ຫົດສົງ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫຼືວິນຍານ ເມື່ອຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໂດຍເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງກັບເວທະນາ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫຼືວິນຍານ ເມື່ອຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໂດຍເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງກັບສັນຍາ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຫຼືວິນຍານ ເມື່ອຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໂດຍເຂົ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງກັບສັງຂານ, ມີສັງຂານເປັນອາລົມ, ມີສັງຂານເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຄວາມຍິນດີເປັນທີ່ຫົດສົງ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ.
‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမညတြ ရူပါ အညတြ ဝေဒနာယ အညတြ သညာယ အညတြ သင်္ခါရေဟိ ဝိညာဏဿ အာဂတိံ ဝါ ဂတိံ ဝါ စုတိံ ဝါ ဥပပတ္တိံ ဝါ ဝုဒ္ဓိံ ဝါ ဝိရူဠှိံ ဝါ ဝေပုလ္လံ ဝါ ပညာပေဿာမီ’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງຈະເພິ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເຮົາຈັກບັນຍັດການມາ, ການໄປ, ການເຄື່ອນ (ຈຸຕິ), ການອຸບັດ (ເກີດ), ຄວາມຈະເລີນ, ຄວາມງອກງາມ ຫຼືຄວາມໄພບູນ ແຫ່ງວິນຍານ ໂດຍເວັ້ນຈາກຮູບ, ເວັ້ນຈາກເວທະນາ, ເວັ້ນຈາກສັນຍາ, ເວັ້ນຈາກສັງຂານ’ ດັ່ງນີ້, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປບໍ່ໄດ້.
‘‘ရူပဓာတုယာ စေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ပဟီနော ဟောတိ. ရာဂဿ ပဟာနာ ဝေါစ္ဆိဇ္ဇတာရမ္မဏံ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ န ဟောတိ. ဝေဒနာဓာတုယာ စေ… သညာဓာတုယာ စေ… သင်္ခါရဓာတုယာ စေ… ဝိညာဏဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ပဟီနော ဟောတိ. ရာဂဿ ပဟာနာ ဝေါစ္ဆိဇ္ဇတာရမ္မဏံ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ န ဟောတိ. တဒပ္ပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ အဝိရူဠှံ အနဘိသင်္ခစ္စဝိမုတ္တံ. ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတံ. ဌိတတ္တာ သန္တုသိတံ. သန္တုသိတတ္တာ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒုတိယံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຖ້າວ່າລາຄະໃນຮູບທາດ ຂອງພິກຂຸເປັນທຳມະຊາດທີ່ລະໄດ້ແລ້ວ. ເພາະລະລາຄະໄດ້ແລ້ວ ອາລົມຈຶ່ງຂາດສູນ ທີ່ຕັ້ງແຫ່ງວິນຍານຍ່ອມບໍ່ມີ. ຖ້າວ່າລາຄະໃນເວທະນາທາດ... ໃນສັນຍາທາດ... ໃນສັງຂານທາດ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຖ້າວ່າລາຄະໃນວິນຍານທາດ ຂອງພິກຂຸເປັນທຳມະຊາດທີ່ລະໄດ້ແລ້ວ. ເພາະລະລາຄະໄດ້ແລ້ວ ອາລົມຈຶ່ງຂາດສູນ ທີ່ຕັ້ງແຫ່ງວິນຍານຍ່ອມບໍ່ມີ. ວິນຍານນັ້ນ ເມື່ອບໍ່ມີທີ່ຕັ້ງ ບໍ່ມີຄວາມງອກງາມ ບໍ່ມີການປຸງແຕ່ງ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນໄປ. ເພາະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນ. ເພາະຕັ້ງໝັ້ນ ຈຶ່ງສັນໂດດ. ເພາະສັນໂດດ ຈຶ່ງບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ. ເມື່ອບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ ຍ່ອມດັບສະໜິດສະເພາະຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ. ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສອງ.
၃. ဥဒါနသုတ္တံ
໓. ອຸດານະສູດ
၅၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’တိ – ဧဝံ အဓိမုစ္စမာနော ဘိက္ခု ဆိန္ဒေယျ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’တိ – ဧဝံ အဓိမုစ္စမာနော ဘိက္ခု ဆိန္ဒေယျ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ?
໕໕. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຊົງເປັ່ງອຸດານນີ້ວ່າ: “‘ຖ້າເຮົາບໍ່ເພິ່ງມີ, ເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກຂອງເຮົາກໍບໍ່ເພິ່ງມີ; ຖ້າກຳບໍ່ເພິ່ງມີ, ປະຕິສົນທິໃນອະນາຄົດຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’ — ພິກຂຸນ້ອມໃຈເຊື່ອຢ່າງນີ້ ຍ່ອມຕັດໂອຣຳພາຄິຍະສັງໂຍດທັງຫຼາຍໄດ້”. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກຊົງເປັ່ງອຸດານຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ພິກຂຸນ້ອມໃຈເຊື່ອຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ເພິ່ງມີ, ເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກຂອງເຮົາກໍບໍ່ເພິ່ງມີ; ຖ້າກຳບໍ່ເພິ່ງມີ, ປະຕິສົນທິໃນອະນາຄົດຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’ ຈະເພິ່ງຕັດໂອຣຳພາຄິຍະສັງໂຍດທັງຫຼາຍໄດ້ແນວໃດ?”
‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ…ပေ… သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ.
“ພິກຂຸ! ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃນໂລກນີ້ ບໍ່ໄດ້ເຫັນພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ... ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດທຳ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ (ຕົວຕົນ), ຫຼືເຫັນອັດຕາວ່າມີຮູບ, ຫຼືເຫັນຮູບໃນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາໃນຮູບ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາວ່າມີວິນຍານ, ຫຼືເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາ, ຫຼືເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານ.
‘‘သော [Pg.46] အနိစ္စံ ရူပံ ‘အနိစ္စံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, အနိစ္စံ ဝေဒနံ ‘အနိစ္စာ ဝေဒနာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, အနိစ္စံ သညံ ‘အနိစ္စာ သညာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, အနိစ္စေ သင်္ခါရေ ‘အနိစ္စာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, အနိစ္စံ ဝိညာဏံ ‘အနိစ္စံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ.
“ປຸຖຸຊົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ຮູບບໍ່ທ່ຽງ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັນຍາທີ່ບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ສັນຍາບໍ່ທ່ຽງ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທີ່ບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ສັງຂານບໍ່ທ່ຽງ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ’.
‘‘ဒုက္ခံ ရူပံ ‘ဒုက္ခံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, ဒုက္ခံ ဝေဒနံ… ဒုက္ခံ သညံ… ဒုက္ခေ သင်္ခါရေ… ဒုက္ခံ ဝိညာဏံ ‘ဒုက္ခံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ເປັນທຸກວ່າ ‘ຮູບເປັນທຸກ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ເປັນທຸກ... ສັນຍາທີ່ເປັນທຸກ... ສັງຂານທີ່ເປັນທຸກ... ວິນຍານທີ່ເປັນທຸກວ່າ ‘ວິນຍານເປັນທຸກ’.
‘‘အနတ္တံ ရူပံ ‘အနတ္တာ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, အနတ္တံ ဝေဒနံ ‘အနတ္တာ ဝေဒနာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, အနတ္တံ သညံ ‘အနတ္တာ သညာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, အနတ္တေ သင်္ခါရေ ‘အနတ္တာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, အနတ္တံ ဝိညာဏံ ‘အနတ္တာ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ເປັນອະນັດຕາວ່າ ‘ຮູບເປັນອະນັດຕາ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ເປັນອະນັດຕາວ່າ ‘ເວທະນາເປັນອະນັດຕາ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັນຍາທີ່ເປັນອະນັດຕາວ່າ ‘ສັນຍາເປັນອະນັດຕາ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທີ່ເປັນອະນັດຕາວ່າ ‘ສັງຂານເປັນອະນັດຕາ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ເປັນອະນັດຕາວ່າ ‘ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ’.
‘‘သင်္ခတံ ရူပံ ‘သင်္ခတံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ, သင်္ခတံ ဝေဒနံ… သင်္ခတံ သညံ… သင်္ခတေ သင်္ခါရေ… သင်္ခတံ ဝိညာဏံ ‘သင်္ခတံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ရူပံ ဝိဘဝိဿတီတိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝေဒနာ ဝိဘဝိဿတိ… သညာ ဝိဘဝိဿတိ… သင်္ခါရာ ဝိဘဝိဿန္တိ… ဝိညာဏံ ဝိဘဝိဿတီတိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ຖືກປຸງແຕ່ງ (ສັງຂະຕະ) ວ່າ ‘ຮູບຖືກປຸງແຕ່ງ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມความເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ຖືກປຸງແຕ່ງ... ສັນຍາທີ່ຖືກປຸງແຕ່ງ... ສັງຂານທີ່ຖືກປຸງແຕ່ງ... ວິນຍານທີ່ຖືກປຸງແຕ່ງວ່າ ‘ວິນຍານຖືກປຸງແຕ່ງ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ຮູບຈັກເສື່ອມສະຫຼາຍໄປ’, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ ‘ເວທະນາຈັກເສື່ອມສະຫຼາຍໄປ... ສັນຍາຈັກເສື່ອມສະຫຼາຍໄປ... ສັງຂານຈັກເສື່ອມສະຫຼາຍໄປ... ວິນຍານຈັກເສື່ອມສະຫຼາຍໄປ’.
‘‘သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခု, အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ…ပေ… န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ.
“ພິກຂຸ! ສ່ວນອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ໄດ້ເຫັນພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນອະລິຍະທຳ ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ ສະຫຼາດໃນສັດທຳ ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນສັດທຳ ຍ່ອມບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ”.
‘‘သော အနိစ္စံ ရူပံ ‘အနိစ္စံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အနိစ္စံ ဝေဒနံ… အနိစ္စံ သညံ… အနိစ္စေ သင်္ခါရေ… အနိစ္စံ ဝိညာဏံ ‘အနိစ္စံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဒုက္ခံ ရူပံ…ပေ… ဒုက္ခံ ဝိညာဏံ… အနတ္တံ ရူပံ…ပေ… အနတ္တံ ဝိညာဏံ… သင်္ခတံ ရူပံ…ပေ… သင်္ခတံ ဝိညာဏံ ‘သင်္ခတံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ရူပံ ဝိဘဝိဿတီတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ ဝိဘဝိဿတီတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.
ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ວ່າ 'ຮູບບໍ່ທ່ຽງ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ບໍ່ທ່ຽງ... ສັນຍາທີ່ບໍ່ທ່ຽງ... ສັງຂານທີ່ບໍ່ທ່ຽງ... ວິນຍານທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ວ່າ 'ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ'. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບที่เป็นທຸກ... ວິນຍານที่เป็นທຸກ... ຮູບທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ... ວິນຍານທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ... ຮູບທີ່ຖືກປຸງແຕ່ງ... ວິນຍານທີ່ຖືກປຸງແຕ່ງ ວ່າ 'ວິນຍານຖືກປຸງແຕ່ງ'. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ວ່າ 'ຮູບຈະເສື່ອມສູນ'. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ວ່າ 'ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານຈະເສື່ອມສູນ'.
‘‘သော [Pg.47] ရူပဿ ဝိဘဝါ, ဝေဒနာယ ဝိဘဝါ, သညာ ဝိဘဝါ, သင်္ခါရာနံ ဝိဘဝါ, ဝိညာဏဿ ဝိဘဝါ, ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’တိ – ဧဝံ အဓိမုစ္စမာနော ဘိက္ခု ဆိန္ဒေယျ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ အဓိမုစ္စမာနော, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ဆိန္ဒေယျ ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ.
ພິກຂຸນັ້ນ ເພາະຄວາມເສື່ອມສູນແຫ່ງຮູບ, ເພາະຄວາມເສື່ອມສູນແຫ່ງເວທະນາ, ເພາະຄວາມເສື່ອມສູນແຫ່ງສັນຍາ, ເພາະຄວາມເສື່ອມສູນແຫ່ງສັງຂານ, ເພາະຄວາມເສື່ອມສູນແຫ່ງວິນຍານ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ນ້ອມໃຈເຊື່ອຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຖ້າຫາກວ່າເຮົາບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈະບໍ່ມີ; ຖ້າຫາກວ່າ (ກຳ) ບໍ່ໄດ້ມີແລ້ວ, (ປະຕິສົນທິ) ກໍຈະບໍ່ມີແກ່ເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຕັດສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳໄດ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພິກຂຸຜູ້ນ້ອມໃຈເຊື່ອຢ່າງນີ້ ຍ່ອມຕັດສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳໄດ້ແທ້.
‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အတသိတာယေ ဌာနေ တာသံ အာပဇ္ဇတိ. တာသော ဟေသော ဘိက္ခု အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’’’တိ.
ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢູ່ຢ່າງໃດ ເຫັນຢູ່ຢ່າງໃດ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນທັນທີ? ພິກຂຸ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມເຖິງຄວາມສະດຸ້ງກົວໃນຖານະທີ່ບໍ່ຄວນສະດຸ້ງກົວ. ພິກຂຸ, ຄວາມສະດຸ້ງກົວນີ້ຍ່ອມມີແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ ດ້ວຍຄວາມຄິດວ່າ 'ຖ້າຫາກວ່າເຮົາບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈະບໍ່ມີ; ຖ້າຫາກວ່າ (ກຳ) ບໍ່ໄດ້ມີແລ້ວ, (ປະຕິສົນທິ) ກໍຈະບໍ່ມີແກ່ເຮົາ'.
‘‘သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခု, အရိယသာဝကော အတသိတာယေ ဌာနေ န တာသံ အာပဇ္ဇတိ. န ဟေသော, ဘိက္ခု, တာသော သုတဝတော အရိယသာဝကဿ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’တိ. ရူပုပယံ ဝါ, ဘိက္ခု, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, ရူပါရမ္မဏံ ရူပပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျ. ဝေဒနုပယံ ဝါ, ဘိက္ခု… သညုပယံ ဝါ, ဘိက္ခု… သင်္ခါရုပယံ ဝါ, ဘိက္ခု, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, သင်္ခါရာရမ္မဏံ သင်္ခါရပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျ.
ພິກຂຸ, ສ່ວນອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມສະດຸ້ງກົວໃນຖານະທີ່ບໍ່ຄວນສະດຸ້ງກົວ. ພິກຂຸ, ຄວາມສະດຸ້ງກົວນີ້ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບ ດ້ວຍຄວາມຄິດວ່າ 'ຖ້າຫາກວ່າເຮົາບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈະບໍ່ມີ; ຖ້າຫາກວ່າ (ກຳ) ບໍ່ໄດ້ມີແລ້ວ, (ປະຕິສົນທິ) ກໍຈະບໍ່ມີແກ່ເຮົາ'. ພິກຂຸ, ວິນຍານ ເມື່ອເຂົ້າເຖິງຮູບກໍຕັ້ງຢູ່, ວິນຍານທີ່ມີຮູບເປັນອາລົມ ມີຮູບເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີຄວາມຍິນດີເປັນເຄື່ອງຫົດສົງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ. ພິກຂຸ, ວິນຍານ ເມື່ອເຂົ້າເຖິງເວທະນາ... ພິກຂຸ, ວິນຍານ ເມື່ອເຂົ້າເຖິງສັນຍາ... ພິກຂຸ, ວິນຍານ ເມື່ອເຂົ້າເຖິງສັງຂານກໍຕັ້ງຢູ່, ວິນຍານທີ່ມີສັງຂານເປັນອາລົມ ມີສັງຂານເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີຄວາມຍິນດີເປັນເຄື່ອງຫົດສົງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ.
‘‘ယော ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမညတြ ရူပါ, အညတြ ဝေဒနာယ, အညတြ သညာယ, အညတြ သင်္ခါရေဟိ ဝိညာဏဿ အာဂတိံ ဝါ ဂတိံ ဝါ စုတိံ ဝါ ဥပပတ္တိံ ဝါ ဝုဒ္ဓိံ ဝါ ဝိရူဠှိံ ဝါ ဝေပုလ္လံ ဝါ ပညာပေဿာမီ’တိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.
ພິກຂຸ, ຜູ້ໃດຈະເພິ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຈັກບັນຍັດການມາ ການໄປ ການຈຸຕິ ການເກີດ ຄວາມຈະເລີນ ຄວາມງອກງາມ ຫຼືຄວາມໄພບູນແຫ່ງວິນຍານ ໂດຍເວັ້ນຈາກຮູບ ເວັ້ນຈາກເວທະນາ ເວັ້ນຈາກສັນຍາ ເວັ້ນຈາກສັງຂານ' ດັ່ງນີ້, ຖານະນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີ.
‘‘ရူပဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ပဟီနော ဟောတိ. ရာဂဿ ပဟာနာ ဝေါစ္ဆိဇ္ဇတာရမ္မဏံ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ န ဟောတိ. ဝေဒနာဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနော… သညာဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနော… သင်္ခါရဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနော… ဝိညာဏဓာတုယာ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနော ရာဂေါ ပဟီနော ဟောတိ. ရာဂဿ ပဟာနာ ဝေါစ္ဆိဇ္ဇတာရမ္မဏံ ပတိဋ္ဌာ ဝိညာဏဿ န ဟောတိ. တဒပ္ပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ အဝိရူဠှံ အနဘိသင်္ခါရဉ္စ ဝိမုတ္တံ. ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတံ. ဌိတတ္တာ သန္တုသိတံ. သန္တုသိတတ္တာ န ပရိတဿတိ. အပရိတဿံ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ [Pg.48] ပဇာနာတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’တိ. တတိယံ.
ພິກຂຸ, ຖ້າຄວາມກຳໜັດໃນຮູບທາດຂອງພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວ. ເພາະລະຄວາມກຳໜັດໄດ້ ອາລົມກໍຂາດສູນ ທີ່ຕັ້ງແຫ່ງວິນຍານກໍບໍ່ມີ. ພິກຂຸ, ຖ້າຄວາມກຳໜັດໃນເວທະນາທາດ... ໃນສັນຍາທາດ... ໃນສັງຂານທາດ... ໃນວິນຍານທາດຂອງພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວ. ເພາະລະຄວາມກຳໜັດໄດ້ ອາລົມກໍຂາດສູນ ທີ່ຕັ້ງແຫ່ງວິນຍານກໍບໍ່ມີ. ວິນຍານນັ້ນ ເມື່ອບໍ່ມີທີ່ຕັ້ງ ບໍ່ມີຄວາມງອກງາມ ບໍ່ມີການປຸງແຕ່ງ ກໍຫຼຸດພົ້ນ. ເພາະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນ. ເພາະຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງສັນໂດດ. ເພາະສັນໂດດແລ້ວ ຈຶ່ງບໍ່ສະດຸ້ງກົວ. ເມື່ອບໍ່ສະດຸ້ງກົວ ຍ່ອມດັບສະໜິດ ເພາະຕົນເອງແທ້ໆ. ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ... ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'. ພິກຂຸ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນທັນທີ. ສູດທີສາມ.
၄. ဥပါဒါနပရိပဝတ္တသုတ္တံ
໔. ອຸປາດານະປະຣິປະວັດຕະສູດ
၅၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယာဝကီဝဉ္စာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ စတုပရိဝဋ္ဋံ ယထာဘူတံ နာဗ္ဘညာသိံ, နေဝ တာဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပစ္စညာသိံ. ယတော စ ခွာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ စတုပရိဝဋ္ဋံ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အထာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကေ လောကေ…ပေ… သဒေဝမနုဿာယ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပစ္စညာသိံ’’.
໕໖. ສະຖິດຢູ່ ນະ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ, ເවທະນູປາດານັກຂັນ, ສັນຍູປາດານັກຂັນ, ສັງຂາຣູປາດານັກຂັນ, ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕາບໃດທີ່ເຮົາຍັງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ໂດຍວຽນຮອບ ๔ ຕາບນັ້ນ ເຮົາກໍຍັງບໍ່ປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ໂດຍຊອບອັນຍອດຢ້ຽມ ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາ ແລະມະນຸດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເມື່ອໃດ ເຮົາໄດ້ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ໂດຍວຽນຮອບ ๔ ແລ້ວ, ເມື່ອນັ້ນ ເຮົາຈຶ່ງປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ໂດຍຊອບອັນຍອດຢ້ຽມ ໃນໂລກ... ພ້ອມທັງເທວະດา ແລະມະນຸດ.
‘‘ကထဉ္စ စတုပရိဝဋ္ဋံ? ရူပံ အဗ္ဘညာသိံ, ရူပသမုဒယံ အဗ္ဘညာသိံ, ရူပနိရောဓံ အဗ္ဘညာသိံ, ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဗ္ဘညာသိံ; ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အဗ္ဘညာသိံ, ဝိညာဏသမုဒယံ အဗ္ဘညာသိံ, ဝိညာဏနိရောဓံ အဗ္ဘညာသိံ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဗ္ဘညာသိံ.
ກໍການວຽນຮອບ ๔ ນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື ເຮົາໄດ້ຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຮູບ, ຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງຮູບ, ຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ; ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ, ຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານ, ຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ.
‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ? စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ရူပံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ. အာဟာရသမုဒယာ ရူပသမုဒယော; အာဟာရနိရောဓာ ရူပနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ရူပနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍຮູບແມ່ນຫຍັງ? ຄື ມະຫາພູດຮູບ ๔ ແລະຮູບທີ່ອາໄສມະຫາພູດຮູບ ๔ ນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຮູບ. ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາຫານ ຮູບຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ; ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງອາຫານ ຮູບຈຶ່ງດັບໄປ. ອະລິຍະມັກມີອົງ ໘ ນີ້ແລ້ວ ເປັນທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ... ສັມມາສະມາທິ.
‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ရူပံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နာ, တေ သုပ္ပဋိပန္နာ. ယေ သုပ္ပဋိပန္နာ, တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဂါဓန္တိ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງຮູບຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງເຫດເກີດແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້ແລ້ວ ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ພວກເຂົາຊື່ວ່າ ປະຕິບັດດີແລ້ວ. ພວກເຂົາເຫຼົ່າໃດປະຕິບັດດີແລ້ວ, ພວກເຂົາຍ່ອມຢັ່ງລົງໄດ້ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້.
‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ရူပံ အဘိညာယ…ပေ… ဧဝံ ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ, ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တာ တေ သုဝိမုတ္တာ. ယေ သုဝိမုတ္တာ တေ ကေဝလိနော. ယေ ကေဝလိနော ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງຮູບຢ່າງນີ້... ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເພາະຄວາມໜ່າຍ ເພາະຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໂດຍບໍ່ຖືໝັ້ນ, ພວກເຂົາຊື່ວ່າ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ພວກເຂົາເຫຼົ່າໃດຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ພວກເຂົາຊື່ວ່າ ເປັນຜູ້ມີກິດອັນເຮັດສຳເລັດແລ້ວທັງປວງ. ພວກເຂົາເຫຼົ່າໃດເປັນຜູ້ມີກິດອັນເຮັດສຳເລັດແລ້ວທັງປວງ, ວັດຕະເພື່ອການບັນຍັດຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພວກເຂົາ.
‘‘ကတမာ [Pg.49] စ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ? ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာကာယာ – စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ဇိဝှာသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော; ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍເວທະນາແມ່ນຫຍັງ? ຄື ກອງເວທະນາ ໖ ປະການນີ້: ເວທະນາເກີດຈາກຈັກຂຸສັມຜັດ, ເວທະນາເກີດຈາກໂສຕະສັມຜັດ, ເວທະນາເກີດຈາກຄານะສັມຜັດ, ເວທະນາເກີດຈາກຊິວຫາສັມຜັດ, ເວທະນາເກີດຈາກກາຍະສັມຜັດ, ເວທະນາເກີດຈາກມະໂນສັມຜັດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ເວທະນາ. ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຜັດສະ ເວທະນາຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ; ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງຜັດສະ ເວທະນາຈຶ່ງດັບໄປ. ອະລິຍະມັກມີອົງ ໘ ນີ້ແລ້ວ ເປັນທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ... ສັມມາສະມາທິ.
‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ဝေဒနံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝေဒနာသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝေဒနာနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နာ, တေ သုပ္ပဋိပန္နာ. ယေ သုပ္ပဋိပန္နာ, တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဂါဓန္တိ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງເວທະນາຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງເຫດເກີດແຫ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້ແລ້ວ ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ, ພວກເຂົາຊື່ວ່າ ປະຕິບັດດີແລ້ວ. ພວກເຂົາເຫຼົ່າໃດປະຕິບັດດີແລ້ວ, ພວກເຂົາຍ່ອມຢັ່ງລົງໄດ້ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້.
‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ဝေဒနံ အဘိညာယ…ပေ… ဧဝံ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ…ပေ… ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງເວທະນາຢ່າງນີ້... ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້ແລ້ວ... ວັດຕະເພື່ອການບັນຍັດຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພວກເຂົາ.
‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သညာ? ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, သညာကာယာ – ရူပသညာ, သဒ္ဒသညာ, ဂန္ဓသညာ, ရသသညာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ, ဓမ္မသညာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သညာ. ဖဿသမုဒယာ သညာသမုဒယော; ဖဿနိရောဓာ သညာနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သညာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ…ပေ… ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສັນຍາແມ່ນຫຍັງ? ຄື ກອງສັນຍາ ໖ ປະການນີ້: ຮູບສັນຍາ, ສັດທະສັນຍາ, ຄັນທະສັນຍາ, ຣະສະສັນຍາ, ໂຜດຖັບພະສັນຍາ, ທັມມະສັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສັນຍາ. ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຜັດສະ ສັນຍາຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ; ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງຜັດສະ ສັນຍາຈຶ່ງດັບໄປ. ອະລິຍະມັກມີອົງ ໘ ນີ້ແລ້ວ ເປັນທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ... ສັມມາສະມາທິ... ວັດຕະເພື່ອການບັນຍັດຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພວກເຂົາ.
‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခါရာ? ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, စေတနာကာယာ – ရူပသဉ္စေတနာ, သဒ္ဒသဉ္စေတနာ, ဂန္ဓသဉ္စေတနာ, ရသသဉ္စေတနာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ, ဓမ္မသဉ္စေတနာ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခါရာ. ဖဿသမုဒယာ သင်္ခါရသမုဒယော; ဖဿနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສັງຂານທັງຫຼາຍແມ່ນຫຍັງ? ຄື ກອງເຈດຕະນາ ໖ ປະການນີ້: ຮູບສັນເຈດຕະນາ, ສັດທະສັນເຈດຕະນາ, ຄັນທະສັນເຈດຕະນາ, ຣະສະສັນເຈດຕະນາ, ໂຜດຖັບພະສັນເຈດຕະນາ, ທັມມະສັນເຈດຕະນາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ສັງຂານ. ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຜັດສະ ສັງຂານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ; ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງຜັດສະ ສັງຂານຈຶ່ງດັບໄປ. ອະລິຍະມັກມີອົງ ໘ ນີ້ແລ້ວ ເປັນທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ... ສັມມາສະມາທິ.
‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ သင်္ခါရေ အဘိညာယ, ဧဝံ သင်္ခါရသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ သင်္ခါရနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ သင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ [Pg.50] ပဋိပန္နာ, တေ သုပ္ပဋိပန္နာ. ယေ သုပ္ပဋိပန္နာ, တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဂါဓန္တိ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງເຫດເກີດແຫ່ງສັງຂານຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານຢ່າງນີ້ແລ້ວ ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ, ພວກເຂົາຊື່ວ່າ ປະຕິບັດດີແລ້ວ. ພວກເຂົາເຫຼົ່າໃດປະຕິບັດດີແລ້ວ, ພວກເຂົາຍ່ອມຢັ່ງລົງໄດ້ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້.
‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ သင်္ခါရေ အဘိညာယ, ဧဝံ သင်္ခါရသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ သင်္ခါရနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ သင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တာ, တေ သုဝိမုတ္တာ. ယေ သုဝိမုတ္တာ, တေ ကေဝလိနော. ယေ ကေဝလိနော ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງເຫດເກີດແຫ່ງສັງຂານຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານຢ່າງນີ້, ຮູ້ແຈ້ງທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານຢ່າງນີ້ແລ້ວ ເພາະຄວາມໜ່າຍ ເພາະຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໂດຍບໍ່ຖືໝັ້ນ, ພວກເຂົາຊື່ວ່າ ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ພວກເຂົາเຫຼົ່າໃດຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ພວກເຂົາຊື່ວ່າ ເປັນຜູ້ມີກິດອັນເຮັດສຳເລັດແລ້ວທັງປວງ. ພວກເຂົາເຫຼົ່າໃດເປັນຜູ້ມີກິດອັນເຮັດສຳເລັດແລ້ວທັງປວງ, ວັດຕະເພື່ອການບັນຍັດຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພວກເຂົາ.
‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ? ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏကာယာ – စက္ခုဝိညာဏံ, သောတဝိညာဏံ, ဃာနဝိညာဏံ, ဇိဝှာဝိညာဏံ, ကာယဝိညာဏံ, မနောဝိညာဏံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ. နာမရူပသမုဒယာ ဝိညာဏသမုဒယော; နာမရူပနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ.
ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍວິນຍານແມ່ນຫຍັງ? ຄື ກອງວິນຍານ ໖ ປະການນີ້: ຈັກຂຸວິນຍານ, ໂສຕະວິນຍານ, ຄານະວິນຍານ, ຊິວຫາວິນຍານ, ກາຍະວິນຍານ, ມະໂນວິນຍານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິນຍານ. ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງນາມຮູບ ວິນຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ; ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງນາມຮູບ ວິນຍານຈຶ່ງດັບໄປ. ອະລິຍະມັກມີອົງ ໘ ນີ້ແລ້ວ ເປັນທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ... ສັມມາສະມາທິ.
‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ဝိညာဏံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နာ, တေ သုပ္ပဋိပန္နာ. ယေ သုပ္ပဋိပန္နာ, တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဂါဓန္တိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ແລ້ວປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບວິນຍານ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າປະຕິບັດດີແລ້ວ. ພວກທີ່ປະຕິບັດດີແລ້ວ ຍ່ອມຢັ່ງລົງໄດ້ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.”
‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ဝိညာဏံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တာ, တေ သုဝိမုတ္တာ. ယေ သုဝိမုတ္တာ, တေ ကေဝလိနော. ယေ ကေဝလိနော ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယာ’’တိ. စတုတ္ထံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສ່ວນສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ແລ້ວຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ດ້ວຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ ດ້ວຍຄວາມດັບວິນຍານ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ພວກທີ່ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເສັດກິດ. ສ່ວນພວກທີ່ເປັນຜູ້ເສັດກິດແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີວັດຕະເພື່ອການບັນຍັດ.” (ສູດທີສີ່)
၅. သတ္တဋ္ဌာနသုတ္တံ
໕. ສັດຕັດຖານະສູດ
၅၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သတ္တဋ္ဌာနကုသလော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တိဝိဓူပပရိက္ခီ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ဥတ္တမပုရိသောတိ ဝုစ္စတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတ္တဋ္ဌာနကုသလော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပံ ပဇာနာတိ, ရူပသမုဒယံ ပဇာနာတိ, ရူပနိရောဓံ ပဇာနာတိ, ရူပနိရောဓဂါမိနိံ [Pg.51] ပဋိပဒံ ပဇာနာတိ; ရူပဿ အဿာဒံ ပဇာနာတိ, ရူပဿ အာဒီနဝံ ပဇာနာတိ, ရူပဿ နိဿရဏံ ပဇာနာတိ; ဝေဒနံ ပဇာနာတိ … သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ပဇာနာတိ, ဝိညာဏသမုဒယံ ပဇာနာတိ, ဝိညာဏနိရောဓံ ပဇာနာတိ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနာတိ; ဝိညာဏဿ အဿာဒံ ပဇာနာတိ, ဝိညာဏဿ အာဒီနဝံ ပဇာနာတိ, ဝိညာဏဿ နိဿရဏံ ပဇာနာတိ.
໕໗. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ ນະ ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ສະຫຼາດໃນຖານະ 7 ປະການ ແລະ ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໂດຍວິທີ 3 ປະການ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ ເປັນຜູ້ເສັດກິດ ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນແລ້ວ ເປັນຍອດບຸຣຸດ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍພິກຂຸເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຖານະ 7 ປະການແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງຮູບ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງຮູບ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ; ຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄຸນແຫ່ງຮູບ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງໂທດແຫ່ງຮູບ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງເວທະນາ... ຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັນຍາ... ຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັງຂານ... ຮູ້ຊັດເຊິ່ງວິນຍານ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ; ຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄຸນແຫ່ງວິນຍານ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງໂທດແຫ່ງວິນຍານ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານ.”
‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ? စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ, စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ရူပံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ. အာဟာရသမုဒယာ ရူပသမုဒယော; အာဟာရနိရောဓာ ရူပနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ရူပနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍຮູບເປັນແນວໃດ? ມະຫາພູດຮູບ 4 ແລະ ອຸປາດາຍະຮູບ. ນີ້ຊື່ວ່າຮູບ. ເພາະອາຫານເກີດ ຮູບຈຶ່ງເກີດ; ເພາະອາຫານດັບ ຮູບຈຶ່ງດັບ. ອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ເອງ ເປັນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ຄື: ສັມມາທິດຖິ...ເປ... ສັມມາສະມາທິ.”
‘‘ယံ ရူပံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – အယံ ရူပဿ အဿာဒေါ. ယံ ရူပံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ – အယံ ရူပဿ အာဒီနဝေါ. ယော ရူပသ္မိံ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ ရူပဿ နိဿရဏံ.
“ສຸກແລະໂສມະນັດໃດ ທີ່ອາໄສຮູບແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງຮູບ. ຮູບໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງຮູບ. ການກຳຈັດຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ການລະຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນຮູບໃດ, ນີ້ເປັນອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບ.”
‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ရူပံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ; ဧဝံ ရူပဿ အဿာဒံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပဿ အာဒီနဝံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပဿ နိဿရဏံ အဘိညာယ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နာ, တေ သုပ္ပဋိပန္နာ. ယေ သုပ္ပဋိပန္နာ, တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဂါဓန္တိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງຮູບຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້; ຮູ້ຍິ່ງຄຸນແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງໂທດແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບຢ່າງນີ້ ແລ້ວປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບຮູບ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າປະຕິບັດດີແລ້ວ. ພວກທີ່ປະຕິບັດດີແລ້ວ ຍ່ອມຢັ່ງລົງໄດ້ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.”
‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ရူပံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ; ဧဝံ ရူပဿ အဿာဒံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပဿ အာဒီနဝံ အဘိညာယ, ဧဝံ ရူပဿ နိဿရဏံ အဘိညာယ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တာ, တေ သုဝိမုတ္တာ. ယေ သုဝိမုတ္တာ, တေ ကေဝလိနော. ယေ ကေဝလိနော ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສ່ວນສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງຮູບຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້; ຮູ້ຍິ່ງຄຸນແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງໂທດແຫ່ງຮູບຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບຢ່າງນີ້ ແລ້ວຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ດ້ວຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ ດ້ວຍຄວາມດັບຮູບ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ພວກທີ່ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເສັດກິດ. ສ່ວນພວກທີ່ເປັນຜູ້ເສັດກິດແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີວັດຕະເພື່ອການບັນຍັດ.”
‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ? ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာကာယာ – စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ…ပေ… မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ. ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော; ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍເວທະນາເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາຍແຫ່ງເວທະນາ 6 ກອງນີ້ ຄື: ເວທະນາເກີດຈາກຈັກຂຸສັມຜັດ...ເປ... ເວທະນາເກີດຈາກມະໂນສັມຜັດ. ນີ້ຊື່ວ່າເວທະນາ. ເພາະຜັດສະເກີດ ເວທະນາຈຶ່ງເກີດ; ເພາະຜັດສະດັບ ເວທະນາຈຶ່ງດັບ. ອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ເອງ ເປັນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ, ຄື: ສັມມາທິດຖິ...ເປ... ສັມມາສະມາທິ.”
‘‘ယံ [Pg.52] ဝေဒနံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – အယံ ဝေဒနာယ အဿာဒေါ. ယာ ဝေဒနာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ – အယံ ဝေဒနာယ အာဒီနဝေါ. ယော ဝေဒနာယ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ ဝေဒနာယ နိဿရဏံ.
“ສຸກແລະໂສມະນັດໃດ ທີ່ອາໄສເວທະນາແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງເວທະນາ. ເວທະນາໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງເວທະນາ. ການກຳຈັດຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ການລະຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນເວທະນາໃດ, ນີ້ເປັນອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກເວທະນາ.”
‘‘ယေ ဟိ, ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ဝေဒနံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝေဒနာသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝေဒနာနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ; ဧဝံ ဝေဒနာယ အဿာဒံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝေဒနာယ အာဒီနဝံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝေဒနာယ နိဿရဏံ အဘိညာယ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နာ, တေ သုပ္ပဋိပန္နာ. ယေ သုပ္ပဋိပန္နာ, တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဂါဓန္တိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້; ຮູ້ຍິ່ງຄຸນແຫ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງໂທດແຫ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກເວທະນາຢ່າງນີ້ ແລ້ວປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບເວທະນາ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າປະຕິບັດດີແລ້ວ. ພວກທີ່ປະຕິບັດດີແລ້ວ ຍ່ອມຢັ່ງລົງໄດ້ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.”
‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ဝေဒနံ အဘိညာယ…ပေ… ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສ່ວນສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງເວທະນາຢ່າງນີ້...ເປ... ຍ່ອມບໍ່ມີວັດຕະເພື່ອການບັນຍັດ.”
‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သညာ? ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, သညာကာယာ – ရူပသညာ, သဒ္ဒသညာ, ဂန္ဓသညာ, ရသသညာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ, ဓမ္မသညာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သညာ. ဖဿသမုဒယာ သညာသမုဒယော; ဖဿနိရောဓာ သညာနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သညာနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ…ပေ… ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍສັນຍາເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາຍແຫ່ງສັນຍາ 6 ກອງນີ້ ຄື: ຮູບສັນຍາ, ສັດທະສັນຍາ, ຄັນທະສັນຍາ, ຣະສະສັນຍາ, ໂຜດຖັບພະສັນຍາ, ທັມມະສັນຍາ. ນີ້ຊື່ວ່າສັນຍາ. ເພາະຜັດສະເກີດ ສັນຍາຈຶ່ງເກີດ; ເພາະຜັດສະດັບ ສັນຍາຈຶ່ງດັບ. ອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ເອງ ເປັນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາ, ຄື: ສັມມາທິດຖິ...ເປ... ສັມມາສະມາທິ...ເປ... ຍ່ອມບໍ່ມີວັດຕະເພື່ອການບັນຍັດ.”
‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခါရာ? ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, စေတနာကာယာ – ရူပသဉ္စေတနာ, သဒ္ဒသဉ္စေတနာ, ဂန္ဓသဉ္စေတနာ, ရသသဉ္စေတနာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ, ဓမ္မသဉ္စေတနာ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဘိက္ခဝေ, သင်္ခါရာ. ဖဿသမုဒယာ သင်္ခါရသမုဒယော; ဖဿနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາຍແຫ່ງເຈດຕະນາ 6 ກອງນີ້ ຄື: ຮູບສັນເຈດຕະນາ, ສັດທະສັນເຈດຕະນາ, ຄັນທະສັນເຈດຕະນາ, ຣະສະສັນເຈດຕະນາ, ໂຜດຖັບພະສັນເຈດຕະນາ, ທັມມະສັນເຈດຕະນາ. ເຫຼົ່ານີ້ຊື່ວ່າສັງຂານທັງຫຼາຍ. ເພາະຜັດສະເກີດ ສັງຂານຈຶ່ງເກີດ; ເພາະຜັດສະດັບ ສັງຂານຈຶ່ງດັບ. ອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ເອງ ເປັນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານ, ຄື: ສັມມາທິດຖິ...ເປ... ສັມມາສະມາທິ.”
‘‘ယံ သင်္ခါရေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – အယံ သင်္ခါရာနံ အဿာဒေါ. ယေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ – အယံ သင်္ခါရာနံ အာဒီနဝေါ. ယော သင်္ခါရေသု ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ သင်္ခါရာနံ နိဿရဏံ.
“ສຸກແລະໂສມະນັດໃດ ທີ່ອາໄສສັງຂານທັງຫຼາຍແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ. ສັງຂານທັງຫຼາຍໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ. ການກຳຈັດຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ການລະຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນສັງຂານທັງຫຼາຍໃດ, ນີ້ເປັນອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກສັງຂານທັງຫຼາຍ.”
‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ သင်္ခါရေ အဘိညာယ, ဧဝံ သင်္ခါရသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ သင်္ခါရနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ…ပေ… သင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ [Pg.53] ပဋိပန္နာ တေ သုပ္ပဋိပန္နာ. ယေ သုပ္ပဋိပန္နာ, တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဂါဓန္တိ…ပေ… ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້...ເປ... ແລ້ວປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບສັງຂານທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າປະຕິບັດດີແລ້ວ. ພວກທີ່ປະຕິບັດດີແລ້ວ ຍ່ອມຢັ່ງລົງໄດ້ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້...ເປ... ຍ່ອມບໍ່ມີວັດຕະເພື່ອການບັນຍັດ.”
‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ? ဆယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏကာယာ – စက္ခုဝိညာဏံ, သောတဝိညာဏံ, ဃာနဝိညာဏံ, ဇိဝှာဝိညာဏံ, ကာယဝိညာဏံ, မနောဝိညာဏံ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ. နာမရူပသမုဒယာ ဝိညာဏသမုဒယော; နာမရူပနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော. အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍວິນຍານເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາຍແຫ່ງວິນຍານ 6 ກອງນີ້ ຄື: ຈັກຂຸວິນຍານ, ໂសຕະວິນຍານ, ຄານະວິນຍານ, ຊິວຫາວິນຍານ, ກາຍະວິນຍານ, ມະໂນວິນຍານ. ນີ້ຊື່ວ່າວິນຍານ. ເພາະນາມຮູບເກີດ ວິນຍານຈຶ່ງເກີດ; ເພາະນາມຮູບດັບ ວິນຍານຈຶ່ງດັບ. ອະຣິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ເອງ ເປັນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ຄື: ສັມມາທິດຖິ...ເປ... ສັມມາສະມາທິ.”
‘‘ယံ ဝိညာဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – အယံ ဝိညာဏဿ အဿာဒေါ. ယံ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ – အယံ ဝိညာဏဿ အာဒီနဝေါ. ယော ဝိညာဏသ္မိံ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ ဝိညာဏဿ နိဿရဏံ.
“ສຸກແລະໂສມະນັດໃດ ທີ່ອາໄສວິນຍານແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງວິນຍານ. ວິນຍານໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງວິນຍານ. ການກຳຈັດຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ການລະຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານໃດ, ນີ້ເປັນອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານ.”
‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ဝိညာဏံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ; ဧဝံ ဝိညာဏဿ အဿာဒံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏဿ အာဒီနဝံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏဿ နိဿရဏံ အဘိညာယ ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နာ, တေ သုပ္ပဋိပန္နာ. ယေ သုပ္ပဋိပန္နာ, တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဂါဓန္တိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້; ຮູ້ຍິ່ງຄຸນແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງໂທດແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານຢ່າງນີ້ ແລ້ວປະຕິບັດเพื่อຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບວິນຍານ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າປະຕິບັດດີແລ້ວ. ພວກທີ່ປະຕິບັດດີແລ້ວ ຍ່ອມຢັ່ງລົງໄດ້ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.”
‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဧဝံ ဝိညာဏံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏသမုဒယံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏနိရောဓံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အဘိညာယ; ဧဝံ ဝိညာဏဿ အဿာဒံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏဿ အာဒီနဝံ အဘိညာယ, ဧဝံ ဝိညာဏဿ နိဿရဏံ အဘိညာယ ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တာ, တေ သုဝိမုတ္တာ. ယေ သုဝိမုတ္တာ, တေ ကေဝလိနော. ယေ ကေဝလိနော ဝဋ္ဋံ တေသံ နတ္ထိ ပညာပနာယ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတ္တဋ္ဌာနကုသလော ဟောတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສ່ວນສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້; ຮູ້ຍິ່ງຄຸນແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງໂທດແຫ່ງວິນຍານຢ່າງນີ້ ຮູ້ຍິ່ງອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານຢ່າງນີ້ ແລ້ວຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ດ້ວຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ ດ້ວຍຄວາມດັບວິນຍານ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ. ພວກທີ່ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເສັດກິດ. ສ່ວນພວກທີ່ເປັນຜູ້ເສັດກິດແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີວັດຕະເພື່ອການບັນຍັດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຖານະ 7 ປະການ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ແລ.”
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တိဝိဓူပပရိက္ခီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓာတုသော ဥပပရိက္ခတိ, အာယတနသော ဥပပရိက္ခတိ, ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒသော ဥပပရိက္ခတိ[Pg.54]. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တိဝိဓူပပရိက္ခီ ဟောတိ. သတ္တဋ္ဌာနကုသလော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တိဝိဓူပပရိက္ခီ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ‘ဥတ္တမပုရိသော’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍພິກຂຸເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໂດຍວິທີ 3 ປະການແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາໂດຍຄວາມເປັນທາດ ຍ່ອມພິຈາລະນາໂດຍຄວາມເປັນອາຍະຕະນະ ຍ່ອມພິຈາລະນາໂດຍຄວາມເປັນປະຕິດຈະສະມຸບບາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໂດຍວິທີ 3 ປະການ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ສະຫຼາດໃນຖານະ 7 ປະການ ແລະ ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາໂດຍວິທີ 3 ປະການນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າ ເປັນຜູ້ເສັດກິດ ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນແລ້ວ ເປັນ 'ຍອດບຸຣຸດ' ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້.” (ສູດທີຫ້າ)
၆. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသုတ္တံ
໖. ສັມມາສັມພຸດທະສູດ
၅၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘တထာဂတော, ဘိက္ခဝေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတိ. ဘိက္ခုပိ, ဘိက္ခဝေ, ပညာဝိမုတ္တော ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ပညာဝိမုတ္တောတိ ဝုစ္စတိ.
໕໘. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຕຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເພາະຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພາະຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພາະຄວາມດັບ ເພາະຄວາມບໍ່ຖືໝັ້ນໃນຮູບ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຍ່ອມຮຽກວ່າ 'ພຣະສັມມາສັມພຸດທະ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍປັນຍາ ເພາະຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພາະຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພາະຄວາມດັບ ເພາະຄວາມບໍ່ຖືໝັ້ນໃນຮູບ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຍ່ອມຮຽກວ່າ 'ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍປັນຍາ'.
‘‘တထာဂတော, ဘိက္ခဝေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတိ. ဘိက္ခုပိ, ဘိက္ခဝေ, ပညာဝိမုတ္တော ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိဒါ…ပေ… ပညာဝိမုတ္တောတိ ဝုစ္စတိ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຕຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເພາະຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພາະຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພາະຄວາມດັບ ເພາະຄວາມບໍ່ຖືໝັ້ນໃນເວທະນາ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຍ່ອມຮຽກວ່າ 'ພຣະສັມມາສັມພຸດທະ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍປັນຍາ ເພາະຄວາມເບື່ອໜ່າຍ... ຍ່ອມຮຽກວ່າ 'ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍປັນຍາ'.
‘‘တထာဂတော, ဘိက္ခဝေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတိ. ဘိက္ခုပိ, ဘိက္ခဝေ, ပညာဝိမုတ္တော ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ပညာဝိမုတ္တောတိ ဝုစ္စတိ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຕຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເພາະຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພາະຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພາະຄວາມດັບ ເພາະຄວາມບໍ່ຖືໝັ້ນໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຍ່ອມຮຽກວ່າ 'ພຣະສັມມາສັມພຸດທະ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍປັນຍາ ເພາະຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພາະຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພາະຄວາມດັບ ເພາະຄວາມບໍ່ຖືໝັ້ນໃນວິນຍານ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຍ່ອມຮຽກວ່າ 'ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍປັນຍາ'.
‘‘တတြ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကော ဝိသေသော, ကော အဓိပ္ပယာသော, ကိံ နာနာကရဏံ, တထာဂတဿ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပညာဝိမုတ္တေန ဘိက္ခုနာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဘဂဝံနေတ္တိကာ ဘဂဝံပဋိသရဏာ. သာဓု ဝတ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တညေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສອງຢ່າງນັ້ນ, ອັນໃດເປັນຄວາມວິເສດ, ອັນໃດເປັນความຍິ່ງຍ່ອນ, ອັນໃດເປັນຄວາມຕ່າງກັນ ລະຫວ່າງພຣະຕຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກັບພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍປັນຍາ?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມມະທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຮາກຖານ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຜູ້ນຳ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນທີ່ເພິ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້, ຂໍເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້ ຈົ່ງແຈ່ມແຈ້ງແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເອງເຖີດ. ພວກພິກຂຸໄດ້ຟັງຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ຈັກຊົງຈຳໄວ້." "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກເທີຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈັກກ່າວ." ພວກພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ "ຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ". ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕຣັສດັ່ງນີ້ວ່າ—
‘‘တထာဂတော, ဘိက္ခဝေ, အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပာဒေတာ, အသဉ္ဇာတဿ မဂ္ဂဿ သဉ္ဇနေတာ, အနက္ခာတဿ မဂ္ဂဿ အက္ခာတာ မဂ္ဂညူ, မဂ္ဂဝိဒူ, မဂ္ဂကောဝိဒေါ; မဂ္ဂါနုဂါ စ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ ပစ္ဆာသမန္နာဂတာ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိသေသော, အယံ အဓိပ္ပယာသော, ဣဒံ နာနာကရဏံ တထာဂတဿ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပညာဝိမုတ္တေန ဘိက္ခုနာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຕຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ມັກທີ່ຍັງບໍ່ເກີດຂຶ້ນໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ມັກທີ່ຍັງບໍ່ປາກົດໃຫ້ປາກົດ, ເປັນຜູ້ບອກມັກທີ່ຍັງບໍ່ມີໃຜບອກ, ເປັນຜູ້ຮູ້ມັກ, ເປັນຜູ້ເຫັນມັກ, ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນມັກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນສາວົກທັງຫຼາຍໃນບັດນີ້ ເປັນຜູ້ດຳເນີນຕາມມັກ ດຳຣົງຢູ່ດ້ວຍການບັນລຸຕາມໃນພາຍຫຼັງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແລ ເປັນຄວາມວິເສດ, ນີ້ເປັນຄວາມຍິ່ງຍ່ອນ, ນີ້ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ ລະຫວ່າງພຣະຕຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕຣັສຣູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ກັບພິກຂຸຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍປັນຍາ." ຈົບສູດທີ ຫົກ.
၇. အနတ္တလက္ခဏသုတ္တံ
໗. ອະນັດຕະລັກຂະນະສູດ
၅၉. ဧကံ [Pg.55] သမယံ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
໕໙. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ ປ່າອิສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕຣັສຮຽກພິກຂຸປັນຈະວັກຄີທັງຫຼາຍວ່າ "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ". ພວກພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ". ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕຣັສດັ່ງນີ້ວ່າ—
‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ. ရူပဉ္စ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာ အဘဝိဿ, နယိဒံ ရူပံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ, လဗ္ဘေထ စ ရူပေ – ‘ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု, ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’တိ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ အနတ္တာ, တသ္မာ ရူပံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ, န စ လဗ္ဘတိ ရူပေ – ‘ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု, ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’’’တိ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນອະນັດຕາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າຮູບນີ້ຈັກເປັນອັດຕາແລ້ວ, ຮູບນີ້ກໍບໍ່ເພິ່ງເປັນໄປເພື່ອຄວາມເຈັບໄຂ້, ແລະບຸກຄົນເພິ່ງໄດ້ໃນຮູບວ່າ 'ຂໍຮູບຂອງເຮົາຈົ່ງເປັນຢ່າງນີ້, ຂໍຮູບຂອງເຮົາຢ່າໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເພາະຮູບເປັນອະນັດຕາ, ສະນັ້ນ ຮູບຈຶ່ງເປັນໄປເພື່ອຄວາມເຈັບໄຂ້, ແລະບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ໄດ້ໃນຮູບວ່າ 'ຂໍຮູບຂອງເຮົາຈົ່ງເປັນຢ່າງນີ້, ຂໍຮູບຂອງເຮົາຢ່າໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ'."
‘‘ဝေဒနာ အနတ္တာ. ဝေဒနာ စ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာ အဘဝိဿ, နယိဒံ ဝေဒနာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ, လဗ္ဘေထ စ ဝေဒနာယ – ‘ဧဝံ မေ ဝေဒနာ ဟောတု, ဧဝံ မေ ဝေဒနာ မာ အဟောသီ’တိ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ အနတ္တာ, တသ္မာ ဝေဒနာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ, န စ လဗ္ဘတိ ဝေဒနာယ – ‘ဧဝံ မေ ဝေဒနာ ဟောတု, ဧဝံ မေ ဝေဒနာ မာ အဟောသီ’’’တိ.
"ເວທະນາເປັນອະນັດຕາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເວທະນານີ້ຈັກເປັນອັດຕາແລ້ວ, ເວທະນານີ້ກໍບໍ່ເພິ່ງເປັນໄປເພື່ອຄວາມເຈັບໄຂ້, ແລະບຸກຄົນເພິ່ງໄດ້ໃນເວທະນາວວ່າ 'ຂໍເວທະນາຂອງເຮົາຈົ່ງເປັນຢ່າງນີ້, ຂໍເວທະນາຂອງເຮົາຢ່າໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເພາະເວທະນາເປັນອະນັດຕາ, ສະນັ້ນ ເວທະນາຈຶ່ງເປັນໄປເພື່ອຄວາມເຈັບໄຂ້, ແລະບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ໄດ້ໃນເວທະນາວວ່າ 'ຂໍເວທະນາຂອງເຮົາຈົ່ງເປັນຢ່າງນີ້, ຂໍເວທະນາຂອງເຮົາຢ່າໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ'."
‘‘သညာ အနတ္တာ…ပေ… သင်္ခါရာ အနတ္တာ. သင်္ခါရာ စ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာ အဘဝိဿံသု, နယိဒံ သင်္ခါရာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျုံ, လဗ္ဘေထ စ သင်္ခါရေသု – ‘ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ ဟောန္တု, ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ မာ အဟေသု’န္တိ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခါရာ အနတ္တာ, တသ္မာ သင်္ခါရာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တန္တိ, န စ လဗ္ဘတိ သင်္ခါရေသု – ‘ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ ဟောန္တု, ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ မာ အဟေသု’’’န္တိ.
"ສັນຍາເປັນອະນັດຕາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນອະນັດຕາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າສັງຂານທັງຫຼາຍນີ້ຈັກເປັນອັດຕາແລ້ວ, ສັງຂານທັງຫຼາຍນີ້ກໍບໍ່ເພິ່ງເປັນໄປເພື່ອຄວາມເຈັບໄຂ້, ແລະບຸກຄົນເພິ່ງໄດ້ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍວ່າ 'ຂໍສັງຂານທັງຫຼາຍຂອງເຮົາຈົ່ງເປັນຢ່າງນີ້, ຂໍສັງຂານທັງຫຼາຍຂອງເຮົາຢ່າໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເພາະສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນອະນັດຕາ, ສະນັ້ນ ສັງຂານທັງຫຼາຍຈຶ່ງເປັນໄປເພື່ອຄວາມເຈັບໄຂ້, ແລະບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ໄດ້ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍວ່າ 'ຂໍສັງຂານທັງຫຼາຍຂອງເຮົາຈົ່ງເປັນຢ່າງນີ້, ຂໍສັງຂານທັງຫຼາຍຂອງເຮົາຢ່າໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ'."
‘‘ဝိညာဏံ အနတ္တာ. ဝိညာဏဉ္စ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာ အဘဝိဿ, နယိဒံ ဝိညာဏံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ, လဗ္ဘေထ စ ဝိညာဏေ – ‘ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ ဟောတု, ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ မာ အဟောသီ’တိ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ အနတ္တာ, တသ္မာ ဝိညာဏံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ, န စ လဗ္ဘတိ ဝိညာဏေ – ‘ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ ဟောတု, ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ မာ အဟောသီ’’’တိ.
"ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າວິນຍານນີ້ຈັກເປັນອັດຕາແລ້ວ, ວິນຍານນີ້ກໍບໍ່ເພິ່ງເປັນໄປເພື່ອຄວາມເຈັບໄຂ້, ແລະບຸກຄົນເພິ່ງໄດ້ໃນວິນຍານວ່າ 'ຂໍວິນຍານຂອງເຮົາຈົ່ງເປັນຢ່າງນີ້, ຂໍວິນຍານຂອງເຮົາຢ່າໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເພາະວິນຍານເປັນອະນັດຕາ, ສະນັ້ນ ວິນຍານຈຶ່ງເປັນໄປເພື່ອຄວາມເຈັບໄຂ້, ແລະບຸກຄົນຍ່ອມບໍ່ໄດ້ໃນວິນຍານວ່າ 'ຂໍວິນຍານຂອງເຮົາຈົ່ງເປັນຢ່າງນີ້, ຂໍວິນຍານຂອງເຮົາຢ່າໄດ້ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ'."
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ [Pg.56] အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນໄກ, ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກ?" "ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດາ, ຄວນຫຼືທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, นັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ'?" "ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກ?" "ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດາ, ຄວນຫຼືທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ'?" "ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ."
‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တာ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ…ပေ… ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗာ ဝေဒနာ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.
"ເພາະເຫດນັ້ນແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ຢູ່ໃນທີ່ໄກຫຼືທີ່ໃກ້, ຮູບທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນເພິ່ງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນອັດຕາຂອງເຮົາ'. ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ... ຢູ່ໃນທີ່ໄກຫຼືທີ່ໃກ້, ເວທະນາທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນເພິ່ງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນອັດຕາຂອງເຮົາ'."
‘‘ယာ ကာစိ သညာ…ပေ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ…ပေ… ယေ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.
"ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ... ຢູ່ໃນທີ່ໄກຫຼືທີ່ໃກ້, ສັງຂານທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນເພິ່ງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນອັດຕາຂອງເຮົາ'."
‘‘ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.
"ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ຢູ່ໃນທີ່ໄກຫຼືທີ່ໃກ້, ວິນຍານທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນເພິ່ງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນອັດຕາຂອງເຮົາ'."
‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນເວທະນາ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນສັນຍາ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດ, ເພາະຄາຍກຳໜັດ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ, ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ'. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'."
ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုံ.
ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕຣັສພາສິດນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸປັນຈະວັກຄີທັງຫຼາຍກໍມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ.
ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသူတိ. သတ္တမံ.
ກໍເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງກ່າວໄວຍາກອນພາສິດນີ້ຢູ່, ຈິດຂອງພິກຂຸປັນຈະວັກຄີທັງຫຼາຍກໍຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນແລ. ຈົບສູດທີ ເຈັດ.
၈. မဟာလိသုတ္တံ
໘. ມະຫາລິສູດ
၆၀. ဧဝံ [Pg.57] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခေါ မဟာလိ လိစ္ဆဝိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ …ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ မဟာလိ လိစ္ဆဝိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –
໖໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ ປ່າມະຫາວັນ ປ່າກູຕາຄາຣສາລາ ໃກ້ເມືອງເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ທ້າວມະຫາລິ ລິດຊະວີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ... ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງແລ້ວ ທ້າວມະຫາລິ ລິດຊະວີ ໄດ້ທູນຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ—
‘‘ပူရဏော, ဘန္တေ, ကဿပေါ ဧဝမာဟ – ‘နတ္ထိ ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. နတ္ထိ ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တီ’တိ. ဣဓ, ဘဂဝါ ကိမာဟာ’’တိ?
"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປູຣະນະກັດສະປະ ໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມເສົ້າໝອງຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມເສົ້າໝອງເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ. ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍລິສຸດເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ'. ໃນເລື່ອງນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງກ່າວຢ່າງໃດ?"
‘‘အတ္ထိ, မဟာလိ, ဟေတု အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. အတ္ထိ, မဟာလိ, ဟေတု, အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တီ’’တိ.
"ດູກ່ອນມະຫາລິ, ມີເຫດ ມີປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມເສົ້າໝອງຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍມີເຫດ ມີປັດໄຈ ຈຶ່ງເສົ້າໝອງ. ດູກ່ອນມະຫາລິ, ມີເຫດ ມີປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍມີເຫດ ມີປັດໄຈ ຈຶ່ງບໍລິສຸດ."
‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု ကတမော ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; ကထံ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တီ’’တိ?
"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍເຫດໃດ ປັດໄຈໃດ ເພື່ອຄວາມເສົ້າໝອງຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ແລະສັດທັງຫຼາຍມີເຫດ ມີປັດໄຈ ຍ່ອມເສົ້າໝອງຢ່າງໃດ?"
‘‘ရူပဉ္စ ဟိဒံ, မဟာလိ, ဧကန္တဒုက္ခံ အဘဝိဿ ဒုက္ခာနုပတိတံ ဒုက္ခာဝက္ကန္တံ အနဝက္ကန္တံ သုခေန, နယိဒံ သတ္တာ ရူပသ္မိံ သာရဇ္ဇေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, မဟာလိ, ရူပံ သုခံ သုခါနုပတိတံ သုခါဝက္ကန္တံ အနဝက္ကန္တံ ဒုက္ခေန, တသ္မာ သတ္တာ ရူပသ္မိံ သာရဇ္ဇန္တိ; သာရာဂါ သံယုဇ္ဇန္တိ; သံယောဂါ သံကိလိဿန္တိ. အယံ ခေါ, မဟာလိ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; ဧဝံ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ.
"ດູກ່ອນມະຫາລິ, ຖ້າຮູບນີ້ຈັກເປັນທຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ຖືກທຸກຕິດຕາມ ຖືກທຸກຢັ່ງລົງ ບໍ່ຖືກສຸກຢັ່ງລົງແລ້ວ, ສັດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ເພິ່ງກຳໜັດຍິນດີໃນຮູບ. ດູກ່ອນມະຫາລິ, ແຕ່ເພາະຮູບເປັນສຸກ ມີສຸກຕິດຕາມ ມີສຸກຢັ່ງລົງ ບໍ່ຖືກທຸກຢັ່ງລົງ (ໂດຍສ່ວນດຽວ), ສະນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງກຳໜັດຍິນດີໃນຮູບ, ເພາະມີຄວາມກຳໜັດຍິນດີ ຈຶ່ງປະກອບຕິດຢູ່, ເພາະປະກອບຕິດຢູ່ ຈຶ່ງເສົ້າໝອງ. ດູກ່ອນມະຫາລິ, ນີ້ແລ ເປັນເຫດ ເປັນປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມເສົ້າໝອງຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍມີເຫດ ມີປັດໄຈ ຍ່ອມເສົ້າໝອງຢ່າງນີ້ແລ."
‘‘ဝေဒနာ စ ဟိဒံ, မဟာလိ, ဧကန္တဒုက္ခာ အဘဝိဿ ဒုက္ခာနုပတိတာ ဒုက္ခာဝက္ကန္တာ အနဝက္ကန္တာ သုခေန, နယိဒံ သတ္တာ ဝေဒနာယ သာရဇ္ဇေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, မဟာလိ, ဝေဒနာ သုခါ သုခါနုပတိတာ သုခါဝက္ကန္တာ အနဝက္ကန္တာ ဒုက္ခေန, တသ္မာ သတ္တာ ဝေဒနာယ သာရဇ္ဇန္တိ; သာရာဂါ သံယုဇ္ဇန္တိ; သံယောဂါ သံကိလိဿန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, မဟာလိ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ. ဧဝမ္ပိ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ.
"ດູກ່ອນມະຫາລິ, ຖ້າເວທະນານີ້ຈັກເປັນທຸກໂດຍສ່ວນດຽວ ຖືກທຸກຕິດຕາມ ຖືກທຸກຢັ່ງລົງ ບໍ່ຖືກສຸກຢັ່ງລົງແລ້ວ, ສັດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ເພິ່ງກຳໜັດຍິນດີໃນເວທະນາ. ດູກ່ອນມະຫາລິ, ແຕ່ເພາະເວທະນາເປັນສຸກ ມີສຸກຕິດຕາມ ມີສຸກຢັ່ງລົງ ບໍ່ຖືກທຸກຢັ່ງລົງ (ໂດຍສ່ວນດຽວ), ສະນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງກຳໜັດຍິນດີໃນເວທະນາ, ເພາະມີຄວາມກຳໜັດຍິນດີ ຈຶ່ງປະກອບຕິດຢູ່, ເພາະປະກອບຕິດຢູ່ ຈຶ່ງເສົ້າໝອງ. ດູກ່ອນມະຫາລິ, ແມ່ນນີ້ກໍເປັນເຫດ ເປັນປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມເສົ້າໝອງຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍມີເຫດ ມີປັດໄຈ ຍ່ອມເສົ້າໝອງຢ່າງນີ້ແລ."
‘‘သညာ စ ဟိဒံ, မဟာလိ…ပေ… သင်္ခါရာ စ ဟိဒံ, မဟာလိ, ဧကန္တဒုက္ခာ အဘဝိဿံသု ဒုက္ခာနုပတိတာ ဒုက္ခာဝက္ကန္တာ အနဝက္ကန္တာ သုခေန, နယိဒံ သတ္တာ [Pg.58] သင်္ခါရေသု သာရဇ္ဇေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, မဟာလိ, သင်္ခါရာ သုခါ သုခါနုပတိတာ သုခါဝက္ကန္တာ အနဝက္ကန္တာ ဒုက္ခေန, တသ္မာ သတ္တာ သင်္ခါရေသု သာရဇ္ဇန္တိ; သာရာဂါ သံယုဇ္ဇန္တိ; သံယောဂါ သံကိလိဿန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, မဟာလိ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ. ဧဝမ္ပိ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ.
“ດູກອນມະຫາລິ ຖ້າວ່າສັນຍານີ້... ແລະສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທຸກໂດຍສ່ວນດຽວ, ຖືກຄວາມທຸກຕິດຕາມ, ຖືກຄວາມທຸກຢັ່ງລົງ, ບໍ່ຖືກຄວາມສຸກຢັ່ງລົງແລ້ວໄຊ້, ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ. ດູກອນມະຫາລິ ແຕ່ເພາະສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນສຸກ, ຖືກຄວາມສຸກຕິດຕາມ, ຖືກຄວາມສຸກຢັ່ງລົງ, ບໍ່ຖືກຄວາມທຸກຢັ່ງລົງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງກຳໜັດຍິນດີໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ; ເມື່ອກຳໜັດຍິນດີ ຈຶ່ງພົວພັນ; ເມື່ອພົວພັນ ຈຶ່ງເສົ້າໝອງ. ດູກອນມະຫາລິ ນີ້ກໍເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມເສົ້າໝອງຂອງສັດທັງຫຼາຍ. ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມເສົ້າໝອງເພາະມີເຫດ ມີປັດໄຈຢ່າງນີ້.”
‘‘ဝိညာဏဉ္စ ဟိဒံ, မဟာလိ, ဧကန္တဒုက္ခံ အဘဝိဿ ဒုက္ခာနုပတိတံ ဒုက္ခာဝက္ကန္တံ အနဝက္ကန္တံ သုခေန, နယိဒံ သတ္တာ ဝိညာဏသ္မိံ သာရဇ္ဇေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, မဟာလိ, ဝိညာဏံ သုခံ သုခါနုပတိတံ သုခါဝက္ကန္တံ အနဝက္ကန္တံ ဒုက္ခေန, တသ္မာ သတ္တာ ဝိညာဏသ္မိံ သာရဇ္ဇန္တိ; သာရာဂါ သံယုဇ္ဇန္တိ; သံယောဂါ သံကိလိဿန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ, မဟာလိ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ. ဧဝမ္ပိ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တီ’’တိ.
“ດູກອນມະຫາລິ ຖ້າວ່າວິນຍານນີ້ ເປັນທຸກໂດຍສ່ວນດຽວ, ຖືກຄວາມທຸກຕິດຕາມ, ຖືກຄວາມທຸກຢັ່ງລົງ, ບໍ່ຖືກຄວາມສຸກຢັ່ງລົງແລ້ວໄຊ້, ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນວິນຍານ. ດູກອນມະຫາລິ ແຕ່ເພາະວິນຍານເປັນສຸກ, ຖືກຄວາມສຸກຕິດຕາມ, ຖືກຄວາມສຸກຢັ່ງລົງ, ບໍ່ຖືກຄວາມທຸກຢັ່ງລົງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງກຳໜັດຍິນດີໃນວິນຍານ; ເມື່ອກຳໜັດຍິນດີ ຈຶ່ງພົວພັນ; ເມື່ອພົວພັນ ຈຶ່ງເສົ້າໝອງ. ດູກອນມະຫາລິ ນີ້ກໍເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມເສົ້າໝອງຂອງສັດທັງຫຼາຍ. ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມເສົ້າໝອງເພາະມີເຫດ ມີປັດໄຈຢ່າງນີ້.”
‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု ကတမော ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; ကထံ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တီ’’တိ? ‘‘ရူပဉ္စ ဟိဒံ, မဟာလိ, ဧကန္တသုခံ အဘဝိဿ သုခါနုပတိတံ သုခါဝက္ကန္တံ အနဝက္ကန္တံ ဒုက္ခေန, နယိဒံ သတ္တာ ရူပသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, မဟာလိ, ရူပံ ဒုက္ခံ ဒုက္ခာနုပတိတံ ဒုက္ခာဝက္ကန္တံ အနဝက္ကန္တံ သုခေန, တသ္မာ သတ္တာ ရူပသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ; နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇန္တိ; ဝိရာဂါ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. အယံ ခေါ, မဟာလိ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ. ဧဝံ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ’’.
“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍອັນໃດເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ? ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍລິສຸດເພາະມີເຫດ ມີປັດໄຈຢ່າງໃດ?” “ດູກອນມະຫາລິ ຖ້າວ່າຮູບນີ້ ເປັນສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ, ຖືກຄວາມສຸກຕິດຕາມ, ຖືກຄວາມສຸກຢັ່ງລົງ, ບໍ່ຖືກຄວາມທຸກຢັ່ງລົງແລ້ວໄຊ້, ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບ. ດູກອນມະຫາລິ ແຕ່ເພາະຮູບເປັນທຸກ, ຖືກຄວາມທຸກຕິດຕາມ, ຖືກຄວາມທຸກຢັ່ງລົງ, ບໍ່ຖືກຄວາມສຸກຢັ່ງລົງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບ; ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຈຶ່ງຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຈຶ່ງບໍລິສຸດ. ດູກອນມະຫາລິ ນີ້ເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ. ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍລິສຸດເພາະມີເຫດ ມີປັດໄຈຢ່າງນີ້.”
‘‘ဝေဒနာ စ ဟိဒံ, မဟာလိ, ဧကန္တသုခါ အဘဝိဿ…ပေ… သညာ စ ဟိဒံ, မဟာလိ…ပေ… သင်္ခါရာ စ ဟိဒံ, မဟာလိ, ဧကန္တသုခါ အဘဝိဿံသု…ပေ… ဝိညာဏဉ္စ ဟိဒံ, မဟာလိ, ဧကန္တသုခံ အဘဝိဿ သုခါနုပတိတံ သုခါဝက္ကန္တံ အနဝက္ကန္တံ ဒုက္ခေန, နယိဒံ သတ္တာ ဝိညာဏသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ, မဟာလိ, ဝိညာဏံ ဒုက္ခံ ဒုက္ခာနုပတိတံ ဒုက္ခာဝက္ကန္တံ အနဝက္ကန္တံ သုခေန, တသ္မာ သတ္တာ ဝိညာဏသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ; နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇန္တိ; ဝိရာဂါ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. အယံ ခေါ, မဟာလိ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ. ဧဝမ္ပိ သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
“ດູກອນມະຫາລິ ຖ້າວ່າເວທະນານີ້ ເປັນສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ... ຖ້າວ່າສັນຍານີ້... ຖ້າວ່າສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ... ຖ້າວ່າວິນຍານນີ້ ເປັນສຸກໂດຍສ່ວນດຽວ, ຖືກຄວາມສຸກຕິດຕາມ, ຖືກຄວາມສຸກຢັ່ງລົງ, ບໍ່ຖືກຄວາມທຸກຢັ່ງລົງແລ້ວໄຊ້, ສັດທັງຫຼາຍກໍຈະບໍ່ເບື່ອໜ່າຍໃນວິນຍານ. ດູກອນມະຫາລິ ແຕ່ເພາະວິນຍານເປັນທຸກ, ຖືກຄວາມທຸກຕິດຕາມ, ຖືກຄວາມທຸກຢັ່ງລົງ, ບໍ່ຖືກຄວາມສຸກຢັ່ງລົງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງເບື່ອໜ່າຍໃນວິນຍານ; ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຈຶ່ງຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຈຶ່ງບໍລິສຸດ. ດູກອນມະຫາລິ ນີ້ເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ. ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍລິສຸດເພາະມີເຫດ ມີປັດໄຈຢ່າງນີ້.” ສູດທີ 8.
၉. အာဒိတ္တသုတ္တံ
໙. ອາທິດຕະສູດ
၆၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒိတ္တံ, ဝေဒနာ အာဒိတ္တာ, သညာ အာဒိတ္တာ, သင်္ခါရာ အာဒိတ္တာ, ဝိညာဏံ အာဒိတ္တံ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ… သညာယပိ… သင်္ခါရေသုပိ… ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ [Pg.59] နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. နဝမံ.
໖໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຮູບຮ້ອນຮົນ, ເວທະນາຮ້ອນຮົນ, ສັນຍາຮ້ອນຮົນ, ສັງຂານທັງຫຼາຍຮ້ອນຮົນ, ວິນຍານຮ້ອນຮົນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນຮູບ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນເວທະນາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນສັນຍາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນສັງຂານ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ; ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ ‘ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.” ສູດທີ 9.
၁၀. နိရုတ္တိပထသုတ္တံ
໑໐. ນິຣຸດຕິປະຖະສູດ
၆၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, နိရုတ္တိပထာ အဓိဝစနပထာ ပညတ္တိပထာ အသင်္ကိဏ္ဏာ အသင်္ကိဏ္ဏပုဗ္ဗာ, န သင်္ကီယန္တိ, န သင်္ကီယိဿန္တိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌာ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ကတမေ တယော? ယံ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ အတီတံ နိရုဒ္ဓံ ဝိပရိဏတံ ‘အဟောသီ’တိ တဿ သင်္ခါ, ‘အဟောသီ’တိ တဿ သမညာ, ‘အဟောသီ’တိ တဿ ပညတ္တိ; န တဿ သင်္ခါ ‘အတ္ထီ’တိ, န တဿ သင်္ခါ ‘ဘဝိဿတီ’’’တိ.
໖໒. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທາງແຫ່ງພາສາ 3 ປະການນີ້ ທາງແຫ່ງການເອີ້ນ ທາງແຫ່ງການບັນຍັດ ທີ່ບໍ່ປົນເປກັນ, ບໍ່ເຄີຍປົນເປກັນມາແຕ່ກ່ອນ, ບໍ່ປົນເປກັນຢູ່ໃນບັດນີ້, ຈັກບໍ່ປົນເປກັນໃນອະນາຄົດ, ອັນສະມະນະແລະພຣາມຜູ້ເປັນວິນຍູຊົນທັງຫຼາຍບໍ່ຄັດຄ້ານ. 3 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຮູບໃດທີ່ລ່ວງໄປແລ້ວ, ດັບໄປແລ້ວ, ແປປວນໄປແລ້ວ, ຄຳເອີ້ນຂອງຮູບນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’, ຊື່ຂອງຮູບນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງຮູບນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’; ຄຳເອີ້ນຂອງຮູບນັ້ນວ່າ ‘ມີຢູ່’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງຮູບນັ້ນວ່າ ‘ຈັກມີ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယာ ဝေဒနာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ ‘အဟောသီ’တိ တဿာ သင်္ခါ, ‘အဟောသီ’တိ တဿာ သမညာ, ‘အဟောသီ’တိ တဿာ ပညတ္တိ; န တဿာ သင်္ခါ ‘အတ္ထီ’တိ, န တဿာ သင်္ခါ ‘ဘဝိဿတီ’’’တိ.
“ເວທະນາໃດທີ່ລ່ວງໄປແລ້ວ, ດັບໄປແລ້ວ, ແປປວນໄປແລ້ວ, ຄຳເອີ້ນຂອງເວທະນານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’, ຊື່ຂອງເວທະນານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງເວທະນານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’; ຄຳເອີ້ນຂອງເວທະນານັ້ນວ່າ ‘ມີຢູ່’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງເວທະນານັ້ນວ່າ ‘ຈັກມີ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယာ သညာ… ယေ သင်္ခါရာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ ‘အဟေသု’န္တိ တေသံ သင်္ခါ, ‘အဟေသု’န္တိ တေသံ သမညာ, ‘အဟေသု’န္တိ တေသံ ပညတ္တိ; န တေသံ သင်္ခါ ‘အတ္ထီ’တိ, န တေသံ သင်္ခါ ‘ဘဝိဿန္တီ’’’တိ.
“ສັນຍາໃດ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ລ່ວງໄປແລ້ວ, ດັບໄປແລ້ວ, ແປປວນໄປແລ້ວ, ຄຳເອີ້ນຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’, ຊື່ຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’; ຄຳເອີ້ນຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ‘ມີຢູ່’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ‘ຈັກມີ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယံ ဝိညာဏံ အတီတံ နိရုဒ္ဓံ ဝိပရိဏတံ, ‘အဟောသီ’တိ တဿ သင်္ခါ, ‘အဟောသီ’တိ တဿ သမညာ, ‘အဟောသီ’တိ တဿ ပညတ္တိ; န တဿ သင်္ခါ ‘အတ္ထီ’တိ, န တဿ သင်္ခါ ‘ဘဝိဿတီ’’’တိ.
“ວິນຍານໃດທີ່ລ່ວງໄປແລ້ວ, ດັບໄປແລ້ວ, ແປປວນໄປແລ້ວ, ຄຳເອີ້ນຂອງວິນຍານນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’, ຊື່ຂອງວິນຍານນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງວິນຍານນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’; ຄຳເອີ້ນຂອງວິນຍານນັ້ນວ່າ ‘ມີຢູ່’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງວິນຍານນັ້ນວ່າ ‘ຈັກມີ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ အဇာတံ အပါတုဘူတံ, ‘ဘဝိဿတီ’တိ တဿ သင်္ခါ, ‘ဘဝိဿတီ’တိ တဿ သမညာ, ‘ဘဝိဿတီ’တိ တဿ ပညတ္တိ; န တဿ သင်္ခါ ‘အတ္ထီ’တိ, န တဿ သင်္ခါ ‘အဟောသီ’’’တိ.
“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຮູບໃດທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ, ຍັງບໍ່ປາກົດ, ຄຳເອີ້ນຂອງຮູບນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’, ຊື່ຂອງຮູບນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງຮູບນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’; ຄຳເອີ້ນຂອງຮູບນັ້ນວ່າ ‘ມີຢູ່’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງຮູບນັ້ນວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယာ ဝေဒနာ အဇာတာ အပါတုဘူတာ, ‘ဘဝိဿတီ’တိ တဿာ သင်္ခါ, ‘ဘဝိဿတီ’တိ တဿာ သမညာ, ‘ဘဝိဿတီ’တိ တဿာ ပညတ္တိ; န တဿာ သင်္ခါ ‘အတ္ထီ’တိ, န တဿာ သင်္ခါ ‘အဟောသီ’’’တိ.
“ເວທະນາໃດທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ, ຍັງບໍ່ປາກົດ, ຄຳເອີ້ນຂອງເວທະນານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’, ຊື່ຂອງເວທະນານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງເວທະນານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’; ຄຳເອີ້ນຂອງເວທະນານັ້ນວ່າ ‘ມີຢູ່’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງເວທະນານັ້ນວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယာ သညာ… ယေ သင်္ခါရာ အဇာတာ အပါတုဘူတာ, ‘ဘဝိဿန္တီ’တိ တေသံ သင်္ခါ, ‘ဘဝိဿန္တီ’တိ တေသံ သမညာ, ‘ဘဝိဿန္တီ’တိ တေသံ ပညတ္တိ; န တေသံ သင်္ခါ ‘အတ္ထီ’တိ, န တေသံ သင်္ခါ ‘အဟေသု’’’န္တိ.
“ສັນຍາໃດ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ, ຍັງບໍ່ປາກົດ, ຄຳເອີ້ນຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’, ຊື່ຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’; ຄຳເອີ້ນຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ‘ມີຢູ່’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယံ [Pg.60] ဝိညာဏံ အဇာတံ အပါတုဘူတံ, ‘ဘဝိဿတီ’တိ တဿ သင်္ခါ, ‘ဘဝိဿတီ’တိ တဿ သမညာ, ‘ဘဝိဿတီ’တိ တဿ ပညတ္တိ; န တဿ သင်္ခါ ‘အတ္ထီ’တိ, န တဿ သင်္ခါ ‘အဟောသီ’’’တိ.
“ວິນຍານໃດທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ, ຍັງບໍ່ປາກົດ, ຄຳເອີ້ນຂອງວິນຍານນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’, ຊື່ຂອງວິນຍານນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງວິນຍານນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ຈັກມີ’; ຄຳເອີ້ນຂອງວິນຍານນັ້ນວ່າ ‘ມີຢູ່’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງວິນຍານນັ້ນວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ ဇာတံ ပါတုဘူတံ, ‘အတ္ထီ’တိ တဿ သင်္ခါ, ‘အတ္ထီ’တိ တဿ သမညာ, ‘အတ္ထီ’တိ တဿ ပညတ္တိ; န တဿ သင်္ခါ ‘အဟောသီ’တိ, န တဿ သင်္ခါ ‘ဘဝိဿတီ’’’တိ.
“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຮູບໃດທີ່ເກີດແລ້ວ, ປາກົດແລ້ວ, ຄຳເອີ້ນຂອງຮູບນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’, ຊື່ຂອງຮູບນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງຮູບນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’; ຄຳເອີ້ນຂອງຮູບນັ້ນວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງຮູບນັ້ນວ່າ ‘ຈັກມີ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယာ ဝေဒနာ ဇာတာ ပါတုဘူတာ, ‘အတ္ထီ’တိ တဿာ သင်္ခါ, ‘အတ္ထီ’တိ တဿာ သမညာ, ‘အတ္ထီ’တိ တဿာ ပညတ္တိ; န တဿာ သင်္ခါ ‘အဟောသီ’တိ, န တဿာ သင်္ခါ ‘ဘဝိဿတီ’’’တိ.
“ເວທະນາໃດທີ່ເກີດແລ້ວ, ປາກົດແລ້ວ, ຄຳເອີ້ນຂອງເວທະນານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’, ຊື່ຂອງເວທະນານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງເວທະນານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’; ຄຳເອີ້ນຂອງເວທະນານັ້ນວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງເວທະນານັ້ນວ່າ ‘ຈັກມີ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယာ သညာ… ယေ သင်္ခါရာ ဇာတာ ပါတုဘူတာ, ‘အတ္ထီ’တိ တေသံ သင်္ခါ, ‘အတ္ထီ’တိ တေသံ သမညာ, ‘အတ္ထီ’တိ တေသံ ပညတ္တိ; န တေသံ သင်္ခါ ‘အဟေသု’န္တိ, န တေသံ သင်္ခါ, ‘ဘဝိဿန္တီ’’’တိ.
“ສັນຍາໃດ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດທີ່ເກີດແລ້ວ, ປາກົດແລ້ວ, ຄຳເອີ້ນຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’, ຊື່ຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’; ຄຳເອີ້ນຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ ‘ຈັກມີ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ယံ ဝိညာဏံ ဇာတံ ပါတုဘူတံ, ‘အတ္ထီ’တိ တဿ သင်္ခါ, ‘အတ္ထီ’တိ တဿ သမညာ, ‘အတ္ထီ’တိ တဿ ပညတ္တိ; န တဿ သင်္ခါ ‘အဟောသီ’တိ, န တဿ သင်္ခါ ‘ဘဝိဿတီ’’’တိ.
“ວິນຍານໃດທີ່ເກີດແລ້ວ, ປາກົດແລ້ວ, ຄຳເອີ້ນຂອງວິນຍານນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’, ຊື່ຂອງວິນຍານນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’, ຂໍ້ບັນຍັດຂອງວິນຍານນັ້ນຍ່ອມປາກົດວ່າ ‘ມີຢູ່’; ຄຳເອີ້ນຂອງວິນຍານນັ້ນວ່າ ‘ໄດ້ມີແລ້ວ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ຄຳເອີ້ນຂອງວິນຍານນັ້ນວ່າ ‘ຈັກມີ’ ຍ່ອມບໍ່ມີ.”
‘‘ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော နိရုတ္တိပထာ အဓိဝစနပထာ ပညတ္တိပထာ အသင်္ကိဏ္ဏာ အသင်္ကိဏ္ဏပုဗ္ဗာ, န သင်္ကီယန္တိ, န သင်္ကီယိဿန္တိ, အပ္ပဋိကုဋ္ဌာ သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟိ. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, အဟေသုံ ဥက္ကလာ ဝဿဘညာ အဟေတုကဝါဒါ အကိရိယဝါဒါ နတ္ထိကဝါဒါ, တေပိမေ တယော နိရုတ္တိပထေ အဓိဝစနပထေ ပညတ္တိပထေ န ဂရဟိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ အမညိံသု. တံ ကိဿ ဟေတု? နိန္ဒာဃဋ္ဋနဗျာရောသဥပါရမ္ဘဘယာ’’တိ.
“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທາງແຫ່ງພາສາ 3 ປະການນີ້ ທາງແຫ່ງການເອີ້ນ ທາງແຫ່ງການບັນຍັດ ທີ່ບໍ່ປົນເປກັນ, ບໍ່ເຄີຍປົນເປກັນມາແຕ່ກ່ອນ, ບໍ່ປົນເປກັນຢູ່ໃນບັດນີ້, ຈັກບໍ່ປົນເປກັນໃນອະນາຄົດ, ອັນສະມະນະແລະພຣາມຜູ້ເປັນວິນຍູຊົນທັງຫຼາຍບໍ່ຄັດຄ້ານ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຖິງແມ່ນຊົນຊາວອຸກກະລະ ເປັນວັດສະແລະພັນຍະ ຜູ້ມີວາດະວ່າບໍ່ມີເຫດ (ອະເຫຕຸກວາດ) ຜູ້ມີວາດະວ່າບໍ່ເປັນອັນເຮັດ (ອະກິຣິຍະວາດ) ຜູ້ມີວາດະວ່າບໍ່ມີຫຍັງ (ນັດຖິກະວາດ) ໃນກ່ອນ, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນກໍຍັງບໍ່ສຳຄັນທາງແຫ່ງພາສາ ທາງແຫ່ງການເອີ້ນ ທາງແຫ່ງການບັນຍັດ 3 ປະການນີ້ວ່າ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຕິຕຽນ ຫຼືຄວນຄັດຄ້ານ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະຢ້ານຕໍ່ການນິນທາ, ການກະທົບກະທັ່ງ, ການມຸ່ງຮ້າຍ ແລະການຕຳໜິຕິຕຽນ.”
ဥပယဝဂ္ဂေါ ဆဋ္ဌော.
ຈົບອຸປາຍະວັກ ທີ 6.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນຄື:
ဥပယော ဗီဇံ ဥဒါနံ, ဥပါဒါနပရိဝတ္တံ;
သတ္တဋ္ဌာနဉ္စ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ပဉ္စမဟာလိ အာဒိတ္တာ.ဝဂ္ဂေါ နိရုတ္တိပထေန စာတိ.
ອຸປາຍະສູດ, ພີຊະສູດ, ອຸທານະສູດ, ອຸປາດານະປະຣິວັດຕະສູດ, ສັດຕັດຖານະສູດ, ສັມພຸດທະສູດ, ປັນຈະສູດ (ອະນັດຕະຮັກຂະນະສູດ), ມະຫາລິສູດ, ອາທິດຕະສູດ, ແລະນິຣຸດຕິປະຖະສູດ ໂຮມເປັນວັກ.
၇. အရဟန္တဝဂ္ဂေါ
໗. ອະລຫັນຕະວັກ
၁. ဥပါဒိယမာနသုတ္တံ
໑. ອຸປາດິຍະມານະສູດ
၆၃. ဧဝံ [Pg.61] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘ဥပါဒိယမာနော ခေါ, ဘိက္ခု, ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနုပါဒိယမာနော မုတ္တော ပါပိမတော’’တိ. ‘‘အညာတံ ဘဂဝါ, အညာတံ သုဂတာ’’တိ.
໖໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິຍະທິກະເສດຖີ ເຂດນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂປດສະແດງທັມແກ່ຂ້າພຣະອົງໂດຍຫຍໍ້ ເພື່ອທີ່ຂ້າພຣະອົງໄດ້ຟັງທັມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ຈະໄດ້ເປັນຜູ້ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ, ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກิເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່ເຖີດ.” “ດູກອນພິກຂຸ ເມື່ອຍຶດໝັ້ນຢູ່ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຂ້າພຣະອົງເຂົ້າໃຈແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະສຸຄົດ ຂ້າພຣະອົງເຂົ້າໃຈແລ້ວ.”
‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ဘန္တေ, ဥပါဒိယမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနုပါဒိယမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဝေဒနံ ဥပါဒိယမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနုပါဒိယမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. သညံ… သင်္ခါရေ … ဝိညာဏံ ဥပါဒိယမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနုပါဒိယမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.
“ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດຖາມວ່າ: ‘ດູກອນພິກຂຸ ກໍເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໂດຍພິສະດານແຫ່ງຄຳທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ຢ່າງໃດ?’ ພິກຂຸນັ້ນກາບທູນວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຍຶດໝັ້ນໃນຮູບ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ເມື່ອຍຶດໝັ້ນໃນເວທະນາ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ເມື່ອຍຶດໝັ້ນໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານ... ໃນວິນຍານ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພຣະອົງເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໂດຍພິສະດານແຫ່ງຄຳທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ຢ່າງນີ້ລະ.’”
‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ရူပံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဥပါဒိယမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနုပါဒိယမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဥပါဒိယမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနုပါဒိယမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ.
“ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດວ່າ: ‘ດີລະ ດີລະ ພິກຂຸ! ດີແທ້ ພິກຂຸ ເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໂດຍພິສະດານແຫ່ງຄຳທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ໄດ້ດີແລ້ວ. ດູກອນພິກຂຸ ເມື່ອຍຶດໝັ້ນໃນຮູບ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ເມື່ອຍຶດໝັ້ນໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານ... ໃນວິນຍານ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ດູກອນພິກຂຸ ເຈົ້າຄວນເຫັນເນື້ອຄວາມໂດຍພິສະດານແຫ່ງຄຳທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ຢ່າງນີ້ລະ.’”
အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ [Pg.62] ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော စ ပန သော ဘိက္ခု အရဟတံ အဟောသီတိ. ပဌမံ.
ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບນັ້ນຍິນດີຊົມຊື່ນພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຕໍ່ມາ ພິກຂຸຮູບນັ້ນຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນ ເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ມີເຮືອນ ໂດຍຊອບຕ້ອງການນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນອັດຕະພາບປັດຈຸບັນນີ້ແລ. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'. ກໍແລ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໑.
၂. မညမာနသုတ္တံ
໒. ມັຍຍະມານະສູດ
၆၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု…ပေ… အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘မညမာနော ခေါ, ဘိက္ခု, ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အမညမာနော မုတ္တော ပါပိမတော’’တိ. ‘‘အညာတံ ဘဂဝါ, အညာတံ သုဂတာ’’တိ.
໖໔. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງສະແດງທຳແກ່ຂ້ານ້ອຍໂດຍຫຍໍ້... ເພື່ອຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ, ເມື່ອສຳຄັນໝັ້ນໝາຍຢູ່ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ສຳຄັນໝັ້ນໝາຍ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຂາບທູນວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະສຸຄົດ'.
‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ဘန္တေ, မညမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အမညမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ မညမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အမညမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.
'ພິກຂຸ, ກໍເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ແນວໃດ?'. 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອສຳຄັນໝັ້ນໝາຍໃນຮູບ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ສຳຄັນໝັ້ນໝາຍໃນຮູບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ເມື່ອສຳຄັນໝັ້ນໝາຍໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານ... ໃນວິນຍານ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ສຳຄັນໝັ້ນໝາຍໃນວິນຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ'.
‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ရူပံ ခေါ, ဘိက္ခု, မညမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အမညမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ မညမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အမညမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ…ပေ… အညတရော စ ပန သော ဘိက္ခု အရဟတံ အဟောသီတိ. ဒုတိယံ.
'ດີລະ ດີລະ ພິກຂຸ! ດີແທ້ ພິກຂຸ, ເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ດີແລ້ວ. ພິກຂຸ, ເມື່ອສຳຄັນໝັ້ນໝາຍໃນຮູບ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ສຳຄັນໝັ້ນໝາຍໃນຮູບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ເມື່ອສຳຄັນໝັ້ນໝາຍໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານ... ໃນວິນຍານ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ສຳຄັນໝັ້ນໝາຍໃນວິນຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ພິກຂຸ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ເຈົ້າເພິ່ງເຫັນໃຫ້ພິສະດານຢ່າງນີ້ແລ'... ກໍແລ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໒.
၃. အဘိနန္ဒမာနသုတ္တံ
໓. ອະພິນັນທະມານະສູດ
၆၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန…ပေ… ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘အဘိနန္ဒမာနော ခေါ, ဘိက္ခု, ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနဘိနန္ဒမာနော မုတ္တော ပါပိမတော’’တိ. ‘‘အညာတံ ဘဂဝါ, အညာတံ သုဂတာ’’တိ.
໖໕. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງສະແດງທຳແກ່ຂ້ານ້ອຍໂດຍຫຍໍ້... ເພື່ອຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ເປັນຜູ້ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ, ເມື່ອເພີດເພີນຍິນດີຢູ່ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ເພີດເພີນຍິນດີ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຂາບທູນວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະສຸຄົດ'.
‘‘ယထာ [Pg.63] ကထံ ပန တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ဘန္တေ, အဘိနန္ဒမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနဘိနန္ဒမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အဘိနန္ဒမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနဘိနန္ဒမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.
'ພິກຂຸ, ກໍເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ແນວໃດ?'. 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອເພີດເພີນຍິນດີໃນຮູບ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ເພີດເພີນຍິນດີໃນຮູບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ເມື່ອເພີດເພີນຍິນດີໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານ... ໃນວິນຍານ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ເພີດເພີນຍິນດີໃນວິນຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ'.
‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ရူပံ ခေါ, ဘိက္ခု, အဘိနန္ဒမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနဘိနန္ဒမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ … ဝိညာဏံ အဘိနန္ဒမာနော ဗဒ္ဓေါ မာရဿ; အနဘိနန္ဒမာနော မုတ္တော ပါပိမတော. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ…ပေ… အညတရော စ ပန သော ဘိက္ခု အရဟတံ အဟောသီတိ. တတိယံ.
'ດີລະ ດີລະ ພິກຂຸ! ດີແທ້ ພິກຂຸ, ເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ດີແລ້ວ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເພີດເພີນຍິນດີໃນຮູບ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ເພີດເພີນຍິນດີໃນຮູບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ເມື່ອເພີດເພີນຍິນດີໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານ... ໃນວິນຍານ ຍ່ອມຖືກມານຜູກມັດໄວ້; ເມື່ອບໍ່ເພີດເພີນຍິນດີໃນວິນຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກມານຜູ້ມີບາບ. ພິກຂຸ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ເຈົ້າເພິ່ງເຫັນໃຫ້ພິສະດານຢ່າງນີ້ແລ'... ກໍແລ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໓.
၄. အနိစ္စသုတ္တံ
໔. ອະນິດຈະສູດ
၆၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု…ပေ… အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘ယံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနိစ္စံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. ‘‘အညာတံ ဘဂဝါ; အညာတံ သုဂတာ’’တိ.
໖໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງສະແດງທຳແກ່ຂ້ານ້ອຍໂດຍຫຍໍ້... ເພື່ອຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ, ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນສິ່ງນັ້ນ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຂາບທູນວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າใจແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະສຸຄົດ'.
‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ဘန္တေ, အနိစ္စံ; တတြ မေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ; တတြ မေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.
'ພິກຂຸ, ກໍເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ແນວໃດ?'. 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້ານ້ອຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້ານ້ອຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ'.
‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ရူပံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနိစ္စံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ အနိစ္စာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ; တတြ ခေါ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ…ပေ… အညတရော စ ပန သော ဘိက္ခု အရဟတံ အဟောသီတိ. စတုတ္ထံ.
'ດີລະ ດີລະ ພິກຂຸ! ດີແທ້ ພິກຂຸ, ເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ດີແລ້ວ. ຮູບບໍ່ທ່ຽງ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ. ພິກຂຸ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ເຈົ້າເພິ່ງເຫັນໃຫ້ພິສະດານຢ່າງນີ້ແລ'... ກໍແລ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໔.
၅. ဒုက္ခသုတ္တံ
໕. ທຸກຂະສູດ
၆၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.64]. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု…ပေ… အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘ယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဒုက္ခံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. ‘‘အညာတံ ဘဂဝါ; အညာတံ သုဂတာ’’တိ.
໖໗. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງສະແດງທຳແກ່ຂ້ານ້ອຍໂດຍຫຍໍ້... ເພື່ອຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ, ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນສິ່ງນັ້ນ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຂາບທູນວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະສຸຄົດ'.
‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ဘန္တေ, ဒုက္ခံ; တတြ မေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ ဒုက္ခံ; တတြ မေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.
'ພິກຂຸ, ກໍເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ແນວໃດ?'. 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຮູບເປັນທຸກ, ຂ້ານ້ອຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານເປັນທຸກ, ຂ້ານ້ອຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ'.
‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ရူပံ ခေါ ဘိက္ခု, ဒုက္ခံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ ဒုက္ခံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ…ပေ… အညတရော စ ပန သော ဘိက္ခု အရဟတံ အဟောသီတိ. ပဉ္စမံ.
'ດີລະ ດີລະ ພິກຂຸ! ດີແທ້ ພິກຂຸ, ເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ດີແລ້ວ. ຮູບເປັນທຸກ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານເປັນທຸກ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ. ພິກຂຸ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ເຈົ້າເພິ່ງເຫັນໃຫ້ພິສະດານຢ່າງນີ້ແລ'... ກໍແລ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໕.
၆. အနတ္တသုတ္တံ
໖. ອະນັດຕະສູດ
၆၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု…ပေ… အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခု, အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. ‘‘အညာတံ, ဘဂဝါ; အညာတံ, သုဂတာ’’တိ.
໖໘. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງສະແດງທຳແກ່ຂ້ານ້ອຍໂດຍຫຍໍ້... ເພື່ອຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນ ມີໃຈເດັດດ່ຽວຢູ່'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ, ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນສິ່ງນັ້ນ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຂາບທູນວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະສຸຄົດ'.
‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ဘန္တေ, အနတ္တာ; တတြ မေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ; တတြ မေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.
'ພິກຂຸ, ກໍເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ແນວໃດ?'. 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຮູບເປັນອະນັດຕາ, ຂ້ານ້ອຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ, ຂ້ານ້ອຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ'.
‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ရူပံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော[Pg.65]. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ…ပေ… အညတရော စ ပန သော ဘိက္ခု အရဟတံ အဟောသီတိ. ဆဋ္ဌံ.
'ດີລະ ດີລະ ພິກຂຸ! ດີແທ້ ພິກຂຸ, ເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ດີແລ້ວ. ຮູບເປັນອະນັດຕາ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ. ພິກຂຸ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ເຈົ້າເພິ່ງເຫັນໃຫ້ພິສະດານຢ່າງນີ້ແລ'... ກໍແລ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໖.
၇. အနတ္တနိယသုတ္တံ
໗. ອະນັດຕະນິຍະສູດ
၆၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု…ပေ… ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘ယံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနတ္တနိယံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. ‘‘အညာတံ, ဘဂဝါ; အညာတံ, သုဂတာ’’တိ.
໖໙. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງສະແດງທຳແກ່ຂ້ານ້ອຍໂດຍຫຍໍ້... ເພື່ອຂ້ານ້ອຍຈະໄດ້ຢູ່'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ, ສິ່ງໃດບໍ່ແມ່ນຂອງຕົນ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນສິ່ງນັ້ນ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຂາບທູນວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະສຸຄົດ'.
‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ဘန္တေ, အနတ္တနိယံ; တတြ မေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တနိယံ; တတြ မေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.
'ພິກຂຸ, ກໍເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ແນວໃດ?'. 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຮູບບໍ່ແມ່ນຂອງຕົນ, ຂ້ານ້ອຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ແມ່ນຂອງຕົນ, ຂ້ານ້ອຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ'.
‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ရူပံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနတ္တနိယံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ … သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တနိယံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ…ပေ… အညတရော စ ပန သော ဘိက္ခု အရဟတံ အဟောသီတိ. သတ္တမံ.
'ດີລະ ດີລະ ພິກຂຸ! ດີແທ້ ພິກຂຸ, ເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ໃຫ້ພິສະດານໄດ້ດີແລ້ວ. ຮູບບໍ່ແມ່ນຂອງຕົນ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ແມ່ນຂອງຕົນ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ. ພິກຂຸ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດທີ່ເຮົາກ່າວແລ້ວໂດຍຫຍໍ້ ເຈົ້າເພິ່ງເຫັນໃຫ້ພິສະດານຢ່າງນີ້ແລ'... ກໍແລ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນອົງໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີ ໗.
၈. ရဇနီယသဏ္ဌိတသုတ္တံ
໘. ຣະຊະນີຍະສັນຖິຕະສູດ
၇၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ…ပေ… ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘ယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ရဇနီယသဏ္ဌိတံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. ‘‘အညာတံ, ဘဂဝါ; အညာတံ, သုဂတာ’’တိ.
໗໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນການດີ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງສະແດງທຳແກ່ຂ້ານ້ອຍໂດຍຫຍໍ້ ເພື່ອຂ້ານ້ອຍໄດ້ຟັງທຳຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ... ຈະໄດ້ຢູ່'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ, ສິ່ງໃດຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະແຫ່ງຄວາມກຳໜັດຍິນດີ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນສິ່ງນັ້ນ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຂາບທູນວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈແລ້ວ ພຣະສຸຄົດ'.
‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသီ’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ဘန္တေ, ရဇနီယသဏ္ဌိတံ; တတြ မေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ ရဇနီယသဏ္ဌိတံ; တတြ မေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမဿ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸ, ກໍເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໂດຍພິສະດານແຫ່ງຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ແນວໃດ?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຮູບເປັນສິ່ງທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະໜ້າກຳໜັດຍິນດີ, ຂ້າພຣະອົງຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ. ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນສິ່ງທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະໜ້າກຳໜັດຍິນດີ, ຂ້າພຣະອົງຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໂດຍພິສະດານແຫ່ງຄຳທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ຢ່າງນີ້ແລ້ວ."
‘‘သာဓု [Pg.66] သာဓု ဘိက္ခု! သာဓု ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ရူပံ ခေါ, ဘိက္ခု, ရဇနီယသဏ္ဌိတံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ ရဇနီယသဏ္ဌိတံ; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမဿ ခေါ, ဘိက္ခု, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ…ပေ… အညတရော စ ပန သော ဘိက္ခု အရဟတံ အဟောသီတိ. အဋ္ဌမံ.
"ດີລະ ດີລະ ພິກຂຸ! ດີແທ້ ພິກຂຸ, ເຈົ້າເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໂດຍພິສະດານແຫ່ງຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ໄດ້ດີແລ້ວ. ພິກຂຸ, ຮູບເປັນສິ່ງທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະໜ້າກຳໜັດຍິນດີ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ. ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນສິ່ງທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນຖານະໜ້າກຳໜັດຍິນດີ, ເຈົ້າຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ. ພິກຂຸ, ເນື້ອຄວາມໂດຍພິສະດານແຫ່ງຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ໂດຍຫຍໍ້ນີ້ ຄວນເຫັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ"...ເປ... ແລະພິກຂຸຮູບນັ້ນກໍໄດ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນອົງໜຶ່ງໃນບັນດາພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີ 8.
၉. ရာဓသုတ္တံ
໙. ຣາທະສູດ
၇၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော, ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ရာဓ, ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ရာဓ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ…ပေ… အညတရော စ ပနာယသ္မာ ရာဓော အရဟတံ အဟောသီတိ. နဝမံ.
໗໑. ຕອນປະທັບຢູ່ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຣາທະໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ, ແລ້ວໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດ ຈຶ່ງຈະບໍ່ມີອະຫັງການ, ມະມັງການ ແລະມານານຸໄສ ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ?" "ຣາທະ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນอະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ຊົ່ວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກོຕາມ, ຮູບທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ.' ເວດທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ...ເປ... ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ວິນຍານທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ.' ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ຣາທະ, ຈຶ່ງຈະບໍ່ມີອະຫັງການ, ມະມັງການ ແລະມານານຸໄສ ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ"...ເປ... ແລະພຣະຜູ້ມີອາຍຸຣາທະກໍໄດ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນອົງໜຶ່ງໃນບັນດາພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີ 9.
၁၀. သုရာဓသုတ္တံ
໑໐. ສຸຣາທະສູດ
၇၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သုရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာပဂတံ မာနသံ ဟောတိ, ဝိဓာ သမတိက္ကန္တံ သန္တံ သုဝိမုတ္တ’’န္တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, သုရာဓ, ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ [Pg.67] သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, သုရာဓ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ, ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာပဂတံ မာနသံ ဟောတိ ဝိဓာ သမတိက္ကန္တံ သန္တံ သုဝိမုတ္တ’’န္တိ…ပေ… အညတရော စ ပနာယသ္မာ သုရာဓော အရဟတံ အဟောသီတိ. ဒသမံ.
໗໒. ຕອນປະທັບຢູ່ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສຸຣາທະໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດ ຈຶ່ງຈະມີຈິດປາສະຈາກອະຫັງການ, ມະມັງການ ແລະມານະ ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ເປັນຈິດກ້າວລ່ວງວິທາ, ເປັນຈິດສະຫງົບ ແລະຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ?" "ສຸຣາທະ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ...ເປ... ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ຮູບທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ. ເວດທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ຊົ່ວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ວິນຍານທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ. ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ສຸຣາທະ, ຈຶ່ງຈະມີຈິດປາສະຈາກອະຫັງການ, ມະມັງການ ແລະມານະ ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ເປັນຈິດກ້າວລ່ວງວິທາ, ເປັນຈິດສະຫງົບ ແລະຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ"...ເປ... ແລະພຣະຜູ້ມີອາຍຸສຸຣາທະກໍໄດ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນອົງໜຶ່ງໃນບັນດາພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍ. ສູດທີ 10.
အရဟန္တဝဂ္ဂေါ သတ္တမော.
ອະຣະຫັນຕະວັກ ທີ 7.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
ဥပါဒိယမညမာနာ, အထာဘိနန္ဒမာနော စ;
အနိစ္စံ ဒုက္ခံ အနတ္တာ စ, အနတ္တနီယံ ရဇနီယသဏ္ဌိတံ;
ရာဓသုရာဓေန တေ ဒသာတိ.
ວ່າດ້ວຍອຸປາດິຍະສູດ, ມັຍຍະມານະສູດ, ອະພິນັນທະມານະສູດ, ອະນິດຈະສູດ, ທຸກຂະສູດ, ອະນັດຕາສູດ, ອະນັດຕະນີຍະສູດ, ຣະຊະນີຍະສັນຖິຕະສູດ, ຣາທະສູດ ແລະສຸຣາທະສູດ ລວມເປັນ 10 ສູດ.
၈. ခဇ္ဇနီယဝဂ္ဂေါ
໘. ຂັດຊະນີຍະວັກ
၁. အဿာဒသုတ္တံ
໑. ອັດສາທະສູດ
၇၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘အဿုတဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော ရူပဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ရူပဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာ … သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.
໗໓. ຕອນປະທັບຢູ່ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວດທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມຮູ້ຕາມความເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວດທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ." ສູດທີ 1.
၂. သမုဒယသုတ္တံ
໒. ສະມຸທະຍະສູດ
၇၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘အဿုတဝါ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုဇ္ဇနော ရူပဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ [Pg.68] နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ရူပဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒုတိယံ.
໗໔. ຕອນປະທັບຢູ່ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດ, ຄວາມດັບ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດ, ຄວາມດັບ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວດທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດ, ຄວາມດັບ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດ, ຄວາມດັບ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວດທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ." ສູດທີ 2.
၃. ဒုတိယသမုဒယသုတ္တံ
໓. ທຸຕິຍະສະມຸທະຍະສູດ
၇၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သုတဝါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ရူပဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ. တတိယံ.
໗໕. ຕອນປະທັບຢູ່ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດ, ຄວາມດັບ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດ, ຄວາມດັບ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວດທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ." ສູດທີ 3.
၄. အရဟန္တသုတ္တံ
໔. ອະຣະຫັນຕະສູດ
၇၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ; ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ; ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.
໗໖. ຕອນປະທັບຢູ່ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, นັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ.' ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'."
‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ… သညာယပိ… သင်္ခါရေသုပိ… ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာဝါသာ, ယာဝတာ ဘဝဂ္ဂံ, ဧတေ အဂ္ဂါ, ဧတေ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ ယဒိဒံ အရဟန္တော’’တိ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນເວດທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ. ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ'. ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທີ່ຢູ່ຂອງສັດທັງຫຼາຍມີປະມານເທົ່າໃດ ຈົນເຖິງພະວັກ (ຍອດແຫ່ງພົບ), ພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໂລກ."
ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –
ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ. ພຣະສຸຄົດຜູ້ເປັນພຣະສາດສະດາ ຄັນໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດຄຳນີ້ຕໍ່ໄປອີກວ່າ:
‘‘သုခိနော ဝတ အရဟန္တော, တဏှာ တေသံ န ဝိဇ္ဇတိ;
အသ္မိမာနော သမုစ္ဆိန္နော, မောဟဇာလံ ပဒါလိတံ.
"ພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍມີຄວາມສຸກໜໍ້, ຕັນຫາຂອງພວກເພິ່ນບໍ່ມີ; ອັດສະມິມານະ ຖືກຕັດຂາດແລ້ວ, ຂ່າຍແຫ່ງໂມຫະຖືກທຳລາຍແລ້ວ.
‘‘အနေဇံ [Pg.69] တေ အနုပ္ပတ္တာ, စိတ္တံ တေသံ အနာဝိလံ;
လောကေ အနုပလိတ္တာ တေ, ဗြဟ္မဘူတာ အနာသဝါ.
ພວກເພິ່ນບັນລຸເຖິງສະພາວະທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ຈິດຂອງພວກເພິ່ນບໍ່ຂຸ່ນມົວ; ພວກເພິ່ນບໍ່ຕິດເປື້ອນໃນໂລກ, ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດ ແລະປາສະຈາກອາສະວະ.
‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓေ ပရိညာယ, သတ္တ သဒ္ဓမ္မဂေါစရာ;
ပသံသိယာ သပ္ပုရိသာ, ပုတ္တာ ဗုဒ္ဓဿ ဩရသာ.
ພວກເພິ່ນກຳນົດຮູ້ຂັນ 5 ແລ້ວ, ມີສັດທຳ 7 ປະການເປັນໂຄຈອນ; ເປັນສັດຕະບຸລຸດຜູ້ຄວນແກ່ການສັນເສີນ, ເປັນບຸດເກີດຈາກອົກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ.
‘‘သတ္တရတနသမ္ပန္နာ, တီသု သိက္ခာသု သိက္ခိတာ;
အနုဝိစရန္တိ မဟာဝီရာ, ပဟီနဘယဘေရဝါ.
ພວກເພິ່ນສົມບູນດ້ວຍລັດຕະນະ 7 ປະການ, ສຶກສາແລ້ວໃນສິກຂາ 3; ພວກເພິ່ນຜູ້ເປັນມະຫາວີຣະ ລະໄພແລະຄວາມສະດຸ້ງກົວໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປ.
‘‘ဒသဟင်္ဂေဟိ သမ္ပန္နာ, မဟာနာဂါ သမာဟိတာ;
ဧတေ ခေါ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ, တဏှာ တေသံ န ဝိဇ္ဇတိ.
ພວກເພິ່ນສົມບູນດ້ວຍອົງ 10, ເປັນມະຫານາກຜູ້ມີຈິດສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນ; ພວກເພິ່ນເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວປະເສີດສຸດໃນໂລກ, ຕັນຫາຂອງພວກເພິ່ນບໍ່ມີ.
‘‘အသေခဉာဏမုပ္ပန္နံ, အန္တိမောယံ သမုဿယော;
ယော သာရော ဗြဟ္မစရိယဿ, တသ္မိံ အပရပစ္စယာ.
ອະເສຂະຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ພວກເພິ່ນ, ອັດຕະພາບນີ້ເປັນຄັ້ງສຸດທ້າຍ; ພວກເພິ່ນບັນລຸຜົນອັນເປັນແກ່ນສານແຫ່ງພຣົມມະຈັນນັ້ນ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຜູ້ອື່ນອີກ.
‘‘ဝိဓာသု န ဝိကမ္ပန္တိ, ဝိပ္ပမုတ္တာ ပုနဗ္ဘဝါ;
ဒန္တဘူမိမနုပ္ပတ္တာ, တေ လောကေ ဝိဇိတာဝိနော.
ພວກເພິ່ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນວິທາ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກການເກີດໃໝ່; ບັນລຸເຖິງພູມіແຫ່ງຜູ້ຝຶກຕົນແລ້ວ, ພວກເພິ່ນເປັນຜູ້ຊະນະກິເລດໃນໂລກ.
‘‘ဥဒ္ဓံ တိရိယံ အပါစီနံ, နန္ဒီ တေသံ န ဝိဇ္ဇတိ;
နဒန္တိ တေ သီဟနာဒံ, ဗုဒ္ဓါ လောကေ အနုတ္တရာ’’တိ. စတုတ္ထံ;
ທັງເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງຂວາງ ແລະເບື້ອງລຸ່ມ, ຄວາມເພີດເພີນຂອງພວກເພິ່ນບໍ່ມີ; ພວກເພິ່ນຍ່ອມບັນລືສີຫະນາດວ່າ 'ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມໃນໂລກ'." ສູດທີ 4.
၅. ဒုတိယအရဟန္တသုတ္တံ
໕. ທຸຕິຍະອະຣະຫັນຕະສູດ
၇၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ; ယဒနတ္တာ တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ…ပေ… ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.
໗໗. ຕອນປະທັບຢູ່ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ ສິ່ງນັ້ນເປັນອະນັດຕາ; ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ ສິ່ງນັ້ນບຸກຄົນຄວນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'...ເປ... ຄວນເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້."
‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ… သညာယပိ… သင်္ခါရေသုပိ… ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာဝါသာ, ယာဝတာ ဘဝဂ္ဂံ, ဧတေ အဂ္ဂါ, ဧတေ သေဋ္ဌာ လောကသ္မိံ ယဒိဒံ အရဟန္တော’’တိ. ပဉ္စမံ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນເວດທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ. ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ'. ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທີ່ຢູ່ຂອງສັດທັງຫຼາຍມີປະມານເທົ່າໃດ ຈົນເຖິງພະວັກ (ຍອດແຫ່ງພົບ), ພຣະອະຣະຫັນທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໂລກ." ສູດທີ 5.
၆. သီဟသုတ္တံ
໖. ສີຫະສູດ
၇၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.70]. ‘‘သီဟော, ဘိက္ခဝေ, မိဂရာဇာ သာယနှသမယံ အာသယာ နိက္ခမတိ; အာသယာ နိက္ခမိတွာ ဝိဇမ္ဘတိ; ဝိဇမ္ဘိတွာ သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေတိ; သမန္တာ စတုဒ္ဒိသာ အနုဝိလောကေတွာ တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒတိ; တိက္ခတ္တုံ သီဟနာဒံ နဒိတွာ ဂေါစရာယ ပက္ကမတိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ သီဟဿ မိဂရညော နဒတော သဒ္ဒံ သုဏန္တိ; ယေဘုယျေန ဘယံ သံဝေဂံ သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တိ; ဗိလံ ဗိလာသယာ ပဝိသန္တိ; ဒကံ ဒကာသယာ ပဝိသန္တိ; ဝနံ ဝနာသယာ ပဝိသန္တိ; အာကာသံ ပက္ခိနော ဘဇန္တိ. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ရညော နာဂါ ဂါမနိဂမရာဇဓာနီသု, ဒဠှေဟိ ဝရတ္တေဟိ ဗဒ္ဓါ, တေပိ တာနိ ဗန္ဓနာနိ သဉ္ဆိန္ဒိတွာ သမ္ပဒါလေတွာ ဘီတာ မုတ္တကရီသံ စဇမာနာ, ယေန ဝါ တေန ဝါ ပလာယန္တိ. ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သီဟော မိဂရာဇာ တိရစ္ဆာနဂတာနံ ပါဏာနံ, ဧဝံ မဟေသက္ခော, ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ’’.
໗໘. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ລາຊະສີ ຜູ້ເປັນພະຍາແຫ່ງເນື້ອ ໃນເວລາແລງ ຍ່ອມອອກຈາກຖ້ຳທີ່ຢູ່; ຄັນອອກຈາກຖ້ຳທີ່ຢູ່ແລ້ວ ຍ່ອມຢຽດກາຍ; ຄັນຢຽດກາຍແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຽວເບິ່ງທິດທັງສີ່ໂດຍຮອບ; ຄັນຫຼຽວເບິ່ງທິດທັງສີ່ໂດຍຮອບແລ້ວ ຍ່ອມບັນລືສີຫະນາດສາມເທື່ອ; ຄັນບັນລືສີຫະນາດສາມເທື່ອແລ້ວ ຍ່ອມອອກໄປຫາອາຫານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດເດຍລະສານທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ທີ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງລາຊະສີ ຜູ້ເປັນພະຍາແຫ່ງເນື້ອ ພວມບັນລືສຽງຢູ່; ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຢ້ານກົວ ຄວາມສັງເວດ ແລະຄວາມສະດຸ້ງຕົກໃຈ; ສັດທີ່ອາໄສຮູ ຍ່ອມເຂົ້າສູ່ຮູ; ສັດທີ່ອາໄສນ້ຳ ຍ່ອມເຂົ້າສູ່ນ້ຳ; ສັດທີ່ອາໄສປ່າ ຍ່ອມເຂົ້າສູ່ປ່າ; ຝູງນົກ ຍ່ອມບິນຂຶ້ນສູ່ອາກາດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແມ່ນແຕ່ຊ້າງຫຼວງຂອງພະຍາ ເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ຢູ່ໃນບ້ານ, ໃນນິຄົມ, ໃນລາຊະທານີ ທີ່ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຊືອກໜັງອັນໝັ້ນຄົງ, ຊ້າງເຫຼົ່ານັ້ນກໍຍັງຕັດເຄື່ອງຜູກມັດເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ຂາດ, ທຳລາຍເຄື່ອງຜູກມັດເຫຼົ່ານັ້ນເສຍ, ແລ້ວຢ້ານກົວ ຖ່າຍເບົາຖ່າຍໜັກ ແລ່ນໜີໄປທິດທາງຕ່າງໆ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ລາຊະສີ ຜູ້ເປັນພະຍາແຫ່ງເນື້ອ ຍ່ອມມີລິດຫຼາຍ, ມີສັກໃຫຍ່, ມີອານຸພາບຫຼາຍ ປານນີ້ ໃນລະຫວ່າງສັດເດຍລະສານທັງຫຼາຍ”.
‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဒါ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ… ဣတိ သညာ… ဣတိ သင်္ခါရာ… ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ ဥစ္စေသု ဝိမာနေသု စိရဋ္ဌိတိကာ တေပိ တထာဂတဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ယေဘုယျေန ဘယံ သံဝေဂံ သန္တာသံ အာပဇ္ဇန္တိ – ‘အနိစ္စာဝ ကိရ, ဘော, မယံ သမာနာ နိစ္စမှာတိ အမညိမှ. အဒ္ဓုဝါဝ ကိရ, ဘော, မယံ သမာနာ ဓုဝမှာတိ အမညိမှ. အသဿတာဝ ကိရ, ဘော, မယံ သမာနာ သဿတမှာတိ အမညိမှ. မယမ္ပိ ကိရ, ဘော, အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ အသဿတာ သက္ကာယပရိယာပန္နာ’တိ. ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော သဒေဝကဿ လောကဿ, ဧဝံ မဟေသက္ခော, ဧဝံ မဟာနုဘာဝေါ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ…ပေ… ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ໃນການໃດ ພະຕຖາຄົດ ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ ເປັນພະອໍລະຫັນ, ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊາແລະຈະລະນະ, ເສດັດໄປດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ, ເປັນສານະຖີເຝິກບຸລຸດທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ, ເປັນຄູຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນພະພຸດທະເຈົ້າ, ເປັນພະຜູ້ມີພະພາກ. ພະອົງຍ່ອມສະແດງທຳວ່າ ‘ຮູບ ເປັນດັ່ງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບ ເປັນດັ່ງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບ ເປັນດັ່ງນີ້; ເວທະນາ ເປັນດັ່ງນີ້... ສັນຍາ ເປັນດັ່ງນີ້... ສັງຂານ ເປັນດັ່ງນີ້... ວິນຍານ ເປັນດັ່ງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານ ເປັນດັ່ງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານ ເປັນດັ່ງນີ້’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແມ່ນແຕ່ເທວະດາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ, ສະຖິດຢູ່ໃນວິມານອັນສູງສົ່ງຕະຫຼອດການນານ, ເມື່ອໄດ້ຟັງທຳມະເທດສະໜາຂອງພະຕຖາຄົດແລ້ວ, ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຢ້ານກົວ ຄວາມສັງເວດ ແລະຄວາມສະດຸ້ງຕົກໃຈວ່າ ‘ທ່ານເອີຍ, ພວກ ເຮົາທັງຫຼາຍ ເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງແທ້ໆ ແຕ່ໄດ້ສຳຄັນໝາຍວ່າ ເປັນຂອງທ່ຽງ; ທ່ານເອີຍ, ພວກ ເຮົາທັງຫຼາຍ ເປັນຂອງບໍ່ຢັ້ງຢືນແທ້ໆ ແຕ່ໄດ້ສຳຄັນໝາຍວ່າ ເປັນຂອງຢັ້ງຢືນ; ທ່ານເອີຍ, ພວກ ເຮົາທັງຫຼາຍ ເປັນຂອງບໍ່ຍືນຍົງແທ້ໆ ແຕ່ໄດ້ສຳຄັນໝາຍວ່າ ເປັນຂອງຍືນຍົງ; ທ່ານເອີຍ, ແມ່ນແຕ່ພວກ ເຮົາກໍເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ຢັ້ງຢືນ, ບໍ່ຍືນຍົງ, ນັບເນື່ອງໃນສັກກາຍະ (ຕົວຕົນ) ແທ້ໆ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຕຖາຄົດ ຍ່ອມມີລິດຫຼາຍ, ມີສັກໃຫຍ່, ມີອານຸພາບຫຼາຍ ປານນີ້ ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ” ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດຄຳນີ້ແລ້ວ... ພະສາດສະດາໄດ້ຕັດຄຳນີ້ຕໍ່ໄປວ່າ:
‘‘ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ အဘိညာယ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ;
သဒေဝကဿ လောကဿ, သတ္ထာ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော.
“ໃນການໃດ ພະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພະສາດສະດາ ຫາບຸກຄົນປຽບບໍ່ໄດ້ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ, ຊົງຮູ້ຍິ່ງແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ;
‘‘သက္ကာယဉ္စ [Pg.71] နိရောဓဉ္စ, သက္ကာယဿ စ သမ္ဘဝံ;
အရိယဉ္စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ.
“ຊົງສະແດງສັກກາຍະ (ຕົວຕົນ), ຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັກກາຍະ, ແລະອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ອັນເປັນທາງເຖິງຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງທຸກ.
‘‘ယေပိ ဒီဃာယုကာ ဒေဝါ, ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော;
ဘီတာ သန္တာသမာပါဒုံ, သီဟဿေဝိတရေ မိဂါ.
“ເທວະດາທັງຫຼາຍ ແມ່ນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະ, ມີຍົດບໍລິວານຫຼາຍ, ກໍຍັງຢ້ານກົວ ເຖິງຄວາມສະດຸ້ງຕົກໃຈ, ປຽບເໝືອນສັດປ່າອື່ນໆ ຢ້ານກົວຕໍ່ລາຊະສີ.
အဝီတိဝတ္တာ သက္ကာယံ, အနိစ္စာ ကိရ ဘော မယံ;
သုတွာ အရဟတော ဝါကျံ, ဝိပ္ပမုတ္တဿ တာဒိနော’’တိ. ဆဋ္ဌံ;
‘ທ່ານເອີຍ, ພວກ ເຮົາທັງຫຼາຍ ຍັງບໍ່ລ່ວງພົ້ນສັກກາຍະ, ພວກ ເຮົາເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງແທ້ໆ’ ເພາະໄດ້ຟັງພະດຳລັດຂອງພະອໍລະຫັນ ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຜູ້ຄົງທີ່” ສູດທີຫົກ ຈົບ.
၇. ခဇ္ဇနီယသုတ္တံ
໗. ຂັດຊະນີຍະສູດ
၇၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရမာနာ အနုဿရန္တိ သဗ္ဗေတေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနုဿရန္တိ ဧတေသံ ဝါ အညတရံ. ကတမေ ပဉ္စ? ‘ဧဝံရူပေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, အနုဿရမာနော ရူပံယေဝ အနုဿရတိ. ‘ဧဝံဝေဒနော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, အနုဿရမာနော ဝေဒနံယေဝ အနုဿရတိ. ‘ဧဝံသညော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ… ‘ဧဝံသင်္ခါရော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ… ‘ဧဝံဝိညာဏော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ – ဣတိ ဝါ ဟိ, ဘိက္ခဝေ, အနုဿရမာနော ဝိညာဏမေဝ အနုဿရတိ’’.
໗໙. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະ ຫຼືພາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ເມື່ອລະນຶກເຖິງຂັນທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນ ຫຼາຍປະການ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງ, ສະມະນະ ຫຼືພາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງອຸປາດານັກຂັນຫ້າ ຫຼືລະນຶກເຖິງຂັນໃດຂັນໜຶ່ງໃນອຸປາດານັກຂັນຫ້ານັ້ນ. ອຸປາດານັກຂັນຫ້ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນເມື່ອລະນຶກວ່າ ‘ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາໄດ້ມີຮູບຢ່າງນີ້’ ດັ່ງນີ້, ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຮູບເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອລະນຶກວ່າ ‘ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາໄດ້ມີເວທະນາຢ່າງນີ້’ ດັ່ງນີ້, ຍ່ອມລະນຶກເຖິງເວທະນາເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອລະນຶກວ່າ ‘ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາໄດ້ມີສັນຍາຢ່າງນີ້’ ດັ່ງນີ້... ເມື່ອລະນຶກວ່າ ‘ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາໄດ້ມີສັງຂານຢ່າງນີ້’ ດັ່ງນີ້... ເມື່ອລະນຶກວ່າ ‘ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາໄດ້ມີວິນຍານຢ່າງນີ້’ ດັ່ງນີ້, ຍ່ອມລະນຶກເຖິງວິນຍານເທົ່ານັ້ນ”.
‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ ဝဒေထ? ရုပ္ပတီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘ရူပ’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကေန ရုပ္ပတိ? သီတေနပိ ရုပ္ပတိ, ဥဏှေနပိ ရုပ္ပတိ, ဇိဃစ္ဆာယပိ ရုပ္ပတိ, ပိပါသာယပိ ရုပ္ပတိ, ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿေနပိ ရုပ္ပတိ. ရုပ္ပတီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘ရူပ’န္တိ ဝုစ္စတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ພວກເທີ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ຮູບ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະຊຳລຸດຊຸດໂຊມ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ຮູບ’. ຊຳລຸດຊຸດໂຊມເພາະຫຍັງ? ຊຳລຸດຊຸດໂຊມເພາະຄວາມໜາວແດ່, ຊຳລຸດຊຸດໂຊມເພາະຄວາມຮ້ອນແດ່, ຊຳລຸດຊຸດໂຊມເພາະຄວາມຫິວແດ່, ຊຳລຸດຊຸດໂຊມເພາະຄວາມກະຫາຍແດ່, ຊຳລຸດຊຸດໂຊມເພາະການຖືກສຳຜັດກັບເຫຼືອກ, ຍຸງ, ລົມ, ແດດ ແລະສັດເລືອຄານແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະຊຳລຸດຊຸດໂຊມ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ຮູບ’.
‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနံ ဝဒေထ? ဝေဒယတီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘ဝေဒနာ’တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ ဝေဒယတိ? သုခမ္ပိ ဝေဒယတိ, ဒုက္ခမ္ပိ ဝေဒယတိ, အဒုက္ခမသုခမ္ပိ ဝေဒယတိ. ဝေဒယတီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘ဝေဒနာ’တိ ဝုစ္စတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ພວກເທີ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ເවທະນາ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະສະເຫວີຍອາລົມ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ເວທະນາ’. ສະເຫວີຍອາລົມຫຍັງ? ສະເຫວີຍອາລົມເປັນສຸກແດ່, ສະເຫວີຍອາລົມເປັນທຸກແດ່, ສະເຫວີຍອາລົມບໍ່ແມ່ນທຸກບໍ່ແມ່ນສຸກແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະສະເຫວີຍອາລົມ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ເວທະນາ’.
‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သညံ ဝဒေထ? သဉ္ဇာနာတီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘သညာ’တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ သဉ္ဇာနာတိ? နီလမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ, ပီတကမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ, လောဟိတကမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ, ဩဒါတမ္ပိ သဉ္ဇာနာတိ. သဉ္ဇာနာတီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘သညာ’တိ ဝုစ္စတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ພວກເທີ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ສັນຍາ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະໝາຍຮູ້ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ສັນຍາ’. ໝາຍຮູ້ຫຍັງ? ໝາຍຮູ້ສີຂຽວແດ່, ໝາຍຮູ້ສີເyellowແດ່, ໝາຍຮູ້ສີແດງແດ່, ໝາຍຮູ້ສີຂາວແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະໝາຍຮູ້ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ສັນຍາ’.
‘‘ကိဉ္စ[Pg.72], ဘိက္ခဝေ, သင်္ခါရေ ဝဒေထ? သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘သင်္ခါရာ’တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ? ရူပံ ရူပတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ, ဝေဒနံ ဝေဒနတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ, သညံ သညတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ, သင်္ခါရေ သင်္ခါရတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ, ဝိညာဏံ ဝိညာဏတ္တာယ သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တိ. သင်္ခတမဘိသင်္ခရောန္တီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘သင်္ခါရာ’တိ ဝုစ္စတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ພວກເທີ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ສັງຂານທັງຫຼາຍ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະປຸງແຕ່ງສັງຂະຕະທຳ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ສັງຂານ’. ປຸງແຕ່ງສັງຂະຕະທຳຫຍັງ? ປຸງແຕ່ງຮູບ ເພື່ອຄວາມເປັນຮູບ, ປຸງແຕ່ງເວທະນາ ເພື່ອຄວາມເປັນເວທະນາ, ປຸງແຕ່ງສັນຍາ ເພື່ອຄວາມເປັນສັນຍາ, ປຸງແຕ່ງສັງຂານ ເພື່ອຄວາມເປັນສັງຂານ, ປຸງແຕ່ງວິນຍານ ເພື່ອຄວາມເປັນວິນຍານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະປຸງແຕ່ງສັງຂະຕະທຳ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ສັງຂານທັງຫຼາຍ’.
‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ ဝဒေထ? ဝိဇာနာတီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘ဝိညာဏ’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကိဉ္စ ဝိဇာနာတိ? အမ္ဗိလမ္ပိ ဝိဇာနာတိ, တိတ္တကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ, ကဋုကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ, မဓုရမ္ပိ ဝိဇာနာတိ, ခါရိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ, အခါရိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ, လောဏိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ, အလောဏိကမ္ပိ ဝိဇာနာတိ. ဝိဇာနာတီတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မာ ‘ဝိညာဏ’န္တိ ဝုစ္စတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດໃດ ພວກເທີ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ວິນຍານ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະຮູ້ແຈ້ງ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ວິນຍານ’. ຮູ້ແຈ້ງຫຍັງ? ຮູ້ແຈ້ງລົດສົ້ມແດ່, ຮູ້ແຈ້ງລົດຂົມແດ່, ຮູ້ແຈ້ງລົດເຜັດແດ່, ຮູ້ແຈ້ງລົດຫວານແດ່, ຮູ້ແຈ້ງລົດຝາດແດ່, ຮູ້ແຈ້ງລົດບໍ່ຝາດແດ່, ຮູ້ແຈ້ງລົດເຄັມແດ່, ຮູ້ແຈ້ງລົດບໍ່ເຄັມແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະຮູ້ແຈ້ງ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ‘ວິນຍານ’.
‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ ရူပေန ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ရူပေန ခဇ္ဇိံ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ရူပေန ခဇ္ဇာမိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတံ ရူပံ အဘိနန္ဒေယျံ, အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ရူပေန ခဇ္ဇေယျံ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ရူပေန ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတသ္မိံ ရူပသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ ရူပံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နဿ ရူပဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນຂັນຫ້ານັ້ນ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ຍ່ອມພิຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ ‘ໃນບັດນີ້ ເຮົາພວມຖືກຮູບກັດກິນ. ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາກໍໄດ້ຖືກຮູບກັດກິນແລ້ວ ເเชັ່ນດຽວກັບທີ່ເຮົາພວມຖືກຮູບໃນປັດຈຸບັນກັດກິນຢູ່ໃນບັດນີ້. ຖ້າເຮົາຈັກຍິນດີຮູບໃນອະນາຄົດ, ໃນອະນາຄົດຕະການ ເຮົາກໍຈັກຖືກຮູບກັດກິນ ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເຮົາພວມຖືກຮູບໃນປັດຈຸບັນກັດກິນຢູ່ໃນບັດນີ້’. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມອາໄລໃຍດີໃນຮູບອະດີດ; ຍ່ອມບໍ່ຍິນດີຮູບອະນາຄົດ; ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບປັດຈຸບັນ.
‘‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇိံ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇာမိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတံ ဝေဒနံ အဘိနန္ဒေယျံ; အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇေယျံ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝေဒနာယ ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတာယ ဝေဒနာယ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နာယ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.
“‘ໃນບັດນີ້ ເຮົາພວມຖືກເວທະນາກັດກິນ. ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາກໍໄດ້ຖືກເວທະນາກັດກິນແລ້ວ ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເຮົາພວມຖືກເວທະນາໃນປັດຈຸບັນກັດກິນຢູ່ໃນບັດນີ້. ຖ້າເຮົາຈັກຍິນດີເວທະນາໃນອະນາຄົດ, ໃນອະນາຄົດຕະການ ເຮົາກໍຈັກຖືກເວທະນາກັດກິນ ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເຮົາພວມຖືກເວທະນາໃນປັດຈຸບັນກັດກິນຢູ່ໃນບັດນີ້’. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມອາໄລໃຍດີໃນເວທະນາອະດີດ; ຍ່ອມບໍ່ຍິນດີເວທະນາອະນາຄົດ; ຍ່ອມປະຕິບັດเพื่อຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາປັດຈຸບັນ.
‘‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ သညာယ ခဇ္ဇာမိ…ပေ… အဟံ ခေါ ဧတရဟိ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇိံ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေဟိ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇာမီတိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတေ သင်္ခါရေ အဘိနန္ဒေယျံ[Pg.73]; အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇေယျံ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေဟိ သင်္ခါရေဟိ ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတေသု သင်္ခါရေသု အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတေ သင်္ခါရေ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နာနံ သင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.
“‘ໃນບັດນີ້ ເຮົາພວມຖືກສັນຍາກັດກິນ... (ລະ)... ໃນບັດນີ້ ເຮົາພວມຖືກສັງຂານທັງຫຼາຍກັດກິນ. ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາກໍໄດ້ຖືກສັງຂານທັງຫຼາຍກັດກິນແລ້ວ ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເຮົາພວມຖືກສັງຂານທັງຫຼາຍໃນປັດຈຸບັນກັດກິນຢູ່ໃນບັດນີ້. ຖ້າເຮົາຈັກຍິນດີສັງຂານທັງຫຼາຍໃນອະນາຄົດ, ໃນອະນາຄົດຕະການ ເຮົາກໍຈັກຖືກສັງຂານທັງຫຼາຍກັດກິນ ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເຮົາພວມຖືກສັງຂານທັງຫຼາຍໃນປັດຈຸບັນກັດກິນຢູ່ໃນບັດນີ້’. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມອາໄລໃຍດີໃນສັງຂານອະດີດ; ຍ່ອມບໍ່ຍິນດີສັງຂານອະນາຄົດ; ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານປັດຈຸບັນ.
‘‘‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ ဝိညာဏေန ခဇ္ဇာမိ. အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝိညာဏေန ခဇ္ဇိံ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ဝိညာဏေန ခဇ္ဇာမိ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အနာဂတံ ဝိညာဏံ အဘိနန္ဒေယျံ; အနာဂတမ္ပာဟံ အဒ္ဓါနံ ဧဝမေဝ ဝိညာဏေန ခဇ္ဇေယျံ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပစ္စုပ္ပန္နေန ဝိညာဏေန ခဇ္ဇာမီ’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ အတီတသ္မိံ ဝိညာဏသ္မိံ အနပေက္ခော ဟောတိ; အနာဂတံ ဝိညာဏံ နာဘိနန္ဒတိ; ပစ္စုပ္ပန္နဿ ဝိညာဏဿ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.
“‘ໃນບັດນີ້ ເຮົາພວມຖືກວິນຍານກັດກິນ. ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາກໍໄດ້ຖືກວິນຍານກັດກິນແລ້ວ ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເຮົາພວມຖືກວິນຍານໃນປັດຈຸບັນກັດກິນຢູ່ໃນບັດນີ້. ຖ້າເຮົາຈັກຍິນດີວິນຍານໃນອະນາຄົດ, ໃນອະນາຄົດຕະການ ເຮົາກໍຈັກຖືກວິນຍານກັດກິນ ເຊັ່ນດຽວກັບທີ່ເຮົາພວມຖືກວິນຍານໃນປັດຈຸບັນກັດກິນຢູ່ໃນບັດນີ້’. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມອາໄລໃຍດີໃນວິນຍານອະດີດ; ຍ່ອມບໍ່ຍິນດີວິນຍານອະນາຄົດ; ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມดັບແຫ່ງວິນຍານປັດຈຸບັນ.
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ … သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ’’.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີງທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ? ບໍ່ທ່ຽງ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກ? ເປັນທຸກ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຄວນຫຼືທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'? ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ? ບໍ່ທ່ຽງ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກ? ເປັນທຸກ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຄວນຫຼືທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'? ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ເພາະເຫດນັ້ນແລ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ ທັງໝົດນັ້ນ ຄວນເຫັນດ້ວຍປັນຍาອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ 'นັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'. ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ... ໄກຫຼືໃກ້ ທັງໝົດນັ້ນ ຄວນເຫັນດ້ວຍປັນຍาອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'.
‘‘အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော အပစိနာတိ, နော အာစိနာတိ; ပဇဟတိ, န ဥပါဒိယတိ; ဝိသိနေတိ, န ဥဿိနေတိ; ဝိဓူပေတိ, န သန္ဓူပေတိ. ကိဉ္စ အပစိနာတိ, နော အာစိနာတိ? ရူပံ အပစိနာတိ, နော အာစိနာတိ; ဝေဒနံ [Pg.74]… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အပစိနာတိ, နော အာစိနာတိ. ကိဉ္စ ပဇဟတိ, န ဥပါဒိယတိ? ရူပံ ပဇဟတိ, န ဥပါဒိယတိ; ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ပဇဟတိ, န ဥပါဒိယတိ. ကိဉ္စ ဝိသိနေတိ, န ဥဿိနေတိ? ရူပံ ဝိသိနေတိ, န ဥဿိနေတိ; ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဝိသိနေတိ, န ဥဿိနေတိ. ကိဉ္စ ဝိဓူပေတိ, န သန္ဓူပေတိ? ရူပံ ဝိဓူပေတိ, န သန္ဓူပေတိ; ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဝိဓူပေတိ, န သန္ဓူပေတိ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຮຽກວ່າ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ຮື້ຖອນ ບໍ່ກໍ່ຮວບຮວມ, ຜູ້ລະຖິ້ມ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ, ຜູ້ກະຈັດກະຈາຍ ບໍ່ສະສົມ, ຜູ້ດັບມອດ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ລຸກໄໝ້. ກໍອະລິຍະສາວົກຮື້ຖອນ ບໍ່ກໍ່ຮວບຮວມແນວໃດ? ຄື ຮື້ຖອນຮູບ ບໍ່ກໍ່ຮວບຮວມຮູບ; ຮື້ຖອນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ບໍ່ກໍ່ຮວບຮວມວິນຍານ. ກໍອະລິຍະສາວົກລະຖິ້ມ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນແນວໃດ? ຄື ລະຖິ້ມຮູບ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນຮູບ; ລະຖິ້ມເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນວິນຍານ. ກໍອະລິຍະສາວົກກະຈັດກະຈາຍ ບໍ່ສະສົມແນວໃດ? ຄື ກະຈັດກະຈາຍຮູບ ບໍ່ສະສົມຮູບ; ກະຈັດກະຈາຍເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ບໍ່ສະສົມວິນຍານ. ກໍອະລິຍະສາວົກດັບມອດ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ລຸກໄໝ້ແນວໃດ? ຄື ດັບມອດຮູບ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຮູບລຸກໄໝ້; ດັບມອດເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ວິນຍານລຸກໄໝ້.
‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ… သညာယပိ… သင်္ခါရေသုပိ… ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອheັນຢ່າງນີ້ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນເວທະນາ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນສັນຍາ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນສັງຂານ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ; ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ'. ແລະຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ'.
‘‘အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ, အပစိနိတွာ ဌိတော နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ, ပဇဟိတွာ ဌိတော နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ, ဝိသိနေတွာ ဌိတော နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ. ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ? အပစိနိတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ; အပစိနိတွာ ဌိတော ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ နေဝါစိနာတိ န အပစိနာတိ. အပစိနိတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ? ပဇဟိတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ; ပဇဟိတွာ ဌိတော ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ. ပဇဟိတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ? ဝိသိနေတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ; ဝိသိနေတွာ ဌိတော ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ. ဝိသိနေတွာ ဌိတော ကိဉ္စ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ? ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ရူပံ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ; ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ. ဝိဓူပေတွာ ဌိတော ဧဝံဝိမုတ္တစိတ္တံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုံ သဣန္ဒာ ဒေဝါ သဗြဟ္မကာ သပဇာပတိကာ အာရကာဝ နမဿန္တိ –
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນຮຽກວ່າ ບໍ່ກໍ່ຮວບຮວມ ບໍ່ຮື້ຖອນ, ເປັນຜູ້ຮື້ຖອນແລ້ວຕັ້ງຢູ່; ບໍ່ລະຖິ້ມ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ, ເປັນຜູ້ລະຖິ້ມແລ້ວຕັ້ງຢູ່; ບໍ່ກະຈັດກະຈາຍ ບໍ່ສະສົມ, ເປັນຜູ້ກະຈັດກະຈາຍແລ້ວຕັ້ງຢູ່; ບໍ່ດັບມອດ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ລຸກໄໝ້, ເປັນຜູ້ດັບມອດແລ້ວຕັ້ງຢູ່. ກໍພິກຂຸບໍ່ກໍ່ຮວບຮວມ ບໍ່ຮື້ຖອນ, ເປັນຜູ້ຮື້ຖອນແລ້ວຕັ້ງຢູ່ແນວໃດ? ຄື ບໍ່ກໍ່ຮວບຮວມ ບໍ່ຮື້ຖອນຮູບ, ເປັນຜູ້ຮື້ຖອນຮູບແລ້ວຕັ້ງຢູ່; ບໍ່ກໍ່ຮວບຮວມ ບໍ່ຮື້ຖອນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ, ເປັນຜູ້ຮື້ຖອນວິນຍານແລ້ວຕັ້ງຢູ່. ກໍພິກຂຸບໍ່ລະຖິ້ມ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ, ເປັນຜູ້ລະຖິ້ມແລ້ວຕັ້ງຢູ່ແນວໃດ? ຄື ບໍ່ລະຖິ້ມ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນຮູບ, ເປັນຜູ້ລະຖິ້ມຮູບແລ້ວຕັ້ງຢູ່; ບໍ່ລະຖິ້ມ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ, ເປັນຜູ້ລະຖິ້ມວິນຍານແລ້ວຕັ້ງຢູ່. ກໍພິກຂຸບໍ່ກະຈັດກະຈາຍ ບໍ່ສະສົມ, ເປັນຜູ້ກະຈັດກະຈາຍແລ້ວຕັ້ງຢູ່ແນວໃດ? ຄື ບໍ່ກະຈັດກະຈາຍ ບໍ່ສະສົມຮູບ, ເປັນຜູ້ກະຈັດກະຈາຍຮູບແລ້ວຕັ້ງຢູ່; ບໍ່ກະຈັດກະຈາຍ ບໍ່ສະສົມເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ, ເປັນຜູ້ກະຈັດກະຈາຍວິນຍານແລ້ວຕັ້ງຢູ່. ກໍພິກຂຸບໍ່ດັບມອດ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ລຸກໄໝ້, ເປັນຜູ້ດັບມອດແລ້ວຕັ້ງຢູ່ແນວໃດ? ຄື ບໍ່ດັບມອດ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຮູບລຸກໄໝ້, ເປັນຜູ້ດັບມອດຮູບແລ້ວຕັ້ງຢູ່; ບໍ່ດັບມອດ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານລຸກໄໝ້, ເປັນຜູ້ດັບມອດວິນຍານແລ້ວຕັ້ງຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເທວະດາທັງຫຼາຍ ພ້ອມທັງພຣະອິນ ພຣະພຣົມ ແລະທ້າວປະຊາບໍດີ ຍ່ອມນ້ອມໄাবহ້ພິກຂຸຜູ້ມີຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຢ່າງນີ້ ແຕ່ທີ່ໄກແລວ່າ -
‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ;
ယဿ တေ နာဘိဇာနာမ, ယမ္ပိ နိဿာယ ဈာယသီ’’တိ. သတ္တမံ;
'ຂ້ານ້ອມໄຫວ້ພຣະອົງ ຜູ້ເປັນບຸລຸດອາຊານໄນ, ຂ້ານ້ອມໄຫວ້ພຣະອົງ ຜູ້ເປັນບຸລຸດອຸດົມ, ພວກຂ້າພະອົງບໍ່ອາດຮູ້ໄດ້ເລີຍວ່າ ພຣະອົງອາໄສທຳມະອັນໃດແລ້ວເພັ່ງພິນິດຢູ່'. (ຈົບສູດທີເຈັດ)
၈. ပိဏ္ဍောလျသုတ္တံ
໘. ປິ່ນໂດລະຍະສູດ (ສູດວ່າດ້ວຍການບິນທະບາດ)
၈၀. ဧကံ [Pg.75] သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏာမေတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကပိလဝတ္ထုံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန မဟာဝနံ တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ဗေလုဝလဋ္ဌိကာယ မူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ.
໘໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ນິໂຄຣທາຣາມ ເມືອງກະບິນລະພັດ ແຄວ້ນສັກກະ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຂັບໄລ່ພິກຂຸສົງດ້ວຍເຫດບາງປະການ ແລ້ວຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກ (ສະບົງ) ໃນເວລາເຊົ້າ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງເມືອງກະບິນລະພັດ. ຄັ້ງຊົງທ່ຽວບິນທະບາດໃນເມືອງກະບິນລະພັດແລ້ວ ໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດ ສະເດັດກັບຈາກບິນທະບາດ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າໄປຍັງປ່າມະຫາວັນເພື່ອພັກຜ່ອນໃນເວລາກາງເວັນ. ຊົງສະເດັດເຂົ້າໄປໃນປ່າມະຫາວັນແລ້ວ ປະທັບນັ່ງພັກຜ່ອນກາງເວັນ ທີ່ໂຄນຕົ້ນໝາກຕູມໜຸ່ມ.
အထ ခေါ ဘဂဝတော ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘မယာ ခေါ ဘိက္ခုသံဃော ပဗာဠှော. သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ. တေသံ မမံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ နာမ ဝစ္ဆဿ တရုဏဿ မာတရံ အပဿန္တဿ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော, ဧဝမေဝ သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ တေသံ မမံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ နာမ ဗီဇာနံ တရုဏာနံ ဥဒကံ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော, ဧဝမေဝ သန္တေတ္ထ…ပေ… တေသံ မမံ အလဘန္တာနံ ဒဿနာယ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. ယံနူနာဟံ ယထေဝ မယာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော, ဧဝမေဝ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှေယျံ ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ.
ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຫຼີກອອກໄປປະທັບຢູ່ຜູ້ດຽວໃນທີ່ສະຫງັດ ຄວາມດຳຣິແຫ່ງພຣະຫະໄທໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາໄດ້ຂັບໄລ່ພິກຂຸສົງໄປແລ້ວ. ໃນພິກຂຸສົງນີ້ ມີພິກຂຸບວດໃໝ່ ບວດໄດ້ບໍ່ດົນ ຫາກໍເຂົ້າມາສູ່ພຣະທຳວິນັຍນີ້. ເມື່ອພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ໄດ້ເຫັນເຮົາ ຄວາມປ່ຽນແປງຫຼືຄວາມແປປວນກໍຈະມີແກ່ພວກເຂົາ. ປຽບເໝືອນລູກງົວອ່ອນ ເມື່ອບໍ່ໄດ້ເຫັນແມ່ ຄວາມປ່ຽນແປງຫຼືຄວາມແປປວນກໍຈະມີແກ່ມັນ ຢ່າງໃດກໍດີ, ໃນພິກຂຸສົງນີ້ ມີພິກຂຸບວດໃໝ່ ບວດໄດ້ບໍ່ດົນ ຫາກໍເຂົ້າມາສູ່ພຣະທຳວິນັຍນີ້ ເມື່ອພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ເຫັນເຮົາ ຄວາມປ່ຽນແປງຫຼືຄວາມແປປວນກໍຈະມີແກ່ພວກເຂົາ ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ. ປຽບເໝືອນພືດອ່ອນໆ ເມື່ອບໍ່ໄດ້ຮັບນ້ຳ ຄວາມປ່ຽນແປງຫຼືຄວາມແປປວນກໍຈະມີແກ່ພວກມັນ ຢ່າງໃດກໍດີ, ໃນພິກຂຸສົງນີ້... ເມື່ອພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ເຫັນເຮົາ ຄວາມປ່ຽນແປງຫຼືຄວາມແປປວນກໍຈະມີແກ່ພວກເຂົາ ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນຈະອະນຸເຄາະພິກຂຸສົງໃນບັດນີ້ ເໝືອນດັ່ງທີ່ເຮົາເຄີຍອະນຸເຄາະພິກຂຸສົງມາແລ້ວໃນກ່ອນ'.
အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဘဂဝတော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ ဧဝမေဝ – ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော ဘဂဝတော ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝမေတံ, ဘဂဝါ; ဧဝမေတံ, သုဂတ! ဘဂဝတော, ဘန္တေ, ဘိက္ခုသံဃော ပဗာဠှော. သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ. တေသံ ဘဂဝန္တံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ နာမ ဝစ္ဆဿ တရုဏဿ မာတရံ အပဿန္တဿ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော, ဧဝမေဝ သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ [Pg.76] အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ တေသံ ဘဂဝန္တံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ နာမ ဗီဇာနံ တရုဏာနံ ဥဒကံ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော, ဧဝမေဝ သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ အလဘန္တာနံ ဒဿနာယ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော. အဘိနန္ဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ; အဘိဝဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. ယထေဝ ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော, ဧဝမေဝ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ.
ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວສະຫຳບໍດີພຣົມ ຊົງຊາບຄວາມດຳຣິແຫ່ງພຣະຫະໄທຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍຈິດຂອງຕົນແລ້ວ ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ອອກ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກໃຫ້ກັບເຂົ້າມາ ຢ່າງໃດກໍດີ, ທ້າວສະຫຳບໍດີພຣົມກໍອັນຕະຣະທານຈາກພຣົມມະໂລກ ມາປາກົດຢູ່ສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວສະຫຳບໍດີພຣົມຊົງຫົ່ມຜ້າອຸຕະລາສົງ (ຈີວອນ) ສະຫຼຽງບ່າຂ้างໜຶ່ງ ແລ້ວປະນົມອັນຊະລີໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນແທ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຢ່າງນັ້ນແທ້ ພຣະສຸຄົດ! ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຂັບໄລ່ພິກຂຸສົງໄປແລ້ວ. ໃນພິກຂຸສົງນີ້ ມີພິກຂຸບວດໃໝ່ ບວດໄດ້ບໍ່ດົນ ຫາກໍເຂົ້າມາສູ່ພຣະທຳວິນັຍນີ້. ເມື່ອພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄວາມປ່ຽນແປງຫຼືຄວາມແປປວນກໍຈະມີແກ່ພວກເຂົາ. ປຽບເໝືອນລູກງົວອ່ອນ ເມື່ອບໍ່ໄດ້ເຫັນແມ່ ຄວາມປ່ຽນແປງຫຼືຄວາມແປປວນກໍຈະມີແກ່ມັນ ຢ່າງໃດກໍດີ, ໃນພິກຂຸສົງນີ້ ມີພິກຂຸບວດໃໝ່ ບວດໄດ້ບໍ່ດົນ ຫາກໍເຂົ້າມາສູ່ພຣະທຳວິນັຍນີ້ ເມື່ອພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄວາມປ່ຽນແປງຫຼືຄວາມແປປວນກໍຈະມີແກ່ພວກເຂົາ ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ. ປຽບເໝືອນພືດອ່ອນໆ ເມື່ອບໍ່ໄດ້ຮັບນ້ຳ ຄວາມປ່ຽນແປງຫຼືຄວາມແປປວນກໍຈະມີແກ່ພວກມັນ ຢ່າງໃດກໍດີ, ໃນພິກຂຸສົງນີ້ ມີພິກຂຸບວດໃໝ่ ບວດໄດ້ບໍ່ດົນ ຫາກໍເຂົ້າມາສູ່ພຣະທຳວິນັຍນີ້ ເມື່ອພວກເຂົາບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າ ຄວາມປ່ຽນແປງຫຼືຄວາມແປປວນກໍຈະມີແກ່ພວກເຂົາ ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເພີດເພີນໃນພິກຂຸສົງເຖີດ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕ້ອນຮັບພິກຂຸສົງເຖີດ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸເຄາະພິກຂຸສົງໃນບັດນີ້ ເໝືອນດັ່ງທີ່ພຣະອົງເຄີຍອະນຸເຄາະພິກຂຸສົງມາແລ້ວໃນກ່ອນເຖີດ'.
အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ.
ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍດຸສະນີພາບ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວສະຫຳບໍດີພຣົມຊາບການຮັບນິມົນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວອັນຕະຣະທານໄປໃນທີ່ນັ້ນເອງ.
အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန နိဂြောဓာရာမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ ယထာ တေ ဘိက္ခူ (ဧကဒွီဟိကာယ သာရဇ္ဇမာနရူပါ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမေယျုံ. တေပိ ဘိက္ခူ ) ဧကဒွီဟိကာယ သာရဇ္ဇမာနရူပါ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາແລງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອອກຈາກທີ່ຫຼີກເຣັ້ນ ສະເດັດເຂົ້າໄປຍັງນິໂຄຣທາຣາມ; ຄັ້ງສະເດັດໄປເຖິງແລ້ວ ປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັ້ງປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງບັນດານອິດທາພິສັງຂານ (ສະແດງລິດ) ໃຫ້ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມເກງກົວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະອົງເທື່ອລະຮູບສອງຮູບ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນກໍມີຄວາມເກງກົວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເທື່ອລະຮູບສອງຮູບ; ຄັ້ງເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຢ່າງນີ້ວ່າ -
‘‘အန္တမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဇီဝိကာနံ ယဒိဒံ ပိဏ္ဍောလျံ. အဘိသာပေါယံ, ဘိက္ခဝေ, လောကသ္မိံ ပိဏ္ဍောလော ဝိစရသိ ပတ္တပါဏီတိ. တဉ္စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တာ ဥပေန္တိ အတ္ထဝသိကာ, အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ; နေဝ ရာဇာဘိနီတာ, န စောရာဘိနီတာ, န ဣဏဋ္ဋာ, န ဘယဋ္ဋာ, န အာဇီဝိကာပကတာ; အပိ စ ခေါ ဩတိဏ္ဏာမှ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏာ ဒုက္ခပရေတာ အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာတိ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາການລ້ຽງຊີບທັງຫຼາຍ ການທ່ຽວບິນທະບາດ (ການຂໍທານ) ນີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຕ່ຳຕ້ອຍທີ່ສຸດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ຄຳວ່າ 'ເຈົ້າຄົນຂໍທານ ຖືບາດທ່ຽວໄປ' ນີ້ ເປັນຄຳກ່າວຮ້າຍ (ຄຳດ່າແຊ່ງ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຖິງຢ່າງນັ້ນກໍດີ ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີປະໂຫຍດເປັນທີ່ຕັ້ງ ອາໄສອຳນາດແຫ່ງປະໂຫຍດ ຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງການລ້ຽງຊີບນັ້ນ; ບໍ່ແມ່ນເພາະຖືກພະລາຊາບັງຄັບ, ບໍ່ແມ່ນເພາະຖືກໂຈນບັງຄັບ, ບໍ່ແມ່ນເພາະເປັນໜີ້, ບໍ່ແມ່ນເພາະໄພຄຸກຄາມ, ບໍ່ແມ່ນເພາະຫາທາງລ້ຽງຊີບບໍ່ໄດ້; ແຕ່ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຂົາເຈົ້າເຂົ້າເຖິງດ້ວຍຄິດວ່າ 'ພວກເຮົາຖືກຄວາມເກີດ, ຄວາມແກ່, ຄວາມຕາຍ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ, ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຄອບງຳແລ້ວ, ເປັນຜູ້ມີຄວາມທຸກຢັ່ງລົງແລ້ວ, ມີຄວາມທຸກຖ້ວມທັບແລ້ວ, ເຮັດແນວໃດ ການເຮັດໃຫ້ສຸດສິ້ນແຫ່ງກອງທຸກທັງປວງນີ້ ຈະເພິ່ງປາກົດໄດ້'.
‘‘ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော စာယံ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တော. သော စ ဟောတိ အဘိဇ္ဈာလု ကာမေသု တိဗ္ဗသာရာဂေါ ဗျာပန္နစိတ္တော ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော အသမာဟိတော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ပါကတိန္ဒြိယော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ[Pg.77], ဆဝါလာတံ ဥဘတောပဒိတ္တံ မဇ္ဈေ ဂူထဂတံ, နေဝ ဂါမေ ကဋ္ဌတ္ထံ ဖရတိ, နာရညေ ကဋ္ဌတ္ထံ ဖရတိ. တထူပမာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ပုဂ္ဂလံ ဝဒါမိ ဂိဟိဘောဂါ စ ပရိဟီနော, သာမညတ္ထဉ္စ န ပရိပူရေတိ.
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກຸລີບຸດນີ້ບວດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ແຕ່ເຂົາກັບເປັນຜູ້ມັກເພັ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ນັ້ນ ມີຄວາມກຳໜັດແຮງກ້າໃນກາມທັງຫຼາຍ ມີຈິດພະຍາບາດ ມີຄວາມດຳຣິໃນໃຈອັນປະທຸສະຮ້າຍ ຫຼົງລືມສະຕິ ບໍ່ຮູ້ຕົວ ຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ຟຸ້ງຊ່ານ ບໍ່ສຳລວມອິນຊີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນດຸ້ນຟືນຈາກເຊີງຕະກອນ ທີ່ໄຟໄໝ້ທັງສອງສົ້ນ ແລະກົງກາງກໍເປື້ອນຄູດ (ອາຈົມ) ຍ່ອມໃຊ້ເປັນໄມ້ສ້າງປະໂຫຍດໃນບ້ານກໍບໍ່ໄດ້ ໃຊ້ເປັນໄມ້ສ້າງປະໂຫຍດໃນປ່າກໍບໍ່ໄດ້ ຢ່າງໃດກໍດີ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວເຖິງບຸກຄົນນີ້ວ່າ ປຽບເໝືອນດຸ້ນຟືນນັ້ນ ເພາະເສື່ອມຈາກໂພຄະແຫ່ງຄະລຶຫັດແລ້ວ ແລະທັງບໍ່ເຮັດປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະໃຫ້ບໍລິບູນ.
‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, အကုသလဝိတက္ကာ – ကာမဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကော. ဣမေ စ ဘိက္ခဝေ, တယော အကုသလဝိတက္ကာ ကွ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ? စတူသု ဝါ သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တဿ ဝိဟရတော အနိမိတ္တံ ဝါ သမာဓိံ ဘာဝယတော. ယာဝဉ္စိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အလမေဝ အနိမိတ္တော သမာဓိ ဘာဝေတုံ. အနိမိတ္တော, ဘိက္ခဝေ, သမာဓိ ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະກຸສົນວິດຕົກ 3 ປະການນີ້ ຄື: ກາມະວິດຕົກ, ພະຍາປາດາວິດຕົກ, ວິຫິງສາວິດຕົກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະກຸສົນວິດຕົກ 3 ປະການນີ້ ຍ່ອມດັບໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອໃນທີ່ໃດ? ຄື ໃນຜູ້ທີ່ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີແລ້ວໃນສະຕິປັດຖານ 4 ຫຼື ຜູ້ທີ່ຈະເລີນອະນິມິດຕະສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນການສົມຄວນແທ້ໆ ທີ່ຈະຈະເລີນອະນິມິດຕະສະມາທິນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະນິມິດຕະສະມາທິ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ."
‘‘ဒွေမာ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိယော – ဘဝဒိဋ္ဌိ စ ဝိဘဝဒိဋ္ဌိ စ. တတြ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ တံ ကိဉ္စိ လောကသ္မိံ ယမဟံ ဥပါဒိယမာနော န ဝဇ္ဇဝါ အဿ’န္တိ? သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘နတ္ထိ နု ခေါ တံ ကိဉ္စိ လောကသ္မိံ ယမဟံ ဥပါဒိယမာနော န ဝဇ္ဇဝါ အဿံ. အဟဉှိ ရူပညေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယေယျံ ဝေဒနညေဝ… သညညေဝ… သင်္ခါရေယေဝ ဝိညာဏညေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယေယျံ. တဿ မေ အဿ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ; ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ; ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝေယျုံ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော အဿာ’’’တိ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທິດຖິ 2 ປະການນີ້ ຄື: ພະວະທິດຖິ ແລະ ວິພະວະທິດຖິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທິດຖິ 2 ປະການນັ້ນ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ມີສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງໃນໂລກນີ້ບໍ່ ທີ່ເຮົາເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນແລ້ວ ຈະບໍ່ມີໂທດ?' ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ບໍ່ມີສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງໃນໂລກນີ້ເລີຍ ທີ່ເຮົາເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນແລ້ວ ຈະບໍ່ມີໂທດ. ເພາະວ່າ ເມື່ອເຮົາຍຶດໝັ້ນ ຍ່ອມຍຶດໝັ້ນແຕ່ຮູບເທົ່ານັ້ນ, ຍຶດໝັ້ນແຕ່ເວທະນາເທົ່ານັ້ນ... ແຕ່ສັນຍາເທົ່ານັ້ນ... ແຕ່ສັງຂານທັງຫຼາຍເທົ່ານັ້ນ... ຍຶດໝັ້ນແຕ່ວິນຍານເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອເຮົາມີອຸປະທານນັ້ນເປັນປັດໄຈ ພົບກໍຍ່ອມມີ; ເພາະພົບເປັນປັດໄຈ ຊາດກໍຍ່ອມມີ; ເພາະຊາດເປັນປັດໄຈ ຊະລາມໍລະນະ ໂສກະ ປະລິເທວະ ທຸກຂະ ໂທມະນັດສະ ແລະ ອຸປາຍາສະ ກໍຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກອງທຸກທັງສິ້ນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້'."
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ…ပေ… တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ပဿံ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກ?" "ເປັນທຸກ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຄວນຫຼືທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ: 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, นັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ'?" "ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຯລຯ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນແລ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງວ່າ: '...ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'." ສູດທີແປດ.
၉. ပါလိလေယျသုတ္တံ
໙. ປາລິເລຍຍະສູດ
၈၁. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကောသမ္ဗိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကောသမ္ဗိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော သာမံ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနာမန္တေတွာ [Pg.78] ဥပဋ္ဌာကေ အနပလောကေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ဧကော အဒုတိယော စာရိကံ ပက္ကာမိ.
໘໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສຳພີ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງສະບົງ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ເສດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງເມືອງໂກສຳພີ. ຄັ້ນຊົງທ່ຽວບິນທະບາດໃນເມືອງໂກສຳພີແລ້ວ ເວລາພາຍຫຼັງພັດຕາກັບຈາກບິນທະບາດ ຊົງເກັບມ້ຽນເສນາສະນະດ້ວຍພຣະອົງເອງ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ບອກກ່າວອຸປະຖາກ ບໍ່ໄດ້ອຳລາພິກຂຸສົງ ເສດັດຈາລີກໄປແຕ່ພຣະອົງດຽວ ບໍ່ມີເພື່ອນສອງ.
အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧသာဝုသော, အာနန္ဒ, ဘဂဝါ သာမံ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနာမန္တေတွာ ဥပဋ္ဌာကေ အနပလောကေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ဧကော အဒုတိယော စာရိကံ ပက္ကန္တော’’တိ. ‘‘ယသ္မိံ, အာဝုသော, သမယေ ဘဂဝါ သာမံ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အနာမန္တေတွာ ဥပဋ္ဌာကေ အနပလောကေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ ဧကော အဒုတိယော စာရိကံ ပက္ကမတိ, ဧကောဝ ဘဂဝါ တသ္မိံ သမယေ ဝိဟရိတုကာမော ဟောတိ; န ဘဂဝါ တသ္မိံ သမယေ ကေနစိ အနုဗန္ဓိတဗ္ဗော ဟောတီ’’တိ.
ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເສດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະອານົນ ເຖິງທີ່ຢູ່ ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະອານົນດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານອານົນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເກັບມ້ຽນເສນາສະນະດ້ວຍພຣະອົງເອງ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ບອກກ່າວອຸປະຖາກ ບໍ່ໄດ້ອຳລາພິກຂຸສົງ ເສດັດຈາລີກໄປແຕ່ພຣະອົງດຽວ ບໍ່ມີເພື່ອນສອງແລ້ວ.' 'ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ, ໃນສະໄໝໃດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເກັບມ້ຽນເສນາສະນະດ້ວຍພຣະອົງເອງ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ບອກກ່າວອຸປະຖາກ ບໍ່ໄດ້ອຳລາພິກຂຸສົງ ເສດັດຈາລີກໄປແຕ່ພຣະອົງດຽວ ບໍ່ມີເພື່ອນສອງ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງມີພຣະປະສົງຈະປະທັບຢູ່ແຕ່ພຣະອົງດຽວ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ໃຜໆ ບໍ່ຄວນຕິດຕາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄປເລີຍ'.
အထ ခေါ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ပါလိလေယျကံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ပါလိလေယျကေ ဝိဟရတိ ဘဒ္ဒသာလမူလေ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘စိရဿုတာ ခေါ နော, အာဝုသော အာနန္ဒ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ ဓမ္မီ ကထာ; ဣစ္ဆာမ မယံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ ဓမ္မိံ ကထံ သောတု’’န္တိ.
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເສດັດຈາລີກໄປໂດຍລຳດັບ ຈົນເຖິງເມືອງປາລິເລຍຍະກະ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄນຕົ້ນຮັງອັນງົດງາມໃນເມືອງປາລິເລຍຍະກະນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະອານົນ ເຖິງທີ່ຢູ່ ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບທ່ານພຣະອານົນ. ຄັ້ນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະອານົນດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານອານົນ, ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ຟັງພຣະທຳມະເທດສະໜາສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນເວລາດົນນານແລ້ວ; ພວກຂ້ານ້ອຍປາດຖະໜາຈະຟັງພຣະທຳມະເທດສະໜາສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ທ່ານອານົນ'.
အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ယေန ပါလိလေယျကံ ဘဒ္ဒသာလမူလံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ကထံ နု ခေါ ဇာနတော ကထံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’တိ? အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ ဘိက္ခုနော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဝိစယသော ဒေသိတော, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော; ဝိစယသော ဒေသိတာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ; ဝိစယသော ဒေသိတာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ; ဝိစယသော [Pg.79] ဒေသိတာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ; ဝိစယသော ဒေသိတာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ; ဝိစယသော ဒေသိတာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ; ဝိစယသော ဒေသိတာ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂါ; ဝိစယသော ဒေသိတော အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. ဧဝံ ဝိစယသော ဒေသိတော, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မော. ဧဝံ ဝိစယသော ဒေသိတေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဓမ္မေ အထ စ ပနိဓေကစ္စဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ကထံ နု ခေါ ဇာနတော ကထံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’’တိ?
ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ ນະ ໂຄນຕົ້ນຮັງອັນງົດງາມ ໃນເມືອງປາລິເລຍຍະກະ ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ເຫັນແຈ້ງ ສະມາທານ ອາດຫານ ລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ຄວາມຕຶກນຶກທາງໃຈເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ?' ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບຄວາມຕຶກນຶກໃນใจຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນດ້ວຍພຣະຫະໄທແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳທີ່ເຮົາສະແດງແລ້ວໂດຍການຈຳແນກ; ສະຕິປັດຖານ 4 ເຮົາສະແດງແລ້ວໂດຍການຈຳແນກ; ສັມມັບປະທານ 4 ເຮົາສະແດງແລ້ວໂດຍການຈຳແນກ; ອິດທິບາດ 4 ເຮົາສະແດງແລ້ວໂດຍການຈຳແນກ; ອິນຊີ 5 ເຮົາສະແດງແລ້ວໂດຍການຈຳແນກ; ພະລະ 5 ເຮົາສະແດງແລ້ວໂດຍການຈຳແນກ; ໂພດຊົງ 7 ເຮົາສະແດງແລ້ວໂດຍການຈຳແນກ; ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ເຮົາສະແດງແລ້ວໂດຍການຈຳແນກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳທີ່ເຮົາສະແດງແລ້ວໂດຍການຈຳແນກຢ່າງນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອທຳທີ່ເຮົາສະແດງແລ້ວໂດຍການຈຳແນກຢ່າງນີ້ແລ້ວ ກໍຍັງມີຄວາມຕຶກນຶກທາງໃຈເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸບາງຮູບໃນທຳມະວິນັຍນີ້ດັ່ງນີ້ວ່າ: "ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ?"'
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ. ယာ ခေါ ပန သာ, ဘိက္ခဝေ, သမနုပဿနာ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ; တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. သာပိ ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. သောပိ ဖဿော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທຳ, ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດບຸລຸດທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດບຸລຸດທຳ ຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບວ່າເປັນຕົວຕົນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຕາມເຫັນນັ້ນແລ ເປັນສັງຂານ. ກໍສັງຂານນັ້ນ ມີຫຍັງເປັນເຫດ ມີຫຍັງເປັນສະມຸດຖານ ມີຫຍັງເປັນກຳເນີດ ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງເກີດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕັນຫາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ຖືກກະທົບແລ້ວດ້ວຍເວທະນາອັນເກີດຈາກອະວິຊຊາສັມຜັດ; ສັງຂານນັ້ນເກີດຈາກຕັນຫານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ ແມ້ສັງຂານນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ແມ້ຕັນຫາກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ແມ້ເວທະນາກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ແມ້ຜັດສະກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ແມ້ອະວິຊຊາກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢ່າງນີ້ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ."
‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ; အပိ စ ခေါ ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ. ယာ ခေါ ပန သာ, ဘိက္ခဝေ, သမနုပဿနာ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ; တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ… သာပိ ဝေဒနာ… သောပိ ဖဿော… သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.
"ເຂົາບໍ່ໄດ້ຕາມເຫັນຮູບວ່າເປັນຕົວຕົນກໍຈິງ; ແຕ່ຕາມເຫັນຕົວຕົນວ່າຮູບມີຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຕາມເຫັນນັ້ນແລ ເປັນສັງຂານ. ກໍສັງຂານນັ້ນ ມີຫຍັງເປັນເຫດ ມີຫຍັງເປັນສະມຸດຖານ ມີຫຍັງເປັນກຳເນີດ ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງເກີດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕັນຫາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ຖືກກະທົບແລ້ວດ້ວຍເວທະນາອັນເກີດຈາກອະວິຊຊາສັມຜັດ; ສັງຂານນັ້ນເກີດຈາກຕັນຫານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ ແມ້ສັງຂານນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ແມ້ຕັນຫາກໍດີ... ແມ້ເວທະນາກໍດີ... ແມ້ຜັດສະກໍດີ... ແມ້ອະວິຊຊາກໍດີ ກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢ່າງນີ້ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ."
‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ; အပိ စ ခေါ အတ္တနိ ရူပံ သမနုပဿတိ. ယာ ခေါ ပန သာ, ဘိက္ခဝေ[Pg.80], သမနုပဿနာ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ; တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ… သာပိ ဝေဒနာ… သောပိ ဖဿော… သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.
"ເຂົາບໍ່ໄດ້ຕາມເຫັນຮູບວ່າເປັນຕົວຕົນ, ບໍ່ໄດ້ຕາມເຫັນຕົວຕົນວ່າຮູບມີຢູ່ກໍຈິງ; ແຕ່ຕາມເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຕາມເຫັນນັ້ນແລ ເປັນສັງຂານ. ກໍສັງຂານນັ້ນ ມີຫຍັງເປັນເຫດ ມີຫຍັງເປັນສະມຸດຖານ ມີຫຍັງເປັນກຳເນີດ ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງເກີດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕັນຫາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ຖືກກະທົບແລ້ວດ້ວຍເວທະນາອັນເກີດຈາກອະວິຊຊາສັມຜັດ; ສັງຂານນັ້ນເກີດຈາກຕັນຫານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ ແມ້ສັງຂານນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ແມ້ຕັນຫາກໍດີ... ແມ້ເວທະນາກໍດີ... ແມ້ຜັດສະກໍດີ... ແມ້ອະວິຊຊາກໍດີ ກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢ່າງນີ້ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ."
‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ, န အတ္တနိ ရူပံ သမနုပဿတိ; အပိ စ ခေါ ရူပသ္မိံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ. ယာ ခေါ ပန သာ, ဘိက္ခဝေ, သမနုပဿနာ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒယိတေ ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ; တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ … သာပိ ဝေဒနာ… သောပိ ဖဿော… သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော…ပေ… အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.
"ເຂົາບໍ່ໄດ້ຕາມເຫັນຮູບວ່າເປັນຕົວຕົນ, ບໍ່ໄດ້ຕາມເຫັນຕົວຕົນວ່າຮູບມີຢູ່, ບໍ່ໄດ້ຕາມເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນກໍຈິງ; ແຕ່ຕາມເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການຕາມເຫັນນັ້ນແລ ເປັນສັງຂານ. ກໍສັງຂານນັ້ນ ມີຫຍັງເປັນເຫດ ມີຫຍັງເປັນສະມຸດຖານ ມີຫຍັງເປັນກຳເນີດ ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງເກີດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕັນຫາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ຖືກກະທົບແລ້ວດ້ວຍເວທະນາອັນເກີດຈາກອະວິຊຊາສັມຜັດ; ສັງຂານນັ້ນເກີດຈາກຕັນຫານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ ແມ້ສັງຂານນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ແມ້ຕັນຫາກໍດີ... ແມ້ເວທະນາກໍດີ... ແມ້ຜັດສະກໍດີ... ແມ້ອະວິຊຊາກໍດີ ກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢ່າງນີ້... ຯລຯ... ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ."
‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ; အပိ စ ခေါ ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, အပိ စ ခေါ ဝေဒနာဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ, အပိ စ ခေါ အတ္တနိ ဝေဒနံ သမနုပဿတိ, အပိ စ ခေါ ဝေဒနာယ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ; အပိ စ ခေါ သညံ… အပိ စ ခေါ သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ, အပိ စ ခေါ သင်္ခါရဝန္တံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ, အပိ စ ခေါ အတ္တနိ သင်္ခါရေ သမနုပဿတိ, အပိ စ ခေါ သင်္ခါရေသု အတ္တာနံ သမနုပဿတိ; အပိ စ ခေါ ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, အပိ စ ခေါ ဝိညာဏဝန္တံ အတ္တာနံ, အပိ စ ခေါ အတ္တနိ ဝိညာဏံ, အပိ စ ခေါ ဝိညာဏသ္မိံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ. ယာ ခေါ ပန သာ, ဘိက္ခဝေ, သမနုပဿနာ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော…ပေ… ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒယိတေ ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ; တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ… သာပိ ဝေဒနာ… သောပိ ဖဿော [Pg.81]… သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.
ຍ່ອມບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນຕົວຕົນວ່າມີຮູບ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ບໍ່ພິຈາລະນາext ຕົວຕົນໃນຮູບ; ແຕ່ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຕົວຕົນວ່າມີເວທະນາ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນຕົວຕົນ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຕົວຕົນໃນເວທະນາ; ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຕົວຕົນວ່າມີສັງຂານ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານໃນຕົວຕົນ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຕົວຕົນໃນສັງຂານ; ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຕົວຕົນວ່າມີວິນຍານ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການພິຈາລະນາເຫັນນັ້ນແລ ເປັນສັງຂານ. ກໍສັງຂານນັ້ນ ມີຫຍັງເປັນເຫດເຄົ້າ... ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕັນຫາຜູດຂຶ້ນແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ຖືກກະທົບແລ້ວດ້ວຍເວທະນາອັນເກີດຈາກອະວິຊາສຳຜັດ; ສັງຂານນັ້ນເກີດຈາກຕັນຫານັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຖິງແມ່ນສັງຂານນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ເຖິງແມ່ນຕັນຫານັ້ນ... ເຖິງແມ່ນເວທະນານັ້ນ... ເຖິງແມ່ນຜັດສະນັ້ນ... ເຖິງແມ່ນອະວິຊານັ້ນ ກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ.
‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ; အပိ စ ခေါ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘သော အတ္တာ သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ. ယာ ခေါ ပန သာ, ဘိက္ခဝေ, သဿတဒိဋ္ဌိ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော…ပေ… ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.
ຍ່ອມບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານ... ບໍ່ພິຈາລະນາext ວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ; ແຕ່ຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຕົວຕົນນັ້ນກໍຄືໂລກນັ້ນ, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທຳມະດາ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຫັນວ່າທ່ຽງ (ສັດສະຕະທິຖິ) ນັ້ນແລ ເປັນສັງຂານ. ກໍສັງຂານນັ້ນ ມີຫຍັງເປັນເຫດເຄົ້າ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ.
‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝေဒနံ … န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ; နာပိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘သော အတ္တာ သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ. အပိ စ ခေါ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘နော စဿံ နော စ မေ သိယာ နာဘဝိဿံ န မေ ဘဝိဿတီ’တိ. ယာ ခေါ ပန သာ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ; တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော…ပေ… ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ.
ຍ່ອມບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ; ທັງບໍ່ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຕົວຕົນນັ້ນກໍຄືໂລກນັ້ນ, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທຳມະດາ'; ແຕ່ຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຖ້າເຮົາບໍ່ເພິ່ງມີ, ເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກຂອງເຮົາກໍບໍ່ເພິ່ງມີ; ຖ້າເຮົາຈັກບໍ່ມີ, ເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເຫັນວ່າຂາດສູນ (ອຸດເຊທະທິຖິ) ນັ້ນແລ ເປັນສັງຂານ. ກໍສັງຂານນັ້ນ ມີຫຍັງເປັນເຫດເຄົ້າ ມີຫຍັງເປັນເຫດເກີດ ມີຫຍັງເປັນກຳເນີດ ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕັນຫາຜູດຂຶ້ນແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ຖືກກະທົບແລ້ວດ້ວຍເວທະນາອັນເກີດຈາກອະວິຊາສຳຜັດ; ສັງຂານນັ້ນເກີດຈາກຕັນຫານັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຖິງແມ່ນສັງຂານນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ.
‘‘န ဟေဝ ခေါ ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ…ပေ… န ဝိညာဏသ္မိံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, နာပိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘သော အတ္တာ သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ; နာပိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘နော စဿံ နော စ မေ သိယာ နာဘဝိဿံ န မေ ဘဝိဿတီ’တိ; အပိ စ ခေါ ကင်္ခီ ဟောတိ ဝိစိကိစ္ဆီ အနိဋ္ဌင်္ဂတော သဒ္ဓမ္မေ. ယာ ခေါ ပန သာ, ဘိက္ခဝေ, ကင်္ခိတာ ဝိစိကိစ္ဆိတာ အနိဋ္ဌင်္ဂတတာ သဒ္ဓမ္မေ သင်္ခါရော သော. သော ပန သင်္ခါရော ကိံနိဒါနော ကိံသမုဒယော ကိံဇာတိကော ကိံပဘဝေါ? အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿဇေန, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒယိတေန ဖုဋ္ဌဿ အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဥပ္ပန္နာ တဏှာ; တတောဇော သော သင်္ခါရော. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော သင်္ခတော [Pg.82] ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ တဏှာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. သာပိ ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. သောပိ ဖဿော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော. သာပိ အဝိဇ္ဇာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အနန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’တိ. နဝမံ.
ຍ່ອມບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ... ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ, ທັງບໍ່ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຕົວຕົນນັ້ນກໍຄືໂລກນັ້ນ, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທຳມະດາ'; ທັງບໍ່ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຖ້າເຮົາບໍ່ເພິ່ງມີ, ເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກຂອງເຮົາກໍບໍ່ເພິ່ງມີ; ຖ້າເຮົາຈັກບໍ່ມີ, ເຄື່ອງອຸປະໂພກບໍລິໂພກของເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ'; ແຕ່ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີຄວາມສົງໄສ, ມີຄວາມເຄືອບແຄງ, ບໍ່ເຖິງຄວາມຕົກລົງໃນພະສັດທຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມສົງໄສ, ຄວາມເຄືອບແຄງ, ຄວາມບໍ່ເຖິງຄວາມຕົກລົງໃນພະສັດທຳນັ້ນແລ ເປັນສັງຂານ. ກໍສັງຂານນັ້ນ ມີຫຍັງເປັນເຫດເຄົ້າ ມີຫຍັງເປັນເຫດເກີດ ມີຫຍັງເປັນກຳເນີດ ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕັນຫາຜູດຂຶ້ນແກ່ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ຖືກກະທົບແລ້ວດ້ວຍເວທະນາອັນເກີດຈາກອະວິຊາສຳຜັດ; ສັງຂານນັ້ນເກີດຈາກຕັນຫານັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຖິງແມ່ນສັງຂານນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ເຖິງແມ່ນຕັນຫານັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ເຖິງແມ່ນເວທະນານັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ເຖິງແມ່ນຜັດສະນັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ເຖິງແມ່ນອະວິຊານັ້ນກໍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີໃນລຳດັບ. ສູດທີເກົ້າ.
၁၀. ပုဏ္ဏမသုတ္တံ
໑໐. ປຸນນະມະສູດ
၈၂. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ပုဏ္ဏာယ ပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အဇ္ဈောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ.
໘໒. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ບຸບພະຣາມ ປາສາດຂອງນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາຕາ ເຂດພະນະຄອນສາວັດຖີ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ໃນວັນອຸໂປສົດ ໑໕ ຄ່ຳ ຄືນວັນເພັງພະຈັນເຕັມດວງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແວດລ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ ປະທັບນັ່ງຢູ່ກາງແຈ້ງ.
အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုစ္ဆေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ကိဉ္စိဒေဝ ဒေသံ, သစေ မေ ဘဂဝါ ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ တွံ, ဘိက္ခု, သကေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ပုစ္ဆ ယဒါကင်္ခသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ သကေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမေ နု ခေါ, ဘန္တေ, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော’’တိ.
ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຈີວອນສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລ້ວກາບທູນວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງເພິ່ງຖາມພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າບາງປະການ ຫາກພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງເປີດໂອກາດ ເພື່ອຕອບບັນຫາແກ່ຂ້າພະອົງ'. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງນັ່ງຢູ່ເທິງອາສະນະຂອງຕົນ ແລ້ວຖາມບັນຫາຕາມທີ່ເຈົ້າປາຖະໜາເຖີດ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຮັບສະໜອງພະດຳລັດວ່າ: 'ຢ່າງນັ້ນ ພະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ' ແລ້ວນັ່ງເທິງອາສະນະຂອງຕົນ ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ແມ່ນບໍ່ ໄດ້ແກ່: ຮູປູປະທານັກຂັນ, ເවທະນູປະທານັກຂັນ, ສັນຍູປະທານັກຂັນ, ສັງຂາຣູປະທານັກຂັນ, ວິນຍານູປະທານັກຂັນ?'
‘‘ဣမေ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ; သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –
'ພິກຂຸ, ອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ໄດ້ແກ່: ຮູປູປະທານັກຂັນ... ວິນຍານູປະທານັກຂັນ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຊື່ນຊົມຍິນດີພະດຳລັດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ດີແທ້ ພະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ' ແລ້ວໄດ້ທູນຖາມບັນຫາທີ່ຍິ່ງຂຶ້ນໄປວ່າ:
‘‘ဣမေ ခေါ ပန, ဘန္တေ, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ကိံမူလကာ’’တိ? ‘‘ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခု, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဆန္ဒမူလကာ’’တိ…ပေ… တညေဝ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဥပါဒါနံ တေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဥဒါဟု အညတြ ပဉ္စဟိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓေဟိ ဥပါဒါနန္တိ? ‘‘န ခေါ, ဘိက္ခု, တညေဝ ဥပါဒါနံ တေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ နာပိ အညတြ ပဉ္စဟိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓေဟိ ဥပါဒါနံ, အပိ စ ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ ဥပါဒါန’’န္တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု…ပေ… ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –
'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີຫຍັງເປັນຮາກເຫງົ້າ?' 'ພິກຂຸ, ອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີສັນທະ ເປັນຮາກເຫງົ້າ'... 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອຸປະທານນັ້ນ ເປັນອັນດຽວກັນກັບອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຫຼືວ່າ ອຸປະທານເປັນຄົນລະຢ່າງກັບອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້?' 'ພິກຂຸ, ອຸປະທານບໍ່ແມ່ນອັນດຽວກັນກັບອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ແລະທັງບໍ່ແມ່ນຄົນລະຢ່າງກັບອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະຣາຄະ) ໃນອຸປະທານັກຂັນ ໕ ນັ້ນແລ ເປັນຕົວອຸປະທານໃນຂັນເຫຼົ່ານັ້ນ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຊື່ນຊົມຍິນດີ... ແລ້ວໄດ້ທູນຖາມບັນຫາທີ່ຍິ່ງຂຶ້ນໄປວ່າ:
‘‘သိယာ [Pg.83] ပန, ဘန္တေ, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဆန္ဒရာဂဝေမတ္တတာ’’တိ? ‘‘သိယာ, ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံဝေဒနော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံသညော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, သိယာ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဆန္ဒရာဂဝေမတ္တတာ’’တိ? ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု…ပေ… ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –
'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງສັນທະຣາຄະ (ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ) ໃນອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະການ ຈະເພິ່ງມີໄດ້ບໍ່?' 'ພິກຂຸ, ເພິ່ງມີໄດ້' ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ໃນອະນາຄົດຕະການ ເຮົາເພິ່ງມີຮູບຢ່າງນີ້, ເຮົາເພິ່ງມີເວທະນາຢ່າງນີ້, ເຮົາເພິ່ງມີສັນຍາຢ່າງນີ້, ເຮົາເພິ່ງມີສັງຂານຢ່າງນີ້, ເຮົາເພິ່ງມີວິນຍານຢ່າງນີ້". ພິກຂຸ, ຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງສັນທະຣາຄະໃນອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະການ ເພິ່ງມີໄດ້ຢ່າງນີ້ແລ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຊື່ນຊົມຍິນດີ... ແລ້ວໄດ້ທູນຖາມບັນຫາທີ່ຍິ່ງຂຶ້ນໄປວ່າ:
‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ခန္ဓာနံ ခန္ဓာဓိဝစန’’န္တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ဘိက္ခု, ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, အယံ ဝုစ္စတိ ရူပက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ … ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, အယံ ဝုစ္စတိ ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘိက္ခု, ခန္ဓာနံ ခန္ဓာဓိဝစန’’န္တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု…ပေ… အပုစ္ဆိ –
'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງໃດໜໍ ຊື່ວ່າຂັນ ຈຶ່ງເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງຂັນທັງຫຼາຍ?' 'ພິກຂຸ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ບໍ່ວ່າຈະເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ຫຼືປັດຈຸບັນ, ພາຍໃນ ຫຼືພາຍນອກ, ຫຍາບ ຫຼືລະອຽດ, ຊົ່ວ ຫຼືປະນີດ, ໄກ ຫຼືໃກ້, ນີ້ເອີ້ນວ່າ ຮູບຂັນ. ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ບໍ່ວ່າຈະເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ຫຼືປັດຈຸບັນ, ພາຍໃນ ຫຼືພາຍນອກ, ຫຍາບ ຫຼືລະອຽດ, ຊົ່ວ ຫຼືປະນີດ, ໄກ ຫຼືໃກ້, ນີ້ເອີ້ນວ່າ ວິນຍານຂັນ. ພິກຂຸ, ພຽງເທົ່ານີ້ແລ ຊື່ວ່າຂັນ ຈຶ່ງເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງຂັນທັງຫຼາຍ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຊື່ນຊົມຍິນດີ... ແລ້ວໄດ້ທູນຖາມວ່າ:
‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ရူပက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ; ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ; ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော သညာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ; ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော သင်္ခါရက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ; ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယာ’’တိ? ‘‘စတ္တာရော ခေါ, ဘိက္ခု, မဟာဘူတာ ဟေတု, စတ္တာရော မဟာဘူတာ ပစ္စယော ရူပက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. ဖဿော ဟေတု ဖဿော ပစ္စယော ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. ဖဿော ဟေတု ဖဿော ပစ္စယော သညာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. ဖဿော ဟေတု, ဖဿော ပစ္စယော သင်္ခါရက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. နာမရူပံ ဟေတု, နာမရူပံ ပစ္စယော ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယာ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု…ပေ… အပုစ္ဆိ –
'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ເພື່ອການບັນຍັດຮູບຂັນ; ອັນໃດເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ເພື່ອການບັນຍັດເວທະນາຂັນ; ອັນໃດເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ເພື່ອການບັນຍັດສັນຍາຂັນ; ອັນໃດເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ເພື່ອການບັນຍັດສັງຂານຂັນ; ອັນໃດເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ເພື່ອການບັນຍັດວິນຍານຂັນ?' 'ພິກຂຸ, ມະຫາພູດຮູບ ໔ ແລ ເປັນເຫດ ມະຫາພູດຮູບ ໔ ເປັນປັດໄຈ ເພື່ອການບັນຍັດຮູບຂັນ. ຜັດສະເປັນເຫດ ຜັດສະເປັນປັດໄຈ ເພື່ອການບັນຍັດເວທະນາຂັນ. ຜັດສະເປັນເຫດ ຜັດສະເປັນປັດໄຈ ເພື່ອການບັນຍັດສັນຍາຂັນ. ຜັດສະເປັນເຫດ ຜັດສະເປັນປັດໄຈ ເພື່ອການບັນຍັດສັງຂານຂັນ. ນາມຮູບເປັນເຫດ ນາມຮູບເປັນປັດໄຈ ເພື່ອການບັນຍັດວິນຍານຂັນ'. ພິກຂຸຮູບນັ້ນຊື່ນຊົມຍິນດີ... ແລ້ວໄດ້ທູນຖາມວ່າ:
‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ… အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ [Pg.84] ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု…ပေ… အပုစ္ဆိ –
“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສັກກາຍະທິຕຖິຍ່ອມມີຂຶ້ນໄດ້ແນວໃດ?” “ດູກ່ອນພິກຂຸ ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃນໂລກນີ້ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອະລિຍະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທັມ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທັມ ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸຣຸດ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດບຸຣຸດທັມ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດບຸຣຸດທັມ ຍ່ອມເລັງເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ ຫຼືເລັງເຫັນຕົວຕົນວ່າມີຮູບ ຫຼືເລັງເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ ຫຼືເລັງເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ; ຍ່ອມເລັງເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ ຫຼືເລັງເຫັນຕົວຕົນວ່າມີວິນຍານ ຫຼືເລັງເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ ຫຼືເລັງເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ ສັກກາຍະທິຕຖິຍ່ອມມີຂຶ້ນ.” “ດີແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ” ພິກຂຸນັ້ນ...ຯລຯ... ໄດ້ທູນຖາມຕໍ່ໄປວ່າ—
‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဟောတီ’’တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု…ပေ… အပုစ္ဆိ –
“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກໍສັກກາຍະທິຕຖິຍ່ອມບໍ່ມີຂຶ້ນໄດ້ແນວໃດ?” “ດູກ່ອນພິກຂຸ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບໃນໂລກນີ້ ຜູ້ໄດ້ເຫັນພຣະອະລિຍະ ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທັມ ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນອະລິຍະທັມ ໄດ້ເຫັນສັດບຸຣຸດ ສະຫຼາດໃນສັດບຸຣຸດທັມ ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນສັດບຸຣຸດທັມ ຍ່ອມບໍ່ເລັງເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ ຫຼືບໍ່ເລັງເຫັນຕົວຕົນວ່າມີຮູບ ຫຼືບໍ່ເລັງເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ ຫຼືບໍ່ເລັງເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ; ຍ່ອມບໍ່ເລັງເຫັນເວທະນາ... ບໍ່ເລັງເຫັນສັນຍາ... ບໍ່ເລັງເຫັນສັງຂານ... ບໍ່ເລັງເຫັນວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ ຫຼືບໍ່ເລັງເຫັນຕົວຕົນວ່າມີວິນຍານ ຫຼືບໍ່ເລັງເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ ຫຼືບໍ່ເລັງເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ ສັກກາຍະທິຕຖິຍ່ອມບໍ່ມີຂຶ້ນ.” “ດີແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ” ພິກຂຸນັ້ນ...ຯລຯ... ໄດ້ທູນຖາມຕໍ່ໄປວ່າ—
‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ရူပဿ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏံ; ကော ဝေဒနာယ… ကော သညာယ… ကော သင်္ခါရာနံ… ကော ဝိညာဏဿ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’’န္တိ? ‘‘ယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ရူပံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – အယံ ရူပဿ အဿာဒေါ. ယံ ရူပံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ – အယံ ရူပဿ အာဒီနဝေါ. ယော ရူပသ္မိံ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ ရူပဿ နိဿရဏံ. ယံ ဝေဒနံ ပဋိစ္စ… ယံ သညံ ပဋိစ္စ… ယေ သင်္ခါရေ ပဋိစ္စ… ယံ ဝိညာဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ – အယံ ဝိညာဏဿ အဿာဒေါ. ယံ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ – အယံ ဝိညာဏဿ အာဒီနဝေါ. ယော ဝိညာဏသ္မိံ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ – ဣဒံ ဝိညာဏဿ နိဿရဏ’’န္တိ. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ –
“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອັນໃດເປັນຄຸນ (ອັດສາທະ) ອັນໃດເປັນໂທດ (ອາທີນວະ) ອັນໃດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ (ນິດສະຣະນະ) ແຫ່ງຮູບ? ອັນໃດເປັນຄຸນ ອັນໃດເປັນໂທດ ອັນໃດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານ... ແຫ່ງວິນຍານ?” “ດູກ່ອນພິກຂຸ ສຸກແລະໂσມະນັດໃດທີ່ອາໄສຮູບແລ້ວເກີດຂຶ້ນ ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງຮູບ. ຮູບໃດທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມປ່ຽນແປງເປັນທັມມະດາ ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງຮູບ. ການກຳຈັດຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ການລະຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນຮູບໃດ ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບ. ສຸກແລະໂσມະນັດໃດທີ່ອາໄສເວທະນາ... ອາໄສສັນຍາ... ອາໄສສັງຂານ... ອາໄສວິນຍານແລ້ວເກີດຂຶ້ນ ນີ້ເປັນຄຸນແຫ່ງວິນຍານ. ວິນຍານໃດທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມປ່ຽນແປງເປັນທັມມະດາ ນີ້ເປັນໂທດແຫ່ງວິນຍານ. ການກຳຈັດຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ການລະຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານໃດ ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານ.” “ດີແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ” ພິກຂຸນັ້ນຊື່ນຊົມຍິນດີພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ໄດ້ທູນຖາມບັນຫາທີ່ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກວ່າ—
‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော, ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ဘိက္ခု, ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ [Pg.85] ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ.
“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດ ຄວາມຖືຕົວວ່າເປັນເຮົາ (ອະຫັງການ) ຄວາມຖືຕົວວ່າເປັນຂອງເຮົາ (ມະມັງການ) ແລະມານານຸໄສ (ກິເລດອະນຸໄສຄືມານະ) ຈຶ່ງບໍ່ມີໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ?” “ດູກ່ອນພິກຂຸ ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ຊົ່ວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ຮູບທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ.’ ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ຊົ່ວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ວິນຍານທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ.’ ດູກ່ອນພິກຂຸ ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວນີ້ ເຫັນແນວນີ້ແລ ຄວາມຖືຕົວວ່າເປັນເຮົາ ຄວາມຖືຕົວວ່າເປັນຂອງເຮົາ ແລະມານານຸໄສ ຈຶ່ງບໍ່ມີໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ.”
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ဣတိ ကိရ ဘော ရူပံ အနတ္တာ, ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ; အနတ္တကတာနိ ကမ္မာနိ ကထမတ္တာနံ ဖုသိဿန္တီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ ဘိက္ခုနော စေတသာ စေတော ပရိဝိတက္ကမညာယ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –
ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ຄວາມຄິດຄຳນຶງທາງໃຈໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງຢ່າງນີ້ວ່າ: “ໄດ້ຍິນວ່າ ຮູບເປັນອະນັດຕາ, ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ; ກັມທັງຫຼາຍທີ່ອະນັດຕາເຮັດແລ້ວ ຈະຖືກຕ້ອງຕົວຕົນ (ອັດຕາ) ໄດ້ແນວໃດ?” ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບຄວາມຄິດຄຳນຶງທາງໃຈຂອງພິກຂຸນັ້ນດ້ວຍພຣະຫະລຶໄທ (ໃຈ) ຈຶ່ງໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ—
‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော မောဃပုရိသော အဝိဒွါ အဝိဇ္ဇာဂတော တဏှာဓိပတေယျေန စေတသာ သတ္ထုသာသနံ အတိဓာဝိတဗ္ဗံ မညေယျ. ဣတိ ကိရ, ဘော, ရူပံ အနတ္တာ, ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ. အနတ္တကတာနိ ကမ္မာနိ ကထမတ္တာနံ ဖုသိဿန္တီတိ? ပဋိပုစ္ဆာဝိနီတာ ခေါ မေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တတြ တတြ တေသု တေသု ဓမ္မေသု.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດການນີ້ຍ່ອມມີໄດ້ ທີ່ຄົນເຂົາບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ຕົກຢູ່ໃນອະວິຊາ ມີໃຈຖືກຕັນຫາຄອບງຳ ຈະພຶງສຳຄັນຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາວ່າເປັນສິ່ງທີ່ຄວນກ້າວລ່ວງໄປຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ໄດ້ຍິນວ່າ ຮູບເປັນອະນັດຕາ, ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ. ກັມທັງຫຼາຍທີ່ອະນັດຕາເຮັດແລ້ວ ຈະຖືກຕ້ອງຕົວຕົນໄດ້ແນວໃດ?’ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີທັງຫຼາຍເຮົາໄດ້ແນະນຳແລ້ວໂດຍການຍ້ອນຖາມໃນທັມນັ້ນໆ ໃນສະຖານທີ່ນັ້ນໆ.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. တသ္မာတိဟ…ပေ… ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມປ່ຽນແປງເປັນທັມມະດາ ຄວນຫຼືທີ່ຈະເລັງເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ ‘ນັ້ນເປັນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’?” “ບໍ່ຄວນເລີຍ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ເພາະເຫດນັ້ນແລ...ຯລຯ... ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້...ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ.”
‘‘ဒွေ ခန္ဓာ တညေဝ သိယံ, အဓိဝစနဉ္စ ဟေတုနာ;
သက္ကာယေန ဒုဝေ ဝုတ္တာ, အဿာဒဝိညာဏကေန စ;
ဧတေ ဒသဝိဓာ ဝုတ္တာ, ဟောတိ ဘိက္ခု ပုစ္ဆာယာ’’တိ. ဒသမံ;
“ຄຳຖາມສອງຂໍ້ກ່ຽວກັບຂັນ, ຂໍ້ວ່າດ້ວຍຄວາມເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຂໍ້ວ່າດ້ວຍບັນຍັດ (ອະທິວະຈະນະ) ແລະເຫດ, ຂໍ້ວ່າດ້ວຍສັກກາຍະສອງຂໍ້, ຂໍ້ວ່າດ້ວຍອັດສາທະ (ຄຸນ) ແລະວິນຍານ, ຄຳຖາມສິບປະການເຫຼົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງສະແດງແລ້ວ ຕາມຄຳທູນຖາມຂອງພິກຂຸ.” ສູດທີສິບ.
ခဇ္ဇနီယဝဂ္ဂေါ အဋ္ဌမော.
ຈົບ ຂັດຊະນີຍະວັກ ທີແປດ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ) ຂອງວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
အဿာဒေါ [Pg.86] ဒွေ သမုဒယာ, အရဟန္တေဟိ အပရေ ဒွေ;
သီဟော ခဇ္ဇနီ ပိဏ္ဍောလျံ, ပါလိလေယျေန ပုဏ္ဏမာတိ.
ອັດສາທະສູດ, ສະມຸທະຍະສູດສອງສູດ, ອະຣະຫັນຕະສູດອີກສອງສູດ, ສີຫະສູດ, ຂັດຊະນີຍະສູດ, ປິ່ນໂທລຍະສູດ, ປາລິເລຍຍະສູດ ແລະປຸນນະມາສູດ.
၉. ထေရဝဂ္ဂေါ
໙. ເຖຣະວັກ
၁. အာနန္ဒသုတ္တံ
໑. ອານັນທະສູດ
၈၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တတြ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော, ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ –
໘໓. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ ນະຄອນສາວັດຖີ. ນະ ທີ່ນັ້ນແລ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ອາວຸໂສ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ.” ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳທ່ານພຣະອານົນວ່າ: “ອາວຸໂສ.” ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ:
‘‘ပုဏ္ဏော နာမ, အာဝုသော, အာယသ္မာ မန္တာဏိပုတ္တော အမှာကံ နဝကာနံ သတံ ဗဟူပကာရော ဟောတိ. သော အမှေ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒတိ – ‘ဥပါဒါယ, အာဝုသော အာနန္ဒ, အသ္မီတိ ဟောတိ, နော အနုပါဒါယ. ကိဉ္စ ဥပါဒါယ အသ္မီတိ ဟောတိ, နော အနုပါဒါယ? ရူပံ ဥပါဒါယ အသ္မီတိ ဟောတိ, နော အနုပါဒါယ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ အသ္မီတိ ဟောတိ, နော အနုပါဒါယ’’’.
“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ທ່ານພຣະປຸນນະ ມັນຕານີບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸ ເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນຫຼາຍແກ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນພິກຂຸບວດໃໝ່. ທ່ານໄດ້ໂອວາດພວກຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍໂອວາດນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສອານົນ ເພາະອາໄສຄວາມຍຶດໝັ້ນ (ອຸປາດານ) ຄວາມຖືຕົວວ່າ “ເຮົາເປັນນັ້ນເປັນນີ້” (ອັສມິ) ຈຶ່ງມີຂຶ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເພາະບໍ່ອາໄສຄວາມຍຶດໝັ້ນ. ກໍເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ຄວາມຖືຕົວວ່າ “ເຮົາເປັນນັ້ນເປັນນີ້” ຈຶ່ງມີຂຶ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເພາະບໍ່ອາໄສ? ເພາະອາໄສຮູບ ຄວາມຖືຕົວວ່າ “ເຮົາເປັນນັ້ນເປັນນີ້” ຈຶ່ງມີຂຶ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເພາະບໍ່ອາໄສ. ເພາະອາໄສເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ຄວາມຖືຕົວວ່າ “ເຮົາເປັນນັ້ນເປັນນີ້” ຈຶ່ງມີຂຶ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເພາະບໍ່ອາໄສ.’”
‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒဟရော ယုဝါ မဏ္ဍနကဇာတိကော အာဒါသေ ဝါ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အစ္ဆေ ဝါ ဥဒကပတ္တေ သကံ မုခနိမိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခမာနော ဥပါဒါယ ပဿေယျ, နော အနုပါဒါယ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ရူပံ ဥပါဒါယ အသ္မီတိ ဟောတိ, နော အနုပါဒါယ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ အသ္မီတိ ဟောတိ, နော အနုပါဒါယ.
“ອາວຸໂສອານົນ ປຽບເໝືອນຍິງສາວຫຼືຊາຍໜຸ່ມ ຜູ້ຮັກການແຕ່ງຕົວ ເມື່ອສ່ອງເບິ່ງເງົາໜ້າຂອງຕົນໃນແວ່ນອັນບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງ ຫຼືໃນຂັນນ້ຳທີ່ໃສສະອາດ ຍ່ອມເຫັນໄດ້ເພາະອາໄສ (ແວ່ນຫຼືຂັນນ້ຳ) ນັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເພາະບໍ່ອາໄສ; ສັນໃດກໍສັນນັ້ນແລ ອາວຸໂສອານົນ ເພາະອາໄສຮູບ ຄວາມຖືຕົວວ່າ “ເຮົາເປັນນັ້ນເປັນນີ້” ຈຶ່ງມີຂຶ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເພາະບໍ່ອາໄສ. ເພາະອາໄສເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ຄວາມຖືຕົວວ່າ “ເຮົາເປັນນັ້ນເປັນນີ້” ຈຶ່ງມີຂຶ້ນ, ບໍ່ແມ່ນເພາະບໍ່ອາໄສ.”
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ‘ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’’တိ? ‘အနိစ္စံ, အာဝုသော’. ဝေဒနာ… သညာ … သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’တိ? ‘အနိစ္စံ, အာဝုသော’. တသ္မာတိဟ…ပေ… ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီတိ. ပုဏ္ဏော နာမ အာဝုသော အာယသ္မာ မန္တာဏိပုတ္တော အမှာကံ နဝကာနံ သတံ ဗဟူပကာရော ဟောတိ. သော အမှေ ဣမိနာ ဩဝါဒေန [Pg.87] ဩဝဒတိ. ဣဒဉ္စ ပန မေ အာယသ္မတော ပုဏ္ဏဿ မန္တာဏိပုတ္တဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဓမ္မော အဘိသမိတောတိ. ပဌမံ.
“ອາວຸໂສອານົນ ເທີຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” ‘ບໍ່ທ່ຽງ ອາວຸໂສ.’ ‘ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?’ ‘ບໍ່ທ່ຽງ ອາວຸໂສ.’ ‘ເພາະເຫດນັ້ນແລ...ຯລຯ... ເມື່ອ便ເຫັນຢ່າງນີ້...ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ.’ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ທ່ານພຣະປຸນນະ ມັນຕານີບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸ ເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຄຸນຫຼາຍແກ່ພວກຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນພິກຂຸບວດໃໝ່. ທ່ານໄດ້ໂອວາດພວກຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍໂອວາດນີ້. ແລະເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງພຣະທັມມະເທດສະນານີ້ ぶりのທ່ານພຣະປຸນນະ ມັນຕານີບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸແລ້ວ ກໍໄດ້ບັນລຸທັມ (ຮູ້ແຈ້ງເຫັນຈິງໃນທັມ).” ສູດທີໜຶ່ງ.
၂. တိဿသုတ္တံ
໒. ຕິດສະສູດ
၈၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ တိဿော ဘဂဝတော ပိတုစ္ဆာပုတ္တော သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ဧဝမာရောစေတိ – ‘‘အပိ မေ, အာဝုသော, မဓုရကဇာတော ဝိယ ကာယော; ဒိသာပိ မေ န ပက္ခာယန္တိ; ဓမ္မာပိ မံ န ပဋိဘန္တိ; ထိနမိဒ္ဓဉ္စ မေ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ; အနဘိရတော စ ဗြဟ္မစရိယံ စရာမိ; ဟောတိ စ မေ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာ’’တိ.
໘໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ ນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ທ່ານພຣະຕິດສະ ຜູ້ເປັນໂອຣົດແຫ່ງພຣະປິຕຸດສາ (ອາ) ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ໄດ້ບອກແກ່ພິກຂຸຫຼາຍຮູບຢ່າງນີ້ວ່າ: “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າໜັກອຶ້ງ (ຄ້າຍຄືຖືກຢາ) ທິດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ປາກົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ທັມທັງຫຼາຍກໍບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ຖີນາມິດທະ (ຄວາມງ້ວງເຫງົາຊຶມເສົ້າ) ຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່ ຂ້າພະເຈົ້າປະພຶດພຣົມມະຈັນໂດຍຄວາມບໍ່ຍິນດີ ແລະຄວາມສົງໄສໃນທັມທັງຫຼາຍກໍມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.”
အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, တိဿော ဘဂဝတော ပိတုစ္ဆာပုတ္တော သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ဧဝမာရောစေတိ – ‘အပိ မေ, အာဝုသော, မဓုရကဇာတော ဝိယ ကာယော; ဒိသာပိ မေ န ပက္ခာယန္တိ; ဓမ္မာပိ မံ န ပဋိဘန္တိ; ထိနမိဒ္ဓဉ္စ မေ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ; အနဘိရတော စ ဗြဟ္မစရိယံ စရာမိ; ဟောတိ စ မေ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာ’’’တိ.
ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທ່ານພຣະຕິດສະ ຜູ້ເປັນໂອຣົດແຫ່ງພຣະປິຕຸດສາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ໄດ້ບອກແກ່ພິກຂຸຫຼາຍຮູບຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າໜັກອຶ້ງ ທິດທັງຫຼາຍກໍບໍ່ປາກົດແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ທັມທັງຫຼາຍກໍບໍ່ແຈ່ມແຈ້ງແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ຖີນາມິດທະຄອບງຳຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕັ້ງຢູ່ ຂ້າພະເຈົ້າປະພຶດພຣົມມະຈັນໂດຍຄວາມບໍ່ຍິນດີ และຄວາມສົງໄສໃນທັມທັງຫຼາຍກໍມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ’ ດັ່ງນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຂ້າ.”
အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မမ ဝစနေန တိဿံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ တိဿော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ တိဿံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော တိဿ, အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ တိဿော တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ တိဿံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, တိဿ, သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ဧဝမာရောစေသိ – ‘အပိ မေ, အာဝုသော, မဓုရကဇာတော ဝိယ ကာယော…ပေ… ဟောတိ စ မေ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, တိဿ, ရူပေ အဝိဂတရာဂဿ အဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ အဝိဂတပေမဿ အဝိဂတပိပါသဿ အဝိဂတပရိဠာဟဿ အဝိဂတတဏှဿ, တဿ ရူပဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.
ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸຮູບໜຶ່ງມາວ່າ: “ມາພີ້ ພິກຂຸ ເທີຈົ່ງໄປຮຽກພິກຂຸຕິດສະມາຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ ‘ພຣະສາດສະດາຮຽກຫາເທີ ອາວຸໂສຕິດສະ’.” ພິກຂຸນັ້ນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ: “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ” ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະຕິດສະເຖິງທີ່ຢູ່ ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະຕິດສະດັ່ງນີ້ວ່າ: “ພຣະສາດສະດາຮຽກຫາເທີ ອາວຸໂສຕິດສະ.” ທ່ານພຣະຕິດສະຮັບຄຳພິກຂຸນັ້ນວ່າ: “ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ” ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຕັດກັບທ່ານພຣະຕິດສະຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຕິດສະ ໄດ້ຍິນວ່າ ເທີໄດ້ບອກແກ່ພິກຂຸຫຼາຍຮູບຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ກາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າໜັກອຶ້ງ...ຯລຯ... ແລະຄວາມສົງໄສໃນທັມທັງຫຼາຍກໍມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ’ ນັ້ນຈິງແທ້ຫຼື?” “ຈິງ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ຕິດສະ ເທີຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ ເມື່ອບຸກຄົນຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ ບໍ່ປາສະຈາກความຮັກ ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຢາກ ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ ບໍ່ປາສະຈາກຕັນຫາໃນຮູບ, ເພາະຄວາມປ່ຽນແປງເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງຮູບນັ້ນ ໂສກະ (ຄວາມໂສກເສົ້າ) ປະຣິເທວະ (ຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ) ທຸກ (ຄວາມທຸກກາຍ) ໂທມະນັດ (ຄວາມເສຍໃຈ) ແລະອຸປາຍາດ (ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ເຂົາບໍ່ແມ່ນຫຼື?” “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.”
‘‘သာဓု [Pg.88] သာဓု, တိဿ! ဧဝဉှေတံ, တိဿ, ဟောတိ. ယထာ တံ ရူပေ အဝိဂတရာဂဿ… ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု အဝိဂတရာဂဿ…ပေ… တေသံ သင်္ခါရာနံ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.
“ດີລະ ດີລະ ຕິສສະ! ມັນເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ຕິສສະ. ເມື່ອບຸກຄົນຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນຮູບ... ໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ເພາະຄວາມຜັນແປປ່ຽນແປງໄປເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໂສກະ ປະຣິເທວະ ທຸກຂະ ໂທມະນັດ ແລະ ອຸປາຍາດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ແມ່ນບໍ?” “ແມ່ນແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍ.”
‘‘သာဓု သာဓု, တိဿ! ဧဝဉှေတံ, တိဿ, ဟောတိ. ယထာ တံ ဝိညာဏေ အဝိဂတရာဂဿ အဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ အဝိဂတပေမဿ အဝိဂတပိပါသဿ အဝိဂတပရိဠာဟဿ အဝိဂတတဏှဿ, တဿ ဝိညာဏဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.
“ດີລະ ດີລະ ຕິສສະ! ມັນເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ຕິສສະ. ເມື່ອບຸກຄົນຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮັກ ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຢາກ ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມທະຢານຢາກໃນວິນຍານ, ເພາະຄວາມຜັນແປປ່ຽນແປງໄປເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງວິນຍານນັ້ນ ໂສກະ ປະຣິເທວະ ທຸກkhະ ໂທມະນັດ ແລະ ອຸປາຍາດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ແມ່ນບໍ?” “ແມ່ນແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍ.”
‘‘သာဓု သာဓု, တိဿ! ဧဝဉှေတံ, တိဿ, ဟောတိ. ယထာ တံ ဝိညာဏေ အဝိဂတရာဂဿ. တံ ကိံ မညသိ, တိဿ, ရူပေ ဝိဂတရာဂဿ ဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ ဝိဂတပေမဿ ဝိဂတပိပါသဿ ဝိဂတပရိဠာဟဿ ဝိဂတတဏှဿ, တဿ ရူပဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ດີລະ ດີລະ ຕິສສະ! ມັນເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ຕິສສະ. ເມື່ອບຸກຄົນຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນວິນຍານ. ຕິສສະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ ປາສະຈາກຄວາມຮັກ ປາສະຈາກຄວາມຢາກ ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ ປາສະຈາກຄວາມທະຢານຢາກໃນຮູບແລ້ວ, ເພາະຄວາມຜັນແປປ່ຽນແປງໄປເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງຮູບນັ້ນ ໂສກະ ປະຣິເທວະ ທຸກຂະ ໂທມະນັດ ແລະ ອຸປາຍາດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ຂ້ານ້ອຍ.”
‘‘သာဓု သာဓု, တိဿ! ဧဝဉှေတံ, တိဿ, ဟောတိ. ယထာ တံ ရူပေ ဝိဂတရာဂဿ… ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု ဝိဂတရာဂဿ… ဝိညာဏေ ဝိဂတရာဂဿ ဝိဂတစ္ဆန္ဒဿ ဝိဂတပေမဿ ဝိဂတပိပါသဿ ဝိဂတပရိဠာဟဿ ဝိဂတတဏှဿ တဿ ဝိညာဏဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ດີລະ ດີລະ ຕິສສະ! ມັນເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ຕິສສະ. ເມື່ອບຸກຄົນປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນຮູບ... ໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ເມື່ອບຸກຄົນປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ ປາສະຈາກຄວາມຮັກ ປາສະຈາກຄວາມຢາກ ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ ປາສະຈາກຄວາມທະຢານຢາກໃນວິນຍານແລ້ວ, ເພາະຄວາມຜັນແປປ່ຽນແປງໄປເປັນຢ່າງອື່ນແຫ່ງວິນຍານນັ້ນ ໂສກະ ປະຣິເທວະ ທຸກຂະ ໂທມະນັດ ແລະ ອຸປາຍາດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ຂ້ານ້ອຍ.”
‘‘သာဓု သာဓု, တိဿ! ဧဝဉှေတံ, တိဿ, ဟောတိ. ယထာ တံ ဝိညာဏေ ဝိဂတရာဂဿ. တံ ကိံ မညသိ, တိဿ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ … သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. တသ္မာတိဟ…ပေ… ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.
“ດີລະ ດີລະ ຕິສສະ! ມັນເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ຕິສສະ. ເມື່ອບຸກຄົນປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນວິນຍານ. ຕິສສະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ ຂ້ານ້ອຍ.” “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ ຂ້ານ້ອຍ.” “ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ... ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ.”
‘‘သေယျထာပိ, တိဿ, ဒွေ ပုရိသာ – ဧကော ပုရိသော အမဂ္ဂကုသလော, ဧကော ပုရိသော မဂ္ဂကုသလော. တမေနံ သော အမဂ္ဂကုသလော ပုရိသော အမုံ မဂ္ဂကုသလံ ပုရိသံ မဂ္ဂံ ပုစ္ဆေယျ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧဟိ, ဘော ပုရိသ, အယံ မဂ္ဂေါ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ. တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ ဒွေဓာပထံ, တတ္ထ ဝါမံ မုဉ္စိတွာ ဒက္ခိဏံ ဂဏှာဟိ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ. တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ တိဗ္ဗံ ဝနသဏ္ဍံ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ. တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ မဟန္တံ နိန္နံ ပလ္လလံ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ. တေန မုဟုတ္တံ [Pg.89] ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ သောဗ္ဘံ ပပါတံ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ. တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ သမံ ဘူမိဘာဂံ ရမဏီယ’’’န္တိ.
“ຕິສສະ ປຽບເໝືອນມີຊາຍສອງຄົນ ຄົນໜຶ່ງບໍ່ຊຳນານທາງ ອີກຄົນໜຶ່ງຊຳນານທາງ. ຊາຍຜູ້ບໍ່ຊຳນານທາງນັ້ນ ຖາມທາງກັບຊາຍຜູ້ຊຳນານທາງ. ຊາຍຜູ້ຊຳນານທາງນັ້ນຈະບອກຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ມາເຖີດ ທ່ານເອີຍ ນີ້ແມ່ນທາງ. ຈົ່ງເດີນໄປຕາມທາງນີ້ຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ. ເມື່ອເດີນໄປຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງແລ້ວ ຈະεຫັນທາງສອງແພ່ງ, ໃນທາງສອງແພ່ງນັ້ນ ຈົ່ງລະທາງຊ້າຍເສຍ ແລ້ວຖືເອົາທາງຂວາ. ຈົ່ງເດີນໄປຕາມທາງນັ້ນຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ. ເມື່ອເດີນໄປຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງແລ້ວ ຈະເຫັນປ່າອັນຮົກຊັດ. ຈົ່ງເດີນໄປຕາມທາງນັ້ນຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ. ເມື່ອເດີນໄປຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງແລ້ວ ຈະເຫັນໜອງນ້ຳອັນເລິກແລະເປັນຕົມ. ຈົ່ງເດີນໄປຕາມທາງນັ້ນຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ. ເມື່ອເດີນໄປຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງແລ້ວ ຈະເຫັນເຫວຊັນ. ຈົ່ງເດີນໄປຕາມທາງນັ້ນຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງ. ເມື່ອເດີນໄປຊົ່ວຄູ່ໜຶ່ງແລ້ວ ຈະເຫັນພື້ນດິນອັນສະໝ່ຳສະເໝີ ໜ້າລື່ນລົມ’.”
‘‘ဥပမာ ခေါ မျာယံ, တိဿ, ကတာ အတ္ထဿ ဝိညာပနာယ. အယံ စေဝေတ္ထ အတ္ထော – ‘ပုရိသော အမဂ္ဂကုသလော’တိ ခေါ, တိဿ, ပုထုဇ္ဇနဿေတံ အဓိဝစနံ. ‘ပုရိသော မဂ္ဂကုသလော’တိ ခေါ, တိဿ, တထာဂတဿေတံ အဓိဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ‘ဒွေဓာပထော’တိ ခေါ, တိဿ, ဝိစိကိစ္ဆာယေတံ အဓိဝစနံ. ‘ဝါမော မဂ္ဂေါ’တိ ခေါ, တိဿ, အဋ္ဌင်္ဂိကဿေတံ မိစ္ဆာမဂ္ဂဿ အဓိဝစနံ, သေယျထိဒံ – မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ…ပေ… မိစ္ဆာသမာဓိဿ. ‘ဒက္ခိဏော မဂ္ဂေါ’တိ ခေါ, တိဿ, အရိယဿေတံ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ အဓိဝစနံ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ…ပေ… သမ္မာသမာဓိဿ. ‘တိဗ္ဗော ဝနသဏ္ဍော’တိ ခေါ, တိဿ, အဝိဇ္ဇာယေတံ အဓိဝစနံ. ‘မဟန္တံ နိန္နံ ပလ္လလ’န္တိ ခေါ, တိဿ, ကာမာနမေတံ အဓိဝစနံ. ‘သောဗ္ဘော ပပါတော’တိ ခေါ, တိဿ, ကောဓူပါယာသဿေတံ အဓိဝစနံ. ‘သမော ဘူမိဘာဂေါ ရမဏီယော’တိ ခေါ, တိဿ, နိဗ္ဗာနဿေတံ အဓိဝစနံ. အဘိရမ, တိဿ, အဘိရမ, တိဿ! အဟမောဝါဒေန အဟမနုဂ္ဂဟေန အဟမနုသာသနိယာ’’တိ.
“ຕິສສະ ອຸປະມານີ້ເຮົາເຮັດຂຶ້ນເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມ. ນີ້ແມ່ນເນື້ອຄວາມໃນອຸປະມານັ້ນ: ຕິສສະ ຄຳວ່າ ‘ຊາຍຜູ້ບໍ່ຊຳນານທາງ’ ນີ້ເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງປຸຖຸຊົນ. ຕິສສະ ຄຳວ່າ ‘ຊາຍຜູ້ຊຳນານທາງ’ ນີ້ເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ. ຕິສສະ ຄຳວ່າ ‘ທາງສອງແພ່ງ’ ນີ້ເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງວິຈິກິດສາ. ຕິສສະ ຄຳວ່າ ‘ທາງຊ້າຍ’ ນີ້ເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງມິດສາມັກມີອົງແປດ ຄື ມິດສາດິດຖິ... ມິດສາສະມາທິ. ຕິສສະ ຄຳວ່າ ‘ທາງຂວາ’ ນີ້ເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງອະລິຍະມັກມີອົງແປດ ຄື ສັມມາດິດຖິ... ສັມມາສະມາທິ. ຕິສສະ ຄຳວ່າ ‘ປ່າອັນຮົກຊັດ’ ນີ້ເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງອະວິຊາ. ຕິສສະ ຄຳວ່າ ‘ໜອງນ້ຳອັນເລິກແລະເປັນຕົມ’ ນີ້ເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງກາມທັງຫຼາຍ. ຕິສສະ ຄຳວ່າ ‘ເຫວຊັນ’ ນີ້ເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງໂກທະແລະອຸປາຍາດ. ຕິສສະ ຄຳວ່າ ‘ພື້ນດິນອັນສະໝ່ຳສະເໝີ ໜ້າລື່ນລົມ’ ນີ້ເປັນຊື່ເອີ້ນຂອງພຣະນິພານ. ຈົ່ງຍິນດີເຖີດ ຕິສສະ! จົ່ງຍິນດີເຖີດ ຕິສສະ! ເຮົາເກື້ອກູນດ້ວຍໂອວາດ ເຮົາເກື້ອກູນດ້ວຍການຊ່ວຍເຫຼືອ ເຮົາເກື້ອກູນດ້ວຍການພ່ຳສອນ!”
ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ တိဿော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ. ဒုတိယံ.
ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ແລ້ວ. ພຣະຕິສສະຜູ້ມີອາຍຸ ມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ. ຈົບສູດທີສອງ.
၃. ယမကသုတ္တံ
໓. ຍະມະກະສູດ
၈၅. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ယမကဿ နာမ ဘိက္ခုနော ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ – ‘‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, ယထာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’’တိ.
໘໕. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ອາໄສຢູ່ທີ່ພຣະເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍໃນສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າຢ່າງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ພຣະພິກຂຸຊື່ວ່າ ຍະມະກະ ວ່າ: 'ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ ພຣະພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກຫຼັງຈາກຕາຍ'.
အဿောသုံ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယမကဿ ကိရ နာမ ဘိက္ခုနော ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ – ‘‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, ယထာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေနာယသ္မာ ယမကော [Pg.90] တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ယမကေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ ယမကံ ဧတဒဝေါစုံ –
ພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ ຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າຢ່າງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ພຣະພິກຂຸຊື່ວ່າ ຍະມະກະ ວ່າ: 'ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ ພຣະພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກຫຼັງຈາກຕາຍ'. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະຍະມະກະຜູ້ມີອາຍຸ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ທັກທາຍປາໄສກັບພຣະຍະມະກະຜູ້ມີອາຍຸ. ຄັ້ນຜ່ານການທັກທາຍປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈແລະລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກ່າວກັບພຣະຍະມະກະຜູ້ມີອາຍຸວ່າ:
‘‘သစ္စံ ကိရ တေ, အာဝုသော ယမက, ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ – ‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, ယထာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခွာဟံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ – ‘ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’’’တိ.
“ອາວຸໂສ ຍະມະກະ ໄດ້ຍິນວ່າ ຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າຢ່າງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ທ່ານແທ້ບໍ ວ່າ: ‘ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ ພຣະພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກຫຼັງຈາກຕາຍ’?” “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ແມ່ນແລ້ວ ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ ພຣະພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກຫຼັງຈາກຕາຍ.”
‘‘မာ, အာဝုသော ယမက, ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ. န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘာစိက္ခနံ. န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’’’တိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ ယမကော တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော တထေဝ တံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရတိ – ‘‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, ယထာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’’တိ.
“ອາວຸໂສ ຍະມະກະ ທ່ານຢ່າໄດ້ກ່າວຢ່າງນັ້ນເລີຍ ຢ່າໄດ້ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເລີຍ. ການກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ດີເລີຍ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ໄດ້ຕັດຢ່າງນັ້ນວ່າ ‘ພຣະພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກຫຼັງຈາກຕາຍ’.” ເຖິງແມ່ນພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຈະຕັກເຕືອນຢ່າງນີ້ ພຣະຍະມະກະຜູ້ມີອາຍຸກໍຍັງຍຶດໝັ້ນໃນຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້ານັ້ນດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງທິດຖິແລະຄວາມຖືໝັ້ນຢ່າງນັ້ນແລ້ວກ່າວວ່າ: “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ ພຣະພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກຫຼັງຈາກຕາຍ.”
ယတော ခေါ တေ ဘိက္ခူ နာသက္ခိံသု အာယသ္မန္တံ ယမကံ ဧတသ္မာ ပါပကာ ဒိဋ္ဌိဂတာ ဝိဝေစေတုံ, အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယမကဿ နာမ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနော ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ – ‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ ယထာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’တိ. သာဓာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ယမကော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ ယမကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ယမကေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ ယမကံ ဧတဒဝေါစ –
ເມື່ອພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ພຣະຍະມະກະຜູ້ມີອາຍຸຖອນຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້ານັ້ນໄດ້, ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: “ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ ຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າຢ່າງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ພຣະພິກຂຸຊື່ວ່າ ຍະມະກະ ວ່າ: ‘ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ ພຣະພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກຫຼັງຈາກຕາຍ’. ຂໍພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະພິກຂຸຍະມະກະນັ້ນ ເພື່ອຄວາມອະນຸເຄາະເຖີດ.” ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ຮັບນິມົນດ້ວຍການນິ່ງຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາແລງ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນແລ້ວ ເຂົ້າໄປຫາພຣະຍະມະກະຜູ້ມີອາຍຸ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ທັກທາຍປາໄສກັບພຣະຍະມະກະຜູ້ມີອາຍຸ... ເມື່ອນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ກ່າວກັບພຣະຍະມະກະຜູ້ມີອາຍຸວ່າ:
‘‘သစ္စံ ကိရ တေ, အာဝုသော ယမက, ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ – ‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, ယထာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ [Pg.91] ခွာဟံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, ယထာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’’တိ.
“ອາວຸໂສ ຍະມະກະ ໄດ້ຍິນວ່າ ຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້າຢ່າງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ທ່ານແທ້ບໍ ວ່າ: ‘ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ ພຣະພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກຫຼັງຈາກຕາຍ’?” “ອາວຸໂສ ແມ່ນແລ້ວ ຂ້ອຍເຂົ້າໃຈທັມມະທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ ພຣະພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກຫຼັງຈາກຕາຍ.”
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ယမက, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, အာဝုသော’’. ‘‘ဝေဒနာ နိစ္စာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, အာဝုသော’’. တသ္မာတိဟ…ပေ… ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.
“ອາວຸໂສ ຍະມະກະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ ອາວຸໂສ.” “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ ອາວຸໂສ.” “ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ... ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ.”
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ယမက, ရူပံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’ … ‘‘ဝေဒနံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’… ‘‘သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’.
“ອາວຸໂສ ຍະມະກະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ເຈົ້າເຫັນວ່າ ຮູບ ເປັນພຣະຕະຖາຄົດບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ອາວຸໂສ.” “ເຈົ້າເຫັນວ່າ ເວທະນາ ເປັນພຣະຕະຖາຄົດບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ອາວຸໂສ.” “ເຈົ້າເຫັນວ່າ ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນພຣະຕະຖາຄົດບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ອາວຸໂສ.”
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ယမက, ရူပသ္မိံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’. ‘‘အညတြ ရူပါ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’. ‘‘ဝေဒနာယ… အညတြ ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… အညတြ သညာယ… သင်္ခါရေသု… အညတြ သင်္ခါရေဟိ… ဝိညာဏသ္မိံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’. ‘‘အညတြ ဝိညာဏာ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’.
“ອາວຸໂສ ຍະມະກະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ເຈົ້າເຫັນວ່າ ພຣະຕະຖາຄົດ ມີຢູ່ໃນຮູບບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ອາວຸໂສ.” “ເຈົ້າເຫັນວ່າ ພຣະຕະຖາຄົດ ນອກຈາກຮູບມີຢູ່ບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ອາວຸໂສ.” “ເຈົ້າເຫັນວ່າ ພຣະຕະຖາຄົດ ມີຢູ່ໃນເວທະນາ... ນອກຈາກເວທະນາ... ມີຢູ່ໃນສັນຍາ... ນອກຈາກສັນຍາ... ມີຢູ່ໃນສັງຂານ... ນອກຈາກສັງຂານ... ມີຢູ່ໃນວິນຍານບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ອາວຸໂສ.” “ເຈົ້າເຫັນວ່າ ພຣະຕະຖາຄົດ ນອກຈາກວິນຍານມີຢູ່ບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ອາວຸໂສ.”
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ယမက, ရူပံ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’.
“ອາວຸໂສ ຍະມະກະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ? ເຈົ້າເຫັນວ່າ ຮູບ ເວທະນາ ສັນຍາ ສັງຂານ ວິນຍານ ເປັນພຣະຕະຖາຄົດບໍ?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ອາວຸໂສ.”
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ယမက, အယံ သော အရူပီ… အဝေဒနော… အသညီ… အသင်္ခါရော… အဝိညာဏော တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’. ‘‘ဧတ္ထ စ တေ, အာဝုသော ယမက, ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သစ္စတော ထေတတော တထာဂတေ အနုပလဗ္ဘိယမာနေ, ကလ္လံ နု တေ တံ ဝေယျာကရဏံ – ‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, ယထာ ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ, န ဟောတိ ပရံ မရဏာ’’’တိ?
“ອາວຸໂສຍະມະກະ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ທ່ານພິຈາລະນາເຫັນວ່າ ພະຕາຖາຄົດ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຮູບ... ບໍ່ມີເວທະນາ... ບໍ່ມີສັນຍາ... ບໍ່ມີສັງຂານ... ບໍ່ມີວິນຍານ ຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ, ອາວຸໂສ.” “ອາວຸໂສຍະມະກະ, ເມື່ອທ່ານບໍ່ສາມາດຄົ້ນພົບພະຕາຖາຄົດ ໂດຍຄວາມຈິງ ໂດຍຄວາມແທ້ຈິງ ໃນອັດຕະພາບປັດຈຸບັນນີ້, ມັນສົມຄວນແລ້ວຫຼືທີ່ທ່ານຈະກ່າວແກ້ໄຂວ່າ—‘ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ທຳມະທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກສະແດງແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກພາຍຫຼັງການຕາຍ’?”
‘‘အဟု ခေါ မေ တံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ပုဗ္ဗေ အဝိဒ္ဒသုနော ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ; ဣဒဉ္စ ပနာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ တဉ္စေဝ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ပဟီနံ, ဓမ္မော စ မေ အဘိသမိတော’’တိ.
“ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ແຕ່ກ່ອນ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຍັງເປັນຜູ້ບໍ່ຮູ້ ຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້ານັ້ນໄດ້ມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ; ແຕ່ເມື່ອໄດ້ຟັງພະທຳມະເທດສະໜານີ້ຂອງພະຄຸນເຈົ້າສາຣີບຸດແລ້ວ ຄວາມເຫັນອັນຊົ່ວຊ້ານັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າກໍລະເສຍໄດ້ແລ້ວ ແລະຂ້າພະເຈົ້າກໍໄດ້ບັນລຸທຳແລ້ວ.”
‘‘သစေ [Pg.92] တံ, အာဝုသော ယမက, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ယော သော, အာဝုသော ယမက, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ကိံ ဟောတီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ, အာဝုသော ယမက, ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ, အာဝုသော, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ယော သော, အာဝုသော ယမက, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ကိံ ဟောတီ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ, အာဝုသော, ဧဝံ ဗျာကရေယျံ – ‘ရူပံ ခေါ, အာဝုသော, အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တံ နိရုဒ္ဓံ တဒတ္ထင်္ဂတံ. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ; ယံ ဒုက္ခံ တံ နိရုဒ္ဓံ တဒတ္ထင်္ဂတ’န္တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌောဟံ, အာဝုသော, ဧဝံ ဗျာကရေယျ’’န္တိ.
“ອາວຸໂສຍະມະກະ, ຖ້າມີຄົນຖາມທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ—‘ອາວຸໂສຍະມະກະ, ພິກຂຸໃດຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນ ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ພາຍຫຼັງການຕາຍ ເມື່ອກາຍແຕກດັບໄປ ຍ່ອມເປັນແນວໃດ?’ ອາວຸໂສຍະມະກະ, ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ທ່ານຈະຕອບແນວໃດ?” “ອາວຸໂສ, ຖ້າມີຄົນຖາມຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ—‘ອາວຸໂສຍະມະກະ, ພິກຂຸໃດຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນ ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ພາຍຫຼັງການຕາຍ ເມື່ອກາຍແຕກດັບໄປ ຍ່ອມເປັນແນວໃດ?’ ອາວຸໂສ, ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ—‘ອາວຸໂສ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ ສິ່ງນັ້ນດັບໄປແລ້ວ ເຖິງຄວາມຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໄດ້ແລ້ວ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ບໍ່ທ່ຽງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ສິ່ງໃດເປັນທຸກ ສິ່ງນັ້ນດັບໄປແລ້ວ ເຖິງຄວາມຕັ້ງຢູ່ບໍ່ໄດ້ແລ້ວ.’ ອາວຸໂສ, ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈະຕອບຢ່າງນີ້.”
‘‘သာဓု သာဓု, အာဝုသော ယမက! တေန ဟာဝုသော, ယမက, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ ဧတဿေဝ အတ္ထဿ ဘိယျောသောမတ္တာယ ဉာဏာယ. သေယျထာပိ, အာဝုသော ယမက, ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ; သော စ အာရက္ခသမ္ပန္နော. တဿ ကောစိဒေဝ ပုရိသော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အနတ္ထကာမော အဟိတကာမော အယောဂက္ခေမကာမော ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုကာမော. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ; သော စ အာရက္ခသမ္ပန္နော; နာယံ သုကရော ပသယှ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ. ယံနူနာဟံ အနုပခဇ္ဇ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ’န္တိ. သော တံ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဥပဋ္ဌဟေယျံ တံ, ဘန္တေ’တိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပဋ္ဌာပေယျ. သော ဥပဋ္ဌဟေယျ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ. တဿ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ မိတ္တတောပိ နံ သဒ္ဒဟေယျ ; သုဟဇ္ဇတောပိ နံ သဒ္ဒဟေယျ; တသ္မိဉ္စ ဝိဿာသံ အာပဇ္ဇေယျ. ယဒါ ခေါ, အာဝုသော, တဿ ပုရိသဿ ဧဝမဿ – ‘သံဝိဿတ္ထော ခေါ မျာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ’တိ, အထ နံ ရဟောဂတံ ဝိဒိတွာ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ.
“ດີລະ ດີລະ, ອາວຸໂສຍະມະກະ! ອາວຸໂສຍະມະກະ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຮົາຈະຍົກອຸປະມາໃຫ້ທ່ານຟັງ ເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມນີ້ໃຫ້ແຈ່ມແຈ້ງຍິ່ງໆຂຶ້ນ. ອາວຸໂສຍະມະກະ, ປຽບເໝືອນຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີ ຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ ແລະໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງຢ່າງດີ. ຕໍ່ມາ ມີບຸລຸດຄົນໜຶ່ງປາກົດຂຶ້ນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫວັງດີ ບໍ່ຫວັງປະໂຫຍດ ບໍ່ຫວັງຄວາມປອດໄພ ປາດຖະໜາຈະປົດຊີວິດຂອງຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີນັ້ນ. ບຸລຸດນັ້ນຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ—‘ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີນີ້ ຮັ່ງມີ ມີຊັບຫຼາຍ ມີໂພຄະຫຼາຍ ທັງໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງຢ່າງດີ; ການຈະຂ້າລາວໂດຍການຂົ່ມຂູ່ບັງຄັບນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍເລີຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປສະໜິດສະໜົມ ແລ້ວຈຶ່ງປົດຊີວິດລາວເສຍ.’ ບຸລຸດນັ້ນຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີນັ້ນ ແລ້ວກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ—‘ຂ້າແຕ່ທ່ານ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຮັບໃຊ້ທ່ານ.’ ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີນັ້ນກໍຮັບບຸລຸດນັ້ນໄວ້ຮັບໃຊ້. ບຸລຸດນັ້ນກໍຮັບໃຊ້ເປັນຢ່າງດີ ຕື່ນກ່ອນ ນອນທີຫຼັງ ຄອຍຟັງຄຳສັ່ງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ພໍໃຈ ກ່າວວາຈາອັນເປັນທີ່ຮັກ. ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີນັ້ນກໍເຊື່ອຖືບຸລຸດນັ້ນວ່າເປັນມິດ ເປັນສະຫາຍສະໜິດ ແລະໄວ້ວາງໃຈໃນບຸລຸດນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ເມື່ອບຸລຸດນັ້ນຮູ້ວ່າ—‘ຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີນີ້ ໄວ້ວາງໃຈເຮົາຢ່າງສະໜິດແລ້ວ’, ເມື່ອຮູ້ວ່າລາວຢູ່ໃນທີ່ລັບ ກໍໃຊ້ສັດຕາອັນຄົມກ້າ ປົດຊີວິດລາວເສຍ.”
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ယမက, ယဒါ ဟိ သော ပုရိသော အမုံ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ အာဟ – ‘ဥပဋ္ဌဟေယျံ တံ, ဘန္တေ’တိ, တဒါပိ သော ဝဓကောဝ. ဝဓကဉ္စ ပန သန္တံ န အညာသိ – ‘ဝဓကော မေ’တိ. ယဒါပိ သော ဥပဋ္ဌဟတိ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ, တဒါပိ သော ဝဓကောဝ. ဝဓကဉ္စ ပန သန္တံ [Pg.93] န အညာသိ – ‘ဝဓကော မေ’တိ. ယဒါပိ နံ ရဟောဂတံ ဝိဒိတွာ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ, တဒါပိ သော ဝဓကောဝ. ဝဓကဉ္စ ပန သန္တံ န အညာသိ – ‘ဝဓကော မေ’’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ’’.
“ອາວຸໂສຍະມະກະ, ທ່ານຄິດແນວໃດ? ໃນຂະນະທີ່ບຸລຸດນັ້ນເຂົ້າໄປຫາຄະຫະບໍດີ ຫຼືບຸດຂອງຄະຫະບໍດີນັ້ນ ແລ້ວກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ—‘ຂ້າແຕ່ທ່ານ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍຮັບໃຊ້ທ່ານ’, ໃນເວລານັ້ນ ລາວກໍເປັນເພັດຊະຄາດຢູ່ແລ້ວແມ່ນບໍ່? ແຕ່ຄະຫະບໍດີນັ້ນບໍ່ຮູ້ວ່າລາວເປັນເພັດຊະຄາດ ໂດຍຄິດວ່າ—‘ລາວເປັນຜູ້ຂ້າເຮົາ’. ແລະໃນຂະນະທີ່ລາວຮັບໃຊ້ ຕື່ນກ່ອນ ນອນທີຫຼັງ ຄອຍຟັງຄຳສັ່ງວ່າຈະໃຫ້ເຮັດຫຍັງ ປະພຶດສິ່ງທີ່ພໍໃຈ ກ່າວວາຈາອັນເປັນທີ່ຮັກ, ໃນເວລານັ້ນ ລາວກໍເປັນເພັດຊະຄາດຢູ່ແລ້ວແມ່ນບໍ່? ແຕ່ຄະຫະບໍດີນັ້ນບໍ່ຮູ້ວ່າລາວເປັນເພັດຊະຄາດ ໂດຍຄິດວ່າ—‘ລາວເປັນຜູ້ຂ້າເຮົາ’. ແລະໃນຂະນະທີ່ລາວຮູ້ວ່າຄະຫະບໍດີນັ້ນຢູ່ໃນທີ່ລັບ ແລ້ວໃຊ້ສັດຕາອັນຄົມກ້າປົດຊີວິດເສຍ, ໃນເວລານັ້ນ ລາວກໍເປັນເພັດຊະຄາດຢູ່ແລ້ວແມ່ນບໍ່? ແຕ່ຄະຫະບໍດີນັ້ນບໍ່ຮູ້ວ່າລາວເປັນເພັດຊະຄາດ ໂດຍຄິດວ່າ—‘ລາວເປັນຜູ້ຂ້າເຮົາ’.” “ແມ່ນແລ້ວ, ອາວຸໂສ.” “ອາວຸໂສ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ບໍ່ໄດ້ເຫັນພະອໍຣິຍະເຈົ້າ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອໍຣິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອໍຣິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດບຸລຸດສະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດບຸລຸດສະທຳ ຍ່ອມພิຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນມີຮູບ, ຫຼືເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນມີວິນຍານ, ຫຼືເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ.”
‘‘သော အနိစ္စံ ရူပံ ‘အနိစ္စံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အနိစ္စံ ဝေဒနံ ‘အနိစ္စာ ဝေဒနာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အနိစ္စံ သညံ ‘အနိစ္စာ သညာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အနိစ္စေ သင်္ခါရေ ‘အနိစ္စာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အနိစ္စံ ဝိညာဏံ ‘အနိစ္စံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ.
“ປຸຖຸຊົນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບອັນບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ຮູບບໍ່ທ່ຽງ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາອັນບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັນຍາອັນບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ສັນຍາບໍ່ທ່ຽງ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານອັນບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ສັງຂານບໍ່ທ່ຽງ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານອັນບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ’.”
‘‘ဒုက္ခံ ရူပံ ‘ဒုက္ခံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဒုက္ခံ ဝေဒနံ… ဒုက္ခံ သညံ… ဒုက္ခေ သင်္ခါရေ… ဒုက္ခံ ဝိညာဏံ ‘ဒုက္ခံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບອັນເປັນທຸກວ່າ ‘ຮູບເປັນທຸກ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາອັນເປັນທຸກ... ສັນຍາອັນເປັນທຸກ... ສັງຂານອັນເປັນທຸກ... ວິນຍານອັນເປັນທຸກວ່າ ‘ວິນຍານເປັນທຸກ’.”
‘‘အနတ္တံ ရူပံ ‘အနတ္တာ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အနတ္တံ ဝေဒနံ… အနတ္တံ သညံ… အနတ္တေ သင်္ခါရေ… အနတ္တံ ဝိညာဏံ ‘အနတ္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບອັນເປັນອະນັດຕາວ່າ ‘ຮູບເປັນອະນັດຕາ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາອັນເປັນອະນັດຕາ... ສັນຍາອັນເປັນອະນັດຕາ... ສັງຂານອັນເປັນອະນັດຕາ... ວິນຍານອັນເປັນອະນັດຕາວ່າ ‘ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ’.”
‘‘သင်္ခတံ ရူပံ ‘သင်္ခတံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သင်္ခတံ ဝေဒနံ… သင်္ခတံ သညံ… သင်္ခတေ သင်္ခါရေ… သင်္ခတံ ဝိညာဏံ ‘သင်္ခတံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບອັນຖືກປຸງແຕ່ງວ່າ ‘ຮູບເປັນສິ່ງຖືກປຸງແຕ່ງ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາອັນຖືກປຸງແຕ່ງ... ສັນຍາອັນຖືກປຸງແຕ່ງ... ສັງຂານອັນຖືກປຸງແຕ່ງ... ວິນຍານອັນຖືກປຸງແຕ່ງວ່າ ‘ວິນຍານເປັນສິ່ງຖືກປຸງແຕ່ງ’.”
‘‘ဝဓကံ ရူပံ ‘ဝဓကံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝဓကံ ဝေဒနံ ‘ဝဓကာ ဝေဒနာ’တိ… ဝဓကံ သညံ ‘ဝဓကာ သညာ’တိ… ဝဓကေ သင်္ခါရေ ‘ဝဓကာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝဓကံ ဝိညာဏံ ‘ဝဓကံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບອັນເປັນເພັດຊະຄາດວ່າ ‘ຮູບເປັນເພັດຊະຄາດ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາອັນເປັນເພັດຊະຄາດວ່າ ‘ເວທະນາເປັນເພັດຊະຄາດ’... ເຊິ່ງສັນຍາອັນເປັນເພັດຊະຄາດວ່າ ‘ສັນຍາເປັນເພັດຊະຄາດ’... ເຊິ່ງສັງຂານອັນເປັນເພັດຊະຄາດວ່າ ‘ສັງຂານເປັນເພັດຊະຄາດ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານອັນເປັນເພັດຊະຄາດວ່າ ‘ວິນຍານເປັນເພັດຊະຄາດ’.”
‘‘သော ရူပံ ဥပေတိ ဥပါဒိယတိ အဓိဋ္ဌာတိ ‘အတ္တာ မေ’တိ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဥပေတိ ဥပါဒိယတိ အဓိဋ္ဌာတိ ‘အတ္တာ မေ’တိ. တဿိမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဥပေတာ ဥပါဒိန္နာ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တန္တိ.
“ປຸຖຸຊົນນັ້ນ ຍ່ອມເຂົ້າຫາ ຍຶດໝັ້ນ ແລະຕັ້ງໝັ້ນໃນຮູບວ່າ ‘ນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ຍ່ອມເຂົ້າຫາ ຍຶດໝັ້ນ ແລະຕັ້ງໝັ້ນໃນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານວ່າ ‘ນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ອຸປະທານັກຂັນທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ປຸຖຸຊົນນັ້ນເຂົ້າຫາແລະຍຶດໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມທຸກ ແກ່ລາວຕະຫຼອດການລະນານ.”
‘‘သုတဝါ [Pg.94] စ ခေါ, အာဝုသော, အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ…ပေ… သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ အတ္တာနံ. န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝိညာဏဝန္တံ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝိညာဏံ, န ဝိညာဏသ္မိံ အတ္တာနံ.
“ອາວຸໂສ, ສ່ວນອໍຣິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ໄດ້ເຫັນພະອໍຣິຍະເຈົ້າ... ຜູ້ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນສັດບຸລຸດສະທຳ ຍ່ອມບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼືບໍ່ເຫັນຕົວຕົນມີຮູບ, ຫຼືບໍ່ເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ຫຼືບໍ່ເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ. ຍ່ອມບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼືບໍ່ເຫັນຕົວຕົນມີວິນຍານ, ຫຼືບໍ່ເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ, ຫຼືບໍ່ເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ.”
‘‘သော အနိစ္စံ ရူပံ ‘အနိစ္စံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အနိစ္စံ ဝေဒနံ … အနိစ္စံ သညံ… အနိစ္စေ သင်္ခါရေ … အနိစ္စံ ဝိညာဏံ ‘အနိစ္စံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.
“ອໍຣິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບອັນບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ຮູບບໍ່ທ່ຽງ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາອັນບໍ່ທ່ຽງ... ສັນຍາອັນບໍ່ທ່ຽງ... ສັງຂານອັນບໍ່ທ່ຽງ... ວິນຍານອັນບໍ່ທ່ຽງວ່າ ‘ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ’.”
‘‘ဒုက္ခံ ရူပံ ‘ဒုက္ခံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဒုက္ခံ ဝေဒနံ… ဒုက္ခံ သညံ… ဒုက္ခေ သင်္ခါရေ… ဒုက္ခံ ဝိညာဏံ ‘ဒုက္ခံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບອັນເປັນທຸກວ່າ ‘ຮູບເປັນທຸກ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາອັນເປັນທຸກ... ສັນຍາອັນເປັນທຸກ... ສັງຂານອັນເປັນທຸກ... ວິນຍານອັນເປັນທຸກວ່າ ‘ວິນຍານເປັນທຸກ’.”
‘‘အနတ္တံ ရူပံ ‘အနတ္တာ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အနတ္တံ ဝေဒနံ… အနတ္တံ သညံ… အနတ္တေ သင်္ခါရေ… အနတ္တံ ဝိညာဏံ ‘အနတ္တာ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບອັນເປັນອະນັດຕາວ່າ ‘ຮູບເປັນອະນັດຕາ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາອັນເປັນອະນັດຕາ... ສັນຍາອັນເປັນອະນັດຕາ... ສັງຂານອັນເປັນອະນັດຕາ... ວິນຍານອັນເປັນອະນັດຕາວ່າ ‘ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ’.”
‘‘သင်္ခတံ ရူပံ ‘သင်္ခတံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သင်္ခတံ ဝေဒနံ… သင်္ခတံ သညံ… သင်္ခတေ သင်္ခါရေ… သင်္ခတံ ဝိညာဏံ ‘သင်္ခတံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບອັນຖືກປຸງແຕ່ງວ່າ ‘ຮູບເປັນສິ່ງຖືກປຸງແຕ່ງ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາອັນຖືກປຸງແຕ່ງ... ສັນຍາອັນຖືກປຸງແຕ່ງ... ສັງຂານອັນຖືກປຸງແຕ່ງ... ວິນຍານອັນຖືກປຸງແຕ່ງວ່າ ‘ວິນຍານເປັນສິ່ງຖືກປຸງແຕ່ງ’.”
‘‘ဝဓကံ ရူပံ ‘ဝဓကံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝဓကံ ဝေဒနံ… ဝဓကံ သညံ… ဝဓကေ သင်္ခါရေ ‘‘ဝဓကာ သင်္ခါရာ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝဓကံ ဝိညာဏံ ‘ဝဓကံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ.
“ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບອັນເປັນເພັດຊະຄາດວ່າ ‘ຮູບເປັນເພັດຊະຄາດ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາອັນເປັນເພັດຊະຄາດ... ສັນຍາອັນເປັນເພັດຊະຄາດ... ສັງຂານອັນເປັນເພັດຊະຄາດວ່າ ‘ສັງຂານເປັນເພັດຊະຄາດ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານອັນເປັນເພັດຊະຄາດວ່າ ‘ວິນຍານເປັນເພັດຊະຄາດ’.”
‘‘သော ရူပံ န ဥပေတိ, န ဥပါဒိယတိ, နာဓိဋ္ဌာတိ – ‘အတ္တာ မေ’တိ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ န ဥပေတိ, န ဥပါဒိယတိ, နာဓိဋ္ဌာတိ – ‘အတ္တာ မေ’တိ. တဿိမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနုပေတာ အနုပါဒိန္နာ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေတံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဟောတိ ယေသံ အာယသ္မန္တာနံ တာဒိသာ သဗြဟ္မစာရိနော အနုကမ္ပကာ အတ္ထကာမာ ဩဝါဒကာ အနုသာသကာ. ဣဒဉ္စ ပန မေ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’’န္တိ. တတိယံ.
“ອໍຣິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າຫາ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນໃນຮູບວ່າ ‘ນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າຫາ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນໃນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານວ່າ ‘ນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ອຸປະທານັກຂັນທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ອໍຣິຍະສາວົກນັ້ນບໍ່ເຂົ້າຫາແລະບໍ່ຍຶດໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປเพื่อປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມສຸກ ແກ່ລາວຕະຫຼອດການລະນານ.” “ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ຂໍ້ຄວາມນີ້ຍ່ອມເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ແກ່ພະຄຸນເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີເພື່ອນພົມມະຈາລີຜູ້ມີຄວາມອະນຸເຄາະ ປາດຖະໜາປະໂຫຍດ ຄອຍຕັກເຕືອນ ສັ່ງສອນ ເຊັ່ນດຽວກັບພະຄຸນເຈົ້າ. ແລະເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງພະທຳມະເທດສະໜານີ້ຂອງພະຄຸນເຈົ້າສາຣີບຸດແລ້ວ ຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ.” ສູດທີສາມ.
၄. အနုရာဓသုတ္တံ
໔. ອະນຸຣາທະສູດ
၈၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အနုရာဓော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ [Pg.95] အရညကုဋိကာယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ယေန အာယသ္မာ အနုရာဓော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အနုရာဓေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အာယသ္မန္တံ အနုရာဓံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယော သော, အာဝုသော အနုရာဓ, တထာဂတော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော, တံ တထာဂတော ဣမေသု စတူသု ဌာနေသု ပညာပယမာနော ပညာပေတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ?
໘໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້—ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າວັນໃຫຍ່ (ມະຫາວັນ) ໃນສາລາປ່າຊ້າ (ກູຕາຄາຣະສາລາ) ໃກ້ເມືອງເວສາລີ. ສະໄໝນັ້ນ ພະຄຸນເຈົ້າອະນຸຣາທະ ອາໄສຢູ່ໃນກຸຕິປ່າ ບໍ່ໄກຈາກພະຜູ້ມີພະພາກ. ຄັ້ງນັ້ນ ປະຣິພາຊົກຕ່າງລັດທິຫຼາຍຄົນ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພະຄຸນເຈົ້າອະນຸຣາທະ; ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ທັກທາຍປາໄສກັບພະຄຸນເຈົ້າອະນຸຣາທະ. ເມື່ອໄດ້ຜ່ານການທັກທາຍປາໄສອັນເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ປະຣິພາຊົກຕ່າງລັດທິເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ກ່າວກັບພະຄຸນເຈົ້າອະນຸຣາທະຢ່າງນີ້ວ່າ—‘ອາວຸໂສອະນຸຣາທະ, ພະຕາຖາຄົດໃດ ຜູ້ເປັນບຸລຸດອັນປະເສີດສຸດ ເປັນຍອດບຸລຸດ ເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງຖານະອັນສູງສຸດ, ເມື່ອພະຕາຖາຄົດນັ້ນຈະບັນຍັດ ຍ່ອມບັນຍັດໃນຖານະທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ຄື—“ພະຕາຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ພາຍຫຼັງການຕາຍ” ຫຼື “ພະຕາຖາຄົດຍ່ອມບໍ່ມີຢູ່ພາຍຫຼັງການຕາຍ” ຫຼື “ພະຕາຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ແລະບໍ່ມີຢູ່ພາຍຫຼັງການຕາຍ” ຫຼື “ພະຕາຖາຄົດຍ່ອມບໍ່ແມ່ນມີຢູ່ແລະບໍ່ແມ່ນບໍ່ມີຢູ່ພາຍຫຼັງການຕາຍ” ຢ່າງນັ້ນຫຼື?’
ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အနုရာဓော တေ အညတိတ္ထိယေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယော သော အာဝုသော တထာဂတော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော တံ တထာဂတော အညတြ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပညာပယမာနော ပညာပေတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အာယသ္မန္တံ အနုရာဓံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သော စာယံ ဘိက္ခု နဝေါ ဘဝိဿတိ အစိရပဗ္ဗဇိတော, ထေရော ဝါ ပန ဗာလော အဗျတ္တော’’တိ. အထ ခေါ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အာယသ္မန္တံ အနုရာဓံ နဝဝါဒေန စ ဗာလဝါဒေန စ အပသာဒေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု.
ເມື່ອພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານພຣະອະນຸຣາທະໄດ້ກ່າວກັບພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຣະຕຖາຄົດຜູ້ເປັນອຸດົມບຸຣຸດ ເປັນບໍຣົມບຸຣຸດ ເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງປະໂຫຍດອັນສູງສຸດ ເມື່ອຈະຊົງບັນຍັດ ຍ່ອມຊົງບັນຍັດເວັ້ນຈາກຖານະ 4 ປະການນີ້ ຄື: 'ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ພາຍຫຼັງການຕາຍ' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມບໍ່ມີຢູ່ພາຍຫຼັງການຕາຍ' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ ພາຍຫຼັງການຕາຍ' ຫຼື 'ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ພາຍຫຼັງການຕາຍ'." ເມື່ອທ່ານພຣະອະນຸຣາທະກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະອະນຸຣາທະວ່າ: "ພຣະພິກຂຸຮູບນີ້ຄົງຈະເປັນພຣະບວດໃໝ່ ບວດໄດ້ບໍ່ດົນ ຫຼືຖ້າເປັນພຣະເຖຣະ ກໍຄົງຈະເປັນຜູ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ." ລຳດັບນັ້ນ ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮຸກຮານທ່ານພຣະອະນຸຣາທະດ້ວຍວາທະວ່າເປັນພຣະບວດໃໝ່ ແລະດ້ວຍວາທະວ່າເປັນຜູ້ໂງ່ເຂົາ ແລ້ວລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໜີໄປ.
အထ ခေါ အာယသ္မတော အနုရာဓဿ အစိရပက္ကန္တေသု တေသု အညတိတ္ထိယေသု ပရိဗ္ဗာဇကေသု ဧတဒဟောသိ – ‘‘သစေ ခေါ မံ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျုံ. ကထံ ဗျာကရမာနော နု ခွာဟံ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ ဘဂဝတော အဿံ, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခေယျံ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရေယျံ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ?
ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນຫຼີກໜີໄປບໍ່ດົນ ຄວາມດຳຣິຢ່າງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ທ່ານພຣະອະນຸຣາທະວ່າ: "ຫາກພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຖາມບັນຫາທີ່ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ກັບເຮົາ ເຮົາເມື່ອຈະພະຍາກອນແກ່ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຕອບແນວໃດ ຈຶ່ງຈະຊື່ວ່າເປັນຜູ້ກ່າວຕາມຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະບໍ່ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ ແລະພະຍາກອນທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ທັງຈະບໍ່ມີຄຳກ່າວໂຕ້ແຍ້ງໃດໆ ທີ່ສະຫະທັມມິກຜູ້ຮ່ວມທັມຈະຕິຕຽນໄດ້ ໂດຍຊອບທັມ?"
အထ ခေါ အာယသ္မာ အနုရာဓော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အနုရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အရညကုဋိကာယံ ဝိဟရာမိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သမ္ဗဟုလာ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု [Pg.96] …ပေ… မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ယော သော, အာဝုသော အနုရာဓ, တထာဂတော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော တံ တထာဂတော ဣမေသု စတူသု ဌာနေသု ပညာပယမာနော ပညာပေတိ – ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, န ဟောတိ… ဟောတိ စ န စ ဟောတိ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’’တိ?
ລຳດັບນັ້ນ ທ່ານພຣະອະນຸຣາທະໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ... ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ທ່ານພຣະອະນຸຣາທະໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍອາໄສຢູ່ໃນກຸຕິປ່າ ບໍ່ໄກຈາກທີ່ປະທັບຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄດ້ເຂົ້າມາຫາຂ້ານ້ອຍເຖິງທີ່ຢູ່... ແລ້ວໄດ້ກ່າວກັບຂ້ານ້ອຍວ່າ: 'ອາວຸໂສອະນຸຣາທະ ພຣະຕຖາຄົດຜູ້ເປັນອຸດົມບຸຣຸດ ເປັນບໍຣົມບຸຣຸດ ເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງປະໂຫຍດອັນສູງສຸດ ເມື່ອຈະຊົງບັນຍັດ ຍ່ອມຊົງບັນຍັດໃນຖານະ 4 ປະການນີ້ ຄື: ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ພາຍຫຼັງການຕາຍ ຫຼື ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມບໍ່ມີຢູ່... ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ, ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ພາຍຫຼັງການຕາຍ'."
ဧဝံ ဝုတ္တာဟံ, ဘန္တေ, တေ အညတိတ္ထိယေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ဧတဒဝေါစံ – ‘‘ယော သော, အာဝုသော, တထာဂတော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော, တံ တထာဂတော အညတြ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပညာပယမာနော ပညာပေတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါတိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘သော စာယံ ဘိက္ခု န ဝေါ ဘဝိဿတိ အစိရပဗ္ဗဇိတော ထေရော ဝါ ပန ဗာလော အဗျတ္တော’တိ. အထ ခေါ မံ, ဘန္တေ, တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ နဝဝါဒေန ဗာလဝါဒေန စ အပသာဒေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု’’.
"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອພວກເຂົາກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຣະຕຖາຄົດຜູ້ເປັນອຸດົມບຸຣຸດ ເປັນບໍຣົມບຸຣຸດ ເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງປະໂຫຍດອັນສູງສຸດ ເມື່ອຈະຊົງບັນຍັດ ຍ່ອມຊົງບັນຍັດເວັ້ນຈາກຖານະ 4 ປະການນີ້ ຄື: ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ພາຍຫຼັງການຕາຍ... ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ພາຍຫຼັງການຕາຍ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຂ້ານ້ອຍກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກ່າວກັບຂ້ານ້ອຍວ່າ: 'ພຣະພິກຂຸຮູບນີ້ຄົງຈະເປັນພຣະບວດໃໝ່ ບວດໄດ້ບໍ່ດົນ ຫຼືຖ້າເປັນພຣະເຖຣะ ກໍຄົງຈະເປັນຜູ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ'. ລຳດັບນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮຸກຮານຂ້ານ້ອຍດ້ວຍວาທະວ່າເປັນພຣະບວດໃໝ່ ແລະດ້ວຍວາທະວ່າເປັນຜູ້ໂງ່ເຂົາ ແລ້ວລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໜີໄປ."
‘‘တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အစိရပက္ကန္တေသု တေသု အညတိတ္ထိယေသု ပရိဗ္ဗာဇကေသု ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ မံ တေ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျုံ. ကထံ ဗျာကရမာနော နု ခွာဟံ တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ ဘဂဝတော အဿံ, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခေယျံ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရေယျံ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျာ’’’တိ?
"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນຫຼີກໜີໄປບໍ່ດົນ ຄວາມດຳຣິຢ່າງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້ານ້ອຍວ່າ: 'ຫາກພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຖາມບັນຫາທີ່ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ກັບເຮົາ ເຮົາເມື່ອຈະພະຍາກອນແກ່ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນ ຈະຕອບແນວໃດ ຈຶ່ງຈະຊື່ວ່າເປັນຜູ້ກ່າວຕາມຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະບໍ່ກ່າວຕູ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ ແລະພະຍາກອນທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ທັງຈະບໍ່ມີຄຳກ່າວໂຕ້ແຍ້ງໃດໆ ທີ່ສະຫະທັມມິກຜູ້ຮ່ວມທັມຈະຕິຕຽນໄດ້ ໂດຍຊອບທັມ?'"
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရာဓ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ ဘန္တေ’’…ပေ… တသ္မာတိဟ…ပေ… ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ’’.
"ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຖາມວ່າ: 'ອະນຸຣາທະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?' 'ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກ?' 'ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດາ ຄວນຫຼືທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ: ເສັ້ນນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ?' 'ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?' 'ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.'... 'ເພາະເຫດນັ້ນແລ... ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ: ... ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'."
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရာဓ, ရူပံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
"ອະນຸຣາທະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ ເຈົ້າເຫັນວ່າຮູບເປັນພຣະຕຖາຄົດຫຼື?" "ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ເຈົ້າເຫັນວ່າເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນພຣະຕຖາຄົດຫຼື?" "ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ."
‘‘တံ [Pg.97] ကိံ မညသိ, အနုရာဓ, ရူပသ္မိံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘အညတြ ရူပါ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာယ…ပေ… အညတြ ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… အညတြ သညာယ… သင်္ခါရေသု… အညတြ သင်္ခါရေဟိ… ဝိညာဏသ္မိံ… အညတြ ဝိညာဏာ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
"ອະນຸຣາທະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ ເຈົ້າເຫັນວ່າພຣະຕຖາຄົດມີຢູ່ໃນຮູບຫຼື?" "ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ເຈົ້າເຫັນວ່າພຣະຕຖາຄົດມີຢູ່ຕ່າງຫາກຈາກຮູບຫຼື?" "ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ເຈົ້າເຫັນວ່າພຣະຕຖາຄົດມີຢູ່ໃນເວທະນາ... ຫຼືມີຢູ່ຕ່າງຫາກຈາກເວທະນາ... ມີຢູ່ໃນສັນຍາ... ຫຼືມີຢູ່ຕ່າງຫາກຈາກສັນຍາ... ມີຢູ່ໃນສັງຂານ... ຫຼືມີຢູ່ຕ່າງຫາກຈາກສັງຂານ... ມີຢູ່ໃນວິນຍານ... ຫຼືມີຢູ່ຕ່າງຫາກຈາກວິນຍານຫຼື?" "ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ."
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရာဓ, ရူပံ… ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
"ອະນຸຣາທະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ ເຈົ້າເຫັນວ່າຮູບ ເວທະນາ ສັນຍາ ສັງຂານ ວິນຍານ ເປັນພຣະຕຖາຄົດຫຼື?" "ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ."
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရာဓ, အယံ သော အရူပီ အဝေဒနော အသညီ အသင်္ခါရော အဝိညာဏော တထာဂတောတိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
"ອະນຸຣາທະ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ ເຈົ້າເຫັນວ່າພຣະຕຖາຄົດນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຮູບ ບໍ່ມີເວທະນາ ບໍ່ມີສັນຍາ ບໍ່ມີສັງຂານ ບໍ່ມີວິນຍານຫຼື?" "ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ."
‘‘ဧတ္ထ စ တေ, အနုရာဓ, ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သစ္စတော ထေတတော တထာဂတေ အနုပလဗ္ဘိယမာနေ ကလ္လံ နု တေ တံ ဝေယျာကရဏံ – ‘ယော သော, အာဝုသော, တထာဂတော ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပတ္တော တံ တထာဂတော အညတြ ဣမေဟိ စတူဟိ ဌာနေဟိ ပညာပယမာနော ပညာပေတိ – ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
"ອະນຸຣາທະ ກໍເມື່ອເຈົ້າຄົ້ນຫາພຣະຕຖາຄົດໂດຍຄວາມຈິງ ໂດຍຄວາມແທ້ຈິງ ໃນອັດຕະພາບນີ້ ບໍ່ໄດ້ເລີຍ ຄວນຫຼືທີ່ເຈົ້າຈະຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຣະຕຖາຄົດຜູ້ເປັນອຸດົມບຸຣຸດ ເປັນບໍຣົມບຸຣຸດ ເປັນຜູ້ບັນລຸເຖິງປະໂຫຍດອັນສູງສຸດ ເມື່ອຈະຊົງບັນຍັດ ຍ່ອມຊົງບັນຍັດເວັ້ນຈາກຖານະ 4 ປະການນີ້ ຄື: ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ພາຍຫຼັງການຕາຍ... ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ພາຍຫຼັງການຕາຍ'?" "ບໍ່ຄວນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ."
‘‘သာဓု သာဓု, အနုရာဓ! ပုဗ္ဗေ စာဟံ, အနုရာဓ, ဧတရဟိ စ ဒုက္ခဉ္စေဝ ပညပေမိ, ဒုက္ခဿ စ နိရောဓ’’န္တိ. စတုတ္ထံ.
"ດີລະ ດີລະ ອະນຸຣາທະ! ທັງໃນກ່ອນນີ້ ແລະໃນບັດນີ້ ເຮົາຍ່ອມບັນຍັດແຕ່ຄວາມທຸກ ແລະຄວາມດັບທຸກເທົ່ານັ້ນ." ຈົບສູດທີ 4.
၅. ဝက္ကလိသုတ္တံ
໕. ວັກຄະລິສູດ
၈၇. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဝက္ကလိ ကုမ္ဘကာရနိဝေသနေ ဝိဟရတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဝက္ကလိ ဥပဋ္ဌာကေ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧထ တုမှေ, အာဝုသော, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမထ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒထ – ‘ဝက္ကလိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော, သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေထ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ယေန ဝက္ကလိ ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမတု; အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ဝက္ကလိဿ ပဋိဿုတွာ ယေန [Pg.98] ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဝက္ကလိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော, သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ; ဧဝဉ္စ ပန ဝဒေတိ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ယေန ဝက္ကလိ ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမတု; အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.
໘໗. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່ພຣະວິຫານເວລຸວັນ ກະລັນທະກະນິວາປະສະຖານ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ສະໄໝນັ້ນ ທ່ານພຣະວັກຄະລິອາໄສຢູ່ໃນໂຮງປັ້ນໝໍ້ຂອງຊ່າງໝໍ້ ເປັນໄຂ້ ໄດ້ຮັບທຸກຂະເວທະນາ ເຈັບປ່ວຍໜັກ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະວັກຄະລິໄດ້ຮຽກພວກພຣະພິກຂຸຜູ້ອຸປະຖາກມາແລ້ວເວົ້າວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈົ່ງມາ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈົ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະວັກຄະລິພິກຂຸ ເປັນໄຂ້ ໄດ້ຮັບທຸກຂະເວທະນາ ເຈັບປ່ວຍໜັກ ຂໍຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ' ແລະຈົ່ງກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນ ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະສະເດັດໄປຢ້ຽມຢາມພຣະວັກຄະລິພິກຂຸເຖິງທີ່ຢູ່ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ລາວ'." ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳຂອງທ່ານພຣະວັກຄະລິວ່າ: "ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ" ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣะພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະວັກຄະລິພິກຂຸ ເປັນໄຂ້ ໄດ້ຮັບທຸກຂະເວທະນາ ເຈັບປ່ວຍໜັກ ຂໍຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ແລະກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເປັນພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນ ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະສະເດັດໄປຢ້ຽມຢາມພຣະວັກຄະລິພິກຂຸເຖິງທີ່ຢູ່ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ລາວ'." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍດຸສນີພາບ.
အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေနာယသ္မာ ဝက္ကလိ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ ဝက္ကလိ ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန မဉ္စကေ သမဓောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဝက္ကလိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဝက္ကလိ, မာ တွံ မဉ္စကေ သမဓောသိ. သန္တိမာနိ အာသနာနိ ပညတ္တာနိ; တတ္ထာဟံ နိသီဒိဿာမီ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဝက္ကလိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, ဝက္ကလိ, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ, နော အဘိက္ကမန္တိ; ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော အဘိက္ကမော’’တိ? ‘‘န မေ, ဘန္တေ, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ; ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော’’တိ. ‘‘ကစ္စိ တေ, ဝက္ကလိ, န ကိဉ္စိ ကုက္ကုစ္စံ, န ကောစိ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ မေ, ဘန္တေ, အနပ္ပကံ ကုက္ကုစ္စံ, အနပ္ပကော ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ. ‘‘ကစ္စိ ပန တံ, ဝက္ကလိ, အတ္တာ သီလတော န ဥပဝဒတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ မံ, ဘန္တေ, အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတီ’’တိ. ‘‘နော စေ ကိရ တံ, ဝက္ကလိ, အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတိ; အထ ကိဉ္စ တေ ကုက္ကုစ္စံ ကော စ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ? ‘‘စိရပဋိကာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုကာမော, နတ္ထိ စ မေ ကာယသ္မိံ တာဝတိကာ ဗလမတ္တာ, ယာဝတာဟံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမေယျ’’န္တိ.
ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະວັກຄະລິເຖິງທີ່ຢູ່. ທ່ານພຣະວັກຄະລິໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດມາແຕ່ໄກ ຄັນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຂະຫຍັບຕົວຈະລົງຈາກຕຽງ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບທ່ານພຣະວັກຄະລິວ່າ: "ຢ່າເລີຍ ວັກຄະລິ ເຈົ້າຢ່າຂະຫຍັບຕົວລົງຈາກຕຽງເລີຍ. ອາສະນະເຫຼົ່ານີ້ທີ່ປູລາດໄວ້ມີຢູ່ ເຮົາຈະນັ່ງເທິງອາສະນະນັ້ນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຖາມທ່ານພຣະວັກຄະລິວ່າ: "ວັກຄະລິ ເຈົ້າພໍທົນໄດ້ຫຼື? ພໍຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປໄດ້ຫຼື? ทຸກຂະເວທະນາທັງຫຼາຍຍ່ອມທຸເລົາລົງ ບໍ່ກຳເລີບຂຶ້ນຫຼື? ຄວາມທຸເລົາລົງປາກົດຢູ່ ຄວາມກຳເລີບຂຶ້ນບໍ່ປາກົດຫຼື?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍທົນບໍ່ໄດ້ ບໍ່ສາມາດຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປໄດ້ ທຸກຂະເວທະນາອັນແຮງກ້າຂອງຂ້ານ້ອຍມີແຕ່ກຳເລີບຂຶ້ນ ບໍ່ທຸເລົາລົງເລີຍ ຄວາມກຳເລີບຂຶ້ນປາກົດຢູ່ ຄວາມທຸເລົາລົງບໍ່ປາກົດເລີຍ." "ວັກຄະລິ ເຈົ້າບໍ່ມີຄວາມຮ້ອນໃຈ ບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈບາງຫຼື?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມຮ້ອນໃຈ ແລະມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈຢູ່ບໍ່ໜ້ອຍເລີຍ." "ວັກຄະລິ ເຈົ້າບໍ່ມີຕົນເອງຕິຕຽນຕົນເອງໂດຍສິນບາງຫຼື?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຕົນເອງບໍ່ຕິຕຽນຕົນເອງໂດຍສິນເລີຍ." "ວັກຄະລິ ຫາກຕົນເອງບໍ່ຕິຕຽນຕົນເອງໂດຍສິນແລ້ວ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ເຈົ້າຈະມີຄວາມຮ້ອນໃຈ ແລະມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈຍ້ອນຫຍັງ?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍປາຖະໜາຈະເຂົ້າεຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເພື່ອຊົມພຣະບາຣະມີມາເປັນເວລາດົນນານແລ້ວ ແຕ່ໃນຮ່າງກາຍຂອງຂ້ານ້ອຍບໍ່ມີກຳລັງພໍ ທີ່ຈະເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເພື່ອຊົມພຣະບາຣະມີໄດ້."
‘‘အလံ, ဝက္ကလိ, ကိံ တေ ဣမိနာ ပူတိကာယေန ဒိဋ္ဌေန? ယော ခေါ, ဝက္ကလိ, ဓမ္မံ ပဿတိ သော မံ ပဿတိ; ယော မံ ပဿတိ သော ဓမ္မံ ပဿတိ. ဓမ္မဉှိ, ဝက္ကလိ, ပဿန္တော မံ ပဿတိ; မံ ပဿန္တော ဓမ္မံ ပဿတိ.
"ຢ່າເລີຍ ວັກຄະລິ ເຈົ້າຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍການເຫັນກາຍອັນເປື່ອຍເນົ່ານີ້? ວັກຄະລິ ຜູ້ໃດເຫັນທັມ ຜູ້ນັ້ນເຫັນເຮົາ; ຜູ້ໃດເຫັນເຮົາ ຜູ້ນັ້ນເຫັນທັມ. ວັກຄະລິ ເພາະວ່າເມື່ອເຫັນທັມ ກໍຊື່ວ່າεຫັນເຮົາ; ເມື່ອເຫັນເຮົາ ກໍຊື່ວ່າເຫັນທັມ."
‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဝက္ကလိ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ [Pg.99] နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဧသော မေ အတ္တာတိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟ…ပေ… ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.
"ວັກຄະລິ ເຈົ້າຄິດແນວໃດ ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກ?" "ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດາ ຄວນຫຼືທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ: ສິ່ງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ?" "ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." ... "ສິ່ງນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ?" "ບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ." "ເພາະເຫດນັ້ນແລ... ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ: ... ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ."
အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဝက္ကလိံ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဂိဇ္ဈကူဋော ပဗ္ဗတော တေန ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဝက္ကလိ အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကေ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧထ မံ, အာဝုသော, မဉ္စကံ အာရောပေတွာ ယေန ဣသိဂိလိပဿံ ကာဠသိလာ တေနုပသင်္ကမထ. ကထဉှိ နာမ မာဒိသော အန္တရဃရေ ကာလံ ကတ္တဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ဝက္ကလိဿ ပဋိဿုတွာ အာယသ္မန္တံ ဝက္ကလိံ မဉ္စကံ အာရောပေတွာ ယေန ဣသိဂိလိပဿံ ကာဠသိလာ တေနုပသင်္ကမိံသု. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဉ္စ ရတ္တိံ တဉ္စ ဒိဝါဝသေသံ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ ဝိဟာသိ. အထ ခေါ ဒွေ ဒေဝတာယော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဂိဇ္ဈကူဋံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု…ပေ… ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝက္ကလိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ဝိမောက္ခာယ စေတေတီ’’တိ. အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သော ဟိ နူန, ဘန္တေ, သုဝိမုတ္တော ဝိမုစ္စိဿတီ’’တိ. ဣဒမဝေါစုံ တာ ဒေဝတာယော. ဣဒံ ဝတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု.
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງໂອວາດພຣະອາຍັສມາວກະລິດ້ວຍໂອວາດນີ້ແລ້ວ ຊົງສະເດັດລຸກຈາກອາສະນະ ຫຼີກໄປທາງພູເຂົາຄິດຊະກູດ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພຣະອາຍັສມາວກະລິໄດ້ຮຽກອຸປັດຖາກທັງຫຼາຍມາແລ້ວເວົ້າວ່າ "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈົ່ງມາ ຍົກເຮົາຂຶ້ນສູ່ຕຽງນ້ອຍ ແລ້ວຫາມໄປຍັງກາລະສິລາ ທີ່ຂ້າງພູເຂົາອິສິຄິລິ. ຄົນເຊັ່ນເຮົາ ຈະມາຄິດວ່າຄວນເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ໃນເຮືອນໄດ້ແນວໃດ?" ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຮັບຄຳຂອງພຣະອາຍັສມາວກະລິວ່າ "ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ" ແລ້ວ ຍົກພຣະອາຍັສມາວກະລິຂຶ້ນສູ່ຕຽງນ້ອຍ ຫາມໄປຍັງກາລະສິລາ ທີ່ຂ້າງພູເຂົາອິສິຄິລິ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງປະທັບຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄິດຊະກູດ ຕະຫຼອດຄືນນັ້ນ ແລະ ຕະຫຼອດເວລາກາງເວັນທີ່ເຫຼືອຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ (ໃນເວລາທ່ຽງຄືນ) ເທວະດາສອງຕົນ ມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ພູເຂົາຄິດຊະກູດທັງສິ້ນສະຫວ່າງສະໄຫວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ... ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເທວະດາຕົນໜຶ່ງ ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະວກະລິພິກຂຸ ຍ່ອມມຸ່ງໝັ້ນເພື່ອຄວາມຫຼຸດພົ້ນ (ວິໂມກ)." ເທວະດາອີກຕົນໜຶ່ງ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະພິກຂຸນັ້ນ ຄົງຈະຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ຢ່າງແນ່ນອນ." ເທວະດາທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຂາບທູນຄຳນີ້ແລ້ວ. ຄັນຂາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພิວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວຫາຍຕົວໄປ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ.
အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧထ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ယေန ဝက္ကလိ ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမထ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဝက္ကလိံ ဘိက္ခုံ ဧဝံ ဝဒေထ –
ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຮຽກພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍມາຕຣັດວ່າ "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈົ່ງມາ ຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາວກະລິພິກຂຸ ຍັງທີ່ຢູ່ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈົ່ງບອກວກະລິພິກຂຸຢ່າງນີ້ວ່າ -"
‘‘‘သုဏာဝုသော တွံ, ဝက္ကလိ, ဘဂဝတော ဝစနံ ဒွိန္နဉ္စ ဒေဝတာနံ. ဣမံ, အာဝုသော, ရတ္တိံ ဒွေ ဒေဝတာယော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဂိဇ္ဈကူဋံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, အာဝုသော, ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ဝက္ကလိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ဝိမောက္ခာယ စေတေတီတိ. အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – သော ဟိ နူန, ဘန္တေ, သုဝိမုတ္တော ဝိမုစ္စိဿတီတိ. ဘဂဝါ စ တံ, အာဝုသော ဝက္ကလိ, ဧဝမာဟ – မာ ဘာယိ, ဝက္ကလိ; မာ ဘာယိ, ဝက္ကလိ! အပါပကံ တေ မရဏံ ဘဝိဿတိ, အပါပိကာ ကာလကိရိယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ [Pg.100] ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ဝက္ကလိ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဝက္ကလိံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သုဏာဝုသော ဝက္ကလိ, ဘဂဝတော ဝစနံ ဒွိန္နဉ္စ ဒေဝတာန’’န္တိ.
"'ອາວຸໂສ ວກະລິ ທ່ານຈົ່ງຟັງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ຄຳຂອງເທວະດາສອງຕົນເຖີດ. ອາວຸໂສ ໃນຄືນນີ້ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ ເທວະດາສອງຕົນ ມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ພູເຂົາຄິດຊະກູດທັງສິ້ນສະຫວ່າງສະໄຫວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ອາວຸໂສ ເທວະດາຕົນໜຶ່ງ ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ \"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະວກະລິພິກຂຸ ຍ່ອມມຸ່ງໝັ້ນເພື່ອຄວາມຫຼຸດພົ້ນ.\" ເທວະດາອີກຕົນໜຶ່ງ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ \"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະພິກຂຸນັ້ນ ຄົງຈະຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ຢ່າງແນ່ນອນ.\" ແລະ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກໍໄດ້ຕຣັດກັບທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ \"ຢ່າຢ້ານເລີຍ ວກະລິ ຢ່າຢ້ານເລີຍ ວກະລິ! ຄວາມຕາຍຂອງທ່ານຈັກບໍ່ເລວຮ້າຍ ການກະທຳກາລະຂອງທ່ານຈັກບໍ່ເລວຮ້າຍ\"'" ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຮັບພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ "ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ" ແລ້ວ ເຂົ້າໄປຫາພຣະອາຍັສມາວກະລິ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະອາຍັສມາວກະລິວ່າ "ອາວຸໂສ ວກະລິ ທ່ານຈົ່ງຟັງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ຄຳຂອງເທວະດາສອງຕົນເຖີດ."
အထ ခေါ အာယသ္မာ ဝက္ကလိ ဥပဋ္ဌာကေ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧထ မံ, အာဝုသော, မဉ္စကာ ဩရောပေထ. ကထဉှိ နာမ မာဒိသော ဥစ္စေ အာသနေ နိသီဒိတွာ တဿ ဘဂဝတော သာသနံ သောတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ! ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ဝက္ကလိဿ ပဋိဿုတွာ အာယသ္မန္တံ ဝက္ကလိံ မဉ္စကာ ဩရောပေသုံ. ‘‘ဣမံ, အာဝုသော, ရတ္တိံ ဒွေ ဒေဝတာယော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ…ပေ… ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, အာဝုသော, ဧကာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝက္ကလိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ဝိမောက္ခာယ စေတေတီ’တိ. အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘သော ဟိ နူန, ဘန္တေ, သုဝိမုတ္တော ဝိမုစ္စိဿတီ’တိ. ဘဂဝါ စ တံ, အာဝုသော ဝက္ကလိ, ဧဝမာဟ – ‘မာ ဘာယိ, ဝက္ကလိ; မာ ဘာယိ, ဝက္ကလိ! အပါပကံ တေ မရဏံ ဘဝိဿတိ, အပါပိကာ ကာလကိရိယာ’’’တိ. ‘‘တေန ဟာဝုသော, မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒထ – ‘ဝက္ကလိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေထ – ‘ရူပံ အနိစ္စံ. တာဟံ, ဘန္တေ, န ကင်္ခါမိ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ န ဝိစိကိစ္ဆာမိ. ယဒနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, နတ္ထိ မေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါတိ န ဝိစိကိစ္ဆာမိ. ဝေဒနာ အနိစ္စာ. တာဟံ, ဘန္တေ, န ကင်္ခါမိ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ န ဝိစိကိစ္ဆာမိ. ယဒနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, နတ္ထိ မေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါတိ န ဝိစိကိစ္ဆာမိ. သညာ… သင်္ခါရာ အနိစ္စာ. တာဟံ, ဘန္တေ, န ကင်္ခါမိ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ န ဝိစိကိစ္ဆာမိ. ယဒနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, နတ္ထိ မေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါတိ န ဝိစိကိစ္ဆာမိ. ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. တာဟံ, ဘန္တေ, န ကင်္ခါမိ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ န ဝိစိကိစ္ဆာမိ. ယဒနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, နတ္ထိ မေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါတိ န ဝိစိကိစ္ဆာမီ’’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ဝက္ကလိဿ ပဋိဿုတွာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဝက္ကလိ အစိရပက္ကန္တေသု တေသု ဘိက္ခူသု သတ္ထံ အာဟရေသိ.
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອາຍັສມາວກະລິໄດ້ຮຽກອຸປັດຖາກທັງຫຼາຍມາແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈົ່ງມາ ຈົ່ງຍົກເຮົາລົງຈາກຕຽງນ້ອຍເຖີດ. ຄົນເຊັ່ນເຮົາ ຈະມາຄິດວ່ານັ່ງຢູ່ເທິງອາສະນະອັນສູງ ແລ້ວຄວນຟັງຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ແນວໃດ!' ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຮັບຄຳຂອງພຣະອາຍັສມາວກະລິວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ' ແລ້ວ ຍົກພຣະອາຍັສມາວກະລິລົງຈາກຕຽງນ້ອຍ. (ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ) 'ອາວຸໂສ ໃນຄືນນີ້ ເທວະດາສອງຕົນ ມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ... ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ອາວຸໂສ ເທວະດາຕົນໜຶ່ງ ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະວກະລິພິກຂຸ ຍ່ອມມຸ່ງໝັ້ນເພື່ອຄວາມຫຼຸດພົ້ນ." ເທວະດາອີກຕົນໜຶ່ງ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະພິກຂຸນັ້ນ ຄົງຈະຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ຢ່າງແນ່ນອນ." ແລະ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກໍໄດ້ຕຣັດກັບທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ "ຢ່າຢ້ານເລີຍ ວກະລິ ຢ່າຢ້ານເລີຍ ວກະລິ! ຄວາມຕາຍຂອງທ່ານຈັກບໍ່ເລວຮ້າຍ ການກະທຳກາລະຂອງທ່ານຈັກບໍ່ເລວຮ້າຍ"'. (ພຣະວກະລິເວົ້າວ່າ) 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກທ່ານຈົ່ງຊ່ວຍຂາບໄຫວ້ພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະວກະລິພິກຂຸ ເປັນໄຂ້ ໄດ້ຮັບທຸກ ເປັນໄຂ້ໜັກ ຂໍຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ." ແລະ ຈົ່ງຂາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ "ຮູບບໍ່ທ່ຽງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນຮູບນັ້ນ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງວ່າ ຄວາມພໍໃຈກໍດີ ຄວາມກຳໜັດກໍດີ ความຮັກກໍດີ ໃນສິ່ງນັ້ນ ບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະອົງ. ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນເວທະນານັ້ນ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງວ່າ ຄວາມພໍໃຈກໍດີ ຄວາມກຳໜັດກໍດີ ຄວາມຮັກກໍດີ ໃນສິ່ງນັ້ນ ບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະອົງ. ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນສິ່ງນັ້ນ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງວ່າ ຄວາມພໍໃຈກໍດີ ຄວາມກຳໜັດກໍດີ ຄວາມຮັກກໍດີ ໃນສິ່ງນັ້ນ ບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະອົງ. ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນວິນຍານນັ້ນ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງວ່າ ຄວາມພໍໃຈກໍດີ ຄວາມກຳໜັດກໍດີ ຄວາມຮັກກໍດີ ໃນສິ່ງນັ້ນ ບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະອົງ".' "ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຮັບຄຳຂອງພຣະອາຍັສມາວກະລິວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ' ແລ້ວຫຼີກໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພຣະອາຍັສມາວກະລິ ກໍໄດ້ນຳສັສຕຣາມາ (ເຊືອດຄໍຕາຍ).
အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဝက္ကလိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော; သော ဘဂဝတော [Pg.101] ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘ရူပံ အနိစ္စံ. တာဟံ, ဘန္တေ, န ကင်္ခါမိ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ န ဝိစိကိစ္ဆာမိ. ယဒနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, နတ္ထိ မေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါတိ န ဝိစိကိစ္ဆာမိ. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ … ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. တာဟံ, ဘန္တေ, န ကင်္ခါမိ. ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခန္တိ န ဝိစိကိစ္ဆာမိ. ယဒနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, နတ္ထိ မေ တတ္ထ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါတိ န ဝိစိကိစ္ဆာမီ’’’တိ.
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະວກະລິພິກຂຸ ເປັນໄຂ້ ໄດ້ຮັບທຸກ ເປັນໄຂ້ໜັກ ທ່ານຂໍຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ແລະ ຝາກມາຂາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ "ຮູບບໍ່ທ່ຽງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນຮູບນັ້ນ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງວ່າ ຄວາມພໍໃຈກໍດີ ຄວາມກຳໜັດກໍດີ ຄວາມຮັກກໍດີ ໃນສິ່ງນັ້ນ ບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະອົງ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນວິນຍານນັ້ນ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງ. ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຂ້າພະອົງບໍ່ມີຄວາມເຄືອບແຄງວ່າ ຄວາມພໍໃຈກໍດີ ຄວາມກຳໜັດກໍດີ ຄວາມຮັກກໍດີ ໃນສິ່ງນັ້ນ ບໍ່ມີແກ່ຂ້າພະອົງ".'
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမ, ဘိက္ခဝေ, ယေန ဣသိဂိလိပဿံ ကာဠသိလာ တေနုပသင်္ကမိဿာမ; ယတ္ထ ဝက္ကလိနာ ကုလပုတ္တေန သတ္ထမာဟရိတ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ယေန ဣသိဂိလိပဿံ ကာဠသိလာ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဝက္ကလိံ ဒူရတောဝ မဉ္စကေ ဝိဝတ္တက္ခန္ဓံ သေမာနံ.
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຮຽກພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍມາຕຣັດວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມາເຖີດ ພວກ ເຮົາຈັກໄປຍັງກາລະສິລາ ທີ່ຂ້າງພູເຂົາອິສິຄິລິ ເຊິ່ງເປັນບ່ອນທີ່ວກະລິກຸນລະບຸດ ໄດ້ນຳສັສຕຣາມາແລ້ວ.' ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຮັບພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ໄດ້ສະເດັດໄປຍັງກາລະສິລາ ທີ່ຂ້າງພູເຂົາອິສິຄິລິ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະອາຍັສມາວກະລິ ນອນຢູ່ເທິງຕຽງນ້ອຍ ມີຄໍບິດ (ຫັນໄປຂ້າງໜຶ່ງ) ແຕ່ໄກທີດຽວ.
တေန ခေါ ပန သမယေန ဓူမာယိတတ္တံ တိမိရာယိတတ္တံ ဂစ္ဆတေဝ ပုရိမံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ ပစ္ဆိမံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ ဥတ္တရံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ ဥဒ္ဓံ ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ အဓော ဒိသံ, ဂစ္ဆတိ အနုဒိသံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ဓူမာယိတတ္တံ တိမိရာယိတတ္တံ ဂစ္ဆတေဝ ပုရိမံ ဒိသံ…ပေ… ဂစ္ဆတိ အနုဒိသ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧသော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မာရော ပါပိမာ ဝက္ကလိဿ ကုလပုတ္တဿ ဝိညာဏံ သမနွေသတိ – ‘ကတ္ထ ဝက္ကလိဿ ကုလပုတ္တဿ ဝိညာဏံ ပတိဋ္ဌိတ’န္တိ? အပ္ပတိဋ္ဌိတေန စ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေန ဝက္ကလိ ကုလပုတ္တော ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ. ပဉ္စမံ.
ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ກຸ່ມຄວັນ ແລະ ໝອກມຶດ ຍ່ອມລອຍໄປສູ່ທິດບູຮພາ (ທິດຕາເວັນອອກ) ລອຍໄປສູ່ທິດປະຈິມ (ທິດຕາເວັນຕົກ) ລອຍໄປສູ່ທິດອຸດອນ (ທິດເໜືອ) ລອຍໄປສູ່ທິດທັກສິນ (ທິດໃຕ້) ລອຍໄປສູ່ທິດເບື້ອງເທິງ ລອຍໄປສູ່ທິດເບື້ອງລຸ່ມ ລອຍໄປສູ່ທິດນ້ອຍ (ທິດສະຫຼຽງ). ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຮຽກພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍມາຕຣັດວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານເຫັນກຸ່ມຄວັນ ແລະ ໝອກມຶດນັ້ນ ທີ່ລອຍໄປສູ່ທິດບູຮພາ... ລອຍໄປສູ່ທິດນ້ອຍ ຫຼື ບໍ່?' 'ເຫັນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນັ້ນຄືມານຜູ້ມີບາບ ພະຍາຍາມຄົ້ນຫາວິນຍານຂອງວກະລິກຸນລະບຸດວ່າ "ວິນຍານຂອງວກະລິກຸນລະບຸດ ຕັ້ງຢູ່ ນະ ທີ່ໃດ?" ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ວກະລິກຸນລະບຸດ ມີວິນຍານອັນບໍ່ຕັ້ງຢູ່ (ໃນທີ່ໃດໆ) ດັບຂັນທະປະຣິນິບພານແລ້ວ.' ຈົບ ສູດທີຫ້າ.
၆. အဿဇိသုတ္တံ
໖. ອັສສະຊິສູດ
၈၈. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အဿဇိ ကဿပကာရာမေ ဝိဟရတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ အာယသ္မာ အဿဇိ ဥပဋ္ဌာကေ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧထ တုမှေ, အာဝုသော, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမထ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒထ – ‘အဿဇိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေထ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ [Pg.102] ယေန အဿဇိ ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အဿဇိဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဿဇိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု အာဗာဓိကော…ပေ… သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ယေန အဿဇိ ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန.
໘໘. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເວລຸວັນ ກະລັນທະກະນິວາປະສະຖານ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພຣະອາຍັສມາອັສສະຊິ ອາໄສຢູ່ທີ່ກັສສະປະກາຣາມ ເປັນໄຂ້ ໄດ້ຮັບທຸກ ເປັນໄຂ້ໜັກ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອາຍັສມາອັສສະຊິ ໄດ້ຮຽກອຸປັດຖາກທັງຫຼາຍມາແລ້ວເວົ້າວ່າ 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານຈົ່ງມາ ຈົ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈົ່ງຊ່ວຍຂາບໄຫວ້ພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະອັສສະຊິພິກຂຸ ເປັນໄຂ້ ໄດ້ຮັບທຸກ ເປັນໄຂ້ໜັກ ຂໍຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ." ແລະ ຈົ່ງຂາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຈະເປັນພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນຢ່າງຍິ່ງ ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຈະສະເດັດໄປຫາພຣະອັສສະຊິພິກຂຸ ຍັງທີ່ຢູ່ ເພື່ອອະນຸເຄາະ"'. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຮັບຄຳຂອງພຣະອາຍັສມາອັສສະຊິວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ' ແລ້ວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະອັສສະຊິພິກຂຸ ເປັນໄຂ້... ຈະເປັນພຣະມະຫາກະລຸນາທິຄຸນຢ່າງຍິ່ງ ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຈະສະເດັດໄປຫາພຣະອັສສະຊິພິກຂຸ ຍັງທີ່ຢູ່ ເພື່ອອະນຸເຄາະ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍອາການດຸສະນີ.
အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ အဿဇိ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အဿဇိ ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန မဉ္စကေ သမဓောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အဿဇိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, အဿဇိ, မာ တွံ မဉ္စကေ သမဓောသိ. သန္တိမာနိ အာသနာနိ ပညတ္တာနိ, တတ္ထာဟံ နိသီဒိဿာမီ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အဿဇိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, အဿဇိ, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ…ပေ… ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော အဘိက္ကမော’’တိ?
ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາແລງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສະເດັດອອກຈາກທີ່ຫຼີກເຣັ້ນແລ້ວ ສະເດັດໄປຍັງທີ່ຢູ່ຂອງພຣະອາຍັສມາອັສສະຊິ. ພຣະອາຍັສມາອັສສະຊິ ໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດມາແຕ່ໄກ. ຄັນເຫັນແລ້ວ ກໍສະແດງອາການຈະລຸກຂຶ້ນຈາກຕຽງນ້ອຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະອາຍັສມາອັສສະຊິວ່າ 'ຢ່າເລີຍ ອັສສະຊິ ທ່ານຢ່າໄດ້ຂະຫຍັບຕົວຈາກຕຽງນ້ອຍເລີຍ. ອາສະນະເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ປູລາດໄວ້ແລ້ວມີຢູ່ ເຮົາຈັກນັ່ງຢູ່ເທິງອາສະນະນັ້ນ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບນັ່ງຢູ່ເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້ແລ້ວ. ຄັນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະອາຍັສມາອັສສະຊິວ່າ 'ອັສສະຊິ ພໍງົດພໍທົນໄດ້ຢູ່ບໍ ພໍຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປໄດ້ຢູ່ບໍ... ທຸກຂະເວທະນາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດວ່າຫຼຸດນ້ອຍຖອຍລົງ ບໍ່ປາກົດວ່າເພີ່ມຂຶ້ນບໍ?'
‘‘န မေ, ဘန္တေ, ခမနီယံ…ပေ… အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော’’တိ. ‘‘ကစ္စိ တေ, အဿဇိ, န ကိဉ္စိ ကုက္ကုစ္စံ န ကောစိ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ မေ, ဘန္တေ, အနပ္ပကံ ကုက္ကုစ္စံ အနပ္ပကော ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ. ‘‘ကစ္စိ ပန တံ, အဿဇိ, အတ္တာ သီလတော န ဥပဝဒတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ မံ, ဘန္တေ, အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတီ’’တိ. ‘‘နော စေ ကိရ တံ, အဿဇိ, အတ္တာ သီလတော ဥပဝဒတိ, အထ ကိဉ္စ တေ ကုက္ကုစ္စံ ကော စ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ? ‘‘ပုဗ္ဗေ ခွာဟံ, ဘန္တေ, ဂေလညေ ပဿမ္ဘေတွာ ပဿမ္ဘေတွာ ကာယသင်္ခါရေ ဝိဟရာမိ, သောဟံ သမာဓိံ နပ္ပဋိလဘာမိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, တံ သမာဓိံ အပ္ပဋိလဘတော ဧဝံ ဟောတိ – ‘နော စဿာဟံ ပရိဟာယာမီ’’’တိ. ‘‘ယေ တေ, အဿဇိ, သမဏဗြာဟ္မဏာ သမာဓိသာရကာ သမာဓိသာမညာ တေသံ တံ သမာဓိံ အပ္ပဋိလဘတံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘နော စဿု မယံ ပရိဟာယာမာ’’’တိ.
"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ກາຍຂອງຂ້ານ້ອຍບໍ່ອາດຈະອົດທົນໄດ້... ທຸກຂະເວທະນາປາກົດວ່າແຕ່ຈະຈະເລີນຂຶ້ນຢ່າງດຽວ ບໍ່ເສື່ອມຖອຍລົງເລີຍ." "ອັດສະຊິ ເທີມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ ຫຼື ຄວາມກິນແໜງແຄງໃຈບາງຢ່າງຢູ່ບໍ?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ ແລະ ຄວາມກິນແໜງແຄງໃຈຢູ່ບໍ່ໜ້ອຍເລີຍ." "ອັດສະຊິ ກໍຕົນເອງບໍ່ຕິຕຽນຕົນເອງໂດຍສີລໄດ້ຢູ່ບໍ?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຕົນເອງບໍ່ຕິຕຽນຕົນເອງໂດຍສີລໄດ້ຢູ່." "ອັດສະຊິ ຖ້າຕົນເອງບໍ່ຕິຕຽນຕົນເອງໂດຍສີລໄດ້, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ເທີຈະມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ ແລະ ຄວາມກິນແໜງແຄງໃຈໃນເລື່ອງໃດ?" "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ແຕ່ກ່ອນເມື່ອຂ້ານ້ອຍເຈັບໄຂ້ໄດ້ປ່ວຍ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ລະງັບກາຍະສັງຂານ (ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອອກ) ຢູ່ສະເໝີ ແລ້ວຈຶ່ງຢູ່, ແຕ່ບັດນີ້ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ສະມາທິນັ້ນເລີຍ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ສະມາທິນັ້ນ ຈຶ່ງເກີດຄວາມຄິດຂຶ້ນມາວ່າ «ຂ້ານ້ອຍຈະບໍ່ເສື່ອມຖອຍ (ຈາກພຣະສາສນາ) ບໍນໍ»." "ອັດສະຊິ ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ມີສະມາທິເປັນສາຣະ ມີສະມາທິເປັນຄວາມເປັນສະມະນະ ເມື່ອບໍ່ໄດ້ສະມາທິນັ້ນ ກໍຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ «ພວກເຮົາຈະບໍ່ເສື່ອມຖອຍ (ຈາກພຣະສາສນາ) ບໍນໍ»."
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿဇိ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိညာဏံ …ပေ… တသ္မာတိဟ…ပေ… ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီတိ. သော သုခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, သာ ‘အနိစ္စာ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အနဇ္ဈောသိတာ’တိ [Pg.103] ပဇာနာတိ. ‘အနဘိနန္ဒိတာ’တိ ပဇာနာတိ. ဒုက္ခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, သာ ‘အနိစ္စာ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အနဇ္ဈောသိတာ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အနဘိနန္ဒိတာ’တိ ပဇာနာတိ. အဒုက္ခမသုခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, သာ ‘အနိစ္စာ’တိ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အနဘိနန္ဒိတာ’တိ ပဇာနာတိ. သော သုခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဝိသံယုတ္တော နံ ဝေဒယတိ; ဒုက္ခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဝိသံယုတ္တော နံ ဝေဒယတိ; အဒုက္ခမသုခံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယတိ, ဝိသံယုတ္တော နံ ဝေဒယတိ. သော ကာယပရိယန္တိကံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ဇီဝိတပရိယန္တိကံ စေ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတိ.
"ອັດສະຊິ ເທີຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ"... "ວິນຍານ... ເພາະເຫດນັ້ນ... ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ." ຖ້າລາວສະເຫວີຍສຸຂະເວທະນາ ກໍຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ «ເວທະນານັ້ນບໍ່ທ່ຽງ», ຮູ້ຊັດວ່າ «ບໍ່ເປັນທີ່ຕິດພັນ», ຮູ້ຊັດວ່າ «ບໍ່ເປັນທີ່ເພີດເພີນ». ຖ້າລາວສະເຫວີຍທຸກຂະເວທະນາ ກໍຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ «ເວທະນານັ້ນບໍ່ທ່ຽງ», ຮູ້ຊັດວ່າ «ບໍ່ເປັນທີ່ຕິດພັນ», ຮູ້ຊັດວ່າ «ບໍ່ເປັນທີ່ເພີດເພີນ». ຖ້າລາວສະເຫວີຍອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາ ກໍຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ «ເວທະນານັ້ນບໍ່ທ່ຽງ»... ຮູ້ຊັດວ່າ «ບໍ່ເປັນທີ່ເພີດເພີນ». ຖ້າລາວສະເຫວີຍສຸຂະເວທະນາ ກໍສະເຫວີຍຢ່າງປາສະຈາກຄວາມຜູກພັນ, ຖ້າລາວສະເຫວີຍທຸກຂະເວທະນາ ກໍສະເຫວີຍຢ່າງປາສະຈາກຄວາມຜູກພັນ, ຖ້າລາວສະເຫວີຍອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາ ກໍສະເຫວີຍຢ່າງປາສະຈາກຄວາມຜູກພັນ. ເມື່ອລາວສະເຫວີຍເວທະນາທີ່ມີກາຍເປັນທີ່ສຸດ ກໍຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ «ເຮົາສະເຫວີຍເວທະນາທີ່ມີກາຍເປັນທີ່ສຸດ». ເມື່ອລາວສະເຫວີຍເວທະນາທີ່ມີຊີວິດເປັນທີ່ສຸດ ກໍຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ «ເຮົາສະເຫວີຍເວທະນາທີ່ມີຊີວິດເປັນທີ່ສຸດ». ລາວຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ «ເບື້ອງໜ້າແຕ່ການແຕກທຳລາຍຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຊີວິດ ເວທະນາທັງປວງໃນໂລກນີ້ ທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ເພີດເພີນແລ້ວ ຈະກາຍເປັນຂອງເຢັນ».
‘‘သေယျထာပိ, အဿဇိ, တေလဉ္စ ပဋိစ္စ, ဝဋ္ဋိဉ္စ ပဋိစ္စ, တေလပ္ပဒီပေါ ဈာယေယျ; တဿေဝ တေလဿ စ ဝဋ္ဋိယာ စ ပရိယာဒါနာ အနာဟာရော နိဗ္ဗာယေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, အဿဇိ, ဘိက္ခု ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘ကာယဿ ဘေဒါ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
"ອັດສະຊິ ປຽບເໝືອນຕະກຽງນ້ຳມັນ ອາໄສນ້ຳມັນ ແລະ ໄສ້ ຈຶ່ງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ໄດ້, ເມື່ອນ້ຳມັນ ແລະ ໄສ້ນັ້ນສິ້ນໄປ ບໍ່ມີເຊື້ອອື່ນອີກ ຕະກຽງນັ້ນກໍດັບໄປ. ອັດສະຊິ ອຸປະມານີ້ສັນໃດ ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ ພິກຂຸເມື່ອສະເຫວີຍເວທະນາທີ່ມີກາຍເປັນທີ່ສຸດ ກໍຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ «ເຮົາສະເຫວີຍເວທະນາທີ່ມີກາຍເປັນທີ່ສຸດ». ເມື່ອສະເຫວີຍເວທະນາທີ່ມີຊີວິດເປັນທີ່ສຸດ ກໍຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ «ເຮົາສະເຫວີຍເວທະນາທີ່ມີຊີວິດເປັນທີ່ສຸດ». ລາວຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ «ເບື້ອງໜ້າແຕ່ການແຕກທຳລາຍຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຊີວິດ ເວທະນາທັງປວງໃນໂລກນີ້ ທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ເພີດເພີນແລ້ວ ຈະກາຍເປັນຂອງເຢັນ»." ສູດທີ ຫົກ ຈົບ.
၇. ခေမကသုတ္တံ
໗. "ເຂມະກະສູດ"
၈၉. ဧကံ သမယံ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရန္တိ ဃောသိတာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ခေမကော ဗဒရိကာရာမေ ဝိဟရတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတာ အာယသ္မန္တံ ဒါသကံ အာမန္တေသုံ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အာဝုသော ဒါသက, ယေန ခေမကော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ခေမကံ ဘိက္ခုံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ထေရာ တံ, အာဝုသော ခေမက, ဧဝမာဟံသု – ကစ္စိ တေ, အာဝုသော, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ နော အဘိက္ကမန္တိ, ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော အဘိက္ကမော’’’တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဒါသကော ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ခေမကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ခေမကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ထေရာ တံ, အာဝုသော [Pg.104] ခေမက, ဧဝမာဟံသု – ‘ကစ္စိ တေ, အာဝုသော, ခမနီယံ…ပေ… နော အဘိက္ကမော’’’တိ? ‘‘န မေ, အာဝုသော, ခမနီယံ န ယာပနီယံ…ပေ… အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော’’တိ.
໘໙. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະເຖຣະຫຼາຍຮູບອາໄສຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ໃກ້ເມືອງໂກສັມພີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະ ອາໄສຢູ່ທີ່ພະທະຣິກາຣາມ ເປັນໄຂ້ ໄດ້ຮັບທຸກຂະເວທະນາ ເຈັບປ່ວຍໜັກ. ຄັ້ງນັ້ນ ເວລາແລງ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງເອີ້ນພຣະຜູ້ມີອາຍຸດາສະກະມາແລ້ວ ກ່າວວ່າ "ອາວຸໂສດາສະກະ ເທີຈົ່ງມາ ໄປຫາພຣະພິກຂຸເຂມະກະເຖີດ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈົ່ງກ່າວກັບພຣະພິກຂຸເຂມະກະຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສເຂມະກະ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຖາມເຖິງເທີຢ່າງນີ້ວ່າ: ອາວຸໂສ ເທີພໍທົນໄດ້ຢູ່ບໍ, ພໍຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປໄດ້ຢູ່ບໍ, ทຸກຂະເວທະນາທຸເລົາລົງບໍ ບໍ່ກຳເລີບຂຶ້ນບໍ, ຄວາມທຸເລົາປາກົດຢູ່ບໍ ຄວາມກຳເລີບບໍ່ປາກົດບໍ?'" ພຣະຜູ້ມີອາຍຸດາສະກະຮັບຄຳພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍວ່າ "ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ" ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະຢ່າງນີ້ວ່າ "ອາວຸໂສເຂມະກະ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຖາມເຖິງເທີຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ ເທີພໍທົນໄດ້ຢູ່ບໍ... ຄວາມກຳເລີບບໍ່ປາກົດບໍ?'" ພຣະເຂມະກະຕອບວ່າ "ອາວຸໂສ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ພໍທົນໄດ້ ບໍ່ພໍຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປໄດ້... ທຸກຂະເວທະນາປາກົດວ່າແຕ່ຈະກຳເລີບຂຶ້ນຢ່າງດຽວ ບໍ່ທຸເລົາລົງເລີຍ."
အထ ခေါ အာယသ္မာ ဒါသကော ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ခေမကော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝမာဟ – ‘န မေ, အာဝုသော, ခမနီယံ…ပေ… အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော’’’တိ. ‘‘ဧဟိ တွံ, အာဝုသော ဒါသက, ယေန ခေမကော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ခေမကံ ဘိက္ခုံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ထေရာ တံ, အာဝုသော ခေမက, ဧဝမာဟံသု – ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေသု အာယသ္မာ ခေမကော ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ကိဉ္စိ အတ္တံ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ သမနုပဿတီ’’’တိ?
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸດາສະກະເຂົ້າໄປຫາພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ "ອາວຸໂສ ພຣະພິກຂຸເຂມະກະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ພໍທົນໄດ້... ບໍ່ທຸເລົາລົງເລີຍ'" ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ "ອາວຸໂສດາສະກະ ເທີຈົ່ງມາ ໄປຫາພຣະພິກຂຸເຂມະກະເຖີດ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈົ່ງg່າວກັບພຣະພິກຂຸເຂມະກະຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສເຂມະກະ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍກ່າວກັບເທີຢ່າງນີ້ວ່າ: ອາວຸໂສ ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ, ເວທະນູປາດານັກຂັນ, ສັນຍູປາດານັກຂັນ, ສັງຂາຣູປາດານັກຂັນ, ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ໃນອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະຍັງພິຈາຣະນາເຫັນສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງວ່າເປັນຕົນ ຫຼື ເປັນຂອງຕົນຢູ່ບໍ?'"
‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဒါသကော ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ခေမကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ထေရာ တံ, အာဝုသော ခေမက, ဧဝမာဟံသု – ‘‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေသု အာယသ္မာ ခေမကော ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ကိဉ္စိ အတ္တံ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ သမနုပဿတီ’’တိ? ‘‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေသု ခွာဟံ, အာဝုသော, ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု န ကိဉ္စိ အတ္တံ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ သမနုပဿာမီ’’တိ.
ພຣະຜູ້ມີອາຍຸດາສະກະຮັບຄຳພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍວ່າ "ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ" ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ... ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍກ່າວກັບເທີຢ່າງນີ້ວ່າ "ອາວຸໂສ ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ໃນອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະຍັງພິຈາຣະນາເຫັນສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງວ່າເປັນຕົນ ຫຼື ເປັນຂອງຕົນຢູ່ບໍ?" ພຣະເຂມະກະຕອບວ່າ "ອາວຸໂສ ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ໃນອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ພິຈາຣະນາເຫັນສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງວ່າເປັນຕົນ ຫຼື ເປັນຂອງຕົນເລີຍ."
အထ ခေါ အာယသ္မာ ဒါသကော ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ခေမကော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝမာဟ – ‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေသု ခွာဟံ, အာဝုသော, ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု န ကိဉ္စိ အတ္တံ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ သမနုပဿာမီ’’’တိ. ‘‘ဧဟိ တွံ, အာဝုသော ဒါသက, ယေန ခေမကော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ခေမကံ ဘိက္ခုံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ထေရာ တံ, အာဝုသော ခေမက, ဧဝမာဟံသု – ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. နော စေ ကိရာယသ္မာ ခေမကော ဣမေသု [Pg.105] ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ကိဉ္စိ အတ္တံ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ သမနုပဿတိ. တေနဟာယသ္မာ ခေမကော အရဟံ ခီဏာသဝေါ’’’တိ.
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸດาສະກະເຂົ້າໄປຫາພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ "ອາວຸໂສ ພຣະພິກຂຸເຂມະກະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ໃນອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ພິຈາຣະນາεຫັນສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງວ່າເປັນຕົນ ຫຼື ເປັນຂອງຕົນເລີຍ'" ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ "ອາວຸໂສດາສະກະ ເທີຈົ່ງມາ ໄປຫາພຣະພິກຂຸເຂມະກະເຖີດ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈົ່ງກ່າວກັບພຣະພິກຂຸເຂມະກະຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສເຂມະກະ ພຣະເຖຣะທັງຫຼາຍກ່າວກັບເທີຢ່າງນີ້ວ່າ: ອາວຸໂສ ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ຖ້າພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະບໍ່ໄດ້ພິຈາຣະນາເຫັນສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງໃນອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ວ່າເປັນຕົນ ຫຼື ເປັນຂອງຕົນ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະກໍເປັນພຣະອໍຣະຫັນຂີນາສົບແລ້ວແມ່ນບໍ?'"
‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဒါသကော ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ခေမကော…ပေ… ထေရာ တံ, အာဝုသော ခေမက, ဧဝမာဟံသု – ‘‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော; နော စေ ကိရာယသ္မာ ခေမကော ဣမေသု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ကိဉ္စိ အတ္တံ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ သမနုပဿတိ, တေနဟာယသ္မာ ခေမကော အရဟံ ခီဏာသဝေါ’’တိ. ‘‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေသု ခွာဟံ, အာဝုသော, ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု န ကိဉ္စိ အတ္တံ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ သမနုပဿာမိ, န စမှိ အရဟံ ခီဏာသဝေါ; အပိ စ မေ, အာဝုသော, ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ‘အသ္မီ’တိ အဓိဂတံ, ‘အယမဟမသ္မီ’တိ န စ သမနုပဿာမီ’’တိ.
ພຣະຜູ້ມີອາຍຸດาສະກະຮັບຄຳພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍວ່າ "ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ" ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະ... ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍກ່າວກັບເທີຢ່າງນີ້ວ່າ "ອາວຸໂສ ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ຖ້າພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະບໍ່ໄດ້ພິຈາຣະນາເຫັນສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງໃນອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ວ່າເປັນຕົນ ຫຼື ເປັນຂອງຕົນ, ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຂມະກະກໍເປັນພຣະອໍຣະຫັນຂີນາສົບແລ້ວແມ່ນບໍ?" ພຣະເຂມະກະຕອບວ່າ "ອາວຸໂສ ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ໃນອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ພິຈາຣະນາເຫັນສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງວ່າເປັນຕົນ ຫຼື ເປັນຂອງຕົນເລີຍ, ແຕ່ຂ້ານ້ອຍກໍຍັງບໍ່ທັນເປັນພຣະອໍຣະຫັນຂີນາສົບເທື່ອ. ອາວຸໂສ ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນກໍດີ ຂ້ານ້ອຍຍັງມີຄວາມຮູ້ສຶກວ່າ 'ມີເຮົາຢູ່' ໃນອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້, ແຕ່ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ພິຈາຣະນາເຫັນວ່າ 'ສິ່ງນີ້ເປັນເຮົາ' ເລີຍ."
အထ ခေါ အာယသ္မာ ဒါသကော ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ…ပေ… ထေရေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ခေမကော, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဧဝမာဟ – ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေသု ခွာဟံ, အာဝုသော, ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု န ကိဉ္စိ အတ္တံ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ သမနုပဿာမိ, န စမှိ အရဟံ ခီဏာသဝေါ; အပိ စ မေ, အာဝုသော, ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ‘အသ္မီ’တိ အဓိဂတံ, ‘အယမဟမသ္မီ’တိ န စ သမနုပဿာမီ’’တိ.
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸດาສະກະເຂົ້າໄປຫາພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ... ແລ້ວກ່າວກັບພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ "ອາວຸໂສ ພຣະພິກຂຸເຂມະກະກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ໃນອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ພິຈາຣະນາເຫັນສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງວ່າເປັນຕົນ ຫຼື ເປັນຂອງຕົນເລີຍ, ແຕ່ຂ້ານ້ອຍກໍຍັງບໍ່ທັນເປັນພຣະອໍຣະຫັນຂີນາສົບເທື່ອ. ອາວຸໂສ ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນກໍດີ ຂ້ານ້ອຍຍັງມີຄວາມຮູ້ສຶກວ່າ 'ມີເຮົາຢູ່' ໃນອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການນີ້, ແຕ່ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ພິຈາຣະນາເຫັນວ່າ 'ສິ່ງນີ້ເປັນເຮົາ' ເລີຍ'"
‘‘ဧဟိ တွံ, အာဝုသော ဒါသက, ယေန ခေမကော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ခေမကံ ဘိက္ခုံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ထေရာ တံ, အာဝုသော ခေမက, ဧဝမာဟံသု – ယမေတံ, အာဝုသော ခေမက, အသ္မီတိ ဝဒေသိ, ကိမေတံ အသ္မီတိ ဝဒေသိ? ရူပံ အသ္မီတိ ဝဒေသိ, အညတြ ရူပါ အသ္မီတိ ဝဒေသိ, ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အသ္မီတိ ဝဒေသိ, အညတြ ဝိညာဏာ အသ္မီတိ ဝဒေသိ. ယမေတံ, အာဝုသော ခေမက, အသ္မီတိ ဝဒေသိ. ကိမေတံ အသ္မီတိ ဝဒေသီ’’’တိ?
"ອາວຸໂສດາສະກະ ເທີຈົ່ງມາ ໄປຫາພຣະພິກຂຸເຂມະກະເຖີດ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈົ່ງກ່າວກັບພຣະພິກຂຸເຂມະກະຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສເຂມະກະ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍກ່າວກັບເທີຢ່າງນີ້ວ່າ: ອາວຸໂສເຂມະກະ ທີ່ເທີກ່າວວ່າ «ມີເຮົາຢູ່» ນັ້ນ, ເທີກ່າວເຖິງສິ່ງໃດວ່າ «ມີເຮົາຢູ່»? ເທີກ່າວວ່າ «ຮູບເປັນເຮົາ» ບໍ, ຫຼື ກ່າວວ່າ «ມີເຮົາຢູ່» ນອກເໜືອຈາກຮູບ? ເທີກ່າວວ່າ «ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນເຮົາ» ບໍ, ຫຼື ກ່າວວ່າ «ມີເຮົາຢູ່» ນອກເໜືອຈາກວິນຍານ? ອາວຸໂສເຂມະກະ ທີ່ເທີກ່າວວ່າ «ມີເຮົາຢູ່» ນັ້ນ, ເທີກ່າວເຖິງສິ່ງໃດວ່າ «ມີເຮົາຢູ່»?'"
‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဒါသကော ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ခေမကော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ခေမကံ ဧတဒဝေါစ – ထေရာ တံ, အာဝုသော ခေမက, ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယမေတံ, အာဝုသော [Pg.106] ခေမက, ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ, ကိမေတံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ? ရူပံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ အညတြ ရူပါ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ? ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ အညတြ ဝိညာဏာ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ? ယမေတံ, အာဝုသော ခေမက, ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ, ကိမေတံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ’’တိ? ‘‘အလံ, အာဝုသော ဒါသက, ကိံ ဣမာယ သန္ဓာဝနိကာယ! အာဟရာဝုသော, ဒဏ္ဍံ; အဟမေဝ ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိဿာမီ’’တိ.
"ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ" ພຣະທາສກະຜູ້ມີອາຍຸ ຮັບຄຳຂອງພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍແລ້ວ ເຂົ້າໄປຫາພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: "ທ່ານເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸ, ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວກັບທ່ານຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸ, ທີ່ທ່ານກ່າວວ່າ "ເຮົາເປັນ" ນັ້ນ, ທ່ານກ່າວເຖິງສິ່ງໃດວ່າ "ເຮົາເປັນ"? ທ່ານກ່າວວ່າ ຮູບ ເປັນ "ເຮົາເປັນ" ຫຼື ກ່າວວ່າ ນອກຈາກຮູບ ເປັນ "ເຮົາເປັນ"? ທ່ານກ່າວວ່າ ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນ "ເຮົາເປັນ" ຫຼື ກ່າວວ່າ ນອກຈາກວິນຍານ ເປັນ "ເຮົາເປັນ"? ທ່ານເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸ, ທີ່ທ່ານກ່າວວ່າ "ເຮົາເປັນ" ນັ້ນ, ທ່ານກ່າວເຖິງສິ່ງໃດວ່າ "ເຮົາເປັນ"?'" "ພໍເທົ່ານັ້ນ, ທ່ານທາສກະຜູ້ມີອາຍຸ, ຈະມີປະໂຫຍດຫຍັງດ້ວຍການແລ່ນໄປແລ່ນມາຢ່າງນີ້! ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ, ຈົ່ງນຳເອົາໄມ້ເທົ້າມາໃຫ້ເຮົາເຖີດ, ເຮົາເອງຈະເຂົ້າໄປຫາພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍເຖິງທີ່ຢູ່."
အထ ခေါ အာယသ္မာ ခေမကော ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ယေန ထေရာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ခေမကံ ထေရာ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယမေတံ, အာဝုသော ခေမက, ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ, ကိမေတံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ? ရူပံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ, အညတြ ရူပါ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ? ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ, အညတြ ဝိညာဏာ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ? ယမေတံ, အာဝုသော ခေမက, ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသိ, ကိမေတံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒေသီ’’တိ? ‘‘န ခွာဟံ, အာဝုသော, ရူပံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒါမိ; နပိ အညတြ ရူပါ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒါမိ. န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒါမိ; နပိ အညတြ ဝိညာဏာ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒါမိ. အပိ စ မေ, အာဝုသော, ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ‘အသ္မီ’တိ အဓိဂတံ ‘အယမဟမသ္မီ’တိ န စ သမနုပဿာမိ’’.
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸ ອາໄສໄມ້ເທົ້າຢັ່ງແລ້ວ ເຂົ້າໄປຫາພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ປາໄສຮ່ວມກັບພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍ. ຄັນຜ່ານການປາໄສພໍໃຫ້ເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວກັບພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: "ທ່ານເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸ, ທີ່ທ່ານກ່າວວ່າ 'ເຮົາເປັນ' ນັ້ນ, ທ່ານກ່າວເຖິງສິ່ງໃດວ່າ 'ເຮົາເປັນ'? ທ່ານກ່າວວ່າ ຮູບ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ' ຫຼື ກ່າວວ່າ ນອກຈາກຮູບ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ'? ທ່ານກ່າວວ່າ ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ' ຫຼື ກ່າວວ່າ ນອກຈາກວິນຍານ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ'? ທ່ານເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸ, ທີ່ທ່ານກ່າວວ່າ 'ເຮົາເປັນ' ນັ້ນ, ທ່ານກ່າວເຖິງສິ່ງໃດວ່າ 'ເຮົາເປັນ'?" "ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ ຮູບ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ' ເລີຍ, ແລະ ບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ นອກຈາກຮູບ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ'. ເຮົາບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ', ແລະ ບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ ນອກຈາກວິນຍານ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ'. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ເຮົາກໍຍັງມີຄວາມຮູ້ສຶກວ່າ 'ເຮົາເປັນ' ໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າ, ແຕ່ເຮົາບໍ່ໄດ້ພິຈาລະນາເຫັນວ່າ 'ນີ້ເປັນເຮົາ'."
‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, ဥပ္ပလဿ ဝါ ပဒုမဿ ဝါ ပုဏ္ဍရီကဿ ဝါ ဂန္ဓော. ယော နု ခေါ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ပတ္တဿ ဂန္ဓော’တိ ဝါ ‘ဝဏ္ဏဿ ဂန္ဓော’တိ ဝါ ‘ကိဉ္ဇက္ခဿ ဂန္ဓော’တိ ဝါ သမ္မာ နု ခေါ သော ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, အာဝုသော’’. ‘‘ယထာ ကထံ, ပနာဝုသော, သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဗျာကရေယျာ’’တိ? ‘‘‘ပုပ္ဖဿ ဂန္ဓော’တိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဗျာကရေယျာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခွာဟံ, အာဝုသော, န ရူပံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒါမိ, နပိ အညတြ ရူပါ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒါမိ. န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒါမိ, နပိ အညတြ ဝိညာဏာ ‘အသ္မီ’တိ ဝဒါမိ. အပိ စ မေ, အာဝုသော, ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ‘အသ္မီ’တိ အဓိဂတံ ‘အယမဟမသ္မီ’တိ န စ သမနုပဿာမိ’’.
"ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນກິ່ນດອກອຸບົນ ຫຼື ດອກປະທຸມ ຫຼື ດອກປຸນທະຣິກ. ຫາກມີຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ກິ່ນຂອງກີບດອກ' ຫຼື 'ກິ່ນຂອງສີດອກ' ຫຼື 'ກິ່ນຂອງເກສອນດອກ', ຜູ້ນັ້ນເມື່ອກ່າວຢ່າງນັ້ນ ຈະຊື່ວ່າກ່າວໂດຍຖືກຕ້ອງຫຼືບໍ່?" "ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ." "ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ກໍເມື່ອຈະຕອບໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ຄວນຈະຕອບແນວໃດ?" "ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ, ເມື່ອຈະຕອບໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ຄວນຕອບວ່າ 'ກິ່ນຂອງດອກໄມ້'." "ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ ຮູບ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ', ແລະ ບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ ນອກຈາກຮູບ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ'. ເຮົາບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ', ແລະ ບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ ນອກຈາກວິນຍານ ເປັນ 'ເຮົາເປັນ'. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ເຮົາກໍຍັງມີຄວາມຮູ້ສຶກວ່າ 'ເຮົາເປັນ' ໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າ, ແຕ່ເຮົາບໍ່ໄດ້ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ນີ້ເປັນເຮົາ'."
‘‘ကိဉ္စာပိ, အာဝုသော, အရိယသာဝကဿ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဘဝန္တိ, အထ ခွဿ ဟောတိ – ‘ယော စ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အနုသဟဂတော [Pg.107] အသ္မီတိ မာနော, အသ္မီတိ ဆန္ဒော, အသ္မီတိ အနုသယော အသမူဟတော. သော အပရေန သမယေန ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရတိ – ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ… ဣတိ သညာ… ဣတိ သင်္ခါရာ… ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ. တဿိမေသု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿိနော ဝိဟရတော ယောပိဿ ဟောတိ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အနုသဟဂတော ‘အသ္မီ’တိ, မာနော ‘အသ္မီ’တိ, ဆန္ဒော ‘အသ္မီ’တိ အနုသယော အသမူဟတော, သောပိ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆတိ.
"ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ເຖິງແມ່ນວ່າພຣະອະລิຍະສາວົກຈະລະສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳຫ້າປະການໄດ້ແລ້ວ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ທ່ານກໍຍັງມີອັສມິມານະ, ອັສມິສັນທະ, ອັສມິອະນຸໄສ ອັນລະອຽດທີ່ຍັງນອນເນື່ອງຢູ່ໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຖອນຂຶ້ນຢ່າງເດັດຂາດ. ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ທ່ານນັ້ນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມດັບໄປໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າຢູ່ເປັນປະຈຳວ່າ: 'ຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້; ເວທະນາເປັນຢ່າງນີ້... ສັນຍາເປັນຢ່າງນີ້... ສັງຂານເປັນຢ່າງນີ້... ວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້'. ເມື່ອທ່ານນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມດັບໄປໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້ຢູ່, ອັສມິມານະ, ອັສມິສັນທະ, ອັສມິອະນຸໄສ ອັນລະອຽດທີ່ຍັງນອນເນື່ອງຢູ່ໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຖອນຂຶ້ນນັ້ນ, ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມຖອນຂຶ້ນໄດ້ຢ່າງເດັດຂາດ."
‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, ဝတ္ထံ သံကိလိဋ္ဌံ မလဂ္ဂဟိတံ. တမေနံ သာမိကာ ရဇကဿ အနုပဒဇ္ဇုံ. တမေနံ ရဇကော ဦသေ ဝါ ခါရေ ဝါ ဂေါမယေ ဝါ သမ္မဒ္ဒိတွာ အစ္ဆေ ဥဒကေ ဝိက္ခာလေတိ. ကိဉ္စာပိ တံ ဟောတိ ဝတ္ထံ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိယောဒါတံ, အထ ခွဿ ဟောတိ ယေဝ အနုသဟဂတော ဦသဂန္ဓော ဝါ ခါရဂန္ဓော ဝါ ဂေါမယဂန္ဓော ဝါ အသမူဟတော. တမေနံ ရဇကော သာမိကာနံ ဒေတိ. တမေနံ သာမိကာ ဂန္ဓပရိဘာဝိတေ ကရဏ္ဍကေ နိက္ခိပန္တိ. ယောပိဿ ဟောတိ အနုသဟဂတော ဦသဂန္ဓော ဝါ ခါရဂန္ဓော ဝါ ဂေါမယဂန္ဓော ဝါ အသမူဟတော, သောပိ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော, ကိဉ္စာပိ အရိယသာဝကဿ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ပဟီနာနိ ဘဝန္တိ, အထ ခွဿ ဟောတိ ယေဝ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အနုသဟဂတော ‘အသ္မီ’တိ, မာနော ‘အသ္မီ’တိ, ဆန္ဒော ‘အသ္မီ’တိ အနုသယော အသမူဟတော. သော အပရေန သမယေန ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿီ ဝိဟရတိ. ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ… ဣတိ သညာ… ဣတိ သင်္ခါရာ… ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ. တဿ ဣမေသု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿိနော ဝိဟရတော ယောပိဿ ဟောတိ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အနုသဟဂတော ‘အသ္မီ’တိ, မာနော ‘အသ္မီ’တိ, ဆန္ဒော ‘အသ္မီ’တိ အနုသယော အသမူဟတော, သောပိ သမုဂ္ဃာတံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.
"ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຜ້າທີ່ເປື້ອນເປິ ແລະ ມີຄາບສະໝອງຈັບຢູ່. ເຈົ້າຂອງທັງຫຼາຍຈຶ່ງມອບຜ້ານັ້ນໃຫ້ແກ່ຊ່າງຊັກຟອກ. ຊ່າງຊັກຟອກນັ້ນຍ່ອມຂຍຳ້ຟອກຜ້ານັ້ນດ້ວຍດິນດ່າງ ຫຼື ນຳ້ດ່າງ ຫຼື ຂີ້ງົວ ແລ້ວລ້າງອອກດ້ວຍນຳ້ທີ່ສະອາດ. ເຖິງແມ່ນວ່າຜ້ານັ້ນຈະສະອາດຂາວຜ່ອງແລ້ວ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ກິ່ນດິນດ່າງ ຫຼື ກິ່ນນຳ້ດ່າງ ຫຼື ກິ່ນຂີ້ງົວ ອັນລະອຽດທີ່ຍັງຕົກຄ້າງຢູ່ ກໍຍັງບໍ່ທັນໝົດໄປ. ຊ່າງຊັກຟອກນັ້ນຈຶ່ງສົ່ງຜ້ານັ້ນຄືນໃຫ້ແກ່ເຈົ້າຂອງທັງຫຼາຍ. ເຈົ້າຂອງທັງຫຼາຍຈຶ່ງເກັບຜ້ານັ້ນໄວ້ໃນຫີບທີ່ອົບດ້ວຍເຄື່ອງຫອມ. ກິ່ນດິນດ່າງ ຫຼື ກິ່ນນຳ້ດ່າງ ຫຼື ກິ່ນຂີ້ງົວ ອັນລະອຽດທີ່ຍັງຕົກຄ້າງຢູ່ນັ້ນ ກໍຍ່ອມຫາຍສາບສູນໄປຢ່າງເດັດຂາດ. ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ, ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ, ເຖິງແມ່ນວ່າພຣະອະລິຍະສາວົກຈະລະສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳຫ້າປະການໄດ້ແລ້ວ, ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ທ່ານກໍຍັງມີອັສມິມານະ, ອັສມິສັນທະ, ອັສມິອະນຸໄສ ອັນລະອຽດທີ່ຍັງນອນເນື່ອງຢູ່ໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຖອນຂຶ້ນ. ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ທ່ານນັ້ນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມດັບໄປໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າຢູ່ເປັນປະຈຳວ່າ: 'ຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້; ເວທະນາເປັນຢ່າງນີ້... ສັນຍາເປັນຢ່າງນີ້... ສັງຂານເປັນຢ່າງນີ້... ວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້'. ເມື່ອທ່ານນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມດັບໄປໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້ຢູ່, ອັສມິມານະ, ອັສມິສັນທະ, ອັສມິອະນຸໄສ ອັນລະອຽດທີ່ຍັງນອນເນື່ອງຢູ່ໃນອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຖອນຂຶ້ນນັ້ນ, ກໍຍ່ອມເຖິງความຖອນຂຶ້ນໄດ້ຢ່າງເດັດຂາດ."
ဧဝံ ဝုတ္တေ, ထေရာ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ ခေမကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘န ခေါ မယံ အာယသ္မန္တံ ခေမကံ ဝိဟေသာပေခါ ပုစ္ဆိမှ, အပိ စာယသ္မာ ခေမကော ပဟောသိ တဿ ဘဂဝတော သာသနံ ဝိတ္ထာရေန အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညာပေတုံ [Pg.108] ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတုံ. တယိဒံ အာယသ္မတာ ခေမကေန တဿ ဘဂဝတော သာသနံ ဝိတ္ထာရေန အာစိက္ခိတံ ဒေသိတံ ပညာပိတံ ပဋ္ဌပိတံ ဝိဝရိတံ ဝိဘဇိတံ ဥတ္တာနီကတ’’န္တိ.
ເມື່ອພຣະເຂມກະກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພຣະເຖຣะທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວກັບພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: "ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ຖາມພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸ ເພາະມຸ່ງຫວັງຈະບຽດບຽນເລີຍ, ແຕ່ເພາະເຫັນວ່າ ພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸສາມາດທີ່ຈະບອກ, ສະແດງ, ບັນຍັດ, ແຕ່ງຕັ້ງ, ເປີດເຜີຍ, ຈຳແນກ ແລະ ເຮັດໃຫ້ງ່າຍ ເຊິ່ງຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນໂດຍພິດສະດານໄດ້. ແລະ ຄຳສອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸກໍໄດ້ບອກ, ສະແດງ, ບັນຍັດ, ແຕ່ງຕັ້ງ, ເປີດເຜີຍ, ຈຳແນກ ແລະ ເຮັດໃຫ້ງ່າຍໂດຍພິດສະດານແລ້ວ."
ဣဒမဝေါစ အာယသ္မာ ခေမကော. အတ္တမနာ ထေရာ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ခေမကဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုံ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ သဋ္ဌိမတ္တာနံ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသု, အာယသ္မတော ခေမကဿ စာတိ. သတ္တမံ.
ພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ແລ້ວ. ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພາສິດຂອງພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸ. ກໍເມື່ອພຣະທຳມະເທດສະໜາພະຍາກອນນີ້ກຳລັງດຳເນີນຢູ່, ຈິດຂອງພຣະເຖຣະປະມານຫົກສິບຮູບ ແລະ ຈິດຂອງພຣະເຂມກະຜູ້ມີອາຍຸ ກໍຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ. ຈົບ ສູດທີເຈັດ.
၈. ဆန္နသုတ္တံ
໘. ຊັນນະສູດ
၉၀. ဧကံ သမယံ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဆန္နော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော အဝါပုရဏံ အာဒါယ ဝိဟာရေန ဝိဟာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဩဝဒန္တု မံ အာယသ္မန္တော ထေရာ, အနုသာသန္တု မံ အာယသ္မန္တော ထေရာ, ကရောန္တု မေ အာယသ္မန္တော ထေရာ ဓမ္မိံ ကထံ, ယထာဟံ ဓမ္မံ ပဿေယျ’’န္တိ.
໙໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຫຼາຍຮູບອາໄສຢູ່ ນະ ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຊັນນະຜູ້ມີອາຍຸ ອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວຖືເອົາລູກກະແຈ ເຂົ້າໄປຫາວິຫານແລ້ວວິຫານເລົ່າ ເຂົ້າໄປຫາພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍແລ້ວ ໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ທ່ານພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຜູ້ມີອາຍຸ, ຂໍທ່ານພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຈົ່ງໂອວາດຂ້ານ້ອຍ, ຂໍທ່ານພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຈົ່ງສັ່ງສອນຂ້ານ້ອຍ, ຂໍທ່ານພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຈົ່ງສະແດງທຳມະກະຖາແກ່ຂ້ານ້ອຍ ໂດຍປະການທີ່ຂ້ານ້ອຍຈະພຶງເຫັນທຳເຖີດ."
ဧဝံ ဝုတ္တေ, ထေရာ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ရူပံ ခေါ, အာဝုသော ဆန္န, အနိစ္စံ; ဝေဒနာ အနိစ္စာ; သညာ အနိစ္စာ; သင်္ခါရာ အနိစ္စာ; ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ရူပံ အနတ္တာ; ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ; သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ.
ເມື່ອພຣະຊັນນະກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວກັບພຣະຊັນນະຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: "ທ່ານຊັນນະຜູ້ມີອາຍຸ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ; ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ; ສັນຍາບໍ່ທ່ຽງ; ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ; ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ. ຮູບເປັນອະນັດຕາ; ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນອະນັດຕາ. ສັງຂານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ; ທຳທັງປວງເປັນອະນັດຕາ."
အထ ခေါ အာယသ္မတော ဆန္နဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘မယှမ္ပိ ခေါ ဧတံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ရူပံ အနိစ္စံ, ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ; ရူပံ အနတ္တာ, ဝေဒနာ … သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ, သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’တိ. အထ စ ပန မေ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထေ သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေ တဏှာက္ခယေ ဝိရာဂေ နိရောဓေ နိဗ္ဗာနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ နာဓိမုစ္စတိ. ပရိတဿနာ ဥပါဒါနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; ပစ္စုဒါဝတ္တတိ မာနသံ – ‘အထ ကော စရဟိ မေ အတ္တာ’တိ? န ခေါ ပနေဝံ ဓမ္မံ ပဿတော ဟောတိ. ကော နု ခေါ မေ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေယျ ယထာဟံ ဓမ္မံ ပဿေယျ’’န္တိ.
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຊັນນະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ເຖິງແມ່ນເຮົາເອງກໍມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຮູບບໍ່ທ່ຽງ, ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ບໍ່ທ່ຽງ; ຮູບເປັນອະນັດຕາ, ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນອະນັດຕາ. ສັງຂານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ, ທຳທັງປວງເປັນອະນັດຕາ'. ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາກໍຍັງບໍ່ແລ່ນໄປ, ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ບໍ່ດຳລົງຢູ່, ບໍ່ນ້ອມໄປໃນນິບພານ ອັນເປັນທີ່ສະຫງົບສັງຂານທັງປວງ, ເປັນທີ່ສະຫຼັດສະຫຼະອຸປະທິທັງປວງ, ເປັນທີ່ສິ້ນຕັນຫາ, ເປັນທີ່ສຳຮອກກິເລດ, ເປັນທີ່ດັບທຸກ. ຄວາມສະດຸ້ງ ແລະ ອຸປາດານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ຈິດຍ່ອມຖອຍກັບວ່າ 'ກໍເມື່ອເປັນຢ່າງນັ້ນ, ສິ່ງໃດເລົ່າເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ?'. ແຕ່ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ເຫັນທຳ. ໃຜໜໍຈະສະແດງທຳແກ່ເຮົາ ໂດຍປະການທີ່ເຮົາຈະພຶງເຫັນທຳໄດ້?"
အထ ခေါ အာယသ္မတော ဆန္နဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော [Pg.109] စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ, ပဟောတိ စ မေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာဟံ ဓမ္မံ ပဿေယျံ; အတ္ထိ စ မေ အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ တာဝတိကာ ဝိဿဋ္ဌိ. ယံနူနာဟံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဆန္နော သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ကောသမ္ဗီ ဃောသိတာရာမော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဆန္နော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ –
ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຊັນນະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ອາໄສຢູ່ ນະ ໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສຳພີ, ທ່ານເປັນຜູ້ທີ່ພຣະສາດສະດາຊົງສັນເສີນ ແລະ ເປັນຜູ້ທີ່ເພື່ອນພຣົມມະຈາລີຜູ້ເປັນວິນຍູຊົນຍົກຍ້ອງນັບຖື, ແລະ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸກໍສາມາດສະແດງທຳແກ່ເຮົາ ໂດຍປະການທີ່ເຮົາຈະພຶງເຫັນທຳໄດ້; ທັງເຮົາເອງກໍມີຄວາມຄຸ້ນເຄີຍສະໜິດສະໜົມໃນພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸຫຼາຍພໍສົມຄວນ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປຫາພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸເຖີດ." ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຊັນນະຜູ້ມີອາຍຸ ເກັບມ້ຽນເສນາສະນະແລ້ວ ຖືເອົາບາດ ແລະ ຈີວອນ ເດີນທາງໄປຍັງໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສຳພີ ທີ່ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ປາໄສຮ່ວມກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ... (ລະ)... ຄັນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຊັນນະຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ກ່າວກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ:
‘‘ဧကမိဒါဟံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, သမယံ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရာမိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခွာဟံ, အာဝုသော, သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော အဝါပုရဏံ အာဒါယ ဝိဟာရေန ဝိဟာရံ ဥပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ထေရေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဩဝဒန္တု မံ အာယသ္မန္တော ထေရာ, အနုသာသန္တု မံ အာယသ္မန္တော ထေရာ, ကရောန္တု မေ အာယသ္မန္တော ထေရာ ဓမ္မိံ ကထံ ယထာဟံ ဓမ္မံ ပဿေယျ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ မံ, အာဝုသော, ထေရာ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ရူပံ ခေါ, အာဝုသော ဆန္န, အနိစ္စံ; ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ; ရူပံ အနတ္တာ…ပေ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ, သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’’တိ.
"ທ່ານອານົນຜູ້ມີອາຍຸ, ສະໄໝໜຶ່ງ ເຮົາອາໄສຢູ່ ນະ ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ. ຄັ້ງນັ້ນ ເຮົາອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວຖືເອົາລູກກະແຈ ເຂົ້າໄປຫາວິຫານແລ້ວວິຫານເລົ່າ, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍວ່າ: 'ທ່ານພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຜູ້ມີອາຍຸ, ຂໍທ່ານພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຈົ່ງໂອວາດຂ້ານ້ອຍ, ຂໍທ່ານພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຈົ່ງສັ່ງສອນຂ້ານ້ອຍ, ຂໍທ່ານພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍຈົ່ງສະແດງທຳມະກະຖາແກ່ຂ້ານ້ອຍ ໂດຍປະການທີ່ຂ້ານ້ອຍຈະພຶງເຫັນທຳເຖີດ'. ເມື່ອເຮົາກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ທ່ານອານົນ, ພຣະເຖຣະທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວກັບເຮົາວ່າ: 'ທ່ານຊັນນະຜູ້ມີອາຍຸ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ; ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ບໍ່ທ່ຽງ; ຮູບເປັນອະນັດຕາ... (ລະ)... ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ. ສັງຂານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ, ທຳທັງປວງເປັນອະນັດຕາ'."
‘‘တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ‘မယှမ္ပိ ခေါ ဧတံ ဧဝံ ဟောတိ – ရူပံ အနိစ္စံ…ပေ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ, ရူပံ အနတ္တာ, ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ, သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’တိ. အထ စ ပန မေ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထေ သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေ တဏှာက္ခယေ ဝိရာဂေ နိရောဓေ နိဗ္ဗာနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ နာဓိမုစ္စတိ. ပရိတဿနာ ဥပါဒါနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; ပစ္စုဒါဝတ္တတိ မာနသံ – ‘အထ ကော စရဟိ မေ အတ္တာ’တိ? န ခေါ ပနေဝံ ဓမ္မံ ပဿတော ဟောတိ. ကော နု ခေါ မေ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေယျ ယထာဟံ ဓမ္မံ ပဿေယျန္တိ!
“ອາວຸໂສ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນວ່າ ‘ເຖິງແມ່ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າເອງ ກໍມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ ຮູບບໍ່ທ່ຽງ... ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ, ຮູບບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ, ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ. ສັງຂານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ, ທຳທັງປວງບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ’. ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ຈິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ນ້ອມໄປໃນພະນິພານ ອັນເປັນທີ່ສະຫງົບສັງຂານທັງປວງ ເປັນທີ່ສະຫຼັດຄືນອຸປະທິທັງປວງ ເປັນທີ່ສິ້ນຕັນຫາ ເປັນທີ່ຄາຍກຳໜັດ ເປັນທີ່ດັບຕັນຫາ. ຄວາມສະດຸ້ງກົວແລະຄວາມຍຶດໝັ້ນຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ຈິດຍ່ອມຖອຍກັບຄືນມາວ່າ ‘ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຕົວຕົນຂອງເຮົາແມ່ນຫຍັງກັນແທ້?’ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ເຫັນທຳ. ໃຜໜໍຈະສະແດງທຳແກ່ເຮົາ ໂດຍປະການທີ່ເຮົາຈະເພິ່ງເຫັນທຳໄດ້!’
‘‘တဿ မယှံ, အာဝုသော, ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတရာမေ သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ, ပဟောတိ စ မေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာဟံ ဓမ္မံ ပဿေယျံ. အတ္ထိ စ မေ အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ [Pg.110] တာဝတိကာ ဝိဿဋ္ဌိ. ယံနူနာဟံ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမေယျ’န္တိ. ဩဝဒတု မံ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော; အနုသာသတု မံ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော; ကရောတု မေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဓမ္မိံ ကထံ ယထာဟံ ဓမ္မံ ပဿေယျ’’န္တိ.
“ອາວຸໂສ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້ານັ້ນວ່າ ‘ພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ອາໄສຢູ່ໃນໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສຳພີ ທ່ານເປັນຜູ້ທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງສັນເສີນ ແລະເປັນທີ່ເຄົາລົບນັບຖືຂອງເພື່ອນພົມມະຈາລີຜູ້ເປັນວິນຍູຊົນທັງຫຼາຍ, ແລະພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸກໍສາມາດສະແດງທຳແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ໂດຍປະການທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະເພິ່ງເຫັນທຳໄດ້. ທັງຂ້າພະເຈົ້າກໍມີຄວາມຄຸ້ນເຄີຍໃນພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸເຖິງພຽງນັ້ນ. ທາງທີ່ດີ ຂ້າພະເຈົ້າຄວນເຂົ້າໄປຫາພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸເຖີດ’. ຂໍພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງໂອວາດຂ້າພະເຈົ້າ, ຂໍພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງສັ່ງສອນຂ້າພະເຈົ້າ, ຂໍພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງສະແດງທຳມະກະຖາແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ໂດຍປະການທີ່ຂ້າພະເຈົ້າຈະເພິ່ງເຫັນທຳໄດ້ເຖີດ.”
‘‘ဧတ္တကေနပိ မယံ အာယသ္မတော ဆန္နဿ အတ္တမနာ အပိ နာမ တံ အာယသ္မာ ဆန္နော အာဝိ အကာသိ ခီလံ ဆိန္ဒိ. ဩဒဟာဝုသော, ဆန္န, သောတံ; ဘဗ္ဗောသိ ဓမ္မံ ဝိညာတု’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ဆန္နဿ တာဝတကေနေဝ ဥဠာရံ ပီတိပါမောဇ္ဇံ ဥပ္ပဇ္ဇိ – ‘‘ဘဗ္ဗော ကိရသ္မိ ဓမ္မံ ဝိညာတု’’န္တိ.
“ພຽງແຕ່ເທົ່ານີ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍຍິນດີກັບພະສັນນະຜູ້ມີອາຍຸແລ້ວ. ຫວັງວ່າພະສັນນະຜູ້ມີອາຍຸຈະໄດ້ເປີດເຜີຍຕົນເອງ ແລະທຳລາຍຕະປູ (ຄືກິເລດເຄື່ອງຕຶງໃຈ) ລົງໄດ້. ອາວຸໂສ ສັນນະ, ຈົ່ງຕັ້ງໃຈຟັງເຖີດ, ທ່ານເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຮູ້ແຈ້ງທຳ.” ລຳດັບນັ້ນ ຄວາມອີ່ມໃຈແລະຄວາມປາໂມດຢ່າງຍິ່ງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ພະສັນນະຜູ້ມີອາຍຸ ພຽງແຕ່ດ້ວຍຄຳເວົ້າເທົ່ານັ້ນວ່າ “ໄດ້ຍິນວ່າ ເຮົາເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຮູ້ແຈ້ງທຳ.”
‘‘သမ္မုခါ မေတံ, အာဝုသော ဆန္န, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ စ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကစ္စာနဂေါတ္တံ ဘိက္ခုံ ဩဝဒန္တဿ – ဒွယနိဿိတော ခွာယံ, ကစ္စာန, လောကော ယေဘုယျေန အတ္ထိတဉ္စေဝ နတ္ထိတဉ္စ. လောကသမုဒယံ ခေါ, ကစ္စာန, ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယာ လောကေ နတ္ထိတာ, သာ န ဟောတိ. လောကနိရောဓံ ခေါ, ကစ္စာန, ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ယာ လောကေ အတ္ထိတာ, သာ န ဟောတိ. ဥပယုပါဒါနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓော ခွာယံ, ကစ္စာန, လောကော ယေဘုယျေန တံ စာယံ ဥပယုပါဒါနံ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယံ န ဥပေတိ န ဥပါဒိယတိ နာဓိဋ္ဌာတိ ‘အတ္တာ မေ’တိ. ဒုက္ခမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဒုက္ခံ နိရုဇ္ဈမာနံ နိရုဇ္ဈတီတိ န ကင်္ခတိ န ဝိစိကိစ္ဆတိ. အပရပ္ပစ္စယာ ဉာဏမေဝဿ ဧတ္ထ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ကစ္စာန, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. သဗ္ဗမတ္ထီတိ ခေါ, ကစ္စာန, အယမေကော အန္တော. သဗ္ဗံ နတ္ထီတိ အယံ ဒုတိယော အန္တော. ဧတေ တေ, ကစ္စာန, ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈေန တထာဂတော ဓမ္မံ ဒေသေတိ – အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ; သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော…ပေ… ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ.
“ອາວຸໂສ ສັນນະ, ເລື່ອງນີ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນມາສະເພາະພະພັກ ແລະໄດ້ຮັບມາສະເພາະພະພັກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກ ເມື່ອຊົງໂອວາດພະກັດຈາຍະນະໂຄດຕະພິກຂຸວ່າ: ‘ກັດຈາຍະນະ, ໂລກນີ້ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ອາໄສສ່ວນສອງຢ່າງ ຄື ຄວາມມີຢູ່ (ອັດຖິຕາ) ແລະຄວາມບໍ່ມີຢູ່ (ນັດຖິຕາ). ກັດຈາຍະນະ, ເມື່ອບຸກຄົນເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງໂລກຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບ, ຄວາມບໍ່ມີຢູ່ (ນັດຖິຕາ) ໃນໂລກຍ່ອມບໍ່ມີ. ກັດຈາຍະນະ, ເມື່ອບຸກຄົນເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງໂລກຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບ, ຄວາມມີຢູ່ (ອັດຖິຕາ) ໃນໂລກຍ່ອມບໍ່ມີ. ກັດຈາຍະນະ, ໂລກນີ້ໂດຍສ່ວນໃຫຍ່ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍຄວາມເຂົ້າໄປຫາ ຄວາມຍຶດໝັ້ນ ແລະຄວາມປັກໃຈໝັ້ນ, ແຕ່ພະອະລິຍະສາວົກນີ້ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າໄປຫາ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ບໍ່ຕັ້ງຈິດໄວ້ໃນຄວາມເຂົ້າໄປຫາ ຄວາມຍຶດໝັ້ນ ແລະຄວາມປັກໃຈໝັ້ນ ອັນເປັນອະນຸໄສແຫ່ງຈິດນັ້ນວ່າ “ຕົວຕົນຂອງເຮົາ”. ທ່ານຍ່ອມບໍ່ສົງໄສ ບໍ່ເຄືອບແຄງວ່າ “ທຸກເທົ່ານັ້ນເມື່ອເກີດຍ່ອມເກີດ, ທຸກເທົ່ານັ້ນເມື່ອດັບຍ່ອມດັບ”. ຍານຂອງພະອະລິຍະສາວົກນັ້ນໃນເລື່ອງນີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໂດຍບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຜູ້ນັ້ນຜູ້ນີ້. ກັດຈາຍະນະ, ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ແລ ຄວາມເຫັນຊອບ (ສຳມາທິຖິ) ຍ່ອມມີ. ກັດຈາຍະນະ, ສ່ວນສຸດທີໜຶ່ງນີ້ວ່າ “ສິ່ງທັງປວງມີຢູ່”. ກັດຈາຍະນະ, ສ່ວນສຸດທີສອງນີ້ວ່າ “ສິ່ງທັງປວງບໍ່ມີຢູ່”. ພະຕຖາຄົດສະແດງທຳໂດຍທາງສາຍກາງ ບໍ່ເຂົ້າໄປຫາສ່ວນສຸດທັງສອງນັ້ນວ່າ: ເພາะອະວິຊາເປັນປັດໄຈ ສັງຂານຈຶ່ງມີ, ເພາະສັງຂານເປັນປັດໄຈ ວິນຍານຈຶ່ງມີ... ເປ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກອງທຸກທັງສິ້ນນີ້ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້. ເພາະອະວິຊານັ້ນລະດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອດ້ວຍວິຣາຄະ ສັງຂານຈຶ່ງດັບ... ເປ... ຄວາມດັບແຫ່ງກອງທຸກທັງສິ້ນນີ້ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້’.”
‘‘ဧဝမေတံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, ဟောတိ ယေသံ အာယသ္မန္တာနံ တာဒိသာ သဗြဟ္မစာရယော အနုကမ္ပကာ အတ္ထကာမာ ဩဝါဒကာ အနုသာသကာ. ဣဒဉ္စ ပန မေ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ဓမ္မော အဘိသမိတော’’တိ. အဋ္ဌမံ.
“ອາວຸໂສ ອານົນ, ຂໍ້ຄວາມນັ້ນຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້ແທ້ ແກ່ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍ ທີ່ມີເພື່ອນພົມມະຈາລີຜູ້ມີຄວາມອະນຸເຄາະ ປາດຖະໜາປະໂຫຍດ ຄອຍຕັກເຕືອນ ແລະສັ່ງສອນ ເຊັ່ນທ່ານຜູ້ມີອາຍຸ. ແລະບັດນີ້ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງພະທຳມະເທດສະໜານີ້ຂອງພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸແລ້ວ ກໍໄດ້ບັນລຸທຳແລ້ວ.” ຈົບ ສູດທີ 8.
၉. ရာဟုလသုတ္တံ
໙. “ຣາຫຸລສູດ”
၉၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.111]. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ?
໙໑. ສະຖານທີ່ປະທັບ ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຣາຫຸນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ... ເປ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ພະຣາຫຸນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດ ຈຶ່ງຈະບໍ່ມີອະຫັງການ (ຄວາມຖືວ່າເຮົາ) ມະມັງການ (ຄວາມຖືວ່າຂອງເຮົາ) ແລະມານານຸໄສ (ຄວາມຖືຕົວ) ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ?”
‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ရာဟုလ, ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ … ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ…ပေ… သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ရာဟုလ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ. နဝမံ.
“ຣາຫຸນ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ຊົ່ວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ບຸກຄົນຍ່ອມເຫັນຮູບທັງປວງນັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍาຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ... ເປ... ບຸກຄົນຍ່ອມເຫັນວິນຍານທັງປວງນັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, นັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ຣາຫຸນ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດຢ່າງນີ້ແລ ຈຶ່ງຈະບໍ່ມີອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານານຸໄສ ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ.” ຈົບ ສູດທີ 9.
၁၀. ဒုတိယရာဟုလသုတ္တံ
໑໐. “ທຸຕິຍະຣາຫຸລສູດ”
၉၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာပဂတံ မာနသံ ဟောတိ ဝိဓာသမတိက္ကန္တံ သန္တံ သုဝိမုတ္တ’’န္တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ရာဟုလ, ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ…ပေ… ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ရာဟုလ[Pg.112], ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာပဂတံ မာနသံ ဟောတိ ဝိဓာ သမတိက္ကန္တံ သန္တံ သုဝိမုတ္တ’’န္တိ. ဒသမံ.
໙໒. ສະຖານທີ່ປະທັບ ເມືອງສາວັດຖີ. ພະຣາຫຸນຜູ້ມີອາຍຸນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດ ຈິດຈຶ່ງຈະປາສະຈາກອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານະ ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ ເປັນຈິດກ້າວລ່ວງການປຽບທຽບ ສະຫງົບ ແລະຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ?” “ຣາຫຸນ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ... ເປ... ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ບຸກຄົນເຫັນຮູບທັງປວງນັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’ ແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ຊົ່ວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ບຸກຄົນເຫັນວິນຍານທັງປວງນັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’ ແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ຣາຫຸນ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດຢ່າງນີ້ແລ ຈິດຈຶ່ງຈະປາສະຈາກອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານະ ໃນกາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ ເປັນຈິດກ້າວລ່ວງການປຽບທຽບ ສະຫງົບ ແລະຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ.” ຈົບ ສູດທີ 10.
ထေရဝဂ္ဂေါ နဝမော.
“ຈົບ ເຖຣະວັກ ທີ 9.”
တဿုဒ္ဒါနံ –
“ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:”
အာနန္ဒော တိဿော ယမကော, အနုရာဓော စ ဝက္ကလိ;
အဿဇိ ခေမကော ဆန္နော, ရာဟုလာ အပရေ ဒုဝေ.
“ອານັນທະສູດ, ຕິດສະສູດ, ຍະມະກະສູດ, ອະນຸຣາທະສູດ, ວັກຄະລິສູດ, ອັດສະຊິສູດ, ເຂມະກະສູດ, ສັນນະສູດ, ແລະຣາຫຸລສູດອີກສອງສູດ.”
၁၀. ပုပ္ဖဝဂ္ဂေါ
໑໐. “ປຸບຜະວັກ”
၁. နဒီသုတ္တံ
໑. “ນະທີສູດ”
၉၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, နဒီ ပဗ္ဗတေယျာ ဩဟာရိနီ ဒူရင်္ဂမာ သီဃသောတာ. တဿာ ဥဘောသု တီရေသု ကာသာ စေပိ ဇာတာ အဿု, တေ နံ အဇ္ဈောလမ္ဗေယျုံ; ကုသာ စေပိ ဇာတာ အဿု, တေ နံ အဇ္ဈောလမ္ဗေယျုံ; ပဗ္ဗဇာ စေပိ ဇာတာ အဿု, တေ နံ အဇ္ဈောလမ္ဗေယျုံ; ဗီရဏာ စေပိ ဇာတာ အဿု, တေ နံ အဇ္ဈောလမ္ဗေယျုံ; ရုက္ခာ စေပိ ဇာတာ အဿု, တေ နံ အဇ္ဈောလမ္ဗေယျုံ. တဿာ ပုရိသော သောတေန ဝုယှမာနော ကာသေ စေပိ ဂဏှေယျ, တေ ပလုဇ္ဇေယျုံ. သော တတောနိဒါနံ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇေယျ. ကုသေ စေပိ ဂဏှေယျ, ပဗ္ဗဇေ စေပိ ဂဏှေယျ, ဗီရဏေ စေပိ ဂဏှေယျ, ရုက္ခေ စေပိ ဂဏှေယျ, တေ ပလုဇ္ဇေယျုံ. သော တတောနိဒါနံ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ရူပံ ပလုဇ္ဇတိ. သော တတောနိဒါနံ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇတိ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ[Pg.113]; အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ဝိညာဏံ ပလုဇ္ဇတိ. သော တတောနိဒါနံ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇတိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟ…ပေ… ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.
໙໓. ສະຖານທີ່ປະທັບ ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳທີ່ໄຫຼລົງມາຈາກພູເຂົາ ພັດເອົາສິ່ງຕ່າງໆ ໄປສູ່ທີ່ໄກ ມີກະແສນ້ຳອັນຊ່ຽວຂາດ. ຫາກຢູ່ເທິງຝັ່ງທັງສອງຂອງແມ່ນ້ຳນັ້ນ ມີຫຍ້າຄາເກີດຂຶ້ນ ມັນກໍຈະຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາ, ຫາກມີຫຍ້າແຝກເກີດຂຶ້ນ ມັນກໍຈະຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາ, ຫາກມີຫຍ້າອໍເກີດຂຶ້ນ ມັນກໍຈະຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາ, ຫາກມີຫຍ້າຄົມບາງເກີດຂຶ້ນ ມັນກໍຈະຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາ, ຫາກມີຕົ້ນໄມ້ເກີດຂຶ້ນ ມັນກໍຈະຫ້ອຍຍ້ອຍລົງມາ. ບຸລຸດຜູ້ຖືກກະແສນ້ຳພັດໄປ ຫາກຍຶດໝັ້ນຫຍ້າຄາ ຫຍ້າຄານັ້ນກໍຈະຫຼຸດຂາດອອກ, ເຂົາກໍຈະເຖິງຄວາມພິນາດແລະຄວາມຈິບຫາຍເພາະເຫດນັ້ນ. ຫາກເຂົາຍຶດໝັ້ນຫຍ້າແຝກ, ຍຶດໝັ້ນຫຍ້າອໍ, ຍຶດໝັ້ນຫຍ້າຄົມບາງ, ຍຶດໝັ້ນຕົ້ນໄມ້, ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນກໍຈະຫຼຸດຂາດອອກ, ເຂົາກໍຈະເຖິງຄວາມພິນາດແລະຄວາມຈິບຫາຍເພາະເຫດນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ບໍ່ໄດ້ເຫັນພະອະລິຍະເຈົ້າ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດບຸລຸດທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດບຸລຸດທຳ ຍ່ອມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນມີຮູບ, ຫຼືເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ. ຮູບຂອງເຂົານັ້ນຍ່ອມສະຫຼາຍໄປ, ເຂົາຍ່ອມເຖິງຄວາມພິນາດແລະຄວາມຈິບຫາຍເພາະເຫດນັ້ນ. ຍ່ອມເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນມີວິນຍານ, ຫຼືເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ, ຫຼືເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ. ວິນຍານຂອງເຂົານັ້ນຍ່ອມສະຫຼາຍໄປ, ເຂົາຍ່ອມເຖິງຄວາມພິນາດແລະຄວາມຈິບຫາຍເພາະເຫດນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຄິດແນວໃດ ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເພາະເຫດນັ້ນແລ... ເປ... ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ເປ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ.” ຈົບ ສູດທີ 1.
၂. ပုပ္ဖသုတ္တံ
໒. “ປຸບຜະສູດ”
၉၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, လောကေန ဝိဝဒါမိ, လောကောဝ မယာ ဝိဝဒတိ. န, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မဝါဒီ ကေနစိ လောကသ္မိံ ဝိဝဒတိ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, နတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ, အဟမ္ပိ တံ ‘နတ္ထီ’တိ ဝဒါမိ. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ, အဟမ္ပိ တံ ‘အတ္ထီ’တိ ဝဒါမိ’’.
໙໔. ສະຖານທີ່ປະທັບ ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ໄດ້ໂຕ້ຖຽງກັບໂລກ, ແຕ່ໂລກຕ່າງຫາກທີ່ໂຕ້ຖຽງກັບເຮົາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ກ່າວເປັນທຳຍ່ອມບໍ່ໂຕ້ຖຽງກັບໃຜໆ ໃນໂລກ. ສິ່ງໃດທີ່ພວກປາດໃນໂລກສົມມຸດວ່າບໍ່ມີ, ເຮົາກໍກ່າວສິ່ງນັ້ນວ່າ ‘ບໍ່ມີ’ ເຊັ່ນກັນ. ສິ່ງໃດທີ່ພວກປາດໃນໂລກສົມມຸດວ່າມີ, ເຮົາກໍກ່າວສິ່ງນັ້ນວ່າ ‘ມີ’ ເຊັ່ນກັນ.”
‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, နတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ, ယမဟံ ‘နတ္ထီ’တိ ဝဒါမိ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ နတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ; အဟမ္ပိ တံ ‘နတ္ထီ’တိ ဝဒါမိ. ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ နတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ; အဟမ္ပိ တံ ‘နတ္ထီ’တိ ဝဒါမိ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ; အဟမ္ပိ တံ ‘နတ္ထီ’တိ ဝဒါမိ’’.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດທີ່ພວກປາດໃນໂລກສົມມຸດວ່າບໍ່ມີ ທີ່ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ບໍ່ມີ’? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບທີ່ທ່ຽງແທ້ ໝັ້ນຄົງ ຍືນຍົງ ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ ພວກປາດໃນໂລກສົມມຸດວ່າບໍ່ມີ, ເຮົາກໍກ່າວຮູບນັ້ນວ່າ ‘ບໍ່ມີ’ ເຊັ່ນກັນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທີ່ທ່ຽງແທ້ ໝັ້ນຄົງ ຍືນຍົງ ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ ພວກປາດໃນໂລກສົມມຸດວ່າບໍ່ມີ, ເຮົາກໍກ່າວວິນຍານນັ້ນວ່າ ‘ບໍ່ມີ’ ເຊັ່ນກັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແລຄືສິ່ງທີ່ພວກປາດໃນໂລກສົມມຸດວ່າບໍ່ມີ ທີ່ເຮົາກ່າວວ່າ ‘ບໍ່ມີ’.”
‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ, ယမဟံ ‘အတ္ထီ’တိ ဝဒါမိ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ အတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ; အဟမ္ပိ တံ ‘အတ္ထီ’တိ ဝဒါမိ. ဝေဒနာ အနိစ္စာ…ပေ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ အတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ; အဟမ္ပိ တံ ‘အတ္ထီ’တိ ဝဒါမိ. ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိသမ္မတံ လောကေ ပဏ္ဍိတာနံ; အဟမ္ပိ တံ ‘အတ္ထီ’တိ ဝဒါမိ’’.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດແລ ທີ່ບັນດິດທັງຫຼາຍໃນໂລກສົມມຸດວ່າ ‘ມີຢູ່’ ທີ່ຕະຖາຄົດກໍກ່າວວ່າ ‘ມີຢູ່’? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດา ນີ້ແລ ທີ່ບັນດິດທັງຫຼາຍໃນໂລກສົມມຸດວ່າ ‘ມີຢູ່’ ແລະຕະຖາຄົດກໍກ່າວວ່າ ‘ມີຢູ່’. ເວດທະນາທີ່ບໍ່ທ່ຽງ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດา ນີ້ແລ ທີ່ບັນດິດທັງຫຼາຍໃນໂລກສົມມຸດວ່າ ‘ມີຢູ່’ ແລະຕະຖາຄົດກໍກ່າວວ່າ ‘ມີຢູ່’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງນີ້ແລ ທີ່ບັນດິດທັງຫຼາຍໃນໂລກສົມມຸດວ່າ ‘ມີຢູ່’ ແລະຕະຖາຄົດກໍກ່າວວ່າ ‘ມີຢູ່’.”
‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ လောကဓမ္မော, တံ တထာဂတော အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ အဘိသမေတိ; အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ အဘိသမေတွာ တံ အာစိက္ခတိ ဒေသေတိ ပညပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ມີໂລກທຳ (ທຳມະດາຂອງໂລກ) ຢູ່, ຕະຖາຄົດໄດ້ຕັດສະຮູ້ ໄດ້ບັນລຸແລ້ວ; ຄັນຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ ຈຶ່ງບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ຕື້ນ.”
‘‘ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ လောကဓမ္မော, တံ တထာဂတော အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ အဘိသမေတိ, အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ အဘိသမေတွာ အာစိက္ခတိ ဒေသေတိ ပညပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ လောကဓမ္မော တံ တထာဂတော အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ အဘိသမေတိ. အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ [Pg.114] အဘိသမေတွာ အာစိက္ခတိ ဒေသေတိ ပညပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍໂລກທຳໃນໂລກ ທີ່ຕະຖາຄົດຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ, ຄັນຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ ຈຶ່ງບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ຕື້ນນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບແລ ເປັນໂລກທຳໃນໂລກ ທີ່ຕະຖາຄົດຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ. ຄັນຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ ຈຶ່ງບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເφີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ຕື້ນ.”
‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန ဧဝံ အာစိက္ခိယမာနေ ဒေသိယမာနေ ပညပိယမာနေ ပဋ္ဌပိယမာနေ ဝိဝရိယမာနေ ဝိဘဇိယမာနေ ဥတ္တာနီကရိယမာနေ န ဇာနာတိ န ပဿတိ တမဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလံ ပုထုဇ္ဇနံ အန္ဓံ အစက္ခုကံ အဇာနန္တံ အပဿန္တံ ကိန္တိ ကရောမိ! ဝေဒနာ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ လောကဓမ္မော…ပေ… သညာ, ဘိက္ခဝေ… သင်္ခါရာ, ဘိက္ခဝေ… ဝိညာဏံ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ လောကဓမ္မော တံ တထာဂတော အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ အဘိသမေတိ. အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိတွာ အဘိသမေတွာ အာစိက္ခတိ ဒေသေတိ ပညပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຕະຖາຄົດບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ຕື້ນຢູ່ຢ່າງນີ້, ຜູ້ໃດຍັງບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈະເຮັດແນວໃດກັບປຸຖຸຊົນຄົນພານ ຜູ້ຕາບອດ ບໍ່ມີຈັກຂຸ ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນນັ້ນໄດ້! ເວດທະນາ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນໂລກທຳໃນໂລກ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນໂລກທຳໃນໂລກ ທີ່ຕະຖາຄົດຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ. ຄັນຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ ຈຶ່ງບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ຕື້ນ.”
‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန ဧဝံ အာစိက္ခိယမာနေ ဒေသိယမာနေ ပညပိယမာနေ ပဋ္ဌပိယမာနေ ဝိဝရိယမာနေ ဝိဘဇိယမာနေ ဥတ္တာနီကရိယမာနေ န ဇာနာတိ န ပဿတိ တမဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလံ ပုထုဇ္ဇနံ အန္ဓံ အစက္ခုကံ အဇာနန္တံ အပဿန္တံ ကိန္တိ ကရောမိ!
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຕະຖາຄົດບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ຕື້ນຢູ່ຢ່າງນີ້, ຜູ້ໃດຍັງບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈະເຮັດແນວໃດກັບປຸຖຸຊົນຄົນພານ ຜູ້ຕາບອດ ບໍ່ມີຈັກຂຸ ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນນັ້ນໄດ້!”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပ္ပလံ ဝါ ပဒုမံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကံ ဝါ ဥဒကေ ဇာတံ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎံ ဥဒကာ အစ္စုဂ္ဂမ္မ ဌာတိ အနုပလိတ္တံ ဥဒကေန; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော လောကေ ဇာတော လောကေ သံဝဍ္ဎော လောကံ အဘိဘုယျ ဝိဟရတိ အနုပလိတ္တော လောကေနာ’’တိ. ဒုတိယံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນດອກອຸບົນ ຫຼືດອກປະທຸມ ຫຼືດອກປຸນທະລິກ ທີ່ເກີດໃນນ້ຳ ຈະເລີນເຕີບໂຕໃນນ້ຳ ແລ້ວໂຜ່ພົ້ນນ້ຳຕັ້ງຢູ່ ບໍ່ປຽກຊຸ່ມດ້ວຍນ້ຳ, ສັນໃດກໍດີ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຖາຄົດເກີດແລ້ວໃນໂລກ ຈະເລີນເຕີບໂຕແລ້ວໃນໂລກ ຄອບງຳໂລກຢູ່ ແຕ່ບໍ່ຕິດແປດດ້ວຍໂລກ ສັນນັ້ນແລ.” ຈົບສູດທີສອງ.
၃. ဖေဏပိဏ္ဍူပမသုတ္တံ
໓. ເຜນະປິ່ນທູປະມະສູດ
၉၅. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အယုဇ္ဈာယံ ဝိဟရတိ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တီရေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –
໙໕. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ເມືອງອະຍຸດຊະຍາ ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ. ນະ ທີ່ນັ້ນແລ ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ —
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အယံ ဂင်္ဂါ နဒီ မဟန္တံ ဖေဏပိဏ္ဍံ အာဝဟေယျ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ပဿေယျ နိဇ္ဈာယေယျ ယောနိသော ဥပပရိက္ခေယျ. တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယေယျ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယေယျ, အသာရကညေဝ ခါယေယျ. ကိဉှိ သိယာ, ဘိက္ခဝေ, ဖေဏပိဏ္ဍေ သာရော? ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ တံ ဘိက္ခု ပဿတိ နိဇ္ဈာယတိ ယောနိသော ဥပပရိက္ခတိ. တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယတိ[Pg.115], တုစ္ဆကညေဝ ခါယတိ, အသာရကညေဝ ခါယတိ. ကိဉှိ သိယာ, ဘိက္ခဝေ, ရူပေ သာရော?
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳຄົງຄານີ້ ພັດເອົາກ້ອນຟອງນ້ຳໃຫຍ່ລອຍມາ. ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸດີ ເຫັນກ້ອນຟອງນ້ຳນັ້ນແລ້ວ ເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍ. ເມື່ອບຸລຸດນັ້ນເຫັນຢູ່ ເພັ່ງພິນິດຢູ່ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍຢູ່, ກ້ອນຟອງນ້ຳນັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ປະກົດເປັນຂອງຫຼອກລວງ ປະກົດເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະແກ່ນສານໃນກ້ອນຟອງນ້ຳຈະມີມາແຕ່ໃສ? ສັນໃດກໍດີ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ... ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໄກຫຼືຢູ່ໃກ້, ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນ ເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາຮູບນັ້ນໂດຍແຍບຄາຍ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເຫັນຢູ່ ເພັ່ງພິນິດຢູ່ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍຢູ່, ຮູບນັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ປະກົດເປັນຂອງຫຼອກລວງ ປະກົດເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະແກ່ນສານໃນຮູບຈະມີມາແຕ່ໃສ?”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သရဒသမယေ ထုလ္လဖုသိတကေ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဥဒကေ ဥဒကပုဗ္ဗုဠံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စေဝ နိရုဇ္ဈတိ စ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ပဿေယျ နိဇ္ဈာယေယျ ယောနိသော ဥပပရိက္ခေယျ. တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယေယျ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယေယျ, အသာရကညေဝ ခါယေယျ. ကိဉှိ သိယာ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကပုဗ္ဗုဠေ သာရော? ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယာ ကာစိ ဝေဒနာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ…ပေ… ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ တံ ဘိက္ခု ပဿတိ နိဇ္ဈာယတိ ယောနိသော ဥပပရိက္ခတိ. တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယတိ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယတိ, အသာရကညေဝ ခါယတိ. ကိဉှိ သိယာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာယ သာရော?
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ເມື່ອຝົນເມັດໃຫຍ່ຕົກລົງມາ, ຟອງນ້ຳຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແລະດັບໄປໃນນ້ຳ. ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸດີ ເຫັນຟອງນ້ຳນັ້ນແລ້ວ ເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍ. ເມື່ອບຸລຸດນັ້ນເຫັນຢູ່ ເພັ່ງພິນິດຢູ່ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍຢູ່, ຟອງນ້ຳນັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ປະກົດເປັນຂອງຫຼອກລວງ ປະກົດເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະແກ່ນສານໃນຟອງນ້ຳຈະມີມາແຕ່ໃສ? ສັນໃດກໍດີ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເວດທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ... ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໄກຫຼືຢູ່ໃກ້, ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນ ເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາເວດທະນານັ້ນໂດຍແຍບຄາຍ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເຫັນຢູ່ ເພັ່ງພິນິດຢູ່ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍຢູ່, ເວດທະນານັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ປະກົດເປັນຂອງຫຼອກລວງ ປະກົດເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະແກ່ນສານໃນເວດທະນາຈະມີມາແຕ່ໃສ?”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ ဌိတေ မဇ္ဈနှိကေ ကာလေ မရီစိကာ ဖန္ဒတိ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ပဿေယျ နိဇ္ဈာယေယျ ယောနိသော ဥပပရိက္ခေယျ. တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယေယျ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယေယျ…ပေ… ကိဉှိ သိယာ, ဘိက္ခဝေ, မရီစိကာယ သာရော? ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယာ ကာစိ သညာ…ပေ….
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໃນເດືອນສຸດທ້າຍແຫ່ງລະດູຮ້ອນ ໃນເວລາທ່ຽງວັນ, ພະຍັບແດດຍ່ອມຍິບຍັບຢູ່. ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸດີ ເຫັນພະຍັບແດດນັ້ນແລ້ວ ເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍ. ເມື່ອບຸລຸດນັ້ນເຫັນຢູ່ ເພັ່ງພິນິດຢູ່ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍຢູ່, ພະຍັບແດດນັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ປະກົດເປັນຂອງຫຼອກລວງ... ເພາະແກ່ນສານໃນພະຍັບແດດຈະມີມາແຕ່ໃສ? ສັນໃດກໍດີ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ... ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໄກຫຼືຢູ່ໃກ້, ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນ ເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາສັນຍານັ້ນໂດຍແຍບຄາຍ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເຫັນຢູ່ ເພັ່ງພິນິດຢູ່ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍຢູ່, ສັນຍານັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ປະກົດເປັນຂອງຫຼອກລວງ ປະກົດເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ. ເພາະແກ່ນສານໃນສັນຍາຈະມີມາແຕ່ໃສ?”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော သာရတ္ထိကော သာရဂဝေသီ သာရပရိယေသနံ စရမာနော တိဏှံ ကုဌာရိံ အာဒါယ ဝနံ ပဝိသေယျ. သော တတ္ထ ပဿေယျ မဟန္တံ ကဒလိက္ခန္ဓံ ဥဇုံ နဝံ အကုက္ကုကဇာတံ. တမေနံ မူလေ ဆိန္ဒေယျ; မူလေ ဆေတွာ အဂ္ဂေ ဆိန္ဒေယျ, အဂ္ဂေ ဆေတွာ ပတ္တဝဋ္ဋိံ ဝိနိဗ္ဘုဇေယျ. သော တဿ ပတ္တဝဋ္ဋိံ ဝိနိဗ္ဘုဇန္တော ဖေဂ္ဂုမ္ပိ နာဓိဂစ္ဆေယျ, ကုတော သာရံ! တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ပဿေယျ နိဇ္ဈာယေယျ ယောနိသော ဥပပရိက္ခေယျ. တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယေယျ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယေယျ, အသာရကညေဝ ခါယေယျ. ကိဉှိ သိယာ, ဘိက္ခဝေ, ကဒလိက္ခန္ဓေ သာရော? ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ…ပေ… ယေ [Pg.116] ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ တံ ဘိက္ခု ပဿတိ နိဇ္ဈာယတိ ယောနိသော ဥပပရိက္ခတိ. တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယတိ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယတိ, အသာရကညေဝ ခါယတိ. ကိဉှိ သိယာ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခါရေသု သာရော?
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ຕ້ອງການແກ່ນໄມ້ ສະແຫວງຫາແກ່ນໄມ້ ທ່ຽວຄົ້ນຫາແກ່ນໄມ້ ຖືເອົາຂວານອັນຄົມແລ້ວເຂົ້າໄປສູ່ປ່າ. ບຸລຸດນັ້ນເຫັນຕົ້ນກ້ວຍໃຫຍ່ຕົ້ນໜຶ່ງໃນປ່ານັ້ນ ທີ່ຊື່ ຍັງອ່ອນ ແລະຍັງບໍ່ທັນອອກປີ. ບຸລຸດນັ້ນຈຶ່ງຕັດຕົ້ນກ້ວຍນັ້ນທີ່ໂຄນ; ຄັນຕັດທີ່ໂຄນແລ້ວ ກໍຕັດທີ່ຍອດ, ຄັນຕັດທີ່ຍອດແລ້ວ ກໍປອກກາບກ້ວຍອອກ. ເມື່ອບຸລຸດນັ້ນປອກກາບກ້ວຍອອກຢູ່ ແມ່ນແຕ່ກະພີ້ກໍຍັງຫາບໍ່ໄດ້, ຈະຫາແກ່ນແຕ່ໃສ! ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸດີ ເຫັນຕົ້ນກ້ວຍນັ້ນແລ້ວ ເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍ. ເມື່ອບຸລຸດນັ້ນເຫັນຢູ່ ເພັ່ງພິນິດຢູ່ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍຢູ່, ຕົ້ນກ້ວຍນັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ປະກົດເປັນຂອງຫຼອກລວງ ປະກົດເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະແກ່ນສານໃນຕົ້ນກ້ວຍຈະມີມາແຕ່ໃສ? ສັນໃດກໍດີ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ... ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໄກຫຼືຢູ່ໃກ້, ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນ ເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາສັງຂານນັ້ນໂດຍແຍບຄາຍ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເຫັນຢູ່ ເພັ່ງພິນິດຢູ່ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍຢູ່, ສັງຂານນັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ປະກົດເປັນຂອງຫຼອກລວງ ປະກົດເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະແກ່ນສານໃນສັງຂານທັງຫຼາຍຈະມີມາແຕ່ໃສ?”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မာယာကာရော ဝါ မာယာကာရန္တေဝါသီ ဝါ စတုမဟာပထေ မာယံ ဝိဒံသေယျ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ပဿေယျ နိဇ္ဈာယေယျ ယောနိသော ဥပပရိက္ခေယျ. တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယေယျ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယေယျ, အသာရကညေဝ ခါယေယျ. ကိဉှိ သိယာ, ဘိက္ခဝေ, မာယာယ သာရော? ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, တံ ဘိက္ခု ပဿတိ နိဇ္ဈာယတိ ယောနိသော ဥပပရိက္ခတိ. တဿ တံ ပဿတော နိဇ္ဈာယတော ယောနိသော ဥပပရိက္ခတော ရိတ္တကညေဝ ခါယတိ, တုစ္ဆကညေဝ ခါယတိ, အသာရကညေဝ ခါယတိ. ကိဉှိ သိယာ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ သာရော?
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນັກສະແດງມາຍາກົນ ຫຼືລູກສິດຂອງນັກສະແດງມາຍາກົນ ສະແດງມາຍາກົນຢູ່ທີ່ທາງສີ່ແຍກໃຫຍ່. ບຸລຸດຜູ້ມີຈັກຂຸດີ ເຫັນມາຍາກົນນັ້ນແລ້ວ ເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍ. ເມື່ອບຸລຸດນັ້ນເຫັນຢູ່ ເພັ່ງພິນິດຢູ່ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍຢູ່, ມາຍາກົນນັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ປະກົດເປັນຂອງຫຼອກລວງ ປະກົດເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະແກ່ນສານໃນມາຍາກົນຈະມີມາແຕ່ໃສ? ສັນໃດກໍດີ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ... ບໍ່ວ່າຈະຢູ່ໄກຫຼືຢູ່ໃກ້, ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນ ເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາວິນຍານນັ້ນໂດຍແຍບຄາຍ. ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເຫັນຢູ່ ເພັ່ງພິນິດຢູ່ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍຢູ່, ວິນຍານນັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ປະກົດເປັນຂອງຫຼອກລວງ ປະກົດເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະແກ່ນສານໃນວິນຍານຈະມີມາແຕ່ໃສ?”
‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ… သညာယပိ… သင်္ခါရေသုပိ … ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတိ’’.
“ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນຮູບ ເບື່ອໜ່າຍທັງໃນເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ເບື່ອໜ່າຍທັງໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ; ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຮູ້ວ່າ ‘ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’.”
ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –
ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດພະດຳລັດນີ້ແລ້ວ. ພະສຸຄົດຜູ້ເປັນພະສາດສະດາ ຄັນໄດ້ຕັດພະດຳລັດນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດຄາຖາອື່ນນີ້ອີກວ່າ —
‘‘ဖေဏပိဏ္ဍူပမံ ရူပံ, ဝေဒနာ ဗုဗ္ဗုဠူပမာ ;
မရီစိကူပမာ သညာ, သင်္ခါရာ ကဒလူပမာ;
မာယူပမဉ္စ ဝိညာဏံ, ဒေသိတာဒိစ္စဗန္ဓုနာ.
“ຮູບ ປຽບເໝືອນກ້ອນຟອງນ້ຳ, ເວດທະນາ ປຽບເໝືອນຟອງນ້ຳ, ສັນຍາ ປຽບເໝືອນພະຍັບແດດ, ສັງຂານ ປຽບເໝືອນຕົ້ນກ້ວຍ, ແລະວິນຍານ ປຽບເໝືອນມາຍາກົນ, ພະຜູ້ມີພະພາກຜູ້ເປັນເຜົ່າພັນແຫ່ງພະອາທິດ ໄດ້ຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ.
‘‘ယထာ ယထာ နိဇ္ဈာယတိ, ယောနိသော ဥပပရိက္ခတိ;
ရိတ္တကံ တုစ္ဆကံ ဟောတိ, ယော နံ ပဿတိ ယောနိသော.
ເມື່ອເພັ່ງພິນິດ ພິຈາລະນາໂດຍແຍບຄາຍດ້ວຍປະການໃດໆ, ຮູບນັ້ນກໍປະກົດເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ຫຼອກລວງ ບໍ່ມີແກ່ນສານ ແກ່ຜູ້ທີ່ເຫັນຮູບນັ້ນໂດຍແຍບຄາຍ.
‘‘ဣမဉ္စ ကာယံ အာရဗ္ဘ, ဘူရိပညေန ဒေသိတံ;
ပဟာနံ တိဏ္ဏံ ဓမ္မာနံ, ရူပံ ပဿထ ဆဍ္ဍိတံ.
ພະຜູ້ມີພະປັນຍາອັນກວ້າງຂວາງ ໄດ້ຊົງສະແດງທຳປາລົບກາຍນີ້, ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງເບິ່ງຮູບກາຍທີ່ຖືກຖິ້ມປະລະໄວ້ ເພາະລະທຳສາມປະການ.
‘‘အာယု [Pg.117] ဥသ္မာ စ ဝိညာဏံ, ယဒါ ကာယံ ဇဟန္တိမံ;
အပဝိဒ္ဓေါ တဒါ သေတိ, ပရဘတ္တံ အစေတနံ.
ເມື່ອໃດອາຍຸ ໄອອຸ່ນ ແລະວິນຍານ ລະເສຍຊຶ່ງກາຍນີ້, ເມື່ອນັ້ນ ກາຍນີ້ກໍຖືກຖິ້ມປະລະໄວ້ ນອນທັບຖົມແຜ່ນດິນ ບໍ່ມີຈິດວິນຍານ ເປັນອາຫານຂອງສັດອື່ນ.
‘‘ဧတာဒိသာယံ သန္တာနော, မာယာယံ ဗာလလာပိနီ;
ဝဓကော ဧသ အက္ခာတော, သာရော ဧတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ.
ความສືບຕໍ່ແຫ່ງກາຍນີ້ມີສະພາບຢ່າງນີ້, ນີ້ເປັນມາຍາຫຼອກລວງຄົນພານໃຫ້ເພີ້ຝັນ, ກາຍນີ້ຖືກກ່າວວ່າເປັນເພັດຊະຄາດ, ແກ່ນສານໃນກາຍນີ້ຍ່ອມບໍ່ມີ.
‘‘ဧဝံ ခန္ဓေ အဝေက္ခေယျ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော;
ဒိဝါ ဝါ ယဒိ ဝါ ရတ္တိံ, သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော.
ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີສະຕິ ຄວນພິຈາລະນາເບິ່ງຂັນທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ ທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ.
‘‘ဇဟေယျ သဗ္ဗသံယောဂံ, ကရေယျ သရဏတ္တနော;
စရေယျာဒိတ္တသီသောဝ, ပတ္ထယံ အစ္စုတံ ပဒ’’န္တိ. တတိယံ;
ຄວນລະສັງໂຍດທັງປວງ, ຄວນເຮັດທີ່ເພິ່ງໃຫ້ແກ່ຕົນ, ຄວນປະພຶດປະຕິບັດເໝືອນຜູ້ມີໄຟໄໝ້ຫົວ ປາດຖະໜາຊຶ່ງບົດອັນບໍ່ເຄື່ອນຄ້າຍ.” ຈົບສູດທີສາມ.
၄. ဂေါမယပိဏ္ဍသုတ္တံ
໔. ໂຄມະຍະປິ່ນທະສູດ
၉၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကိဉ္စိ ရူပံ ယံ ရူပံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ? အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကာစိ ဝေဒနာ ယာ ဝေဒနာ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ? အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကာစိ သညာ ယာ သညာ…ပေ… အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကေစိ သင်္ခါရာ ယေ သင်္ခါရာ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿန္တိ? အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ, ယံ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတီ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ကိဉ္စိ ရူပံ, ယံ ရူပံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ. နတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ကာစိ ဝေဒနာ… ကာစိ သညာ… ကေစိ သင်္ခါရာ… ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ, ယံ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတီ’’တိ.
໙໖. ສະຖານທີ່ຕັ້ງເລື່ອງຢູ່ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມີຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງ ແທ້ແນ່ນອນ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມຍືນຍົງຄົງທີ່ຢ່າງນັ້ນຕະຫຼອດໄປ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່? ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມີເວດທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງ ແທ້ແນ່ນອນ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມຍືນຍົງຄົງທີ່ຢ່າງນັ້ນຕະຫຼອດໄປ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່? ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມີສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ມີສັງຂານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ມີວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງ ແທ້ແນ່ນອນ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມຍືນຍົງຄົງທີ່ຢ່າງນັ້ນຕະຫຼອດໄປ ມີຢູ່ຫຼືບໍ່?’ ‘ດູກ່ອນພິກຂຸ, ບໍ່ມີຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງ ແທ້ແນ່ນອນ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມຍືນຍົງຄົງທີ່ຢ່າງນັ້ນຕະຫຼອດໄປ. ດູກ່ອນພິກຂຸ, ບໍ່ມີເວດທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ບໍ່ມີສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ບໍ່ມີສັງຂານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ບໍ່ມີວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງ ແທ້ແນ່ນອນ ຍືນຍົງ ບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມຍືນຍົງຄົງທີ່ຢ່າງນັ້ນຕະຫຼອດໄປ’.”
အထ ခေါ ဘဂဝါ ပရိတ္တံ ဂေါမယပိဏ္ဍံ ပါဏိနာ ဂဟေတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတ္တကောပိ ခေါ, ဘိက္ခု, အတ္တဘာဝပဋိလာဘော နတ္ထိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ. ဧတ္တကော စေပိ, ဘိက္ခု, အတ္တဘာဝပဋိလာဘော အဘဝိဿ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော [Pg.118] အဝိပရိဏာမဓမ္မော, နယိဒံ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယေထ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခု, ဧတ္တကောပိ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော နတ္ထိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော, တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ.
ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຈັບກ້ອນມູນໂຄໜ້ອຍໜຶ່ງ ດ້ວຍຝາມື ແລ້ວໄດ້ຕຣັດກັບພິກຂຸນັ້ນວ່າ: “ພິກຂຸ, ການໄດ້ອັດຕະພາບ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ ແມ້ພຽງເທົ່າກ້ອນມູນໂຄນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ. ພິກຂຸ, ຖ້າຫາກການໄດ້ອັດຕະພາບ ແມ້ພຽງເທົ່າກ້ອນມູນໂຄນີ້ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປແລ້ວໄຊ້, ການຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນນີ້ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ ກໍຈະບໍ່ປາກົດເລີຍ. ພິກຂຸ, ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ການໄດ້ອັດຕະພາບ ແມ້ພຽງເທົ່າກ້ອນມູນໂຄນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ສະນັ້ນ ການຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ ຈຶ່ງປາກົດ.”
‘‘ဘူတပုဗ္ဗာဟံ, ဘိက္ခု, ရာဇာ အဟောသိံ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု, ရညော သတော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ စတုရာသီတိနဂရသဟဿာနိ အဟေသုံ ကုသာဝတီ ရာဇဓာနိပ္ပမုခါနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု, ရညော သတော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ စတုရာသီတိပါသာဒသဟဿာနိ အဟေသုံ ဓမ္မပါသာဒပ္ပမုခါနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု, ရညော သတော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ စတုရာသီတိကူဋာဂါရသဟဿာနိ အဟေသုံ မဟာဗျူဟကူဋာဂါရပ္ပမုခါနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု, ရညော သတော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ စတုရာသီတိပလ္လင်္ကသဟဿာနိ အဟေသုံ ဒန္တမယာနိ သာရမယာနိ သောဝဏ္ဏမယာနိ ဂေါဏကတ္ထတာနိ ပဋိကတ္ထတာနိ ပဋလိကတ္ထတာနိ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏာနိ သဥတ္တရစ္ဆဒါနိ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနာနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု, ရညော သတော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ စတုရာသီတိနာဂသဟဿာနိ အဟေသုံ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဒ္ဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဥပေါသထနာဂရာဇပ္ပမုခါနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု, ရညော သတော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ စတုရာသီတိအဿသဟဿာနိ အဟေသုံ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဒ္ဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝလာဟကအဿရာဇပ္ပမုခါနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု, ရညော သတော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ စတုရာသီတိရထသဟဿာနိ အဟေသုံ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဒ္ဓဇာနိ ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာနိ ဝေဇယန္တရထပ္ပမုခါနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု, ရညော သတော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ စတုရာသီတိမဏိသဟဿာနိ အဟေသုံ မဏိရတနပ္ပမုခါနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု…ပေ… စတုရာသီတိဣတ္ထိသဟဿာနိ အဟေသုံ သုဘဒ္ဒါဒေဝိပ္ပမုခါနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု…ပေ… စတုရာသီတိခတ္တိယသဟဿာနိ အဟေသုံ အနုယန္တာနိ ပရိဏာယကရတနပ္ပမုခါနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု…ပေ… စတုရာသီတိဓေနုသဟဿာနိ အဟေသုံ ဒုကူလသန္ဒနာနိ ကံသူပဓာရဏာနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု…ပေ… စတုရာသီတိဝတ္ထကောဋိသဟဿာနိ အဟေသုံ ခေါမသုခုမာနိ ကောသေယျသုခုမာနိ ကမ္ဗလသုခုမာနိ [Pg.119] ကပ္ပာသိကသုခုမာနိ. တဿ မယှံ, ဘိက္ခု…ပေ… စတုရာသီတိထာလိပါကသဟဿာနိ အဟေသုံ; သာယံ ပါတံ ဘတ္တာဘိဟာရော အဘိဟရိယိတ္ထ.
“ພິກຂຸ, ໃນອະດີດຕະການ ເຮົາເຄີຍເປັນພຣະຣາຊາ ກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກນັ້ນ, ເຮົາມີເມືອງແປດໝື່ນສີ່ພັນເມືອງ ມີກຸສາວະດີຣາຊະທານີເປັນປະມຸກ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກນັ້ນ, ເຮົາມີຜາສາດແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງ ມີທັມມະຜາສາດເປັນປະມຸກ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກນັ້ນ, ເຮົາມີເຮືອນຍອດແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງ ມີມະຫາພຍູຫະເຮືອນຍອດເປັນປະມຸກ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກນັ້ນ, ເຮົາມີບັນລັງແປດໝື່ນສີ່ພັນແທ່ນ ທີ່ເຮັດດ້ວຍງາຊ້າງ, ເຮັດດ້ວຍໄມ້ແກ່ນ, ເຮັດດ້ວຍຄຳ, ເຮັດດ້ວຍເງິນ, ປູດ້ວຍຜ້າຂົນສັດຍາວ, ປູດ້ວຍຜ້າຂົນສັດສີຂາວ, ປູດ້ວຍຜ້າຂົນສັດມີລວດລາຍດອກ, ປູດ້ວຍໜັງສະມັນຢ່າງດີ, ມີເພດານສີແດງກາງກັ້ນຢູ່ເບື້ອງເທິງ, ມີໝອນໜູນສີແດງທັງສອງຂ້າງ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກນັ້ນ, ເຮົາມີຊ້າງແປດໝື່ນສີ່ພັນໂຕ ທີ່ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການຄຳ, ມີທຸງຄຳ, ຄຸມດ້ວຍຕາໜ່າງຄຳ, ມີພະຍາຊ້າງອຸໂປສົດເປັນປະມຸກ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກນັ້ນ, ເຮົາມີມ້າແປດໝື່ນສີ່ພັນໂຕ ທີ່ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການຄຳ, ມີທຸງຄຳ, ຄຸມດ້ວຍຕາໜ່າງຄຳ, ມີພະຍາມ້າວະລາຫົກເປັນປະມຸກ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກນັ້ນ, ເຮົາມີຣົດແປດໝື່ນສີ່ພັນຄັນ ທີ່ປະດັບດ້ວຍເຄື່ອງອະລັງການຄຳ, ມີທຸງຄຳ, ຄຸມດ້ວຍຕາໜ່າງຄຳ, ມີຣົດເວຊະຍັນເປັນປະມຸກ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດຜູ້ໄດ້ຮັບມູຣທາພິເສກນັ້ນ, ເຮົາມີແກ້ວມະນີແປດໝື່ນສີ່ພັນດວງ ມີແກ້ວມະນີໂຊຕິຣົດເປັນປະມຸກ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດ... ເຮົາມີສຕຣີແປດໝື່ນສີ່ພັນນາງ ມີພຣະນາງສຸພັດທາເທວີເປັນປະມຸກ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດ... ເຮົາມີກະສັດບໍລິວານແປດໝື່ນສີ່ພັນພຣະອົງ ຜູ້ຄອຍຕິດຕາມຮັບໃຊ້ ມີຂຸນພົນແກ້ວເປັນປະມຸກ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດ... ເຮົາມີແມ່ງົວພັນນົມແປດໝື່ນສີ່ພັນໂຕ ມີເຄື່ອງຜູກເຮັດດ້ວຍຜ້າປ່ານເນື້ອດີ, ມີຖາດຮອງນົມເຮັດດ້ວຍສຳຣິດ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດ... ເຮົາມີຜ້າແປດໝື່ນສີ່ພັນໂກດຜືນ ທີ່ເປັນຜ້າເປືອກໄມ້ເນື້ອລະອຽດ, ຜ້າໄໝເນື້ອລະອຽດ, ຜ້າຂົນສັດເນື້ອລະອຽດ, ຜ້າຝ້າຍເນື້ອລະອຽດ. ພິກຂຸ, ເມື່ອເຮົາເປັນພຣະຣາຊາກະສັດ... ເຮົາມີໝໍ້ເຂົ້າແປດໝື່ນສີ່ພັນໜ່ວຍ ທີ່ມີຜູ້ນຳພັດຕາຫານມາຖວາຍທັງເຊົ້າແລະແລງ.”
‘‘တေသံ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, စတုရာသီတိယာ နဂရသဟဿာနံ ဧကညေဝ တံ နဂရံ ဟောတိ ယမဟံ တေန သမယေန အဇ္ဈာဝသာမိ – ကုသာဝတီ ရာဇဓာနီ. တေသံ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, စတုရာသီတိယာ ပါသာဒသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော ပါသာဒေါ ဟောတိ ယမဟံ တေန သမယေန အဇ္ဈာဝသာမိ – ဓမ္မော ပါသာဒေါ. တေသံ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, စတုရာသီတိယာ ကူဋာဂါရသဟဿာနံ ဧကညေဝ တံ ကူဋာဂါရံ ဟောတိ ယမဟံ တေန သမယေန အဇ္ဈာဝသာမိ – မဟာဗျူဟံ ကူဋာဂါရံ. တေသံ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, စတုရာသီတိယာ ပလ္လင်္ကသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော ပလ္လင်္ကော ဟောတိ ယမဟံ တေန သမယေန ပရိဘုဉ္ဇာမိ – ဒန္တမယော ဝါ သာရမယော ဝါ သောဝဏ္ဏမယော ဝါ ရူပိယမယော ဝါ. တေသံ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, စတုရာသီတိယာ နာဂသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော နာဂေါ ဟောတိ ယမဟံ တေန သမယေန အဘိရုဟာမိ – ဥပေါသထော နာဂရာဇာ. တေသံ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, စတုရာသီတိယာ အဿသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော အဿော ဟောတိ ယမဟံ တေန သမယေန အဘိရုဟာမိ – ဝလာဟကော အဿရာဇာ. တေသံ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, စတုရာသီတိယာ ရထသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော ရထော ဟောတိ ယမဟံ တေန သမယေန အဘိရုဟာမိ – ဝေဇယန္တော ရထော. တေသံ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, စတုရာသီတိယာ ဣတ္ထိသဟဿာနံ ဧကာယေဝ သာ ဣတ္ထီ ဟောတိ ယာ မံ တေန သမယေန ပစ္စုပဋ္ဌာတိ – ခတ္တိယာနီ ဝါ ဝေလာမိကာ ဝါ. တေသံ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, စတုရာသီတိယာ ဝတ္ထကောဋိသဟဿာနံ ဧကညေဝ တံ ဝတ္ထယုဂံ ဟောတိ ယမဟံ တေန သမယေန ပရိဒဟာမိ – ခေါမသုခုမံ ဝါ ကောသေယျသုခုမံ ဝါ ကမ္ဗလသုခုမံ ဝါ ကပ္ပာသိကသုခုမံ ဝါ. တေသံ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, စတုရာသီတိယာ ထာလိပါကသဟဿာနံ ဧကောယေဝ သော ထာလိပါကော ဟောတိ ယတော နာဠိကောဒနပရမံ ဘုဉ္ဇာမိ တဒုပိယဉ္စ သူပေယျံ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခု, သဗ္ဗေ တေ သင်္ခါရာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ. ဧဝံ အနိစ္စာ ခေါ, ဘိက္ခု, သင်္ခါရာ. ဧဝံ အဒ္ဓုဝါ ခေါ, ဘိက္ခု, သင်္ခါရာ. ဧဝံ အနဿာသိကာ ခေါ, ဘိက္ခု, သင်္ခါရာ. ယာဝဉ္စိဒံ, ဘိက္ခု, အလမေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ, အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ, အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ. စတုတ္ထံ.
“ພິກຂຸ, ໃນບັນດາເມືອງແປດໝື່ນສີ່ພັນເມືອງນັ້ນ, ມີພຽງເມືອງດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເຮົາອາໄສຢູ່ຄອບຄອງໃນເວລານັ້ນ ຄື ກຸສາວະດີຣາຊະທານີ. ພິກຂຸ, 在ບັນດາຜາສາດແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງນັ້ນ, ມີພຽງຜາສາດຫຼັງດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເຮົາອາໄສຢູ່ຄອບຄອງໃນເວລານັ້ນ ຄື ທັມມະຜາສາດ. ພິກຂຸ, ໃນບັນດາເຮືອນຍອດແປດໝື່ນສີ່ພັນຫຼັງນັ້ນ, ມີພຽງເຮືອນຍອດຫຼັງດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເຮົາອາໄສຢູ່ຄອບຄອງໃນເວລານັ້ນ ຄື ມະຫາພຍູຫະເຮືອນຍອດ. ພິກຂຸ, ໃນບັນດາບັນລັງແປດໝື່ນສີ່ພັນແທ່ນນັ້ນ, ມີພຽງບັນລັງດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເຮົາໃຊ້ສອຍໃນເວລານັ້ນ ຄື ບັນລັງທີ່ເຮັດດ້ວຍງາຊ້າງ, ໄມ້ແກ່ນ, ຄຳ ຫຼື ເງິນ. ພິກຂຸ, ໃນບັນດາຊ້າງແປດໝື່ນສີ່ພັນໂຕນັ້ນ, ມີພຽງຊ້າງໂຕດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເຮົາຂີ່ໃນເວລານັ້ນ ຄື ພະຍາຊ້າງອຸໂປສົດ. ພິກຂຸ, ໃນບັນດາມ້າແປດໝື່ນສີ່ພັນໂຕນັ້ນ, ມີພຽງມ້າໂຕດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເຮົາຂີ່ໃນເວລານັ້ນ ຄື ພະຍາມ້າວະລາຫົກ. ພິກຂຸ, ໃນບັນດາຣົດແປດໝື່ນສີ່ພັນຄັນນັ້ນ, ມີພຽງຣົດຄັນດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເຮົາຂີ່ໃນເວລານັ້ນ ຄື ຣົດເວຊະຍັນ. ພິກຂຸ, ໃນບັນດາສຕຣີແປດໝື່ນສີ່ພັນນາງນັ້ນ, ມີພຽງນາງດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ຄອຍບົວຣິບັດຮັບໃຊ້ເຮົາໃນເວລານັ້ນ ຄື ນາງກະສັດ ຫຼື ນາງເວລາມິກະ. ພິກຂຸ, ໃນບັນດາຜ້າແປດໝື່ນສີ່ພັນໂກດຜືນນັ້ນ, ມີພຽງຜ້າຄູ່ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເຮົານຸ່ງຫົ່ມໃນເວລານັ້ນ ຄື ຜ້າເປືອກໄມ້ເນື້ອລະອຽດ, ຜ້າໄໝເນື້ອລະອຽດ, ຜ້າຂົນສັດເນື້ອລະອຽດ ຫຼື ຜ້າຝ້າຍເນື້ອລະອຽດ. ພິກຂຸ, ໃນບັນດາໝໍ້ເຂົ້າແປດໝື່ນສີ່ພັນໜ່ວຍນັ້ນ, ມີພຽງໝໍ້ດຽວເທົ່ານັ້ນ ທີ່ເຮົາສະເຫວີຍພັດຕາຫານ ຢ່າງຫຼາຍພຽງເຂົ້າໜຶ່ງທະນານ ແລະກັບເຂົ້າທີ່ສົມຄວນແກ່ເຂົ້ານັ້ນ. ພິກຂຸ, ສັງຂານທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ລ່ວງໄປແລ້ວ, ດັບໄປແລ້ວ, ຜັນແປໄປແລ້ວ ດ້ວຍປະການສະນີ. ພິກຂຸ, ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງແທ້ຢ່າງນີ້ແລ. ພິກຂຸ, ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ໝັ້ນຄົງຢ່າງນີ້ແລ. ພິກຂຸ, ສັງຂານທັງຫຼາຍບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າໄວ້ວາງໃຈຢ່າງນີ້ແລ. ພິກຂຸ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຄວນແທ້ໆ ທີ່ຈະເບື່ອໜ່າຍໃນສັງຂານທັງປວງ, ຄວນແທ້ໆ ທີ່ຈະຄາຍຄວາມກຳໜັດ, ຄວນແທ້ໆ ທີ່ຈະຫຼຸດພົ້ນ.” ຈົບສູດທີ 4.
၅. နခသိခါသုတ္တံ
໕. ນະຂະສິຂາສູດ
၉၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.120]. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကိဉ္စိ ရူပံ ယံ ရူပံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ? အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကာစိ ဝေဒနာ ယာ ဝေဒနာ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ? အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကာစိ သညာ…ပေ… ကေစိ သင်္ခါရာ, ယေ သင်္ခါရာ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿန္တိ? အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ, ယံ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတီ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ကိဉ္စိ ရူပံ, ယံ ရူပံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ. နတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ကာစိ ဝေဒနာ… ကာစိ သညာ… ကေစိ သင်္ခါရာ…ပေ… ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ, ယံ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတီ’’တိ.
໙໗. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ ນະຄອນສາວັດຖີ. ພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມີຮູບໃດໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ ບາງຫຼືບໍ່? ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມີເວທະນາໃດໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ ບາງຫຼືບໍ່? ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມີສັນຍາໃດໜຶ່ງ... ມີສັງຂານເຫຼົ່າໃດໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ ບາງຫຼືບໍ່? ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມີວິນຍານໃດໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ ບາງຫຼືບໍ່?” “ພິກຂຸ, ບໍ່ມີຮູບໃດໆ ເລີຍ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ. ພິກຂຸ, ບໍ່ມີເວທະນາໃດໆ... ບໍ່ມີສັນຍາໃດໆ... ບໍ່ມີສັງຂານເຫຼົ່າໃດໆ... ບໍ່ມີວິນຍານໃດໆ ເລີຍ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ.”
အထ ခေါ ဘဂဝါ ပရိတ္တံ နခသိခါယံ ပံသုံ အာရောပေတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတ္တကမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, ရူပံ နတ္ထိ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ. ဧတ္တကံ စေပိ, ဘိက္ခု, ရူပံ အဘဝိဿ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ, နယိဒံ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယေထ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခု, ဧတ္တကမ္ပိ ရူပံ နတ္ထိ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ, တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ’’.
ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງເອົາຝຸ່ນດິນໜ້ອຍໜຶ່ງ ຕັ້ງໄວ້ເທິງປາຍເລັບມື ແລ້ວໄດ້ຕຣັດກັບພິກຂຸນັ້ນວ່າ: “ພິກຂຸ, ຮູບທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ. ພິກຂຸ, ຖ້າຫາກຮູບ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປແລ້ວໄຊ້, ການຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນນີ້ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ ກໍຈະບໍ່ປາກົດເລີຍ. ພິກຂຸ, ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ຮູບ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ສະນັ້ນ ການຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ ຈຶ່ງປາກົດ.”
‘‘ဧတ္တကာပိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဝေဒနာ နတ္ထိ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ. ဧတ္တကာ စေပိ, ဘိက္ခု, ဝေဒနာ အဘဝိဿ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ, န ယိဒံ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယေထ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခု, ဧတ္တကာပိ ဝေဒနာ နတ္ထိ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ, တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ.
“ພິກຂຸ, ເວທະນາທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ. ພິກຂຸ, ຖ້າຫາກເວທະນາ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປແລ້ວໄຊ້, ການຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນນີ້ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ ກໍຈະບໍ່ປາກົດເລີຍ. ພິກຂຸ, ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ເວທະນາ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ສະນັ້ນ ການຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ ຈຶ່ງປາກົດ.”
‘‘ဧတ္တကာပိ ခေါ, ဘိက္ခု, သညာ နတ္ထိ…ပေ… ဧတ္တကာပိ ခေါ, ဘိက္ခု, သင်္ခါရာ နတ္ထိ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿန္တိ. ဧတ္တကာ စေပိ, ဘိက္ခု, သင်္ခါရာ အဘဝိဿံသု နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ [Pg.121] အဝိပရိဏာမဓမ္မာ, န ယိဒံ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယေထ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခု, ဧတ္တကာပိ သင်္ခါရာ နတ္ထိ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ, တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ.
“ພິກຂຸ, ສັນຍາ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ... ພິກຂຸ, ສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ. ພິກຂຸ, ຖ້າຫາກສັງຂານທັງຫຼາຍ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປແລ້ວໄຊ້, ການຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນນີ້ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ ກໍຈະບໍ່ປາກົດເລີຍ. ພິກຂຸ, ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ສັງຂານທັງຫຼາຍ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ສະນັ້ນ ການຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ ຈຶ່ງປາກົດ.”
‘‘ဧတ္တကမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဝိညာဏံ နတ္ထိ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ. ဧတ္တကမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, ဝိညာဏံ အဘဝိဿ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ, န ယိဒံ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယေထ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခု, ဧတ္တကမ္ပိ ဝိညာဏံ နတ္ထိ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ, တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယဝါသော ပညာယတိ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာယ.
“ພິກຂຸ, ວິນຍານທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມທ່ຽງແທ້ ເຊັ່ນດຽວກັບສິ່ງທີ່ຍືນຍົງຕະຫຼອດການ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ. ພິກຂຸ, ຖ້າຫາກວິນຍານ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ຈະເປັນສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປແລ້ວໄຊ້, ການຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນນີ້ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ ກໍຈະບໍ່ປາກົດເລີຍ. ພິກຂຸ, ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ວິນຍານ ແມ້ພຽງເທົ່າຝຸ່ນດິນນີ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີສະພາວະບໍ່ຜັນແປ, ສະນັ້ນ ການຢູ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ ຈຶ່ງປາກົດ.”
‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘိက္ခု, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ ဘန္တေ’’…ပေ… ‘‘တသ္မာတိဟ…ပေ… ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.
“ພິກຂຸ, ເຈົ້າຄິດເຫັນແນວໃດ? ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.”... “ເພາະເຫດນັ້ນແລ... ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ.” ຈົບສູດທີ 5.
၆. သုဒ္ဓိကသုတ္တံ
໖. ສຸດທິກະສູດ
၉၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကိဉ္စိ ရူပံ, ယံ ရူပံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ? အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကာစိ ဝေဒနာ…ပေ… ကာစိ သညာ… ကေစိ သင်္ခါရာ… ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ, ယံ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတီ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ကိဉ္စိ ရူပံ ယံ ရူပံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတိ. နတ္ထိ ခေါ, ဘိက္ခု, ကာစိ ဝေဒနာ… ကာစိ သညာ… ကေစိ သင်္ခါရာ… ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ, ယံ ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မံ သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໙໘. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພິກຂຸຮູບນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມີຮູບໃດໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍັ່ງຍືນ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທຳມະດາ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມຍັ່ງຍືນຢ່າງນັ້ນຕະຫຼອດໄປ ບາງຫຼືບໍ່? ມີເວທະນາໃດໜຶ່ງ... ສັນຍາໃດໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດໜຶ່ງ... ວິນຍານໃດໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍັ່ງຍືນ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທຳມະດາ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມຍັ່ງຍືນຢ່າງນັ້ນຕະຫຼອດໄປ ບາງຫຼືບໍ່?' 'ພິກຂຸ, ບໍ່ມີຮູບໃດໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍັ່ງຍືນ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທຳມະດາ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມຍັ່ງຍືນຢ່າງນັ້ນຕະຫຼອດໄປເລີຍ. ບໍ່ມີເວທະນາໃດໜຶ່ງ... ສັນຍາໃດໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດໜຶ່ງ... ວິນຍານໃດໜຶ່ງ ທີ່ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍັ່ງຍືນ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທຳມະດາ, ຈະຕັ້ງຢູ່ສະເໝີດ້ວຍຄວາມຍັ່ງຍືນຢ່າງນັ້ນຕະຫຼອດໄປເລີຍ.' ສູດທີ ຫົກ.
၇. ဂဒ္ဒုလဗဒ္ဓသုတ္တံ
໗. ຄັດທຸລະພັນທະສູດ (ສູດວ່າດ້ວຍສຸນັກຖືກລ່າມໂສ້ ທີ ໑)
၉၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ, ဘိက္ခဝေ, သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. ဟောတိ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော ယံ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဥဿုဿတိ ဝိသုဿတိ န [Pg.122] ဘဝတိ; န တွေဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမိ. ဟောတိ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော ယံ သိနေရု ပဗ္ဗတရာဇာ ဍယှတိ ဝိနဿတိ န ဘဝတိ; န တွေဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမိ. ဟောတိ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော ယံ မဟာပထဝီ ဍယှတိ ဝိနဿတိ န ဘဝတိ; န တွေဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမိ’’.
໙໙. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັງສາຣະວັດນີ້ມີເບື້ອງຕົ້ນແລະເບື້ອງປາຍທີ່ຮູ້ບໍ່ໄດ້. ທີ່ສຸດເບື້ອງຕົ້ນຍ່ອມບໍ່ປາກົດ ແກ່ເຫຼົ່າສັດຜູ້ມີອະວິຊາເປັນເຄື່ອງກາງກັ້ນ ມີຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຜູກມັດ ທ່ອງທ່ຽວໄປມາ ວົນວາຍຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມມີສະໄໝ ທີ່ມະຫາສະໝຸດເຫືອດແຫ້ງ ຂາດເຂີນ ບໍ່ມີຢູ່, ແຕ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ກ່າວວ່າ ຈະມີການເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ ແກ່ເຫຼົ່າສັດຜູ້ມີອະວິຊາເປັນເຄື່ອງກາງກັ້ນ ມີຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຜູກມັດ ທ່ອງທ່ຽວໄປມາ ວົນວາຍຢູ່ນັ້ນເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມມີສະໄໝ ທີ່ສິເນຣຸບັນພົດຣาຊາ ຖືກໄຟໄໝ້ ຈິບຫາຍ ບໍ່ມີຢູ່, ແຕ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ກ່າວວ່າ ຈະມີການເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ ແກ່ເຫຼົ່າສັດຜູ້ມີອະວິຊາເປັນເຄື່ອງກາງກັ້ນ ມີຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຜູກມັດ ທ່ອງທ່ຽວໄປມາ ວົນວາຍຢູ່ນັ້ນເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມມີສະໄໝ ທີ່ມະຫາປະຖະພີ ຖືກໄຟໄໝ້ ຈິບຫາຍ ບໍ່ມີຢູ່, ແຕ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ກ່າວວ່າ ຈະມີການເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ ແກ່ເຫຼົ່າສັດຜູ້ມີອະວິຊາເປັນເຄື່ອງกາງກັ້ນ ມີຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຜູກມັດ ທ່ອງທ່ຽວໄປມາ ວົນວາຍຢູ່ນັ້ນເລີຍ.'
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သာ ဂဒ္ဒုလဗဒ္ဓေါ ဒဠှေ ခီလေ ဝါ ထမ္ဘေ ဝါ ဥပနိဗဒ္ဓေါ တမေဝ ခီလံ ဝါ ထမ္ဘံ ဝါ အနုပရိဓာဝတိ အနုပရိဝတ္တတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ…ပေ… သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ…ပေ… ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ… သညံ အတ္တတော သမနုပဿတိ… သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. သော ရူပညေဝ အနုပရိဓာဝတိ အနုပရိဝတ္တတိ, ဝေဒနညေဝ…ပေ… သညညေဝ… သင်္ခါရေယေဝ… ဝိညာဏညေဝ အနုပရိဓာဝတိ အနုပရိဝတ္တတိ. သော ရူပံ အနုပရိဓာဝံ အနုပရိဝတ္တံ, ဝေဒနံ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အနုပရိဓာဝံ အနုပရိဝတ္တံ, န ပရိမုစ္စတိ ရူပမှာ, န ပရိမုစ္စတိ ဝေဒနာယ, န ပရိမုစ္စတိ သညာယ, န ပရိမုစ္စတိ သင်္ခါရေဟိ, န ပရိမုစ္စတိ ဝိညာဏမှာ, န ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာမရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ. ‘န ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမိ’’.
'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນສຸນັກທີ່ຖືກລ່າມດ້ວຍເຊືອກໜັງ ຜູກມັດໄວ້ກັບຫຼັກ ຫຼື ເສົາທີ່ໝັ້ນຄົງ ມັນຍ່ອມແລ່ນອ້ອມ ວົນວຽນຢູ່ອ້ອມຫຼັກ ຫຼື ເສົານັ້ນເອງ ຢ່າງໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ... ບໍ່ສະຫຼາດໃນທຳຂອງສັດບຸຣຸດ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນທຳຂອງສັດບຸຣຸດ ກໍຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ ຍ່ອມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ... ເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ... ເຫັນສັນຍາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ... ເຫັນສັງຂານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ... ເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຫຼື ເຫັນອັດຕາວ່າມີວິນຍານ, ຫຼື ເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາ, ຫຼື ເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານ. ເຂົາຍ່ອມແລ່ນອ້ອມ ວົນວຽນຢູ່ອ້ອມຮູບນັ້ນເອງ, ແລ່ນອ້ອມ ວົນວຽນຢູ່ອ້ອມເວທະນານັ້ນເອງ... ສັນຍານັ້ນເອງ... ສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນເອງ... ວິນຍານນັ້ນເອງ. ເມື່ອເຂົາແລ່ນອ້ອມ ວົນວຽນຢູ່ອ້ອມຮູບ, ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ, ເຂົາຍ່ອມບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກຮູບ, ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກເວທະນາ, ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາ, ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງຂານ, ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກວິນຍານ, ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກຊາດ, ຊະລາ, ມໍຣະນະ, ໂສກະ, ປະຣิເທວະ, ທຸກ, ໂທມະນັດ ແລະ ອຸປາຍາດ. ເຮົາກ່າວວ່າ 'ເຂົາບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໄປຈາກທຸກເລີຍ'.
‘‘သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ…ပေ… သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော, န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ…ပေ… န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. သော ရူပံ နာနုပရိဓာဝတိ နာနုပရိဝတ္တတိ, ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ နာနုပရိဓာဝတိ နာနုပရိဝတ္တတိ. သော ရူပံ အနနုပရိဓာဝံ အနနုပရိဝတ္တံ, ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အနနုပရိဓာဝံ အနနုပရိဝတ္တံ; ပရိမုစ္စတိ ရူပမှာ, ပရိမုစ္စတိ ဝေဒနာယ, ပရိမုစ္စတိ သညာယ, ပရိမုစ္စတိ သင်္ခါရေဟိ, ပရိမုစ္စတိ ဝိညာဏမှာ, ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာမရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ. ‘ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမီ’’တိ. သတ္တမံ.
'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ... ສະຫຼາດໃນທຳຂອງສັດບຸຣຸດ ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນທຳຂອງສັດບຸຣຸດ ຍ່ອມບໍ່ເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ... ບໍ່ເຫັນເວທະນາ... ບໍ່ເຫັນສັນຍາ... ບໍ່ເຫັນສັງຂານ... ບໍ່ເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ບໍ່ເຫັນອັດຕາວ່າມີວິນຍານ, ບໍ່ເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາ, ບໍ່ເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານ. ພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ແລ່ນອ້ອມ ບໍ່ວົນວຽນຢູ່ອ້ອມຮູບ, ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ. ເມື່ອພຣະອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ບໍ່ແລ່ນອ້ອມ ບໍ່ວົນວຽນຢູ່ອ້ອມຮູບ, ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຮູບ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກເວທະນາ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງຂານ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກວິນຍານ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກຊາດ, ຊະລາ, ມໍຣະນະ, ໂສກະ, ປະຣິເທວະ, ທຸກ, ໂທມະນັດ ແລະ ອຸປາຍາດ. ເຮົາກ່າວວ່າ 'ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໄປຈາກທຸກໄດ້.' ສູດທີ ເຈັດ.
၈. ဒုတိယဂဒ္ဒုလဗဒ္ဓသုတ္တံ
໘. ທຸຕິຍະຄັດທຸລະພັນທະສູດ (ສູດວ່າດ້ວຍສຸນັກຖືກລ່າມໂສ້ ທີ ໒)
၁၀၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.123]. ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ, ဘိက္ခဝေ, သံသာရော. ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သာ ဂဒ္ဒုလဗဒ္ဓေါ ဒဠှေ ခီလေ ဝါ ထမ္ဘေ ဝါ ဥပနိဗဒ္ဓေါ. သော ဂစ္ဆတိ စေပိ တမေဝ ခီလံ ဝါ ထမ္ဘံ ဝါ ဥပဂစ္ဆတိ; တိဋ္ဌတိ စေပိ တမေဝ ခီလံ ဝါ ထမ္ဘံ ဝါ ဥပတိဋ္ဌတိ; နိသီဒတိ စေပိ တမေဝ ခီလံ ဝါ ထမ္ဘံ ဝါ ဥပနိသီဒတိ; နိပဇ္ဇတိ စေပိ တမေဝ ခီလံ ဝါ ထမ္ဘံ ဝါ ဥပနိပဇ္ဇတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ရူပံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. သော ဂစ္ဆတိ စေပိ ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ ဥပဂစ္ဆတိ; တိဋ္ဌတိ စေပိ ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ ဥပတိဋ္ဌတိ; နိသီဒတိ စေပိ ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ ဥပနိသီဒတိ; နိပဇ္ဇတိ စေပိ ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ ဥပနိပဇ္ဇတိ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, အဘိက္ခဏံ သကံ စိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဒီဃရတ္တမိဒံ စိတ္တံ သံကိလိဋ္ဌံ ရာဂေန ဒေါသေန မောဟေနာ’တိ. စိတ္တသံကိလေသာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ; စိတ္တဝေါဒါနာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ.
໑໐໐. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັງສາຣະວັດນີ້ມີເບື້ອງຕົ້ນແລະເບື້ອງປາຍທີ່ຮູ້ບໍ່ໄດ້. ທີ່ສຸດເບື້ອງຕົ້ນຍ່ອມບໍ່ປາກົດ ແກ່ເຫຼົ່າສັດຜູ້ມີອະວິຊາເປັນເຄື່ອງກາງກັ້ນ ມີຕັນຫາເປັນເຄື່ອງຜູກມັດ ທ່ອງທ່ຽວໄປມາ ວົນວາຍຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນສຸນັກທີ່ຖືກລ່າມດ້ວຍເຊືອກໜັງ ຜູກມັດໄວ້ກັບຫຼັກ ຫຼື ເສົາທີ່ໝັ້ນຄົງ. ຖ້າມັນຈະເດີນ ມັນກໍເດີນເຂົ້າໃກ້ຫຼັກ ຫຼື ເສົານັ້ນເອງ; ຖ້າມັນຈະຢືນ ມັນກໍຢືນເຂົ້າໃກ້ຫຼັກ ຫຼື ເສົານັ້ນເອງ; ຖ້າມັນຈະນັ່ງ ມັນກໍນັ່ງເຂົ້າໃກ້ຫຼັກ ຫຼື ເສົານັ້ນເອງ; ຖ້າມັນຈະນອນ ມັນກໍນອນເຂົ້າໃກ້ຫຼັກ ຫຼື ເສົານັ້ນເອງ ຢ່າງໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ກໍຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ ຍ່ອມເຫັນຮູບວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ'. ຍ່ອມເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ'. ຖ້າເຂົາຈະເດີນ ເຂົາກໍເດີນເຂົ້າໃກ້ອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້ານີ້ເອງ; ຖ້າເຂົາຈະຢືນ ເຂົາກໍຢືນເຂົ້າໃກ້ອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້ານີ້ເອງ; ຖ້າເຂົາຈະນັ່ງ ເຂົາກໍນັ່ງເຂົ້າໃກ້ອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້ານີ້ເອງ; ຖ້າເຂົາຈະນອນ ເຂົາກໍນອນເຂົ້າໃກ້ອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້ານີ້ເອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພວກເທີທັງຫຼາຍຄວນພິຈາລະນາຈິດຂອງຕົນຢູ່ສະເໝີວ່າ 'ຈິດນີ້ເສົ້າໝອງແລ້ວດ້ວຍຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ຕະຫຼອດການລະນານ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະຈິດເສົ້າໝອງ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງເສົ້າໝອງ; ເພາະຈິດຜ່ອງໃສ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງບໍລິສຸດ.'
‘‘ဒိဋ္ဌံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, စရဏံ နာမ စိတ္တ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စရဏံ နာမ စိတ္တံ စိတ္တေနေဝ စိတ္တိတံ. တေနပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စရဏေန စိတ္တေန စိတ္တညေဝ စိတ္တတရံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, အဘိက္ခဏံ သကံ စိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဒီဃရတ္တမိဒံ စိတ္တံ သံကိလိဋ္ဌံ ရာဂေန ဒေါသေန မောဟေနာ’တိ. စိတ္တသံကိလေသာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ; စိတ္တဝေါဒါနာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ.
'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີເຄີຍເຫັນພາບວາດທີ່ຊື່ວ່າ 'ຈະຣະນະ' ບາງຫຼືບໍ່?' 'ເຄີຍເຫັນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ'. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພາບວາດທີ່ຊື່ວ່າຈະຣະນະນັ້ນ ກໍແມ່ນຈິດນັ້ນເອງຄິດແຕ່ງຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈິດນັ້ນເອງຍັງມີຄວາມວິຈິດພິສະດານຍິ່ງກວ່າພາບວາດທີ່ຊື່ວ່າຈະຣະນະນັ້ນເສຍອີກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພວກເທີທັງຫຼາຍຄວນພິຈາລະນາຈິດຂອງຕົນຢູ່ສະເໝີວ່າ 'ຈິດນີ້ເສົ້າໝອງແລ້ວດ້ວຍຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ຕະຫຼອດການລະນານ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະຈິດເສົ້າໝອງ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງເສົ້າໝອງ; ເພາະຈິດຜ່ອງໃສ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງບໍລິສຸດ.'
‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အညံ ဧကနိကာယမ္ပိ သမနုပဿာမိ ဧဝံ စိတ္တံ. ယထယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ, တေပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ စိတ္တေနေဝ စိတ္တိတာ, တေဟိပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတေဟိ ပါဏေဟိ စိတ္တညေဝ စိတ္တတရံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, အဘိက္ခဏံ သကံ စိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဒီဃရတ္တမိဒံ စိတ္တံ သံကိလိဋ္ဌံ ရာဂေန ဒေါသေန မောဟေနာ’တိ. စိတ္တသံကိလေသာ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ; စိတ္တဝေါဒါနာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ.
'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ເລັງເຫັນໝູ່ສັດອື່ນໃດ ເຖິງແມ່ນພຽງໝູ່ດຽວ ທີ່ມີຄວາມວິຈິດພິສະດານເໝືອນຢ່າງເຫຼົ່າສັດເດຍຣັດສານນີ້ເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າສັດເດຍຣັດສານເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍແມ່ນຈິດນັ້ນເອງເຮັດໃຫ້ວິຈິດພິສະດານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈິດນັ້ນເອງຍັງມີຄວາມວິຈິດພິສະດານຍິ່ງກວ່າເຫຼົ່າສັດເດຍຣັດສານເຫຼົ່ານັ້ນເສຍອີກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ພວກເທີທັງຫຼາຍຄວນພິຈາລະນາຈິດຂອງຕົນຢູ່ສະເໝີວ່າ 'ຈິດນີ້ເສົ້າໝອງແລ້ວດ້ວຍຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ຕະຫຼອດການລະນານ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະຈິດເສົ້າໝອງ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງເສົ້າໝອງ; ເພາະຈິດຜ່ອງໃສ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງບໍລິສຸດ.'
‘‘သေယျထာပိ[Pg.124], ဘိက္ခဝေ, ရဇကော ဝါ စိတ္တကာရကော ဝါ ရဇနာယ ဝါ လာခါယ ဝါ ဟလိဒ္ဒိယာ ဝါ နီလိယာ ဝါ မဉ္ဇိဋ္ဌာယ ဝါ သုပရိမဋ္ဌေ ဖလကေ ဝါ ဘိတ္တိယာ ဝါ ဒုဿပဋ္ဋေ ဝါ ဣတ္ထိရူပံ ဝါ ပုရိသရူပံ ဝါ အဘိနိမ္မိနေယျ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ရူပညေဝ အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တော အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ, ဝေဒနညေဝ…ပေ… သညညေဝ… သင်္ခါရေ ယေဝ… ဝိညာဏညေဝ အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တော အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ…ပေ… ‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຊ່າງຍ້ອມ ຫຼື ຊ່າງຂຽນພາບ ເມື່ອມີນ້ຳຍ້ອມ, ຄັ່ງ, ຂີ້ໝິ້ນ, ຄາມ ຫຼື ສີແດງເຂັ້ມ ຍ່ອມຂຽນຮູບສະຕີ ຫຼື ຮູບຊາຍ ໃຫ້ມີອະໄວຍະວະຄົບຖ້ວນທຸກສ່ວນ ລົງເທິງແຜ່ນກະດານ, ຝາຜະໜັງ ຫຼື ຜືນຜ້າ ທີ່ຂັດຖູດີແລ້ວ ຢ່າງໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ເມື່ອຈະເຮັດໃຫ້ເກີດ ກໍຍ່ອມເຮັດໃຫ້ເກີດແຕ່ຮູບເທົ່ານັ້ນ, ເມື່ອຈະເຮັດໃຫ້ເກີດ ກໍຍ່ອມເຮັດໃຫ້ເກີດແຕ່ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານເທົ່ານັ້ນ ກໍຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?' 'ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ'. 'ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ເພາະເຫດນັ້ນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ'. ສູດທີ ແປດ.
၉. ဝါသိဇဋသုတ္တံ
໙. ວາສິຊະຕະສູດ (ສູດວ່າດ້ວຍດ້າງຂວານ)
၁၀၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ဇာနတော အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ပဿတော အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ, နော အဇာနတော နော အပဿတော. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ကိံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ? ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ… ဣတိ သညာ… ဣတိ သင်္ခါရာ… ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ – ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ’’.
໑໐໑. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ແກ່ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ເຫັນຢູ່, ບໍ່ກ່າວແກ່ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຮູ້ອັນໃດ ຜູ້ເຫັນອັນໃດ? ຄື ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ເຫັນວ່າ 'ຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້; ເວທະນາເປັນຢ່າງນີ້... ສັນຍາເປັນຢ່າງນີ້... ສັງຂານເປັນຢ່າງນີ້... ວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຜູ້ຮູ້ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢ່າງນີ້ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍຍ່ອມມີ.'
‘‘ဘာဝနာနုယောဂံ အနနုယုတ္တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဝိဟရတော ကိဉ္စာပိ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဟော ဝတ မေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စေယျာ’တိ, အထ ခွဿ နေဝ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘အဘာဝိတတ္တာ’ တိဿ ဝစနီယံ. ကိဿ အဘာဝိတတ္တာ? အဘာဝိတတ္တာ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ, အဘာဝိတတ္တာ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ, အဘာဝိတတ္တာ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ, အဘာဝိတတ္တာ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ, အဘာဝိတတ္တာ ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ, အဘာဝိတတ္တာ သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ, အဘာဝိတတ္တာ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ.
'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸບໍ່ໝັ່ນປະກອບໃນການຈະເລີນພາວະນາຢູ່ ເຖິງແມ່ນຈະມີຄວາມປາດຖະໜາຢ່າງນີ້ເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ໂອໜໍ, ຂໍໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນເຖີດ' ກໍຕາມ, ແຕ່ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ກໍຫາຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນໄດ້ບໍ່. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ຄວນກ່າວວ່າ 'ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນ'. ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນອັນໃດ? ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນສະຕິປັດຖານສີ່, ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນສຳມັບປະທານສີ່, ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນອິດທິບາດສີ່, ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນອິນຊີຫ້າ, ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນພະລະຫ້າ, ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນໂພດຊົງເຈັດ, ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ.'
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ကုက္ကုဋိယာ အဏ္ဍာနိ အဋ္ဌ ဝါ ဒသ ဝါ ဒွါဒသ ဝါ. တာနဿု ကုက္ကုဋိယာ န သမ္မာ အဓိသယိတာနိ, န သမ္မာ ပရိသေဒိတာနိ, န သမ္မာ ပရိဘာဝိတာနိ. ကိဉ္စာပိ တဿာ ကုက္ကုဋိယာ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဟော, ဝတ မေ [Pg.125] ကုက္ကုဋပေါတကာ ပါဒနခသိခါယ ဝါ မုခတုဏ္ဍကေန ဝါ အဏ္ဍကောသံ ပဒါလေတွာ သောတ္ထိနာ အဘိနိဗ္ဘိဇ္ဇေယျု’န္တိ, အထ ခေါ အဘဗ္ဗာဝ တေ ကုက္ကုဋပေါတကာ ပါဒနခသိခါယ ဝါ မုခတုဏ္ဍကေန ဝါ အဏ္ဍကောသံ ပဒါလေတွာ သောတ္ထိနာ အဘိနိဗ္ဘိဇ္ဇိတုံ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ ပန, ဘိက္ခဝေ, ကုက္ကုဋိယာ အဏ္ဍာနိ အဋ္ဌ ဝါ ဒသ ဝါ ဒွါဒသ ဝါ; တာနိ ကုက္ကုဋိယာ န သမ္မာ အဓိသယိတာနိ, န သမ္မာ ပရိသေဒိတာနိ, န သမ္မာ ပရိဘာဝိတာနိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝနာနုယောဂံ အနနုယုတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဝိဟရတော ကိဉ္စာပိ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဟော, ဝတ မေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စေယျာ’တိ, အထ ခွဿ နေဝ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘အဘာဝိတတ္တာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကိဿ အဘာဝိတတ္တာ? အဘာဝိတတ္တာ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ…ပေ… အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໄຂ່ຂອງແມ່ໄກ່ ມີ ໘ ຟອງກໍດີ, ໑໐ ຟອງກໍດີ, ໑໒ ຟອງກໍດີ. ໄຂ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ແມ່ໄກ່ບໍ່ໄດ້ກົກໄວ້ຢ່າງດີ, ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນຢ່າງດີ, ບໍ່ໄດ້ອົບກິ່ນຢ່າງດີ. ເຖິງແມ່ນວ່າ ແມ່ໄກ່ນັ້ນຈະມີຄວາມປາດຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອ້ໜໍ, ຂໍໃຫ້ລູກໄກ່ຂອງເຮົາ ຈົ່ງໃຊ້ປາຍເລັບຕີນ ຫຼື ປາຍຈະງອຍສົບ ເຈາະເປືອກໄຂ່ອອກມາຢ່າງປອດໄພເຖີດ’ ກໍຕາມ, ແຕ່ລູກໄກ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ສາມາດທີ່ຈະໃຊ້ປາຍເລັບຕີນ ຫຼື ປາຍຈະງອຍສົບ ເຈາະເປືອກໄຂ່ອອກມາຢ່າງປອດໄພໄດ້. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ໄຂ່ ໘ ຟອງ, ໑໐ ຟອງ ຫຼື ໑໒ ຟອງນັ້ນ ແມ່ໄກ່ບໍ່ໄດ້ກົກໄວ້ຢ່າງດີ, ບໍ່ໄດ້ໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນຢ່າງດີ, ບໍ່ໄດ້ອົບກິ່ນຢ່າງດີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ເມື່ອພິກຂຸບໍ່ໝັ່ນປະກອບໃນການຈະເລີນພາວະນາຢູ່ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະມີຄວາມປາດຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອ້ໜໍ, ຂໍໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາ ຈົ່ງຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນເຖີດ’ ກໍຕາມ, ແຕ່ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ກໍບໍ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນໄດ້ເລີຍ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ຄວນກ່າວວ່າ ‘ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນ’. ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນຫຍັງ? ເພາະບໍ່ໄດ້ຈະເລີນສະຕິປັດຖານ ໔... ໄປຍານໃຫຍ່... ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ.”
‘‘ဘာဝနာနုယောဂံ အနုယုတ္တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဝိဟရတော ကိဉ္စာပိ န ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဟော ဝတ မေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စေယျာ’တိ, အထ ခွဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘ဘာဝိတတ္တာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကိဿ ဘာဝိတတ္တာ? ဘာဝိတတ္တာ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ, ဘာဝိတတ္တာ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ, ဘာဝိတတ္တာ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ, ဘာဝိတတ္တာ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ, ဘာဝိတတ္တာ ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ, ဘာဝိတတ္တာ သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ, ဘာဝိတတ္တာ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸໝັ່ນປະກອບໃນການຈະເລີນພາວະນາຢູ່ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອ້ໜໍ, ຂໍໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາ ຈົ່ງຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນເຖີດ’ ກໍຕາມ, ແຕ່ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ກໍຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນໄດ້ເອງ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ຄວນກ່າວວ່າ ‘ເພາະໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ’. ເພາະໄດ້ຈະເລີນຫຍັງ? ເພາະໄດ້ຈະເລີນສະຕິປັດຖານ ໔, ເພາະໄດ້ຈະເລີນສຳມັບປະທານ ໔, ເພາະໄດ້ຈະເລີນອິດທິບາດ ໔, ເພາະໄດ້ຈະເລີນອິນຊີ ໕, ເພາະໄດ້ຈະເລີນພະລະ ໕, ເພາະໄດ້ຈະເລີນໂພດຊົງ ໗, ເພາະໄດ້ຈະເລີນອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ.”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ကုက္ကုဋိယာ အဏ္ဍာနိ အဋ္ဌ ဝါ ဒသ ဝါ ဒွါဒသ ဝါ. တာနဿု ကုက္ကုဋိယာ သမ္မာ အဓိသယိတာနိ, သမ္မာ ပရိသေဒိတာနိ, သမ္မာ ပရိဘာဝိတာနိ. ကိဉ္စာပိ တဿာ ကုက္ကုဋိယာ န ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဟော ဝတ မေ ကုက္ကုဋပေါတကာ ပါဒနခသိခါယ ဝါ မုခတုဏ္ဍကေန ဝါ အဏ္ဍကောသံ ပဒါလေတွာ သောတ္ထိနာ အဘိနိဗ္ဘိဇ္ဇေယျု’န္တိ, အထ ခေါ ဘဗ္ဗာဝ တေ ကုက္ကုဋပေါတကာ ပါဒနခသိခါယ ဝါ မုခတုဏ္ဍကေန ဝါ အဏ္ဍကောသံ ပဒါလေတွာ သောတ္ထိနာ အဘိနိဗ္ဘိဇ္ဇိတုံ. တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ ပန, ဘိက္ခဝေ, ကုက္ကုဋိယာ အဏ္ဍာနိ အဋ္ဌ ဝါ ဒသ ဝါ ဒွါဒသ ဝါ; တာနဿု ကုက္ကုဋိယာ သမ္မာ အဓိသယိတာနိ, သမ္မာ ပရိသေဒိတာနိ, သမ္မာ ပရိဘာဝိတာနိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝနာနုယောဂံ အနုယုတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဝိဟရတော ကိဉ္စာပိ န ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဟော ဝတ မေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စေယျာ’တိ, အထ ခွဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ‘ဘာဝိတတ္တာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကိဿ [Pg.126] ဘာဝိတတ္တာ? ဘာဝိတတ္တာ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ…ပေ… ဘာဝိတတ္တာ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໄຂ່ຂອງແມ່ໄກ່ ມີ ໘ ຟອງກໍດີ, ໑໐ ຟອງກໍດີ, ໑໒ ຟອງກໍດີ. ໄຂ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ແມ່ໄກ່ກົກໄວ້ຢ່າງດີ, ໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນຢ່າງດີ, ອົບກິ່ນຢ່າງດີ. ເຖິງແມ່ນວ່າ ແມ່ໄກ່ນັ້ນຈະບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອ້ໜໍ, ຂໍໃຫ້ລູກໄກ່ຂອງເຮົາ ຈົ່ງໃຊ້ປາຍເລັບຕີນ ຫຼື ປາຍຈະງອຍສົບ ເຈາະເປືອກໄຂ່ອອກມາຢ່າງປອດໄພເຖີດ’ ກໍຕາມ, ແຕ່ລູກໄກ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍສາມາດທີ່ຈະໃຊ້ປາຍເລັບຕີນ ຫຼື ປາຍຈະງອຍສົບ ເຈາະເປືອກໄຂ່ອອກມາຢ່າງປອດໄພໄດ້. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າ ໄຂ່ ໘ ຟອງ, ໑໐ ຟອງ ຫຼື ໑໒ ຟອງນັ້ນ ແມ່ໄກ່ໄດ້ກົກໄວ້ຢ່າງດີ, ໃຫ້ຄວາມອົບອຸ່ນຢ່າງດີ, ອົບກິ່ນຢ່າງດີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ເມື່ອພິກຂຸໝັ່ນປະກອບໃນການຈະເລີນພາວະນາຢູ່ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອ້ໜໍ, ຂໍໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາ ຈົ່ງຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນເຖີດ’ ກໍຕາມ, ແຕ່ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນ ກໍຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນໄດ້ເອງ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ຄວນກ່າວວ່າ ‘ເພາະໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ’. ເພາະໄດ້ຈະເລີນຫຍັງ? ເພາະໄດ້ຈະເລີນສະຕິປັດຖານ ໔... ໄປຍານໃຫຍ່... ເພາະໄດ້ຈະເລີນອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ.”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပလဂဏ္ဍဿ ဝါ ပလဂဏ္ဍန္တေဝါသိဿ ဝါ ဝါသိဇဋေ ဒိဿန္တေဝ အင်္ဂုလိပဒါနိ ဒိဿတိ အင်္ဂုဋ္ဌပဒံ. နော စ ခွဿ ဧဝံ ဉာဏံ ဟောတိ – ‘ဧတ္တကံ ဝတ မေ အဇ္ဇ ဝါသိဇဋဿ ခီဏံ, ဧတ္တကံ ဟိယျော, ဧတ္တကံ ပရေ’တိ. အထ ခွဿ ခီဏေ ခီဏန္တွေဝ ဉာဏံ ဟောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝနာနုယောဂံ အနုယုတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဝိဟရတော ကိဉ္စာပိ န ဧဝံ ဉာဏံ ဟောတိ – ‘ဧတ္တကံ ဝတ မေ အဇ္ဇ အာသဝါနံ ခီဏံ, ဧတ္တကံ ဟိယျော, ဧတ္တကံ ပရေ’တိ, အထ ခွဿ ခီဏေ ခီဏန္တွေဝ ဉာဏံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သာမုဒ္ဒိကာယ နာဝါယ ဝေတ္တဗန္ဓနဗဒ္ဓါယ ဝဿမာသာနိ ဥဒကေ ပရိယာဒါယ ဟေမန္တိကေန ထလံ ဥက္ခိတ္တာယ ဝါတာတပပရေတာနိ ဝေတ္တဗန္ဓနာနိ. တာနိ ပါဝုသကေန မေဃေန အဘိပ္ပဝုဋ္ဌာနိ အပ္ပကသိရေနေဝ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ ပူတိကာနိ ဘဝန္တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝနာနုယောဂံ အနုယုတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဝိဟရတော အပ္ပကသိရေနေဝ သံယောဇနာနိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ ပူတိကာနိ ဘဝန္တီ’’တိ. နဝမံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນເມື່ອຊ່າງໄມ້ ຫຼື ລູກສິດຂອງຊ່າງໄມ້ ເບິ່ງທີ່ດ້າວຂວານ ຍ່ອມເຫັນຮອຍນິ້ວມື ແລະ ຮອຍນິ້ວໂປ້ປະກົດຢູ່. ແຕ່ເຂົາບໍ່ມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ມື້ນີ້ ດ້າວຂວານຂອງເຮົາສຶກຫ້ຽນໄປເທົ່ານີ້, ມື້ວານນີ້ສຶກໄປເທົ່ານີ້, ມື້ກ່ອນພຸ້ນສຶກໄປເທົ່ານີ້’. ແຕ່ເມື່ອມັນສຶກຫ້ຽນໄປແລ້ວ ເຂົາກໍມີຄວາມຮູ້ພຽງແຕ່ວ່າ ‘ມັນສຶກຫ້ຽນໄປແລ້ວ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ເມື່ອພິກຂຸໝັ່ນປະກອບໃນການຈະເລີນພາວະນາຢູ່ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະບໍ່ມີຄວາມຮູ້ຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ມື້ນີ້ ອາສະວະຂອງເຮົາສິ້ນໄປເທົ່ານີ້, ມື້ວານນີ້ສິ້ນໄປເທົ່ານີ້, ມື້ກ່ອນພຸ້ນສິ້ນໄປເທົ່ານີ້’ ກໍຕາມ, ແຕ່ເມື່ອອາສະວະສິ້ນໄປແລ້ວ ພິກຂຸນັ້ນກໍມີຄວາມຮູ້ພຽງແຕ່ວ່າ ‘ອາສະວະສິ້ນໄປແລ້ວ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນເຮືອເດີນທະເລ ທີ່ຜູກມັດດ້ວຍເຊືອກຫວາຍ ແຊ່ນ້ຳຢູ່ຕະຫຼອດ ໖ ເດືອນໃນລະດູຝົນ, ເມື່ອຮອດລະດູໜາວ ເຂົາກໍຍົກຂຶ້ນບົກ ຖືກລົມ ແລະ ແດດແຜດເຜົາ ເຊືອກຫວາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມຜຸພັງ. ເມື່ອຖືກຝົນຕົກຮົ່ມໃສ່ໃນລະດູຝົນ ເຊືອກຫວາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເປື່ອຍຍຸ່ຍ ແລະ ຂາດໄປໄດ້ໂດຍງ່າຍ ບໍ່ຍາກເລີຍ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ເມື່ອພິກຂຸໝັ່ນປະກອບໃນການຈະເລີນພາວະນາຢູ່ ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມສະຫງົບລະງັບ ແລະ ຜຸພັງໄປໄດ້ໂດຍງ່າຍ ບໍ່ຍາກເລີຍ.” ສູດທີເກົ້າ.
၁၀. အနိစ္စသညာသုတ္တံ
໑໐. ອະນິດຈະສັນຍາສູດ
၁၀၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘အနိစ္စသညာ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သဗ္ဗံ ကာမရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ ရူပရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ ဘဝရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ အဝိဇ္ဇံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ’’.
໑໐໒. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະນິດຈະສັນຍາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມກຳຈັດກາມະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດຮູບະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດພະວະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດອະວິຊຊາທັງປວງ, ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ”.
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သရဒသမယေ ကဿကော မဟာနင်္ဂလေန ကသန္တော သဗ္ဗာနိ မူလသန္တာနကာနိ သမ္ပဒါလေန္တော ကသတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သဗ္ဗံ ကာမရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ ရူပရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ ဘဝရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ အဝိဇ္ဇံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ຊາວນາເມື່ອໄຖນາດ້ວຍໄຖໃຫຍ່ ຍ່ອມໄຖຕັດຮາກໄມ້ທັງປວງໃຫ້ຂາດກະຈັດກະຈາຍໄປ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ອະນິດຈະສັນຍາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມກຳຈັດກາມະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດຮູບະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດພະວະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດອະວິຊຊາທັງປວງ, ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ.”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပဗ္ဗဇလာယကော ပဗ္ဗဇံ လာယိတွာ အဂ္ဂေ ဂဟေတွာ ဩဓုနာတိ နိဒ္ဓုနာတိ နိစ္ဆောဋေတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သဗ္ဗံ ကာမရာဂံ ပရိယာဒိယတိ…ပေ… သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຄົນກ່ຽວຫຍ້າແຝກ ກ່ຽວຫຍ້າແຝກແລ້ວ ຈັບທີ່ປາຍ ແລ້ວຟາດລົງ, ສະບັດອອກ, ເຄາະຖິ້ມ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ອະນິດຈະສັນຍາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມກຳຈັດກາມະຣາຄະທັງປວງ... ໄປຍານໃຫຍ່... ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ.”
‘‘သေယျထာပိ[Pg.127], ဘိက္ခဝေ, အမ္ဗပိဏ္ဍိယာ ဝဏ္ဋစ္ဆိန္နာယ ယာနိ တတ္ထ အမ္ဗာနိ ဝဏ္ဋပဋိဗန္ဓာနိ သဗ္ဗာနိ တာနိ တဒနွယာနိ ဘဝန္တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ ဘာဝိတာ…ပေ… သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນເມື່ອຂົ້ວໝາກມ່ວງຖືກຕັດຂາດ ໝາກມ່ວງທັງຫຼາຍທີ່ຕິດຢູ່ກັບຂົ້ວນັ້ນ ຍ່ອມຕົກໄປຕາມຂົ້ວນັ້ນທັງໝົດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ອະນິດຈະສັນຍາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ... ໄປຍານໃຫຍ່... ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ.”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ကူဋာဂါရဿ ယာ ကာစိ ဂေါပါနသိယော သဗ္ဗာ တာ ကူဋင်္ဂမာ ကူဋနိန္နာ ကူဋသမောသရဏာ, ကူဋံ တာသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ ဘာဝိတာ…ပေ… သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນກອນເຮືອນທັງຫຼາຍຂອງເຮືອນຍອດ ຍ່ອມໄປສູ່ຍອດ, ນ້ອມໄປສູ່ຍອດ, ປະຊຸມກັນທີ່ຍອດ, ຍອດເຮືອນຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າເປັນຍອດຂອງກອນເຮືອນເຫຼົ່ານັ້ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ອະນິດຈະສັນຍາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ... ໄປຍານໃຫຍ່... ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ.”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယေ ကေစိ မူလဂန္ဓာ ကာဠာနုသာရိဂန္ဓော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ…ပေ… သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນບັນດາກິ່ນຫອມຈາກຮາກໄມ້ທັງຫຼາຍ ກິ່ນຫອມຂອງຮາກກິດສະໜາ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າເປັນຍອດຂອງກິ່ນຫອມຈາກຮາກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ອະນິດຈະສັນຍາ... ໄປຍານໃຫຍ່... ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ.”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယေ ကေစိ သာရဂန္ဓာ, လောဟိတစန္ဒနံ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ…ပေ… သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນບັນດາກິ່ນຫອມຈາກແກ່ນໄມ້ທັງຫຼາຍ ກິ່ນຫອມຂອງແກ່ນຈັນແດງ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າເປັນຍອດຂອງກິ່ນຫອມຈາກແກ່ນໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ອະນິດຈະສັນຍາ... ໄປຍານໃຫຍ່... ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ.”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယေ ကေစိ ပုပ္ဖဂန္ဓာ, ဝဿိကံ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ…ပေ… သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນບັນດາກິ່ນຫອມຈາກດອກໄມ້ທັງຫຼາຍ ກິ່ນຫອມຂອງດອກມະລິ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າເປັນຍອດຂອງກິ່ນຫອມຈາກດອກໄມ້ເຫຼົ່ານັ້ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ອະນິດຈະສັນຍາ... ໄປຍານໃຫຍ່... ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ.”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယေ ကေစိ ကုဋ္ဋရာဇာနော, သဗ္ဗေတေ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အနုယန္တာ ဘဝန္တိ, ရာဇာ တေသံ စက္ကဝတ္တိ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ…ပေ… သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນພະຍາປະເທດສະຣາດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຍ່ອມເປັນບໍລິວານຂອງພະຍາຈັກກະພັດ, ພະຍາຈັກກະພັດຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າເປັນຍອດຂອງພະຍາເຫຼົ່ານັ້ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ອະນິດຈະສັນຍາ... ໄປຍານໃຫຍ່... ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ.”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယာ ကာစိ တာရကရူပါနံ ပဘာ, သဗ္ဗာ တာ စန္ဒိမပ္ပဘာယ ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိံ, စန္ဒပ္ပဘာ တာသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ…ပေ… သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນແສງສະຫວ່າງຂອງດວງດາວທັງຫຼາຍທັງປວງ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີ ໑໖ ແຫ່ງແສງສະຫວ່າງຂອງດວງຈັນ, ແສງສະຫວ່າງຂອງດວງຈັນຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າເປັນຍອດຂອງແສງສະຫວ່າງເຫຼົ່ານັ້ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ອະນິດຈະສັນຍາ... ໄປຍານໃຫຍ່... ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ.”
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အာဒိစ္စော နတံ အဗ္ဘုဿက္ကမာနော, သဗ္ဗံ အာကာသဂတံ တမဂတံ အဘိဝိဟစ္စ ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတေ စ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သဗ္ဗံ ကာမရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ ရူပရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ ဘဝရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ အဝိဇ္ဇံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ເມື່ອທ້ອງຟ້າແຈ່ມໃສ ປາສະຈາກເມກໝອກ, ດວງອາທິດຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ ຍ່ອມກຳຈັດຄວາມມືດທັງປວງໃນອາກາດ ແລ້ວສ່ອງແສງສະຫວ່າງ, ແຜດເຜົາ ແລະ ຮຸ່ງເຮືອງຢູ່; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ອະນິດຈະສັນຍາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມກຳຈັດກາມະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດຮູບະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດພະວະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດອະວິຊຊາທັງປວງ, ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ.”
‘‘ကထံ ဘာဝိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ ကထံ ဗဟုလီကတာ သဗ္ဗံ ကာမရာဂံ ပရိယာဒိယတိ…ပေ… သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတိ? ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ [Pg.128] သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ… ဣတိ သညာ… ဣတိ သင်္ခါရာ… ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ – ဧဝံ ဘာဝိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စသညာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ သဗ္ဗံ ကာမရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ ရူပရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ ဘဝရာဂံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ အဝိဇ္ဇံ ပရိယာဒိယတိ, သဗ္ဗံ အသ္မိမာနံ သမူဟနတီ’’တိ. ဒသမံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍອະນິດຈະສັນຍາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວແນວໃດ ຈຶ່ງກຳຈັດກາມະຣາຄະທັງປວງ... ໄປຍານໃຫຍ່... ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ? ຄື ພິຈາລະນາວ່າ ‘ຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງຮູບເປັນຢ່າງນີ້; ເວດທະນາເປັນຢ່າງນີ້... ສັນຍາເປັນຢ່າງນີ້... ສັງຂານເປັນຢ່າງນີ້... ວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້, ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິນຍານເປັນຢ່າງນີ້’; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະນິດຈະສັນຍາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວຢ່າງນີ້ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມກຳຈັດກາມະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດຮູບະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດພະວະຣາຄະທັງປວງ, ຍ່ອມກຳຈັດອະວິຊຊາທັງປວງ, ຍ່ອມຖອນອັດສະມິມານະທັງປວງ’.” ສູດທີສິບ.
ပုပ္ဖဝဂ္ဂေါ ဒသမော.
ປຸບຜະວັກ ທີ ໑໐.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ -
နဒီ ပုပ္ဖဉ္စ ဖေဏဉ္စ, ဂေါမယဉ္စ နခါသိခံ;
သုဒ္ဓိကံ ဒွေ စ ဂဒ္ဒုလာ, ဝါသီဇဋံ အနိစ္စတာတိ.
ມີສູດດັ່ງນີ້: ນະທີສູດ, ປຸບຜະສູດ, ເຜນະປິຍະສູດ, ໂຄມະຍະສູດ, ນະຂາສิຂະສູດ, ສຸດທິກະສູດ, ຄັດທຸລະສູດ ໒ ສູດ, ວາສີຊະຕະສູດ ແລະ ອະນິດຈະຕາສູດ.
မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.
ມັດຊິມະປັນນາດົກ ຈົບແລ້ວ.
တဿ မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသကဿ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ວັກແຫ່ງມັດຊິມະປັນນາດົກນັ້ນ -
ဥပယော အရဟန္တော စ, ခဇ္ဇနီ ထေရသဝှယံ;
ပုပ္ဖဝဂ္ဂေန ပဏ္ဏာသ, ဒုတိယော တေန ဝုစ္စတီတိ.
ຄື ອຸປະຍະວັກ, ອະຣະຫັນຕະວັກ, ຂັດຊະນີຍະວັກ, ເຖຣະວັກ ແລະ ປຸບຜະວັກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ປັນນາດົກທີສອງ ເຊິ່ງມີ ໕໐ ສູດ.
၁၁. အန္တဝဂ္ဂေါ
໑໑. ອັນຕະວັກ
၁. အန္တသုတ္တံ
໑. ອັນຕະສູດ
၁၀၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, အန္တာ. ကတမေ စတ္တာရော? သက္ကာယန္တော, သက္ကာယသမုဒယန္တော, သက္ကာယနိရောဓန္တော, သက္ကာယနိရောဓဂါမိနိပ္ပဋိပဒန္တော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယန္တော? ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာတိဿ ဝစနီယံ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယန္တော’’.
໑໐໓. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທີ່ສຸດ ໔ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໔ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ສັກກາຍະອັນຕະ, ສັກກາຍະສະມຸທະຍະອັນຕະ, ສັກກາຍະນິໂຣທະອັນຕະ, ສັກກາຍະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອັນຕະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສັກກາຍະອັນຕະແມ່ນຫຍັງ? ຄວນກ່າວວ່າ ອຸປະທານັກຂັນ ໕ ປະການ. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຮູປູປະທານັກຂັນ, ເວດະນູປະທານັກຂັນ, ສັນຍູປະທານັກຂັນ, ສັງຂາຣູປະທານັກຂັນ, ວິນຍານູປະທານັກຂັນ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ເອີ້ນວ່າ ສັກກາຍະອັນຕະ”.
‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယသမုဒယန္တော? ယာယံ တဏှာ ပေါနောဘဝိကာ နန္ဒိရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ, သေယျထိဒံ – ကာမတဏှာ, ဘဝတဏှာ, ဝိဘဝတဏှာ. အယံ [Pg.129] ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယသမုဒယန္တော.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັກກາຍະ (ສັກກາຍະສະມຸໄທ) ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ຕັນຫາອັນເຮັດໃຫ້ມີພົບໃໝ່ ເປັນໄປກັບດ້ວຍຄວາມກຳໜັດຍິນດີ ເພີດເພີນຢ່າງຍິ່ງໃນອາລົມນັ້ນໆ, ໄດ້ແກ່: ກາມະຕັນຫາ, ພະວະຕັນຫາ, ວິພະວະຕັນຫາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສ່ວນແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັກກາຍະ."
‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယနိရောဓန္တော? ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယနိရောဓန္တော.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນແຫ່ງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະ (ສັກກາຍະນິໂຣດ) ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ຄວາມດັບໂດຍບໍ່ເຫຼືອດ້ວຍວິຣາຄະ, ຄວາມສະຫຼະ, ຄວາມສະຫຼະຄືນ, ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ຄວາມບໍ່ມີອາໄລໃນຕັນຫານັ້ນເອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສ່ວນແຫ່ງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະ."
‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယနိရောဓဂါမိနိပ္ပဋိပဒန္တော? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယနိရောဓဂါမိနိပ္ပဋိပဒန္တော. ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော အန္တာ’’တိ. ပဌမံ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນແຫ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ອະລິຍະມັກມີອົງແປດນີ້ເອງ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ, ສັມມາສັງກັບປະ, ສັມມາວາຈາ, ສັມມາກັມມັນຕະ, ສັມມາອາຊີວະ, ສັມມາວາຍາມະ, ສັມມາສະຕິ, ສັມມາສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສ່ວນແຫ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືສ່ວນສີ່ປະການ." ສູດທີໜຶ່ງ.
၂. ဒုက္ခသုတ္တံ
໒. ທຸກຂະສູດ
၁၀၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ဒုက္ခဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ ဒုက္ခသမုဒယဉ္စ ဒုက္ခနိရောဓဉ္စ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ. တံ သုဏာထ. ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ? ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာတိဿ ဝစနီယံ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခသမုဒယော? ယာယံ တဏှာ ပေါနောဘဝိကာ…ပေ… ကာမတဏှာ, ဘဝတဏှာ, ဝိဘဝတဏှာ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခသမုဒယော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓော? ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓော. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ. ဒုတိယံ.
໑໐໔. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງທຸກ, ເຫດເກີດແຫ່ງທຸກ, ຄວາມດັບທຸກ ແລະທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກແກ່ພວກທ່ານ. ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຸກນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄວນກ່າວວ່າ: ອຸປາດານັກຂັນຫ້າປະການ. ຫ້າປະການນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ໄປລ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ທຸກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດເກີດແຫ່ງທຸກນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ຕັນຫາອັນເຮັດໃຫ້ມີພົບໃໝ່... ໄປລ... ກາມະຕັນຫາ, ພະວະຕັນຫາ, ວິພະວະຕັນຫາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ເຫດເກີດແຫ່ງທຸກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບທຸກນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ຄວາມດັບໂດຍບໍ່ເຫຼືອດ້ວຍວິຣາຄະ, ຄວາມສະຫຼະ, ຄວາມສະຫຼະຄືນ, ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ຄວາມບໍ່ມີອາໄລໃນຕັນຫານັ້ນເອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມດັບທຸກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ອະລິຍະມັກມີອົງແປດນີ້ເອງ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ... ໄປລ... ສັມມາສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ." ສູດທີສອງ.
၃. သက္ကာယသုတ္တံ
໓. ສັກກາຍະສູດ
၁၀၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သက္ကာယဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ သက္ကာယသမုဒယဉ္စ သက္ကာယနိရောဓဉ္စ သက္ကာယနိရောဓဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ. တံ သုဏာထ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယော? ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာတိဿ ဝစနီယံ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယသမုဒယော? ယာယံ တဏှာ ပေါနောဘဝိကာ…ပေ… ကာမတဏှာ, ဘဝတဏှာ, ဝိဘဝတဏှာ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယသမုဒယော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယနိရောဓော? ယော တဿာယေဝ တဏှာယ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ[Pg.130], ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယနိရောဓော. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ. တတိယံ.
໑໐໕. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງສັກກາຍະ, ເຫດເກີດແຫ່ງສັກກາຍະ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະ ແລະທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະແກ່ພວກທ່ານ. ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັກກາຍະນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄວນກ່າວວ່າ: ອຸປາດານັກຂັນຫ້າປະການ. ຫ້າປະການນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ, ເວທະນູປາດານັກຂັນ, ສັນຍູປາດານັກຂັນ, ສັງຂາຣູປາດານັກຂັນ, ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ສັກກາຍະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດເກີດແຫ່ງສັກກາຍະນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ຕັນຫາອັນເຮັດໃຫ້ມີພົບໃໝ່... ໄປລ... ກາມະຕັນຫາ, ພະວະຕັນຫາ, ວິພະວະຕັນຫາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ເຫດເກີດແຫ່ງສັກກາຍະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ຄວາມດັບໂດຍບໍ່ເຫຼືອດ້ວຍວິຣາຄະ... ໄປລ... ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ອະລິຍະມັກມີອົງແປດນີ້ເອງ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ... ໄປລ... ສັມມາສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັກກາຍະ." ສູດທີສາມ.
၄. ပရိညေယျသုတ္တံ
໔. ປະຣິນເຍຍຍະສູດ
၁၀၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ပရိညေယျေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ ပရိညဉ္စ ပရိညာတာဝိဉ္စ ပုဂ္ဂလံ. တံ သုဏာထ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညေယျာ ဓမ္မာ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညေယျော ဓမ္မော. ဝေဒနာ…ပေ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ ပရိညေယျော ဓမ္မော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညေယျာ ဓမ္မာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညာ? ရာဂက္ခယော, ဒေါသက္ခယော, မောဟက္ခယော – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညာ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညာတာဝီ ပုဂ္ဂလော? အရဟာတိဿ ဝစနီယံ. ယွာယံ အာယသ္မာ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညာတာဝီ ပုဂ္ဂလော’’တိ. စတုတ္ထံ.
໑໐໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກkhuທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງທຳອັນຄວນກຳນົດຮູ້, ຄວາມກຳນົດຮູ້ ແລະບຸກຄົນຜູ້ກຳນົດຮູ້ແລ້ວແກ່ພວກທ່ານ. ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳອັນຄວນກຳນົດຮູ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນທຳອັນຄວນກຳນົດຮູ້. ເວທະນາ... ໄປລ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນທຳອັນຄວນກຳນົດຮູ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ທຳອັນຄວນກຳນົດຮູ້. ດູກ່ອນພິກkhuທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳນົດຮູ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງລາຄະ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງໂທສະ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງໂມຫະ. ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມກຳນົດຮູ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ກຳນົດຮູ້ແລ້ວນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄວນກ່າວວ່າ: ພະອໍຣະຫັນ. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຊື່ນີ້ ມີໂຄດນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ບຸກຄົນຜູ້ກຳນົດຮູ້ແລ້ວ." ສູດທີສີ່.
၅. သမဏသုတ္တံ
໕. ສະມະນະສູດ
၁၀၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ…ပေ… ပဇာနန္တိ, သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. ပဉ္စမံ.
໑໐໗. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປາດານັກຂັນຫ້າປະການເຫຼົ່ານີ້. ຫ້າປະການນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ໄປລ... ວິນຍານູປາດານັກขັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະ ຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ບໍ່ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ (ອັດສາທະ), ໂທດ (ອາທີນວະ) ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ (ນິດສະຣະນະ) ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນຫ້າປະການເຫຼົ່ານີ້... ໄປລ... ສ່ວນສະມະນະ ຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່." ສູດທີຫ້າ.
၆. ဒုတိယသမဏသုတ္တံ
໖. ທຸຕິຍະສະມະນະສູດ
၁၀၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ…ပေ… ပဇာနန္တိ, သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໑໐໘. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປາດານັກຂັນຫ້າປະການເຫຼົ່ານີ້. ຫ້າປະການນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ, ເວທະນູປາດານັກຂັນ, ສັນຍູປາດານັກຂັນ, ສັງຂາຣູປາດານັກຂັນ, ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະ ຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ບໍ່ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ (ສະມຸໄທ), ຄວາມດັບໄປ (ອັດຖັງຄະມະ), ຄຸນ (ອັດສາທະ), ໂທດ (ອາທີນວະ) ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ (ນິດສະຣະນະ) ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນຫ້າປະການເຫຼົ່ານີ້... ໄປລ... ສ່ວນສະມະນະ ຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່." ສູດທີຫົກ.
၇. သောတာပန္နသုတ္တံ
໗. ໂសຕາປັນນະສູດ
၁၀၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.131]. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. သတ္တမံ.
໑໐໙. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປາດານັກຂັນຫ້າປະການເຫຼົ່ານີ້. ຫ້າປະການນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ໄປລ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດແລ ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນຫ້າປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກນີ້ຮຽກວ່າ ຜູ້ເປັນພຣະໂសຕາບັນ ມີຄວາມບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ." ສູດທີເຈັດ.
၈. အရဟန္တသုတ္တံ
໘. ອະຣະຫັນຕະສູດ
၁၁၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော’’တိ. အဋ္ဌမံ.
໑໑໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປາດານັກຂັນຫ້າປະການເຫຼົ່ານີ້. ຫ້າປະການນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ... ໄປລ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດແລ ພິກຂຸຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນຫ້າປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ຮຽກວ່າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ມີອາສະວະສິ້ນແລ້ວ ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນແລ້ວ ເຮັດກິດທີ່ຄວນເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ." ສູດທີແປດ.
၉. ဆန္ဒပ္ပဟာနသုတ္တံ
໙. ສັນທັບປະຫານະສູດ
၁၁၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပေ, ဘိက္ခဝေ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ, တံ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ရူပံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ, တံ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ဝိညာဏံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မ’’န္တိ. နဝမံ.
໑໑໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ) ໃດ, ຄວາມກຳໜັດ (ຣາຄະ) ໃດ, ຄວາມເພີດເພີນ (ນັນທິ) ໃດ, ຕັນຫາໃດໃນຮູບ, ພວກທ່ານຈົ່ງລະສິ່ງນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ຮູບນັ້ນຈັກເປັນສິ່ງທີ່ພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ມີຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານແລ້ວ ເຖິງຄວາມບໍ່ມີ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ໃນເວທະນາ... ໄປລ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານ... ຄວາມພໍໃຈໃດ, ຄວາມກຳໜັດໃດ, ຄວາມເພີດເພີນໃດ, ຕັນຫາໃດໃນວິນຍານ, ພວກທ່ານຈົ່ງລະສິ່ງນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ວິນຍານນັ້ນຈັກເປັນສິ່ງທີ່ພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ມີຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານແລ້ວ ເຖິງຄວາມບໍ່ມີ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ." ສູດທີເກົ້າ.
၁၀. ဒုတိယဆန္ဒပ္ပဟာနသုတ္တံ
໑໐. ທຸຕິຍະສັນທັບປະຫານະສູດ
၁၁၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပေ, ဘိက္ခဝေ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တေ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ရူပံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ…ပေ… ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု ယော ဆန္ဒော…ပေ… ဧဝံ တေ သင်္ခါရာ ပဟီနာ ဘဝိဿန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ [Pg.132] အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ဝိညာဏေ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တေ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ဝိညာဏံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မ’’န္တိ. ဒသမံ.
໑໑໒. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມພໍໃຈໃດ, ຄວາມກຳໜັດໃດ, ຄວາມເພີດເພີນໃດ, ຕັນຫາໃດ, ຄວາມເຂົ້າໄປຫາແລະຄວາມຍຶດໝັ້ນ (ອຸປາຍຸປາດານ) ໃດ, ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ຄວາມຖືໝັ້ນ ແລະອະນຸໄສແຫ່ງຈິດໃດໃນຮູບ, ພວກທ່ານຈົ່ງລະສິ່ງນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ຮູບນັ້ນຈັກເປັນສິ່ງທີ່ພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ມີຮາກຂາດແລ້ວ... ໄປລ... ໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ຄວາມພໍໃຈໃດ... ໄປລ... ໃນສັງຂານ, ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນຈັກເປັນສິ່ງທີ່ພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ມີຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານແລ້ວ ເຖິງຄວາມບໍ່ມີ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດາ. ຄວາມພໍໃຈໃດ, ຄວາມກຳໜັດໃດ, ຄວາມເພີດເພີນໃດ, ຕັນຫາໃດ, ຄວາມເຂົ້າໄປຫາແລະຄວາມຍຶດໝັ້ນໃດ, ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ຄວາມຖືໝັ້ນ ແລະອະນຸໄສແຫ່ງຈິດໃດໃນວິນຍານ, ພວກທ່ານຈົ່ງລະສິ່ງນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ວິນຍານນັ້ນຈັກເປັນສິ່ງທີ່ພວກທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ມີຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານແລ້ວ ເຖິງຄວາມບໍ່ມີ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ເກີດຂຶ້ນອີກຕໍ່ໄປເປັນທຳມະດา." ສູດທີສິບ.
အန္တဝဂ္ဂေါ ဧကာဒသမော.
ຈົບອັນຕະວັກ ທີສິບເອັດ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
အန္တော ဒုက္ခဉ္စ သက္ကာယော, ပရိညေယျာ သမဏာ ဒုဝေ;
သောတာပန္နော အရဟာ စ, ဒုဝေ စ ဆန္ဒပ္ပဟာနာတိ.
ອັນຕະສູດ, ທຸກຂະສູດ, ສັກກາຍະສູດ, ປະຣິນເຍຍຍະສູດ, ສະມະນະສູດສອງສູດ, ໂສຕາປັນນະສູດ, ອະຣະຫັນຕະສູດ ແລະສັນທັບປະຫານະສູດສອງສູດ.
၁၂. ဓမ္မကထိကဝဂ္ဂေါ
໑໒. ທັມມະກະຖິກະວັກ
၁. အဝိဇ္ဇာသုတ္တံ
໑. ອະວິຊຊາສູດ
၁၁၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇာ’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, အဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ရူပံ နပ္ပဇာနာတိ, ရူပသမုဒယံ နပ္ပဇာနာတိ, ရူပနိရောဓံ နပ္ပဇာနာတိ, ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနာတိ; ဝေဒနံ နပ္ပဇာနာတိ… သညံ… သင်္ခါရေ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, အဝိဇ္ဇာ. ဧတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. ပဌမံ.
໑໑໓. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ... ໄປລ... ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ອະວິຊຊາ ອະວິຊຊາ' ນັ້ນ, ອະວິຊຊາແມ່ນຫຍັງໜໍ? ແລະບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອະວິຊຊາດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?" "ດູກ່ອນພິກຂຸ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຮູບ, ບໍ່ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງຮູບ, ບໍ່ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ບໍ່ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ; ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ໄປລ... ບໍ່ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ. ດູກ່ອນພິກຂຸ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະວິຊຊາ. ແລະບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອະວິຊຊາດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້." ສູດທີໜຶ່ງ.
၂. ဝိဇ္ဇာသုတ္တံ
໒. ວິຊຊາສູດ
၁၁၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဝိဇ္ဇာ ဝိဇ္ဇာ’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပံ ပဇာနာတိ, ရူပသမုဒယံ ပဇာနာတိ, ရူပနိရောဓံ ပဇာနာတိ, ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ ပဇာနာတိ…ပေ… ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, ဝိဇ္ဇာ. ဧတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. ဒုတိယံ.
໑໑໔. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ kh້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ວິຊຊາ ວິຊຊາ' ນັ້ນ, ວິຊຊາແມ່ນຫຍັງໜໍ? ແລະບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບັນລຸວິຊຊາດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?" "ດູກ່ອນພິກຂຸ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຮູບ, ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງຮູບ, ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ; ຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ໄປລ... ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ. ດູກ່ອນພິກຂຸ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຊຊາ. ແລະບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບັນລຸວິຊຊາດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້." ສູດທີສອງ.
၃. ဓမ္မကထိကသုတ္တံ
໓. ທັມມະກະຖິກະສູດ
၁၁၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.133]. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဓမ္မကထိကော ဓမ္မကထိကော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓမ္မကထိကော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ရူပဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ရူပဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ရူပဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ, ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ဝေဒနာယ စေ, ဘိက္ခု…ပေ… သညာယ စေ, ဘိက္ခု… သင်္ခါရာနံ စေ, ဘိက္ခု… ဝိညာဏဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ဝိညာဏဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ဝိညာဏဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ, ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ. တတိယံ.
໑໑໕. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ພິກຂຸຮູບນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ «ພຣະທັມມະກະຖຶກ ພຣະທັມມະກະຖຶກ» ນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຽງເທົ່າໃດໜໍ ພິກຂຸຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນພຣະທັມມະກະຖຶກ?'
'ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸສະແດງທັມເພື່ອຄວາມໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະທັມມະກະຖຶກ». ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸປະຕິບັດເພື່ອຄວາມໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ». ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ດ້ວຍຄວາມໜ່າຍ, ດ້ວຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ດ້ວຍຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ບັນລຸນິບພານໃນປັດຈຸບັນ».
ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸສະແດງທັມເພື່ອຄວາມໜ່າຍ... ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານ... ເພື່ອຄວາມໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະທັມມະກະຖຶກ». ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸປະຕິບັດເພື່ອຄວາມໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ». ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ດ້ວຍຄວາມໜ່າຍ, ດ້ວຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ດ້ວຍຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ບັນລຸນິບພານໃນປັດຈຸບັນ»'.
၄. ဒုတိယဓမ္မကထိကသုတ္တံ
໔. ທຸຕິຍະທັມມະກະຖຶກະສູດ
၁၁၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဓမ္မကထိကော ဓမ္မကထိကော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဓမ္မကထိကော ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ရူပဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ရူပဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ရူပဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ နိရောဓာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ, ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ဝေဒနာယ စေ, ဘိက္ခု…ပေ… သညာယ စေ, ဘိက္ခု… သင်္ခါရာနံ စေ, ဘိက္ခု… ဝိညာဏဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ‘ဓမ္မကထိကော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ဝိညာဏဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ, ‘ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယ. ဝိညာဏဿ စေ, ဘိက္ခု, နိဗ္ဗိဒါ ဝိရာဂါ [Pg.134] နိရောဓာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ, ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ. စတုတ္ထံ.
໑໑໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ພິກຂຸຮູບນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ «ພຣະທັມມະກະຖຶກ ພຣະທັມມະກະຖຶກ» ນັ້ນ, ພຽງເທົ່າໃດໜໍ ພິກຂຸຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນພຣະທັມມະກະຖຶກ, ພຽງເທົ່າໃດຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ, ພຽງເທົ່າໃດຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບັນລຸນິບພານໃນປັດຈຸບັນ?'
'ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸສະແດງທັມເພື່ອຄວາມໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະທັມມະກະຖຶກ». ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸປະຕິບັດເພື່ອຄວາມໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ». ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ດ້ວຍຄວາມໜ່າຍ, ດ້ວຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ດ້ວຍຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ບັນລຸນິບພານໃນປັດຈຸບັນ».
ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸສະແດງທັມເພື່ອຄວາມໜ່າຍ... ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານ... ເພື່ອຄວາມໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະທັມມະກະຖຶກ». ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸປະຕິບັດເພື່ອຄວາມໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ». ດູກ່ອນພິກຂຸ, ຖ້າພິກຂຸເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ດ້ວຍຄວາມໜ່າຍ, ດ້ວຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ດ້ວຍຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ກໍຄວນຈະຮຽກວ່າ «ພິກຂຸຜູ້ບັນລຸນິບພານໃນປັດຈຸບັນ»'.
၅. ဗန္ဓနသုတ္တံ
໕. ພັນທະນະສູດ
၁၁၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ဣဓ ဘိက္ခဝေ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ…ပေ… သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ရူပဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ သန္တရဗာဟိရဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ အတီရဒဿီ အပါရဒဿီ, ဗဒ္ဓေါ ဇီယတိ ဗဒ္ဓေါ မီယတိ ဗဒ္ဓေါ အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ ဂစ္ဆတိ. ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ…ပေ… ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဝေဒနာဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ သန္တရဗာဟိရဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ အတီရဒဿီ အပါရဒဿီ, ဗဒ္ဓေါ ဇီယတိ ဗဒ္ဓေါ မီယတိ ဗဒ္ဓေါ အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ ဂစ္ဆတိ. သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ဝိညာဏဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ သန္တရဗာဟိရဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ အတီရဒဿီ အပါရဒဿီ, ဗဒ္ဓေါ ဇီယတိ ဗဒ္ဓေါ မီယတိ ဗဒ္ဓေါ အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ ဂစ္ဆတိ’’.
໑໑໗. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃນໂລກນີ້ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ... ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດທັມ ຍ່ອມເລັງເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼື ເລັງເຫັນຕົວຕົນວ່າມີຮູບ, ຫຼື ເລັງເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ຫຼື ເລັງເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບນີ້ ຮຽກວ່າ ຜູ້ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກຄືຮູບ, ຜູ້ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ, ຜູ້ບໍ່ເຫັນຝັ່ງນີ້, ຜູ້ບໍ່ເຫັນຝັ່ງນັ້ນ, ຖືກຜູກມັດໄວ້ຍ່ອມແກ່, ຖືກຜູກມັດໄວ້ຍ່ອມຕາຍ, ຖືກຜູກມັດໄວ້ຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວຈາກໂລກນີ້ໄປສູ່ໂລກອື່ນ.
ຍ່ອມເລັງເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບນີ້ ຮຽກວ່າ ຜູ້ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກຄືເວທະນາ, ຜູ້ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ, ຜູ້ບໍ່ເຫັນຝັ່ງນີ້, ຜູ້ບໍ່ເຫັນຝັ່ງນັ້ນ, ຖືກຜูກມັດໄວ້ຍ່ອມແກ່, ຖືກຜູກມັດໄວ້ຍ່ອມຕາຍ, ຖືກຜູກມັດໄວ້ຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວຈາກໂລກນີ້ໄປສູ່ໂລກອື່ນ.
ຍ່ອມເລັງເຫັນສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບນີ້ ຮຽກວ່າ ຜູ້ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກຄືວິນຍານ, ຜູ້ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ, ຜູ້ບໍ່ເຫັນຝັ່ງນີ້, ຜູ້ບໍ່ເຫັນຝັ່ງນັ້ນ, ຖືກຜູກມັດໄວ້ຍ່ອມແກ່, ຖືກຜູກມັດໄວ້ຍ່ອມຕາຍ, ຖືກຜູກມັດໄວ້ຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວຈາກໂລກນີ້ໄປສູ່ໂລກອື່ນ'.
‘‘သုတဝါ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ…ပေ… သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ; န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော န ရူပဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ, န သန္တရဗာဟိရဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ, တီရဒဿီ, ပါရဒဿီ; ‘ပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမိ. န ဝေဒနံ အတ္တတော…ပေ… န သညံ အတ္တတော…ပေ… န သင်္ခါရေ အတ္တတော…ပေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ…ပေ… အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော န ဝိညာဏဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ, န သန္တရဗာဟိရဗန္ဓနဗဒ္ဓေါ, တီရဒဿီ, ပါရဒဿီ, ‘ပရိမုတ္တော သော ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမီ’’တိ. ပဉ္စမံ.
'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ຜູ້ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ... ຜູ້ໄດ້ຮັບການແນະນຳດີແລ້ວໃນສັດທັມ ຍ່ອມບໍ່ເລັງເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼື ບໍ່ເລັງເຫັນຕົວຕົນວ່າມີຮູບ, ຫຼື ບໍ່ເລັງເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ຫຼື ບໍ່ເລັງເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບນີ້ ຮຽກວ່າ ຜູ້ບໍ່ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກຄືຮູບ, ຜູ້ບໍ່ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ, ຜູ້ເຫັນຝັ່ງນີ້, ຜູ້ເຫັນຝັ່ງນັ້ນ; ເຮົາກ່າວວ່າ «ຜູ້ນັ້ນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກທຸກ».
ຍ່ອມບໍ່ເລັງເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ... ຍ່ອມບໍ່ເລັງເຫັນສັນຍາໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ... ຍ່ອມບໍ່ເລັງເຫັນສັງຂານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ... ຍ່ອມບໍ່ເລັງເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບນີ້ ຮຽກວ່າ ຜູ້ບໍ່ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກຄືວິນຍານ, ຜູ້ບໍ່ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກທັງພາຍໃນແລະພາຍນອກ, ຜູ້ເຫັນຝັ່ງນີ້, ຜູ້ເຫັນຝັ່ງນັ້ນ; ເຮົາກ່າວວ່າ «ຜູ້ນັ້ນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກທຸກ»'.
၆. ပရိပုစ္ဆိတသုတ္တံ
໖. ປະຣິປຸດສິຕະສູດ
၁၁၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဓု, ဘိက္ခဝေ! ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ [Pg.135] ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဓု, ဘိက္ခဝေ! ဝိညာဏံ, ဘိက္ခဝေ, ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… ဧဝံ ပဿံ…ပေ… ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီတိ. ဆဋ္ဌံ.
໑໑໘. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນໄນໃດ, ພວກເທີຍ່ອມເລັງເຫັນຮູບວ່າ «ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ» ຢູ່ຫຼືບໍ່?'
'ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.'
'ດີລະ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບນັ້ນ ພວກເທີຄວນເລັງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ «ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ».
ພວກເທີຍ່ອມເລັງເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານວ່າ «ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ» ຢູ່ຫຼືບໍ່?'
'ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.'
'ດີລະ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິນຍານນັ້ນ ພວກເທີຄວນເລັງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ «ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ»... ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'.
၇. ဒုတိယပရိပုစ္ဆိတသုတ္တံ
໗. ທຸຕິຍະປະຣິປຸດສິຕະສູດ
၁၁၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿထာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဓု ဘိက္ခဝေ! ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿထာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဓု ဘိက္ခဝေ! ဝိညာဏံ, ဘိက္ခဝေ, ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ…ပေ… ဧဝံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.
໑໑໙. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນໄນໃດ, ພວກເທີຍ່ອມເລັງເຫັນຮູບວ່າ «ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ» ຢູ່ຫຼືບໍ່?'
'ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.'
'ດີລະ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບນັ້ນ ພວກເທີຄວນເລັງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ «ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ».
ພວກເທີຍ່ອມເລັງເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານວ່າ «ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ» ຢູ່ຫຼືບໍ່?'
'ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.'
'ດີລະ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິນຍານນັ້ນ ພວກເທີຄວນເລັງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ «ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ»... ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ'.
၈. သံယောဇနိယသုတ္တံ
໘. ສັງໂຍຊະນິຍະສູດ
၁၂၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သံယောဇနိယေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ ဒေသေဿာမီ သံယောဇနဉ္စ. တံ သုဏာထ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ, ကတမံ သံယောဇနံ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနိယော ဓမ္မော; ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ. ဝေဒနာ…ပေ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ သံယောဇနိယော ဓမ္မော; ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ သံယောဇနံ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သံယောဇနိယာ ဓမ္မာ, ဣဒံ သံယောဇန’’န္တိ. အဋ္ဌမံ.
໑໒໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສັງໂຍດ ແລະຕົວສັງໂຍດ. ພວກເທີຈົ່ງຟັງທັມນັ້ນ...
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສັງໂຍດແມ່ນຫຍັງ, ແລະຕົວສັງໂຍດແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບ ເປັນທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສັງໂຍດ; ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ ແມ່ນຕົວສັງໂຍດໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສັງໂຍດ; ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ ແມ່ນຕົວສັງໂຍດໃນວິນຍານນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສັງໂຍດ, ແລະນີ້ຮຽກວ່າ ສັງໂຍດ'.
၉. ဥပါဒါနိယသုတ္တံ
໙. ອຸປາດານິຍະສູດ
၁၂၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ဥပါဒါနိယေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ ဥပါဒါနဉ္စ. တံ သုဏာထ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနိယာ ဓမ္မာ, ကတမံ ဥပါဒါနံ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနိယော ဓမ္မော, ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ ဥပါဒါနံ. ဝေဒနာ…ပေ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ ဥပါဒါနိယော ဓမ္မော; ယော တတ္ထ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ တတ္ထ ဥပါဒါနံ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနိယာ ဓမ္မာ, ဣဒံ ဥပါဒါန’’န္တိ. နဝမံ.
໑໒໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອຸປາດານ ແລະຕົວອຸປາດານ. ພວກເທີຈົ່ງຟັງທັມນັ້ນ...
ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອຸປາດານແມ່ນຫຍັງ, ແລະຕົວອຸປາດານແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບ ເປັນທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອຸປາດານ; ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ ແມ່ນຕົວອຸປາດານໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ເປັນທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອຸປາດານ; ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ ແມ່ນຕົວອຸປາດານໃນວິນຍານນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ທັມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອຸປາດານ, ແລະນີ້ຮຽກວ່າ ອຸປາດານ'.
၁၀. သီလဝန္တသုတ္တံ
໑໐. ສີລະວັນຕະສູດ
၁၂၂. ဧကံ [Pg.136] သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧတဒဝေါစ – ‘‘သီလဝတာဝုသော, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ကတမေ ဓမ္မာ ယောနိသော မနသိကာတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘သီလဝတာဝုသော, ကောဋ္ဌိက, ဘိက္ခုနာ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. သီလဝတာဝုသော, ကောဋ္ဌိက, ဘိက္ခုနာ ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇတိ ယံ သီလဝါ ဘိက္ခု ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရေယျာ’’တိ.
໑໒໒. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ແລະພຣະມະຫາໂກດຖິກະຜູ້ມີອາຍຸ ອາໄສຢູ່ ນະ ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ພຣະນະຄອນພາຣານະສີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະມະຫາໂກດຖິກະຜູ້ມີອາຍຸ ອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ... ແລ້ວໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ພິກຂຸຜູ້ມີສີລ ຄວນມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ເຊິ່ງທັມເຫຼົ່າໃດ?'
'ອາວຸໂສໂກດຖິກະ, ພິກຂຸຜູ້ມີສີລ ຄວນມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ເຊິ່ງອຸປາດານັກຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ເປັນໂຣກ, ເປັນຝີ, ເປັນລູກສອນ, ເປັນຄວາມລຳບາກ, ເປັນອາພາດ, ເປັນຂອງຄົນອື່ນ, ເປັນຂອງຊຸດໂຊມ, ເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ, ເປັນອະນັດຕາ. ອຸປາດານັກຂັນຫ້ານັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ, ເວທະນູປາດານັກຂັນ, ສັນຍູປາດານັກຂັນ, ສັງຂາຣູປາດານັກຂັນ, ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ອາວຸໂສໂກດຖິກະ, ພິກຂຸຜູ້ມີສີລ ຄວນມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ເຊິ່ງອຸປາດານັກຂັນຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ເປັນອະນັດຕາ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ຄື ພິກຂຸຜູ້ມີສີລ ເມື່ອມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ເຊິ່ງອຸປາດານັກຂັນຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນໄດ້'.
‘‘သောတာပန္နေန ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ကတမေ ဓမ္မာ ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘သောတာပန္နေနပိ ခေါ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဘိက္ခုနာ ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇတိ ယံ သောတာပန္နော ဘိက္ခု ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော သကဒါဂါမိဖလံ သစ္ဆိကရေယျာ’’တိ.
'ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ກໍພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະໂສດາບັນ ຄວນມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ເຊິ່ງທັມເຫຼົ່າໃດ?'
'ອາວຸໂສໂກດຖິກະ, ແມ່ນພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະໂສດາບັນ ກໍຄວນມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ເຊິ່ງອຸປາດານັກຂັນຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ເປັນອະນັດຕາ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ຄື ພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະໂສດາບັນ ເມື່ອມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ເຊິ່ງອຸປາດານັກຂັນຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກະທາຄາມິຜົນໄດ້'.
‘‘သကဒါဂါမိနာ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ကတမေ ဓမ္မာ ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘သကဒါဂါမိနာပိ ခေါ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဘိက္ခုနာ ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇတိ ယံ သကဒါဂါမီ ဘိက္ခု ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော အနာဂါမိဖလံ သစ္ဆိကရေယျာ’’တိ.
“ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນສະກະທາຄາມີ ຄວນມົນສິການທຳເຫຼົ່າໃດ ໂດຍແຍບຄາຍ?” “ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນສະກະທາຄາມີ ກໍຄວນມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ເປັນໄປໄດ້ ທີ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນສະກະທາຄາມີ ເມື່ອມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ ແລ້ວ ຈະເພິ່ງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມີຜົນ.”
‘‘အနာဂါမိနာ [Pg.137] ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ကတမေ ဓမ္မာ ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘အနာဂါမိနာပိ ခေါ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဘိက္ခုနာ ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အနာဂါမီ ဘိက္ခု ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကရေယျာ’’တိ.
“ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນອະນາຄາມີ ຄວນມົນສິການທຳເຫຼົ່າໃດ ໂດຍແຍບຄາຍ?” “ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນອະນາຄາມີ ກໍຄວນມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ເປັນໄປໄດ້ ທີ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນອະນາຄາມີ ເມື່ອມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ ແລ້ວ ຈະເພິ່ງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ.”
‘‘အရဟတာ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ကတမေ ဓမ္မာ ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘အရဟတာပိ ခေါ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ. နတ္ထိ, ခွာဝုသော, အရဟတော ဥတ္တရိ ကရဏီယံ ကတဿ ဝါ ပတိစယော; အပိ စ ဣမေ ဓမ္မာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာ စေဝ သံဝတ္တန္တိ သတိသမ္ပဇညာ စာ’’တိ. ဒသမံ.
“ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ພຣະອໍຣະຫັນ ຄວນມົນສິການທຳເຫຼົ່າໃດ ໂດຍແຍບຄາຍ?” “ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ພຣະອໍຣະຫັນ ກໍຄວນມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ໂດຍຄວາມເປັນໂລກ ໂດຍຄວາມເປັນຝີ ໂດຍຄວາມເປັນລູກສອນ ໂດຍຄວາມເປັນໄພ ໂດຍຄວາມເປັນອາພາດ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງຄົນອື່ນ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງຊຸດໂຊມ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ. ອາວຸໂສ, ກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ ຫຼືການສັ່ງສົມສິ່ງທີ່ເຮັດແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພຣະອໍຣະຫັນ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນກໍດີ ທຳເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ພຣະອໍຣະຫັນອົບຮົມແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ແລະເພື່ອສະຕິສຳປະຊັນຍະ.” ສູດທີສິບ.
၁၁. သုတဝန္တသုတ္တံ
໑໑. ສຸຕະວັນຕະສູດ
၁၂၃. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ဧတဒဝေါစ –
໑໒໓. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດ ແລະພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະ ອາໄສຢູ່ທີ່ປ່າອິສິປັຕຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະ ອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ງເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ... ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ —
‘‘သုတဝတာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ကတမေ ဓမ္မာ ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘သုတဝတာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဘိက္ခုနာ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. သုတဝတာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဘိက္ခုနာ ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇတိ – ယံ သုတဝါ ဘိက္ခု ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရေယျာ’’တိ.
“ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ພິກຂຸຜູ້ໄດ້ສະດັບ ຄວນມົນສິການທຳເຫຼົ່າໃດ ໂດຍແຍບຄາຍ?” “ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ພິກຂຸຜູ້ໄດ້ສະດັບ ຄວນມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ. ອຸປາທານຂັນ 5 ຄືຫຍັງແດ່? ຄື: ຮູບູປາທານັກຂັນ... ວິນຍານູປາທານັກຂັນ. ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ພິກຂຸຜູ້ໄດ້ສະດັບ ຄວນມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ເປັນໄປໄດ້ ທີ່ພິກຂຸຜູ້ໄດ້ສະດັບ ເມື່ອມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ ແລ້ວ ຈະເພິ່ງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສຕາປັດຕິຜົນ.”
‘‘သောတာပန္နေန ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ကတမေ ဓမ္မာ ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘သောတာပန္နေနပိ ခေါ အာဝုသော ကောဋ္ဌိက[Pg.138], ဘိက္ခုနာ ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇတိ – ယံ သောတာပန္နော ဘိက္ခု ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓေ အနိစ္စတော…ပေ… အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော သကဒါဂါမိဖလံ…ပေ… အနာဂါမိဖလံ…ပေ… အရဟတ္တဖလံ သစ္ဆိကရေယျာ’’တိ.
“ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນໂສຕາບັນ ຄວນມົນສິການທຳເຫຼົ່າໃດ ໂດຍແຍບຄາຍ?” “ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນໂສຕາບັນ ກໍຄວນມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ. ອາວຸໂສ, ຂໍ້ນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ເປັນໄປໄດ້ ທີ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນໂສຕາບັນ ເມື່ອມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ ແລ້ວ ຈະເພິ່ງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກະທາຄາມີຜົນ... ອະນາຄາມີຜົນ... ອະຣະຫັດຕະຜົນ.”
‘‘အရဟတာ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ကတမေ ဓမ္မာ ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ’’တိ? ‘‘အရဟတာပိ ခွာဝုသော, ကောဋ္ဌိက, ဣမေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော ယောနိသော မနသိ ကာတဗ္ဗာ. နတ္ထိ, ခွာဝုသော, အရဟတော ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, ကတဿ ဝါ ပတိစယော; အပိ စ ခေါ ဣမေ ဓမ္မာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ စေဝ သံဝတ္တန္တိ သတိသမ္ပဇညာ စာ’’တိ. ဧကာဒသမံ.
“ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ພຣະອໍຣະຫັນ ຄວນມົນສິການທຳເຫຼົ່າໃດ ໂດຍແຍບຄາຍ?” “ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ພຣະອໍຣະຫັນ ກໍຄວນມົນສິການອຸປາທານຂັນ 5 ເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ໂດຍຄວາມເປັນໂລກ ໂດຍຄວາມເປັນຝີ ໂດຍຄວາມເປັນລູກສອນ ໂດຍຄວາມເປັນໄພ ໂດຍຄວາມເປັນອາພາດ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງຄົນອື່ນ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງຊຸດໂຊມ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ໂດຍແຍບຄາຍ. ອາວຸໂສ, ກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ ຫຼືການສັ່ງສົມສິ່ງທີ່ເຮັດແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພຣະອໍຣະຫັນ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນກໍດີ ທຳເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ພຣະອໍຣະຫັນອົບຮົມແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ແລະເພື່ອສະຕິສຳປະຊັນຍະ.” ສູດທີສິບເອັດ.
၁၂. ကပ္ပသုတ္တံ
໑໒. ກັບປະສູດ
၁၂၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ကပ္ပော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ကပ္ပော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ?
໑໒໔. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ກັບປະ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ... ຄັ້ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ກັບປະ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດ ຈຶ່ງຈະບໍ່ມີອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານານຸໄສ ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ?”
‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ကပ္ပ, ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ…ပေ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ကပ္ပ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ. ဒွါဒသမံ.
“ກັບປະ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ບຸກຄົນຍ່ອມເຫັນຮູບທັງປວງນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ບຸກຄົນຍ່ອມເຫັນວິນຍານທັງປວງນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ກັບປະ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານານຸໄສ ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ ຍ່ອມບໍ່ມີ.” ສູດທີສິບສອງ.
၁၃. ဒုတိယကပ္ပသုတ္တံ
໑໓. ທຸຕິຍະກັບປະສູດ
၁၂၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.139]. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ကပ္ပော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာပဂတံ မာနသံ ဟောတိ ဝိဓာ သမတိက္ကန္တံ သန္တံ သုဝိမုတ္တ’’န္တိ?
໑໒໕. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ກັບປະ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແນວໃດ ເຫັນແນວໃດ ຈິດຈຶ່ງຈະປາສະຈາກອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານະ ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ ເປັນຈິດທີ່ກ້າວລ່ວງການປຽບທຽບ ສະຫງົບ ແລະຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ?”
‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ကပ္ပ, ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ…ပေ… သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ကပ္ပ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာပဂတံ မာနသံ ဟောတိ ဝိဓာ သမတိက္ကန္တံ သန္တံ သုဝိမုတ္တ’’န္တိ. တေရသမံ.
“ກັບປະ, ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ... ບຸກຄົນເຫັນຮູບທັງປວງນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’ ແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ. ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ບຸກຄົນເຫັນວິນຍານທັງປວງນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’ ແລ້ວ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ. ກັບປະ, ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຈິດຈຶ່ງຈະປາສະຈາກອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານະ ໃນກາຍທີ່ມີວິນຍານນີ້ ແລະໃນນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ ເປັນຈິດທີ່ກ້າວລ່ວງການປຽບທຽບ ສະຫງົບ ແລະຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ.” ສູດທີສິບສາມ.
ဓမ္မကထိကဝဂ္ဂေါ ဒွါဒသမော.
ທຳມະກະຖິກະວັກ ທີສິບສອງ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ —
အဝိဇ္ဇာ ဝိဇ္ဇာ ဒွေ ကထိကာ, ဗန္ဓနာ ပရိပုစ္ဆိတာ ဒုဝေ;
သံယောဇနံ ဥပါဒါနံ, သီလံ သုတဝါ ဒွေ စ ကပ္ပေနာတိ.
ອະວິຊຊາສູດ ວິຊຊາສູດ ທຳມະກະຖິກະສູດສອງສູດ ພັນທະນະສູດ ປະຣິປຸດສິຕະສູດສອງສູດ ສັງໂຍຊະນິຍະສູດ ອຸປາທານິຍະສູດ ສີລະວັນຕະສູດ ສຸຕະວັນຕະສູດ ແລະກັບປະສູດສອງສູດ.
၁၃. အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂေါ
໑໓. ອະວິຊຊາວັກ
၁. သမုဒယဓမ္မသုတ္တံ
໑. ສະມຸທະຍະທັມມະສູດ
၁၂၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇာ’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, အဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
໑໒໖. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ... ຄັ້ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນ kh້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ອະວິຊຊາ ອະວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ອະວິຊຊາ ຄືຫຍັງແດ່? ແລະບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອະວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓ[Pg.140], ဘိက္ခု, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော သမုဒယဓမ္မံ ရူပံ ‘သမုဒယဓမ္မံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; ဝယဓမ္မံ ရူပံ ‘ဝယဓမ္မံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; သမုဒယဝယဓမ္မံ ရူပံ ‘သမုဒယဝယဓမ္မံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သမုဒယဓမ္မံ ဝေဒနံ ‘သမုဒယဓမ္မာ ဝေဒနာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; ဝယဓမ္မံ ဝေဒနံ ‘ဝယဓမ္မာ ဝေဒနာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; သမုဒယဝယဓမ္မံ ဝေဒနံ ‘သမုဒယဝယဓမ္မာ ဝေဒနာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သမုဒယဓမ္မံ သညံ…ပေ… သမုဒယဓမ္မေ သင်္ခါရေ ‘သမုဒယဓမ္မာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; ဝယဓမ္မေ သင်္ခါရေ ‘ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; သမုဒယဝယဓမ္မေ သင်္ခါရေ ‘သမုဒယဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သမုဒယဓမ္မံ ဝိညာဏံ ‘သမုဒယဓမ္မံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; ဝယဓမ္မံ ဝိညာဏံ ‘ဝယဓမ္မံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; သမုဒယဝယဓမ္မံ ဝိညာဏံ ‘သမုဒယဝယဓမ္မံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, အဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ.
“ພິກຂຸ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດา ວ່າ ‘ຮູບມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດา’; ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ຮູບມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ຮູບມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດา ວ່າ ‘ເວທະນາມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ເວທະນາມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ເວທະນາມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັນຍາທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດา ວ່າ ‘ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດา ວ່າ ‘ວິນຍານມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ວິນຍານມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດา ວ່າ ‘ວິນຍານມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ພິກຂຸ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະວິຊຊາ; ແລະບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອະວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້.”
ဧဝံ ဝုတ္တေ, သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဝိဇ္ဇာ ဝိဇ္ဇာ’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ວິຊຊາ ວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ວິຊຊາ ຄືຫຍັງແດ່? ແລະບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບັນລຸວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, သုတဝါ အရိယသာဝကော သမုဒယဓမ္မံ ရူပံ ‘သမုဒယဓမ္မံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ဝယဓမ္မံ ရူပံ ‘ဝယဓမ္မံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; သမုဒယဝယဓမ္မံ ရူပံ ‘သမုဒယဝယဓမ္မံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သမုဒယဓမ္မံ ဝေဒနံ ‘သမုဒယဓမ္မာ ဝေဒနာ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ဝယဓမ္မံ ဝေဒနံ ‘ဝယဓမ္မာ ဝေဒနာ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; သမုဒယဝယဓမ္မံ ဝေဒနံ ‘သမုဒယဝယဓမ္မာ ဝေဒနာ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သမုဒယဓမ္မံ သညံ… သမုဒယဓမ္မေ သင်္ခါရေ ‘သမုဒယဓမ္မာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ဝယဓမ္မေ သင်္ခါရေ ‘ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; သမုဒယဝယဓမ္မေ သင်္ခါရေ ‘သမုဒယဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သမုဒယဓမ္မံ ဝိညာဏံ ‘သမုဒယဓမ္မံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ဝယဓမ္မံ ဝိညာဏံ ‘ဝယဓမ္မံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; သမုဒယဝယဓမ္မံ ဝိညာဏံ ‘သမုဒယဝယဓမ္မံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, ဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. ပဌမံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ຮູບມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ຮູບມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ຮູບມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ເວທະນາມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ເວທະນາມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ເວທະນາມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັນຍາທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະความເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ວິນຍານມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ວິນຍານມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ວິນຍານມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ດູກ່ອນພິກຂຸ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາແລ້ວ.” ສູດທີ ໑.
၂. ဒုတိယသမုဒယဓမ္မသုတ္တံ
໒. ທຸຕິຍະສະມຸທະຍະທັມມະສູດ
၁၂၇. ဧကံ [Pg.141] သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
໑໒໗. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດ ແລະ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະ ອາໄສຢູ່ ທີ່ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະ ອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ... ເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດວ່າ “ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ອະວິຊຊາ, ອະວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ອະວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງອະວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓာဝုသော အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော သမုဒယဓမ္မံ ရူပံ ‘သမုဒယဓမ္မံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; ဝယဓမ္မံ ရူပံ…ပေ… ‘သမုဒယဝယဓမ္မံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သမုဒယဓမ္မံ ဝေဒနံ…ပေ… ဝယဓမ္မံ ဝေဒနံ…ပေ… ‘သမုဒယဝယဓမ္မာ ဝေဒနာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သမုဒယဓမ္မံ သညံ…ပေ… သမုဒယဓမ္မေ သင်္ခါရေ…ပေ… ဝယဓမ္မေ သင်္ခါရေ…ပေ… သမုဒယဝယဓမ္မေ သင်္ခါရေ ‘သမုဒယဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. သမုဒယဓမ္မံ ဝိညာဏံ…ပေ… သမုဒယဝယဓမ္မံ ဝိညာဏံ ‘သမုဒယဝယဓမ္မံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, အာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. ဒုတိယံ.
“ອາວຸໂສ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ຮູບມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ... ‘ຮູບມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’ ວ່າ ‘ຮູບມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ... ວ່າ ‘ເວທະນາມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັນຍາທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ວິນຍານມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງອະວິຊຊາແລ້ວ.” ສູດທີ ໒.
၃. တတိယသမုဒယဓမ္မသုတ္တံ
໓. ຕະຕິຍະສະມຸທະຍະທັມມະສູດ
၁၂၈. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာကောဋ္ဌိကော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
໑໒໘. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດ ແລະ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະ ອາໄສຢູ່ ທີ່ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ... ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດວ່າ “ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ວິຊຊາ, ວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓာဝုသော, သုတဝါ အရိယသာဝကော သမုဒယဓမ္မံ ရူပံ ‘သမုဒယဓမ္မံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ဝယဓမ္မံ ရူပံ…ပေ… သမုဒယဝယဓမ္မံ ရူပံ ‘သမုဒယဝယဓမ္မံ ရူပ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; သမုဒယဓမ္မံ ဝေဒနံ…ပေ… သမုဒယဝယဓမ္မာ ဝေဒနာ … သမုဒယဓမ္မံ သညံ…ပေ… သမုဒယဓမ္မေ သင်္ခါရေ… ဝယဓမ္မေ သင်္ခါရေ… သမုဒယဝယဓမ္မေ သင်္ခါရေ ‘သမုဒယဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. သမုဒယဓမ္မံ ဝိညာဏံ… ဝယဓမ္မံ ဝိညာဏံ… သမုဒယဝယဓမ္မံ ဝိညာဏံ ‘သမုဒယဝယဓမ္မံ ဝိညာဏ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. တတိယံ.
“ອາວຸໂສ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ຮູບມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ’; ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຮູບທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ຮູບມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງເວທະນາທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ... ວ່າ ‘ເວທະນາມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັນຍາທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ... ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງວິນຍານທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ວ່າ ‘ວິນຍານມີຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ’. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາແລ້ວ.” ສູດທີ ໓.
၄. အဿာဒသုတ္တံ
໔. ອັສສາທະສູດ
၁၂၉. ဗာရာဏသိယံ [Pg.142] ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
໑໒໙. ອາໄສຢູ່ ທີ່ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ... ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດວ່າ “ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ອະວິຊຊາ, อະວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ອະວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງອະວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓာဝုသော အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ရူပဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.
“ອາວຸໂສ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງອະວິຊຊາແລ້ວ.” ສູດທີ ໔.
၅. ဒုတိယအဿာဒသုတ္တံ
໕. ທຸຕິຍະອັສສາທະສູດ
၁၃၀. ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ…ပေ… ‘‘‘ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
໑໓໐. ອາໄສຢູ່ ທີ່ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ... “ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ວິຊຊາ, ວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓာဝုသော, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.
“ອາວຸໂສ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາແລ້ວ.” ສູດທີ ໕.
၆. သမုဒယသုတ္တံ
໖. ສະມຸທະຍະສູດ
၁၃၁. ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ…ပေ… ‘‘‘အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
໑໓໑. ອາໄສຢູ່ ທີ່ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ... “ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ອະວິຊຊາ, ອະວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ອະວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງອະວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓာဝုသော, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ရူပဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
“ອາວຸໂສ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງອະວິຊຊາແລ້ວ.” ສູດທີ ໖.
၇. ဒုတိယသမုဒယသုတ္တံ
໗. ທຸຕິຍະສະມຸທະຍະສູດ
၁၃၂. ဗာရာဏသိယံ [Pg.143] ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
໑໓໒. ອາໄສຢູ່ ທີ່ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ... ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດວ່າ “ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ວິຊຊາ, ວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓာဝုသော, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. သတ္တမံ.
“ອາວຸໂສ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາແລ້ວ.” ສູດທີ ໗.
၈. ကောဋ္ဌိကသုတ္တံ
໘. ໂກດຖິກະສູດ
၁၃၃. ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာယနှသမယံ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကောဋ္ဌိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
໑໓໓. ອາໄສຢູ່ ທີ່ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດ ອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະဟာໂກດຖິກະວ່າ “ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ອະວິຊຊາ, ອະວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ອະວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງອະວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓာဝုသော, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ရူပဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ.
“ອາວຸໂສ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງອະວິຊຊາແລ້ວ.”
ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကောဋ္ဌိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
ເມື່ອພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະ ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະວ່າ “ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ວິຊຊາ, ວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓာဝုသော သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
“ອາວຸໂສ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາແລ້ວ.” ສູດທີ ໘.
၉. ဒုတိယကောဋ္ဌိကသုတ္တံ
໙. ທຸຕິຍະໂກດຖິກະສູດ
၁၃၄. ဗာရာဏသိယံ [Pg.144] ဝိဟရန္တိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ…ပေ… ‘‘‘အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
໑໓໔. ອາໄສຢູ່ ທີ່ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ... “ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ອະວິຊຊາ, ອະວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ອະວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງອະວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓာဝုသော, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ရူပဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ.
“ອາວຸໂສ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງອະວິຊຊາແລ້ວ.”
ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကောဋ္ဌိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
ເມື່ອພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະ ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ສາຣີບຸດ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ມະຫາໂກດຖິກະວ່າ “ອາວຸໂສ ໂກດຖິກະ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ວິຊຊາ, ວິຊຊາ’ ນັ້ນ, ວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງກັນແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?”
‘‘ဣဓာဝုသော, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရာနံ… ဝိညာဏဿ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. နဝမံ.
“ອາວຸໂສ, ໃນທຳມະວິນັຍນີ້, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຊຊາ; ແລະດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງວິຊຊາແລ້ວ.” ສູດທີ ໙.
၁၀. တတိယကောဋ္ဌိကသုတ္တံ
໑໐. ຕະຕິຍະໂກດຖິກະສູດ
၁၃၅. တညေဝ နိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကောဋ္ဌိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘အဝိဇ္ဇာ, အဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ?
໑໓໕. (ເມືອງພະລານະສີ) ນັ້ນແລເປັນເຫດເກີດ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະມະຫາໂກດຖິກະ ດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສໂກດຖິກະ ທີ່ຮຽກກັນວ່າ "ອະວິຊຊາ ອະວິຊຊາ" ນັ້ນ, ອະວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອະວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?'
‘‘ဣဓာဝုသော, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော ရူပံ နပ္ပဇာနာတိ, ရူပသမုဒယံ နပ္ပဇာနာတိ, ရူပနိရောဓံ နပ္ပဇာနာတိ, ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနာတိ. ဝေဒနံ နပ္ပဇာနာတိ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ နပ္ပဇာနာတိ, ဝိညာဏသမုဒယံ နပ္ပဇာနာတိ, ဝိညာဏနိရောဓံ နပ္ပဇာနာတိ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ နပ္ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, အဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ အဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ.
"ອາວຸໂສ, ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດເຊິ່ງຮູບ, ບໍ່ຮູ້ຊັດເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງຮູບ, ບໍ່ຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ບໍ່ຮູ້ຊັດເຊິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຊັດເຊິ່ງເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ບໍ່ຮູ້ຊັດເຊິ່ງວິນຍານ, ບໍ່ຮູ້ຊັດເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານ, ບໍ່ຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ບໍ່ຮູ້ຊັດເຊິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະວິຊຊາ; ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນອະວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້."
ဧဝံ [Pg.145] ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကောဋ္ဌိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဝိဇ္ဇာ, ဝိဇ္ဇာ’တိ, အာဝုသော ကောဋ္ဌိက, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ, ကိတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပံ ပဇာနာတိ, ရူပသမုဒယံ ပဇာနာတိ, ရူပနိရောဓံ ပဇာနာတိ, ရူပနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနာတိ. ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ပဇာနာတိ, ဝိညာဏသမုဒယံ ပဇာနာတိ, ဝိညာဏနိရောဓံ ပဇာနာတိ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော, ဝိဇ္ဇာ; ဧတ္တာဝတာ စ ဝိဇ္ဇာဂတော ဟောတီ’’တိ. ဒသမံ.
ເມື່ອທ່ານພຣະມະຫາໂກດຖິກະກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະມະຫາໂກດຖິກະ ດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສໂກດຖິກະ ທີ່ຮຽກກັນວ່າ "ວິຊຊາ ວິຊຊາ" ນັ້ນ, ວິຊຊາ ແມ່ນຫຍັງແທ້? ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບັນລຸວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ?' 'ອາວຸໂສ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງຮູບ, ຮູ້ຊັດເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງຮູບ, ຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ຮູ້ຊັດເຊິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ຮູ້ຊັດເຊິ່ງວິນຍານ, ຮູ້ຊັດເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານ, ຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ຮູ້ຊັດເຊິ່ງທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ. ອາວຸໂສ, ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຊຊາ; ແລະ ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບັນລຸວິຊຊາ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່ານີ້.' (ສູດທີສິບ)
အဝိဇ္ဇာဝဂ္ဂေါ တေရသမော.
ອະວິຊຊາວັກ ທີສິບສາມ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
သမုဒယဓမ္မေ တီဏိ, အဿာဒေါ အပရေ ဒုဝေ;
သမုဒယေ စ ဒွေ ဝုတ္တာ, ကောဋ္ဌိကေ အပရေ တယောတိ.
ພຣະສູດວ່າດ້ວຍສະມຸທະຍະທັມມະມີ ໓ ສູດ, ອັດສາທະສູດມີອີກ ໖ ສູດ, ພຣະສູດວ່າດ້ວຍສະມຸທະຍະມີ ໖ ສູດ, ແລະ ໂກດຖິກະສູດມີອີກ ໓ ສູດ ດັ່ງນີ້ແລ.
၁၄. ကုက္ကုဠဝဂ္ဂေါ
໑໔. ກຸກກຸລະວັກ
၁. ကုက္ကုဠသုတ္တံ
໑. ກຸກກຸລະສູດ
၁၃၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, ကုက္ကုဠံ, ဝေဒနာ ကုက္ကုဠာ, သညာ ကုက္ကုဠာ, သင်္ခါရာ ကုက္ကုဠာ, ဝိညာဏံ ကုက္ကုဠံ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.
໑໓໖. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນດັ່ງຂີ້ເທົ່າຮ້ອນ, ເວທະນາເປັນດັ່ງຂີ້ເທົ່າຮ້ອນ, ສັນຍາເປັນດັ່ງຂີ້ເທົ່າຮ້ອນ, ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນດັ່ງຂີ້ເທົ່າຮ້ອນ, ວິນຍານເປັນດັ່ງຂີ້ເທົ່າຮ້ອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນຮູບ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນເວທະນາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນສັນຍາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນສັງຂານ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍແມ່ນແຕ່ໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ. ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ "ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ". ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ".' (ສູດທີໜຶ່ງ)
၂. အနိစ္စသုတ္တံ
໒. ອະນິດຈະສູດ
၁၃၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ အနိစ္စာ…ပေ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. ဒုတိယံ.
໑໓໗. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ) ໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສິ່ງໃດເລົ່າບໍ່ທ່ຽງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນເສຍ. ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ.' (ສູດທີສອງ)
၃. ဒုတိယအနိစ္စသုတ္တံ
໓. ທຸຕິຍະອະນິດຈະສູດ
၁၃၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.146]. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ အနိစ္စာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. တတိယံ.
໑໓໘. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມກຳໜັດ (ຣາຄະ) ໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສິ່ງໃດເລົ່າບໍ່ທ່ຽງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບນັ້ນເສຍ. ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມກຳໜັດໃນວິນຍານນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ.' (ສູດທີສາມ)
၄. တတိယအနိစ္စသုတ္တံ
໔. ຕະຕິຍະອະນິດຈະສູດ
၁၃၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ, တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ အနိစ္စာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. စတုတ္ထံ.
໑໓໙. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດ (ສັນທະຣາຄະ) ໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສິ່ງໃດເລົ່າບໍ່ທ່ຽງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບນັ້ນເສຍ. ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນວິນຍານນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ.' (ສູດທີສີ່)
၅. ဒုက္ခသုတ္တံ
໕. ທຸກຂະສູດ
၁၄၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. ပဉ္စမံ.
໑໔໐. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ) ໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ... (ລະ)... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ.' (ສູດທີຫ້າ)
၆. ဒုတိယဒုက္ခသုတ္တံ
໖. ທຸຕິຍະທຸກຂະສູດ
၁၄၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໑໔໑. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມກຳໜັດ (ຣາຄະ) ໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ... (ລະ)... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ.' (ສູດທີຫົກ)
၇. တတိယဒုက္ခသုတ္တံ
໗. ຕະຕິຍະທຸກຂະສູດ
၁၄၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. သတ္တမံ.
໑໔໒. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດ (ສັນທະຣາຄະ) ໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ... (ລະ)... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນທຸກ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ.' (ສູດທີເຈັດ)
၈. အနတ္တသုတ္တံ
໘. ອະນັດຕາສູດ
၁၄၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ အနတ္တာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော. ယော, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. အဋ္ဌမံ.
໑໔໓. Leh ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ) ໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສິ່ງໃດເລົ່າເປັນອະນັດຕາ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນເສຍ. ເວທະນາເປັນອະນັດຕາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ.' (ສູດທີແປດ)
၉. ဒုတိယအနတ္တသုတ္တံ
໙. ທຸຕິຍະອະນັດຕາສູດ
၁၄၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.147]. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ အနတ္တာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယော, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. နဝမံ.
໑໔໔. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມກຳໜັດ (ຣາຄະ) ໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສິ່ງໃດເລົ່າເປັນອະນັດຕາ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບນັ້ນເສຍ. ເວທະນາເປັນອະນັດຕາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມກຳໜັດໃນວິນຍານນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ.' (ສູດທີເກົ້າ)
၁၀. တတိယအနတ္တသုတ္တံ
໑໐. ຕະຕິຍະອະນັດຕາສູດ
၁၄၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ အနတ္တာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယော, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ; တတြ ဝေါ ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ. ဒသမံ.
໑໔໕. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດ (ສັນທະຣາຄະ) ໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສິ່ງໃດເລົ່າເປັນອະນັດຕາ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບນັ້ນເສຍ. ເວທະນາເປັນອະນັດຕາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນວິນຍານນັ້ນເສຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນເສຍ.' (ສູດທີສິບ)
၁၁. နိဗ္ဗိဒါဗဟုလသုတ္တံ
໑໑. ນິບພິທາພະຫຸລະສູດ
၁၄၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတဿ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ – ယံ ရူပေ နိဗ္ဗိဒါဗဟုလော ဝိဟရေယျ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ နိဗ္ဗိဒါဗဟုလော ဝိဟရေယျ. ယော ရူပေ နိဗ္ဗိဒါဗဟုလော ဝိဟရန္တော, ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ နိဗ္ဗိဒါဗဟုလော ဝိဟရန္တော ရူပံ ပရိဇာနာတိ, ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ပရိဇာနာတိ; သော ရူပံ ပရိဇာနံ ဝေဒနံ ပရိဇာနံ သညံ ပရိဇာနံ သင်္ခါရေ ပရိဇာနံ ဝိညာဏံ ပရိဇာနံ ပရိမုစ္စတိ ရူပမှာ, ပရိမုစ္စတိ ဝေဒနာယ, ပရိမုစ္စတိ သညာယ, ပရိမုစ္စတိ သင်္ခါရေဟိ, ပရိမုစ္စတိ ဝိညာဏမှာ, ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ; ‘ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.
໑໔໖. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສໍາລັບກຸນລະບຸດຜູ້ບວດດ້ວຍສັດທາ, ນີ້ເປັນທັມມານຸທັມມະປະຕິບັດ ຄື: ເປັນຜູ້ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບຢູ່. ເປັນຜູ້ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເບື່ອໜ່າຍໃນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານຢູ່. ຜູ້ທີ່ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເບື່ອໜ່າຍໃນຮູບຢູ່, ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເບື່ອໜ່າຍໃນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານຢູ່ ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ຮູບ, ກຳນົດຮູ້ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ; ເມື່ອກຳນົດຮູ້ຮູບ, ກຳນົດຮູ້ເວທະນາ, ກຳນົດຮູ້ສັນຍາ, ກຳນົດຮູ້ສັງຂານ, ກຳນົດຮູ້ວິນຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຮູບ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກເວທະນາ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງຂານ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກວິນຍານ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກຊາດ, ຊະລາ, ມໍຣະນະ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມທຸກໃຈ, ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ; ເຮົາກ່າວວ່າ "ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກທັງປວງ".' (ສູດທີສິບເອັດ)
၁၂. အနိစ္စာနုပဿီသုတ္တံ
໑໒. ອະນິດຈານຸປັດສີສູດ
၁၄၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတဿ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ – ယံ ရူပေ အနိစ္စာနုပဿီ ဝိဟရေယျ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ အနိစ္စာနုပဿီ ဝိဟရေယျ…ပေ… ‘ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမီ’’တိ. ဒွါဒသမံ.
໑໔໗. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສໍາລັບກຸນລະບຸດຜູ້ບວດດ້ວຍສັດທາ, ນີ້ເປັນທັມມານຸທັມມະປະຕິບັດ ຄື: ເປັນຜູ້ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຮູບຢູ່. ເປັນຜູ້ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນເວທະນາ, ສັນຍາ, ສັງຂານ, ວິນຍານຢູ່... (ລະ)... ເຮົາກ່າວວ່າ "ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກທັງປວງ".' (ສູດທີສິບສອງ)
၁၃. ဒုက္ခာနုပဿီသုတ္တံ
໑໓. ທຸກຂານຸປັດສີສູດ
၁၄၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.148]. ‘‘သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတဿ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ – ယံ ရူပေ ဒုက္ခာနုပဿီ ဝိဟရေယျ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ ဒုက္ခာနုပဿီ ဝိဟရေယျ…ပေ… ‘ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမီ’’တိ. တေရသမံ.
໑໔໘. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສໍາລັບກຸນລະບຸດຜູ້ບວດດ້ວຍສັດທາ, ນີ້ເປັນທັມມານຸທັມມະປະຕິບັດ ຄື: ເປັນຜູ້ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນທຸກໃນຮູບຢູ່. ເປັນຜູ້ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນທຸກໃນເວທະນາ, ສັນຍາ, ສັງຂານ, ວິນຍານຢູ່... (ລະ)... ເຮົາກ່າວວ່າ "ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກທັງປວງ".' (ສູດທີສິບສາມ)
၁၄. အနတ္တာနုပဿီသုတ္တံ
໑໔. ອະນັດຕານຸປັດສີສູດ
၁၄၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတဿ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ – ယံ ရူပေ အနတ္တာနုပဿီ ဝိဟရေယျ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ အနတ္တာနုပဿီ ဝိဟရေယျ. (သော ရူပေ) အနတ္တာနုပဿီ ဝိဟရန္တော, ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ အနတ္တာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ရူပံ ပရိဇာနာတိ, ဝေဒနံ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ပရိဇာနာတိ. သော ရူပံ ပရိဇာနံ ဝေဒနံ ပရိဇာနံ သညံ ပရိဇာနံ သင်္ခါရေ ပရိဇာနံ ဝိညာဏံ ပရိဇာနံ ပရိမုစ္စတိ ရူပမှာ, ပရိမုစ္စတိ ဝေဒနာယ, ပရိမုစ္စတိ သညာယ, ပရိမုစ္စတိ သင်္ခါရေဟိ, ပရိမုစ္စတိ ဝိညာဏမှာ, ပရိမုစ္စတိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ; ‘ပရိမုစ္စတိ ဒုက္ခသ္မာ’တိ ဝဒါမီ’’တိ. စုဒ္ဒသမံ.
໑໔໙. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສໍາລັບກຸນລະບຸດຜູ້ບວດດ້ວຍສັດທາ, ນີ້ເປັນທັມມານຸທັມມະປະຕິບັດ ຄື: ເປັນຜູ້ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນອະນັດຕາໃນຮູບຢູ່. ເປັນຜູ້ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນອະນັດຕາໃນເວທະນາ, ສັນຍາ, ສັງຂານ, ວິນຍານຢູ່. ຜູ້ທີ່ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນອະນັດຕາໃນຮູບຢູ່, ມັກພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນອະນັດຕາໃນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານຢູ່ ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ຮູບ, ກຳນົດຮູ້ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ; ເມື່ອກຳນົດຮູ້ຮູບ, ກຳນົດຮູ້ເວທະນາ, ກຳນົດຮູ້ສັນຍາ, ກຳນົດຮູ້ສັງຂານ, ກຳນົດຮູ້ວິນຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຮູບ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກເວທະນາ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງຂານ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກວິນຍານ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກຊາດ, ຊະລາ, ມໍຣະນະ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມທຸກໃຈ, ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ; ເຮົາກ່າວວ່າ "ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກທັງປວງ".' (ສູດທີສິບສີ່)
ကုက္ကုဠဝဂ္ဂေါ စုဒ္ဒသမော.
ກຸກກຸລະວັກ ທີສິບສີ່ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
ကုက္ကုဠာ တယော အနိစ္စေန, ဒုက္ခေန အပရေ တယော;
အနတ္တေန တယော ဝုတ္တာ, ကုလပုတ္တေန ဒွေ ဒုကာတိ.
ກຸກກຸລະສູດ ໑, ພຣະສູດວ່າດ້ວຍອະນິດຈະມີ ໓ ສູດ, ພຣະສູດວ່າດ້ວຍທຸກຂະມີອີກ ໓ ສູດ, ພຣະສູດວ່າດ້ວຍອະນັດຕາມີ ໓ ສູດ, ແລະ ກຸນລະບຸດສູດມີ ໔ ສູດ (໒ ຄູ່) ດັ່ງນີ້ແລ.
၁၅. ဒိဋ္ဌိဝဂ္ဂေါ
໑໕. ທິດຖິວັກ
၁. အဇ္ဈတ္တသုတ္တံ
໑. ອັດຊັດຕະສູດ
၁၅၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခ’’န္တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ရူပံ ဥပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ [Pg.149] သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခံ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ…ပေ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အဇ္ဈတ္တံ သုခဒုက္ခ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.
໑໕໐. ເຫດເກີດທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ, ສຸກແລະທຸກພາຍໃນຕົນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ?' 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຮາກຖານ... (ລະ)...' 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ສຸກແລະທຸກພາຍໃນຕົນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ສຸກແລະທຸກພາຍໃນຕົນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນີ້ເປັນໄນໃດ? ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?' 'ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກ?' 'ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ, ສຸກແລະທຸກພາຍໃນຕົນຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?' 'ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກ?' 'ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ, ສຸກແລະທຸກພາຍໃນຕົນຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?' 'ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' 'ອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບ ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້... (ລະ)... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ.' (ສູດທີໜຶ່ງ)
၂. ဧတံမမသုတ္တံ
໒. ເອຕັງມະມະສູດ
၁၅၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတီ’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ …ပေ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာတိ သမနုပဿေယျာတိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာတိ သမနုပဿေယျာတိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပဿံ..ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒုတိယံ.
໑໕໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ບຸກຄົນຈຶ່ງຕາມເຫັນວ່າ ‘ນີ້ຂອງເຮົາ, ນີ້ເປັນເຮົາ, ນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຮາກຖານ... ຯລຯ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ... ຯລຯ... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ບຸກຄົນຈຶ່ງຕາມເຫັນວ່າ ‘ນີ້ຂອງເຮົາ, ນີ້ເປັນເຮົາ, ນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຄິດແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... ຯລຯ... ມີຄວາມຜັນແປເປັນທັມມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ບຸກຄົນຈະຕາມເຫັນວ່າ ‘ນີ້ຂອງເຮົາ, ນີ້ເປັນເຮົາ, ນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’ ໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... ຯລຯ... ມີຄວາມຜັນແປເປັນທັມມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ບຸກຄົນຈະຕາມເຫັນວ່າ ‘ນີ້ຂອງເຮົາ, ນີ້ເປັນເຮົາ, ນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’ ໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ”. ສູດທີສອງ.
၃. သောအတ္တာသုတ္တံ
໓. ໂສອັດຕາສູດ
၁၅၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သော အတ္တာ, သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ…. ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သော အတ္တာ, သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ. ဝေဒနာယ…ပေ… သညာယ… သင်္ခါရေသု [Pg.150] …ပေ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သော အတ္တာ, သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’’’တိ.
໑໕໒. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ ກໍຄືໂລກນັ້ນ, ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທັມມະດາ’?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຮາກຖານ... ຯລຯ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ ກໍຄືໂລກນັ້ນ, ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທັມມະດາ’. ເມື່ອເວທະນາ... ຯລຯ... ເມື່ອສັນຍາ... ເມື່ອສັງຂານ... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ ກໍຄືໂລກນັ້ນ, ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທັມມະດາ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘သော အတ္တာ, သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘သော အတ္တာ သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီတိ. တတိယံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຄິດແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມຜັນແປເປັນທັມມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ ກໍຄືໂລກນັ້ນ, ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທັມມະດາ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣးອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມຜັນແປເປັນທັມມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ ກໍຄືໂລກນັ້ນ, ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ໝັ້ນຄົງ, ຍືນຍົງ, ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທັມມະດາ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ. ສູດທີສາມ.
၄. နောစမေသိယာသုတ္တံ
໔. ໂນຈະເມສິຍາສູດ
၁၅၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ, ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.
໑໕໓. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ໄດ້ມີແລ້ວ, ຂອງເຮົາກໍບໍ່ພຶງມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, [ແລະ] ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຮາກຖານ... ຯລຯ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ໄດ້ມີແລ້ວ, ຂອງເຮົາກໍບໍ່ພຶງມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, [ແລະ] ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ໄດ້ມີແລ້ວ, ຂອງເຮົາກໍບໍ່ພຶງມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, [ແລະ] ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຄິດແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມຜັນແປເປັນທັມມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ໄດ້ມີແລ້ວ, ຂອງເຮົາກໍບໍ່ພຶງມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, [ແລະ] ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມຜັນແປເປັນທັມມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ໄດ້ມີແລ້ວ, ຂອງເຮົາກໍບໍ່ພຶງມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, [ແລະ] ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ”. ສູດທີສີ່.
၅. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသုတ္တံ
໕. ມິດສາທິດຖິສູດ
၁၅၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.151]. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဝေဒနာယ သတိ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ.‘ပဉ္စမံ.
໑໕໔. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ມິດສາທິດຖິຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຮາກຖານ... ຯລຯ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ມິດສາທິດຖິຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ມິດສາທິດຖິຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ມິດສາທິດຖິຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຄິດແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ... ຯລຯ... ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ມິດສາທິດຖິຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມຜັນແປເປັນທັມມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ມິດສາທິດຖິຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ”. ສູດທີຫ້າ.
၆. သက္ကာယဒိဋ္ဌိသုတ္တံ
໖. ສັກກາຍະທິດຖິສູດ
၁၅၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဝေဒနာယ သတိ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໑໕໕. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ສັກກາຍະທິດຖິຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຮາກຖານ... ຯລຯ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ສັກກາຍະທິດຖິຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ສັກກາຍະທິດຖິຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຄິດແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ... ຯລຯ... ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ສັກກາຍະທິດຖິຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ... ຯລຯ... ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ສັກກາຍະທິດຖິຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ”. ສູດທີຫົກ.
၇. အတ္တာနုဒိဋ္ဌိသုတ္တံ
໗. ອັດຕານຸທິດຖິສູດ
၁၅၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဝေဒနာယ သတိ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ[Pg.152]. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.
໑໕໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ອັດຕານຸທິດຖິຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຮາກຖານ... ຯລຯ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ອັດຕານຸທິດຖິຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ອັດຕານຸທິດຖິຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຄິດແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ... ຯລຯ... ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ອັດຕານຸທິດຖິຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ... ຯລຯ... ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ອັດຕານຸທິດຖິຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ”. ສູດທີເຈັດ.
၈. အဘိနိဝေသသုတ္တံ
໘. ອະພິນິເວສສູດ
၁၅၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သံယောဇနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓာ’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သံယောဇနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓာ. ဝေဒနာယ သတိ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သံယောဇနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓာ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သံယောဇနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ‘‘ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
໑໕໗. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ສັງໂຍດ, ຄວາມຢຶດໝັ້ນ ແລະ ເຄື່ອງຜູກມັດທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຮາກຖານ... ຯລຯ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ສັງໂຍດ, ຄວາມຢຶດໝັ້ນ ແລະ ເຄື່ອງຜູກມັດທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ສັງໂຍດ, ຄວາມຢຶດໝັ້ນ ແລະ ເຄື່ອງຜູກມັດທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຄິດແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ... ຯລຯ... ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ ສັງໂຍດ, ຄວາມຢຶດໝັ້ນ ແລະ ເຄື່ອງຜູກມັດທັງຫຼາຍ ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... ຯລຯ... “ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ”. ສູດທີແປດ.
၉. ဒုတိယအဘိနိဝေသသုတ္တံ
໙. ທຸຕິຍະອະພິນິເວສສູດ
၁၅၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သံယောဇနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓာဇ္ဈောသာနာ’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သံယောဇနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓာဇ္ဈောသာနာ. ဝေဒနာယ သတိ … သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သံယောဇနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓာဇ္ဈောသာနာ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သံယောဇနာဘိနိဝေသဝိနိဗန္ဓာဇ္ဈောသာနာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ‘‘ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. နဝမံ.
໑໕໘. ທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ, ສັງໂຍດ, ອະພິນິເວດ, ວິນິພັນທະ ແລະ ອັດໂຊສານະ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພຣະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນຮາກຖານ... ຯລຯ ...” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ, ສັງໂຍດ, ອະພິນິເວດ, ວິນິພັນທະ ແລະ ອັດໂຊສານະ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ, ສັງໂຍດ, ອະພິນິເວດ, ວິນິພັນທະ ແລະ ອັດໂຊສານະ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີຈະເຫັນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ... ຯລຯ ... ຖ້າບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ, ສັງໂຍດ, ອະພິນິເວດ, ວິນິພັນທະ ແລະ ອັດໂຊສານະ ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... ຯລຯ ... “ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຯລຯ ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ.” ສູດທີເກົ້າ.
၁၀. အာနန္ဒသုတ္တံ
໑໐. ອານັນທະສູດ
၁၅၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.153]. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ…ပေ… ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.
໑໕໙. ທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ... ຯລຯ ... ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນກຸສົນດີແທ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໂຜດສະແດງທັມແກ່ຂ້າພຣະອົງໂດຍຫຍໍ້, ເພື່ອວ່າຂ້າພຣະອົງໄດ້ຟັງທັມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ ຈະເປັນຜູ້ຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະໝາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ມຸ່ງໜ້າສູ່ພຣະນິພານ ຢູ່ເຖີດ”.
‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာနန္ဒ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒသမံ.
“ອານົນ, ເທີຈະເຫັນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແແປປວນເປັນທັມມະດາ, ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ ‘ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’?” “ບໍ່ຄວນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດາ, ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ ‘ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’?” “ບໍ່ຄວນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” “ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້... ຯລຯ ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ.” ສູດທີສິບ.
ဒိဋ္ဌိဝဂ္ဂေါ ပဉ္စဒသမော.
ທິດຖິວັກ ທີສິບຫ້າ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ -
အဇ္ဈတ္တိကံ ဧတံမမ, သောအတ္တာ နောစမေသိယာ;
မိစ္ဆာသက္ကာယတ္တာနု ဒွေ, အဘိနိဝေသာ အာနန္ဒေနာတိ.
ອັດຊັດຕິກະສູດ, ເອຕັງມະມະສູດ, ໂສອັດຕາສູດ, ໂນຈະເມສິຍາສູດ, ມິດສາທິດຖິສູດ, ສັກກາຍະທິດຖິສູດ, ອັດຕານຸທິດຖິສູດ, ອະພິນິເວສະສູດສອງສູດ ແລະ ອານັນທະສູດ.
ဥပရိပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.
ຈົບ ອຸປະຣິປັນນາສົກ.
တဿ ဥပရိပဏ္ဏာသကဿ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ວັກແຫ່ງອຸປະຣິປັນນາສົກນັ້ນ -
အန္တော ဓမ္မကထိကာ ဝိဇ္ဇာ, ကုက္ကုဠံ ဒိဋ္ဌိပဉ္စမံ;
တတိယော ပဏ္ဏာသကော ဝုတ္တော, နိပါတောတိ ပဝုစ္စတီတိ.
ອັນຕະວັກ, ທັມມະກະຖິກະວັກ, ອະວິຊຊາວັກ, ກຸກກຸລະວັກ ແລະ ທິດຖິວັກເປັນທີຫ້າ. ນີ້ເອີ້ນວ່າ ປັນນາສົກທີສາມ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕັດໄວ້ແລ້ວ.
ခန္ဓသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ຈົບ ຂັນທະສັງຍຸດ.
၂. ရာဓသံယုတ္တံ
໒. ຣາທະສັງຍຸດ
၁. ပဌမဝဂ္ဂေါ
໑. ວັກທີໜຶ່ງ
၁. မာရသုတ္တံ
໑. ມາຣະສູດ
၁၆၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.154]. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –
໑໖໐. ທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຣາທະ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khangໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຣາທະ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ -
‘‘‘မာရော, မာရော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, မာရော’’တိ? ‘‘ရူပေ ခေါ, ရာဓ, သတိ မာရော ဝါ အဿ မာရေတာ ဝါ ယော ဝါ ပန မီယတိ. တသ္မာတိဟ တွံ, ရာဓ, ရူပံ မာရောတိ ပဿ, မာရေတာတိ ပဿ, မီယတီတိ ပဿ, ရောဂေါတိ ပဿ, ဂဏ္ဍောတိ ပဿ, သလ္လန္တိ ပဿ, အဃန္တိ ပဿ, အဃဘူတန္တိ ပဿ. ယေ နံ ဧဝံ ပဿန္တိ တေ သမ္မာ ပဿန္တိ. ဝေဒနာယ သတိ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ မာရော ဝါ အဿ မာရေတာ ဝါ ယော ဝါ ပန မီယတိ. တသ္မာတိဟ တွံ, ရာဓ, ဝိညာဏံ မာရောတိ ပဿ, မာရေတာတိ ပဿ, မီယတီတိ ပဿ, ရောဂေါတိ ပဿ, ဂဏ္ဍောတိ ပဿ, သလ္လန္တိ ပဿ, အဃန္တိ ပဿ, အဃဘူတန္တိ ပဿ. ယေ နံ ဧဝံ ပဿန္တိ, တေ သမ္မာ ပဿန္တီ’’တိ.
“‘ມານ, ມານ’ ດັ່ງນີ້, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນ. ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດໜໍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຈຶ່ງຮຽກວ່າ ‘ມານ’?” “ຣາທະ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ມານກໍດີ, ຜູ້ຂ້າກໍດີ, ຜູ້ຕາຍກໍດີ ພຶງມີ. ເພາະສະນັ້ນແຫຼະ ຣາທະ, ເທີຈົ່ງເຫັນຮູບວ່າເປັນມານ, ເຫັນວ່າເປັນຜູ້ຂ້າ, ເຫັນວ່າເປັນຜູ້ຕາຍ, ເຫັນວ່າເປັນໂລກ, ເຫັນວ່າເປັນຝີ, ເຫັນວ່າເປັນລູກສອນ, ເຫັນວ່າເປັນຄວາມທຸກ, ເຫັນວ່າເປັນຕົວຄວາມທຸກ. ຜູ້ໃດເຫັນຮູບນັ້ນຢ່າງນີ້, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າεຫັນໂດຍຊອບ. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ມານກໍດີ, ຜູ້ຂ້າກໍດີ, ຜູ້ຕາຍກໍດີ ພຶງມີ. ເພາະສະນັ້ນແຫຼະ ຣາທະ, ເທີຈົ່ງເຫັນວິນຍານວ່າເປັນມານ, ເຫັນວ່າເປັນຜູ້ຂ້າ, ເຫັນວ່າເປັນຜູ້ຕາຍ, ເຫັນວ່າເປັນໂລກ, ເຫັນວ່າເປັນຝີ, ເຫັນວ່າເປັນລູກສອນ, ເຫັນວ່າເປັນຄວາມທຸກ, ເຫັນວ່າເປັນຕົວຄວາມທຸກ. ຜູ້ໃດເຫັນວິນຍານນັ້ນຢ່າງນີ້, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເຫັນໂດຍຊອບ.”
‘‘သမ္မာဒဿနံ ပန, ဘန္တေ, ကိမတ္ထိယ’’န္တိ? ‘‘သမ္မာဒဿနံ ခေါ, ရာဓ, နိဗ္ဗိဒတ္ထံ’’. ‘‘နိဗ္ဗိဒါ ပန, ဘန္တေ, ကိမတ္ထိယာ’’တိ? ‘‘နိဗ္ဗိဒါ ခေါ, ရာဓ, ဝိရာဂတ္ထာ’’. ‘‘ဝိရာဂေါ ပန, ဘန္တေ, ကိမတ္ထိယော’’တိ? ‘‘ဝိရာဂေါ ခေါ, ရာဓ, ဝိမုတ္တတ္ထော’’. ‘‘ဝိမုတ္တိ ပန, ဘန္တေ, ကိမတ္ထိယာ’’တိ? ‘‘ဝိမုတ္တိ ခေါ, ရာဓ, နိဗ္ဗာနတ္ထာ’’. ‘‘နိဗ္ဗာနံ ပန, ဘန္တေ, ကိမတ္ထိယ’’န္တိ? ‘‘အစ္စယာသိ, ရာဓ, ပဉှံ, နာသက္ခိ ပဉှဿ ပရိယန္တံ ဂဟေတုံ. နိဗ္ဗာနောဂဓဉှိ, ရာဓ, ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ, နိဗ္ဗာနပရာယနံ နိဗ္ဗာနပရိယောသာန’’န္တိ. ပဌမံ.
“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍການເຫັນໂດຍຊອບ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ?” “ຣາທະ, ການເຫັນໂດຍຊອບ ມີຄວາມເບື່ອໜ່າຍເປັນປະໂຫຍດ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ?” “ຣາທະ, ຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນປະໂຫຍດ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍຄວາມຄາຍກຳໜັດ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ?” “ຣາທະ, ຄວາມຄາຍກຳໜັດ ມີຄວາມຫຼຸດພົ້ນເປັນປະໂຫຍດ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍຄວາມຫຼຸດພົ້ນ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ?” “ຣາທະ, ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ ມີພຣະນິພານເປັນປະໂຫຍດ.” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍພຣະນິພານ ມີປະໂຫຍດແນວໃດ?” “ຣາທະ, ເທີຖາມເລີຍຂອບເຂດໄປແລ້ວ, ບໍ່ອາດຖືເອົາທີ່ສຸດຂອງຄຳຖາມໄດ້. ເພາະວ່າ ຣາທະ, ພຣົມມະຈັນນີ້ ຢັ່ງລົງສູ່ພຣະນິພານ, ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ໄປໃນເບື້ອງໜ້າ, ມີພຣະນິພານເປັນທີ່ສຸດ.” ສູດທີໜຶ່ງ.
၂. သတ္တသုတ္တံ
໒. ສັດຕະສູດ
၁၆၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သတ္တော, သတ္တော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ[Pg.155], သတ္တောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ? ‘‘ရူပေ ခေါ, ရာဓ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ, တတြ သတ္တော, တတြ ဝိသတ္တော, တသ္မာ သတ္တောတိ ဝုစ္စတိ. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု… ဝိညာဏေ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ, တတြ သတ္တော, တတြ ဝိသတ္တော, တသ္မာ သတ္တောတိ ဝုစ္စတိ’’.
໑໖໑. ທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຣາທະ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ສັດ, ສັດ’ ດັ່ງນີ້. ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດໜໍ, ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຈຶ່ງຮຽກວ່າ ‘ສັດ’?” “ຣາທະ, ຄວາມພໍໃຈ ກໍດີ, ຄວາມກຳໜັດ ກໍດີ, ຄວາມເພີດເພີນ ກໍດີ, ຄວາມທະຍານຢາກ ກໍດີ ໃດໆ ໃນຮູບ, ເພາະຕິດຢູ່, ຂ້ອງຢູ່ ໃນຮູບນັ້ນ, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຮຽກວ່າ ‘ສັດ’. ຄວາມພໍໃຈກໍດີ, ຄວາມກຳໜັດກໍດີ, ຄວາມເພີດເພີນກໍດີ, ຄວາມທະຍານຢາກກໍດີ ໃດໆ ໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ, ເພາະຕິດຢູ່, ຂ້ອງຢູ່ ໃນວິນຍານນັ້ນ, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຮຽກວ່າ ‘ສັດ’.”
‘‘သေယျထာပိ, ရာဓ, ကုမာရကာ ဝါ ကုမာရိကာယော ဝါ ပံသွာဂါရကေဟိ ကီဠန္တိ. ယာဝကီဝဉ္စ တေသု ပံသွာဂါရကေသု အဝိဂတရာဂါ ဟောန္တိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒာ အဝိဂတပေမာ အဝိဂတပိပါသာ အဝိဂတပရိဠာဟာ အဝိဂတတဏှာ, တာဝ တာနိ ပံသွာဂါရကာနိ အလ္လီယန္တိ ကေဠာယန္တိ ဓနာယန္တိ မမာယန္တိ. ယတော စ ခေါ, ရာဓ, ကုမာရကာ ဝါ ကုမာရိကာယော ဝါ တေသု ပံသွာဂါရကေသု ဝိဂတရာဂါ ဟောန္တိ ဝိဂတစ္ဆန္ဒာ ဝိဂတပေမာ ဝိဂတပိပါသာ ဝိဂတပရိဠာဟာ ဝိဂတတဏှာ, အထ ခေါ တာနိ ပံသွာဂါရကာနိ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ ဝိကိရန္တိ ဝိဓမန္တိ ဝိဒ္ဓံသေန္တိ ဝိကီဠနိယံ ကရောန္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဓ, တုမှေပိ ရူပံ ဝိကိရထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထ ဝိကီဠနိယံ ကရောထ တဏှာက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇထ. ဝေဒနံ ဝိကိရထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထ ဝိကီဠနိယံ ကရောထ တဏှာက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇထ. သညံ… သင်္ခါရေ ဝိကိရထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထ ဝိကီဠနိယံ ကရောထ တဏှာက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇထ. ဝိညာဏံ ဝိကိရထ ဝိဓမထ ဝိဒ္ဓံသေထ ဝိကီဠနိယံ ကရောထ တဏှာက္ခယာယ ပဋိပဇ္ဇထ. တဏှာက္ခယော ဟိ, ရာဓ, နိဗ္ဗာန’’န္တိ. ဒုတိယံ.
“ຣາທະ, ປຽບເໝືອນພວກເດັກຊາຍ ຫຼື ເດັກຍິງ ຫຼິ້ນເຮືອນຊາຍນ້ອຍໆ ຢູ່. ຕາບໃດທີ່ພວກເຂົາຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຢາກ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມທະຍານຢາກ ໃນເຮືອນຊາຍນ້ອຍໆ ເຫຼົ່ານັ້ນ, ຕາບນັ້ນພວກເຂົາຍັງຮັກ, ຍັງຫຼິ້ນ, ຍັງຫວງແຫນ, ຍັງຖືວ່າເປັນຂອງຕົນ ຢູ່. ແຕ່ເມື່ອໃດ ພວກເດັກຊາຍ ຫຼື ເດັກຍິງ ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ປາສະຈາກຄວາມຢາກ, ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ປາສະຈາກຄວາມທະຍານຢາກ ໃນເຮືອນຊາຍນ້ອຍໆ ເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ, ເມື່ອນັ້ນ ພວກເຂົາຍ່ອມທຳລາຍ, ເຮັດໃຫ້ກະຈັດກະຈາຍ, ເຮັດໃຫ້ມ້າງເພ, ເຮັດໃຫ້ຫຼິ້ນບໍ່ໄດ້ອີກ ດ້ວຍມື ແລະ ຕີນ ທັງຫຼາຍ. ຣາທະ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແຫຼະ ພວກເທີທັງຫຼາຍ ຈົ່ງທຳລາຍຮູບ, ເຮັດໃຫ້ກະຈັດກະຈາຍ, ເຮັດໃຫ້ມ້າງເພ, ເຮັດໃຫ້ຫຼິ້ນບໍ່ໄດ້ອີກ, ຈົ່ງປະຕິບັດເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາເຖີດ. ຈົ່ງທຳລາຍເວທະນາ... ຈົ່ງທຳລາຍສັນຍາ... ຈົ່ງທຳລາຍສັງຂານທັງຫຼາຍ... ຈົ່ງທຳລາຍວິນຍານ, ເຮັດໃຫ້ກະຈັດກະຈາຍ, ເຮັດໃຫ້ມ້າງເພ, ເຮັດໃຫ້ຫຼິ້ນບໍ່ໄດ້ອີກ, ຈົ່ງປະຕິບັດເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາເຖີດ. ເພາະວ່າ ຣາທະ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ ຄື ພຣະນິພານ.” ສູດທີສອງ.
၃. ဘဝနေတ္တိသုတ္တံ
໓. ພະວະເນດຕິສູດ
၁၆၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဘဝနေတ္တိနိရောဓော, ဘဝနေတ္တိနိရောဓော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဝနေတ္တိ, ကတမော ဘဝနေတ္တိနိရောဓော’’တိ? ‘‘ရူပေ ခေါ, ရာဓ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ – အယံ ဝုစ္စတိ ဘဝနေတ္တိ. တေသံ နိရောဓော ဘဝနေတ္တိနိရောဓော. ဝေဒနာယ… သညာယ… သင်္ခါရေသု [Pg.156]… ဝိညာဏေ ယော ဆန္ဒော…ပေ… အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ – အယံ ဝုစ္စတိ ဘဝနေတ္တိ. တေသံ နိရောဓော ဘဝနေတ္တိနိရောဓော’’တိ. တတိယံ.
໑໖໒. ທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຣາທະ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ຄວາມດັບແຫ່ງພະວະເນດຕິ, ຄວາມດັບແຫ່ງພະວະເນດຕິ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍ ຄື ພະວະເນດຕິ, ແລະ ອັນໃດ ຄື ຄວາມດັບແຫ່ງພະວະເນດຕິ?” “ຣາທະ, ຄວາມພໍໃຈ, ຄວາມກຳໜັດ, ຄວາມເພີດເພີນ, ຄວາມທະຍານຢາກ, ຄວາມເຂົ້າໄປຢຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ, ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ຄວາມປັກໃຈ ແລະ ອະນຸໄສ ໃດໆ ໃນຮູບ, ນີ້ຮຽກວ່າ ພະວະເນດຕິ. ຄວາມດັບແຫ່ງສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຄວາມດັບແຫ່ງພະວະເນດຕິ. ຄວາມພໍໃຈ, ຄວາມກຳໜັດ, ຄວາມເພີດເພີນ, ຄວາມທະຍານຢາກ, ຄວາມເຂົ້າໄປຢຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ, ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ຄວາມປັກໃຈ ແລະ ອະນຸໄສ ໃດໆ ໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ, ນີ້ຮຽກວ່າ ພະວະເນດຕິ. ຄວາມດັບແຫ່ງສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຄວາມດັບແຫ່ງພະວະເນດຕິ.” ສູດທີສາມ.
၄. ပရိညေယျသုတ္တံ
໔. ປະຣິນເຍຍຍະສູດ
၁၆၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အာယသ္မာ ရာဓော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
໑໖໓. ທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຣາທະ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ໄດ້ຕັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸຣາທະ ຜູ້ຫຼີກອອກໄປນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວນັ້ນ ດັ່ງນີ້ວ່າ -
‘‘ပရိညေယျေ စ, ရာဓ, ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ ပရိညဉ္စ ပရိညာတာဝိံ ပုဂ္ဂလဉ္စ. တံ သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမေ စ, ရာဓ, ပရိညေယျာ ဓမ္မာ? ရူပံ ခေါ, ရာဓ, ပရိညေယျော ဓမ္မော, ဝေဒနာ ပရိညေယျော ဓမ္မော, သညာ ပရိညေယျော ဓမ္မော, သင်္ခါရာ ပရိညေယျော ဓမ္မော, ဝိညာဏံ ပရိညေယျော ဓမ္မော. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ရာဓ, ပရိညေယျာ ဓမ္မာ. ကတမာ စ, ရာဓ, ပရိညာ? ယော ခေါ, ရာဓ, ရာဂက္ခယော ဒေါသက္ခယော မောဟက္ခယော – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဓ, ပရိညာ. ကတမော စ, ရာဓ, ပရိညာတာဝီ ပုဂ္ဂလော? ‘အရဟာ’တိဿ ဝစနီယံ. ယွာယံ အာယသ္မာ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဓ, ပရိညာတာဝီ ပုဂ္ဂလော’’တိ. စတုတ္ထံ.
“ຣາທະ, ເຮົາຈະສະແດງທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ຄວາມກຳນົດຮູ້ ແລະ ບຸກຄົນຜູ້ກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແກ່ເທີ. ຈົ່ງຟັງສິ່ງນັ້ນ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈະກ່າວ.” “ຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ” ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຣາທະ ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດແລ້ວ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຣາທະ, ທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ ຄືແນວໃດ? ຣາທະ, ຮູບ ເປັນທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ເວທະນາ ເປັນທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ສັນຍາ ເປັນທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ສັງຂານທັງຫຼາຍ ເປັນທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ວິນຍານ ເປັນທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້. ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ທັມທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້. ຣາທະ, ຄວາມກຳນົດຮູ້ ຄືແນວໃດ? ຣາທະ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງໂທສະ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງໂມຫະ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມກຳນົດຮູ້. ຣາທະ, ບຸກຄົນຜູ້ກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ຄືແນວໃດ? ພຶງກ່າວໄດ້ວ່າ ‘ພຣະອໍຣະຫັນ’. ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸໃດນີ້ ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້, ນີ້ຮຽກວ່າ ບຸກຄົນຜູ້ກຳນົດຮູ້ແລ້ວ.” ສູດທີສີ່.
၅. သမဏသုတ္တံ
໕. ສະມະນະສູດ
၁၆၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စိမေ, ရာဓ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယေ ဟိ ကေစိ, ရာဓ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ; န မေ တေ, ရာဓ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ, န စ ပန တေ အာယသ္မန္တော သာမညတ္ထံ ဝါ ဗြဟ္မညတ္ထံ ဝါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. ယေ စ ခေါ ကေစိ, ရာဓ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ; တေ ခေါ မေ, ရာဓ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု စေဝ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု စ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ[Pg.157], တေ စ ပနာယသ္မန္တော သာမညတ္ထဉ္စ ဗြဟ္မညတ္ထဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. ပဉ္စမံ.
໑໖໔. ທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ໄດ້ຕັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸຣາທະ ຜູ້ຫຼີກອອກໄປນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວນັ້ນ ດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຣາທະ, ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໕ ປະການ ຄືແນວໃດ? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ, ເວທະນູປາດານັກຂັນ, ສັນຍູປາດານັກຂັນ, ສັງຂາຣູປາດານັກຂັນ, ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ຣາທະ, ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້; ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນສະມະນະ ໃນໝູ່ສະມະນະ ທັງບໍ່ໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນພຣາມ ໃນໝູ່ພຣາມ, ແລະ ທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ຫຼື ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນພຣາມ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່. ຣາທະ, ສ່ວນສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້; ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນສະມະນະ ໃນໝູ່ສະມະນະ ແລະ ໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນພຣາມ ໃນໝູ່ພຣາມ, ແລະ ທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະ ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນພຣາມ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່.” ສູດທີຫ້າ.
၆. ဒုတိယသမဏသုတ္တံ
໖. ທຸຕິຍະສະມະນະສູດ
၁၆၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စိမေ, ရာဓ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယေ ဟိ ကေစိ, ရာဓ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ…ပေ… သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໑໖໕. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງວ່າ: “ດູກ່ອນຣາທະ, ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໕ ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື ຣູປູປາດານັກຂັນ...ເປ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ດູກ່ອນຣາທະ, ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້...ເປ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໖.
၇. သောတာပန္နသုတ္တံ
໗. ໂສຕາປັນນະສູດ
၁၆၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စိမေ, ရာဓ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယတော ခေါ, ရာဓ, အရိယသာဝကော ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဓ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. သတ္တမံ.
໑໖໖. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນข້າງໜຶ່ງວ່າ: “ດູກ່ອນຣາທະ, ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໕ ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື ຣູປູປາດານັກຂັນ...ເປ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ດູກ່ອນຣາທະ, ໃນກາລະໃດແລ ພຣະອະລິຍະສາວົກ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ດູກ່ອນຣາທະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີນວ່າ ເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີຄວາມບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທັມມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ທີ່ຈະຕຣັດຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໗.
၈. အရဟန္တသုတ္တံ
໘. ອະຣະຫັນຕະສູດ
၁၆၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စိမေ, ရာဓ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ. ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ယတော ခေါ, ရာဓ, ဘိက္ခု ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဓ, အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော’’တိ. အဋ္ဌမံ.
໑໖໗. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງວ່າ: “ດູກ່ອນຣາທະ, ອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໕ ປະການເປັນໄນໃດ? ຄື ຣູປູປາດານັກຂັນ...ເປ... ວິນຍານູປາດານັກຂັນ. ດູກ່ອນຣາທະ, ໃນກາລະໃດແລ ພິກຂຸຮູ້ແລ້ວຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ແລ້ວຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ດູກ່ອນຣາທະ, ພິກຂຸນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ມີອາສະວະສິ້ນແລ້ວ ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນແລ້ວ ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໘.
၉. ဆန္ဒရာဂသုတ္တံ
໙. ສັນທະຣາຄະສູດ
၁၆၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရူပေ ခေါ, ရာဓ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ, တံ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ရူပံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ဝေဒနာယ ယော [Pg.158] ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ, တံ ပဇဟထ. ဧဝံ သာ ဝေဒနာ ပဟီနာ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. သညာယ… သင်္ခါရေသု ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ, တံ ပဇဟထ. ဧဝံ တေ သင်္ခါရာ ပဟီနာ ဘဝိဿန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ဝိညာဏေ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ, တံ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ဝိညာဏံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ…ပေ… အနုပ္ပာဒဓမ္မ’’န္တိ. နဝမံ.
໑໖໘. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງວ່າ: “ດູກ່ອນຣາທະ, ຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ໃດໆ ໃນຮູບ, ທ່ານຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈເປັນຕົ້ນນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ຮູບນັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ໃດໆ ໃນເວທະນາ, ທ່ານຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈເປັນຕົ້ນນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ເວທະນານັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ໃດໆ, ທ່ານຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈເປັນຕົ້ນນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ໃນວິນຍານ ຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ໃດໆ, ທ່ານຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈເປັນຕົ້ນນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ວິນຍານນັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ...ເປ... ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໙.
၁၀. ဒုတိယဆန္ဒရာဂသုတ္တံ
໑໐. ທຸຕິຍະສັນທະຣາຄະສູດ
၁၆၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရူပေ ခေါ, ရာဓ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တေ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ရူပံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ဝေဒနာယ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တေ ပဇဟထ. ဧဝံ သာ ဝေဒနာ ပဟီနာ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. သညာယ… သင်္ခါရေသု ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တေ ပဇဟထ. ဧဝံ တေ သင်္ခါရာ ပဟီနာ ဘဝိဿန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ဝိညာဏေ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တေ ပဇဟထ. ဧဝံ တံ ဝိညာဏံ ပဟီနံ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မ’’န္တိ. ဒသမံ.
໑໖໙. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງວ່າ: “ດູກ່ອນຣາທະ, ຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໄປຫາ ຄວາມຍຶດໝັ້ນ ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ຄວາມຖືໝັ້ນ ແລະ ອະນຸໄສແຫ່ງຈິດໃດໆ ໃນຮູບ, ທ່ານຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈເປັນຕົ້ນນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ຮູບນັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໄປຫາ ຄວາມຍຶດໝັ້ນ ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ความຖືໝັ້ນ ແລະ ອະນຸໄສແຫ່ງຈິດໃດໆ ໃນເວທະນາ, ທ່ານຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈເປັນຕົ້ນນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ເວທະນານັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໄປຫາ ຄວາມຍຶດໝັ້ນ ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ຄວາມຖືໝັ້ນ ແລະ ອະນຸໄສແຫ່ງຈິດໃດໆ, ທ່ານຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈເປັນຕົ້ນນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ. ໃນວິນຍານ ຄວາມພໍໃຈ ຄວາມກຳໜັດ ຄວາມເພີດເພີນ ຄວາມທະຍານຢາກ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໄປຫາ ຄວາມຍຶດໝັ້ນ ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ຄວາມຖືໝັ້ນ ແລະ ອະນຸໄສແຫ່ງຈິດໃດໆ, ທ່ານຈົ່ງລະຄວາມພໍໃຈເປັນຕົ້ນນັ້ນເສຍ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ວິນຍານນັ້ນຈັກເປັນຂອງອັນທ່ານລະໄດ້ແລ້ວ ຕັດຮາກຂາດແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ເປັນເໝືອນຕໍຕານ ບໍ່ມີຢູ່ອີກ ມີຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນຕໍ່ໄປເປັນທັມມະດາ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໑໐.
ရာဓသံယုတ္တဿ ပဌမော ဝဂ္ဂေါ.
ວັກທຳອິດ ແຫ່ງຣາທະສັງຍຸດ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:
မာရော သတ္တော ဘဝနေတ္တိ, ပရိညေယျာ သမဏာ ဒုဝေ;
သောတာပန္နော အရဟာ စ, ဆန္ဒရာဂါပရေ ဒုဝေတိ.
ມາຣະສູດ, ສັດຕະສູດ, ພະວະເນດຕິສູດ, ປະຣິນເຍຍຍະສູດ, ສະມະນະສູດ ໒ ສູດ, ໂສຕາປັນນະສູດ, ອະຣະຫັນຕະສູດ, ແລະ ສັນທະຣາຄະສູດ ອີກ ໒ ສູດ ດັ່ງນີ້.
၂. ဒုတိယဝဂ္ဂေါ
໒. ທຸຕິຍະວັກ (ວັກທີ ໒)
၁. မာရသုတ္တံ
໑. ມາຣະສູດ
၁၇၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.159]. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘မာရော, မာရော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, ဘန္တေ, မာရော’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, မာရော, ဝေဒနာ မာရော, သညာ မာရော, သင်္ခါရာ မာရော, ဝိညာဏံ မာရော. ဧဝံ ပဿံ, ရာဓ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.
໑໗໐. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ມານ, ມານ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມານນັ້ນແມ່ນຫຍັງ?” “ດູກ່ອນຣາທະ, ຮູບແລເປັນມານ, ເວທະນາເປັນມານ, ສັນຍາເປັນມານ, ສັງຂານເປັນມານ, ວິນຍານເປັນມານ. ດູກ່ອນຣາທະ, ພຣະອະລິຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສົດັບແລ້ວ ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນຮູບ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນເວທະນາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນສັນຍາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນສັງຂານ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ. ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຢັ່ງຮູ້ວ່າ ‘ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ’. ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ‘ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ’” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໑.
၂. မာရဓမ္မသုတ္တံ
໒. ມາຣະທັມມະສູດ
၁၇၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘မာရဓမ္မော, မာရဓမ္မော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, ဘန္တေ, မာရဓမ္မော’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, မာရဓမ္မော, ဝေဒနာ မာရဓမ္မော, သညာ မာရဓမ္မော, သင်္ခါရာ မာရဓမ္မော, ဝိညာဏံ မာရဓမ္မော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒုတိယံ.
໑໗໑. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ທັມມະອັນເປັນມານ, ทັມມະອັນເປັນມານ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມມະອັນເປັນມານນັ້ນແມ່ນຫຍັງ?” “ດູກ່ອນຣາທະ, ຮູບແລເປັນທັມມະອັນເປັນມານ, ເວທະນາເປັນທັມມະອັນເປັນມານ, ສັນຍາເປັນທັມມະອັນເປັນມານ, ສັງຂານເປັນທັມມະອັນເປັນມານ, ວິນຍານເປັນທັມມະອັນເປັນມານ. ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້...ເປ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໒.
၃. အနိစ္စသုတ္တံ
໓. ອະນິດຈະສູດ
၁၇၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘အနိစ္စံ, အနိစ္စ’န္တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ, ဘန္တေ, အနိစ္စ’’န္တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, အနိစ္စံ, ဝေဒနာ အနိစ္စာ, သညာ အနိစ္စာ, သင်္ခါရာ အနိစ္စာ, ဝိညာဏံ အနိစ္စံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. တတိယံ.
໑໗໒. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ທ່ຽງ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ?” “ດູກ່ອນຣາທະ, ຮູບແລບໍ່ທ່ຽງ, ເວທະນາບໍ່ທ່ຽງ, ສັນຍາບໍ່ທ່ຽງ, ສັງຂານບໍ່ທ່ຽງ, ວິນຍານບໍ່ທ່ຽງ. ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້...ເປ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໓.
၄. အနိစ္စဓမ္မသုတ္တံ
໔. ອະນິດຈະທັມມະສູດ
၁၇၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘အနိစ္စဓမ္မော, အနိစ္စဓမ္မော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, ဘန္တေ, အနိစ္စဓမ္မော’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, အနိစ္စဓမ္မော, ဝေဒနာ အနိစ္စဓမ္မော, သညာ အနိစ္စဓမ္မော, သင်္ခါရာ အနိစ္စဓမ္မော, ဝိညာဏံ အနိစ္စဓမ္မော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. စတုတ္ထံ.
໑໗໓. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ທັມມະອັນບໍ່ທ່ຽງ, ທັມມະອັນບໍ່ທ່ຽງ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມມະອັນບໍ່ທ່ຽງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ?” “ດູກ່ອນຣາທະ, ຮູບແລເປັນທັມມະອັນບໍ່ທ່ຽງ, ເວທະນາເປັນທັມມະອັນບໍ່ທ່ຽງ, ສັນຍາເປັນທັມມະອັນບໍ່ທ່ຽງ, ສັງຂານເປັນທັມມະອັນບໍ່ທ່ຽງ, ວິນຍານເປັນທັມມະອັນບໍ່ທ່ຽງ. ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້...ເປ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໔.
၅. ဒုက္ခသုတ္တံ
໕. ທຸກຂະສູດ
၁၇၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.160]. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဒုက္ခံ, ဒုက္ခ’န္တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဒုက္ခ’’န္တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, ဒုက္ခံ, ဝေဒနာ ဒုက္ခာ, သညာ ဒုက္ခာ, သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ, ဝိညာဏံ ဒုက္ခံ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဉ္စမံ.
໑໗໔. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ເປັນທຸກ, ເປັນທຸກ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສິ່ງທີ່ເປັນທຸກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ?” “ດູກ່ອນຣາທະ, ຮູບແລເປັນທຸກ, ເວທະນາເປັນທຸກ, ສັນຍາເປັນທຸກ, ສັງຂານເປັນທຸກ, ວິນຍານເປັນທຸກ. ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້...ເປ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໕.
၆. ဒုက္ခဓမ္မသုတ္တံ
໖. ທຸກຂະທັມມະສູດ
၁၇၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဒုက္ခဓမ္မော, ဒုက္ခဓမ္မော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဒုက္ခဓမ္မော’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, ဒုက္ခဓမ္မော, ဝေဒနာ ဒုက္ခဓမ္မော, သညာ ဒုက္ခဓမ္မော, သင်္ခါရာ ဒုက္ခဓမ္မော, ဝိညာဏံ ဒုက္ခဓမ္မော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໑໗໕. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ທັມມະອັນເປັນທຸກ, ທັມມະອັນເປັນທຸກ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມມະອັນເປັນທຸກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ?” “ດູກ່ອນຣາທະ, ຮູບແລເປັນທັມມະອັນເປັນທຸກ, ເວທະນາເປັນທັມມະອັນເປັນທຸກ, ສັນຍາເປັນທັມມະອັນເປັນທຸກ, ສັງຂານເປັນທັມມະອັນເປັນທຸກ, ວິນຍານເປັນທັມມະອັນເປັນທຸກ. ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້...ເປ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໖.
၇. အနတ္တသုတ္တံ
໗. ອະນັດຕະສູດ
၁၇၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘အနတ္တာ, အနတ္တာ’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, ဘန္တေ, အနတ္တာ’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, အနတ္တာ, ဝေဒနာ အနတ္တာ, သညာ အနတ္တာ, သင်္ခါရာ အနတ္တာ, ဝိညာဏံ အနတ္တာ. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. သတ္တမံ.
໑໗໖. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ເປັນອະນັດຕາ, ເປັນອະນັດຕາ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສິ່ງທີ່ເປັນອະນັດຕານັ້ນແມ່ນຫຍັງ?” “ດູກ່ອນຣາທະ, ຮູບແລເປັນອະນັດຕາ, ເວທະນາເປັນອະນັດຕາ, ສັນຍາເປັນອະນັດຕາ, ສັງຂານເປັນອະນັດຕາ, ວິນຍານເປັນອະນັດຕາ. ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້...ເປ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໗.
၈. အနတ္တဓမ္မသုတ္တံ
໘. ອະນັດຕະທັມມະສູດ
၁၇၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘အနတ္တဓမ္မော, အနတ္တဓမ္မော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, ဘန္တေ, အနတ္တဓမ္မော’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, အနတ္တဓမ္မော, ဝေဒနာ အနတ္တဓမ္မော, သညာ အနတ္တဓမ္မော, သင်္ခါရာ အနတ္တဓမ္မော, ဝိညာဏံ အနတ္တဓမ္မော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
໑໗໗. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ທັມມະອັນເປັນອະນັດຕາ, ທັມມະອັນເປັນອະນັດຕາ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມມະອັນເປັນອະນັດຕານັ້ນແມ່ນຫຍັງ?” “ດູກ່ອນຣາທະ, ຮູບແລເປັນທັມມະອັນເປັນອະນັດຕາ, ເວທະນາເປັນທັມມະອັນເປັນອະນັດຕາ, ສັນຍາເປັນທັມມະອັນເປັນອະນັດຕາ, ສັງຂານເປັນທັມມະອັນເປັນອະນັດຕາ, ວິນຍານເປັນທັມມະອັນເປັນອະນັດຕາ. ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້...ເປ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໘.
၉.ခယဓမ္မသုတ္တံ
໙. ຂະຍະທັມມະສູດ
၁၇၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ခယဓမ္မော, ခယဓမ္မော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, ဘန္တေ, ခယဓမ္မော’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, ခယဓမ္မော, ဝေဒနာ ခယဓမ္မော, သညာ [Pg.161] ခယဓမ္မော, သင်္ခါရာ ခယဓမ္မော, ဝိညာဏံ ခယဓမ္မော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. နဝမံ.
໑໗໘. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ທັມມະມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດາ, ທັມມະມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດາ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ทັມມະມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດານັ້ນແມ່ນຫຍັງ?” “ດູກ່ອນຣາທະ, ຮູບແລເປັນທັມມະມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດາ, ເວທະນາເປັນທັມມະມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດາ, ສັນຍາເປັນທັມມະມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດາ, ສັງຂານເປັນທັມມະມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດາ, ວິນຍານເປັນທັມມະມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທັມມະດາ. ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້...ເປ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໙.
၁၀. ဝယဓမ္မသုတ္တံ
໑໐. ວະຍະທັມມະສູດ
၁၇၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘ဝယဓမ္မော, ဝယဓမ္မော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဝယဓမ္မော’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, ဝယဓမ္မော, ဝေဒနာ ဝယဓမ္မော, သညာ ဝယဓမ္မော, သင်္ခါရာ ဝယဓမ္မော, ဝိညာဏံ ဝယဓမ္မော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒသမံ.
໑໗໙. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຣາທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ວ່ານັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ທັມມະມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດາ, ທັມມະມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດາ’ ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມມະມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດານັ້ນແມ່ນຫຍັງ?” “ດູກ່ອນຣາທະ, ຮູບແລເປັນທັມມະມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດา, ເວທະນາເປັນທັມມະມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດา, ສັນຍາເປັນທັມມະມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດາ, ສັງຂານເປັນທັມມະມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດາ, ວິນຍານເປັນທັມມະມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທັມມະດາ. ເມື່ອເຫັນຢູ່ຢ່າງນີ້...ເປ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ ໑໐.
၁၁. သမုဒယဓမ္မသုတ္တံ
໑໑. ສະມຸທະຍະທັມມະສູດ
၁၈၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သမုဒယဓမ္မော, သမုဒယဓမ္မော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, ဘန္တေ, သမုဒယဓမ္မော’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, သမုဒယဓမ္မော, ဝေဒနာ သမုဒယဓမ္မော, သညာ သမုဒယဓမ္မော, သင်္ခါရာ သမုဒယဓမ္မော, ဝိညာဏံ သမုဒယဓမ္မော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဧကာဒသမံ.
໑໘໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ທ່ານພຣະຣາທະນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ, ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ' ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍ ເປັນສິ່ງທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ?" "ຣາທະ, ຮູບແລ້ວ ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ, ເວທະນາມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ, ສັນຍາມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ, ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ, ວິນຍານມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ. ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້...ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ." ສູດທີສິບເອັດ.
၁၂. နိရောဓဓမ္မသုတ္တံ
໑໒. ນິໂຣທະທັມມະສູດ
၁၈၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘နိရောဓဓမ္မော, နိရောဓဓမ္မော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ, ဘန္တေ, နိရောဓဓမ္မော’’တိ? ‘‘ရူပံ ခေါ, ရာဓ, နိရောဓဓမ္မော, ဝေဒနာ နိရောဓဓမ္မော, သညာ နိရောဓဓမ္မော, သင်္ခါရာ နိရောဓဓမ္မော, ဝိညာဏံ နိရောဓဓမ္မော. ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဒွါဒသမံ.
໑໘໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ທ່ານພຣະຣາທະນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ' ດັ່ງນີ້. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍ ເປັນສິ່ງທີ່ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ?" "ຣາທະ, ຮູບແລ້ວ ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະາ, ເວທະນາມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ສັນຍາມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ວິນຍານມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ. ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້...ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ... ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ." ສູດທີສິບສອງ.
ရာဓသံယုတ္တဿ ဒုတိယော ဝဂ္ဂေါ.
ວັກທີສອງ ແຫ່ງຣາທະສັງຍຸດ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
မာရော စ မာရဓမ္မော စ, အနိစ္စေန အပရေ ဒုဝေ;
ဒုက္ခေန စ ဒုဝေ ဝုတ္တာ, အနတ္တေန တထေဝ စ;
ခယဝယသမုဒယံ, နိရောဓဓမ္မေန ဒွါဒသာတိ.
ສູດວ່າດ້ວຍມາຣະ ໑, ມາຣະທັມມະ ໑, ສູດວ່າດ້ວຍອະນິດຈະອີກ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍທຸກຂະ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍອະນັດຕະ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍຂະຍະ ໑, ວະຍະ ໑, ສະມຸທະຍະ ໑, ແລະ ນິໂຣທະທັມມະ ໑ ລວມເປັນ ໑໒ ສູດ ດ້ວຍປະການສະນີ.
၃. အာယာစနဝဂ္ဂေါ
໓. ອາຢາຈະນະວັກ
၁-၁၁. မာရာဒိသုတ္တဧကာဒသကံ
໑-໑໑. ໝວດສິບເອັດສູດ ມີມາຣະສູດເປັນຕົ້ນ
၁၈၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.162]. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.
໑໘໒. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ທ່ານພຣະຣາທະນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນກະລຸນາໂປດແກ່ຂ້າພຣະອົງເຖີດ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງທັມໂດຍຫຍໍ້ແກ່ຂ້າພຣະອົງ, ເພື່ອຂ້າພຣະອົງໄດ້ຟັງທັມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈະໄດ້ເປັນຜູ້ຫຼີກອອກໄປຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວ (ໃນພຣະນິພານ) ຢູ່ເຖີດ."
‘‘ယော ခေါ, ရာဓ, မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ရာဓ, မာရော? ရူပံ ခေါ, ရာဓ, မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… သညာ မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… သင်္ခါရာ မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဝိညာဏံ မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ယော ခေါ, ရာဓ, မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.
"ຣາທະ, ສິ່ງໃດເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ. ຣາທະ, ກໍອັນໃດເລົ່າເປັນມາຣະ? ຣາທະ, ຮູບແລ້ວເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ... ສັນຍາເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ... ວິນຍານເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ... ຣາທະ, ສິ່ງໃດເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ."
၁၈၃. ယော ခေါ, ရာဓ, မာရဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ….
໑໘໓. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ; ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ... (ລະ)...
၁၈၄. ယံ ခေါ, ရာဓ, အနိစ္စံ…ပေ….
໑໘໔. ຣາທະ, ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ... (ລະ)...
၁၈၅. ယော ခေါ, ရာဓ, အနိစ္စဓမ္မော…ပေ….
໑໘໕. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງເປັນທຳມະດາ... (ລະ)...
၁၈၆. ယံ ခေါ, ရာဓ, ဒုက္ခံ…ပေ….
໑໘໖. ຣາທະ, ສິ່ງໃດເປັນທຸກ... (ລະ)...
၁၈၇. ယော ခေါ, ရာဓ, ဒုက္ခဓမ္မော…ပေ….
໑໘໗. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມເປັນທຸກເປັນທຳມະດາ... (ລະ)...
၁၈၈. ယော ခေါ, ရာဓ, အနတ္တာ…ပေ….
໑໘໘. ຣາທະ, ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ... (ລະ)...
၁၈၉. ယော [Pg.163] ခေါ, ရာဓ, အနတ္တဓမ္မော…ပေ….
໑໘໙. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມເປັນອະນັດຕາເປັນທຳມະດາ... (ລະ)...
၁၉၀. ယော ခေါ, ရာဓ, ခယဓမ္မော…ပေ….
໑໙໐. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ... (ລະ)...
၁၉၁. ယော ခေါ, ရာဓ, ဝယဓမ္မော…ပေ….
໑໙໑. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ... (ລະ)...
၁၉၂. ယော ခေါ, ရာဓ, သမုဒယဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ….
໑໙໒. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ; ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ... (ລະ)...
၁၂. နိရောဓဓမ္မသုတ္တံ
໑໒. ນິໂຣທະທັມມະສູດ
၁၉၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဓော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဓမ္မံ ဒေသေတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ.
໑໙໓. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ທ່ານພຣະຣາທະນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນກະລຸນາໂປດແກ່ຂ້າພຣະອົງເຖີດ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງທັມໂດຍຫຍໍ້ແກ່ຂ້າພຣະອົງ, ເພື່ອຂ້າພຣະອົງໄດ້ຟັງທັມຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈະໄດ້ເປັນຜູ້ຫຼີກອອກໄປຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວ (ໃນພຣະນິພານ) ຢູ່ເຖີດ."
‘‘ယော ခေါ, ရာဓ, နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ရာဓ, နိရောဓဓမ္မော? ရူပံ ခေါ, ရာဓ, နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဝေဒနာ နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… သညာ နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… သင်္ခါရာ နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဝိညာဏံ နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ယော ခေါ, ရာဓ, နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.
"ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ; ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ. ຣາທະ, ກໍອັນໃດເລົ່າມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ? ຣາທະ, ຮູບແລ້ວມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ... ເວທະນາມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນເວທະນານັ້ນ... ສັນຍາມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນສັນຍານັ້ນ... ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນສັງຂານນັ້ນ... ວິນຍານມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ... ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ; ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ."
အာယာစနဝဂ္ဂေါ တတိယော.
ອາຢາຈະນະວັກ ທີສາມ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
မာရော စ မာရဓမ္မော စ, အနိစ္စေန အပရေ ဒုဝေ;
ဒုက္ခေန စ ဒုဝေ ဝုတ္တာ, အနတ္တေန တထေဝ စ;
ခယဝယသမုဒယံ, နိရောဓဓမ္မေန ဒွါဒသာတိ.
ສູດວ່າດ້ວຍມາຣະ ໑, ມາຣະທັມມະ ໑, ສູດວ່າດ້ວຍອະນິດຈະອີກ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍທຸກຂະ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍອະນັດຕະ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍຂະຍະ ໑, ວະຍະ ໑, ສະມຸທະຍະ ໑, ແລະ ນິໂຣທະທັມມະ ໑ ລວມເປັນ ໑໒ ສູດ ດ້ວຍປະການສະນີ.
၄. ဥပနိသိန္နဝဂ္ဂေါ
໔. ອຸປະນິສິນນະວັກ
၁-၁၁. မာရာဒိသုတ္တဧကာဒသကံ
໑-໑໑. ໝວດສິບເອັດສູດ ມີມາຣະສູດເປັນຕົ້ນ
၁၉၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.164]. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယော ခေါ, ရာဓ, မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ရာဓ, မာရော? ရူပံ ခေါ, ရာဓ, မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ဝိညာဏံ မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော…ပေ… ယော ခေါ, ရာဓ, မာရော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.
໑໙໔. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບທ່ານພຣະຣາທະ ຜູ້ຫຼັກນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຣາທະ, ສິ່ງໃດເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ. ຣາທະ, ກໍອັນໃດເລົ່າເປັນມາຣະ? ຣາທະ, ຮູບແລ້ວເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນຮູບນັ້ນ... ວິນຍານເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈໃນວິນຍານນັ້ນ... ຣາທະ, ສິ່ງໃດເປັນມາຣະ, ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ."
၁၉၅. ယော ခေါ, ရာဓ, မာရဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ….
໑໙໕. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ; ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ... (ລະ)...
၁၉၆. ယံ ခေါ, ရာဓ, အနိစ္စံ…ပေ….
໑໙໖. ຣາທະ, ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ... (ລະ)...
၁၉၇. ယော ခေါ, ရာဓ, အနိစ္စဓမ္မော…ပေ….
໑໙໗. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງເປັນທຳມະດາ... (ລະ)...
၁၉၈. ယံ ခေါ, ရာဓ, ဒုက္ခံ…ပေ….
໑໙໘. ຣາທະ, ສິ່ງໃດເປັນທຸກ... (ລະ)...
၁၉၉. ယော ခေါ, ရာဓ, ဒုက္ခဓမ္မော…ပေ….
໑໙໙. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມເປັນທຸກເປັນທຳມະດາ... (ລະ)...
၂၀၀. ယော ခေါ, ရာဓ, အနတ္တာ…ပေ….
໒໐໐. ຣາທະ, ສິ່ງໃດເປັນອະນັດຕາ... (ລະ)...
၂၀၁. ယော ခေါ, ရာဓ, အနတ္တဓမ္မော…ပေ….
໒໐໑. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມເປັນອະນັດຕາເປັນທຳມະດາ... (ລະ)...
၂၀၂. ယော ခေါ, ရာဓ, ခယဓမ္မော…ပေ….
໒໐໒. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ... (ລະ)...
၂၀၃. ယော ခေါ, ရာဓ, ဝယဓမ္မော…ပေ….
໒໐໓. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ... (ລະ)...
၂၀၄. ယော ခေါ, ရာဓ, သမုဒယဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော…ပေ….
໒໐໔. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ; ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ... (ລະ)...
၁၂. နိရောဓဓမ္မသုတ္တံ
໑໒. ນິໂຣທະທັມມະສູດ
၂၀၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယော ခေါ, ရာဓ, နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ကော စ, ရာဓ, နိရောဓဓမ္မော? ရူပံ [Pg.165] ခေါ, ရာဓ, နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ဝေဒနာ…ပေ… သညာ…ပေ… သင်္ခါရာ…ပေ… ဝိညာဏံ နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော. ယော ခေါ, ရာဓ, နိရောဓဓမ္မော; တတြ တေ ဆန္ဒော ပဟာတဗ္ဗော, ရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော, ဆန္ဒရာဂေါ ပဟာတဗ္ဗော’’တိ.
໒໐໕. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບທ່ານພຣະຣາທະ ຜູ້ຫຼັກນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ; ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະความກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ. ຣາທະ, ກໍອັນໃດເລົ່າມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ? ຣາທະ, ຮູບແລ້ວມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ; ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນຮູບນັ້ນ. ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ; ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນວິນຍານນັ້ນ. ຣາທະ, ສິ່ງໃດມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ; ເທີງຄວນລະຄວາມພໍໃຈ, ຄວນລະຄວາມກຳໜັດ, ຄວນລະຄວາມພໍໃຈແລະຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງນັ້ນ."
ဥပနိသိန္နဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော.
ອຸປະນິສິນນະວັກ ທີສີ່ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
မာရော စ မာရဓမ္မော စ, အနိစ္စေန အပရေ ဒုဝေ;
ဒုက္ခေန စ ဒုဝေ ဝုတ္တာ, အနတ္တေန တထေဝ စ;
ခယဝယသမုဒယံ, နိရောဓဓမ္မေန ဒွါဒသာတိ.
ສູດວ່າດ້ວຍມາຣະ ໑, ມາຣະທັມມະ ໑, ສູດວ່າດ້ວຍອະນິດຈະອີກ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍທຸກຂະ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍອະນັດຕະ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍຂະຍະ ໑, ວະຍະ ໑, ສະມຸທະຍະ ໑, ແລະ ນິໂຣທະທັມມະ ໑ ລວມເປັນ ໑໒ ສູດ ດ້ວຍປະການສະນີ.
ရာဓသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ຣາທະສັງຍຸດ ບໍລິບູນແລ້ວ.
၃. ဒိဋ္ဌိသံယုတ္တံ
໓. ທິດຖິສັງຍຸດ
၁. သောတာပတ္တိဝဂ္ဂေါ
໑. ໂສຕາປັດຕິວັກ
၁. ဝါတသုတ္တံ
໑. ວາຕະສູດ
၂၀၆. ဧကံ [Pg.166] သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ ဝါ အပေန္တိ ဝါ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ?
໒໐໖. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ນະ ທີ່ນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ, ເພາະຍຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ສະຕີມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ຄອດບຸດ, ພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ແຕ່ຕັ້ງຢູ່ຄົງທີ່ດັ່ງເສົາຫີນ' ດັ່ງນີ້?"
‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဘဂဝံနေတ္တိကာ ဘဂဝံပဋိသရဏာ. သာဓု ဝတ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တညေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທັມທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພຣະອົງມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນຮາກຖານ, ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນຜູ້ນຳ, ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນທີ່ເພິ່ງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເປັນການດີແທ້ໆ ຂໍເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາສິດນີ້ຈົ່ງແຈ່ມແຈ້ງແກ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖີດ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ຟັງຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈະໄດ້ຈົດຈຳໄວ້." "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເທີງຈົ່ງຟັງ, ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ, ເຮົາຈະກ່າວ." ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: "ຢ່າງນັ້ນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ:
‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ ဝါ အပေန္တိ ဝါ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ ဝါ အပေန္တိ ဝါ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ ဝါ အပေန္တိ ဝါ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຍຶດໝັ້ນຮູບ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ສະຕີມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ຄອດບຸດ, ພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ແຕ່ຕັ້ງຢູ່ຄົງທີ່ດັ່ງເສົາຫີນ' ດັ່ງນີ້. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຍຶດໝັ້ນວິນຍານ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ສະຕີມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ຄອດບຸດ, ພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ແຕ່ຕັ້ງຢູ່ຄົງທີ່ດັ່ງເສົາຫີນ' ດັ່ງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທີງທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນໄກ? ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກເລົ່າ?" "ເປັນທຸກ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືວ່າ: 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ສະຕີມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ຄອດບຸດ, ພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ແຕ່ຕັ້ງຢູ່ຄົງທີ່ດັ່ງເສົາຫີນ' ດັ່ງນີ້?" "ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ."
‘‘ဝေဒနာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ… ‘‘သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ [Pg.167] ဝါ အပေန္တိ ဝါ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ ဝါ အပေန္တိ ဝါ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
"ເວທະນາທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກເລົ່າ?" "ເປັນທຸກ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືວ່າ: 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ສະຕີມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ຄອດບຸດ, ພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ແຕ່ຕັ້ງຢູ່ຄົງທີ່ດັ່ງເສົາຫີນ' ດັ່ງນີ້?" "ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ." "ແມ່ນແຕ່ສິ່ງໃດທີ່ເຫັນແລ້ວ, ໄດ້ຍິນແລ້ວ, ຮູ້ສຶກແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ບັນລຸແລ້ວ, ສະແຫວງຫາແລ້ວ, ຕຣຶກຕຣອງແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກຫຼືເປັນສຸກເລົ່າ?" "ເປັນທຸກ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ." "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນແລ້ວ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືວ່າ: 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ສະຕີມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ຄອດບຸດ, ພຣະຈັນແລະພຣະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ແຕ່ຕັ້ງຢູ່ຄົງທີ່ດັ່ງເສົາຫີນ' ດັ່ງນີ້?" "ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ."
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခသမုဒယေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခနိရောဓေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. ပဌမံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອໃດແລ ຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງ 6 ເຫຼົ່ານີ້ ອັນອະລິຍະສາວົກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກສະມຸໄທກໍລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກນິໂລດກໍລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາກໍລະໄດ້ແລ້ວ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພະໂសດາບັນ, ມີຄວາມບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ, ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ມີຄວາມຕັດສະຮູ້ເປັນເບື້ອງໜ້າ.” ສູດທີ 1.
၂. ဧတံမမသုတ္တံ
໒. ເອຕັງມະມະສູດ
၂၀၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ … သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ.
໒໐໗. ທີ່ພະນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ສິ່ງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’?” “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ຯລຯ...” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ສິ່ງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ສິ່ງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ກໍຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ສິ່ງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ข້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ແມ່ນແຕ່ສິ່ງໃດທີ່ເຫັນແລ້ວ, ໄດ້ຍິນແລ້ວ, ຮູ້ສຶກແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ບັນລຸແລ້ວ, ສະແຫວງຫາແລ້ວ, ຕຶກຕອງແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ສິ່ງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.
‘‘ယတော [Pg.168] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. ဒုတိယံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອໃດແລ ຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງ 6 ເຫຼົ່ານີ້ ອັນອະລິຍະສາວົກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ...ຯລຯ... ຄວາມສົງໄສໃນທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕิປະທາກໍລະໄດ້ແລ້ວ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພະໂសດາບັນ, ມີຄວາມບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ, ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ມີຄວາມຕັດສະຮູ້ເປັນເບື້ອງໜ້າ.” ສູດທີ 2.
၃. သောအတ္တာသုတ္တံ
໓. ໂສອັດຕາສູດ
၂၀၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သော အတ္တာ, သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ….
໒໐໘. ທີ່ພະນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ ກໍຄືໂລກນັ້ນ, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ຍັ່ງຍືນ, ສະຖາວອນ, ມີຄວາມບໍ່ແປປວນເປັນທຳມະດາ’?” “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ຯລຯ...”
‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သော အတ္တာ, သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သော အတ္တာ, သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’’’တိ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ ກໍຄືໂລກນັ້ນ, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ຍັ່ງຍືນ, ສະຖາວອນ, ມີຄວາມບໍ່ແປປວນເປັນທຳມະດາ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ ກໍຄືໂລກນັ້ນ, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ຍັ່ງຍືນ, ສະຖາວອນ, ມີຄວາມບໍ່ແປປວນເປັນທຳມະດາ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ ဘန္တေ’’…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘သော အတ္တာ…ပေ… အဝိပရိဏာမဓမ္မော’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘သော အတ္တာ…ပေ… အဝိပရိဏာမဓမ္မော’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘သော အတ္တာ, သော လောကော, သော ပေစ္စ ဘဝိဿာမိ နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ກໍຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນຮູບນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ...ຯລຯ... ມີຄວາມບໍ່ແປປວນເປັນທຳມະດາ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ກໍຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ...ຯລຯ... ມີຄວາມບໍ່ແປປວນເປັນທຳມະດາ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ແມ່ນແຕ່ສິ່ງໃດທີ່ເຫັນແລ້ວ, ໄດ້ຍິນແລ້ວ, ຮູ້ສຶກແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ບັນລຸແລ້ວ, ສະແຫວງຫາແລ້ວ, ຕຶກຕອງແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ກໍຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຕົວຕົນນັ້ນ ກໍຄືໂລກນັ້ນ, ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ຍັ່ງຍືນ, ສະຖາວອນ, ມີຄວາມບໍ່ແປປວນເປັນທຳມະດາ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. တတိယံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອໃດແລ ຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງ 6 ເຫຼົ່ານີ້ ອັນອະລິຍะສາວົກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ...ຯລຯ... ຄວາມສົງໄສໃນທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາກໍລະໄດ້ແລ້ວ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພະໂសດາບັນ, ມີຄວາມບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ, ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, มีຄວາມຕັດສະຮູ້ເປັນເບື້ອງໜ້າ.” ສູດທີ 3.
၄. နောစမေသိယာသုတ္တံ
໔. ໂນຈະເມສິຍາສູດ
၂၀၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.169]. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ….
໒໐໙. ທີ່ພະນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອັນໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈະບໍ່ມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’?” “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ຯລຯ...”
‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’’’တိ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈະບໍ່ມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈະບໍ່ມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နော စဿံ, နော စ မေ သိယာ, နာဘဝိဿ, န မေ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ກໍຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນຮູບນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈະບໍ່ມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ກໍຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈະບໍ່ມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ແມ່ນແຕ່ສິ່ງໃດທີ່ເຫັນແລ້ວ, ໄດ້ຍິນແລ້ວ, ຮູ້ສຶກແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ບັນລຸແລ້ວ, ສະແຫວງຫາແລ້ວ, ຕຶກຕອງແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ກໍຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ຖ້າເຮົາບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈະບໍ່ມີ; ເຮົາຈັກບໍ່ມີ, ຂອງເຮົາກໍຈັກບໍ່ມີ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. စတုတ္ထံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອໃດແລ ຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງ 6 ເຫຼົ່ານີ້ ອັນອະລິຍະສາວົກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ...ຯລຯ... ຄວາມສົງໄສໃນທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາກໍລະໄດ້ແລ້ວ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພະໂសດາບັນ, ມີຄວາມບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ, ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້, ມີຄວາມຕັດສະຮູ້ເປັນເບື້ອງໜ້າ.” ສູດທີ 4.
၅. နတ္ထိဒိန္နသုတ္တံ
໕. ນັດຖິດິນນະສູດ
၂၁၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော; နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ; နတ္ထိ လောကေ [Pg.170] သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တိ. စာတုမဟာဘူတိကော အယံ ပုရိသော ယဒါ ကာလင်္ကရောတိ ပထဝီ ပထဝီကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာပေါ အာပေါကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, တေဇော တေဇောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, ဝါယော ဝါယောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ. အာကာသံ ဣန္ဒြိယာနိ သင်္ကမန္တိ. အာသန္ဒိပဉ္စမာ ပုရိသာ မတံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တိ. ယာဝ အာဠာဟနာ ပဒါနိ ပညာယန္တိ. ကာပေါတကာနိ အဋ္ဌီနိ ဘဝန္တိ. ဘဿန္တာ အာဟုတိယော. ဒတ္တုပညတ္တံ ယဒိဒံ ဒါနံ. တေသံ တုစ္ဆံ မုသာ ဝိလာပေါ ယေ ကေစိ အတ္ထိကဝါဒံ ဝဒန္တိ. ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’’’တိ.
໒໑໐. ທີ່ພະນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສອันໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ທານທີ່ໃຫ້ແລ້ວບໍ່ມີຜົນ, ການບູຊາໃຫຍ່ບໍ່ມີຜົນ, ການບູຊານ້ອຍບໍ່ມີຜົນ, ຜົນວິບາກຂອງກຳທີ່ເຮັດດີເຮັດຊົ່ວບໍ່ມີ; ໂລກນີ້ບໍ່ມີ, ໂລກໜ້າບໍ່ມີ, ຄຸນຂອງມານດาບໍ່ມີ, ຄຸນຂອງບິດາບໍ່ມີ, ສັດທີ່ຜຸດເກີດ (ໂອປະປาຕິກະ) ບໍ່ມີ; ສະມະນະພາມຜູ້ປະຕິບັດດີ ປະຕິບັດຊອບ ຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງແລ້ວປະກາດໃຫ້ຜູ້ອື່ນຮູ້ ກໍບໍ່ມີໃນໂລກ. ຄົນເຮົານີ້ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບ 4, ເມື່ອຕາຍໄປ ທາດດິນກໍກັບຄືນໄປສູ່ກອງດິນ, ທາດນ້ຳກໍກັບຄືນໄປສູ່ກອງນ້ຳ, ທາດໄຟກໍກັບຄືນໄປສູ່ກອງໄຟ, ທາດລົມກໍກັບຄືນໄປສູ່ກອງລົມ. ອິນຊີທັງຫຼາຍຍ່ອມເລື່ອນລອຍໄປສູ່ອາກາດ. ຄົນທັງຫຼາຍມີແຄ່ (ຕຽງນອນຄົນຕາຍ) ເປັນທີ 5 ຍ່ອມຫາມສົບຄົນຕາຍໄປ. ບົດສັນລະເສີນຄຸນຍ່ອມມີໄປຈົນເຖິງປ່າຊ້າ. ກະດູກທັງຫຼາຍກາຍເປັນສີຂາວຄືນົກກາງແກ. ເຄື່ອງບູຊາທັງຫຼາຍມີຂີ້ເຖົ່າເປັນທີ່ສຸດ. ທານນີ້ມີແຕ່ຄົນໂງ່ບັນຍັດໄວ້. ຄຳເວົ້າຂອງຄົນບາງພວກທີ່ກ່າວວ່າ ມີ (ຜົນທານເປັນຕົ້ນ) ນັ້ນ ເປັນຄຳຫວ່າງເປົ່າ, ເປັນຄຳຕົວະ, ເປັນຄຳເພີ້ຝັນ. ທັງຄົນໂງ່ແລະຄົນສະຫຼາດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກສະຫຼາຍ ຍ່ອມຂາດສູນ, ພິນາດໄປ, ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີອີກ’?” “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ຯລຯ...” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ທານທີ່ໃຫ້ແລ້ວບໍ່ມີຜົນ, ການບູຊາໃຫຍ່ບໍ່ມີຜົນ...ຯລຯ... ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກສະຫຼາຍ ຍ່ອມຂາດສູນ, ພິນາດໄປ, ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີອີກ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ທານທີ່ໃຫ້ແລ້ວບໍ່ມີຜົນ, ການບູຊາໃຫຍ່ບໍ່ມີຜົນ...ຯລຯ... ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກສະຫຼາຍ ຍ່ອມຂາດສູນ, ພິນາດໄປ, ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີອີກ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ယေ ကေစိ အတ္ထိကဝါဒံ ဝဒန္တိ; ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ກໍຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນຮູບນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ທານທີ່ໃຫ້ແລ້ວບໍ່ມີຜົນ, การບູຊາໃຫຍ່ບໍ່ມີຜົນ...ຯລຯ... ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກສະຫຼາຍ ຍ່ອມຂາດສູນ, ພິນາດໄປ, ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີອີກ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ກໍຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນວິນຍານນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ທານທີ່ໃຫ້ແລ້ວບໍ່ມີຜົນ, ການບູຊາໃຫຍ່ບໍ່ມີຜົນ...ຯລຯ... ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກສະຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ມີອີກ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ແມ່ນແຕ່ສິ່ງໃດທີ່ເຫັນແລ້ວ, ໄດ້ຍິນແລ້ວ, ຮູ້ສຶກແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ບັນລຸແລ້ວ, ສະແຫວງຫາແລ້ວ, ຕຶກຕອງແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ຯລຯ... “ກໍຖ້າບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ທິດຖິຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ທານທີ່ໃຫ້ແລ້ວບໍ່ມີຜົນ, ການບູຊາໃຫຍ່ບໍ່ມີຜົນ...ຯລຯ... ພວກໃດກໍຕາມທີ່ກ່າວວ່າ ມີ (ຜົນທານເປັນຕົ້ນ); ທັງຄົນໂງ່ແລະຄົນສະຫຼາດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກສະຫຼາຍ ຍ່ອມຂາດສູນ, ພິນາດໄປ, ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີອີກ’?” “ບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ [Pg.171] ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. ပဉ္စမံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດແລ ພະອະລິຍະສາວົກລະຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງ 6 ເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ແລ້ວ, ລະຄວາມສົງໄສໃນທຸກໄດ້ແລ້ວ... ລະຄວາມສົງໄສໃນທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກໄດ້ແລ້ວ—ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພະໂສດາບັນ ມີຄວາມບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ຈະໄດ້ຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ.” ຈົບສູດທີ 5.
၆. ကရောတောသုတ္တံ
໖. ກະໂຣໂຕສູດ
၂၁၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ကရောတော ကာရယတော ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော ပစတော ပါစာပယတော သောစတော သောစာပယတော ကိလမတော ကိလမာပယတော ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော ပါဏမတိပါတယတော အဒိန္နံ အာဒိယတော သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော နိလ္လောပံ ဟရတော ဧကာဂါရိကံ ကရောတော ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော မုသာ ဘဏတော ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကမံသခလံ ဧကမံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏံ စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ; ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပါစေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရံ စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ; ဒဒန္တော ဒါပေန္တော ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’’’တိ. ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ကရောတော ကာရယတော…ပေ… နတ္ထိ ပုညံ နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ကရောတော ကာရယတော…ပေ… နတ္ထိ ပုညံ နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’’’တိ.
໒໑໑. ຕົ້ນເຫດຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສອັນໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ທິດຖິແນວນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ—‘ເມື່ອບຸກຄົນເຮັດເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດ, ຕັດເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນຕັດ, ບຽດບຽນເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນບຽດບຽນ, ເຮັດໃຫ້ເສົ້າໂສກເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດໃຫ້ເສົ້າໂສກ, ເຮັດໃຫ້ລຳບາກເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດໃຫ້ລຳບາກ, ຫວັ່ນໄຫວເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດໃຫ້ຫວັ່ນໄຫວ, ຂ້າສັດ, ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຂົາບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ປຸ້ນເຮືອນ, ປຸ້ນຊັບ, ຍ່ອງເບົາ, ດັກປຸ້ນຕາມທາງ, ຜິດປະເວນີໃນເມຍຄົນອື່ນ, ເວົ້າຕົວະ—ເມື່ອເຮັດຢູ່ແນວນີ້ ກໍບໍ່ຊື່ວ່າເຮັດບາບ. ເຖິງແມ່ນວ່າ ບຸກຄົນຈະເອົາກົງຈັກທີ່ມີຄົມຄືມີດແຖ ເຮັດໃຫ້ສັດທັງຫຼາຍໃນແຜ່ນດິນນີ້ ກາຍເປັນກອງເນື້ອອັນດຽວກັນ ເປັນມວນເນື້ອອັນດຽວກັນ, ບາບທີ່ມີສິ່ງນັ້ນເປັນເຫດກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບາບກໍບໍ່ມີ. ເຖິງແມ່ນວ່າ ບຸກຄົນຈະໄປຕາມຝັ່ງທາງໃຕ້ແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ຂ້າເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນຂ້າ, ຕັດເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນຕັດ, ບຽດບຽນເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນບຽດບຽນ, ບາບທີ່ມີສິ່ງນັ້ນເປັນເຫດກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບາບກໍບໍ່ມີ. ເຖິງແມ່ນວ່າ ບຸກຄົນຈະໄປຕາມຝັ່ງທາງເໜືອແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ໃຫ້ທານເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນໃຫ້ທານ, ບູຊາຍັນເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນບູຊາຍັນ, ບຸນທີ່ມີສິ່ງນັ້ນເປັນເຫດກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ. ເພາະການໃຫ້ທານ, ເພາະການຂົ່ມໃຈ, ເພາະການສຳລວມລະວັງ, ເພາະການເວົ້າຄຳຈິງ, ບຸນກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ’? ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູບມີຢູ່ ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ເພາະປັກໃຈໃນຮູບ ທິດຖິແນວນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ—‘ເມື່ອບຸກຄົນເຮັດເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດ... ບຸນກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່ ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ເພາະປັກໃຈໃນວິນຍານ ທິດຖິແນວນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ—‘ເມື່ອບຸກຄົນເຮັດເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດ... ບຸນກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘ကရောတော…ပေ… နတ္ထိ ပုညံ နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘ကရောတော ကာရယတော [Pg.172] …ပေ… နတ္ထိ ပုညံ နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘ကရောတော ကာရယတော…ပေ… နတ္ထိ ပုညံ နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີຈະເຂົ້າໃຈຄວາມຂໍ້ນີ້ວ່າແນວໃດ ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ເມື່ອບໍ່ຢຶດໝັ້ນໃນຮູບນັ້ນ ທິດຖິແນວນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ—‘ເມື່ອບຸກຄົນເຮັດເອງ... ບຸນກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ’?” “ຂໍ້ນັ້ນເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ເມື່ອບໍ່ຢຶດໝັ້ນໃນວິນຍານນັ້ນ ທິດຖິແນວນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ—‘ເມື່ອບຸກຄົນເຮັດເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດ... ບຸນກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ’?” “ຂໍ້ນັ້ນເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ແມ່ນແຕ່ສິ່ງທີ່ເຫັນ, ໄດ້ຍິນ, ຮູ້ສຶກ, ຮັບຮູ້, ບັນລຸ, ສະແຫວງຫາ, ແລະ ໄຕ່ຕອງດ້ວຍໃຈ, ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ເມື່ອບໍ່ຢຶດໝັ້ນໃນສິ່ງນັ້ນ ທິດຖິແນວນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ—‘ເມື່ອບຸກຄົນເຮັດເອງ ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນເຮັດ... ບຸນກໍບໍ່ມີ, ຄວາມມາເຖິງແຫ່ງບຸນກໍບໍ່ມີ’?” “ຂໍ້ນັ້ນເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດແລ ພະອະລິຍະສາວົກລະຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງ 6 ເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ແລ້ວ, ລະຄວາມສົງໄສໃນທຸກໄດ້ແລ້ວ... ລະຄວາມສົງໄສໃນທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກໄດ້ແລ້ວ—ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພະໂສດາບັນ ມີຄວາມບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ຈະໄດ້ຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ.” ຈົບສູດທີ 6.
၇. ဟေတုသုတ္တံ
໗. ເຫຕຸສູດ
၂၁၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ. အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ. အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. နတ္ထိ ဗလံ နတ္ထိ ဝီရိယံ နတ္ထိ ပုရိသထာမော နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော. သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသင်္ဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော…ပေ… သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော…ပေ… သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’’’တိ.
໒໑໒. ຕົ້ນເຫດຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສອັນໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ທິດຖິແນວນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ—‘ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມເສົ້າໝອງຂອງສັດທັງຫຼາຍ; ສັດທັງຫຼາຍເສົ້າໝອງເອງ ໂດຍບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ. ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ; ສັດທັງຫຼາຍບໍລິສຸດເອງ ໂດຍບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ. ບໍ່ມີກຳລັງ, ບໍ່ມີຄວາມພຽນ, ບໍ່ມີຄວາມສາມາດຂອງບຸກຄົນ, ບໍ່ມີຄວາມບາກບັ່ນຂອງບຸກຄົນ. ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ, ສິ່ງມີຊີວິດທັງຫຼາຍທັງປວງ, ພູດທັງຫຼາຍທັງປວງ, ຊີວະທັງຫຼາຍທັງປວງ ລ້ວນແຕ່ບໍ່ມີອຳນາດ, ບໍ່ມີກຳລັງ, ບໍ່ມີຄວາມພຽນ, ຖືກກຳນົດດ້ວຍໂຊກຊະຕາ (ນິຍະຕິ), ຄວາມປະຈວບເໝາະ (ສັງຄະຕິ), ແລະ ສະພາວະທຳມະຊາດ (ພາວະ), ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກໃນກຳເນີດທັງ 6 ຊັ້ນ’? ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູບມີຢູ່ ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ເພາະປັກໃຈໃນຮູບ ທິດຖິແນວນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ—‘ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ... ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກໃນກຳເນີດທັງ 6 ຊັ້ນ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່ ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ເພາະປັກໃຈໃນວິນຍານ ທິດຖິແນວນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ—‘ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ... ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກໃນກຳເນີດທັງ 6 ຊັ້ນ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော…ပေ… သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော…ပေ… သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နတ္ထိ ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော…ပေ… သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີຈະເຂົ້າໃຈຄວາມຂໍ້ນີ້ວ່າແນວໃດ ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ເມື່ອບໍ່ຢຶດໝັ້ນໃນຮູບນັ້ນ ທິດຖິແນວນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ—‘ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ... ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກໃນກຳເນີດທັງ 6 ຊັ້ນ’?” “ຂໍ້ນັ້ນເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ເມື່ອບໍ່ຢຶດໝັ້ນໃນວິນຍານນັ້ນ ທິດຖິແນວນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ—‘ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ... ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກໃນກຳເນີດທັງ 6 ຊັ້ນ’?” “ຂໍ້ນັ້ນເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ແມ່ນແຕ່ສິ່ງທີ່ເຫັນ, ໄດ້ຍິນ, ຮູ້ສຶກ, ຮັບຮູ້, ບັນລຸ, ສະແຫວງຫາ, ແລະ ໄຕ່ຕອງດ້ວຍໃຈ, ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ເມື່ອບໍ່ຢຶດໝັ້ນໃນສິ່ງນັ້ນ ທິດຖິແນວນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ—‘ບໍ່ມີເຫດ ບໍ່ມີປັດໄຈ... ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກໃນກຳເນີດທັງ 6 ຊັ້ນ’?” “ຂໍ້ນັ້ນເປັນໄປບໍ່ໄດ້ເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.
‘‘ယတော [Pg.173] ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ …ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. သတ္တမံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດແລ ພະອະລິຍະສາວົກລະຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງ 6 ເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ແລ້ວ, ລະຄວາມສົງໄສໃນທຸກໄດ້ແລ້ວ... ລະຄວາມສົງໄສໃນທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກໄດ້ແລ້ວ—ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພະໂສດາບັນ ມີຄວາມບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ຈະໄດ້ຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ.” ຈົບສູດທີ 7.
၈. မဟာဒိဋ္ဌိသုတ္တံ
໘. ມະຫາທິດຖິສູດ
၂၁၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သတ္တိမေ ကာယာ အကဋာ, အကဋဝိဓာ, အနိမ္မိတာ, အနိမ္မာတာ, ဝဉ္ဈာ, ကူဋဋ္ဌာ, ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ; တေ န ဣဉ္ဇန္တိ, န ဝိပရိဏမန္တိ, န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ; နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. ကတမေ သတ္တ? ပထဝီကာယော, အာပေါကာယော, တေဇောကာယော, ဝါယောကာယော, သုခေ, ဒုက္ခေ, ဇီဝေ သတ္တမေ. ဣမေ သတ္တ ကာယာ အကဋာ, အကဋဝိဓာ, အနိမ္မိတာ, အနိမ္မာတာ, ဝဉ္ဈာ, ကူဋဋ္ဌာ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ; တေ န ဣဉ္ဇန္တိ, န ဝိပရိဏမန္တိ, န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ; နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. ယောပိ တိဏှေန သတ္ထေန သီသံ ဆိန္ဒတိ, န သောပိ ကဉ္စိ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ; သတ္တန္နံတွေဝ ကာယာနမန္တရေန သတ္ထံ ဝိဝရမနုပဝိသတိ. စုဒ္ဒသ ခေါ ပနိမာနိ ယောနိပမုခသတသဟဿာနိ သဋ္ဌိ စ သတာနိ ဆ စ သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မုနော သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မာနိ, တီဏိ စ ကမ္မာနိ, ကမ္မေ စ အဍ္ဎကမ္မေ စ ဒွဋ္ဌိပဋိပဒါ, ဒွဋ္ဌန္တရကပ္ပာ, ဆဠာဘိဇာတိယော, အဋ္ဌပုရိသဘူမိယော, ဧကူနပညာသ အာဇီဝကသတေ, ဧကူနပညာသ ပရိဗ္ဗာဇကသတေ, ဧကူနပညာသ နာဂဝါသသတေ, ဝီသေ ဣန္ဒြိယသတေ, တိံသေ နိရယသတေ, ဆတ္တိံသရဇောဓာတုယော, သတ္တ သညီဂဗ္ဘာ, သတ္တ အသညီဂဗ္ဘာ, သတ္တ နိဂဏ္ဌိဂဗ္ဘာ, သတ္တ ဒေဝါ, သတ္တ မာနုသာ, သတ္တ ပေသာစာ, သတ္တ သရာ, သတ္တ ပဝုဋာ, သတ္တ ပပါတာ, သတ္တ စ ပပါတသတာနိ, သတ္တ သုပိနာ, သတ္တ သုပိနသတာနိ, စုလ္လာသီတိ မဟာကပ္ပိနော သတသဟဿာနိ, ယာနိ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ [Pg.174] သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. တတ္ထ နတ္ထိ ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ အပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ပရိပါစေဿာမိ; ပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တီကရိဿာမီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ ဒေါဏမိတေ သုခဒုက္ခေ ပရိယန္တကတေ သံသာရေ, နတ္ထိ ဟာယနဝဍ္ဎနေ, နတ္ထိ ဥက္ကံသာဝကံသေ. သေယျထာပိ နာမ သုတ္တဂုဠေ ခိတ္တေ နိဗ္ဗေဌိယမာနမေဝ ပလေတိ; ဧဝမေဝ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ နိဗ္ဗေဌိယမာနာ သုခဒုက္ခံ ပလေန္တီ’’’တိ?
໒໑໓. ຕົ້ນເຫດຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອອັນໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສອັນໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນອັນໃດ ທິດຖິແນວນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ—‘ກາຍ (ກອງ) ທັງ 7 ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີໃຜເຮັດຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜສ້າງຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜນິມິດຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜດົນບັນດານຂຶ້ນ, ເປັນໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນຄົງດັ່ງຍອດພູເຂົາ, ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນຄົງດັ່ງເສົາລະນຽດ; ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ບໍ່ແປປວນ, ບໍ່ບຽດບຽນກັນແລະກັນ, ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສຸກ, ຄວາມທຸກ, ຫຼື ທັງສຸກແລະທຸກ ແກ່ກັນແລະກັນໄດ້. ກາຍທັງ 7 ນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກາຍດິນ (ປະຖະວີກາຍ), ກາຍນ້ຳ (ອາໂປກາຍ), ກາຍໄຟ (ເຕໂຊກາຍ), ກາຍລົມ (ວາໂຍກາຍ), ສຸກ, ທຸກ, ແລະ ຊີວະ (ຈິດ/ວິນຍານ) ເປັນທີ 7. ກາຍທັງ 7 ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີໃຜເຮັດຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜສ້າງຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜນິມິດຂຶ້ນ, ບໍ່ມີໃຜດົນບັນດານຂຶ້ນ, ເປັນໝັນ, ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນຄົງດັ່ງຍອດພູເຂົາ, ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນຄົງດັ່ງເສົາລະນຽດ; ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ບໍ່ແປປວນ, ບໍ່ບຽດບຽນກັນແລະກັນ, ບໍ່ສາມາດເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສຸກ, ຄວາມທຸກ, ຫຼື ທັງສຸກແລະທຸກ ແກ່ກັນແລະກັນໄດ້. ເຖິງແມ່ນວ່າ ບຸກຄົນຈະເອົາສັດຕາ (ມີດ/ດາບ) ອັນຄົມຕັດຫົວ, ກໍບໍ່ຊື່ວ່າປິດຊີວິດຂອງໃຜເລີຍ; ສັດຕານັ້ນພຽງແຕ່ແຊກເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງກາຍທັງ 7 ເທົ່ານັ້ນ. ອີກປະການໜຶ່ງ, ກຳເນີດທີ່ເປັນປະທານ 1,400,000 ກັບ 6,600 ເຫຼົ່ານີ້, ແລະ ກອງກຳ (ກຳມະ) 500, ກຳ 5, ກຳ 3, ກຳ (ເຕັມ), ເຄິ່ງກຳ (ອັດທະກຳ), ທາງປະຕິບັດ 62, ອັນຕະຣະກັບ 62, ອະພິຊາດ 6, ພູມິຂອງມະນຸດ (ປຸຣິສະພູມິ) 8, ອາຊີວະກະ 4,900, ປະຣິພາຊົກ 4,900, ທີ່ຢູ່ຂອງນາກ 4,900, ອິນຊີ 2,000, ນະລົກ 3,000, ທາດຝຸ່ນ (ຣະໂຊທາດ) 36, ຄັນ (ກຳເນີດ) ທີ່ມີສັນຍາ 7, ຄັນທີ່ບໍ່ມີສັນຍາ 7, ຄັນທີ່ບໍ່ມີກິເລດ (ນິຄັນຖະຄັນ) 7, ເທວະດາ 7, ມະນຸດ 7, ປີສາດ 7, ສະໂບກຂະຣະນີ (ສະໃຫຍ່) 7, ປຸ່ມ (ຂໍ້ຕໍ່) 7, ເຫວໃຫຍ່ 7, ເຫວຍ່ອຍ 700, ຝັນໃຫຍ່ 7, ຝັນຍ່ອຍ 700, ແລະ ມະຫາກັບ 8,400,000 ເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ທັງຄົນພານແລະບັນດິດຈະຕ້ອງທ່ອງທ່ຽວແລ່ນໄປໃນສັງສານວັດ ແລ້ວຈຶ່ງຈະເຮັດໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້. ໃນມະຫາກັບເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ມີການທີ່ຈະຄິດວ່າ “ເຮົາຈະເຮັດກຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນສຸກໃຫ້ສຸກດ້ວຍສີລ, ດ້ວຍວັດ, ດ້ວຍຕະປະ, ຫຼື ດ້ວຍພົມມະຈັນນີ້; ຫຼື ເຮົາຈະເຮັດກຳທີ່ສຸກແລ້ວໃຫ້ໝົດສิ້ນໄປດ້ວຍການສະເຫວີຍຜົນກຳນັ້ນເລື້ອຍໆ”—ຂໍ້ນີ້ບໍ່ມີເລີຍ. ສຸກແລະທຸກຖືກຕວງໄວ້ແລ້ວຄືກັບທະນານ, ສັງສານວັດຖືກກຳນົດຂອບເຂດໄວ້ແລ້ວ, ບໍ່ມີການຫຼຸດລົງຫຼືເພີ່ມຂຶ້ນ, ບໍ່ມີການຈະເລີນຂຶ້ນຫຼືເສື່ອມລົງ. ປຽບເໝືອນກ້ອນດ່າຍທີ່ບຸກຄົນໂຍນໄປ ຍ່ອມຄາຍອອກໄປຈົນກວ່າຈະໝົດເສັ້ນດ່າຍສັນໃດ; ທັງຄົນພານແລະບັນດິດກໍສັນນັ້ນ ຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປຈົນກວ່າຈະຄາຍສຸກແລະທຸກອອກໄປຈົນໝົດສິ້ນ’?”
ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သတ္တိမေ ကာယာ အကဋာ, အကဋဝိဓာ…ပေ… သုခဒုက္ခံ ပလေန္တီ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သတ္တိမေ ကာယာ အကဋာ, အကဋဝိဓာ…ပေ… သုခဒုက္ခံ ပလေန္တီ’’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘သတ္တိမေ ကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ…ပေ… သုခဒုက္ခံ ပလေန္တီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘သတ္တိမေ ကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ…ပေ… နိဗ္ဗေဌိယမာနာ သုခဒုက္ခံ ပလေန္တီ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູບມີຢູ່ ເພາະອາໄສຮູບ ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ກາຍທັງເຈັດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີໃຜສ້າງ ບໍ່ມີໃຜປຸງແຕ່ງ... ຍ່ອມແລ່ນໄປສູ່ຄວາມສຸກແລະຄວາມທຸກ’ ດັ່ງນີ້. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່ ເພາະອາໄສວິນຍານ ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ກາຍທັງເຈັດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີໃຜສ້າງ ບໍ່ມີໃຜປຸງແຕ່ງ... ຍ່ອມແລ່ນໄປສູ່ຄວາມສຸກແລະຄວາມທຸກ’ ດັ່ງນີ້.” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດา ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ກາຍທັງເຈັດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີໃຜສ້າງ ບໍ່ມີໃຜປຸງແຕ່ງ... ຍ່ອມແລ່ນໄປສູ່ຄວາມສຸກແລະຄວາມທຸກ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດທີ່ເຫັນແລ້ວ ໄດ້ຍິນແລ້ວ ຮູ້ສຶກແລ້ວ ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ ສະແຫວງຫາແລ້ວ ຕຣຶກຕຣອງແລ້ວດ້ວຍໃຈ ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ... ກໍຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ກາຍທັງເຈັດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສິ່ງທີ່ບໍ່ມີໃຜສ້າງ ບໍ່ມີໃຜປຸງແຕ່ງ... ຄາຍອອກແລ້ວຍ່ອມແລ່ນໄປສູ່ຄວາມສຸກແລະຄວາມທຸກ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. အဋ္ဌမံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດແລ້ວ ຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ອະລິຍະສາວົກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ... ຄວາມສົງໄສໃນປະຕິປະທາທາງໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ—ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທັມມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີແປດ.
၉. သဿတဒိဋ္ဌိသုတ္တံ
໙. ສັສສະຕະທິຕຖິສູດ
၂၁၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သဿတော လောကော’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ [Pg.175] သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘သဿတော လောကော’’’တိ.
໒໑໔. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ໂລກທ່ຽງ’ ດັ່ງນີ້?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ...” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູບມີຢູ່ ເພາະອາໄສຮູບ ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ໂລກທ່ຽງ’ ດັ່ງນີ້. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່ ເພາະອາໄສວິນຍານ ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ໂລກທ່ຽງ’ ດັ່ງນີ້.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘သဿတော လောကော’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ … သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘သဿတော လောကော’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘သဿတော လောကော’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດา ກໍຫາກບໍ່ອາໄສຮູບນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ໂລກທ່ຽງ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ... ກໍຫາກບໍ່ອາໄສວິນຍານນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ໂລກທ່ຽງ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດທີ່ເຫັນແລ້ວ ໄດ້ຍິນແລ້ວ ຮູ້ສຶກແລ້ວ ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ ສະແຫວງຫາແລ້ວ ຕຣຶກຕຣອງແລ້ວດ້ວຍໃຈ ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດา ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ໂລກທ່ຽງ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. နဝမံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດແລ້ວ ຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ອະລິຍະສາວົກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ... ຄວາມສົງໄສໃນປະຕິປະທາທາງໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ—ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທັມມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີເກົ້າ.
၁၀. အသဿတဒိဋ္ဌိသုတ္တံ
໑໐. ອະສັສສະຕະທິຕຖິສູດ
၂၁၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အသဿတော လောကော’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ…ပေ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – အသဿတော လောကောတိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အသဿတော လောကော’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
໒໑໕. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ໂລກບໍ່ທ່ຽງ’ ດັ່ງນີ້?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ...” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູບມີຢູ່... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ກໍຫາກບໍ່ອາໄສວິນຍານນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ໂລກບໍ່ທ່ຽງ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດທີ່ເຫັນແລ້ວ ໄດ້ຍິນແລ້ວ ຮູ້ສຶກແລ້ວ ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ ສະແຫວງຫາແລ້ວ ຕຣຶກຕຣອງແລ້ວດ້ວຍໃຈ ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ... ກໍຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ໂລກບໍ່ທ່ຽງ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ…ပေ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. ဒသမံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດແລ້ວ ຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ອະລິຍະສາວົກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ... ຄວາມສົງໄສໃນປະຕິປະທາທາງໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ—ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທັມມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບ.
၁၁. အန္တဝါသုတ္တံ
໑໑. ອັນຕະວາສູດ
၂၁၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.176]. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အန္တဝါ လောကော’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. ဧကာဒသမံ.
໒໑໖. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ດັ່ງນີ້?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ...” ... “ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບເອັດ.
၁၂. အနန္တဝါသုတ္တံ
໑໒. ອະນັນຕະວາສູດ
၂၁၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အနန္တဝါ လောကော’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. ဒွါဒသမံ.
໒໑໗. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ດັ່ງນີ້?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ...” ... “ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບສອງ.
၁၃. တံဇီဝံတံသရီရံသုတ္တံ
໑໓. ຕັງຊີວັງຕັງສະຣີຣັງສູດ
၂၁၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’’’န္တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. တေရသမံ.
໒໑໘. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຊີວະນັ້ນກໍຄືຮ່າງກາຍນັ້ນ’ ດັ່ງນີ້?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ...” ... “ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບສາມ.
၁၄. အညံဇီဝံအညံသရီရံသုတ္တံ
໑໔. ອັນຍັງຊີວັງອັນຍັງສະຣີຣັງສູດ
၂၁၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’’’န္တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. စုဒ္ဒသမံ.
໒໑໙. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍກໍເປັນຢ່າງອື່ນ’ ດັ່ງນີ້?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ...” ... “ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບສີ່.
၁၅. ဟောတိတထာဂတောသုတ္တံ
໑໕. ໂຫຕິຕະຖາຄະໂຕສູດ
၂၂၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. ပန္နရသမံ.
໒໒໐. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ພຣະຕະຖາຄົດມີຢູ່ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ...” ... “ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບຫ້າ.
၁၆. နဟောတိတထာဂတောသုတ္တံ
໑໖. ນະໂຫຕິຕະຖາຄະໂຕສູດ
၂၂၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. သောဠသမံ.
໒໒໑. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ພຣະຕະຖາຄົດບໍ່ມີຢູ່ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ...” ... “ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບຫົກ.
၁၇. ဟောတိစနစဟောတိတထာဂတောသုတ္တံ
໑໗. ໂຫຕິຈະນະຈະໂຫຕິຕະຖາຄະໂຕສູດ
၂၂၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.177]. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. သတ္တရသမံ.
໒໒໒. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ພຣະຕະຖາຄົດມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ...” ... “ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບເຈັດ.
၁၈. နေဝဟောတိနနဟောတိတထာဂတောသုတ္တံ
໑໘. ເນວະໂຫຕິນະນະໂຫຕິຕະຖາຄະໂຕສູດ
၂၂၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နေဝ ဟောတိ, န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နေဝ ဟောတိ, န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ…ပေ….
໒໒໓. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ພຣະຕະຖາຄົດມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເປັນມູນຮາກ...” “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູບມີຢູ່ ເພາະອາໄສຮູບ ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ ‘ພຣະຕະຖາຄົດມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້...ເປ...”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နေဝ ဟောတိ, န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယမ္ပိဒံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နေဝ ဟောတိ, န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”... “ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດາ ກໍຫາກບໍ່ອາໄສຮູບນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ພຣະຕະຖາຄົດມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດທີ່ເຫັນແລ້ວ ໄດ້ຍິນແລ້ວ ຮູ້ສຶກແລ້ວ ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ບັນລຸແລ້ວ ສະແຫວງຫາແລ້ວ ຕຣຶກຕຣອງແລ້ວດ້ວຍໃຈ ສິ່ງນັ້ນທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພຣะອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?” “ເປັນທຸກ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທັມມະດາ ຫາກບໍ່ອາໄສສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືບໍ່ວ່າ ‘ພຣະຕະຖາຄົດມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ”.
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမေသု စ ဌာနေသု ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခသမုဒယေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခနိရောဓေပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယပိဿ ကင်္ခါ ပဟီနာ ဟောတိ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. အဋ္ဌာရသမံ.
“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດແລ້ວ ຄວາມສົງໄສໃນຖານະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ອະລິຍະສາວົກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນເຫດເກີດແຫ່ງທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນຄວາມດັບທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສໃນປະຕິປະທາທາງໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກກໍລະໄດ້ແລ້ວ—ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກນີ້ ເອີ້ນວ່າ ເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທັມມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕຣັສຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບແປດ.
သောတာပတ္တိဝဂ္ဂေါ.
ໂໂສຕາປັດຕິວັກ.
အဋ္ဌာရသဝေယျာကရဏံ နိဋ္ဌိတံ.
ເວຍຍາກອນສິບແປດປະການ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ອຸດທານຂອງວັກນັ້ນ—
ဝါတံ [Pg.178] ဧတံ မမ, သော အတ္တာ နော စ မေ သိယာ;
နတ္ထိ ကရောတော ဟေတု စ, မဟာဒိဋ္ဌေန အဋ္ဌမံ.
ວ່າດ້ວຍລົມ, ສິ່ງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາ, ຖ້າບໍ່ມີແກ່ເຮົາ, ບໍ່ມີ, ຜູ້ເຮັດ, ເຫດ, ແລະ ມະຫາທິຕຖິສູດ ເປັນທີແປດ.
သဿတော လောကော စ, အသဿတော စ အန္တဝါ စ;
အနန္တဝါ စ တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ;
အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ စ.
ໂລກທ່ຽງ, ໂລກບໍ່ທ່ຽງ, ໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດ, ໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ, ຊີວະນັ້ນກໍຄືຮ່າງກາຍນັ້ນ, ແລະ ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍກໍເປັນຢ່າງອື່ນ.
ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ;
န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ;
နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ.
ພຣະຕະຖາຄົດມີຢູ່ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ, ພຣະຕະຖາຄົດບໍ່ມີຢູ່ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ, ພຣະຕະຖາຄົດມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ.
၂. ဒုတိယဂမနဝဂ္ဂေါ
໒. ທຸຕິຍະຄະມະນະວັກ
၁. ဝါတသုတ္တံ
໑. ວາຕະສູດ
၂၂၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ ဝါ အပေန္တိ ဝါ, ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ…ပေ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ.
໒໒໔. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ຍິງມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ປະສູດ, ພະຈັນແລະພະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ’?”
“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ປ...”
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ປ... ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່...ປ... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່...ປ... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ປ... ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခေ သတိ, ဒုက္ခံ ဥပါဒါယ, ဒုက္ခံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခေ သတိ, ဒုက္ခံ ဥပါဒါယ, ဒုက္ခံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ ဝါ အပေန္တိ ဝါ, ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ. ပဌမံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ປ... “ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຫາກບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືວ່າ: ‘ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ປ... ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ເມື່ອຄວາມທຸກມີຢູ່, ເພາະອາໄສຄວາມທຸກ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຄວາມທຸກ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ປ... ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ’.” “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ປ... “ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດา, ຫາກບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືວ່າ: ‘ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ປ... ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ເມື່ອຄວາມທຸກມີຢູ່, ເພາະອາໄສຄວາມທຸກ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຄວາມທຸກ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ຍິງມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ປະສູດ, ພະຈັນແລະພະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ’.” ສູດທີ ໑.
၂၂၅-၂၄၀. (ပုရိမဝဂ္ဂေ ဝိယ အဋ္ဌာရသ ဝေယျာကရဏာနိ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနီတိ[Pg.179].) သတ္တရသမံ.
໒໒໕-໒໔໐. (ຄວນຂະຫຍາຍຄວາມວິຍາກອນ ໑໘ ປະການ ເໝືອນໃນວັກກ່ອນ.) ສູດທີ ໑໗.
၁၈. နေဝဟောတိနနဟောတိသုတ္တံ
໑໘. ເນວະໂຫຕິນະນະໂຫຕິສູດ
၂၄၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နေဝ ဟောတိ, န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နေဝ ဟောတိ, န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ.
໒໔໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ’?”
“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ทຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ປ...”
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နေဝ ဟောတိ, န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခေ သတိ, ဒုက္ခံ ဥပါဒါယ, ဒုက္ခံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နေဝ ဟောတိ, န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ … သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘နေဝ ဟောတိ, န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခေ သတိ, ဒုက္ခံ ဥပါဒါယ ဒုက္ခံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘နေဝ ဟောတိ, န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’’တိ. အဋ္ဌာရသမံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ປ... “ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຫາກບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືວ່າ: ‘ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ເມື່ອຄວາມທຸກມີຢູ່, ເພາະອາໄສຄວາມທຸກ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຄວາມທຸກ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ’.” “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ປ... “ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຫາກບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືວ່າ: ‘ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ເມື່ອຄວາມທຸກມີຢູ່, ເພາະອາໄສຄວາມທຸກ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຄວາມທຸກ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ’.” ສູດທີ ໑໘.
၁၉. ရူပီအတ္တာသုတ္တံ
໑໙. ຣູປີອັດຕາສູດ
၂၄၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ.
໒໔໒. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ອັດຕາມີຮູບ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’?”
“ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ປ...”
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ອັດຕາມີຮູບ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່...ປ... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ອັດຕາມີຮູບ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’.”
‘‘တံ [Pg.180] ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခေ သတိ, ဒုက္ခံ ဥပါဒါယ, ဒုက္ခံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘ဝေဒနာ…ပေ… ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခေ သတိ, ဒုက္ခံ ဥပါဒါယ, ဒုက္ခံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ. ဧကူနဝီသတိမံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ປ... “ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຫາກບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືວ່າ: ‘ອັດຕາມີຮູບ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ເມື່ອຄວາມທຸກມີຢູ່, ເພາະອາໄສຄວາມທຸກ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຄວາມທຸກ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ອັດຕາມີຮູບ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’.” “ເວທະນາ...ປ... “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ເມື່ອຄວາມທຸກມີຢູ່, ເພາະອາໄສຄວາມທຸກ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຄວາມທຸກ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ອັດຕາມີຮູບ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’.” ສູດທີ ໑໙.
၂၀. အရူပီအတ္တာသုတ္တံ
໒໐. ອະຣູປີອັດຕາສູດ
၂၄၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? (ပေယျာလော) ဝီသတိမံ.
໒໔໓. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ອັດຕາບໍ່ມີຮູບ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’?” (ເປຍຍານ) ສູດທີ ໒໐.
၂၁. ရူပီစအရူပီစအတ္တာသုတ္တံ
໒໑. ຣູປີຈະອະຣູປີຈະອັດຕາສູດ
၂၄၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပီ စ အရူပီ စ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ…ပေ…. ဧကဝီသတိမံ.
໒໔໔. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ອັດຕາທີ່ມີຮູບແລະບໍ່ມີຮູບ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ”...ປ... ສູດທີ ໒໑.
၂၂. နေဝရူပီနာရူပီအတ္တာသုတ္တံ
໒໒. ເນວະຣູປີນາຣູປີອັດຕາສູດ
၂၄၅. ‘‘နေဝ ရူပီ နာရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ…ပေ…. ဗာဝီသတိမံ.
໒໔໕. “ອັດຕາທີ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນບໍ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ”...ປ... ສູດທີ ໒໒.
၂၃. ဧကန္တသုခီသုတ္တံ
໒໓. ເອກັນຕະສຸຂີສູດ
၂၄၆. ‘‘ဧကန္တသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ…ပေ…. တေဝီသတိမံ.
໒໔໖. “ອັດຕາທີ່ມີສຸກສ່ວນດຽວ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ”...ປ... ສູດທີ ໒໓.
၂၄. ဧကန္တဒုက္ခီသုတ္တံ
໒໔. ເອກັນຕະທຸກຂີສູດ
၂၄၇. ‘‘ဧကန္တဒုက္ခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ…ပေ…. စတုဝီသတိမံ.
໒໔໗. “ອັດຕາທີ່ມີທຸກສ່ວນດຽວ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ”...ປ... ສູດທີ ໒໔.
၂၅. သုခဒုက္ခီသုတ္တံ
໒໕. ສຸຂະທຸກຂີສູດ
၂၄၈. ‘‘သုခဒုက္ခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ…ပေ…. ပဉ္စဝီသတိမံ.
໒໔໘. “ອັດຕາທີ່ມີທັງສຸກແລະທຸກ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ”...ປ... ສູດທີ ໒໕.
၂၆. အဒုက္ခမသုခီသုတ္တံ
໒໖. ອະທຸກຂະມະສຸຂີສູດ
၂၄၉. ‘‘အဒုက္ခမသုခီ [Pg.181] အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ.
໒໔໙. “ອັດຕາທີ່ມີທຸກກໍບໍ່ແມ່ນສຸກກໍບໍ່ແມ່ນ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ”? “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ປ...” “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ອັດຕາທີ່ມີທຸກກໍບໍ່ແມ່ນສຸກກໍບໍ່ແມ່ນ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ອັດຕາທີ່ມີທຸກກໍບໍ່ແມ່ນສຸກກໍບໍ່ແມ່ນ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခေ သတိ, ဒုက္ခံ ဥပါဒါယ, ဒုက္ခံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခေ သတိ, ဒုက္ခံ ဥပါဒါယ, ဒုက္ခံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ. ဆဗ္ဗီသတိမံ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທ່ານຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ, ຮູບທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ປ... “ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຫາກບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືວ່າ: ‘ອັດຕາທີ່ມີທຸກກໍບໍ່ແມ່ນສຸກກໍບໍ່ແມ່ນ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ເມື່ອຄວາມທຸກມີຢູ່, ເພາະອາໄສຄວາມທຸກ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຄວາມທຸກ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ອັດຕາທີ່ມີທຸກກໍບໍ່ແມ່ນສຸກກໍບໍ່ແມ່ນ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’.” “ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ ທ່ຽງຫຼືບໍ່ທ່ຽງ?” “ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”...ປ... “ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຫາກບໍ່ຢຶດໝັ້ນສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເກີດຂຶ້ນໄດ້ຫຼືວ່າ: ‘ອັດຕາທີ່ມີທຸກກໍບໍ່ແມ່ນສຸກກໍບໍ່ແມ່ນ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’?” “ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ”. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ເມື່ອຄວາມທຸກມີຢູ່, ເພາະອາໄສຄວາມທຸກ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຄວາມທຸກ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ອັດຕາທີ່ມີທຸກກໍບໍ່ແມ່ນສຸກກໍບໍ່ແມ່ນ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ’.” ສູດທີ ໒໖.
ဒုတိယပေယျာလော.
ທຸຕິຍະເປຍຍາລະ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ (ອຸດທານ) ດັ່ງນີ້ —
ဝါတံ ဧတံ မမ သော, အတ္တာ နော စ မေ သိယာ;
နတ္ထိ ကရောတော ဟေတု စ, မဟာဒိဋ္ဌေန အဋ္ဌမံ.
ວ່າດ້ວຍລົມ (ວາຕະ), ວ່າດ້ວຍສິ່ງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ (ເອຕັງມະມະ), ວ່າດ້ວຍອັດຕານັ້ນ (ໂສອັດຕາ), ວ່າດ້ວຍຖ້າບໍ່ມີ (ໂນຈະເມສິຍາ), ວ່າດ້ວຍບໍ່ມີ (ນັດຖິ), ວ່າດ້ວຍຜູ້ເຮັດ (ກະໂຣໂຕ), ວ່າດ້ວຍເຫດ (ເຫຕຸ), ແລະວ່າດ້ວຍມະຫາທິດຖິ ເປັນທີ ໘.
သဿတော အသဿတော စေဝ, အန္တာနန္တဝါ စ ဝုစ္စတိ;
တံ ဇီဝံ အညံ ဇီဝဉ္စ, တထာဂတေန စတ္တာရော.
ວ່າດ້ວຍທ່ຽງ (ສັດສະຕະ), ວ່າດ້ວຍບໍ່ທ່ຽງ (ອະສັດສະຕະ), ວ່າດ້ວຍມີທີ່ສຸດແລະບໍ່ມີທີ່ສຸດ (ອັນຕານັນຕະວา), ວ່າດ້ວຍຊີວະນັ້ນ (ຕັງຊີວັງ), ວ່າດ້ວຍຊີວະອື່ນ (ອັນຍັງຊີວັງ), ແລະວ່າດ້ວຍຕະຖາຄົດ ໔ ສູດ.
ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ, အရူပီ စ အတ္တာ ဟောတိ;
ရူပီ စ အရူပီ စ အတ္တာ ဟောတိ;
နေဝ ရူပီ နာရူပီ အတ္တာ ဟောတိ, ဧကန္တသုခီ အတ္တာ ဟောတိ.
ວ່າດ້ວຍອັດຕາມີຮູບ, ວ່າດ້ວຍອັດຕາບໍ່ມີຮູບ, ວ່າດ້ວຍອັດຕາມີຮູບແລະບໍ່ມີຮູບ, ວ່າດ້ວຍອັດຕາມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນບໍ່ມີຮູບກໍບໍ່ແມ່ນ, ວ່າດ້ວຍອັດຕາມີສຸກສ່ວນດຽວ.
ဧကန္တဒုက္ခီ အတ္တာ ဟောတိ, သုခဒုက္ခီ အတ္တာ ဟောတိ;
အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာတိ;
ဣမေ ဆဗ္ဗီသတိ သုတ္တာ, ဒုတိယဝါရေန ဒေသိတာ.
ວ່າດ້ວຍອັດຕາມີທຸກສ່ວນດຽວ, ວ່າດ້ວຍອັດຕາມີທັງສຸກແລະທຸກ, ວ່າດ້ວຍອັດຕາມີທຸກກໍບໍ່ແມ່ນສຸກກໍບໍ່ແມ່ນ, ບໍ່ມີໂລກໄພພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ; ສູດທັງ ໒໖ ເຫຼົ່ານີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງສະແດງແລ້ວໂດຍວາລະທີສອງ ດ້ວຍປະການສະນີ.
၃. တတိယဂမနဝဂ္ဂေါ
໓. ຕະຕິຍະຄະມະນະວັກ
၁. နဝါတသုတ္တံ
໑. ນະວາຕະສູດ
၂၅၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.182]. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ ဝါ အပေန္တိ ဝါ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ….
໒໕໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່, ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ, ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ຍິງມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ປະສູດ, ພະຈັນແລະພະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ’?” “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທຳທັງຫຼາຍຂອງຂ້າພະອົງມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ປ...”
‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဝေဒနာယ သတိ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ.
“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອຮູບມີຢູ່, ເພາະອາໄສຮູບ, ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ປ...’. ເມື່ອເວທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່, ເພາະອາໄສວິນຍານ, ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ, ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ປ... ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ’.”
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ. တသ္မိံ သတိ, တဒုပါဒါယ, ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ ဝါ အပေန္တိ ဝါ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ. တသ္မိံ သတိ, တဒုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ. ပဌမံ.
"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້ານ້ອຍ"...ຯລຯ... ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຖ້າບໍ່ອາໄສຮູບນັ້ນແລ້ວ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເພິ່ງເກີດຂຶ້ນໄດ້ບໍວ່າ 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ຯລຯ... ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ'?" "ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້ານ້ອຍ". "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ. ເມື່ອສິ່ງນັ້ນມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ຍິງມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ປະສູດ, ພະຈັນແລະພະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ'." "ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້ານ້ອຍ"...ຯລຯ... ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຖ້າບໍ່ອາໄສວິນຍານນັ້ນແລ້ວ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເພິ່ງເກີດຂຶ້ນໄດ້ບໍວ່າ 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ຯລຯ... ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ'?" "ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້ານ້ອຍ". "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ. ເມື່ອສິ່ງນັ້ນມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ຯລຯ... ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ'." ສູດທີ ໑.
၂၅၁-၂၇၄. (ဒုတိယဝဂ္ဂေ ဝိယ စတုဝီသတိ သုတ္တာနိ ပူရေတဗ္ဗာနိ.) ပဉ္စဝီသတိမံ.
໒໕໑-໒໗໔. (ເພິ່ງຕື່ມໃຫ້ເຕັມຊາວສີ່ສູດ ຄືກັນກັບໃນທຸຕິຍະວັກ.) ສູດທີ ຊາວຫ້າ.
၂၆. အဒုက္ခမသုခီသုတ္တံ
໒໖. ອະທຸກຂະມະສຸຂີສູດ
၂၇၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ….
໒໗໕. ທີ່ພະນະຄອນສາວັດຖີ. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ອັດຕາບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ບໍ່ມີໂລກ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍໄປ'?" "ຂ້ານ້ອຍ ພະທຳທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ຯລຯ..."
‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ [Pg.183] …ပေ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ.
"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູບມີຢູ່ ເພາະອາໄສຮູບ ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ອັດຕາບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ບໍ່ມີໂລກ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍໄປ'. ເມື່ອເວດທະນາມີຢູ່...ຯລຯ... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່ ເພາະອາໄສວິນຍານ ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ອັດຕາບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ບໍ່ມີໂລກ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍໄປ'."
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ. တသ္မိံ သတိ, တဒုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ. ‘‘ဝေဒနာ…ပေ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’…ပေ… ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အပိ နု တံ အနုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ. တသ္မိံ သတိ, တဒုပါဒါယ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ. ဆဗ္ဗီသတိမံ.
"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້ານ້ອຍ"...ຯລຯ... ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຖ້າບໍ່ອາໄສຮູບນັ້ນແລ້ວ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເພິ່ງເກີດຂຶ້ນໄດ້ບໍວ່າ 'ອັດຕາບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ບໍ່ມີໂລກ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍໄປ'?" "ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້ານ້ອຍ". "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ. ເມື່ອສິ່ງນັ້ນມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ອັດຕາບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ບໍ່ມີໂລກ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍໄປ'." "ເວດທະນາ...ຯລຯ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້ານ້ອຍ"...ຯລຯ... ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຖ້າບໍ່ອາໄສວິນຍານນັ້ນແລ້ວ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈະເພິ່ງເກີດຂຶ້ນໄດ້ບໍວ່າ 'ອັດຕາບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ບໍ່ມີໂລກ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍໄປ'?" "ບໍ່ເປັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ຂ້ານ້ອຍ". "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ້ວ ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ. ເມື່ອສິ່ງນັ້ນມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງນັ້ນ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ອັດຕາບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ບໍ່ມີໂລກ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍໄປ'." ສູດທີ ຊາວຫົກ.
တတိယပေယျာလော.
ຕະຕິຍະເປຍຍານ.
၄. စတုတ္ထဂမနဝဂ္ဂေါ
໔. ຈະຕຸດຖະຄະມະນະວັກ
၁. နဝါတသုတ္တံ
໑. ນະວາຕະສູດ
၂၇၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ, န နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, န ဂဗ္ဘိနိယော ဝိဇာယန္တိ, န စန္ဒိမသူရိယာ ဥဒေန္တိ ဝါ အပေန္တိ ဝါ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ….
໒໗໖. ທີ່ພະນະຄອນສາວັດຖີ. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ, ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍບໍ່ໄຫຼ, ຍິງມີຄັນທັງຫຼາຍບໍ່ປະສູດ, ພະຈັນແລະພະອາທິດບໍ່ຂຶ້ນຫຼືບໍ່ຕົກ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ'?" "ຂ້ານ້ອຍ ພະທຳທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ຯລຯ..."
‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ…ပေ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘န ဝါတာ ဝါယန္တိ…ပေ… ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ’’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ [Pg.184]… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູບມີຢູ່ ເພາະອາໄສຮູບ ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ຯລຯ... ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ'. ເມື່ອເວດທະນາມີຢູ່...ຯລຯ... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່ ເພາະອາໄສວິນຍານ ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ລົມທັງຫຼາຍບໍ່ພັດ...ຯລຯ... ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຄືເສົາຫີນ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້ານ້ອຍ". "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?" "ເປັນທຸກ, ຂ້ານ້ອຍ". "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ'?" "ບໍ່ຄວນເລີຍ, ຂ້ານ້ອຍ". "ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້ານ້ອຍ". "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?" "ເປັນທຸກ, ຂ້ານ້ອຍ". "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ'?" "ບໍ່ຄວນເລີຍ, ຂ້ານ້ອຍ".
‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ, ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.
"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ ຮູບທັງໝົດນັ້ນ ພວກທ່ານເພິ່ງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນອັດຕາຂອງເຮົາ'. ເວດທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ ວິນຍານທັງໝົດນັ້ນ ພວກທ່ານເພິ່ງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນອັດຕາຂອງເຮົາ'."
‘‘ဧဝံ ပဿံ…ပေ… နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီ’’တိ. ပဌမံ.
"ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້...ຯລຯ... ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ ບໍ່ມີກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ອີກຕໍ່ໄປ." ສູດທີ ໑.
၂၇၇-၃၀၀. (ဒုတိယဝဂ္ဂေ ဝိယ စတုဝီသတိ သုတ္တာနိ ပူရေတဗ္ဗာနိ.) ပဉ္စဝီသတိမံ.
໒໗໗-໓໐໐. (ເພິ່ງຕື່ມໃຫ້ເຕັມຊາວສີ່ສູດ ຄືກັນກັບໃນທຸຕິຍະວັກ.) ສູດທີ ຊາວຫ້າ.
၂၆. အဒုက္ခမသုခီသုတ္တံ
໒໖. ອະທຸກຂະມະສຸຂີສູດ
၃၀၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ကိသ္မိံ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ကိံ ဥပါဒါယ, ကိံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ? ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ….
໓໐໑. ທີ່ພະນະຄອນສາວັດຖີ. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອສິ່ງໃດມີຢູ່ ເພາະອາໄສສິ່ງໃດ ເພາະຢຶດໝັ້ນສິ່ງໃດ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ອັດຕາບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ບໍ່ມີໂລກ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍໄປ'?" "ຂ້ານ້ອຍ ພະທຳທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພະຜູ້ມີພະພາກເປັນຮາກຖານ...ຯລຯ..."
‘‘ရူပေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတိ, ရူပံ ဥပါဒါယ, ရူပံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ. ဝေဒနာယ သတိ… သညာယ သတိ… သင်္ခါရေသု သတိ… ဝိညာဏေ သတိ, ဝိညာဏံ ဥပါဒါယ, ဝိညာဏံ အဘိနိဝိဿ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ ဟောတိ, အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’’တိ.
"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອຮູບມີຢູ່ ເພາະອາໄສຮູບ ເພາະຢຶດໝັ້ນຮູບ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ອັດຕາບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ບໍ່ມີໂລກ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍໄປ'. ເມື່ອເວດທະນາມີຢູ່... ເມື່ອສັນຍາມີຢູ່... ເມື່ອສັງຂານທັງຫຼາຍມີຢູ່... ເມື່ອວິນຍານມີຢູ່ ເພາະອາໄສວິນຍານ ເພາະຢຶດໝັ້ນວິນຍານ ຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນວ່າ 'ອັດຕາບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ບໍ່ມີໂລກ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍໄປ'."
‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ [Pg.185] ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.
"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກທ່ານທັງຫຼາຍຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຮູບທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້ານ້ອຍ". "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?" "ເປັນທຸກ, ຂ້ານ້ອຍ". "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ'?" "ບໍ່ຄວນເລີຍ, ຂ້ານ້ອຍ". "ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ທ່ຽງ ຫຼື ບໍ່ທ່ຽງ?" "ບໍ່ທ່ຽງ, ຂ້ານ້ອຍ". "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ຫຼື ເປັນສຸກ?" "ເປັນທຸກ, ຂ້ານ້ອຍ". "ກໍສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ ຄວນຫຼືບໍ່ທີ່ຈະຕາມເຫັນສິ່ງນັ້ນວ່າ 'ນັ້ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນເປັນເຮົາ, ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ'?" "ບໍ່ຄວນເລີຍ, ຂ້ານ້ອຍ".
‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ, ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ, သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’’’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.
"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ ຮູບທັງໝົດນັ້ນ ພວກທ່ານເພິ່ງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນອັດຕາຂອງເຮົາ'. ເວດທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ ວິນຍານທັງໝົດນັ້ນ ພວກທ່ານເພິ່ງເຫັນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ, ນັ້ນບໍ່ແມ່ນອັດຕາຂອງເຮົາ'."
‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ; ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ. ဆဗ္ဗီသတိမံ.
"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອເຫັນຢ່າງນີ້ ອະລิຍະສາວົກຜູ້ໄດ້ສະດັບແລ້ວ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນຮູບ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນເວດທະນາ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນສັນຍາ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍທັງໃນວິນຍານ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຈຶ່ງຫຼຸດພົ້ນ. ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມມີຍານຮູ້ວ່າ 'ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ'. ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ'." ສູດທີ ຊາວຫົກ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້ —
ပုရိမဂမနေ အဋ္ဌာရသ ဝေယျာကရဏာ;
ဒုတိယဂမနေ ဆဗ္ဗီသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ.
ໃນປຸຣິມະຄະມະນະວັກ ມີພະຍາກອນສິບແປດສູດ; ໃນທຸຕິຍະຄະມະນະວັກ ມີຊາວຫົກສູດ ທີ່ເພິ່ງຂະຫຍາຍໃຫ້ພິສະດານ.
တတိယဂမနေ ဆဗ္ဗီသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ;
စတုတ္ထဂမနေ ဆဗ္ဗီသံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ.
ໃນຕະຕິຍະຄະມະນະວັກ ມີຊາວຫົກສູດ ທີ່ເພິ່ງຂະຫຍາຍໃຫ້ພິສະດານ; ໃນຈະຕຸດຖະຄະມະນະວັກ ມີຊາວຫົກສູດ ທີ່ເພິ່ງຂະຫຍາຍໃຫ້ພິສະດານ.
ဒိဋ္ဌိသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ທິດຖິສັງຍຸດ ຈົບບໍລິບູນ.
၄. ဩက္ကန္တသံယုတ္တံ
໔. ໂອກກັນຕິສັງຍຸດ
၁. စက္ခုသုတ္တံ
໑. ຈັກຂຸສູດ
၃၀၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.186]. ‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ; သောတံ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ; ဃာနံ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ; ဇိဝှာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ ; ကာယော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ; မနော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ သဒ္ဒဟတိ အဓိမုစ္စတိ – အယံ ဝုစ္စတိ သဒ္ဓါနုသာရီ, ဩက္ကန္တော သမ္မတ္တနိယာမံ, သပ္ပုရိသဘူမိံ ဩက္ကန္တော, ဝီတိဝတ္တော ပုထုဇ္ဇနဘူမိံ; အဘဗ္ဗော တံ ကမ္မံ ကာတုံ, ယံ ကမ္မံ ကတွာ နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ ပေတ္တိဝိသယံ ဝါ ဥပပဇ္ဇေယျ; အဘဗ္ဗော စ တာဝ ကာလံ ကာတုံ ယာဝ န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရောတိ’’.
໓໐໒. ທີ່ພະນະຄອນສາວັດຖີ. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕາບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ຫູບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ດັງບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ລີ້ນບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ກາຍບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ໃຈບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ໃດຍ່ອມເຊື່ອໝັ້ນ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອໃນທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້ ຜູ້ນີ້ເອີ້ນວ່າ 'ສັດທານຸສາຣີ' (ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມສັດທາ) ເປັນຜູ້ກ້າວລົງສູ່ສັມມັດຕະນιຍາມ (ລະບົບແຫ່ງຄວາມຖືກຕ້ອງ) ກ້າວລົງສູ່ສັບປຸຣິສະພູມ (ພູມແຫ່ງສັດຕະບຸລຸດ) ລ່ວງພົ້ນປຸຖຸຊົນພູມ (ພູມແຫ່ງປຸຖຸຊົນ) ແລ້ວ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະເຮັດກຳ ທີ່ເຮັດແລ້ວຈະເພິ່ງໄປເກີດໃນນະຮົກ ກຳເນີດເດຍລະສານ ຫຼືເປດວິໄສ; ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ຕາບໃດທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ."
‘‘ယဿ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မာ ဧဝံ ပညာယ မတ္တသော နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, အယံ ဝုစ္စတိ – ‘ဓမ္မာနုသာရီ, ဩက္ကန္တော သမ္မတ္တနိယာမံ, သပ္ပုရိသဘူမိံ ဩက္ကန္တော, ဝီတိဝတ္တော ပုထုဇ္ဇနဘူမိံ; အဘဗ္ဗော တံ ကမ္မံ ကာတုံ, ယံ ကမ္မံ ကတွာ နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ ပေတ္တိဝိသယံ ဝါ ဥပပဇ္ဇေယျ; အဘဗ္ဗော စ တာဝ ကာလံ ကာတုံ ယာဝ န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရောတိ’. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ ပဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, အယံ ဝုစ္စတိ – ‘သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’’တိ. ပဌမံ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມຄວນແກ່ການເພັ່ງພິນິດດ້ວຍປັນຍາໂດຍປະມານ ແກ່ບຸກຄົນໃດ, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມທຳ (ທັມມານຸສາຣີ), ຜູ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ສັມມັດຕະນິຍາມ, ກ້າວເຂົ້າສູ່ສັບປຸຣິສະພູມ, ລ່ວງພົ້ນປຸຖຸຊົນພູມ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະເຮັດກຳ ທີ່ເຮັດແລ້ວຈະໄປບັງເກີດໃນນະຣົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ ຫຼືພູມແຫ່ງເຜດ; ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະເຮັດກາລະ ຕາບໃດທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມຮູ້ທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເຫັນຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ພຣະໂສດาບັນ ຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'." ສູດທີ ໑.
၂. ရူပသုတ္တံ
໒. ຮູປະສູດ
၃၀၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပါ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော; သဒ္ဒါ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော; ဂန္ဓာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော; ရသာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော; ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော; ဓမ္မာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ သဒ္ဒဟတိ အဓိမုစ္စတိ, အယံ ဝုစ္စတိ သဒ္ဓါနုသာရီ, ဩက္ကန္တော သမ္မတ္တနိယာမံ, သပ္ပုရိသဘူမိံ ဩက္ကန္တော, ဝီတိဝတ္တော ပုထုဇ္ဇနဘူမိံ; အဘဗ္ဗော တံ ကမ္မံ ကာတုံ, ယံ ကမ္မံ ကတွာ နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ ပေတ္တိဝိသယံ [Pg.187] ဝါ ဥပပဇ္ဇေယျ; အဘဗ္ဗော စ တာဝ ကာလံ ကာတုံ ယာဝ န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရောတိ’’.
໓໐໓. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບທັງຫຼາຍ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ສຽງທັງຫຼາຍ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ກິ່ນທັງຫຼາຍ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ລົດທັງຫຼາຍ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມເຊື່ອໝັ້ນ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອໃນທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມສັດທາ (ສັດທານຸສາຣີ), ຜູ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ສັມມັດຕະນິຍາມ, ກ້າວເຂົ້າສູ່ສັບປຸຣິສະພູມ, ລ່ວງພົ້ນປຸຖຸຊົນພູມ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະເຮັດກຳ ທີ່ເຮັດແລ້ວຈະໄປບັງເກີດໃນນະຣົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ ຫຼືພູມແຫ່ງເຜດ; ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະເຮັດກາລະ ຕາບໃດທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ'."
‘‘ယဿ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မာ ဧဝံ ပညာယ မတ္တသော နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, အယံ ဝုစ္စတိ – ‘ဓမ္မာနုသာရီ, ဩက္ကန္တော သမ္မတ္တနိယာမံ, သပ္ပုရိသဘူမိံ ဩက္ကန္တော, ဝီတိဝတ္တော ပုထုဇ္ဇနဘူမိံ; အဘဗ္ဗော တံ ကမ္မံ ကာတုံ, ယံ ကမ္မံ ကတွာ နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ ပေတ္တိဝိသယံ ဝါ ဥပပဇ္ဇေယျ; အဘဗ္ဗော စ တာဝ ကာလံ ကာတုံ ယာဝ န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရောတိ’. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ ပဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, အယံ ဝုစ္စတိ – ‘သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’’တိ. ဒုတိယံ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມຄວນແກ່ການເພັ່ງພິນິດດ້ວຍປັນຍາໂດຍປະມານ ແກ່ບຸກຄົນໃດ, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມທຳ (ທັມມານຸສາຣີ), ຜູ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ສັມມັດຕະນິຍາມ, ກ້າວເຂົ້າສູ່ສັບປຸຣິສະພູມ, ລ່ວງພົ້ນປຸຖຸຊົນພູມ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະເຮັດກຳ ທີ່ເຮັດແລ້ວຈະໄປບັງເກີດໃນນະຣົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ ຫຼືພູມແຫ່ງເຜດ; ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະເຮັດກາລະ ຕາບໃດທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມຮູ້ທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເຫັນຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ພຣະໂສດາບັນ ຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'." ສູດທີ ໒.
၃. ဝိညာဏသုတ္တံ
໓. ວິນຍານະສູດ
၃၀၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စက္ခုဝိညာဏံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ; သောတဝိညာဏံ… ဃာနဝိညာဏံ… ဇိဝှာဝိညာဏံ… ကာယဝိညာဏံ… မနောဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ. ယော ဘိက္ခဝေ…ပေ… သမ္ဗောဓိပရာယနော’’တိ. တတိယံ.
໓໐໔. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸວິນຍານ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ໂສຕະວິນຍານ... ຄານະວິນຍານ... ຊິວຫາວິນຍານ... ກາຍະວິນຍານ... ມະໂນວິນຍານ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ... ລະ... ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ." ສູດທີ ໓.
၄. သမ္ဖဿသုတ္တံ
໔. ສັມຜັດສະສູດ
၃၀၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စက္ခုသမ္ဖဿော, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ; သောတသမ္ဖဿော… ဃာနသမ္ဖဿော… ဇိဝှာသမ္ဖဿော… ကာယသမ္ဖဿော… မနောသမ္ဖဿော အနိစ္စော ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ သဒ္ဒဟတိ အဓိမုစ္စတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ‘သဒ္ဓါနုသာရီ…ပေ… သမ္ဗောဓိပရာယနော’’’တိ. စတုတ္ထံ.
໓໐໕. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸສັມຜັດ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ໂສຕະສັມຜັດ... ຄານະສັມຜັດ... ຊິວຫາສັມຜັດ... ກາຍະສັມຜັດ... ມະໂນສັມຜັດ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມເຊື່ອໝັ້ນ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອໃນທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມສັດທາ... ລະ... ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'." ສູດທີ ໔.
၅. သမ္ဖဿဇာသုတ္တံ
໕. ສັມຜັດສະຊາສູດ
၃၀၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ; သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ…ပေ… ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ…ပေ… ဇိဝှာသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ…ပေ… ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ…ပေ… မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ သဒ္ဒဟတိ အဓိမုစ္စတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ‘သဒ္ဓါနုသာရီ…ပေ… သမ္ဗောဓိပရာယနော’’’တိ. ပဉ္စမံ.
໓໐໖. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເວດທະນາທີ່ເກີດຈາກຈັກຂຸສັມຜັດ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ເວດທະນາທີ່ເກີດຈາກໂສຕະສັມຜັດ... ເວດທະນາທີ່ເກີດຈາກຄານະສັມຜັດ... ເວດທະນາທີ່ເກີດຈາກຊິວຫາສັມຜັດ... ເວດທະນາທີ່ເກີດຈາກກາຍະສັມຜັດ... ເວດທະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສັມຜັດ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມເຊື່ອໝັ້ນ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອໃນທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມສັດທາ... ລະ... ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'." ສູດທີ ໕.
၆. ရူပသညာသုတ္တံ
໖. ຮູປະສັນຍາສູດ
၃၀၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.188]. ‘‘ရူပသညာ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ; သဒ္ဒသညာ… ဂန္ဓသညာ… ရသသညာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ… ဓမ္မသညာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ သဒ္ဒဟတိ အဓိမုစ္စတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ‘သဒ္ဓါနုသာရီ…ပေ… သမ္ဗောဓိပရာယနော’’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໓໐໗. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູປະສັນຍາ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ສັດທະສັນຍາ... ຄັນທະສັນຍາ... ຣະສະສັນຍາ... ໂຜດທັບພະສັນຍາ... ທັມມະສັນຍາ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມເຊື່ອໝັ້ນ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອໃນທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມສັດທາ... ລະ... ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'." ສູດທີ ໖.
၇. ရူပသဉ္စေတနာသုတ္တံ
໗. ຮູປະສັນເຈດຕະນາສູດ
၃၀၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပသဉ္စေတနာ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ; သဒ္ဒသဉ္စေတနာ… ဂန္ဓသဉ္စေတနာ… ရသသဉ္စေတနာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ… ဓမ္မသဉ္စေတနာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ သဒ္ဒဟတိ အဓိမုစ္စတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ‘သဒ္ဓါနုသာရီ…ပေ… သမ္ဗောဓိပရာယနော’’’တိ. သတ္တမံ.
໓໐໘. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູປະສັນເຈດຕະນາ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ສັດທະສັນເຈດຕະນາ... ຄັນທະສັນເຈດຕະນາ... ຣະສະສັນເຈດຕະນາ... ໂຜດທັບພະສັນເຈດຕະນາ... ທັມມະສັນເຈດຕະນາ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມເຊື່ອໝັ້ນ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອໃນທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມສັດທາ... ລະ... ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'." ສູດທີ ໗.
၈. ရူပတဏှာသုတ္တံ
໘. ຮູປະຕັນຫາສູດ
၃၀၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပတဏှာ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ; သဒ္ဒတဏှာ… ဂန္ဓတဏှာ… ရသတဏှာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ… ဓမ္မတဏှာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ သဒ္ဒဟတိ အဓိမုစ္စတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ‘သဒ္ဓါနုသာရီ…ပေ… သမ္ဗောဓိပရာယနော’’’တိ. အဋ္ဌမံ.
໓໐໙. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູປະຕັນຫາ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ສັດທະຕັນຫາ... ຄັນທະຕັນຫາ... ຣະສະຕັນຫາ... ໂຜດທັບພະຕັນຫາ... ທັມມະຕັນຫາ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມເຊື່ອໝັ້ນ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອໃນທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມສັດທາ... ລະ... ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'." ສູດທີ ໘.
၉. ပထဝီဓာတုသုတ္တံ
໙. ປະຖະວີທາຕຸສູດ
၃၁၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ပထဝီဓာတု, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ; အာပေါဓာတု… တေဇောဓာတု… ဝါယောဓာတု… အာကာသဓာတု… ဝိညာဏဓာတု အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ သဒ္ဒဟတိ အဓိမုစ္စတိ, အယံ ဝုစ္စတိ ‘သဒ္ဓါနုသာရီ…ပေ… သမ္ဗောဓိပရာယနော’’’တိ. နဝမံ.
໓໑໐. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປະຖະວີທາດ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ອາໂປທາດ... ເຕໂຊທາດ... ວາໂຍທາດ... ອາກາສະທາດ... ວິນຍານະທາດ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມເຊື່ອໝັ້ນ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອໃນທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມສັດທາ... ລະ... ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'." ສູດທີ ໙.
၁၀. ခန္ဓသုတ္တံ
໑໐. ຂັນທະສູດ
၃၁၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ; ဝေဒနာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမီ အညထာဘာဝီ; သညာ… သင်္ခါရာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမိနော အညထာဘာဝိနော; ဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမိ အညထာဘာဝိ[Pg.189]. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ သဒ္ဒဟတိ အဓိမုစ္စတိ, အယံ ဝုစ္စတိ သဒ္ဓါနုသာရီ, ဩက္ကန္တော သမ္မတ္တနိယာမံ, သပ္ပုရိသဘူမိံ ဩက္ကန္တော, ဝီတိဝတ္တော ပုထုဇ္ဇနဘူမိံ; အဘဗ္ဗော တံ ကမ္မံ ကာတုံ, ယံ ကမ္မံ ကတွာ နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ ပေတ္တိဝိသယံ ဝါ ဥပပဇ္ဇေယျ; အဘဗ္ဗော စ တာဝ ကာလံ ကာတုံ ယာဝ န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရောတိ’’.
໓໑໑. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຮູບ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ເວດທະນາ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ; ວິນຍານ ບໍ່ທ່ຽງ ມີຄວາມແປປວນ ມີຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມເຊື່ອໝັ້ນ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອໃນທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມສັດທາ (ສັດທານຸສາຣີ), ຜູ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ສັມມັດຕະນິຍາມ, ກ້າວເຂົ້າສູ່ສັບປຸຣິສະພູມ, ລ່ວງພົ້ນປຸຖຸຊົນພູມ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະເຮັດກຳ ທີ່ເຮັດແລ້ວຈະໄປບັງເກີດໃນນະຣົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ ຫຼືພູມແຫ່ງເຜດ; ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະເຮັດກາລະ ຕາບໃດທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ'."
‘‘ယဿ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မာ ဧဝံ ပညာယ မတ္တသော နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, အယံ ဝုစ္စတိ – ‘ဓမ္မာနုသာရီ, ဩက္ကန္တော သမ္မတ္တနိယာမံ, သပ္ပုရိသဘူမိံ ဩက္ကန္တော, ဝီတိဝတ္တော ပုထုဇ္ဇနဘူမိံ; အဘဗ္ဗော တံ ကမ္မံ ကာတုံ, ယံ ကမ္မံ ကတွာ နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ ပေတ္တိဝိသယံ ဝါ ဥပပဇ္ဇေယျ; အဘဗ္ဗော စ တာဝ ကာလံ ကာတုံ ယာဝ န သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆိကရောတိ’. ယော, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ဓမ္မေ ဧဝံ ပဇာနာတိ ဧဝံ ပဿတိ, အယံ ဝုစ္စတိ – ‘သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယနော’’’တိ. ဒသမံ.
"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມຄວນແກ່ການເພັ່ງພິນິດດ້ວຍປັນຍາໂດຍປະມານ ແກ່ບຸກຄົນໃດ, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ຜູ້ແລ່ນໄປຕາມທຳ (ທັມມານຸสาຣີ), ຜູ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ສັມມັດຕະນິຍາມ, ກ້າວເຂົ້າສູ່ສັບປຸຣິສະພູມ, ລ່ວງພົ້ນປຸຖຸຊົນພູມ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະເຮັດກຳ ທີ່ເຮັດແລ້ວຈະໄປບັງເກີດໃນນະຣົກ ຫຼືກຳເນີດເດຍຣັດສານ ຫຼືພູມແຫ່ງເຜດ; ແລະເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະເຮັດກາລະ ຕາບໃດທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໃດຍ່ອມຮູ້ທຳເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເຫັນຢ່າງນີ້, ບຸກຄົນນີ້ຮຽກວ່າ 'ພຣະໂສດາບັນ ຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ມີການຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'." ສູດທີ ໑໐.
ဩက္ကန္တသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ໂອກກັນຕະສັງຍຸດ ຈົບບໍລິບູນ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ອຸດທານປະຈຳສັງຍຸດນັ້ນ ຄື:
စက္ခု ရူပဉ္စ ဝိညာဏံ, ဖဿော စ ဝေဒနာယ စ;
သညာ စ စေတနာ တဏှာ, ဓာတု ခန္ဓေန တေ ဒသာတိ.
ຈັກຂຸສູດ, ຮູປະສູດ, ວິນຍານະສູດ, ສັມຜັດສະສູດ, ເວດທະນາສູດ, ສັນຍາສູດ, ເຈດຕະນາສູດ, ຕັນຫາສູດ, ທາຕຸສູດ ແລະຂັນທະສູດ ລວມເປັນ ໑໐ ສູດ ດ້ວຍປະການສະນີ.
၅. ဥပ္ပာဒသံယုတ္တံ
໕. ອຸບປາດະສັງຍຸດ
၁. စက္ခုသုတ္တံ
໑. ຈັກຂຸສູດ
၃၁၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.190]. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော သောတဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ…ပေ… ယော ဃာနဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ… ယော ဇိဝှာယ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ… ယော ကာယဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ… ယော မနဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော စ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဿ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော. ယော သောတဿ နိရောဓော…ပေ… ယော ဃာနဿ နိရောဓော… ယော ဇိဝှာယ နိရောဓော… ယော ကာယဿ နိရောဓော… ယော မနဿ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. ပဌမံ.
໓໑໒. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງຈັກຂຸໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງພະຍາດທັງຫຼາຍ, ຄືຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ... ລະ... ແຫ່ງໂສຕະໃດ... ແຫ່ງຄານະໃດ... ແຫ່ງຊິວຫາໃດ... ແຫ່ງກາຍໃດ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງມະໂນໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງພະຍາດທັງຫຼາຍ, ຄືຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງ ແຫ່ງຈັກຂຸໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມລະງັບແຫ່ງພະຍາດທັງຫຼາຍ, ຄືຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ. ຄວາມດັບ... ລະ... ແຫ່ງໂສຕະໃດ... ແຫ່ງຄານະໃດ... ແຫ່ງຊິວຫາໃດ... ແຫ່ງກາຍໃດ... ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງ ແຫ່ງມະໂນໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມລະງັບແຫ່ງພະຍາດທັງຫຼາຍ, ຄືຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ." ສູດທີ ໑.
၂. ရူပသုတ္တံ
໒. ฮູປະສູດ
၃၁၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပါနံ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော သဒ္ဒါနံ… ယော ဂန္ဓာနံ… ယော ရသာနံ… ယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ… ယော ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပါနံ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော. ယော သဒ္ဒါနံ… ယော ဂန္ဓာနံ… ယော ရသာနံ… ယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ… ယော ဓမ္မာနံ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. ဒုတိယံ.
໓໑໓. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງຮູບທັງຫຼາຍໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງພະຍາດທັງຫຼາຍ, ຄືຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ. ແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍໃດ... ແຫ່ງກິ່ນທັງຫຼາຍໃດ... ແຫ່ງລົດທັງຫຼາຍໃດ... ແຫ່ງໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍໃດ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງທຳມະຣົມທັງຫຼາຍໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງພະຍາດທັງຫຼາຍ, ຄືຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງ ແຫ່ງຮູບທັງຫຼາຍໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມລະງັບແຫ່ງພະຍາດທັງຫຼາຍ, ຄືຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ. ແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍໃດ... ແຫ່ງກິ່ນທັງຫຼາຍໃດ... ແຫ່ງລົດທັງຫຼາຍໃດ... ແຫ່ງໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍໃດ... ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງ ແຫ່ງທຳມະຣົມທັງຫຼາຍໃດ, ນັ້ນຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄືຄວາມລະງັບແຫ່ງພະຍາດທັງຫຼາຍ, ຄືຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ." ສູດທີ ໒.
၃. ဝိညာဏသုတ္တံ
໓. ວິນຍານະສູດ
၃၁၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.191]. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ…ပေ… ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ…ပေ… ယော မနောဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ…ပေ… ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညာဏဿ နိရောဓော…ပေ… ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော…ပေ… ယော မနောဝိညာဏဿ နိရောဓော…ပေ… ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. တတိယံ.
໓໑໔. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່... ລະ... ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ ແຫ່ງຈັກຂຸວິນຍານໃດ... ລະ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່... ລະ... ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຊະລາandມໍລະນະ ແຫ່ງມະໂນວິນຍານໃດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບ... ລະ... ຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ ແຫ່ງຈັກຂຸວິນຍານໃດ... ລະ... ຄວາມດັບ... ລະ... ຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ ແຫ່ງມະໂນວິນຍານໃດ." ສູດທີ ໓.
၄. သမ္ဖဿသုတ္တံ
໔. ສັມຜັດສະສູດ
၃၁၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသမ္ဖဿဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ…ပေ… ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ…ပေ… ယော မနောသမ္ဖဿဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ…ပေ… ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသမ္ဖဿဿ နိရောဓော…ပေ… ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော…ပေ… ယော မနောသမ္ဖဿဿ နိရောဓော…ပေ… ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. စတုတ္ထံ.
໓໑໕. ຕອນເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່... ລະ... ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ ແຫ່ງຈັກຂຸສັມຜັດໃດ... ລະ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່... ລະ... ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ ແຫ່ງມະໂນສັມຜັດໃດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບ... ລະ... ຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ ແຫ່ງຈັກຂຸສັມຜັດໃດ... ລະ... ຄວາມດັບ... ລະ... ຄວາມອັດສະດົງແຫ່ງຊະລາແລະມໍລະນະ ແຫ່ງມະໂນສັມຜັດໃດ." ສູດທີ ໔.
၅. သမ္ဖဿဇသုတ္တံ
໕. ສັມຜັດສະຊາສູດ
၃၁၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသမ္ဖဿဇာယ ဝေဒနာယ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ…ပေ… ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ…ပေ….
໓໑໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່... ເປ... ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ແຫ່ງເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຈັກຂຸສຳຜັດ... ເປ...
ယော မနောသမ္ဖဿဇာယ ဝေဒနာယ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ…ပေ… ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသမ္ဖဿဇာယ ဝေဒနာယ နိရောဓော ဝူပသမော…ပေ… ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော…ပေ… ယော မနောသမ္ဖဿဇာယ ဝေဒနာယ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. ပဉ္စမံ.
ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່... ເປ... ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ແຫ່ງເວທະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນວ່າความດັບ, ຄວາມສະຫງົບ... ເປ... ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ແຫ່ງເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຈັກຂຸສຳຜັດ... ເປ... ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດ ແຫ່ງເວທະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໂລກ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ.” ສູດທີຫ້າ.
၆. သညာသုတ္တံ
໖. ສັນຍາສູດ
၃၁၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပသညာယ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ…ပေ… ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ…ပေ… ယော ဓမ္မသညာယ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပသညာယ နိရောဓော…ပေ… ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော…ပေ… ယော ဓမ္မသညာယ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໓໑໗. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່... ເປ... ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ແຫ່ງຮູບສັນຍາ... ເປ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງທຳມະສັນຍາ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງໂລກ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນວ່າຄວາມດັບ... ເປ... ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ແຫ່ງຮູບສັນຍາ... ເປ... ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດ ແຫ່ງທຳມະສັນຍາ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໂລກ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ.” ສູດທີຫົກ.
၇. သဉ္စေတနာသုတ္တံ
໗. ສັນເຈດຕະນາສູດ
၃၁၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.192]. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပသဉ္စေတနာယ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ…ပေ… ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ…ပေ… ယော ဓမ္မသဉ္စေတနာယ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပသဉ္စေတနာယ နိရောဓော…ပေ… ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော…ပေ… ယော ဓမ္မသဉ္စေတနာယ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. သတ္တမံ.
໓໑໘. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່... ເປ... ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ແຫ່ງຮູບສັນເຈດຕະນາ... ເປ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງທຳມະສັນເຈດຕະນາ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງໂລກ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນວ່າຄວາມດັບ... ເປ... ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ແຫ່ງຮູບສັນເຈດຕະນາ... ເປ... ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດ ແຫ່ງທຳມະສັນເຈດຕະນາ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໂລກ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ.” ສູດທີເຈັດ.
၈. တဏှာသုတ္တံ
໘. ຕັນຫາສູດ
၃၁၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပတဏှာယ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ…ပေ… ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ…ပေ… ယော ဓမ္မတဏှာယ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပတဏှာယ နိရောဓော…ပေ… ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော…ပေ… ယော ဓမ္မတဏှာယ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. အဋ္ဌမံ.
໓໑໙. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່... ເປ... ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ແຫ່ງຮູບຕັນຫາ... ເປ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງທຳມະຕັນຫາ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງໂລກ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນວ່າຄວາມດັບ... ເປ... ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ແຫ່ງຮູບຕັນຫາ... ເປ... ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດ ແຫ່ງທຳມະຕັນຫາ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໂລກ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ.” ສູດທີແປດ.
၉. ဓာတုသုတ္တံ
໙. ທາດຸສູດ
၃၂၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပထဝီဓာတုယာ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ…ပေ… ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ; ယော အာပေါဓာတုယာ… ယော တေဇောဓာတုယာ… ယော ဝါယောဓာတုယာ… ယော အာကာသဓာတုယာ… ယော ဝိညာဏဓာတုယာ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပထဝီဓာတုယာ နိရောဓော…ပေ… ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော; ယော အာပေါဓာတုယာ နိရောဓော… ယော တေဇောဓာတုယာ နိရောဓော… ယော ဝါယောဓာတုယာ နိရောဓော… ယော အာကာသဓာတုယာ နိရောဓော… ယော ဝိညာဏဓာတုယာ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. နဝမံ.
໓໒໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງປະຖະວີທາດ... ເປ... ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງອາໂປທາດ... ແຫ່ງເຕໂຊທາດ... ແຫ່ງວາໂຍທາດ... ແຫ່ງອາກາສະທາດ... ແຫ່ງວິນຍານະທາດ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງໂລກ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນວ່າຄວາມດັບ... ເປ... ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ແຫ່ງປະຖະວີທາດ; ຄວາມດັບ... ແຫ່ງອາໂປທາດ... ແຫ່ງเตໂຊທາດ... ແຫ່ງວາໂຍທາດ... ແຫ່ງອາກາສະທາດ... ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດ ແຫ່ງວິນຍານະທາດ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໂລກ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ.” ສູດທີເກົ້າ.
၁၀. ခန္ဓသုတ္တံ
໑໐. ຂັນທະສູດ
၃၂၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.193]. ‘‘ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော ဝေဒနာယ… ယော သညာယ… ယော သင်္ခါရာနံ… ယော ဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒေါ ဌိတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ပါတုဘာဝေါ, ဒုက္ခဿေသော ဥပ္ပာဒေါ, ရောဂါနံ ဌိတိ, ဇရာမရဏဿ ပါတုဘာဝေါ. ယော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပဿ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော. ယော ဝေဒနာယ… ယော သညာယ… ယော သင်္ခါရာနံ… ယော ဝိညာဏဿ နိရောဓော ဝူပသမော အတ္ထင်္ဂမော, ဒုက္ခဿေသော နိရောဓော, ရောဂါနံ ဝူပသမော, ဇရာမရဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’’တိ. ဒသမံ.
໓໒໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງຮູບ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງໂລກ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບັງເກີດ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງໂລກ, ຄວາມປາກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນວ່າຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດ ແຫ່ງຮູບ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໂລກ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ. ຄວາມດັບ, ຄວາມສະຫງົບ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດ ແຫ່ງເວທະນາ... ແຫ່ງສັນຍາ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ແຫ່ງວິນຍານ ໃດ, ນີ້ຄືຄວາມດັບແຫ່ງທຸກ, ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງໂລກ, ຄວາມອັດສະດົງຄົດແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ.” ສູດທີສິບ.
ဥပ္ပာဒသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ອຸບປາດະສັງຍຸດ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳສັງຍຸດນັ້ນ ຄື:
စက္ခု ရူပဉ္စ ဝိညာဏံ, ဖဿော စ ဝေဒနာယ စ;
သညာ စ စေတနာ တဏှာ, ဓာတု ခန္ဓေန တေ ဒသာတိ.
ຈັກຂຸສູດ, ຮູບສູດ, ວິນຍານະສູດ, ຜັດສະສູດ, ເວທະນາສູດ, ສັນຍາສູດ, ເຈດຕະນາສູດ, ຕັນຫາສູດ, ທາດຸສູດ ແລະຂັນທະສູດ ລວມເປັນສິບສູດ ດັ່ງນີ້ແລ.
၆. ကိလေသသံယုတ္တံ
໖. กິເລສະສັງຍຸດ
၁. စက္ခုသုတ္တံ
໑. ຈັກຂຸສູດ
၃၂၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.194]. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော သောတသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော ဃာနသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော ဇိဝှာယ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော ကာယသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော မနသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဣမေသု ဆသု ဌာနေသု စေတသော ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော ဟောတိ, နေက္ခမ္မနိန္နဉ္စဿ စိတ္တံ ဟောတိ. နေက္ခမ္မပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ ကမ္မနိယံ ခါယတိ, အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. ပဌမံ.
໓໒໒. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນຈັກຂຸ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນໂສຕະ... ໃນຄານະ... ໃນຊິວຫາ... ໃນກາຍ... ໃນມະນະ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດໃນຖານະທັງຫົກນີ້ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໄປໃນເນກຂຳມະ. ຈິດທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍເນກຂຳມະ ຍ່ອມປາກົດເປັນຈິດຄວນແກ່ການງານ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງແລະຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.” ສູດທີໜຶ່ງ.
၂. ရူပသုတ္တံ
໒. ຮູບສູດ
၃၂၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ရူပေသု ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော သဒ္ဒေသု… ယော ဂန္ဓေသု… ယော ရသေသု… ယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု… ယော ဓမ္မေသု ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဣမေသု ဆသု ဌာနေသု စေတသော ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော ဟောတိ, နေက္ခမ္မနိန္နဉ္စဿ စိတ္တံ ဟောတိ. နေက္ခမ္မပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ ကမ္မနိယံ ခါယတိ, အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. ဒုတိယံ.
໓໒໓. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນຮູບທັງຫຼາຍ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນສຽງທັງຫຼາຍ... ໃນກິ່ນທັງຫຼາຍ... ໃນລົດທັງຫຼາຍ... ໃນໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍ... ໃນທຳມະຣົມທັງຫຼາຍ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດໃນຖານະທັງຫົກນີ້ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໄປໃນເນກຂຳມະ. ຈິດທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍເນກຂຳມະ ຍ່ອມປາກົດເປັນຈິດຄວນແກ່ການງານ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງແລະຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.” ສູດທີສອງ.
၃. ဝိညာဏသုတ္တံ
໓. ວິນຍານະສູດ
၃၂၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညာဏသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော သောတဝိညာဏသ္မိံ… ယော ဃာနဝိညာဏသ္မိံ… ယော ဇိဝှာဝိညာဏသ္မိံ… ယော ကာယဝိညာဏသ္မိံ… ယော မနောဝိညာဏသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဣမေသု ဆသု ဌာနေသု စေတသော ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော ဟောတိ, နေက္ခမ္မနိန္နဉ္စဿ စိတ္တံ ဟောတိ. နေက္ခမ္မပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ ကမ္မနိယံ ခါယတိ, အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. တတိယံ.
໓໒໔. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນຈັກຂຸວິນຍານ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນໂສຕະວິນຍານ... ໃນຄານະວິນຍານ... ໃນຊິວຫາວິນຍານ... ໃນກາຍະວິນຍານ... ໃນມະໂນວິນຍານ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດໃນຖານະທັງຫົກນີ້ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໄປໃນເນກຂຳມະ. ຈິດທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍເນກຂຳມະ ຍ່ອມປາກົດເປັນຈິດຄວນແກ່ການງານ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງແລະຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.” ສູດທີສາມ.
၄. သမ္ဖဿသုတ္တံ
໔. ສຳຜັດສະສູດ
၃၂၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.195]. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသမ္ဖဿသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော သောတသမ္ဖဿသ္မိံ… ယော ဃာနသမ္ဖဿသ္မိံ… ယော ဇိဝှာသမ္ဖဿသ္မိံ… ယော ကာယသမ္ဖဿသ္မိံ… ယော မနောသမ္ဖဿသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော…ပေ… အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. စတုတ္ထံ.
໓໒໕. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນຈັກຂຸສຳຜັດ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນໂສຕະສຳຜັດ... ໃນຄານະສຳຜັດ... ໃນຊິວຫາສຳຜັດ... ໃນກາຍະສຳຜັດ... ໃນມະໂນສຳຜັດ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸ... ເປ... ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງແລະຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.” ສູດທີສີ່.
၅. သမ္ဖဿဇသုတ္တံ
໕. ສຳຜັດສະຊາສູດ
၃၂၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုသမ္ဖဿဇာယ ဝေဒနာယ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော သောတသမ္ဖဿဇာယ ဝေဒနာယ… ယော ဃာနသမ္ဖဿဇာယ ဝေဒနာယ… ယော ဇိဝှာသမ္ဖဿဇာယ ဝေဒနာယ… ယော ကာယသမ္ဖဿဇာယ ဝေဒနာယ… ယော မနောသမ္ဖဿဇာယ ဝေဒနာယ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော…ပေ… အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. ပဉ္စမံ.
໓໒໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຈັກຂຸສຳຜັດ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນເວທະນາທີ່ເກີດຈາກໂສຕະສຳຜັດ... ໃນເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຄານະສຳຜັດ... ໃນເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຊິວຫາສຳຜັດ... ໃນເວທະນາທີ່ເກີດຈາກກາຍະສຳຜັດ... ໃນເວທະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸ... ເປ... ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງແລະຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.” ສູດທີຫ້າ.
၆. သညာသုတ္တံ
໖. ສັນຍາສູດ
၃၂၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ရူပသညာယ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော သဒ္ဒသညာယ… ယော ဂန္ဓသညာယ… ယော ရသသညာယ… ယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာယ… ယော ဓမ္မသညာယ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော…ပေ… အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໓໒໗. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນຮູບສັນຍາ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນສັດທະສັນຍາ... ໃນຄັນທະສັນຍາ... ໃນຣະສະສັນຍາ... ໃນໂຜດທັບພະສັນຍາ... ໃນທຳມະສັນຍາ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸ... ເປ... ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງແລະຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.” ສູດທີຫົກ.
၇. သဉ္စေတနာသုတ္တံ
໗. ສັນເຈດຕະນາສູດ
၃၂၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ရူပသဉ္စေတနာယ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော သဒ္ဒသဉ္စေတနာယ… ယော ဂန္ဓသဉ္စေတနာယ… ယော ရသသဉ္စေတနာယ… ယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာယ… ယော ဓမ္မသဉ္စေတနာယ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော…ပေ… အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. သတ္တမံ.
໓໒໘. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນຮູບສັນເຈດຕະນາ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນສັດທະສັນເຈດຕະນາ... ໃນຄັນທະສັນເຈດຕະນາ... ໃນຣະສະສັນເຈດຕະນາ... ໃນໂຜດທັບພະສັນເຈດຕະນາ... ໃນທຳມະສັນເຈດຕະນາ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸ... ເປ... ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງແລະຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.” ສູດທີເຈັດ.
၈. တဏှာသုတ္တံ
໘. ຕັນຫາສູດ
၃၂၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.196]. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ရူပတဏှာယ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော သဒ္ဒတဏှာယ… ယော ဂန္ဓတဏှာယ… ယော ရသတဏှာယ… ယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာယ… ယော ဓမ္မတဏှာယ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော…ပေ… အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
໓໒໙. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນຮູບຕັນຫາ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນສັດທະຕັນຫາ... ໃນຄັນທະຕັນຫາ... ໃນຣະສະຕັນຫາ... ໃນໂຜດທັບພະຕັນຫາ... ໃນທຳມະຕັນຫາ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ພິກຂຸ... ເປ... ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງແລະຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.” ສູດທີແປດ.
၉. ဓာတုသုတ္တံ
໙. ທາດຸສູດ
၃၃၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ပထဝီဓာတုယာ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယော အာပေါဓာတုယာ… ယော တေဇောဓာတုယာ… ယော ဝါယောဓာတုယာ… ယော အာကာသဓာတုယာ… ယော ဝိညာဏဓာတုယာ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဣမေသု ဆသု ဌာနေသု စေတသော ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော ဟောတိ, နေက္ခမ္မနိန္နဉ္စဿ စိတ္တံ ဟောတိ. နေက္ခမ္မပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ ကမ္မနိယံ ခါယတိ, အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. နဝမံ.
໓໓໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນປະຖະວີທາດ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນອາໂປທາດ... ໃນເຕໂຊທາດ... ໃນວາໂຍທາດ... ໃນອາກາສະທາດ... ໃນວິນຍານະທາດ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດໃນຖານະທັງຫົກນີ້ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໄປໃນເນກຂຳມະ. ຈິດທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍເນກຂຳມະ ຍ່ອມປາກົດເປັນຈິດຄວນແກ່ການງານ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງແລະຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.” ສູດທີເກົ້າ.
၁၀. ခန္ဓသုတ္တံ
໑໐. ຂັນທະສູດ
၃၃၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ရူပသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော…ပေ… ယော ဝိညာဏသ္မိံ ဆန္ဒရာဂေါ, စိတ္တဿေသော ဥပက္ကိလေသော. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဣမေသု ပဉ္စသု ဌာနေသု စေတသော ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော ဟောတိ, နေက္ခမ္မနိန္နဉ္စဿ စိတ္တံ ဟောတိ. နေက္ခမ္မပရိဘာဝိတံ စိတ္တံ ကမ္မနိယံ ခါယတိ, အဘိညာ သစ္ဆိကရဏီယေသု ဓမ္မေသူ’’တိ. ဒသမံ.
໓໓໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນຮູບ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ... ເປ... ຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ໃນວິນຍານ ໃດ, ນີ້ຄືເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ເຄື່ອງເສົ້າໝອງແຫ່ງຈິດໃນຖານະທັງຫ້ານີ້ ອັນພິກຂຸລະໄດ້ແລ້ວ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໄປໃນເນກຂຳມະ. ຈິດທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍເນກຂຳມະ ຍ່ອມປາກົດເປັນຈິດຄວນແກ່ການງານ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງແລະຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.” ສູດທີສິບ.
ကိလေသသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ກິເລສະສັງຍຸດ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳສັງຍຸດນັ້ນ ຄື:
စက္ခု ရူပဉ္စ ဝိညာဏံ, ဖဿော စ ဝေဒနာယ စ;
သညာ စ စေတနာ တဏှာ, ဓာတု ခန္ဓေန တေ ဒသာတိ.
ຈັກຂຸສູດ, ຮູບສູດ, ວິນຍານະສູດ, ຜັດສະສູດ, ເවທະນາສູດ, ສັນຍາສູດ, ເຈດຕະນາສູດ, ຕັນຫາສູດ, ທາດຸສູດ ແລະຂັນທະສູດ ລວມເປັນສິບສູດ ດັ່ງນີ້ແລ.
၇. သာရိပုတ္တသံယုတ္တံ
໗. ສາຣີບຸດຕະສັງຍຸດ
၁. ဝိဝေကဇသုတ္တံ
໑. ວິເວກະຊະສູດ
၃၃၂. ဧကံ [Pg.197] သမယံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန အန္ဓဝနံ တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. အန္ဓဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ.
໓໓໒. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ອາໄສຢູ່ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ໃນພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນແລ້ວ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ນທ່ຽວບິນທະບາດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານແລ້ວ ເຂົ້າໄປຍັງປ່າອັນທະວັນ ເພື່ອພັກຜ່ອນກາງເວັນ. ຄັ້ນເຂົ້າໄປຍັງປ່າອັນທະວັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງພັກຜ່ອນກາງເວັນ ທີ່ໂຄນໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ.
အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဇေတဝနံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝိပ္ပသန္နာနိ ခေါ တေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဣန္ဒြိယာနိ; ပရိသုဒ္ဓေါ မုခဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ကတမေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဇ္ဇ ဝိဟာရေန ဝိဟာသီ’’တိ?
ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາແລງ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນແລ້ວ ເຂົ້າໄປຍັງພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ເຫັນພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ຍ່າງມາແຕ່ໄກ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ດັ່ງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ອິນຊີທັງຫຼາຍຂອງທ່ານຜ່ອງໃສຍິ່ງນັກ ຜິວພັນວັນນະແຫ່ງໃບໜ້າຂອງທ່ານບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຍິ່ງນັກ. ມື້ນີ້ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ຢູ່ດ້ວຍວິຫານທັມໃດ?"
‘‘ဣဓာဟံ, အာဝုသော, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ပဌမံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နော’တိ ဝါ ‘အဟံ ပဌမာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ’’တိ. ‘‘တထာ ဟိ ပနာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဒီဃရတ္တံ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ သုသမူဟတာ. တသ္မာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ပဌမံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နော’တိ ဝါ ‘အဟံ ပဌမာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ’’တိ. ပဌမံ.
"ອາວຸໂສ ເຮົາສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດແລ້ວຈາກອະກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມຊານ ອັນມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກຢູ່. ອາວຸໂສ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ບໍ່ມີແກ່ເຮົານັ້ນເລີຍວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າປະຖົມຊານ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າປະຖົມຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກປະຖົມຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." "ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ເພາະວ່າອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານານຸໄສ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ຖອນຂຶ້ນດ້ວຍດີສິ້ນເຊີງແລ້ວຕະຫຼອດກາລນານ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຈຶ່ງບໍ່ມີແກ່ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າປະຖົມຊານ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າປະຖົມຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກປະຖົມຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." ປະຖົມມະສູດ.
၂. အဝိတက္ကသုတ္တံ
໒. ອະວິຕົກກະສູດ
၃၃၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော…ပေ… အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝိပ္ပသန္နာနိ ခေါ တေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဣန္ဒြိယာနိ; ပရိသုဒ္ဓေါ မုခဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ကတမေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဇ္ဇ ဝိဟာရေန ဝိဟာသီ’’တိ?
໓໓໓. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ເຫັນ... ກ່າວກັບພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ດັ່ງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ອິນຊີທັງຫຼາຍຂອງທ່ານຜ່ອງໃສຍິ່ງນັກ ຜິວພັນວັນນະແຫ່ງໃບໜ້າຂອງທ່ານບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຍິ່ງນັກ. ມື້ນີ້ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ຢູ່ດ້ວຍວິຫານທັມໃດ?"
‘‘ဣဓာဟံ[Pg.198], အာဝုသော, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နော’တိ ဝါ ‘အဟံ ဒုတိယာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ’’တိ. ‘‘တထာ ဟိ ပနာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဒီဃရတ္တံ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ သုသမူဟတာ. တသ္မာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နော’တိ ဝါ ‘အဟံ ဒုတိယာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ’’တိ. ဒုတိယံ.
"ອາວຸໂສ ເຮົາເພາະວິຕົກແລະວິຈານລະງັບໄປ ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ ອັນມີຄວາມຜ່ອງໃສໃນພາຍໃນ ມີພາວະທີ່ຈິດເປັນໜຶ່ງຜຸດຂຶ້ນ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກສະມາທິຢູ່. ອາວຸໂສ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ບໍ່ມີແກ່ເຮົານັ້ນເລີຍວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າທຸຕິຍະຊານ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າທຸຕິຍະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກທຸຕິຍະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." "ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ເພາະວ່າອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານານຸໄສ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ຖອນຂຶ້ນດ້ວຍດີສິ້ນເຊີງແລ້ວຕະຫຼອດກາລນານ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຈຶ່ງບໍ່ມີແກ່ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າທຸຕິຍະຊານ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າທຸຕິຍະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກທຸຕິຍະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." ທຸຕິຍະສູດ.
၃. ပီတိသုတ္တံ
໓. ປີຕິສູດ
၃၃၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော…ပေ… ‘‘ဝိပ္ပသန္နာနိ ခေါ တေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဣန္ဒြိယာနိ; ပရိသုဒ္ဓေါ မုခဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ကတမေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဇ္ဇ ဝိဟာရေန ဝိဟာသီ’’တိ?
໓໓໔. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ເຫັນ... "ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ອິນຊີທັງຫຼາຍຂອງທ່ານຜ່ອງໃສຍິ່ງນັກ ຜິວພັນວັນນະແຫ່ງໃບໜ້າຂອງທ່ານບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຍິ່ງນັກ. ມື້ນີ້ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ຢູ່ດ້ວຍວິຫານທັມໃດ?"
‘‘ဣဓာဟံ, အာဝုသော, ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟာသိံ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေမိ; ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ တတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နော’တိ ဝါ ‘အဟံ တတိယာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ’’တိ. ‘‘တထာ ဟိ ပနာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဒီဃရတ္တံ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ သုသမူဟတာ. တသ္မာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ တတိယံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နော’တိ ဝါ ‘အဟံ တတိယာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ’’တိ. တတိယံ.
"ອາວຸໂສ ເຮົາເພາະຄວາມຈາງຄາຍແຫ່ງປີຕິ ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາຢູ່ ມີສະຕິແລະສັມປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມກາຍ ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານ ທີ່ພຣະອະຣິຍະທັງຫຼາຍສັນເສີນວ່າ 'ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ' ຢູ່. ອາວຸໂສ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ບໍ່ມີແກ່ເຮົານັ້ນເລີຍວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າຕະຕິຍະຊານ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າຕະຕິຍະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກຕະຕິຍະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." "ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ເພາະວ່າອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານານຸໄສ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ຖອນຂຶ້ນດ້ວຍດີສິ້ນເຊີງແລ້ວຕະຫຼອດກາລນານ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຈຶ່ງບໍ່ມີແກ່ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າຕະຕິຍະຊານ' ດັ່ງນີ້กໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າຕະຕິຍະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກຕະຕິຍະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." ຕະຕິຍະສູດ.
၄. ဥပေက္ခာသုတ္တံ
໔. ອຸເປກຂາສູດ
၃၃၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော…ပေ… ‘‘ဝိပ္ပသန္နာနိ ခေါ တေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဣန္ဒြိယာနိ; ပရိသုဒ္ဓေါ မုခဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ကတမေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဇ္ဇ ဝိဟာရေန ဝိဟာသီ’’တိ?
໓໓໕. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ເຫັນ... "ອາວຸໂສສາຣີບຸດ ອິນຊີທັງຫຼາຍຂອງທ່ານຜ່ອງໃສຍິ່ງນັກ ຜິວພັນວັນນະແຫ່ງໃບໜ້າຂອງທ່ານບໍລິສຸດຜຸດຜ່ອງຍິ່ງນັກ. ມື້ນີ້ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ຢູ່ດ້ວຍວິຫານທັມໃດ?"
‘‘ဣဓာဟံ, အာဝုသော, သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ [Pg.199] ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နော’တိ ဝါ ‘အဟံ စတုတ္ထာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ’’တိ. ‘‘တထာ ဟိ ပနာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဒီဃရတ္တံ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ သုသမူဟတာ. တသ္မာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နော’တိ ဝါ ‘အဟံ စတုတ္ထာ ဈာနာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ’’တိ. စတုတ္ထံ.
"ອາວຸໂສ ເຮົາເພາະລະສຸກແລະລະທຸກເສຍໄດ້ ແລະເພາະໂສມະນັດແລະໂທມະນັດດັບໄປກ່ອນແລ້ວ ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸຕະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີສະຕິອັນບໍລິສຸດເພາະອຸເປກຂາຢູ່. ອາວຸໂສ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ບໍ່ມີແກ່ເຮົານັ້ນເລີຍວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າຈະຕຸຕະຊານ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າຈະຕຸຕະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກຈະຕຸຕະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." "ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ເພາະວ່າອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານານຸໄສ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ຖອນຂຶ້ນດ້ວຍດີສິ້ນເຊີງແລ້ວຕະຫຼອດກາລນານ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຈຶ່ງບໍ່ມີແກ່ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າຈະຕຸຕະຊານ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າຈະຕຸຕະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກຈະຕຸຕະຊານແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." ຈະຕຸຕະສູດ.
၅. အာကာသာနဉ္စာယတနသုတ္တံ
໕. ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສູດ
၃၃၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော…ပေ… ‘‘ဣဓာဟံ, အာဝုသော, သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ…ပေ… ဝုဋ္ဌိတောတိ ဝါ’’တိ. ပဉ္စမံ.
໓໓໖. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ເຫັນ... "ອາວຸໂສ ເຮົາເພາະລ່ວງຮູບສັນຍາໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະປະຕິຄະສັນຍາດັບໄປ ເພາະບໍ່ມົນສິການນານັດຕະສັນຍາ ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ຢູ່... ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ບໍ່ມີແກ່ເຮົານັ້ນເລີຍວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." ປັນຈະມະສູດ.
၆. ဝိညာဏဉ္စာယတနသုတ္တံ
໖. ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສູດ
၃၃၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော…ပေ… ‘‘ဣဓာဟံ, အာဝုသော, သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ…ပေ… ဝုဋ္ဌိတောတိ ဝါ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໓໓໗. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ເຫັນ... "ອາວຸໂສ ເຮົາເພາະລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ວິນຍານບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ຢູ່... ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ບໍ່ມີແກ່ເຮົານັ້ນເລີຍວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." ຈະຖະມະສູດ.
၇. အာကိဉ္စညာယတနသုတ္တံ
໗. ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສູດ
၃၃၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော…ပေ… ‘‘ဣဓာဟံ, အာဝုသော, သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ, နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ…ပေ… ဝုဋ္ဌိတောတိ ဝါ’’တိ. သတ္တမံ.
໓໓໘. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ... "ອາວຸໂສ ເຮົາເພາະລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ບໍ່ມີອັນໃດໜ້ອຍໜຶ່ງ' ຢູ່... ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ບໍ່ມີແກ່ເຮົານັ້ນເລີຍວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." ສັດຕະມະສູດ.
၈. နေဝသညာနာသညာယတနသုတ္တံ
໘. ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສູດ
၃၃၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော…ပေ… ‘‘ဣဓာဟံ, အာဝုသော, အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ…ပေ… ဝုဋ္ဌိတောတိ ဝါ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
໓໓໙. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ... "ອາວຸໂສ ເຮົາເພາະລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານໄດ້ ເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານຢູ່... ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ບໍ່ມີແກ່ເຮົານັ້ນເລີຍວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກ...' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." ອັດຖະມະສູດ.
၉. နိရောဓသမာပတ္တိသုတ္တံ
໙. ນິໂຣທະສະມາບັດຕິສູດ
၃၄၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော…ပေ…. ‘‘ဣဓာဟံ, အာဝုသော, သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ [Pg.200] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ. တဿ မယှံ, အာဝုသော, န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နော’တိ ဝါ ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ’’တိ. ‘‘တထာ ဟိ ပနာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဒီဃရတ္တံ အဟင်္ကာရမမင်္ကာရမာနာနုသယာ သုသမူဟတာ. တသ္မာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပဇ္ဇာမီ’တိ ဝါ ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နော’တိ ဝါ ‘အဟံ သညာဝေဒယိတနိရောဓာ ဝုဋ္ဌိတော’တိ ဝါ’’တိ. နဝမံ.
໓໔໐. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ... "ອາວຸໂສ ເຮົາເພາະລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດຢູ່. ອາວຸໂສ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ບໍ່ມີແກ່ເຮົານັ້ນເລີຍວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." "ຂໍ້ນັ້ນເປັນຢ່າງນັ້ນ ເພາະວ່າອະຫັງການ ມະມັງການ ແລະມານານຸໄສ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ຖອນຂຶ້ນດ້ວຍດີສິ້ນເຊີງແລ້ວຕະຫຼອດກາລນານ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຈຶ່ງບໍ່ມີແກ່ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸວ່າ 'ເຮົາກຳລັງເຂົ້າສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາເຂົ້າສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ 'ເຮົາອອກຈາກສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ກໍດີ." ນະວະມະສູດ.
၁၀. သူစိမုခီသုတ္တံ
໑໐. ສຸຈິມຸຂີສູດ
၃၄၁. ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ရာဇဂဟေ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ တံ ပိဏ္ဍပါတံ အညတရံ ကုဋ္ဋမူလံ နိဿာယ ပရိဘုဉ္ဇတိ. အထ ခေါ သူစိမုခီ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ –
໓໔໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ອາໄສຢູ່ ໃກ້ພຣະນະຄອນຣາຊະຄຶ ໃນພຣະວິຫານເວລຸວັນ ກະລັນທະກະນິວາປະສະຖານ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນແລ້ວ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງພຣະນະຄອນຣາຊະຄຶ. ຄັ້ນທ່ຽວບິນທະບາດໄປຕາມລຳດັບເຮືອນໃນພຣະນະຄອນຣາຊະຄຶແລ້ວ ຈຶ່ງອາໄສຝາແຫ່ງໃດແຫ່ງໜຶ່ງ ສັນພັດຕາຫານນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງປະຣິພາຊິກາຊື່ວ່າສຸຈິມຸຂີ ເຂົ້າໄປຫາພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ດັ່ງນີ້ວ່າ:
‘‘ကိံ နု ခေါ, သမဏ, အဓောမုခေါ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ? ‘‘န ခွာဟံ, ဘဂိနိ, အဓောမုခေါ ဘုဉ္ဇာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမဏ, ဥဗ္ဘမုခေါ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ? ‘‘န ခွာဟံ, ဘဂိနိ, ဥဗ္ဘမုခေါ ဘုဉ္ဇာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမဏ, ဒိသာမုခေါ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ? ‘‘န ခွာဟံ, ဘဂိနိ, ဒိသာမုခေါ ဘုဉ္ဇာမီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမဏ, ဝိဒိသာမုခေါ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ? ‘‘န ခွာဟံ, ဘဂိနိ, ဝိဒိသာမုခေါ ဘုဉ္ဇာမီ’’တိ.
"ຂ້າແຕ່ສະມະນະ ທ່ານກົ້ມໜ້າສັນບໍ?" "ນ້ອງຍິງ ເຮົາບໍ່ໄດ້ກົ້ມໜ້າສັນດອກ." "ຂ້າແຕ່ສະມະນະ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານເງີຍໜ້າສັນບໍ?" "ນ້ອງຍິງ ເຮົາບໍ່ໄດ້ເງີຍໜ້າສັນດອກ." "ຂ້າແຕ່ສະມະນະ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຫຼຽວເບິ່ງທິດໃຫຍ່ສັນບໍ?" "ນ້ອງຍິງ ເຮົາບໍ່ໄດ້ຫຼຽວເບິ່ງທິດໃຫຍ່ສັນດອກ." "ຂ້າແຕ່ສະມະນະ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຫຼຽວເບິ່ງທິດນ້ອຍສັນບໍ?" "ນ້ອງຍິງ ເຮົາບໍ່ໄດ້ຫຼຽວເບິ່ງທິດນ້ອຍສັນດອກ."
‘‘‘ကိံ နု, သမဏ, အဓောမုခေါ ဘုဉ္ဇသီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခွာဟံ, ဘဂိနိ, အဓောမုခေါ ဘုဉ္ဇာမီ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ, သမဏ, ဥဗ္ဘမုခေါ ဘုဉ္ဇသီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခွာဟံ, ဘဂိနိ, ဥဗ္ဘမုခေါ ဘုဉ္ဇာမီ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ, သမဏ, ဒိသာမုခေါ ဘုဉ္ဇသီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခွာဟံ, ဘဂိနိ, ဒိသာမုခေါ ဘုဉ္ဇာမီ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ, သမဏ, ဝိဒိသာမုခေါ ဘုဉ္ဇသီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခွာဟံ, ဘဂိနိ, ဝိဒိသာမုခေါ ဘုဉ္ဇာမီ’တိ ဝဒေသိ’’.
"ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ 'ຂ້າແຕ່ສະມະນະ ທ່ານກົ້ມໜ້າສັນບໍ?' ທ່ານກໍຕອບວ່າ 'ນ້ອງຍິງ ເຮົາບໍ່ໄດ້ກົ້ມໜ້າສັນດອກ'. ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ 'ຂ້າແຕ່ສະມະນະ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານເງີຍໜ້າສັນບໍ?' ທ່ານກໍຕອບວ່າ 'ນ້ອງຍິງ ເຮົາບໍ່ໄດ້ເງີຍໜ້າສັນດອກ'. ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ 'ຂ້າແຕ່ສະມະນະ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຫຼຽວເບິ່ງທິດໃຫຍ່ສັນບໍ?' ທ່ານກໍຕອບວ່າ 'ນ້ອງຍິງ ເຮົາບໍ່ໄດ້ຫຼຽວເບິ່ງທິດໃຫຍ່ສັນດອກ'. ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ 'ຂ້າແຕ່ສະມະນະ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຫຼຽວເບິ່ງທິດນ້ອຍສັນບໍ?' ທ່ານກໍຕອບວ່າ 'ນ້ອງຍິງ ເຮົາບໍ່ໄດ້ຫຼຽວເບິ່ງທິດນ້ອຍສັນດອກ'."
‘‘ကထဉ္စရဟိ[Pg.201], သမဏ, ဘုဉ္ဇသီ’’တိ? ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘဂိနိ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာတိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တိ, ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘဂိနိ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ‘အဓောမုခါ ဘုဉ္ဇန္တီ’တိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘဂိနိ, သမဏဗြာဟ္မဏာ နက္ခတ္တဝိဇ္ဇာတိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တိ, ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘဂိနိ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ‘ဥဗ္ဘမုခါ ဘုဉ္ဇန္တီ’တိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘဂိနိ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တိ, ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘဂိနိ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ‘ဒိသာမုခါ ဘုဉ္ဇန္တီ’တိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘဂိနိ, သမဏဗြာဟ္မဏာ အင်္ဂဝိဇ္ဇာတိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တိ, ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘဂိနိ, သမဏဗြာဟ္မဏာ ‘ဝိဒိသာမုခါ ဘုဉ္ဇန္တီ’’’တိ.
"ຂ້າແຕ່ສະມະນະ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ທ່ານສັນຢ່າງໃດ?" "ນ້ອງຍິງ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍມິດສາຊີວະ ເພາະຕິຣັດສານວິຊا ຄື ວິຊາເບິ່ງພື້ນທີ່ (ວັດຖຸວິຊາ) ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານີ້ ເຮົາຮຽກວ່າ 'ກົ້ມໜ້າສັນ'. ນ້ອງຍິງ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍມິດສາຊີວະ ເພາະຕິຣັດສານວິຊາ ຄື ວິຊາດາຣາສາດ (ນັກຂັດຕະວິຊາ) ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານີ້ ເຮົາຮຽກວ່າ 'ເງີຍໜ້າສັນ'. ນ້ອງຍິງ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍມິດສາຊີວະ ເພາະການປະກອບການເປັນທູດນຳຂ່າວສານແລະຮັບໃຊ້ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານີ້ ເຮົາຮຽກວ່າ 'ຫຼຽວເບິ່ງທິດໃຫຍ່ສັນ'. ນ້ອງຍິງ ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍມິດສາຊີວະ ເພາະຕິຣັດສານວິຊາ ຄື ວິຊາທຳນາຍລັກສະນະອະໄວຍະວະ (ອັງຄະວິຊາ) ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່ານີ້ ເຮົາຮຽກວ່າ 'ຫຼຽວເບິ່ງທິດນ້ອຍສັນ'."
‘‘သော ခွာဟံ, ဘဂိနိ, န ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာတိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေမိ, န နက္ခတ္တဝိဇ္ဇာတိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေမိ, န ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေမိ, န အင်္ဂဝိဇ္ဇာတိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာယ မိစ္ဆာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေမိ. ဓမ္မေန ဘိက္ခံ ပရိယေသာမိ; ဓမ္မေန ဘိက္ခံ ပရိယေသိတွာ ဘုဉ္ဇာမီ’’တိ.
“ນ້ອງຍິງ, ເຮົານັ້ນບໍ່ໄດ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍມິດສາຊີວະ ຄືຕິລັດສານວິຊາທຳນາຍພື້ນທີ່ (ວັດຖຸວິຊາ), ບໍ່ໄດ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍມິດສາຊີວະ ຄືຕິລັດສານວິຊາທຳນາຍດວງດາວ (ນັກຂັດຕະວິຊา), ບໍ່ໄດ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍມິດສາຊີວະ ຄືການຮັບໃຊ້ເປັນຜູ້ນຳຂ່າວສານແລະຮັບໃຊ້ໄປມາ, ບໍ່ໄດ້ລ້ຽງຊີບດ້ວຍມິດສາຊີວະ ຄືຕິລັດສານວິຊາທຳນາຍລັກສະນະຮ່າງກາຍ (ອັງຄະວິຊາ). ເຮົາແສຫວັງບິນທະບາດໂດຍທຳ; ຄັນແສຫວັງບິນທະບາດໂດຍທຳແລ້ວ ຈຶ່ງສັນ”.
အထ ခေါ သူစိမုခီ ပရိဗ္ဗာဇိကာ ရာဇဂဟေ ရထိယာယ ရထိယံ, သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာရောစေသိ – ‘‘ဓမ္မိကံ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ; အနဝဇ္ဇံ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ. ဒေထ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ ပိဏ္ဍ’’န္တိ. ဒသမံ.
ຄັ້ງນັ້ນແລ ນາງປະຣິພາຊິກາຊື່ວ່າ ສຸຈິມຸຂີ ເມື່ອທ່ຽວໄປໃນກຸງຣາຊະຄຶ ຈາກຖະໜົນໜຶ່ງໄປສູ່ຖະໜົນໜຶ່ງ ຈາກທາງສາມແພ່ງສີ່ແພ່ງໜຶ່ງໄປສູ່ທາງສາມແພ່ງສີ່ແພ່ງໜຶ່ງ ແລ້ວໄດ້ປ່າວປະກາດຢ່າງນີ້ວ່າ: “ພຣະສະມະນະເຊື້ອສາຍສາກະຍະບຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສັນອາຫານທີ່ປະກອບດ້ວຍທຳ; ພຣະສະມະນະເຊື້ອສາຍສາກະຍະບຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສັນອາຫານທີ່ບໍ່ມີໂທດ. ຂໍທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຖວາຍບິນທະບາດແກ່ພຣະສະມະນະເຊື້ອສາຍສາກະຍະບຸດທັງຫຼາຍເຖີດ”. (ຈົບ ສູດທີ ໑໐)
သာရိပုတ္တသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ພຣະສາຣີບຸດຕະສັງຍຸດ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳສັງຍຸດນັ້ນ (ອຸດທານ):
ဝိဝေကဇံ အဝိတက္ကံ, ပီတိ ဥပေက္ခာ စတုတ္ထကံ;
အာကာသဉ္စေဝ ဝိညာဏံ, အာကိဉ္စံ နေဝသညိနာ;
နိရောဓော နဝမော ဝုတ္တော, ဒသမံ သူစိမုခီ စာတိ.
ວິເວກະຊະສູດ, ອະວິຕັກກະສູດ, ປີຕິສູດ, ອຸເປກຂາສູດ ເປັນທີ ໔, ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສູດ, ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສູດ, ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສູດ, ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສູດ, ນิໂຣທະສູດ ກ່າວໄວ້ເປັນທີ ໙, ແລະ ສຸຈິມຸຂີສູດ ເປັນທີ ໑໐.
၈. နာဂသံယုတ္တံ
໘. ນາກະສັງຍຸດ
၁. သုဒ္ဓိကသုတ္တံ
໑. ສຸດທິກະສູດ
၃၄၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.202]. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, နာဂယောနိယော. ကတမာ စတဿော? အဏ္ဍဇာ နာဂါ, ဇလာဗုဇာ နာဂါ, သံသေဒဇာ နာဂါ, ဩပပါတိကာ နာဂါ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော နာဂယောနိယော’’တိ. ပဌမံ.
໓໔໒. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຳເນີດຂອງນາກ ໔ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ນາກທີ່ເກີດຈາກຟອງໄຂ່ (ອັນທະຊະ), ນາກທີ່ເກີດຈາກຄັນພົບ (ຊະລາພຸຊະ), ນາກທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ (ສັງເສທະຊະ), ນາກທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງ (ໂອປະປາຕິກະ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືກຳເນີດຂອງນາກ ໔ ປະເພດ”. (ຈົບ ສູດທີ ໑)
၂. ပဏီတတရသုတ္တံ
໒. ປະນີຕະຕະຣະສູດ
၃၄၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, နာဂယောနိယော. ကတမာ စတဿော? အဏ္ဍဇာ နာဂါ, ဇလာဗုဇာ နာဂါ, သံသေဒဇာ နာဂါ, ဩပပါတိကာ နာဂါ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, အဏ္ဍဇေဟိ နာဂေဟိ ဇလာဗုဇာ စ သံသေဒဇာ စ ဩပပါတိကာ စ နာဂါ ပဏီတတရာ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, အဏ္ဍဇေဟိ စ ဇလာဗုဇေဟိ စ နာဂေဟိ သံသေဒဇာ စ ဩပပါတိကာ စ နာဂါ ပဏီတတရာ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, အဏ္ဍဇေဟိ စ ဇလာဗုဇေဟိ စ သံသေဒဇေဟိ စ နာဂေဟိ ဩပပါတိကာ နာဂါ ပဏီတတရာ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော နာဂယောနိယော’’တိ. ဒုတိယံ.
໓໔໓. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຳເນີດຂອງນາກ ໔ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ນາກທີ່ເກີດຈາກຟອງໄຂ່, ນາກທີ່ເກີດຈາກຄັນພົບ, ນາກທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ, ນາກທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດານາກ ໔ ປະເພດນັ້ນ, ນາກທີ່ເກີດຈາກຄັນພົບກໍດີ, ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄກໍດີ, ເກີດຂຶ້ນເອງກໍດີ ຍ່ອມປະນີດກວ່ານາກທີ່ເກີດຈາກຟອງໄຂ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດານາກເຫຼົ່ານັ້ນ, ນາກທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄກໍດີ, ເກີດຂຶ້ນເອງກໍດີ ຍ່ອມປະນີດກວ່ານາກທີ່ເກີດຈາກຟອງໄຂ່ ແລະ ເກີດຈາກຄັນພົບ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດານາກເຫຼົ່ານັ້ນ, นາກທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງ ຍ່ອມປະນີດກວ່ານາກທີ່ເກີດຈາກຟອງໄຂ່, ເກີດຈາກຄັນພົບ ແລະ ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືກຳເນີດຂອງນາກ ໔ ປະເພດ”. (ຈົບ ສູດທີ ໒)
၃. ဥပေါသထသုတ္တံ
໓. ອຸໂປສະຖະສູດ
၃၄၄. ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ အဏ္ဍဇာ နာဂါ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ဝေါဿဋ္ဌကာယာ စ ဘဝန္တီ’’တိ?
໓໔໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່ບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຖືຮັກສາອຸໂປສົດ ແລະ ສະຫຼະຮ່າງກາຍ ພຣະເຈົ້າຂ້າ?”
‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စာနံ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ ကာယေန ဒွယကာရိနော အဟုမှ, ဝါစာယ ဒွယကာရိနော, မနသာ ဒွယကာရိနော. တေ မယံ ကာယေန ဒွယကာရိနော, ဝါစာယ ဒွယကာရိနော, မနသာ ဒွယကာရိနော, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပန္နာ. သစဇ္ဇ မယံ ကာယေန သုစရိတံ စရေယျာမ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရေယျာမ, မနသာ သုစရိတံ စရေယျာမ, ဧဝံ မယံ [Pg.203] ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာမ. ဟန္ဒ, မယံ ဧတရဟိ ကာယေန သုစရိတံ စရာမ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရာမ, မနသာ သုစရိတံ စရာမာ’တိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ အဏ္ဍဇာ နာဂါ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ဝေါဿဋ္ဌကာယာ စ ဘဝန္တီ’’တိ. တတိယံ.
“ພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້ ນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່ບາງພວກມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ໃນການກ່ອນ ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍກາຍ, ໄດ້ປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍວາຈา, ໄດ້ປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍໃຈ. ເພາະພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍກາຍ, ດ້ວຍວາຈา, ດ້ວຍໃຈນັ້ນ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ມາເກີດຮ່ວມກັບພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່. ຖ້າວ່າໃນວັນນີ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈา, ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈ, ດ້ວຍການປະພຶດຢ່າງນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະໄດ້ໄປເກີດໃນສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ເອົາເຖີດ, ໃນບັດນີ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈา, ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈເຖີດ’. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່ບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຖືຮັກສາອຸໂປສົດ ແລະ ສະຫຼະຮ່າງກາຍ”. (ຈົບ ສູດທີ ໓)
၄. ဒုတိယဥပေါသထသုတ္တံ
໔. ທຸຕິຍະອຸໂປສະຖະສູດ
၃၄၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ ဇလာဗုဇာ နာဂါ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ဝေါဿဋ္ဌကာယာ စ ဘဝန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု…ပေ… အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ ဇလာဗုဇာ နာဂါ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ဝေါဿဋ္ဌကာယာ စ ဘဝန္တီ’’တိ. စတုတ္ထံ.
໓໔໕. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ... ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນາກຜູ້ເກີດຈາກຄັນພົບບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຖືຮັກສາອຸໂປສົດ ແລະ ສະຫຼະຮ່າງກາຍ ພຣະເຈົ້າຂ້າ?” “ພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້... ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນາກຜູ້ເກີດຈາກຄັນພົບບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຖືຮັກສາອຸໂປສົດ ແລະ ສະຫຼະຮ່າງກາຍ”. (ຈົບ ສູດທີ ໔)
၅. တတိယဥပေါသထသုတ္တံ
໕. ຕະຕິຍະອຸໂປສະຖະສູດ
၃၄၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သံသေဒဇာ နာဂါ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ဝေါဿဋ္ဌကာယာ စ ဘဝန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု…ပေ… အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ သံသေဒဇာ နာဂါ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ဝေါဿဋ္ဌကာယာ စ ဘဝန္တီ’’တိ. ပဉ္စမံ.
໓໔໖. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນາກຜູ້ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຖືຮັກສາອຸໂປສົດ ແລະ ສະຫຼະຮ່າງກາຍ ພຣະເຈົ້າຂ້າ?” “ພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້... ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນາກຜູ້ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຖືຮັກສາອຸໂປສົດ ແລະ ສະຫຼະຮ່າງກາຍ”. (ຈົບ ສູດທີ ໕)
၆. စတုတ္ထဥပေါသထသုတ္တံ
໖. ຈະຕຸດຖະອຸໂປສະຖະສູດ
၃၄၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ ဩပပါတိကာ နာဂါ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ဝေါဿဋ္ဌကာယာ စ ဘဝန္တီ’’တိ?
໓໔໗. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນາກຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຖືຮັກສາອຸໂປສົດ ແລະ ສະຫຼະຮ່າງກາຍ ພຣະເຈົ້າຂ้า?”
‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စာနံ ဩပပါတိကာနံ နာဂါနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ ကာယေန ဒွယကာရိနော အဟုမှ, ဝါစာယ ဒွယကာရိနော, မနသာ ဒွယကာရိနော. တေ မယံ ကာယေန ဒွယကာရိနော, ဝါစာယ ဒွယကာရိနော, မနသာ ဒွယကာရိနော, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပန္နာ. သစဇ္ဇ မယံ ကာယေန သုစရိတံ စရေယျာမ[Pg.204], ဝါစာယ… မနသာ သုစရိတံ စရေယျာမ, ဧဝံ မယံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျာမ. ဟန္ဒ, မယံ ဧတရဟိ ကာယေန သုစရိတံ စရာမ, ဝါစာယ… မနသာ သုစရိတံ စရာမာ’တိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စေ ဩပပါတိကာ နာဂါ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ ဝေါဿဋ္ဌကာယာ စ ဘဝန္တီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
“ພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້ ນາກຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງບາງພວກມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ໃນການກ່ອນ ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍกາຍ, ໄດ້ປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍວາຈາ, ໄດ້ປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍໃຈ. ເພາະພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍກາຍ, ດ້ວຍວາຈา, ດ້ວຍໃຈນັ້ນ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ມາເກີດຮ່ວມກັບພວກນາກຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງ. ຖ້າວ່າໃນວັນນີ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈາ... ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈ, ດ້ວຍການປະພຶດຢ່າງນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະໄດ້ໄປເກີດໃນສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ເອົາເຖີດ, ໃນບັດນີ້ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈາ... ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈເຖີດ’. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ນາກຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງບາງພວກໃນໂລກນີ້ ຖືຮັກສາອຸໂປສົດ ແລະ ສະຫຼະຮ່າງກາຍ”. (ຈົບ ສູດທີ ໖)
၇. သုတသုတ္တံ
໗. ສຸຕະສູດ
၃၄၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ?
໓໔໘. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່ ພຣະເຈົ້າຂ້າ?”
‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန ဒွယကာရီ ဟောတိ, ဝါစာယ ဒွယကာရီ ဟောတိ, မနသာ ဒွယကာရီ ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘အဏ္ဍဇာ နာဂါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. သတ္တမံ.
“ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍກາຍ, ຍ່ອມປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍວາຈາ, ຍ່ອມປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍໃຈ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ: ‘ພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ແລະ ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມປາດຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ໂອໜໍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່ເຖີດ’. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່”. (ຈົບ ສູດທີ ໗)
၈. ဒုတိယသုတသုတ္တံ
໘. ທຸຕິຍະສຸຕະສູດ
၃၄၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဇလာဗုဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ?…ပေ… အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဇလာဗုဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီတိ. အဋ္ဌမံ.
໓໔໙. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກຄັນພົບ ພຣະເຈົ້າຂ້າ?” ... “ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກຄັນພົບ”. (ຈົບ ສູດທີ ໘)
၉. တတိယသုတသုတ္တံ
໙. ຕະຕິຍະສຸຕະສູດ
၃၅၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ [Pg.205] ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သံသေဒဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ?…ပေ… အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သံသေဒဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီတိ. နဝမံ.
໓໕໐. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ ພຣະເຈົ້າຂ້າ?” ... “ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ”. (ຈົບ ສູດທີ ໙)
၁၀. စတုတ္ထသုတသုတ္တံ
໑໐. ຈະຕຸດຖະສຸຕະສູດ
၃၅၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ?
໓໕໑. ເລື່ອງເກີດຂຶ້ນທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງ ພຣະເຈົ້າຂ້າ?”
‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန ဒွယကာရီ ဟောတိ, ဝါစာယ ဒွယကာရီ, မနသာ ဒွယကာရီ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဩပပါတိကာ နာဂါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒသမံ.
“ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍກາຍ, ຍ່ອມປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍວາຈາ, ຍ່ອມປະພຶດກຳທັງສອງຢ່າງດ້ວຍໃຈ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ: ‘ພວກນາກຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ແລະ ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມປາດຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ໂອໜໍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງເຖີດ’. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຂຶ້ນເອງ”. (ຈົບ ສູດທີ ໑໐)
၁၁-၂၀. အဏ္ဍဇဒါနူပကာရသုတ္တဒသကံ
໑໑-໒໐. ອັນທະຊະທານູປະການະສູດທົດສະກະ (ໝວດ ໑໐ ແຫ່ງສູດວ່າດ້ວຍການເກື້ອກູນດ້ວຍທານແກ່ນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່)
၃၅၂-၃၆၁. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ?
໓໕໒-໓໖໑. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກນາກຜູ້ເກີດຈາກຟອງໄຂ່ ພຣະເຈົ້າຂ້າ?”
‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန ဒွယကာရီ ဟောတိ, ဝါစာယ ဒွယကာရီ, မနသာ ဒွယကာရီ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘အဏ္ဍဇာ နာဂါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော အန္နံ ဒေတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု…ပေ… ဥပပဇ္ဇတီတိ…ပေ… သော ပါနံ ဒေတိ…ပေ… ဝတ္ထံ ဒေတိ…ပေ… ယာနံ ဒေတိ…ပေ… မာလံ ဒေတိ…ပေ… ဂန္ဓံ ဒေတိ…ပေ… ဝိလေပနံ ဒေတိ…ပေ… သေယျံ ဒေတိ…ပေ… အာဝသထံ ဒေတိ…ပေ… ပဒီပေယျံ [Pg.206] ဒေတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဝီသတိမံ.
“ดูก່ອນພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງ (ທັງດີແລະຊົ່ວ) ດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍວາຈາ, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍໃຈ. ບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກໄຂ່ (ອັນດະຊະ) ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມປາດຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ໄປເກີດຮ່ວມກັບພວກພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກໄຂ່’. ເຂົາຈຶ່ງໃຫ້ເຂົ້າ (ທານ). ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກໄຂ່. ดูก່ອນພິກຂຸ, ນີ້ຄືເຫດ... ເຂົາໃຫ້ເຄື່ອງດື່ມ... ໃຫ້ຜ້າ... ໃຫ້ຍານພາຫະນະ... ໃຫ້ດອກໄມ້... ໃຫ້ຂອງຫອມ... ໃຫ້ເຄື່ອງລູບໄລ້... ໃຫ້ທີ່ນອນ... ໃຫ້ທີ່ຢູ່ອາໄສ... ໃຫ້ປະທີບໂຄມໄຟ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກໄຂ່. ดูก່ອນພິກຂຸ, ນີ້ຄືເຫດ, ນີ້ຄືປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກໄຂ່.” ສູດທີ 20.
၂၁-၅၀. ဇလာဗုဇာဒိဒါနူပကာရသုတ္တတ္တိံသကံ
໒໑-໕໐. ຊຸດພະສູດວ່າດ້ວຍການໃຫ້ທານເພື່ອເກີດເປັນພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ (ຊະລາພຸຊະ) ເປັນຕົ້ນ 30 ສູດ.
၃၆၂-၃၉၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဇလာဗုဇာနံ နာဂါနံ…ပေ… သံသေဒဇာနံ နာဂါနံ…ပေ… ဩပပါတိကာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ?
໓໖໒-໓໙໑. ເຂດແດນເມືອງສາວັດຖີ. ພໍເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ, ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ (ຊະລາພຸຊະ)... ພວກພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ (ສັງເສທະຊະ)... ພວກພະຍານາກທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ (ໂອປະປາຕິກະ)?”
‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန ဒွယကာရီ ဟောတိ, ဝါစာယ ဒွယကာရီ, မနသာ ဒွယကာရီ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဩပပါတိကာ နာဂါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော အန္နံ ဒေတိ…ပေ… ပါနံ ဒေတိ…ပေ… ပဒီပေယျံ ဒေတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ နာဂါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ.
“ดูก່ອນພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍວາຈา, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍໃຈ. ບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກພະຍານາກທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ (ໂອປະປາຕິກະ) ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມປາດຖະໜາຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ໄປເກີດຮ່ວມກັບພວກພະຍານາກທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ’. ເຂົາຈຶ່ງໃຫ້ເຂົ້າ... ໃຫ້ເຄື່ອງດື່ມ... ໃຫ້ປະທີບໂຄມໄຟ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍານາກທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ. ดูก່ອນພິກຂຸ, ນີ້ຄືເຫດ, ນີ້ຄືປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍານາກທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ.”
(ဣမိနာ ပေယျာလေန ဒသ ဒသ သုတ္တန္တာ ကာတဗ္ဗာ. ဧဝံ စတူသု ယောနီသု စတ္တာလီသံ ဝေယျာကရဏာ ဟောန္တိ. ပုရိမေဟိ ပန ဒသဟိ သုတ္တန္တေဟိ သဟ ဟောန္တိ ပဏ္ဏာသသုတ္တန္တာတိ.)
(ດ້ວຍເປຍຍານນີ້ ພຶງເຮັດໃຫ້ເປັນຊຸດລະ 10 ສູດ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງມີພະຍາກອນ 40 ສູດ ໃນກຳເນີດທັງ 4. ເມື່ອລວມກັບ 10 ສູດກ່ອນໜ້ານີ້ ຈຶ່ງເປັນ 50 ສູດ.)
နာဂသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ຈົບ ນາກະສັງຍຸດ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳສັງຍຸດນັ້ນ (ອຸດທານ):
သုဒ္ဓိကံ ပဏီတတရံ, စတုရော စ ဥပေါသထာ;
တဿ သုတံ စတုရော စ, ဒါနူပကာရာ စ တာလီသံ;
ပဏ္ဏာသ ပိဏ္ဍတော သုတ္တာ, နာဂမှိ သုပ္ပကာသိတာတိ.
ສູດວ່າດ້ວຍສຸທທິກະ, ປະນີຕະຕະຣະ, ອຸໂປສະຖະ 4 ສູດ, ສຸຕະ 4 ສູດ, ແລະ ທານູປະການະ 40 ສູດ; ລວມທັງໝົດເປັນ 50 ສູດ ທີ່ສະແດງໄວ້ດີແລ້ວໃນນາກະສັງຍຸດນີ້.
၉. သုပဏ္ဏသံယုတ္တံ
໙. ສຸປັນນະສັງຍຸດ (ວ່າດ້ວຍພະຍາຄຸດ)
၁. သုဒ္ဓိကသုတ္တံ
໑. ສຸທທິກະສູດ
၃၉၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.207]. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သုပဏ္ဏယောနိယော. ကတမာ စတဿော? အဏ္ဍဇာ သုပဏ္ဏာ, ဇလာဗုဇာ သုပဏ္ဏာ, သံသေဒဇာ သုပဏ္ဏာ, ဩပပါတိကာ သုပဏ္ဏာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော သုပဏ္ဏယောနိယော’’တိ. ပဌမံ.
໓໙໒. • ເຂດແດນເມືອງສາວັດຖີ. “ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຳເນີດຂອງພະຍາຄຸດ (ສຸປັນນະໂຍນິ) ນີ້ມີ 4 ຢ່າງ. 4 ຢ່າງຄືແນວໃດ? ຄື ພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່ (ອັນດະຊะ), ພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ (ຊະລາພຸຊະ), ພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ (ສັງເສທະຊະ), ແລະ ພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ (ໂອປະປາຕິກະ). ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຄືກຳເນີດຂອງພະຍາຄຸດ 4 ຢ່າງ.” ສູດທີ 1.
၂. ဟရန္တိသုတ္တံ
໒. ຫະລັນຕິສູດ (ວ່າດ້ວຍການໂສບນາກ)
၃၉၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတဿော ဣမာ, ဘိက္ခဝေ, သုပဏ္ဏယောနိယော. ကတမာ စတဿော? အဏ္ဍဇာ…ပေ… ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော သုပဏ္ဏယောနိယော. တတြ, ဘိက္ခဝေ, အဏ္ဍဇာ သုပဏ္ဏာ အဏ္ဍဇေဝ နာဂေ ဟရန္တိ, န ဇလာဗုဇေ, န သံသေဒဇေ, န ဩပပါတိကေ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ဇလာဗုဇာ သုပဏ္ဏာ အဏ္ဍဇေ စ ဇလာဗုဇေ စ နာဂေ ဟရန္တိ, န သံသေဒဇေ, န ဩပပါတိကေ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, သံသေဒဇာ သုပဏ္ဏာ အဏ္ဍဇေ စ ဇလာဗုဇေ စ သံသေဒဇေ စ နာဂေ ဟရန္တိ, န ဩပပါတိကေ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ဩပပါတိကာ သုပဏ္ဏာ အဏ္ဍဇေ စ ဇလာဗုဇေ စ သံသေဒဇေ စ ဩပပါတိကေ စ နာဂေ ဟရန္တိ. ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတဿော သုပဏ္ဏယောနိယော’’တိ. ဒုတိယံ.
໓໙໓. • ເຂດແດນເມືອງສາວັດຖີ. “ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຳເນີດຂອງພະຍາຄຸດນີ້ມີ 4 ຢ່າງ. 4 ຢ່າງຄືແນວໃດ? ຄື ພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່... ເຫຼົ່ານີ້ຄືກຳເນີດຂອງພະຍາຄຸດ 4 ຢ່າງ. ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາພະຍາຄຸດ 4 ຢ່າງນັ້ນ, ພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່ ຍ່ອມໂສບເອົາໄດ້ສະເພາະພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກໄຂ່ເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ສາມາດໂສບເອົາພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ, ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ, ຫຼື ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນໄດ້. ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ ຍ່ອມໂສບເອົາໄດ້ທັງພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກໄຂ່ ແລະ ທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ, ແຕ່ບໍ່ສາມາດໂສບເອົາພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ ຫຼື ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນໄດ້. ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ ຍ່ອມໂສບເອົາໄດ້ທັງພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກໄຂ່, ທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ, ແລະ ທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ, ແຕ່ບໍ່ສາມາດໂສບເອົາພະຍານາກທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນໄດ້. ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ ຍ່ອມໂສບເອົາໄດ້ທັງພະຍານາກທີ່ເກີດຈາກໄຂ່, ທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ, ທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ, ແລະ ທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ. ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຄືກຳເນີດຂອງພະຍາຄຸດ 4 ຢ່າງ.” ສູດທີ 2.
၃. ဒွယကာရီသုတ္တံ
໓. ທະວະຍະກາຣີສູດ (ວ່າດ້ວຍຜູ້ປະພຶດກຳສອງຢ່າງ)
၃၉၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန ဒွယကာရီ ဟောတိ, ဝါစာယ ဒွယကာရီ, မနသာ ဒွယကာရီ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘အဏ္ဍဇာ သုပဏ္ဏာ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော[Pg.208], ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. တတိယံ.
໓໙໔. • ເຂດແດນເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ, ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພໍເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ, ອันໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່ (ອັນດະຊະ)?” “ดูก່ອນພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍວາຈา, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍໃຈ. ບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມປາດຖະໜาຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ໄປເກີດຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່’. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່. ดูก່ອນພິກຂຸ, ນີ້ຄືເຫດ, ນີ້ຄືປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່.” ສູດທີ 3.
၄-၆. ဒုတိယာဒိဒွယကာရီသုတ္တတ္တိကံ
໔-໖. ຊຸດພະສູດວ່າດ້ວຍຜູ້ປະພຶດກຳສອງຢ່າງ ສູດທີ 2 ເປັນຕົ້ນ 3 ສູດ.
၃၉၅-၃၉၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဇလာဗုဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ…ပေ… သံသေဒဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ…ပေ… ဩပပါတိကာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန ဒွယကာရီ ဟောတိ, ဝါစာယ ဒွယကာရီ, မနသာ ဒွယကာရီ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဩပပါတိကာ သုပဏ္ဏာ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໓໙໕-໓໙໗. • ເຂດແດນເມືອງສາວັດຖີ. ພໍເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ, ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ (ຊະລາພຸຊະ)... ພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ (ສັງເສທະຊະ)... ພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ (ໂອປະປາຕິກະ)?” “ดูก່ອນພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍວາຈา, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍໃຈ. ບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມປາດຖະໜาຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ໄປເກີດຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ’. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ. ดูก່ອນພິກຂຸ, ນີ້ຄືເຫດ, ນີ້ຄືປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ.” ສູດທີ 6.
၇-၁၆. အဏ္ဍဇဒါနူပကာရသုတ္တဒသကံ
໗-໑໖. ຊຸດພະສູດວ່າດ້ວຍການໃຫ້ທານເພື່ອເກີດເປັນພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່ (ອັນດະຊະ) 10 ສູດ.
၃၉၈-၄၀၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန ဒွယကာရီ ဟောတိ, ဝါစာယ ဒွယကာရီ, မနသာ ဒွယကာရီ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘အဏ္ဍဇာ သုပဏ္ဏာ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော အန္နံ ဒေတိ…ပေ… ပါနံ ဒေတိ… ဝတ္ထံ ဒေတိ… ယာနံ ဒေတိ… မာလံ ဒေတိ… ဂန္ဓံ ဒေတိ… ဝိလေပနံ ဒေတိ… သေယျံ ဒေတိ… အာဝသထံ ဒေတိ… ပဒီပေယျံ ဒေတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အဏ္ဍဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. သောဠသမံ.
໓໙໘-໔໐໗. • ເຂດແດນເມືອງສາວັດຖີ. ພໍເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ, ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່ (ອັນດະຊະ)?” “ดูก່ອນພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍວາຈา, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍໃຈ. ບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມປາດຖະໜาຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ໄປເກີດຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່’. ເຂົາຈຶ່ງໃຫ້ເຂົ້າ... ໃຫ້ເຄື່ອງດື່ມ... ໃຫ້ຜ້າ... ໃຫ້ຍານພາຫະນະ... ໃຫ້ດອກໄມ້... ໃຫ້ຂອງຫອມ... ໃຫ້ເຄື່ອງລູບໄລ້... ໃຫ້ທີ່ນອນ... ໃຫ້ທີ່ຢູ່ອາໄສ... ໃຫ້ປະທີບໂຄມໄຟ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່. ดูก່ອນພິກຂຸ, ນີ້ຄືເຫດ, ນີ້ຄືປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກໄຂ່.” ສູດທີ 16.
၁၇-၄၆. ဇလာဗုဇာဒိဒါနူပကာရသုတ္တတိံသကံ
໑໗-໔໖. ຊຸດພະສູດວ່າດ້ວຍການໃຫ້ທານເພື່ອເກີດເປັນພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ (ຊະລາພຸຊະ) ເປັນຕົ້ນ 30 ສູດ.
၄၀၈-၄၃၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.209]. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဇလာဗုဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ…ပေ… သံသေဒဇာနံ သုပဏ္ဏာနံ…ပေ… ဩပပါတိကာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန ဒွယကာရီ ဟောတိ, ဝါစာယ ဒွယကာရီ, မနသာ ဒွယကာရီ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဩပပါတိကာ သုပဏ္ဏာ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော အန္နံ ဒေတိ…ပေ… ပါနံ ဒေတိ…ပေ… ပဒီပေယျံ ဒေတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဩပပါတိကာနံ သုပဏ္ဏာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဆစတ္တာလီသမံ.
໔໐໘-໔໓໗. • ເຂດແດນເມືອງສາວັດຖີ. ພໍເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນხ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ, ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກມົດລູກ (ຊະລາພຸຊະ)... ພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດຈາກເຫື່ອໄຄ (ສັງເສທະຊະ)... ພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ (ໂອປະປາຕິກະ)?” “ดูก່ອນພິກຂຸ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍວາຈา, ປະພຶດກຳເປັນສອງຢ່າງດ້ວຍໃຈ. ບຸກຄົນນັ້ນໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງມີຄວາມປາດຖະໜาຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ໄປເກີດຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ’. ເຂົາຈຶ່ງໃຫ້ເຂົ້າ... ໃຫ້ເຄື່ອງດື່ມ... ໃຫ້ປະທີບໂຄມໄຟ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ. ดูก່ອນພິກຂຸ, ນີ້ຄືເຫດ, ນີ້ຄືປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ, ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນຮ່ວມກັບພວກພະຍາຄຸດທີ່ເກີດແບບຜຸດຂຶ້ນ.” ສູດທີ 46.
(ဧဝံ ပိဏ္ဍကေန ဆစတ္တာလီသံ သုတ္တန္တာ ဟောန္တိ.)
(ລວມທັງໝົດເປັນ 46 ສູດ.)
သုပဏ္ဏသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ຈົບ ສຸປັນນະສັງຍຸດ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳສັງຍຸດນັ້ນ (ອຸດທານ):
သုဒ္ဓိကံ ဟရန္တိ စေဝ, ဒွယကာရီ စ စတုရော;
ဒါနူပကာရာ တာလီသံ, သုပဏ္ဏေ သုပ္ပကာသိတာတိ.
ສູດວ່າດ້ວຍສຸທທິກະ, ຫະລັນຕິ, ທະວະຍະກາຣີ 4 ສູດ, ແລະ ທານູປະການະ 40 ສູດ; ສະແດງໄວ້ດີແລ້ວໃນສຸປັນນະສັງຍຸດນີ້.
၁၀. ဂန္ဓဗ္ဗကာယသံယုတ္တံ
໑໐. ຄັນທັບພະກາຍະສັງຍຸດ (ວ່າດ້ວຍເທວະດາພວກຄັນທັບພະ)
၁. သုဒ္ဓိကသုတ္တံ
໑. ສຸທທິກະສູດ
၄၃၈. ဧကံ [Pg.210] သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ …ပေ… ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဂန္ဓဗ္ဗကာယိကေ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝေ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဂန္ဓဗ္ဗကာယိကာ ဒေဝါ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သာရဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဖေဂ္ဂုဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, တစဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ပပဋိကဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ပုပ္ဖဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဖလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ရသဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဂန္ဓဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဂန္ဓဗ္ဗကာယိကာ ဒေဝါ’’တိ. ပဌမံ.
໔໓໘. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດແດນເມືອງສາວັດຖີ... ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງທຳວ່າດ້ວຍເທວະດາພວກຄັນທັບພະ (ຄັນທັບພະກາຍິກະເທວະດາ) ແກ່ພວກເຈົ້າ. ພວກເຈົ້າຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ. ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທວະດາພວກຄັນທັບພະເປັນແນວໃດ? ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີເທວະດາທີ່ສິງສະຖິດຢູ່ ນະ ຮາກໄມ້ມີກິ່ນຫອມ (ມູລະຄັນທະ). ມີເທວະດາທີ່ສິງສະຖິດຢູ່ ນະ ແກ່ນໄມ້ມີກິ່ນຫອມ (ສາຣະຄັນທະ). ມີເທວະດາທີ່ສິງສະຖິດຢູ່ ນະ ກະພີ້ໄມ້ມີກິ່ນຫອມ (ເພັກຄຸຄັນທະ). ມີເທວະດາທີ່ສິງສະຖິດຢູ່ ນະ ເປືອກໄມ້ມີກິ່ນຫອມ (ຕະຈະຄັນທະ). ມີເທວະດາທີ່ສິງສະຖິດຢູ່ ນະ ສະເກັດໄມ້ມີກິ່ນຫອມ (ປະປະຕິກະຄັນທະ). ມີເທວະດາທີ່ສິງສະຖິດຢູ່ ນະ ໃບໄມ້ມີກິ່ນຫອມ (ປັດຕະຄັນທະ). ມີເທວະດາທີ່ສິງສະຖິດຢູ່ ນະ ດອກໄມ້ມີກິ່ນຫອມ (ປຸບຜະຄັນທະ). ມີເທວະດາທີ່ສິງສະຖິດຢູ່ ນະ ໝາກໄມ້ມີກິ່ນຫອມ (ຜະລະຄັນທະ). ມີເທວະດາທີ່ສິງສະຖິດຢູ່ ນະ ນ້ຳລ້ຽງໄມ້ມີກິ່ນຫອມ (ຣະສະຄັນທະ). ມີເທວະດາທີ່ສິງສະຖິດຢູ່ ນະ ກິ່ນລວມຂອງໄມ້ມີກິ່ນຫອມ (ຄັນທະຄັນທະ). ดูก່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າ ເທວະດາພວກຄັນທັບພະ.” ສູດທີ 1.
၂. သုစရိတသုတ္တံ
໒. ສຸຈະຣິຕະສູດ (ວ່າດ້ວຍສຸຈະລິດ)
၄၃၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂန္ဓဗ္ဗကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဂန္ဓဗ္ဗကာယိကာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂန္ဓဗ္ဗကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂန္ဓဗ္ဗကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂန္ဓဗ္ဗကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒုတိယံ.
໔໓໙. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... ພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ອັນສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ຄັນທັບພະ?” “ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈາ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ຄັນທັບພະ ເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ມີວັນນະງາມ ແລະມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ຄັນທັບພະເທີ້ນ’. ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ຄັນທັບພະ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ແລເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ຄັນທັບພະ.” ສູດທີສອງ.
၃. မူလဂန္ဓဒါတာသုတ္တံ
໓. ມູລະຄັນທະທາຕາສູດ (ສູດວ່າດ້ວຍຜູ້ໃຫ້ຮາກໄມ້ຫອມ)
၄၄၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ[Pg.211]? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော ဒါတာ ဟောတိ မူလဂန္ဓာနံ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု…ပေ… ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. တတိယံ.
໔໔໐. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... ພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ອັນສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດาຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມ?” “ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈາ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກເທວະດาຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມ ເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ມີວັນນະງາມ ແລະມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມເທີ້ນ’. ເຂົາຈຶ່ງເປັນຜູ້ໃຫ້ຮາກໄມ້ຫອມ. ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ... ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມ.” ສູດທີສາມ.
၄-၁၂. သာရဂန္ဓာဒိဒါတာသုတ္တနဝကံ
໔-໑໒. ສາຣະຄັນທາທິທາຕາສູດນົວກະ (ກຸ່ມເກົ້າສູດວ່າດ້ວຍຜູ້ໃຫ້ແກ່ນໄມ້ຫອມເປັນຕົ້ນ)
၄၄၁-၄၄၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သာရဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ…ပေ… ဖေဂ္ဂုဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… တစဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ပပဋိကဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ပတ္တဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ပုပ္ဖဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ဖလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ရသဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ဂန္ဓဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘သာရဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သာရဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ…ပေ… ဖေဂ္ဂုဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… တစဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ပပဋိကဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ပတ္တဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ပုပ္ဖဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ဖလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ရသဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ဂန္ဓဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော ဒါတာ ဟောတိ သာရဂန္ဓာနံ…ပေ… သော ဒါတာ ဟောတိ ဖေဂ္ဂုဂန္ဓာနံ… သော ဒါတာ ဟောတိ တစဂန္ဓာနံ… သော ဒါတာ ဟောတိ ပပဋိကဂန္ဓာနံ… သော ဒါတာ ဟောတိ ပတ္တဂန္ဓာနံ… သော ဒါတာ ဟောတိ ပုပ္ဖဂန္ဓာနံ… သော ဒါတာ ဟောတိ ဖလဂန္ဓာနံ… သော ဒါတာ ဟောတိ ရသဂန္ဓာနံ… သော ဒါတာ ဟောတိ ဂန္ဓဂန္ဓာနံ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂန္ဓဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ [Pg.212] ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂန္ဓဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒွါဒသမံ.
໔໔໑-໔໔໙. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... ພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ອັນສົມຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນແກ່ນໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກະພີ້ໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນເປືອກໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນສະເກັດໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນໃບໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນດອກໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນໝາກໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນນ້ຳຢາງຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກິ່ນຫອມ?” “ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈา ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນແກ່ນໄມ້ຫອມ ເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ມີວັນນະງາມ ແລະມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນແກ່ນໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກະພີ້ໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນເປືອກໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນສະເກັດໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນໃບໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນດອກໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນໝາກໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນນ້ຳຢາງຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນกິ່ນຫອມເທີ້ນ’. ເຂົາຈຶ່ງເປັນຜູ້ໃຫ້ແກ່ນໄມ້ຫອມ... ເປັນຜູ້ໃຫ້ກະພີ້ໄມ້ຫອມ... ເປັນຜູ້ໃຫ້ເປືອກໄມ້ຫອມ... ເປັນຜູ້ໃຫ້ສະເກັດໄມ້ຫອມ... ເປັນຜູ້ໃຫ້ໃບໄມ້ຫອມ... ເປັນຜູ້ໃຫ້ດອກໄມ້ຫອມ... ເປັນຜູ້ໃຫ້ໝາກໄມ້ຫອມ... ເປັນຜູ້ໃຫ້ນ້ຳຢາງຫອມ... ເປັນຜູ້ໃຫ້ກິ່ນຫອມ. ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກິ່ນຫອມ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ແລເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກິ່ນຫອມ.” ສູດທີສິບສອງ.
၁၃-၂၂. မူလဂန္ဓဒါနူပကာရသုတ္တဒသကံ
໑໓-໒໒. ມູລະຄັນທະທານູປະການະສູດທະສະກະ (ກຸ່ມສິບສູດວ່າດ້ວຍການໃຫ້ທານເປັນອຸປະການະແກ່ການເກີດໃນພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມ)
၄၅၀-၄၅၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော အန္နံ ဒေတိ…ပေ… ပါနံ ဒေတိ… ဝတ္ထံ ဒေတိ… ယာနံ ဒေတိ… မာလံ ဒေတိ… ဂန္ဓံ ဒေတိ… ဝိလေပနံ ဒေတိ… သေယျံ ဒေတိ… အာဝသထံ ဒေတိ… ပဒီပေယျံ ဒေတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မူလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဗာဝီသတိမံ.
໔໕໐-໔໕໙. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... ພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ອັນສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມ?” “ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ ປະພຶດສຸຈະຣິດด้วยວາຈา ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມ ເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ມີວັນນະງາມ ແລະມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມເທີ້ນ’. ເຂົາຈຶ່ງໃຫ້ເຂົ້າ... ໃຫ້ນ້ຳ... ໃຫ້ຜ້າ... ໃຫ້ຍານພາຫະນະ... ໃຫ້ດອກໄມ້... ໃຫ້ຂອງຫອມ... ໃຫ້ເຄື່ອງລູບໄລ້... ໃຫ້ທີ່ນອນ... ໃຫ້ທີ່ຢູ່ອາໄສ... ໃຫ້ປະທີບໂຄມໄຟ. ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ແລເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນในໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນຮາກໄມ້ຫອມ.” ສູດທີຊາວສອງ.
၂၃-၁၁၂. သာရဂန္ဓာဒိဒါနူပကာရသုတ္တနဝုတိကံ
໒໓-໑໑໒. ສາຣະຄັນທາທິທານູປະການະສູດນະວຸຕິກະ (ກຸ່ມເກົ້າສິບສູດວ່າດ້ວຍການໃຫ້ທານເປັນອຸປະການະແກ່ການເກີດໃນພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນແກ່ນໄມ້ຫອມເປັນຕົ້ນ)
၄၆၀-၅၄၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သာရဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ…ပေ… ဖေဂ္ဂုဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… တစဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ … ပပဋိကဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ပတ္တဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ပုပ္ဖဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ဖလဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ရသဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ… ဂန္ဓဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဂန္ဓဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂန္ဓဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော အန္နံ ဒေတိ…ပေ… ပါနံ ဒေတိ… ဝတ္ထံ ဒေတိ… ယာနံ ဒေတိ… မာလံ ဒေတိ… ဂန္ဓံ ဒေတိ… ဝိလေပနံ [Pg.213] ဒေတိ… သေယျံ ဒေတိ… အာဝသထံ ဒေတိ… ပဒီပေယျံ ဒေတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂန္ဓဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂန္ဓဂန္ဓေ အဓိဝတ္ထာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒွါဒသသတိမံ.
໔໖໐-໕໔໙. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... ພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ອັນສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນແກ່ນໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກະພີ້ໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນເປືອກໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນສະເກັດໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນໃບໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນດອກໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນໝາກໄມ້ຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນນ້ຳຢາງຫອມ... ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກິ່ນຫອມ?” “ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈา ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກິ່ນຫອມ ເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ມີວັນນະງາມ ແລະມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກິ່ນຫອມເທີ້ນ’. ເຂົາຈຶ່ງໃຫ້ເຂົ້າ... ໃຫ້ນ້ຳ... ໃຫ້ຜ້າ... ໃຫ້ຍານພາຫະນະ... ໃຫ້ດອກໄມ້... ໃຫ້ຂອງຫອມ... ໃຫ້ເຄື່ອງລູບໄລ້... ໃຫ້ທີ່ນອນ... ໃຫ້ທີ່ຢູ່ອາໄສ... ໃຫ້ປະທີບໂຄມໄຟ. ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກິ່ນຫອມ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ແລເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສຖິດຢູ່ໃນກິ່ນຫອມ.” ສູດທີໜຶ່ງຮ້ອຍສິບສອງ.
(ဧဝံ ပိဏ္ဍကေန ဧကသတဉ္စ ဒွါဒသ စ သုတ္တန္တာ ဟောန္တိ.)
(ລວມຍອດທັງໝົດມີໜຶ່ງຮ້ອຍສິບສອງສູດດ້ວຍກັນ.)
ဂန္ဓဗ္ဗကာယသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ຄັນທັບພະກາຍະສັງຍຸດ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳສັງຍຸດນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
သုဒ္ဓိကဉ္စ သုစရိတံ, ဒါတာ ဟိ အပရေ ဒသ;
ဒါနူပကာရာ သတဓာ, ဂန္ဓဗ္ဗေ သုပ္ပကာသိတာတိ.
ສູດວ່າດ້ວຍຄວາມບໍລິສຸດ (ສຸດທິກະ), ສູດວ່າດ້ວຍສຸຈະຣິດ, ສູດວ່າດ້ວຍຜູ້ໃຫ້ (ທາຕາ) ອີກສິບສູດ, ແລະສູດວ່າດ້ວຍການໃຫ້ທານເປັນອຸປະການະອີກໜຶ່ງຮ້ອຍສູດ ໄດ້ຖືກສະແດງໄວ້ເປັນຢ່າງດີແລ້ວໃນຄັນທັບພະກາຍະສັງຍຸດນີ້.
၁၁. ဝလာဟကသံယုတ္တံ
໑໑. ວະລາຫະກະສັງຍຸດ
၁. သုဒ္ဓိကသုတ္တံ
໑. ສຸດທິກະສູດ (ສູດວ່າດ້ວຍຄວາມບໍລິສຸດ)
၅၅၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.214]. ‘‘ဝလာဟကကာယိကေ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝေ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဝလာဟကကာယိကာ ဒေဝါ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သီတဝလာဟကာ ဒေဝါ; သန္တိ ဥဏှဝလာဟကာ ဒေဝါ; သန္တိ အဗ္ဘဝလာဟကာ ဒေဝါ; သန္တိ ဝါတဝလာဟကာ ဒေဝါ; သန္တိ ဝဿဝလာဟကာ ဒေဝါ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဝလာဟကကာယိကာ ဒေဝါ’’’တိ. ပဌမံ.
໕໕໐. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈະສະແດງທັມມະເທດສະໜາວ່າດ້ວຍພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ວະລາຫະກະ (ເທວະດາແຫ່ງກ້ອນເມກ) ແກ່ພວກເທີ. ພວກເທີຈົ່ງຟັງທັມມະນັ້ນ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ວະລາຫະກະນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີພວກເທວະດາຜູ້ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຢັນ (ສີຕະວະລາຫະກະ), ມີພວກເທວະດາຜູ້ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຮ້ອນ (ອຸນຫະວະລາຫະກະ), ມີພວກເທວະດາຜູ້ເຮັດໃຫ້ເກີດກ້ອນເມກ (ອັບພະວະລາຫະກະ), ມີພວກເທວະດາຜູ້ເຮັດໃຫ້ເກີດລົມ (ວາຕະວະລາຫະກະ), ມີພວກເທວະດາຜູ້ເຮັດໃຫ້ຝົນຕົກ (ວັດສະວະລາຫະກະ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ເອີ້ນວ່າ ພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ວະລາຫະກະ.” ສູດທີໜຶ່ງ.
၂. သုစရိတသုတ္တံ
໒. ສຸຈະຣິຕະສູດ (ສູດວ່າດ້ວຍສຸຈະຣິດ)
၅၅၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝလာဟကကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဝလာဟကကာယိကာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝလာဟကကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝလာဟကကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝလာဟကကာယိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒုတိယံ.
໕໕໑. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... ພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ອັນສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ວະລາຫະກະ?” “ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈา ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ ‘ພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ວະລາຫະກະ ເປັນຜູ້ມີອາຍຸຍືນ ມີວັນນະງາມ ແລະມີຄວາມສຸກຫຼາຍ’. ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ໂອໜໍ, ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ຂໍໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ວະລາຫະກະເທີ້ນ’. ເຂົາຈຶ່ງເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ວະລາຫະກະ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ແລເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ພາຍຫຼັງການສະຫຼາຍຕົວຂອງກາຍ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສັງກັດຢູ່ໃນໝູ່ວະລາຫະກະ.” ສູດທີສອງ.
၃-၁၂. သီတဝလာဟကဒါနူပကာရသုတ္တဒသကံ
໓-໑໒. ສີຕະວະລາຫະກະທານູປະການະສູດທະສະກະ (ກຸ່ມສິບສູດວ່າດ້ວຍການໃຫ້ທານເປັນອຸປະການະແກ່ການເກີດໃນພວກເທວະດາຜູ້ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຢັນ)
၅၅၂-၅၆၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သီတဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘သီတဝလာဟကာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ [Pg.215] ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သီတဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော အန္နံ ဒေတိ…ပေ… ပဒီပေယျံ ဒေတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သီတဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သီတဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒွါဒသမံ.
໕໕໒-໕໖໑. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພໍພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຄວາມເຢັນ (ສີຕະວະລາຫະກະ)?' 'ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈา, ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ: «ພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຄວາມເຢັນ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ». ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: «ໂອໜໍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຄວາມເຢັນເຖີດ». ເຂົາຈຶ່ງໃຫ້ເຂົ້າ...ຯລຯ... ໃຫ້ປະທີບໂຄມໄຟ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຄວາມເຢັນ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຄວາມເຢັນ.' ສູດທີສິບສອງ.
၁၃-၅၂. ဥဏှဝလာဟကဒါနူပကာရသုတ္တစာလီသကံ
໑໓-໕໒. ອຸນຫະວະລາຫະກະທານູປະການະສູດ ໔໐ ສູດ
၅၆၂-၆၀၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဥဏှဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ…ပေ… အဗ္ဘဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ…ပေ… ဝါတဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ…ပေ… ဝဿဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဝဿဝလာဟကာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝဿဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော အန္နံ ဒေတိ…ပေ… ပဒီပေယျံ ဒေတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝဿဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝဿဝလာဟကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. ဒွေပညာသမံ.
໕໖໒-໖໐໑. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພໍພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຄວາມຮ້ອນ (ອຸນຫະວະລາຫະກະ)...ຯລຯ... ຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງໝອກມົວ (ອັບພະວະລາຫະກະ)...ຯລຯ... ຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງລົມ (ວາຕະວະລາຫະກະ)...ຯລຯ... ຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຝົນ (ວັດສະວະລາຫະກະ)?' 'ພິກຂຸ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍກາຍ, ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍວາຈา, ປະພຶດສຸຈະຣິດດ້ວຍໃຈ. ເຂົາໄດ້ຍິນມາວ່າ: «ພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຝົນ ມີອາຍຸຍືນ, ມີວັນນະງາມ, ມີຄວາມສຸກຫຼາຍ». ເຂົາຈຶ່ງມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: «ໂອໜໍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຂໍໃຫ້ເຮົາໄດ້ເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຝົນເຖີດ». ເຂົາຈຶ່ງໃຫ້ເຂົ້າ...ຯລຯ... ໃຫ້ປະທີບໂຄມໄຟ. ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ເຂົາຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຝົນ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມເປັນສະຫາຍຂອງພວກເທວະດາຜູ້ສ້າງຝົນ.' ສູດທີຫ້າສິບສອງ.
၅၃. သီတဝလာဟကသုတ္တံ
໕໓. ສີຕະວະລາຫະກະສູດ
၆၀၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေနေကဒါ သီတံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခု, သီတဝလာဟကာ နာမ ဒေဝါ. တေသံ ယဒါ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူန မယံ သကာယ ရတိယာ ဝသေယျာမာ’တိ, တေသံ တံ စေတောပဏိဓိမနွာယ သီတံ ဟောတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေနေကဒါ သီတံ ဟောတီ’’တိ. တေပညာသမံ.
໖໐໒. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພໍພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງມີຄວາມເຢັນເກີດຂຶ້ນ?' 'ພິກຂຸ, ມີພວກເທວະດາຊື່ວ່າ ສີຕະວະລາຫະກະ (ຜູ້ສ້າງຄວາມເຢັນ) ຢູ່. ເມື່ອໃດພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: «ຈະດີແທ້ໜໍ ຖ້າພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຢູ່ສະບາຍດ້ວຍຄວາມຍິນດີຂອງຕົນເອງ», ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ຄວາມເຢັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງມີຄວາມເຢັນເກີດຂຶ້ນ.' ສູດທີຫ້າສິບສາມ.
၅၄. ဥဏှဝလာဟကသုတ္တံ
໕໔. ອຸນຫະວະລາຫະກະສູດ
၆၀၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.216]. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေနေကဒါ ဥဏှံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခု, ဥဏှဝလာဟကာ နာမ ဒေဝါ. တေသံ ယဒါ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူန မယံ သကာယ ရတိယာ ဝသေယျာမာ’တိ, တေသံ တံ စေတောပဏိဓိမနွာယ ဥဏှံ ဟောတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေနေကဒါ ဥဏှံ ဟောတီ’’တိ. စတုပညာသမံ.
໖໐໓. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພໍພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງມີຄວາມຮ້ອນເກີດຂຶ້ນ?' 'ພິກຂຸ, ມີພວກເທວະດາຊື່ວ່າ ອຸນຫະວະລາຫະກະ (ຜູ້ສ້າງຄວາມຮ້ອນ) ຢູ່. ເມື່ອໃດພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: «ຈະດີແທ້ໜໍ ຖ້າພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຢູ່ສະບາຍດ້ວຍຄວາມຍິນດີຂອງຕົນເອງ», ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ຄວາມຮ້ອນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງມີຄວາມຮ້ອນເກີດຂຶ້ນ.' ສູດທີຫ້າສິບສີ່.
၅၅. အဗ္ဘဝလာဟကသုတ္တံ
໕໕. ອັບພະວະລາຫະກະສູດ
၆၀၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေနေကဒါ အဗ္ဘံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခု, အဗ္ဘဝလာဟကာ နာမ ဒေဝါ. တေသံ ယဒါ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူန မယံ သကာယ ရတိယာ ဝသေယျာမာ’တိ, တေသံ တံ စေတောပဏိဓိမနွာယ အဗ္ဘံ ဟောတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေနေကဒါ အဗ္ဘံ ဟောတီ’’တိ. ပဉ္စပညာသမံ.
໖໐໔. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພໍພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງມີໝອກມົວເກີດຂຶ້ນ?' 'ພິກຂຸ, ມີພວກເທວະດາຊື່ວ່າ ອັບພະວະລາຫະກະ (ຜູ້ສ້າງໝອກມົວ) ຢູ່. ເມື່ອໃດພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: «ຈະດີແທ້ໜໍ ຖ້າພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຢູ່ສະບາຍດ້ວຍຄວາມຍິນດີຂອງຕົນເອງ», ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ໝອກມົວຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງມີໝອກມົວເກີດຂຶ້ນ.' ສູດທີຫ້າສິບຫ້າ.
၅၆. ဝါတဝလာဟကသုတ္တံ
໕໖. ວາຕະວະລາຫະກະສູດ
၆၀၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေနေကဒါ ဝါတော ဟောတီ’’တိ? ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခု, ဝါတဝလာဟကာ နာမ ဒေဝါ. တေသံ ယဒါ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူန မယံ သကာယ ရတိယာ ဝသေယျာမာ’တိ, တေသံ တံ စေတောပဏိဓိမနွာယ ဝါတော ဟောတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေနေကဒါ ဝါတော ဟောတီ’’တိ. ဆပ္ပညာသမံ.
໖໐໕. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພໍພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງມີລົມພັດແຮງ?' 'ພິກຂຸ, ມີພວກເທວະດາຊື່ວ່າ ວາຕະວະລາຫະກະ (ຜູ້ສ້າງລົມ) ຢູ່. ເມື່ອໃດພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: «ຈະດີແທ້ໜໍ ຖ້າພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຢູ່ສະບາຍດ້ວຍຄວາມຍິນດີຂອງຕົນເອງ», ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ລົມຈຶ່ງພັດແຮງ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງມີລົມພັດແຮງ.' ສູດທີຫ້າສິບຫົກ.
၅၇. ဝဿဝလာဟကသုတ္တံ
໕໗. ວັດສະວະລາຫະກະສູດ
၆၀၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေနေကဒါ ဒေဝေါ ဝဿတီ’’တိ? ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခု, ဝဿဝလာဟကာ နာမ ဒေဝါ. တေသံ ယဒါ [Pg.217] ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူန မယံ သကာယ ရတိယာ ဝသေယျာမာ’တိ, တေသံ တံ စေတောပဏိဓိမနွာယ ဒေဝေါ ဝဿတိ. အယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယေနေကဒါ ဒေဝေါ ဝဿတီ’’တိ. သတ္တပညာသမံ.
໖໐໖. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພໍພິກຂຸນັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງຝົນຕົກ?' 'ພິກຂຸ, ມີພວກເທວະດາຊື່ວ່າ ວັດສະວະລາຫະກະ (ຜູ້ສ້າງຝົນ) ຢູ່. ເມື່ອໃດພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: «ຈະດີແທ້ໜໍ ຖ້າພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຢູ່ສະບາຍດ້ວຍຄວາມຍິນດີຂອງຕົນເອງ», ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໃຈຂອງພວກເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ຝົນຈຶ່ງຕົກ. ພິກຂຸ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ບາງຄັ້ງຝົນຕົກ.' ສູດທີຫ້າສິບເຈັດ.
သတ္တပညာသသုတ္တန္တံ နိဋ္ဌိတံ.
ສູດທັງ ໕໗ ຈົບແລ້ວ.
ဝလာဟကသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ວະລາຫະກະສັງຍຸດ ຈົບແລ້ວ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳສັງຍຸດນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
သုဒ္ဓိကံ သုစရိတဉ္စ ဒါနူပကာရပညာသံ;
သီတံ ဥဏှဉ္စ အဗ္ဘဉ္စ ဝါတဝဿဝလာဟကာတိ.
ສຸດທິກະສູດ, ສຸຈະຣິຕະສູດ, ທານູປະການະປັນຍາສະສູດ, ສີຕະວະລາຫະກະສູດ, ອຸນຫະວະລາຫະກະສູດ, ອັບພະວະລາຫະກະສູດ, ວາຕະວະລາຫະກະສູດ ແລະ ວັດສະວະລາຫະກະສູດ.
၁၂. ဝစ္ဆဂေါတ္တသံယုတ္တံ
໑໒. ວັດສະໂຄດຕະສັງຍຸດ
၁. ရူပအညာဏသုတ္တံ
໑. ຣູປະອັນຍານະສູດ
၆၀၇. ဧကံ [Pg.218] သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ, အန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, အနန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ? ‘‘ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အညာဏာ, ရူပသမုဒယေ အညာဏာ, ရူပနိရောဓေ အညာဏာ, ရူပနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏာ; ဧဝမိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါတိ. အယံ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ. ပဌမံ.
໖໐໗. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ນະ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ວັດສະໂຄດຕະປະຣິພາຊົກ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສ ພໍໃຫ້ເກີດຄວາມປິຕິຍິນດີ ແລະ ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພໍວັດສະໂຄດຕະປະຣິພາຊົກນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິ (ຄວາມເຫັນ) ຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຄື: «ໂລກທ່ຽງ» ບ້າງ, «ໂລກບໍ່ທ່ຽງ» ບ້າງ, «ໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດ» ບ້າງ, «ໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ» ບ້າງ, «ຊີວະກັບຮ່າງກາຍເປັນອັນດຽວກັນ» ບ້າງ, «ຊີວະກັບຮ່າງກາຍເປັນຄົນລະຢ່າງກັນ» ບ້າງ, «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວຍັງມີຢູ່» ບ້າງ, «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີຢູ່» ບ້າງ, «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວຍັງມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ» ບ້າງ, «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ» ບ້າງ?' 'ວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນຮູບ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນເຫດເກີດແຫ່ງຮູບ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນທາງປະຕິບັດเพื่อໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ; ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຄື: «ໂລກທ່ຽງ» ບ້າງ...ຯລຯ... «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ» ບ້າງ. ວັດສະ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຄື: «ໂລກທ່ຽງ» ບ້າງ, «ໂລກບໍ່ທ່ຽງ» ບ້າງ...ຯລຯ... «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ» ບ້າງ.' ສູດທີໜຶ່ງ.
၂. ဝေဒနာအညာဏသုတ္တံ
໒. ເວທະນາອັນຍານະສູດ
၆၀၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ? ‘‘ဝေဒနာယ ခေါ, ဝစ္ဆ, အညာဏာ, ဝေဒနာသမုဒယေ အညာဏာ, ဝေဒနာနိရောဓေ အညာဏာ, ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနိယာ [Pg.219] ပဋိပဒါယ အညာဏာ; ဧဝမိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါတိ. အယံ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ. ဒုတိယံ.
໖໐໘. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພໍວັດສະໂຄດຕະປະຣິພາຊົກນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຄື: «ໂລກທ່ຽງ» ບ້າງ, «ໂລກບໍ່ທ່ຽງ» ບ້າງ...ຯລຯ... «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ» ບ້າງ?' 'ວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນເວທະນາ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນເຫດເກີດແຫ່ງເວທະນາ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ; ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຄື: «ໂລກທ່ຽງ» ບ້າງ, «ໂລກບໍ່ທ່ຽງ» ບ້າງ...ຯລຯ... «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ» ບ້າງ. ວັດສະ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຄື: «ໂລກທ່ຽງ» ບ້າງ, «ໂລກບໍ່ທ່ຽງ» ບ້າງ...ຯລຯ... «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ» ບ້າງ.' ສູດທີສອງ.
၃. သညာအညာဏသုတ္တံ
໓. ສັນຍາອັນຍານະສູດ
၆၀၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ? ‘‘သညာယ ခေါ, ဝစ္ဆ, အညာဏာ, သညာသမုဒယေ အညာဏာ, သညာနိရောဓေ အညာဏာ, သညာနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏာ; ဧဝမိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါတိ. အယံ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ. တတိယံ.
໖໐໙. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ພໍວັດສະໂຄດຕະປະຣິພາຊົກນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຄື: «ໂລກທ່ຽງ» ບ້າງ, «ໂລກບໍ່ທ່ຽງ» ບ້າງ...ຯລຯ... «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ» ບ້າງ?' 'ວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນສັນຍາ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນເຫດເກີດແຫ່ງສັນຍາ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາ; ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຄື: «ໂລກທ່ຽງ» ບ້າງ, «ໂລກບໍ່ທ່ຽງ» ບ້າງ...ຯລຯ... «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ» ບ້າງ. ວັດສະ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຄື: «ໂລກທ່ຽງ» ບ້າງ, «ໂລກບໍ່ທ່ຽງ» ບ້າງ...ຯລຯ... «ຕະຖາຄົດຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ຄົງຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ» ບ້າງ.' ສູດທີສາມ.
၄. သင်္ခါရအညာဏသုတ္တံ
໔. ສັງຂານອັນຍານະສູດ
၆၁၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ? ‘‘သင်္ခါရေသု ခေါ, ဝစ္ဆ, အညာဏာ, သင်္ခါရသမုဒယေ အညာဏာ, သင်္ခါရနိရောဓေ အညာဏာ, သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏာ; ဧဝမိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါတိ. အယံ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ [Pg.220] ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ. စတုတ္ထံ.
໖໑໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ວັດສະໂຄດປະຣິພາຊົກ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເຊັ່ນວ່າ: ໂລກທ່ຽງ ບາງ, ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ບາງ...ຯລຯ... ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ບາງ?' 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນເຫດເກີດແຫ່ງສັງຂານ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານ; ດ້ວຍເຫດນີ້ ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເຊັ່ນວ່າ: ໂລກທ່ຽງ ບາງ, ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ບາງ...ຯລຯ... ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ບາງ. ດູກ່ອນວັດສະ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເຊັ່ນວ່າ: ໂລກທ່ຽງ ບາງ, ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ບາງ...ຯລຯ... ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ບາງ.' ສູດທີ 4.
၅. ဝိညာဏအညာဏသုတ္တံ
໕. ວິញ្ញານະອັນຍານະສູດ
၆၁၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ …ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ? ‘‘ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အညာဏာ, ဝိညာဏသမုဒယေ အညာဏာ, ဝိညာဏနိရောဓေ အညာဏာ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏာ; ဧဝမိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါတိ. အယံ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ. ပဉ္စမံ.
໖໑໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ວັດສະໂຄດປະຣິພາຊົກ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະการເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເຊັ່ນວ່າ: ໂລກທ່ຽງ ບາງ, ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ບາງ...ຯລຯ... ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ບາງ?' 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນວິញ្ញານ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນເຫດເກີດແຫ່ງວິញ្ញານ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນຄວາມດັບແຫ່ງວິញ្ញານ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິញ្ញານ; ດ້ວຍເຫດນີ້ ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເຊັ່ນວ່າ: ໂລກທ່ຽງ ບາງ, ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ບາງ...ຯລຯ... ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ບາງ. ດູກ່ອນວັດສະ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເຊັ່ນວ່າ: ໂລກທ່ຽງ ບາງ, ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ບາງ...ຯລຯ... ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ບາງ.' ສູດທີ 5.
၆-၁၀. ရူပအဒဿနာဒိသုတ္တပဉ္စကံ
໖-໑໐. ຣູປະອະທັດສະນະທິສູດປັນຈະກະ
၆၁၂-၆၁၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ? ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဒဿနာ…ပေ… ရူပနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အဒဿနာ…ပေ… ဝေဒနာယ … သညာယ … သင်္ခါရေသု ခေါ, ဝစ္ဆ, အဒဿနာ…ပေ… ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဒဿနာ…ပေ… ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အဒဿနာ…ပေ…. ဒသမံ.
໖໑໒-໖໑໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ວັດສະໂຄດປະຣິພາຊົກ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນข້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເຊັ່ນວ່າ: ໂລກທ່ຽງ ບາງ, ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ບາງ...ຯລຯ... ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ບາງ?' 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຫັນໃນຮູບ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມບໍ່ເຫັນໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ...ຯລຯ... ໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຫັນໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຫັນໃນວິញ្ញານ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມບໍ່ເຫັນໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິញ្ញານ...ຯລຯ...' ສູດທີ 10.
၁၁-၁၅. ရူပအနဘိသမယာဒိသုတ္တပဉ္စကံ
໑໑-໑໕. ຣູປະອະນະພິສະມະຍະທິສູດປັນຈະກະ
၆၁၇-၆၂၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.221]. ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အနဘိသမယာ…ပေ… ရူပနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အနဘိသမယာ…ပေ….
໖໑໗-໖໒໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຕັດສະຮູ້ໃນຮູບ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມບໍ່ຕັດສະຮູ້ໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဝေဒနာယ ခေါ, ဝစ္ဆ, အနဘိသမယာ…ပေ….
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຕັດສະຮູ້ໃນເວທະນາ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ. သညာယ ခေါ, ဝစ္ဆ, အနဘိသမယာ…ပေ….
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຕັດສະຮູ້ໃນສັນຍາ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ. သင်္ခါရေသု ခေါ, ဝစ္ဆ, အနဘိသမယာ…ပေ….
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຕັດສະຮູ້ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အနဘိသမယာ…ပေ…. ပန္နရသမံ.
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຕັດສະຮູ້ໃນວິញ្ញານ...ຯລຯ...' ສູດທີ 15.
၁၆-၂၀. ရူပအနနုဗောဓာဒိသုတ္တပဉ္စကံ
໑໖-໒໐. ຣູປະອະນະນຸໂພທະທິສູດປັນຈະກະ
၆၂၂-၆၂၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော…ပေ… ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အနနုဗောဓာ…ပေ… ရူပနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အနနုဗောဓာ…ပေ….
໖໒໒-໖໒໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ວັດສະໂຄດປະຣິພາຊົກ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ...ຯລຯ... ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງໃນຮູບ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဝေဒနာယ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ….
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງໃນເວທະນາ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ. သညာယ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ….
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງໃນສັນຍາ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ. သင်္ခါရေသု ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ….
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ အနနုဗောဓာ…ပေ… ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အနနုဗောဓာ. ဝီသတိမံ.
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງໃນວິញ្ញານ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິញ្ញານ.' ສູດທີ 20.
၂၁-၂၅. ရူပအပ္ပဋိဝေဓာဒိသုတ္တပဉ္စကံ
໒໑-໒໕. ຣູປະອັບປະຕິເວທະທິສູດປັນຈະກະ
၆၂၇-၆၃၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော…ပေ…. ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပဋိဝေဓာ…ပေ… ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပဋိဝေဓာ…ပေ…. ပဉ္စဝီသတိမံ.
໖໒໗-໖໓໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ...ຯລຯ... ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ແທງຕະຫຼອດໃນຮູບ...ຯລຯ... ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ແທງຕະຫຼອດໃນວິញ្ញານ...ຯລຯ...' ສູດທີ 25.
၂၆-၃၀. ရူပအသလ္လက္ခဏာဒိသုတ္တပဉ္စကံ
໒໖-໓໐. ຣູປະອະສັນລັກຂະນາທິສູດປັນຈະກະ
၆၃၂-၆၃၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အသလ္လက္ခဏာ…ပေ… ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အသလ္လက္ခဏာ…ပေ…. တိံသတိမံ.
໖໓໒-໖໓໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ກຳນົດໝາຍໃນຮູບ...ຯລຯ... ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ກຳນົດໝາຍໃນວິញ្ញານ...ຯລຯ...' ສູດທີ 30.
၃၁-၃၅. ရူပအနုပလက္ခဏာဒိသုတ္တပဉ္စကံ
໓໑-໓໕. ຣູປະອະນຸປະລັກຂະນາທິສູດປັນຈະກະ
၆၃၇-၆၄၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.222]. ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အနုပလက္ခဏာ…ပေ… ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အနုပလက္ခဏာ…ပေ…. ပဉ္စတိံသတိမံ.
໖໓໗-໖໔໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຂົ້າໄປກຳນົດໝາຍໃນຮູບ...ຯລຯ... ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຂົ້າໄປກຳນົດໝາຍໃນວິញ្ញານ...ຯລຯ...' ສູດທີ 35.
၃၆-၄၀. ရူပအပ္ပစ္စုပလက္ခဏာဒိသုတ္တပဉ္စကံ
໓໖-໔໐. ຣູປະອັບປັດຈຸປະລັກຂະນາທິສູດປັນຈະກະ
၆၄၂-၆၄၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပစ္စုပလက္ခဏာ…ပေ… ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပစ္စုပလက္ခဏာ…ပေ…. စတ္တာလီသမံ.
໖໔໒-໖໔໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ກຳນົດໝາຍສະເພາະໃນຮູບ...ຯລຯ... ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ກຳນົດໝາຍສະເພາະໃນວິញ្ញານ...ຯລຯ...' ສູດທີ 40.
၄၁-၄၅. ရူပအသမပေက္ခဏာဒိသုတ္တပဉ္စကံ
໔໑-໔໕. ຣູປະອະສະມະເປັກຂະນາທິສູດປັນຈະກະ
၆၄၇-၆၅၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အသမပေက္ခဏာ…ပေ… ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အသမပေက္ခဏာ…ပေ…. ပဉ္စစတ္တာလီသမံ.
໖໔໗-໖໕໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍດີໃນຮູບ...ຯລຯ... ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍດີໃນວິញ្ញານ...ຯລຯ...' ສູດທີ 45.
၄၆-၅၀. ရူပအပ္ပစ္စုပေက္ခဏာဒိသုတ္တပဉ္စကံ
໔໖-໕໐. ຣູປະອັບປັດຈຸເປັກຂະນາທິສູດປັນຈະກະ
၆၅၂-၆၅၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပစ္စုပေက္ခဏာ…ပေ… ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပစ္စုပေက္ခဏာ…ပေ…. ပညာသမံ.
໖໕໒-໖໕໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ພິຈາລະນາທົບທວນໃນຮູບ...ຯລຯ... ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ພິຈາລະນາທົບທວນໃນວິញ្ញານ...ຯລຯ...' ສູດທີ 50.
၅၁-၅၄. ရူပအပ္ပစ္စက္ခကမ္မာဒိသုတ္တစတုက္ကံ
໕໑-໕໔. ຣູປະອັບປັດຈັກຂະກຳມາທິສູດຈະຕຸກກະ
၆၅၇-၆၆၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ? ရူပေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ, ရူပသမုဒယေ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ, ရူပနိရောဓေ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ, ရူပနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ…ပေ….
໖໕໗-໖໖໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ວັດສະໂຄດປະຣິພາຊົກ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ວັດສະໂຄດປະຣິພາຊົກ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເຊັ່ນວ່າ: ໂລກທ່ຽງ ບາງ...ຯລຯ... ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ບາງ?' 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນຮູບ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນເຫດເກີດແຫ່ງຮູບ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ဝေဒနာယ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ…ပေ… ဝေဒနာနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ…ပေ….
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນເວທະນາ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ. သညာယ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ…ပေ… သညာနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ…ပေ….
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນສັນຍາ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັນຍາ...ຯລຯ...'
သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.223]. သင်္ခါရေသု ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ…ပေ… သင်္ခါရနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ…ပေ…. စတုပညာသမံ.
ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານ...ຯລຯ...' ສູດທີ 54.
၅၅. ဝိညာဏအပ္ပစ္စက္ခကမ္မသုတ္တံ
໕໕. ວິញ្ញານະອັບປັດຈັກຂະກຳມະສູດ
၆၆၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘ဝိညာဏေ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ, ဝိညာဏသမုဒယေ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ, ဝိညာဏနိရောဓေ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ, ဝိညာဏနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အပ္ပစ္စက္ခကမ္မာ; ဧဝမိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါတိ. အယံ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဟေတု, အယံ ပစ္စယော, ယာနိမာနိ အနေကဝိဟိတာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ – သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ, အန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, အနန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’’တိ. ပဉ္စပညာသမံ.
໖໖໑. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນວັດສະ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນວິញ្ញານ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນເຫດເກີດແຫ່ງວິញ្ញານ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນຄວາມດັບແຫ່ງວິញ្ញານ, ເພາະຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງໃນທາງປະຕິບັດເພື່ອໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິញ្ញານ; ດ້ວຍເຫດນີ້ ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະການເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເຊັ່ນວ່າ: ໂລກທ່ຽງ ບາງ, ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ບາງ...ຯລຯ... ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ບາງ. ດູກ່ອນວັດສະ, ນີ້ແລເປັນເຫດ ນີ້ເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ທິດຖິຕ່າງໆ ຫຼາຍປະการເຫຼົ່ານີ້ ເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ເຊັ່ນວ່າ: ໂລກທ່ຽງ ບາງ, ໂລກບໍ່ທ່ຽງ ບາງ, ໂລກມີທີ່ສຸດ ບາງ, ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ ບາງ, ຊີວະກັບຮ່າງກາຍເປັນສິ່ງດຽວກັນ ບາງ, ຊີວະກັບຮ່າງກາຍເປັນຄົນລະສິ່ງກັນ ບາງ, ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຍັງມີຢູ່ ບາງ, ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ບໍ່ມີຢູ່ ບາງ, ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ ບາງ, ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ຈະວ່າເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ເກີດອີກກໍບໍ່ແມ່ນ ບາງ.' ສູດທີ 55.
ဝစ္ဆဂေါတ္တသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ວັດສະໂຄດຕະສັງຍຸດ ຈົບບໍລິບູນ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳສັງຍຸດນັ້ນມີດັ່ງນີ້:
အညာဏာ အဒဿနာ စေဝ, အနဘိသမယာ အနနုဗောဓာ;
အပ္ပဋိဝေဓာ အသလ္လက္ခဏာ, အနုပလက္ခဏေန အပ္ပစ္စုပလက္ခဏာ;
အသမပေက္ခဏာ အပ္ပစ္စုပေက္ခဏာ, အပ္ပစ္စက္ခကမ္မန္တိ.
ອັນຍານະ (ຄວາມບໍ່ຮູ້), ອະທັດສະນະ (ຄວາມບໍ່ເຫັນ), ອະນະພິສະມະຍະ (ความບໍ່ຕັດສະຮູ້), ອະນະນຸໂພທະ (ຄວາມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ), ອັບປະຕິເວທະ (ຄວາມບໍ່ແທງຕະຫຼອດ), ອະສັນລັກຂະນະ (ຄວາມບໍ່ກຳນົດໝາຍ), ອະນຸປະລັກຂະນະ (ຄວາມບໍ່ເຂົ້າໄປກຳນົດໝາຍ) ກັບທັງ ອັບປັດຈຸປະລັກຂະນະ (ຄວາມບໍ່ກຳນົດໝາຍສະເພາະ), ອະສະມະເປັກຂະນະ (ຄວາມບໍ່ເພັ່ງພິນິດດ້ວຍດີ), ອັບປັດຈຸເπεັກຂະນະ (ຄວາມບໍ່ພິຈາລະນາທົບທວນ), ແລະ ອັບປັດຈັກຂະກຳມະ (ຄວາມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ) ດັ່ງນີ້ແລ.
၁၃. ဈာနသံယုတ္တံ
໑໓. ຊານະສັງຍຸດ
၁. သမာဓိမူလကသမာပတ္တိသုတ္တံ
໑. ສະມາທິມູລະກະສະມາປັດຕິສູດ
၆၆၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.224]. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ, ခီရမှာ ဒဓိ, ဒဓိမှာ နဝနီတံ, နဝနီတမှာ သပ္ပိ, သပ္ပိမှာ သပ္ပိမဏ္ဍော တတြ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. ပဌမံ.
໖໖໒. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. 'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນການເຂົ້າສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນັ້ນ, ຜູ້ໄດ້ຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນການເຂົ້າສະມາທິ ນີ້ ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນຫົວໜ້າ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ໄດ້ຊານທັງ 4 ຈຳພວກນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນ້ຳນົມໄດ້ຈາກແມ່ວົວ, ນົມສົ້ມໄດ້ຈາກນ້ຳນົມ, ເນີຍຂຸ້ນໄດ້ຈາກນົມສົ້ມ, ເນີຍໃສໄດ້ຈາກເນີຍຂຸ້ນ, ຫົວນ້ຳມັນເນີຍໄດ້ຈາກເນີຍໃສ, ຫົວນ້ຳມັນເນີຍນັ້ນ ປາກົດວ່າເປັນຍອດແຫ່ງລົດຊາດທັງປວງນັ້ນສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນນັ້ນຄືກັນ, ຜູ້ໄດ້ຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນການເຂົ້າສະມາທິ ນີ້ ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນຫົວໜ້າ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ໄດ້ຊານທັງ 4 ຈຳພວກນີ້.' ສູດທີ 1.
၂. သမာဓိမူလကဌိတိသုတ္တံ
໒. ສະມາທິມູລະກະຖິຕິສູດ
၆၆၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ, ခီရမှာ ဒဓိ, ဒဓိမှာ နဝနီတံ, နဝနီတမှာ [Pg.225] သပ္ပိ, သပ္ပိမှာ သပ္ပိမဏ္ဍော တတြ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. ဒုတိယံ.
໖໖໓. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານ ໔ ປະເພດນີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນການຕັ້ງໝັ້ນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນັ້ນ, ຜູ້ເພັ່ງຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນການຕັ້ງໝັ້ນສະມາທິ ນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນປະທານ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນໍ້ານົມຈາກງົວ, ນົມສົ້ມຈາກນໍ້ານົມ, ເນີຍຂຸ້ນຈາກນົມສົ້ມ, ເນີຍໃສຈາກເນີຍຂຸ້ນ, ຫົວນໍ້າມັນເນີຍຈາກເນີຍໃສ ຍ່ອມໄດ້ຊື່ວ່າເປັນຍອດຂອງຜະລິດຕະພັນນົມທັງໝົດນັ້ນ, ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນການຕັ້ງໝັ້ນສະມາທິ ນີ້ກໍສັນນັ້ນ ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນປະທານ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສອງ.
၃. သမာဓိမူလကဝုဋ္ဌာနသုတ္တံ
໓. ສະມາທິມູລະກະວຸດຖານະສູດ
၆၆၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. တတိယံ.
໖໖໔. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານ ໔ ປະເພດນີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ. ດູກ່ອນพິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນການອອກຈາກສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນັ້ນ, ຜູ້ເພັ່ງຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນການອອກຈາກສະມາທິ ນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນປະທານ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນໍ້ານົມຈາກງົວ... ຯລຯ... ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສາມ.
၄. သမာဓိမူလကကလ္လိတသုတ္တံ
໔. ສະມາທິມູລະກະກັលລິຕະສູດ
၆၆၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. စတုတ္ထံ.
໖໖໕. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານ ໔ ປະເພດນີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພູນແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພູນແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພູນແຫ່ງຈິດ in ສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນຄວາມພ້ອມພູນແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນັ້ນ, ຜູ້ເພັ່ງຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນຄວາມພ້ອມພູນແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ ນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນປະທານ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນໍ້ານົມຈາກງົວ... ຯລຯ... ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສີ່.
၅. သမာဓိမူလကအာရမ္မဏသုတ္တံ
໕. ສະມາທິມູລະກະອາຣັມມະນະສູດ
၆၆၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.226]. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. ပဉ္စမံ.
໖໖໖. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານ ໔ ປະເພດນີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນັ້ນ, ຜູ້ເພັ່ງຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ ນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນປະທານ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນໍ້ານົມຈາກງົວ... ຯລຯ... ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້” ດັ່ງນີ້. ສູດທີຫ້າ.
၆. သမာဓိမူလကဂေါစရသုတ္တံ
໖. ສະມາທິມູລະກະໂຄຈະຣະສູດ
၆၆၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. ဆဋ္ဌံ.
໖໖໗. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານ ໔ ປະເພດນີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນັ້ນ, ຜູ້ເພັ່ງຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນປະທານ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນໍ້ານົມຈາກງົວ... ຯລຯ... ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້” ດັ່ງນີ້. ສູດທີຫົກ.
၇. သမာဓိမူလကအဘိနီဟာရသုတ္တံ
໗. ສະມາທິມູລະກະອະພິນີຫາຣະສູດ
၆၆၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော. ဣဓ [Pg.227] ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. သတ္တမံ.
໖໖໘. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານ ໔ ປະເພດນີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນັ້ນ, ຜູ້ເພັ່ງຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດທັງໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ ນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນປະທານ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນໍ້ານົມຈາກງົວ... ຯລຯ... ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້” ດັ່ງນີ້. ສູດທີເຈັດ.
၈. သမာဓိမူလကသက္ကစ္စကာရီသုတ္တံ
໘. ສະມາທິມູລະກະສັກກັດຈະກາຣີສູດ
၆၆၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. အဋ္ဌမံ.
໖໖໙. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານ ໔ ປະເພດນີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດດ້ວຍความເຄົາລົບໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນັ້ນ, ຜູ້ເພັ່ງຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ และ ເປັນຜູ້ເຮັດດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບໃນສະມາທິ ນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນປະທານ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນໍ້ານົມຈາກງົວ... ຯລຯ... ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້” ດັ່ງນີ້. ສູດທີແປດ.
၉. သမာဓိမူလကသာတစ္စကာရီသုတ္တံ
໙. ສະມາທິມູລະກະສາຕັດຈະກາຣີສູດ
၆၇၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. နဝမံ.
໖໗໐. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານ ໔ ປະເພດນີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນັ້ນ, ຜູ້ເພັ່ງຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີໃນສະມາທິ ນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນປະທານ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນໍ້ານົມຈາກງົວ... ຯລຯ... ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້” ດັ່ງນີ້. ສູດທີເກົ້າ.
၁၀. သမာဓိမူလကသပ္ပာယကာရီသုတ္တံ
໑໐. ສະມາທິມູລະກະສັບປາຍະກາຣີສູດ
၆၇၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.228]. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာဓိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. ဒသမံ. (သမာဓိမူလကံ.)
໖໗໑. ຕົ້ນເຫດເກີດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານ ໔ ປະເພດນີ້ມີຢູ່. ໔ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນຜູ້ເພັ່ງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນັ້ນ, ຜູ້ເພັ່ງຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນສະມາທິ ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ ນີ້ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ເປັນປະທານ ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ຜູ້ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ເພັ່ງຊານທັງ ໔ ປະເພດນີ້” ດັ່ງນີ້. ສູດທີສິບ. (ຈົບ ສະມາທິມູລະກະ).
၁၁. သမာပတ္တိမူလကဌိတိသုတ္တံ
໑໑. ສະມາបត្តិມູລະກະຖິຕິສູດ
၆၇၂. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. ဧကာဒသမံ.
໖໗໒. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນັ້ນ, ຜູ້ໄດ້ຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ ເປັນຜູ້ເລີດ, ປະເສີດສຸດ, ເປັນປະທານ, ສູງສຸດ ແລະ ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ໄດ້ຊານທັງ 4 ຈຳພວກນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນ້ຳນົມຈາກແມ່ງົວ...ເຖິງ... ຍອດຢ້ຽມທີ່ສຸດ”.
၁၂. သမာပတ္တိမူလကဝုဋ္ဌာနသုတ္တံ
໑໒. ສະມາປັດຕິມູລະກະວຸດຖານະສູດ
၆၇၃. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န စ [Pg.229] သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ …ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. ဒွါဒသမံ.
໖໗໓. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນັ້ນ, ຜູ້ໄດ້ຊານ...ເຖິງ... ຍອດຢ້ຽມທີ່ສຸດ”.
၁၃. သမာပတ္တိမူလကကလ္လိတသုတ္တံ
໑໓. ສະມາປັດຕິມູລະກະກັລລິຕະສູດ
၆၇၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော စ. တတြ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. တေရသမံ.
໖໗໔. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ. ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ...ເຖິງ... ຍອດຢ້ຽມທີ່ສຸດ”.
၁၄. သမာပတ္တိမူလကအာရမ္မဏသုတ္တံ
໑໔. ສະມາປັດຕິມູລະກະອາຣັມມະນະສູດ
၆၇၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော စ. တတြ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. စုဒ္ဒသမံ.
໖໗໕. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ. ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ...ເຖິງ... ຍອດຢ້ຽມທີ່ສຸດ”.
၁၅. သမာပတ္တိမူလကဂေါစရသုတ္တံ
໑໕. ສະມາປັດຕິມູລະກະໂຄຈະຣະສູດ
၆၇၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော [Pg.230] စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော စ. တတြ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. ပန္နရသမံ.
໖໗໖. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ. ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ...ເຖິງ... ຍອດຢ້ຽມທີ່ສຸດ”.
၁၆. သမာပတ္တိမူလကအဘိနီဟာရသုတ္တံ
໑໖. ສະມາປັດຕິມູລະກະອະພິນີຫາຣະສູດ
၆၇၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော စ. တတြ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. သောဠသမံ.
໖໗໗. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ. ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ...ເຖິງ... ຍອດຢ້ຽມທີ່ສຸດ”.
၁၇. သမာပတ္တိမူလကသက္ကစ္စသုတ္တံ
໑໗. ສະມາປັດຕິມູລະກະສັກກັດຈະສູດ
၆၇၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ စ. တတြ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. သတ္တရသမံ.
໖໗໘. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເອື້ອເຟື້ອໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເອື້ອເຟື້ອໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເອື້ອເຟື້ອໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເອື້ອເຟື້ອໃນສະມາທິ. ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ...ເຖິງ... ຍອດຢ້ຽມທີ່ສຸດ”.
၁၈. သမာပတ္တိမူလကသာတစ္စသုတ္တံ
໑໘. ສະມາປັດຕິມູລະກະສາຕັດຈະສູດ
၆၇၉. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ စ. တတြ…ပေ… ပဝရော စာ’’တိ. အဋ္ဌာရသမံ.
໖໗໙. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໃນສະມາທິ. ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ...ເຖິງ... ຍອດຢ້ຽມທີ່ສຸດ”.
၁၉. သမာပတ္တိမူလကသပ္ပာယကာရီသုတ္တံ
໑໙. ສະມາປັດຕິມູລະກະສັບປາຍະກາຣີສູດ
၆၈၀. သာဝတ္ထိနိဒါနံ[Pg.231]. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ, ခီရမှာ ဒဓိ, ဒဓိမှာ နဝနီတံ, နဝနီတမှာ သပ္ပိ, သပ္ပိမှာ သပ္ပိမဏ္ဍော တတြ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သမာပတ္တိကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. ဧကူနဝီသတိမံ. (သမာပတ္တိမူလကံ.)
໖໘໐. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນ
ໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນັ້ນ, ຜູ້ໄດ້ຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ ເປັນຜູ້ເລີດ, ປະເສີດສຸດ, ເປັນປະທານ, ສູງສຸດ ແລະ ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ໄດ້ຊານທັງ 4 ຈຳພວກນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນ້ຳນົມຈາກແມ່ງົວ, ນ້ຳສົ້ມຈາກນ້ຳນົມ, ເນີຍຂຸ້ນຈາກນ້ຳສົ້ມ, ເນີຍໃສຈາກເນີຍຂຸ້ນ, ຫົວນ້ຳມັນເນີຍຈາກເນີຍໃສ ທີ່ປາກົດວ່າເປັນຍອດຢ້ຽມໃນບັນດາຜະລິດຕະພັນເຫຼົ່ານັ້ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ຜູ້ໄດ້ຊານທີ່ສະຫຼາດທັງໃນການເຂົ້າສະມາບັດໃນສະມາທິ ແລະ ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ ເປັນຜູ້ເລີດ, ປະເສີດສຸດ, ເປັນປະທານ, ສູງສຸດ ແລະ ຍອດຢ້ຽມ ກວ່າຜູ້ໄດ້ຊານທັງ 4 ຈຳພວກນີ້”.
၂၀-၂၇. ဌိတိမူလကဝုဋ္ဌာနသုတ္တာဒိအဋ္ဌကံ
໒໐-໒໗. ຖິຕິມູລະກະວຸດຖານະສູດຕິອາທິອັດຖະກະ
၆၈၁-၆၈၈. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဌိတိကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ…ပေ… ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. ဝီသတိမံ. (ပုရိမမူလကာနိ ဝိယ ယာဝ သတ္တဝီသတိမာ ဌိတိမူလကသပ္ပာယကာရီသုတ္တာ အဋ္ဌ သုတ္တာနိ ပူရေတဗ္ဗာနိ. ဌိတိမူလကံ.)
໖໘໑-໖໘໘. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການຕັ້ງໝັ້ນໃນສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ. ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ...ເຖິງ... ສູງສຸດ ແລະ ຍອດຢ້ຽມທີ່ສຸດ”.
၂၈-၃၄. ဝုဋ္ဌာနမူလကကလ္လိတသုတ္တာဒိသတ္တကံ
໒໘-໓໔. ວຸດຖານະມູລະກະກັລລິຕະສູດຕິອາທິສັດຕະກະ
၆၈၉-၆၉၅. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော ဟောတိ, န [Pg.232] သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော… သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော… နေဝ သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော… သမာဓိသ္မိံ ဝုဋ္ဌာနကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ…ပေ… ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. အဋ္ဌဝီသတိမံ. (ပုရိမမူလကာနိ ဝိယ ယာဝ စတုတ္တိံသတိမာ ဝုဋ္ဌာနမူလကသပ္ပာယကာရီသုတ္တာ သတ္တ သုတ္တာနိ ပူရေတဗ္ဗာနိ. ဝုဋ္ဌာနမူလကံ.)
໖໘໙-໖໙໕. ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ໄດ້ຊານບາງຄົນໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ... ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ... ບໍ່ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ ແລະ ບໍ່ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ... ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ ແລະ ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງຈິດໃນສະມາທິ. ໃນບັນດາຜູ້ໄດ້ຊານ...ເຖິງ... ສູງສຸດ ແລະ ຍອດຢ້ຽມທີ່ສຸດ”.
၃၅-၄၀. ကလ္လိတမူလကအာရမ္မဏသုတ္တာဒိဆက္ကံ
໓໕-໔໐. ກັລລິຕະມູລະກະອາຣັມມະນະສູດຕິອາທິສັກກະ
၆၉၆-၇၀၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ … ‘‘သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော… သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော… နေဝ သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော… သမာဓိသ္မိံ ကလ္လိတကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ…ပေ… ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. ပဉ္စတိံသတိမံ. (ပုရိမမူလကာနိ ဝိယ ယာဝ စတ္တာလီသမာ ကလ္လိတမူလကသပ္ပာယကာရီသုတ္တာ ဆ သုတ္တာနိ ပူရေတဗ္ဗာနိ. ကလ္လိတမူလကံ.)
໖໙໖-໗໐໑. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ... ບາງຄົນເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງສະມາທິ... ບາງຄົນບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງສະມາທິ ແລະ ທັງບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ... ບາງຄົນເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິດ້ວຍ. ໃນບັນດາເພັງຊານ 4 ຈຳພວກນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານຜູ້ທີ່ເປັນທັງຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມພັກແຫ່ງສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິດ້ວຍນີ້... ລະ... ເປັນຜູ້ເລີດ ແລະ ປະເສີດສຸດ” ສູດທີ 35. (ຄວນຕື່ມໃຫ້ເຕັມອີກ 6 ສູດ ເຊັ່ນດຽວກັບສູດທີ່ມີມູນລະກ່ອນໆ ຈົນຮອດສູດທີ 40 ຄື ກັລລິຕະມູລະກະສັບປາຍະກາຣີສູດ. ຈົບ ກັລລິຕະມູນລະກະ.)
၄၁-၄၅. အာရမ္မဏမူလကဂေါစရသုတ္တာဒိပဉ္စကံ
໔໑-໔໕. ອາຣັມມະນະມູນລະກະໂຄຈະຣະສູດ ເປັນຕົ້ນ 5 ສູດ
၇၀၂-၇၀၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ … ‘‘သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော… သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော… နေဝ သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော… သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ…ပေ… ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. ဧကစတ္တာလီသမံ. (ပုရိမမူလကာနိ ဝိယ ယာဝ ပဉ္စစတ္တာလီသမာ အာရမ္မဏမူလကသပ္ပာယကာရီသုတ္တာ ပဉ္စ သုတ္တာနိ ပူရေတဗ္ဗာနိ. အာရမ္မဏမူလကံ.)
໗໐໒-໗໐໖. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ... ບາງຄົນເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ... ບາງຄົນບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ ແລະ ທັງບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ... ບາງຄົນເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິດ້ວຍ. ໃນບັນດາເພັງຊານ 4 ຈຳພວກນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານຜູ້ທີ່ເປັນທັງຜູ້ສະຫຼາດໃນອາລົມແຫ່ງສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິດ້ວຍນີ້... ລະ... ເປັນຜູ້ເລີດ ແລະ ປະເສີດສຸດ” ສູດທີ 41. (ຄວນຕື່ມໃຫ້ເຕັມອີກ 5 ສູດ ເຊັ່ນດຽວກັບສູດທີ່ມີມູນລະກ່ອນໆ ຈົນຮອດສູດທີ 45 ຄື ອາຣັມມະນະມູນລະກະສັບປາຍະກາຣີສູດ. ຈົບ ອາຣັມມະນະມູນລະກະ.)
၄၆-၄၉. ဂေါစရမူလကအဘိနီဟာရသုတ္တာဒိစတုက္ကံ
໔໖-໔໙. ໂຄຈະຣະມູນລະກະອະພິນີຫາຣະສູດ ເປັນຕົ້ນ 4 ສູດ
၇၀၇. သာဝတ္ထိနိဒါနံ… ‘‘သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော… သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော ဟောတိ[Pg.233], န သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော… နေဝ သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော… သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော စ… သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ, ခီရမှာ ဒဓိ, ဒဓိမှာ နဝနီတံ, နဝနီတမှာ သပ္ပိ, သပ္ပိမှာ သပ္ပိမဏ္ဍော တတြ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ…ပေ… ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. ဆစတ္တာလီသမံ.
໗໐໗. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ... ບາງຄົນເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ... ບາງຄົນບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ແລະ ທັງບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ... ບາງຄົນເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິດ້ວຍ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນ້ຳນົມເກີດຈາກແມ່ໂຄ, ນ້ຳສົ້ມເກີດຈາກນ້ຳນົມ, ເນີຍຂຸ້ນເກີດຈາກນ້ຳສົ້ມ, ເນີຍໃສເກີດຈາກເນີຍຂຸ້ນ, ຫົວນ້ຳມັນເນີຍເກີດຈາກເນີຍໃສ, ຫົວນ້ຳມັນເນີຍນັ້ນ ປາກົດວ່າເປັນຍອດຂອງລົດຊາດທັງປວງນັ້ນ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ເພັງຊານຜູ້ທີ່ເປັນທັງຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິດ້ວຍນີ້ ໃນບັນດາເພັງຊານ 4 ຈຳພວກນີ້... ລະ... ເປັນຜູ້ເລີດ ແລະ ປະເສີດສຸດ” ສູດທີ 46.
၇၀၈. သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ…ပေ…. ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ. သတ္တစတ္တာလီသမံ.
໗໐໘. ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິ... ລະ... ພຶງຂะຫຍາຍໃຫ້ພິດສະດານ. ສູດທີ 47.
၇၀၉. သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ…ပေ…. အဋ္ဌစတ္တာလီသမံ.
໗໐໙. ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ... ລະ... ສູດທີ 48.
၇၁၀. သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ…ပေ…. ဧကူနပညာသမံ. (ဂေါစရမူလကံ.)
໗໑໐. ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ... ລະ... ສູດທີ 49. (ຈົບ ໂຄຈະຣະມູນລະກະ.)
၅၀-၅၂. အဘိနီဟာရမူလကသက္ကစ္စသုတ္တာဒိတိကံ
໕໐-໕໒. ອະພິນີຫາຣະມູນລະກະສັກກັດຈະສູດ ເປັນຕົ້ນ 3 ສູດ
၇၁၁. သာဝတ္ထိနိဒါနံ … ‘‘သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ… သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော… နေဝ သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ… သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ…ပေ… ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. ပညာသမံ.
໗໑໑. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິ... ບາງຄົນເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ... ບາງຄົນບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ ແລະ ທັງບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິ... ບາງຄົນເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິດ້ວຍ. ໃນບັນດາເພັງຊານ 4 ຈຳພວກນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານຜູ້ທີ່ເປັນທັງຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິດ້ວຍນີ້... ລະ... ເປັນຜູ້ເລີດ ແລະ ປະເສີດສຸດ” ສູດທີ 50.
၇၁၂. သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ…ပေ…. ဧကပညာသမံ.
໗໑໒. ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ... ລະ... ສູດທີ 51.
၇၁၃. သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလော ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ…ပေ…. ဒွေပညာသမံ. (အဘိနီဟာရမူလကံ.)
໗໑໓. ເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການນ້ອມຈິດໄປໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ... ລະ... ສູດທີ 52. (ຈົບ ອະພິນີຫາຣະມູນລະກະ.)
၅၃-၅၄. သက္ကစ္စမူလကသာတစ္စကာရီသုတ္တာဒိဒုကံ
໕໓-໕໔. ສັກກັດຈະມູນລະກະສາຕັດຈະກາຣີສູດ ເປັນຕົ້ນ 2 ສູດ
၇၁၄. သာဝတ္ထိနိဒါနံ [Pg.234]… ‘‘သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ… သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ … နေဝ သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ… သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ…ပေ… ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. တေပညာသမံ.
໗໑໔. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ... “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ... ບາງຄົນເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິ... ບາງຄົນບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິ ແລະ ທັງບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ... ບາງຄົນເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິດ້ວຍ. ໃນບັນດາເພັງຊານ 4 ຈຳພວກນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານຜູ້ທີ່... ລະ... ເປັນຜູ້ເລີດ ແລະ ປະເສີດສຸດ” ສູດທີ 53.
၇၁၅. သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ…ပေ…. စတုပညာသမံ.
໗໑໕. ເປັນຜູ້ເຮັດໂດຍເຄົາລົບໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ... ລະ... ສູດທີ 54.
၅၅. သာတစ္စမူလကသပ္ပာယကာရီသုတ္တံ
໕໕. ສາຕັດຈະມູນລະກະສັບປາຍະກາຣີສູດ
၇၁၆. သာဝတ္ထိနိဒါနံ. ‘‘စတာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဈာယီ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ ဟောတိ, န သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ နေဝ သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ ဟောတိ, န စ သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ. ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ စ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ စ ဟောတိ သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ စ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဝါ ခီရံ, ခီရမှာ ဒဓိ, ဒဓိမှာ နဝနီတံ, နဝနီတမှာ သပ္ပိ, သပ္ပိမှာ သပ္ပိမဏ္ဍော တတြ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဈာယီ သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ စ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ သပ္ပာယကာရီ အယံ ဣမေသံ စတုန္နံ ဈာယီနံ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ မောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စာ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ. ပဉ္စပညာသမံ. (ယထာ ပဉ္စပညာသံ ဝေယျာကရဏာနိ ဟောန္တိ တထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ.)
໗໑໖. ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານ 4 ຈຳພວກນີ້. 4 ຈຳພວກແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພັງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນເພັງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ ແຕ່ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນເພັງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ ແລະ ທັງບໍ່ເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນເພັງຊານບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິດ້ວຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາເພັງຊານ 4 ຈຳພວກນັ້ນ, ເພັງຊານຜູ້ທີ່ເປັນທັງຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິດ້ວຍนี้ ເປັນຜູ້ເລີດ, ຜູ້ປະເສີດ, ຜູ້ເປັນປະທານ, ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ປະເສີດສຸດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນ້ຳນົມເກີດຈາກແມ່ໂຄ, น້ຳສົ້ມເກີດຈາກນ້ຳນົມ, ເນີຍຂຸ້ນເກີດຈາກນ້ຳສົ້ມ, ເນີຍໃສເກີດຈາກເນີຍຂຸ້ນ, ຫົວນ້ຳມັນເນີຍເກີດຈາກເນີຍໃສ, ຫົວນ້ຳມັນເນີຍນັ້ນ ປາກົດວ່າເປັນຍອດຂອງລົດຊາດທັງປວງນັ້ນ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ, ເພັງຊານຜູ້ທີ່ເປັນທັງຜູ້ເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປໃນສະມາທິ ແລະ ທັງເປັນຜູ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະໃນສະມາທິດ້ວຍນີ້ ເປັນຜູ້ເລີດ, ຜູ້ປະເສີດ, ຜູ້ເປັນປະທານ, ຜູ້ສູງສົ່ງ ແລະ ປະເສີດສຸດ ໃນບັນດາເພັງຊານ 4 ຈຳພວກນີ້” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະພາສິດນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນກໍມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ສູດທີ 55. (ພຶງຂະຫຍາຍໃຫ້ພິດສະດານ ເຊັ່ນດຽວກັບພຣະສູດທີ່ເປັນເວຍຍາກອນທັງ 55 ສູດ.)
ဈာနသံယုတ္တံ သမတ္တံ.
ຊານະສັງຍຸດ ຈົບບໍລິບູນ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳສັງຍຸດນັ້ນມີດັ່ງນີ້ -
သမာဓိ [Pg.235] သမာပတ္တိ ဌိတိ စ, ဝုဋ္ဌာနံ ကလ္လိတာရမ္မဏေန စ;
ဂေါစရာ အဘိနီဟာရော သက္ကစ္စ, သာတစ္စ အထောပိ သပ္ပာယန္တိ.
ສະມາທິ, ສະມາບັດ, ຖິຕິ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ), ວຸດຖານະ (ການອອກ), ກັលລິຕະ (ຄວາມພ້ອມພັກ) ກັບທັງ ອາຣັມມະນະ (ອາລົມ), ໂຄຈະຣະ (ໂຄຈອນ), ອະພິນີຫາຣະ (ການນ້ອມຈິດໄປ), ສັກກັດຈະ (ການເຮັດໂດຍເຄົາລົບ), ສາຕັດຈະ (ການເຮັດຕິດຕໍ່ກັນໄປ) ແລະ ສັບປາຍະ (ການເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນສັບປາຍະ).
ခန္ဓဝဂ္ဂေါ တတိယော.
ຂັນທະວັກ ທີສາມ.
တဿုဒ္ဒါနံ –
ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້ -
ခန္ဓ ရာဓသံယုတ္တဉ္စ, ဒိဋ္ဌိဩက္ကန္တ ဥပ္ပာဒါ;
ကိလေသ သာရိပုတ္တာ စ, နာဂါ သုပဏ္ဏ ဂန္ဓဗ္ဗာ;
ဝလာဟ ဝစ္ဆဈာနန္တိ, ခန္ဓဝဂ္ဂမှိ တေရသာတိ.
ຂັນທະສັງຍຸດ, ຣາທະສັງຍຸດ, ທິດຖິສັງຍຸດ, ອົກກັນຕະສັງຍຸດ, ອຸບປາດະສັງຍຸດ, ກິເລສະສັງຍຸດ, ສາຣີປຸດຕະສັງຍຸດ, ນາຄະສັງຍຸດ, ສຸປັນນະສັງຍຸດ, ຄັນທັບພະສັງຍຸດ, ວະລາຫະກະສັງຍຸດ, ວັດສະສັງຍຸດ ແລະ ຊານະສັງຍຸດ; ສັງຍຸດທັງ 13 ນີ້ ຈັດຢູ່ໃນຂັນທະວັກ.
ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တပါဠိ နိဋ္ဌိတာ.
ພຣະໄຕປິໂດກ ຂັນທະວັກຄະສັງຍຸດຕະປາລີ ຈົບບໍລິບູນ.
| मराठी |
| पाळी | अट्ठकथा | टीका | अन्य |
1101 पाराजिक पाळी
1102 पाचित्तिय पाळी
1103 महावग्ग पाळी (विनय)
1104 चूळवग्ग पाळी
1105 परिवार पाळी
| 1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१
1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२
1203 पाचित्तिय अट्ठकथा
1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय)
1205 चूळवग्ग अट्ठकथा
1206 परिवार अट्ठकथा
| 1301 सारत्थदीपनी टीका-१
1302 सारत्थदीपनी टीका-२
1303 सारत्थदीपनी टीका-३
| 1401 द्वेमातिकापाळी
1402 विनयसंगह अट्ठकथा
1403 वजिरबुद्धि टीका
1404 विमतिविनोदनी टीका-१
1405 विमतिविनोदनी टीका-२
1406 विनयालंकार टीका-१
1407 विनयालंकार टीका-२
1408 कंखावितरणीपुराण टीका
1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय
1410 विनयविनिच्छय टीका-१
1411 विनयविनिच्छय टीका-२
1412 पाचित्यादियोजनापाळी
1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा
8401 विसुद्धिमग्ग-१
8402 विसुद्धिमग्ग-२
8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१
8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२
8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा
8406 दीघनिकाय (पु-वि)
8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि)
8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि)
8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि)
8410 विनयपिटक (पु-वि)
8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि)
8412 अट्ठकथा (पु-वि)
8413 निरुत्तिदीपनी
8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ
8415 अनुदीपनीपाठ
8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ
8417 नमक्कारटीका
8418 महापणामपाठ
8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा
8420 सुतवंदना
8421 कमलांजलि
8422 जिनालंकार
8423 पज्जमधु
8424 बुद्धगुणगाथावली
8425 चूळगंथवंस
8426 महावंस
8427 सासनवंस
8428 कच्चायनव्याकरणं
8429 मोग्गल्लानव्याकरणं
8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला)
8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला)
8432 पदरूपसिद्धि
8433 मोग्गल्लानपंचिका
8434 पयोगसिद्धिपाठ
8435 वुत्तोदयपाठ
8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ
8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका
8438 सुबोधालंकारपाठ
8439 सुबोधालंकारटीका
8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार
8441 लोकनीति
8442 सुत्तंतनीति
8443 सूरस्सतीनीति
8444 महारहनीति
8445 धम्मनीति
8446 कविदप्पणनीति
8447 नीतिमंजरी
8448 नरदक्खदीपनी
8449 चतुरारक्खदीपनी
8450 चाणक्यनीति
8451 रसवाहिनी
8452 सीमाविसोधनीपाठ
8453 वेस्संतरगीति
8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका
8455 थूपवंस
8456 दाठावंस
8457 धातुपाठविलासिनिया
8458 धातुवंस
8459 हत्थवनगल्लविहारवंस
8460 जिनचरितय
8461 जिनवंसदीपं
8462 तेलकटाहगाथा
8463 मिलिदटीका
8464 पदमंजरी
8465 पदसाधनं
8466 सद्दबिंदुपकरणं
8467 कच्चायनधातुमंजुसा
8468 सामंतकूटवण्णना
|
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी
2102 महावग्ग पाळी (दीघ)
2103 पाथिकवग्ग पाळी
| 2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा
2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ)
2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा
| 2301 सीलक्खंधवग्ग टीका
2302 महावग्ग टीका (दीघ)
2303 पाथिकवग्ग टीका
2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१
2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
|
3101 मूलपण्णास पाळी
3102 मज्झिमपण्णास पाळी
3103 उपरिपण्णास पाळी
| 3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१
3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२
3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा
3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा
| 3301 मूलपण्णास टीका
3302 मज्झिमपण्णास टीका
3303 उपरिपण्णास टीका
|
4101 सगाथावग्ग पाळी
4102 निदानवग्ग पाळी
4103 खंधवग्ग पाळी
4104 सळायतनवग्ग पाळी
4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)
| 4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा
4202 निदानवग्ग अट्ठकथा
4203 खंधवग्ग अट्ठकथा
4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा
4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)
| 4301 सगाथावग्ग टीका
4302 निदानवग्ग टीका
4303 खंधवग्ग टीका
4304 सळायतनवग्ग टीका
4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
|
5101 एककनिपात पाळी
5102 दुकनिपात पाळी
5103 तिकनिपात पाळी
5104 चतुक्कनिपात पाळी
5105 पंचकनिपात पाळी
5106 छक्कनिपात पाळी
5107 सत्तकनिपात पाळी
5108 अट्ठकादिनिपात पाळी
5109 नवकनिपात पाळी
5110 दसकनिपात पाळी
5111 एकादसकनिपात पाळी
| 5201 एककनिपात अट्ठकथा
5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा
5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा
5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा
| 5301 एककनिपात टीका
5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका
5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका
5304 अट्ठकादिनिपात टीका
|
6101 खुद्दकपाठ पाळी
6102 धम्मपद पाळी
6103 उदान पाळी
6104 इतिवुत्तक पाळी
6105 सुत्तनिपात पाळी
6106 विमानवत्थु पाळी
6107 पेतवत्थु पाळी
6108 थेरगाथा पाळी
6109 थेरीगाथा पाळी
6110 अपदान पाळी-१
6111 अपदान पाळी-२
6112 बुद्धवंस पाळी
6113 चरियापिटक पाळी
6114 जातक पाळी-१
6115 जातक पाळी-२
6116 महानिद्देस पाळी
6117 चूळनिद्देस पाळी
6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी
6119 नेत्तिप्पकरण पाळी
6120 मिलिंदपंह पाळी
6121 पेटकोपदेस पाळी
| 6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा
6202 धम्मपद अट्ठकथा-१
6203 धम्मपद अट्ठकथा-२
6204 उदान अट्ठकथा
6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा
6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१
6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२
6208 विमानवत्थु अट्ठकथा
6209 पेतवत्थु अट्ठकथा
6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१
6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२
6212 थेरीगाथा अट्ठकथा
6213 अपदान अट्ठकथा-१
6214 अपदान अट्ठकथा-२
6215 बुद्धवंस अट्ठकथा
6216 चरियापिटक अट्ठकथा
6217 जातक अट्ठकथा-१
6218 जातक अट्ठकथा-२
6219 जातक अट्ठकथा-३
6220 जातक अट्ठकथा-४
6221 जातक अट्ठकथा-५
6222 जातक अट्ठकथा-६
6223 जातक अट्ठकथा-७
6224 महानिद्देस अट्ठकथा
6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा
6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१
6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२
6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा
| 6301 नेत्तिप्पकरण टीका
6302 नेत्तिविभाविनी
|
7101 धम्मसंगणी पाळी
7102 विभंग पाळी
7103 धातुकथा पाळी
7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी
7105 कथावत्थु पाळी
7106 यमक पाळी-१
7107 यमक पाळी-२
7108 यमक पाळी-३
7109 पट्ठान पाळी-१
7110 पट्ठान पाळी-२
7111 पट्ठान पाळी-३
7112 पट्ठान पाळी-४
7113 पट्ठान पाळी-५
| 7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा
7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा
7203 पंचपकरण अट्ठकथा
| 7301 धम्मसंगणी-मूलटीका
7302 विभंग-मूलटीका
7303 पंचपकरण-मूलटीका
7304 धम्मसंगणी-अनुटीका
7305 पंचपकरण-अनुटीका
7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो
7307 अभिधम्मत्थसंगहो
7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका
7309 अभिधम्ममातिकापाळी
|
|
| မြန်မာ |
| ပါဠိတော် | အဋ္ဌကထာ | ဋီကာ | အခြား |
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ
1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ
1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ)
1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ
1105 ပရိဝါရ ပါဠိ
| 1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁
1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂
1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ
1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ)
1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ
| 1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁
1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂
1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃
| 1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ
1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ
1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ
1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁
1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂
1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁
1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂
1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ
1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ
1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁
1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂
1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ
1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ
8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁
8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂
8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁
8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂
8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ
8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ)
8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ)
8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ)
8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ)
8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ)
8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ)
8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ)
8413 နိရုတ္တိဒီပနီ
8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ
8415 အနုဒီပနီပါဌ
8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ
8417 နမက္ကာရဋီကာ
8418 မဟာပဏာမပါဌ
8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ
8420 သုတဝန္ဒနာ
8421 ကမလာဉ္ဇလိ
8422 ဇိနာလင်္ကာရ
8423 ပဇ္ဇမဓု
8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ
8425 စူဠဂန္ထဝံသ
8427 သာသနဝံသ
8426 မဟာဝံသ
8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ
8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ
8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ)
8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ)
8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ
8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ
8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ
8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ
8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ
8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ
8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ
8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ
8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ
8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ
8447 နီတိမဉ္ဇရီ
8445 ဓမ္မနီတိ
8444 မဟာရဟနီတိ
8441 လောကနီတိ
8442 သုတ္တန္တနီတိ
8443 သူရဿတိနီတိ
8450 စာဏကျနီတိ
8448 နရဒက္ခဒီပနီ
8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ
8451 ရသဝါဟိနီ
8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ
8453 ဝေဿန္တရဂီတိ
8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ
8455 ထူပဝံသ
8456 ဒါဌာဝံသ
8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ
8458 ဓါတုဝံသ
8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ
8460 ဇိနစရိတယ
8461 ဇိနဝံသဒီပံ
8462 တေလကဋာဟဂါထာ
8463 မိလိဒဋီကာ
8464 ပဒမဉ္ဇရီ
8465 ပဒသာဓနံ
8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ
8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ
8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
|
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ)
2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ
| 2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ)
2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
| 2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ)
2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ
2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁
2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
|
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ
3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ
| 3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁
3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂
3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ
| 3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ
3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
|
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ
4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ
4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ
4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)
| 4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ
4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)
| 4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ
4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ
4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ
4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
|
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ
5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ
5103 တိကနိပါတ ပါဠိ
5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ
5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ
5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ
5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ
5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ
5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ
5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ
5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ
| 5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ
5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ
| 5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ
5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ
5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ
5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
|
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ
6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ
6103 ဥဒါန ပါဠိ
6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ
6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ
6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ
6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ
6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ
6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ
6110 အပဒါန ပါဠိ-၁
6111 အပဒါန ပါဠိ-၂
6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ
6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ
6114 ဇာတက ပါဠိ-၁
6115 ဇာတက ပါဠိ-၂
6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ
6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ
6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ
6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ
6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ
| 6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ
6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁
6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂
6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ
6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ
6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁
6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂
6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ
6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁
6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂
6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ
6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁
6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂
6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ
6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ
6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁
6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂
6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃
6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄
6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅
6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆
6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇
6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ
6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁
6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂
6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ
| 6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ
6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
|
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ
7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ
7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ
7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ
7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ
7106 ယမက ပါဠိ-၁
7107 ယမက ပါဠိ-၂
7108 ယမက ပါဠိ-၃
7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁
7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂
7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃
7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄
7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅
| 7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ
7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ
7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ
| 7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ
7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ
7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ
7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ
7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ
7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ
7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော
7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ
7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ
|
|
| português |
| Páli | Aṭṭhakathā | Ṭīkā | Outro |
1101 Ofensas Graves (Pārājika)
1102 Ofensas Leves (Pācittiya)
1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga)
1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga)
1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)
| 1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1
1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2
1203 Comentário das Ofensas Leves
1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya
1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya
1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya
| 1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1
1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2
1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3
| 1401 Texto das Duas Matrizes
1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya
1403 Subcomentário de Vajirabuddhi
1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1
1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2
1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1
1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2
1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas
1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior
1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1
1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2
1412 Texto da Aplicação das Regras
1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental
8401 Caminho da Purificação - Vol. 1
8402 Caminho da Purificação - Vol. 2
8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1
8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2
8405 História da Origem do Caminho da Purificação
8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita)
8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita)
8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita)
8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita)
8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita)
8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita)
8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita)
8413 Elucidação da Etimologia
8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo
8415 Texto do Subcomentário Elucidativo
8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições
8417 Subcomentário da Saudação
8418 Grande Texto de Saudação
8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais
8420 Saudação com Recitação
8421 Oferenda de Lótus
8422 Ornamento dos Vencedores
8423 Mel dos Versos
8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda
8425 Pequena Crônica dos Livros
8427 Crônica do Ensinamento
8426 Grande Crônica
8429 Gramática de Moggallāna
8428 Gramática de Kaccāyana
8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras
8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes
8432 Realização das Formas das Palavras
8433 Comentário de Moggallāna
8434 Texto sobre a Realização da Aplicação
8435 Texto sobre a Origem dos Versos
8436 Texto do Dicionário Iluminado
8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado
8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão
8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão
8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra
8446 Ética do Poeta
8447 Coleção de Ética
8445 Ética do Dhamma
8444 Grande Ética Secreta
8441 Ética do Mundo
8442 Ética dos Suttas
8443 Ética do Herói
8450 Ética de Cāṇakya
8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens
8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções
8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes
8452 Texto sobre a Purificação dos Limites
8453 Canto de Vessantara
8454 Explicação do Comentário de Moggallāna
8455 Crônica das Estupas
8456 Crônica da Relíquia do Dente
8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos
8458 Crônica das Relíquias
8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla
8460 História do Vencedor
8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores
8462 Versos da Panela de Óleo
8463 Subcomentário de Milinda
8464 Cacho de Flores de Palavras
8465 Realização das Palavras
8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática
8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana
8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
|
2101 Seção da Moralidade - Dīgha
2102 Grande Seção - Dīgha
2103 Seção de Pāthika - Dīgha
| 2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha
2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha
2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha
| 2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha
2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha
2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha
2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1
2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
|
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima
3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima
3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima
| 3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1
3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2
3203 Comentário dos Cinquenta Médios
3204 Comentário dos Cinquenta Superiores
| 3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais
3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios
3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
|
4101 Seção com Versos - Saṃyutta
4102 Seção das Causas - Saṃyutta
4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta
4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta
4105 Grande Seção - Saṃyutta
| 4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta
4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta
4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta
4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta
4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta
| 4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta
4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta
4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta
4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta
4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
|
5101 Grupos de Um - Aṅguttara
5102 Grupos de Dois - Aṅguttara
5103 Grupos de Três - Aṅguttara
5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara
5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara
5106 Grupos de Seis - Aṅguttara
5107 Grupos de Sete - Aṅguttara
5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara
5109 Grupos de Nove - Aṅguttara
5110 Grupos de Dez - Aṅguttara
5111 Grupos de Onze - Aṅguttara
| 5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara
5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro
5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete
5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.
| 5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara
5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro
5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete
5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
|
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha)
6102 Versos do Dhamma (Dhammapada)
6103 Exclamações Inspiradas (Udāna)
6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka)
6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta)
6106 Histórias das Mansões Celestiais
6107 Histórias dos Fantasmas
6108 Versos dos Monges Anciãos
6109 Versos das Monjas Anciãs
6110 Histórias Passadas - Vol. 1
6111 Histórias Passadas - Vol. 2
6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa)
6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka)
6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1
6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2
6116 Grande Exposição (Mahāniddesa)
6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa)
6118 Caminho da Discriminação Analítica
6119 O Guia (Nettippakaraṇa)
6120 As Perguntas de Milinda
6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)
| 6201 Comentário da Pequena Leitura
6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1
6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2
6204 Comentário do Udāna
6205 Comentário do Itivuttaka
6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1
6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2
6208 Comentário das Histórias das Mansões
6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas
6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1
6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2
6212 Comentário dos Versos das Monjas
6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1
6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2
6215 Comentário da História dos Budas
6216 Comentário do Cesto das Condutas
6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1
6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2
6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3
6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4
6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5
6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6
6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7
6224 Comentário da Grande Exposição
6225 Comentário da Pequena Exposição
6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1
6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2
6228 Comentário do Guia
| 6301 Subcomentário do Guia
6302 Elucidação do Guia
|
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī)
7102 Análise (Vibhaṅga)
7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā)
7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti)
7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu)
7106 O Livro dos Pares - Vol. 1
7107 O Livro dos Pares - Vol. 2
7108 O Livro dos Pares - Vol. 3
7109 Condições de Originação - Vol. 1
7110 Condições de Originação - Vol. 2
7111 Condições de Originação - Vol. 3
7112 Condições de Originação - Vol. 4
7113 Condições de Originação - Vol. 5
| 7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos
7202 Comentário que Dissipa a Confusão
7203 Comentário dos Cinco Tratados
| 7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos
7302 Subcomentário Principal da Análise
7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados
7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos
7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados
7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma
7307 Compêndio do Abhidhamma
7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma
7309 Matriz do Abhidhamma
|
|
| русский |
| Палийский канон | Комментарии | Субкомментарии | Другое |
1101 Параджика-пали
1102 Пачиттия-пали
1103 Махавагга-пали (Виная)
1104 Чулавагга-пали
1105 Паривара-пали
| 1201 Параджиканда-аттхакатха-1
1202 Параджиканда-аттхакатха-2
1203 Пачиттия-аттхакатха
1204 Махавагга-аттхакатха (Виная)
1205 Чулавагга-аттхакатха
1206 Паривара-аттхакатха
| 1301 Сараттхадипани-тика-1
1302 Сараттхадипани-тика-2
1303 Сараттхадипани-тика-3
| 1401 Двематика-пали
1402 Винаясангаха-аттхакатха
1403 Ваджирабуддхи-тика
1404 Вимативинодани-тика-1
1405 Вимативинодани-тика-2
1406 Винаяланкара-тика-1
1407 Винаяланкара-тика-2
1408 Канкхавитаранипурана-тика
1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая
1410 Винаявиниччая-тика-1
1411 Винаявиниччая-тика-2
1412 Пачиттиядийоджана-пали
1413 Кхуддасиккха-муласиккха
8401 Висуддхимагга-1
8402 Висуддхимагга-2
8403 Висуддхимагга-махатика-1
8404 Висуддхимагга-махатика-2
8405 Висуддхимагга-ниданакатха
8406 Дигханикая (пу-ви)
8407 Мадджхиманикая (пу-ви)
8408 Самъюттаникая (пу-ви)
8409 Ангуттараникая (пу-ви)
8410 Винаяпитака (пу-ви)
8411 Абхидхаммапитака (пу-ви)
8412 Аттхакатха (пу-ви)
8413 Нируттидипани
8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха
8415 Анудипанипатха
8416 Паттхануддеса дипанипатха
8417 Намаккаратика
8418 Махапанамапатха
8419 Лаккханато буддхатхоманагатха
8420 Сутавандана
8421 Камаланджали
8422 Джиналанкара
8423 Паджамадху
8424 Буддхагунагатхавали
8425 Чулагантхавамса
8427 Сасанавамса
8426 Махавамса
8429 Моггалланабьякарана
8428 Каччаянабьякарана
8430 Садданитиппакарана (падамала)
8431 Садданитиппакарана (дхатумала)
8432 Падарупасиддхи
8433 Могалланапанчика
8434 Пайогасиддхипатха
8435 Вуттодаяпатха
8436 Абхидханаппадипикапатха
8437 Абхидханаппадипикатика
8438 Субодхаланкарапатха
8439 Субодхаланкаратика
8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара
8446 Кавидаппананити
8447 Нитиманджари
8445 Дхамманити
8444 Махараханити
8441 Локанити
8442 Суттантанити
8443 Сурассатинити
8450 Чанакьянити
8448 Нарадаккхадипани
8449 Чатурараккхадипани
8451 Расавахини
8452 Симависодханипатха
8453 Вессантарагити
8454 Моггаллана вуттививаранапанчика
8455 Тхупавамса
8456 Датхавамса
8457 Дхатупатхавиласиния
8458 Дхатувамса
8459 Хаттхаванагаллавихаравамса
8460 Джиначаритая
8461 Джинавамсадипа
8462 Телакатахагатха
8463 Милидатика
8464 Падаманджари
8465 Падасадхана
8466 Саддабиндупакарана
8467 Каччаянадхатуманджуса
8468 Самантакутаваннана
|
2101 Силаккхандхавагга-пали
2102 Махавагга-пали (Дигха)
2103 Патхикавагга-пали
| 2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха
2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха)
2203 Патхикавагга-аттхакатха
| 2301 Силаккхандхавагга-тика
2302 Махавагга-тика (Дигха)
2303 Патхикавагга-тика
2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1
2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
|
3101 Мулапаннаса-пали
3102 Мадджхимапаннаса-пали
3103 Упарипаннаса-пали
| 3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1
3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2
3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха
3204 Упарипаннаса-аттхакатха
| 3301 Мулапаннаса-тика
3302 Мадджхимапаннаса-тика
3303 Упарипаннаса-тика
|
4101 Сагатхавагга-пали
4102 Ниданавагга-пали
4103 Кхандхавагга-пали
4104 Салаятанавагга-пали
4105 Махавагга-пали (Самъютта)
| 4201 Сагатхавагга-аттхакатха
4202 Ниданавагга-аттхакатха
4203 Кхандхавагга-аттхакатха
4204 Салаятанавагга-аттхакатха
4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)
| 4301 Сагатхавагга-тика
4302 Ниданавагга-тика
4303 Кхандхавагга-тика
4304 Салаятанавагга-тика
4305 Махавагга-тика (Самъютта)
|
5101 Экаканипата-пали
5102 Дуканипата-пали
5103 Тиканипата-пали
5104 Чатукканипата-пали
5105 Панчаканипата-пали
5106 Чхакканипата-пали
5107 Саттаканипата-пали
5108 Аттхакадинипата-пали
5109 Наваканипата-пали
5110 Дасаканипата-пали
5111 Экадасаканипата-пали
| 5201 Экаканипата-аттхакатха
5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха
5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха
5204 Аттхакадинипата-аттхакатха
| 5301 Экаканипата-тика
5302 Дука-тика-чатукканипата-тика
5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика
5304 Аттхакадинипата-тика
|
6101 Кхуддакапатха-пали
6102 Дхаммапада-пали
6103 Удана-пали
6104 Итивуттака-пали
6105 Суттанипата-пали
6106 Виманаваттху-пали
6107 Петаваттху-пали
6108 Тхерагатха-пали
6109 Тхеригатха-пали
6110 Ападана-пали-1
6111 Ападана-пали-2
6112 Буддхавамса-пали
6113 Чарияпитака-пали
6114 Джатака-пали-1
6115 Джатака-пали-2
6116 Маханиддеса-пали
6117 Чуланиддеса-пали
6118 Патисамбхидамагга-пали
6119 Неттиппакарана-пали
6120 Милиндапаньха-пали
6121 Петакопадеса-пали
| 6201 Кхуддакапатха-аттхакатха
6202 Дхаммапада-аттхакатха-1
6203 Дхаммапада-аттхакатха-2
6204 Удана-аттхакатха
6205 Итивуттака-аттхакатха
6206 Суттанипата-аттхакатха-1
6207 Суттанипата-аттхакатха-2
6208 Виманаваттху-аттхакатха
6209 Петаваттху-аттхакатха
6210 Тхерагатха-аттхакатха-1
6211 Тхерагатха-аттхакатха-2
6212 Тхеригатха-аттхакатха
6213 Ападана-аттхакатха-1
6214 Ападана-аттхакатха-2
6215 Буддхавамса-аттхакатха
6216 Чарияпитака-аттхакатха
6217 Джатака-аттхакатха-1
6218 Джатака-аттхакатха-2
6219 Джатака-аттхакатха-3
6220 Джатака-аттхакатха-4
6221 Джатака-аттхакатха-5
6222 Джатака-аттхакатха-6
6223 Джатака-аттхакатха-7
6224 Маханиддеса-аттхакатха
6225 Чуланиддеса-аттхакатха
6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1
6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2
6228 Неттиппакарана-аттхакатха
| 6301 Неттиппакарана-тика
6302 Неттивибхавини
|
7101 Дхаммасангани-пали
7102 Вибханга-пали
7103 Дхатукатха-пали
7104 Пуггалапаннятти-пали
7105 Катхаваттху-пали
7106 Ямака-пали-1
7107 Ямака-пали-2
7108 Ямака-пали-3
7109 Паттхана-пали-1
7110 Паттхана-пали-2
7111 Паттхана-пали-3
7112 Паттхана-пали-4
7113 Паттхана-пали-5
| 7201 Дхаммасангани-аттхакатха
7202 Саммохивинодани-аттхакатха
7203 Панчапакарана-аттхакатха
| 7301 Дхаммасангани-мулатика
7302 Вибханга-мулатика
7303 Панчапакарана-мулатика
7304 Дхаммасангани-анутика
7305 Панчапакарана-анутика
7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо
7307 Абхидхамматтхасангахо
7308 Абхидхаммаватара-пуранатика
7309 Абхидхаммаматика-пали
|
|
| සිංහල |
| පාලි කැනනය | විවරණ | අටුවා | වෙනත් |
1101 පාරාජික පාළි
1102 පාචිත්තිය පාළි
1103 මහාවග්ග පාළි (විනය)
1104 චූළවග්ග පාළි
1105 පරිවාර පාළි
| 1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1
1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2
1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා
1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය)
1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා
1206 පරිවාර අට්ඨකථා
| 1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1
1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2
1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3
| 1401 ද්වෙමාතිකාපාළි
1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා
1403 වජිරබුද්ධි ටීකා
1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1
1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2
1406 විනයාලංකාර ටීකා-1
1407 විනයාලංකාර ටීකා-2
1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා
1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය
1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1
1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2
1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි
1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා
8401 විසුද්ධිමග්ග-1
8402 විසුද්ධිමග්ග-2
8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1
8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2
8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා
8406 දීඝනිකාය (පු-වි)
8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි)
8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි)
8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි)
8410 විනයපිටක (පු-වි)
8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි)
8412 අට්ඨකථා (පු-වි)
8413 නිරුත්තිදීපනී
8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ
8415 අනුදීපනීපාඨ
8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ
8417 නමක්කාරටීකා
8418 මහාපණාමපාඨ
8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා
8420 සුතවන්දනා
8421 කමලාඤ්ජලි
8422 ජිනාලඞ්කාර
8423 පජ්ජමධු
8424 බුද්ධගුණගාථාවලී
8425 චූළගන්ථවංස
8427 සාසනවංස
8426 මහාවංස
8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං
8428 කච්චායනබ්යාකරණං
8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා)
8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා)
8432 පදරූපසිද්ධි
8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා
8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ
8435 වුත්තෝදයපාඨ
8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ
8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා
8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ
8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා
8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර
8446 කවිදප්පණනීති
8447 නීතිමඤ්ජරී
8445 ධම්මනීති
8444 මහාරහනීති
8441 ලෝකනීති
8442 සුත්තන්තනීති
8443 සූරස්සතිනීති
8450 චාණක්යනීති
8448 නරදක්ඛදීපනී
8449 චතුරාරක්ඛදීපනී
8451 රසවාහිනී
8452 සීමවිසෝධනීපාඨ
8453 වෙස්සන්තරගීති
8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා
8455 ථූපවංස
8456 දාඨාවංස
8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා
8458 ධාතුවංස
8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස
8460 ජිනචරිතය
8461 ජිනවංසදීපං
8462 තේලකටාහගාථා
8463 මිලිදටීකා
8464 පදමඤ්ජරී
8465 පදසාධනං
8466 සද්දබින්දුපකරණං
8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා
8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
|
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි
2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ)
2103 පාථිකවග්ග පාළි
| 2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා
2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ)
2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා
| 2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා
2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ)
2303 පාථිකවග්ග ටීකා
2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1
2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
|
3101 මූලපණ්ණාස පාළි
3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි
3103 උපරිපණ්ණාස පාළි
| 3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1
3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2
3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා
3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා
| 3301 මූලපණ්ණාස ටීකා
3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා
3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
|
4101 සගාථාවග්ග පාළි
4102 නිදානවග්ග පාළි
4103 ඛන්ධවග්ග පාළි
4104 සළායතනවග්ග පාළි
4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)
| 4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා
4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා
4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා
4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා
4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)
| 4301 සගාථාවග්ග ටීකා
4302 නිදානවග්ග ටීකා
4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා
4304 සළායතනවග්ග ටීකා
4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
|
5101 එකකනිපාත පාළි
5102 දුකනිපාත පාළි
5103 තිකනිපාත පාළි
5104 චතුක්කනිපාත පාළි
5105 පඤ්චකනිපාත පාළි
5106 ඡක්කනිපාත පාළි
5107 සත්තකනිපාත පාළි
5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි
5109 නවකනිපාත පාළි
5110 දසකනිපාත පාළි
5111 එකාදසකනිපාත පාළි
| 5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා
5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා
5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා
5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා
| 5301 එකකනිපාත ටීකා
5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා
5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා
5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
|
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි
6102 ධම්මපද පාළි
6103 උදාන පාළි
6104 ඉතිවුත්තක පාළි
6105 සුත්තනිපාත පාළි
6106 විමානවත්ථු පාළි
6107 පේතවත්ථු පාළි
6108 ථේරගාථා පාළි
6109 ථේරීගාථා පාළි
6110 අපදාන පාළි-1
6111 අපදාන පාළි-2
6112 බුද්ධවංස පාළි
6113 චරියාපිටක පාළි
6114 ජාතක පාළි-1
6115 ජාතක පාළි-2
6116 මහානිද්දේස පාළි
6117 චූළනිද්දේස පාළි
6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි
6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි
6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි
6121 පේටකෝපදේස පාළි
| 6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා
6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1
6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2
6204 උදාන අට්ඨකථා
6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා
6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1
6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2
6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා
6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා
6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1
6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2
6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා
6213 අපදාන අට්ඨකථා-1
6214 අපදාන අට්ඨකථා-2
6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා
6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා
6217 ජාතක අට්ඨකථා-1
6218 ජාතක අට්ඨකථා-2
6219 ජාතක අට්ඨකථා-3
6220 ජාතක අට්ඨකථා-4
6221 ජාතක අට්ඨකථා-5
6222 ජාතක අට්ඨකථා-6
6223 ජාතක අට්ඨකථා-7
6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා
6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා
6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1
6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2
6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා
| 6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා
6302 නෙත්තිවිභාවිනී
|
7101 ධම්මසංගණී පාළි
7102 විභඞ්ග පාළි
7103 ධාතුකථා පාළි
7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි
7105 කථාවත්ථු පාළි
7106 යමක පාළි-1
7107 යමක පාළි-2
7108 යමක පාළි-3
7109 පට්ඨාන පාළි-1
7110 පට්ඨාන පාළි-2
7111 පට්ඨාන පාළි-3
7112 පට්ඨාන පාළි-4
7113 පට්ඨාන පාළි-5
| 7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා
7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා
7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා
| 7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා
7302 විභඞ්ග-මූලටීකා
7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා
7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා
7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා
7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ
7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ
7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා
7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි
|
|
| Español |
| El Canon Pali | Los Comentarios | Los Subcomentarios | Otros |
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
| 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1
1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2
1203 Pācittiya Aṭṭhakathā
1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya)
1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā
1206 Parivāra Aṭṭhakathā
| 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1
1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2
1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3
| 1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā
1403 Vajirabuddhi Ṭīkā
1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1
1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2
1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1
1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2
1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1
1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā
8401 Visuddhimagga-1
8402 Visuddhimagga-2
8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1
8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2
8405 Visuddhimagga nidānakathā
8406 Dīghanikāya (pu-vi)
8407 Majjhimanikāya (pu-vi)
8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi)
8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi)
8410 Vinayapiṭaka (pu-vi)
8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi)
8412 Aṭṭhakathā (pu-vi)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Namakkāraṭīkā
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Subodhālaṅkāraṭīkā
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8445 Dhammanīti
8444 Mahārahanīti
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8450 Cāṇakyanīti
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Milidaṭīkā
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
|
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
| 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā
2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha)
2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā
| 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā
2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha)
2303 Pāthikavagga Ṭīkā
2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1
2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
|
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
| 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1
3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2
3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā
3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā
| 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā
3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā
3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
|
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)
| 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā
4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā
4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā
4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā
4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)
| 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā
4302 Nidānavagga Ṭīkā
4303 Khandhavagga Ṭīkā
4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā
4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
|
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
| 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā
5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā
5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā
5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā
| 5301 Ekakanipāta Ṭīkā
5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā
5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā
5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
|
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi-1
6111 Apadāna Pāḷi-2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi-1
6115 Jātaka Pāḷi-2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
| 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā
6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1
6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2
6204 Udāna Aṭṭhakathā
6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā
6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1
6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2
6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā
6209 Petavatthu Aṭṭhakathā
6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1
6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2
6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā
6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1
6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2
6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā
6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā
6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1
6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2
6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3
6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4
6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5
6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6
6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7
6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā
6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā
6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1
6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2
6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā
| 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā
6302 Nettivibhāvinī
|
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi-1
7107 Yamaka Pāḷi-2
7108 Yamaka Pāḷi-3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5
| 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā
7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā
7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā
| 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā
7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā
7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā
7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā
7309 Abhidhammamātikāpāḷi
|
|
| แบบไทย |
| บาลีแคน | ข้อคิดเห็น | คำอธิบายย่อย | อื่น |
1101 ปาราชิกปาฬิ
1102 ปาจิตติยปาฬิ
1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย)
1104 จูฬวคฺคปาฬิ
1105 ปริวารปาฬิ
| 1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑
1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒
1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา
1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย)
1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา
1206 ปริวารอฏฺฐกถา
| 1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑
1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒
1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓
| 1401 ทเวมาติกาปาฬิ
1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา
1403 วชิรพุทฺธิฏีกา
1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑
1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒
1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑
1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒
1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา
1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย
1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑
1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒
1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ
1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา
8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑
8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒
8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑
8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒
8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา
8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ)
8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ)
8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ)
8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ)
8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ)
8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ)
8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ)
8413 นิรุตฺติทีปนี
8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ
8415 อนุทีปนีปาฐ
8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ
8417 นมกฺการฏีกา
8418 มหาปณามปาฐ
8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา
8420 สุตวทน
8421 กมลาญฺชลิ
8422 ชินาลงฺการ
8423 ปชฺชมธุ
8424 พุทฺธคุณคาถาวลี
8425 จูฬคนฺถวํส
8427 สาสนวํส
8426 มหาวํส
8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ
8428 กจฺจายนพฺยากรณํ
8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา)
8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา)
8432 ปทรูปสิทฺธิ
8433 โมคคฺลานปญฺจิกา
8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ
8435 วุตฺโตทยปาฐ
8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ
8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา
8438 สุโพธาลงฺการปาฐ
8439 สุโพธาลงฺการฏีกา
8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร
8446 กวิทปฺปณนีติ
8447 นีติมญฺชรี
8445 ธมฺมนีติ
8444 มหารหนีติ
8441 โลกนีติ
8442 สุตฺตนฺตนีติ
8443 สูรสฺสตินีติ
8450 จาณกฺยนีติ
8448 นรทกฺขทีปนี
8449 จตุราวรกฺขทีปนี
8451 รสวาหินี
8452 สีมวิโสธนีปาฐ
8453 เวสฺสนฺตรคีติ
8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา
8455 ถูปวํส
8456 ทาฐาวํส
8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา
8458 ธาตุวํส
8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส
8460 ชนจริตย
8461 ชนวํสทีปํ
8462 เตลกฏาหคาถา
8463 มิลิทฏีกา
8464 ปทมญฺชรี
8465 ปทสาธนํ
8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ
8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา
8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
|
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ
2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ)
2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ
| 2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา
2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ)
2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา
| 2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา
2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ)
2303 ปาถิกวคฺคฏีกา
2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑
2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
|
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ
3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ
3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ
| 3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑
3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒
3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา
3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา
| 3301 มูลปณฺณาสฏีกา
3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา
3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
|
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ
4102 นิทานวคฺคปาฬิ
4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ
4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ
4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)
| 4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา
4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา
4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา
4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา
4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)
| 4301 สคาถาวคฺคฏีกา
4302 นิทานวคฺคฏีกา
4303 ขนฺธวคฺคฏีกา
4304 สฬายตนวคฺคฏีกา
4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
|
5101 เอกกนิปาตปาฬิ
5102 ทุกนิปาตปาฬิ
5103 ติกนิปาตปาฬิ
5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ
5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ
5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ
5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ
5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ
5109 นวกนิปาตปาฬิ
5110 ทสกนิปาตปาฬิ
5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ
| 5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา
5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา
5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา
5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา
| 5301 เอกกนิปาตฏีกา
5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา
5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา
5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
|
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ
6102 ธมฺมปทปาฬิ
6103 อุทานปาฬิ
6104 อิติวุตฺตกปาฬิ
6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ
6106 วิมานวตฺถุปาฬิ
6107 เปตวตฺถุปาฬิ
6108 เถรคาถาปาฬิ
6109 เถรีคาถาปาฬิ
6110 อปทานปาฬิ-๑
6111 อปทานปาฬิ-๒
6112 พุทธวงฺสปาฬิ
6113 จริยาปิฏกปาฬิ
6114 ชาตกปาฬิ-๑
6115 ชาตกปาฬิ-๒
6116 มหานิทฺเทสปาฬิ
6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ
6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ
6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ
6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ
6121 เปฏโกปเทสปาฬิ
| 6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา
6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑
6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒
6204 อุทานอฏฺฐกถา
6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา
6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑
6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒
6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา
6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา
6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑
6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒
6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา
6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑
6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒
6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา
6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา
6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑
6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒
6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓
6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔
6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕
6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖
6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗
6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา
6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา
6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑
6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒
6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา
| 6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา
6302 เนตฺติวิภาวินี
|
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ
7102 วิภงฺคปาฬิ
7103 ธาตุกถาปาฬิ
7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ
7105 กถาวตฺถุปาฬิ
7106 ยมกปาฬิ-๑
7107 ยมกปาฬิ-๒
7108 ยมกปาฬิ-๓
7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑
7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒
7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓
7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔
7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕
| 7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา
7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา
7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา
| 7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา
7302 วิภงฺคมูลฏีกา
7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา
7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา
7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา
7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท
7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห
7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา
7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ
|
|
| བོད་མི |
| པཱ་ལི་གསུང་རབ། | འགྲེལ་བཤད། | འགྲེལ་བཤད་ཕྲན། | གཞན། |
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི།
1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི།
1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ)
1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།
| 1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ)
1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
| 1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡
1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢
1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣
| 1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།
1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ།
1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡
1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢
1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡
1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢
1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ།
1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡
1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢
1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི།
1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ།
8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡
8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢
8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡
8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢
8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ།
8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི)
8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི)
8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི)
8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི)
8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི།
8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ།
8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ།
8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ།
8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ།
8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ།
8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ།
8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ།
8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི།
8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར།
8423 པཛྫ་མ་དྷུ།
8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི།
8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས།
8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས།
8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས།
8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ།
8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ།
8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ)
8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ)
8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི།
8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ།
8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ།
8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ།
8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ།
8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ།
8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ།
8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ།
8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར།
8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི།
8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི།
8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི།
8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི།
8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི།
8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི།
8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི།
8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི།
8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི།
8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི།
8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི།
8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ།
8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི།
8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ།
8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས།
8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས།
8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ།
8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས།
8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས།
8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ།
8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ།
8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ།
8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ།
8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི།
8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ།
8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ།
8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ།
8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
|
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ)
2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
| 2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ)
2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
| 2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ)
2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡
2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
|
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།
| 3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
| 3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
|
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི།
4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)
| 4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
| 4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ།
4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
|
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
| 5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
| 5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
|
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི།
6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི།
6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི།
6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི།
6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།
6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི།
6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི།
6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡
6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢
6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི།
6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི།
6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡
6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢
6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི།
6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི།
6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི།
6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི།
6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི།
6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།
| 6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣
6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤
6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥
6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦
6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧
6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡
6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢
6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
| 6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
|
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི།
7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི།
7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི།
7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི།
7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི།
7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡
7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢
7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣
7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡
7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢
7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣
7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤
7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥
| 7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།
| 7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ།
7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ།
7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ།
7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ།
7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ།
7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ།
7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།
|
|
| Tiếng Việt |
| Kinh điển Pali | Chú giải | Phụ chú giải | Khác |
1101 Pārājika Pāḷi
1102 Pācittiya Pāḷi
1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật)
1104 Cūḷavagga Pāḷi
1105 Parivāra Pāḷi
| 1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1
1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2
1203 Chú Giải Pācittiya
1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật)
1205 Chú Giải Cūḷavagga
1206 Chú Giải Parivāra
| 1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1
1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2
1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3
| 1401 Dvemātikāpāḷi
1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha
1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi
1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1
1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2
1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1
1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2
1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa
1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya
1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1
1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2
1412 Pācityādiyojanāpāḷi
1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā
8401 Thanh Tịnh Đạo - 1
8402 Thanh Tịnh Đạo - 2
8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1
8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2
8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo
8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp)
8410 Tạng Luật (Vấn Đáp)
8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp)
8412 Chú Giải (Vấn Đáp)
8413 Niruttidīpanī
8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha
8415 Anudīpanīpāṭha
8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha
8417 Phụ Chú Giải Namakkāra
8418 Mahāpaṇāmapāṭha
8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā
8420 Sutavandanā
8421 Kamalāñjali
8422 Jinālaṅkāra
8423 Pajjamadhu
8424 Buddhaguṇagāthāvalī
8425 Cūḷaganthavaṃsa
8426 Mahāvaṃsa
8427 Sāsanavaṃsa
8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ
8429 Moggallānabyākaraṇaṃ
8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā)
8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā)
8432 Padarūpasiddhi
8433 Mogallānapañcikā
8434 Payogasiddhipāṭha
8435 Vuttodayapāṭha
8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha
8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā
8438 Subodhālaṅkārapāṭha
8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra
8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra
8441 Lokanīti
8442 Suttantanīti
8443 Sūrassatinīti
8444 Mahārahanīti
8445 Dhammanīti
8446 Kavidappaṇanīti
8447 Nītimañjarī
8448 Naradakkhadīpanī
8449 Caturārakkhadīpanī
8450 Cāṇakyanīti
8451 Rasavāhinī
8452 Sīmavisodhanīpāṭha
8453 Vessantaragīti
8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā
8455 Thūpavaṃsa
8456 Dāṭhāvaṃsa
8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā
8458 Dhātuvaṃsa
8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa
8460 Jinacaritaya
8461 Jinavaṃsadīpaṃ
8462 Telakaṭāhagāthā
8463 Phụ Chú Giải Milinda
8464 Padamañjarī
8465 Padasādhanaṃ
8466 Saddabindupakaraṇaṃ
8467 Kaccāyanadhātumañjusā
8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
|
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi
2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ)
2103 Pāthikavagga Pāḷi
| 2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2203 Chú Giải Pāthikavagga
| 2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga
2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ)
2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga
2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1
2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
|
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi
3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi
3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi
| 3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1
3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2
3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa
| 3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa
3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa
3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
|
4101 Sagāthāvagga Pāḷi
4102 Nidānavagga Pāḷi
4103 Khandhavagga Pāḷi
4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi
4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)
| 4201 Chú Giải Sagāthāvagga
4202 Chú Giải Nidānavagga
4203 Chú Giải Khandhavagga
4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga
4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
| 4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga
4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga
4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga
4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga
4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
|
5101 Ekakanipāta Pāḷi
5102 Dukanipāta Pāḷi
5103 Tikanipāta Pāḷi
5104 Catukkanipāta Pāḷi
5105 Pañcakanipāta Pāḷi
5106 Chakkanipāta Pāḷi
5107 Sattakanipāta Pāḷi
5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi
5109 Navakanipāta Pāḷi
5110 Dasakanipāta Pāḷi
5111 Ekādasakanipāta Pāḷi
| 5201 Chú Giải Ekakanipāta
5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
| 5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta
5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta
5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta
5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
|
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi
6102 Dhammapada Pāḷi
6103 Udāna Pāḷi
6104 Itivuttaka Pāḷi
6105 Suttanipāta Pāḷi
6106 Vimānavatthu Pāḷi
6107 Petavatthu Pāḷi
6108 Theragāthā Pāḷi
6109 Therīgāthā Pāḷi
6110 Apadāna Pāḷi - 1
6111 Apadāna Pāḷi - 2
6112 Buddhavaṃsa Pāḷi
6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi
6114 Jātaka Pāḷi - 1
6115 Jātaka Pāḷi - 2
6116 Mahāniddesa Pāḷi
6117 Cūḷaniddesa Pāḷi
6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi
6119 Nettippakaraṇa Pāḷi
6120 Milindapañha Pāḷi
6121 Peṭakopadesa Pāḷi
| 6201 Chú Giải Khuddakapāṭha
6202 Chú Giải Dhammapada - 1
6203 Chú Giải Dhammapada - 2
6204 Chú Giải Udāna
6205 Chú Giải Itivuttaka
6206 Chú Giải Suttanipāta - 1
6207 Chú Giải Suttanipāta - 2
6208 Chú Giải Vimānavatthu
6209 Chú Giải Petavatthu
6210 Chú Giải Theragāthā - 1
6211 Chú Giải Theragāthā - 2
6212 Chú Giải Therīgāthā
6213 Chú Giải Apadāna - 1
6214 Chú Giải Apadāna - 2
6215 Chú Giải Buddhavaṃsa
6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka
6217 Chú Giải Jātaka - 1
6218 Chú Giải Jātaka - 2
6219 Chú Giải Jātaka - 3
6220 Chú Giải Jātaka - 4
6221 Chú Giải Jātaka - 5
6222 Chú Giải Jātaka - 6
6223 Chú Giải Jātaka - 7
6224 Chú Giải Mahāniddesa
6225 Chú Giải Cūḷaniddesa
6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1
6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2
6228 Chú Giải Nettippakaraṇa
| 6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa
6302 Nettivibhāvinī
|
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi
7102 Vibhaṅga Pāḷi
7103 Dhātukathā Pāḷi
7104 Puggalapaññatti Pāḷi
7105 Kathāvatthu Pāḷi
7106 Yamaka Pāḷi - 1
7107 Yamaka Pāḷi - 2
7108 Yamaka Pāḷi - 3
7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1
7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2
7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3
7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4
7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5
| 7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi
7202 Chú Giải Sammohavinodanī
7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa
| 7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī
7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga
7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa
7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī
7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa
7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo
7307 Abhidhammatthasaṅgaho
7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra
7309 Abhidhammamātikāpāḷi
|
|