නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

សូមនមស្ការថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ។

සංයුත්තනිකායො

សំយុត្តនិកាយ

නිදානවග්ගො

និទានវគ្គ

1. නිදානසංයුත්තං

១. និទានសំយុត្ត

1. බුද්ධවග්ගො

១. ពុទ្ធវគ្គ

1. පටිච්චසමුප්පාදසුත්තං

១. បដិច្ចសមុប្បាទសូត្រ

1. එවං [Pg.243] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘පටිච්චසමුප්පාදං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි; තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកា នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវបដិច្ចសមុប្បាទ ដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកា នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පටිච්චසමුප්පාදො? අවිජ්ජාපච්චයා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං; විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං; නාමරූපපච්චයා සළායතනං; සළායතනපච්චයා ඵස්සො; ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා; තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පටිච්චසමුප්පාදො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបដិច្ចសមុប្បាទ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានសង្ខារទាំងឡាយ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវិញ្ញាណ ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ទើបកើតមាននាមរូប ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបកើតមានសឡាយតនៈ ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបកើតមានផស្សៈ ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវេទនា ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានតណ្ហា ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានឧបាទាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ទើបកើតមានភព ព្រោះភពជាបច្ច័យ ទើបកើតមានជាតិ ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបកើតមានជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បដិច្ចសមុប្បាទ។

‘‘අවිජ්ජාය [Pg.244] ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො; විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධො; නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධො; සළායතනනිරොධා ඵස්සනිරොධො; ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො; වෙදනානිරොධා තණ්හානිරොධො; තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. පඨමං.

«លុះតែអវិជ្ជារលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់ ព្រោះការប្រាសចាកតម្រេក ទើបសង្ខាររលត់ ព្រោះសង្ខាររលត់ វិញ្ញាណក៏រលត់ ព្រោះវិញ្ញាណរលត់ នាមរូបក៏រលត់ ព្រោះនាមរូបរលត់ សឡាយតនៈក៏រលត់ ព្រោះសឡាយតនៈរលត់ ផស្សៈក៏រលត់ ព្រោះផស្សៈរលត់ វេទនាក៏រលត់ ព្រោះវេទនារលត់ តណ្ហាក៏រលត់ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់ ព្រោះឧបាទានរលត់ ភពក៏រលត់ ព្រោះភពរលត់ ជាតិក៏រលត់ ព្រោះជាតិរលត់ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ ក៏រមែងរលត់ទៅ។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយចំពោះព្រះភាសិត របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ (ចប់) ទី១។

2. විභඞ්ගසුත්තං

២. វិភង្គសូត្រ

2. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘පටිච්චසමුප්පාදං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි විභජිස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

២. គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែង នឹងចែកនូវបដិច្ចសមុប្បាទ ដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកា នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පටිච්චසමුප්පාදො? අවිජ්ජාපච්චයා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං; විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං; නාමරූපපච්චයා සළායතනං; සළායතනපච්චයා ඵස්සො; ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා; තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបដិច្ចសមុប្បាទ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានសង្ខារទាំងឡាយ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវិញ្ញាណ ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ទើបកើតមាននាមរូប ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបកើតមានសឡាយតនៈ ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបកើតមានផស្សៈ ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវេទនា ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានតណ្ហា ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានឧបាទាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ទើបកើតមានភព ព្រោះភពជាបច្ច័យ ទើបកើតមានជាតិ ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបកើតមានជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජරාමරණං? යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හි තම්හි සත්තනිකායෙ ජරා ජීරණතා ඛණ්ඩිච්චං පාලිච්චං වලිත්තචතා ආයුනො සංහානි ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකො; අයං වුච්චති ජරා. යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හා තම්හා සත්තනිකායා චුති චවනතා භෙදො අන්තරධානං මච්චු මරණං කාලකිරියා ඛන්ධානං භෙදො කළෙවරස්ස නික්ඛෙපො ( ), ඉදං වුච්චති මරණං. ඉති අයඤ්ච ජරා, ඉදඤ්ච මරණං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ජරාමරණං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះជរា និងមរណៈ តើដូចម្តេច? ជរា ភាពគ្រាំគ្រា ធ្មេញបាក់ សក់ស្កូវ ស្បែកជ្រីវជ្រួញ ការថយចុះនៃអាយុ ការរុះរោយនៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ក្នុងសត្វនិកាយនោះៗ របស់សត្វទាំងឡាយនោះៗ នេះហៅថា ជរា។ ការច្យុតិ ភាពឃ្លាតទៅ ការបែកធ្លាយ ការបាត់បង់ មច្ចុ មរណៈ ការធ្វើមរណកាល ការបែកធ្លាយនៃខន្ធទាំងឡាយ ការដាក់ចុះនូវសាកសព ក្នុងសត្វនិកាយនោះៗ របស់សត្វទាំងឡាយនោះៗ នេះហៅថា មរណៈ។ ជរានេះផង មរណៈនេះផង មានយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ជរានិងមរណៈ។

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, ජාති? යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හි තම්හි සත්තනිකායෙ ජාති සඤ්ජාති ඔක්කන්ති නිබ්බත්ති අභිනිබ්බත්ති ඛන්ධානං පාතුභාවො ආයතනානං පටිලාභො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ජාති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះជាតិ តើដូចម្តេច? ការកើត ដំណើរយល់ព្រម ការកើតចំពោះ ការកើតប្រាកដនៃខន្ធទាំងឡាយ ការបានចំពោះនូវអាយតនៈទាំងឡាយ ក្នុងសត្វនិកាយនោះៗ របស់សត្វទាំងឡាយនោះៗ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ជាតិ។

‘‘කතමො [Pg.245] ච, භික්ඛවෙ, භවො? තයො මෙ, භික්ඛවෙ, භවා – කාමභවො, රූපභවො, අරූපභවො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භවො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភព តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភពនេះមាន ៣ គឺ កាមភព រូបភព អរូបភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ភព។

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, උපාදානං? චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, උපාදානානි – කාමුපාදානං, දිට්ඨුපාදානං, සීලබ්බතුපාදානං, අත්තවාදුපාදානං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, උපාදානං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះឧបាទាន តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាទាននេះមាន ៤ គឺ កាមុបាទាន ទិដ្ឋុបាទាន សីលព្វតុបាទាន អត្តវាទុបាទាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ឧបាទាន។

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, තණ්හා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, තණ්හාකායා – රූපතණ්හා, සද්දතණ්හා, ගන්ධතණ්හා, රසතණ්හා, ඵොට්ඨබ්බතණ්හා, ධම්මතණ්හා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, තණ්හා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះតណ្ហា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកនៃតណ្ហានេះមាន ៦ គឺ រូបតណ្ហា សទ្ទតណ្ហា គន្ធតណ្ហា រសតណ្ហា ផោដ្ឋព្វតណ្ហា ធម្មតណ្ហា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា តណ្ហា។

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, වෙදනා? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, වෙදනාකායා – චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා, සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා, ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා, ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා, කායසම්ඵස්සජා වෙදනා, මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, වෙදනා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវេទនា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកនៃវេទនានេះមាន ៦ គឺ វេទនាកើតអំពីចក្ខុសម្ផស្ស វេទនាកើតអំពីសោតសម្ផស្ស វេទនាកើតអំពីឃានសម្ផស្ស វេទនាកើតអំពីជិវ្ហាសម្ផស្ស វេទនាកើតអំពីកាយសម្ផស្ស វេទនាកើតអំពីមនោសម្ផស្ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា វេទនា។

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ඵස්සො? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, ඵස්සකායා – චක්ඛුසම්ඵස්සො, සොතසම්ඵස්සො, ඝානසම්ඵස්සො, ජිව්හාසම්ඵස්සො, කායසම්ඵස්සො, මනොසම්ඵස්සො. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ඵස්සො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផស្សៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកនៃផស្សៈនេះមាន ៦ គឺ ចក្ខុសម្ផស្ស សោតសម្ផស្ស ឃានសម្ផស្ស ជិវ្ហាសម្ផស្ស កាយសម្ផស្ស មនោសម្ផស្ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ផស្សៈ។

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සළායතනං? චක්ඛායතනං, සොතායතනං, ඝානායතනං, ජිව්හායතනං, කායායතනං, මනායතනං – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සළායතනං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសឡាយតនៈ តើដូចម្តេច? ចក្ខាយតនៈ សោតាយតនៈ ឃានាយតនៈ ជិវ្ហាយតនៈ កាយាយតនៈ មនាយតនៈ នេះហៅថា សឡាយតនៈ។

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, නාමරූපං? වෙදනා, සඤ්ඤා, චෙතනා, ඵස්සො, මනසිකාරො – ඉදං වුච්චති නාමං. චත්තාරො ච මහාභූතා, චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදායරූපං. ඉදං වුච්චති රූපං. ඉති ඉදඤ්ච නාමං, ඉදඤ්ච රූපං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නාමරූපං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះនាមរូប តើដូចម្តេច? វេទនា សញ្ញា ចេតនា ផស្សៈ មនសិការ នេះហៅថា នាម។ មហាភូតរូប ៤ និងឧបាទាយរូប នេះហៅថា រូប។ នាមនេះផង រូបនេះផង មានយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា នាមរូប។

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං? ඡයිමෙ, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණකායා – චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, සොතවිඤ්ඤාණං, ඝානවිඤ්ඤාණං, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, කායවිඤ්ඤාණං, මනොවිඤ්ඤාණං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវិញ្ញាណ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកនៃវិញ្ញាណនេះមាន ៦ គឺ ចក្ខុវិញ្ញាណ សោតវិញ្ញាណ ឃានវិញ្ញាណ ជិវ្ហាវិញ្ញាណ កាយវិញ្ញាណ មនោវិញ្ញាណ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា វិញ្ញាណ។

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා? තයොමෙ, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා – කායසඞ්ඛාරො, වචීසඞ්ඛාරො, චිත්තසඞ්ඛාරො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសង្ខារទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារនេះមាន ៣ គឺ កាយសង្ខារ វចីសង្ខារ ចិត្តសង្ខារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះហៅថា សង្ខារទាំងឡាយ។

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජා? යං ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ අඤ්ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අඤ්ඤාණං. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអវិជ្ជា តើដូចម្តេច? សេចក្តីមិនដឹងក្នុងទុក្ខ សេចក្តីមិនដឹងក្នុងទុក្ខសមុទ័យ សេចក្តីមិនដឹងក្នុងទុក្ខនិរោធ សេចក្តីមិនដឹងក្នុងទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា អវិជ្ជា។

‘‘ඉති [Pg.246] ඛො, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានសង្ខារទាំងឡាយ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវិញ្ញាណ...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។ លុះតែអវិជ្ជារលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់ ព្រោះការប្រាសចាកតម្រេក ទើបសង្ខាររលត់ ព្រោះសង្ខាររលត់ វិញ្ញាណក៏រលត់...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ»។ (ចប់) ទី២។

3. පටිපදාසුත්තං

៣. បដិបទាសូត្រ

3. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘මිච්ඡාපටිපදඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සම්මාපටිපදඤ්ච. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

៣. គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវមិច្ឆាបដិបទា និងសម្មាបដិបទា ដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកា នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාපටිපදා? අවිජ්ජාපච්චයා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාපටිපදා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមិច្ឆាបដិបទា តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានសង្ខារទាំងឡាយ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវិញ្ញាណ...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា មិច្ឆាបដិបទា។

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සම්මාපටිපදා? අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සම්මාපටිපදා’’ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសម្មាបដិបទា តើដូចម្តេច? លុះតែអវិជ្ជារលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់ ព្រោះការប្រាសចាកតម្រេក ទើបសង្ខាររលត់ ព្រោះសង្ខាររលត់ វិញ្ញាណក៏រលត់...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា សម្មាបដិបទា»។ (ចប់) ទី៣។

4. විපස්සීසුත්තං

៤. វិបស្សីសូត្រ

4. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘විපස්සිස්ස, භික්ඛවෙ, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘කිච්ඡං වතායං ලොකො ආපන්නො ජායති ච ජීයති ච මීයති ච චවති ච උපපජ්ජති ච. අථ ච පනිමස්ස දුක්ඛස්ස නිස්සරණං නප්පජානාති ජරාමරණස්ස. කුදාස්සු නාම ඉමස්ස දුක්ඛස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායිස්සති ජරාමරණස්සා’’’ති?

៤. គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលព្រះវិបស្សីដ៏មានព្រះភាគ ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ មិនទាន់បានត្រាស់ដឹង នៅឡើយ នៅជាពោធិសត្វនៅឡើយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់ព្រះអង្គថា 'ឱហ្ន៎ សត្វលោកនេះ ដល់នូវសេចក្តីលំបាកណាស់តើ តែងកើត តែងចាស់ តែងស្លាប់ តែងច្យុតិ និងតែងកើតឡើងវិញ។ ក៏ប៉ុន្តែ សត្វលោកនេះ មិនដឹងនូវការរំដោះខ្លួនចេញចាកទុក្ខ គឺជរានិងមរណៈនេះសោះឡើយ។ កាលណាទៅហ្ន៎ ការរំដោះខ្លួនចេញចាកទុក្ខ គឺជរានិងមរណៈនេះ នឹងប្រាកដឡើង?'»

‘‘අථ ඛො භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති ජරාමරණං හොති, කිංපච්චයා ජරාමරණ’න්ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘ජාතියා ඛො සති ජරාමරණං හොති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’’න්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ ជរានិងមរណៈទើបមាន ជរានិងមរណៈមានព្រោះអ្វីជាបច្ច័យ?' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ របស់ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ទើបការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាកើតឡើងថា 'កាលបើជាតិមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន ជរានិងមរណៈមានព្រោះជាតិជាបច្ច័យ'។»

‘‘අථ [Pg.247] ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති ජාති හොති, කිංපච්චයා ජාතී’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘භවෙ ඛො සති ජාති හොති, භවපච්චයා ජාතී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ ជាតិទើបមាន ជាតិមានព្រោះអ្វីជាបច្ច័យ?' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ របស់ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ទើបការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាកើតឡើងថា 'កាលបើភពមាន ជាតិទើបមាន ជាតិមានព្រោះភពជាបច្ច័យ'។»

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති භවො හොති, කිංපච්චයා භවො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘උපාදානෙ ඛො සති භවො හොති, උපාදානපච්චයා භවො’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ ភពទើបមាន ភពមានព្រោះអ្វីជាបច្ច័យ?' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ របស់ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ទើបការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាកើតឡើងថា 'កាលបើឧបាទានមាន ភពទើបមាន ភពមានព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ'។»

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති උපාදානං හොති, කිංපච්චයා උපාදාන’න්ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘තණ්හාය ඛො සති උපාදානං හොති, තණ්හාපච්චයා උපාදාන’’’න්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ ឧបាទានទើបមាន ឧបាទានមានព្រោះអ្វីជាបច្ច័យ?' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ របស់ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ទើបការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាកើតឡើងថា 'កាលបើតណ្ហាមាន ឧបាទានទើបមាន ឧបាទានមានព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ'។»

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති තණ්හා හොති, කිංපච්චයා තණ්හා’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘වෙදනාය ඛො සති තණ්හා හොති, වෙදනාපච්චයා තණ්හා’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ តណ្ហាទើបមាន តណ្ហាមានព្រោះបច្ច័យអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើវេទនាមាន តណ្ហាទើបមាន តណ្ហាមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති වෙදනා හොති, කිංපච්චයා වෙදනා’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘ඵස්සෙ ඛො සති වෙදනා හොති, ඵස්සපච්චයා වෙදනා’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ វេទនាទើបមាន វេទនាមានព្រោះបច្ច័យអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើផស្សៈមាន វេទនាទើបមាន វេទនាមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති ඵස්සො හොති, කිංපච්චයා ඵස්සො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘සළායතනෙ ඛො සති ඵස්සො හොති, සළායතනපච්චයා ඵස්සො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ ផស្សៈទើបមាន ផស្សៈមានព្រោះបច្ច័យអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើសឡាយតនៈមាន ផស្សៈទើបមាន ផស្សៈមានព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ។

‘‘අථ [Pg.248] ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති සළායතනං හොති, කිංපච්චයා සළායතන’න්ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘නාමරූපෙ ඛො සති සළායතනං හොති, නාමරූපපච්චයා සළායතන’’’න්ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ សឡាយតនៈទើបមាន សឡាយតនៈមានព្រោះបច្ច័យអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើនាមរូបមាន សឡាយតនៈទើបមាន សឡាយតនៈមានព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති නාමරූපං හොති, කිංපච්චයා නාමරූප’න්ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘විඤ්ඤාණෙ ඛො සති නාමරූපං හොති, විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූප’’’න්ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ នាមរូបទើបមាន នាមរូបមានព្រោះបច្ច័យអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើវិញ្ញាណមាន នាមរូបទើបមាន នាមរូបមានព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති විඤ්ඤාණං හොති, කිංපච්චයා විඤ්ඤාණ’න්ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘සඞ්ඛාරෙසු ඛො සති විඤ්ඤාණං හොති, සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණ’’’න්ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ វិញ្ញាណទើបមាន វិញ្ញាណមានព្រោះបច្ច័យអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើសង្ខារទាំងឡាយមាន វិញ្ញាណទើបមាន វិញ្ញាណមានព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති සඞ්ඛාරා හොන්ති, කිංපච්චයා සඞ්ඛාරා’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘අවිජ්ජාය ඛො සති සඞ්ඛාරා හොන්ති, අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ សង្ខារទាំងឡាយទើបមាន សង្ខារទាំងឡាយមានព្រោះបច្ច័យអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើអវិជ្ជាមាន សង្ខារទាំងឡាយទើបមាន សង្ខារទាំងឡាយមានព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ។

‘‘ඉති හිදං අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. ‘සමුදයො, සමුදයො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි.

សេចក្ដីនេះ តែងមានយ៉ាងនេះគឺ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបកើតសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបកើតវិញ្ញាណ...ប... ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុ កើតឡើងហើយ ញាណកើតឡើងហើយ បញ្ញាកើតឡើងហើយ វិជ្ជាកើតឡើងហើយ ពន្លឺភ្លឺស្វាងកើតឡើងហើយ ដល់ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលទ្រង់មិនដែលបានឮបានស្ដាប់មកអំពីមុនថា “សេចក្ដីកើតឡើង សេចក្ដីកើតឡើង” ដូច្នេះឡើយ។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති ජරාමරණං න හොති, කිස්ස නිරොධා ජරාමරණනිරොධො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘ජාතියා ඛො අසති ජරාමරණං න හොති, ජාතිනිරොධා ජරාමරණනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី ជរានិងមរណៈទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើជាតិមិនមាន ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន ព្រោះរលត់ជាតិ ជរានិងមរណៈទើបរលត់។

‘‘අථ [Pg.249] ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති ජාති න හොති, කිස්ස නිරොධා ජාතිනිරොධො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘භවෙ ඛො අසති ජාති න හොති, භවනිරොධා ජාතිනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ ជាតិទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី ជាតិទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើភពមិនមាន ជាតិទើបមិនមាន ព្រោះរលត់ភព ជាតិទើបរលត់។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති භවො න හොති, කිස්ස නිරොධා භවනිරොධො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘උපාදානෙ ඛො අසති භවො න හොති, උපාදානනිරොධා භවනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ ភពទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី ភពទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើឧបាទានមិនមាន ភពទើបមិនមាន ព្រោះរលត់ឧបាទាន ភពទើបរលត់។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති උපාදානං න හොති, කිස්ස නිරොධා උපාදානනිරොධො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘තණ්හාය ඛො අසති උපාදානං න හොති, තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ ឧបាទានទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី ឧបាទានទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើតណ្ហាមិនមាន ឧបាទានទើបមិនមាន ព្រោះរលត់តណ្ហា ឧបាទានទើបរលត់។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති තණ්හා න හොති, කිස්ස නිරොධා තණ්හානිරොධො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘වෙදනාය ඛො අසති තණ්හා න හොති, වෙදනානිරොධා තණ්හානිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ តណ្ហាទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី តណ្ហាទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើវេទនាមិនមាន តណ្ហាទើបមិនមាន ព្រោះរលត់វេទនា តណ្ហាទើបរលត់។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති වෙදනා න හොති, කිස්ස නිරොධා වෙදනානිරොධො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘ඵස්සෙ ඛො අසති වෙදනා න හොති, ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ វេទនាទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី វេទនាទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើផស្សៈមិនមាន វេទនាទើបមិនមាន ព្រោះរលត់ផស្សៈ វេទនាទើបរលត់。

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති ඵස්සො න හොති, කිස්ස නිරොධා ඵස්සනිරොධො’ති? අථ ඛො භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු [Pg.250] පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘සළායතනෙ ඛො අසති ඵස්සො න හොති, සළායතනනිරොධා ඵස්සනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ ផស្សៈទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី ផស្សៈទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើសឡាយតនៈមិនមាន ផស្សៈទើបមិនមាន ព្រោះរលត់សឡាយតនៈ ផស្សៈទើបរលត់។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති සළායතනං න හොති, කිස්ස නිරොධා සළායතනනිරොධො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘නාමරූපෙ ඛො අසති සළායතනං න හොති, නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ សឡាយតនៈទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី សឡាយតនៈទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើនាមរូបមិនមាន សឡាយតនៈទើបមិនមាន ព្រោះរលត់នាមរូប សឡាយតនៈទើបរលត់។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති නාමරූපං න හොති, කිස්ස නිරොධා නාමරූපනිරොධො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘විඤ්ඤාණෙ ඛො අසති නාමරූපං න හොති, විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ នាមរូបទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី នាមរូបទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើវិញ្ញាណមិនមាន នាមរូបទើបមិនមាន ព្រោះរលត់វិញ្ញាណ នាមរូបទើបរលត់។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති විඤ්ඤාණං න හොති, කිස්ස නිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘සඞ්ඛාරෙසු ඛො අසති විඤ්ඤාණං න හොති, සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ វិញ្ញាណទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី វិញ្ញាណទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើសង្ខារទាំងឡាយមិនមាន វិញ្ញាណទើបមិនមាន ព្រោះរលត់សង្ខារទាំងឡាយ វិញ្ញាណទើបរលត់។

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති සඞ්ඛාරා න හොන්ති, කිස්ස නිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො’ති? අථ ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘අවිජ්ජාය ඛො අසති සඞ්ඛාරා න හොන්ති, අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ សង្ខារទាំងឡាយទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី សង្ខារទាំងឡាយទើបរលត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើអវិជ្ជាមិនមាន សង្ខារទាំងឡាយទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អវិជ្ជា សង្ខារទាំងឡាយទើបរលត់។

‘‘ඉති හිදං අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතීති. ‘නිරොධො, නිරොධො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, විපස්සිස්ස බොධිසත්තස්ස පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි’’. චතුත්ථං.

សេចក្ដីនេះ តែងមានយ៉ាងនេះគឺ ព្រោះរលត់អវិជ្ជា ទើបរលត់សង្ខារ ព្រោះរលត់សង្ខារ ទើបរលត់វិញ្ញាណ...ប... ការរលត់នៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុ កើតឡើងហើយ ញាណកើតឡើងហើយ បញ្ញាកើតឡើងហើយ វិជ្ជាកើតឡើងហើយ ពន្លឺភ្លឺស្វាងកើតឡើងហើយ ដល់ព្រះវិបស្សីពោធិសត្វ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលទ្រង់មិនដែលបានឮបានស្ដាប់មកអំពីមុនថា “សេចក្ដីរលត់ សេចក្ដីរលត់” ដូច្នេះឡើយ។ ចប់ សូត្រទី៤។

(සත්තන්නම්පි බුද්ධානං එවං විත්ථාරෙතබ්බො).

(សូត្ររបស់ព្រះពុទ្ធទាំង ៧ ព្រះអង្គ ក៏គប្បីឲ្យពិស្ដារយ៉ាងនេះដែរ)។

5. සිඛීසුත්තං

៥. សិខីសូត្រ ទី៥។

5. සිඛිස්ස[Pg.251], භික්ඛවෙ, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස…පෙ….

៥. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំពោះព្រះសិខីដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ...ប...

6. වෙස්සභූසුත්තං

៦. វេសភូសូត្រ ទី៦។

6. වෙස්සභුස්ස, භික්ඛවෙ, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස…පෙ….

៦. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំពោះព្រះវេសភូដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ...ប...

7. කකුසන්ධසුත්තං

៧. កកុសន្ធសូត្រ ទី៧។

7. කකුසන්ධස්ස, භික්ඛවෙ, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස…පෙ….

៧. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំពោះព្រះកកុសន្ធៈដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ...ប...

8. කොණාගමනසුත්තං

៨. កោណាកមនសូត្រ ទី៨។

8. කොණාගමනස්ස, භික්ඛවෙ, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස…පෙ….

៨. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំពោះព្រះកោណាកមនៈដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ...ប...

9. කස්සපසුත්තං

៩. កស្សបសូត្រ ទី៩។

9. කස්සපස්ස, භික්ඛවෙ, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස…පෙ….

៩. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំពោះព្រះកស្សបៈដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ...ប...

10. ගොතමසුත්තං

១០. គោតមសូត្រ ទី១០។

10. ‘‘පුබ්බෙව මෙ, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘කිච්ඡං වතායං ලොකො ආපන්නො ජායති ච ජීයති ච මීයති ච චවති ච උපපජ්ජති ච. අථ ච පනිමස්ස දුක්ඛස්ස නිස්සරණං නප්පජානාති ජරාමරණස්ස. කුදාස්සු නාම ඉමස්ස දුක්ඛස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායිස්සති ජරාමරණස්සා’’’ති?

១០. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពីមុនអំពីការត្រាស់ដឹង ក្នុងពេលដែលតថាគតនៅជាពោធិសត្វ មិនទាន់បានត្រាស់ដឹងនៅឡើយ តថាគតមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ឱ! សត្វលោកនេះ ដល់នូវសេចក្ដីលំបាកណាស់ហ្ន៎ តែងកើត តែងចាស់ តែងស្លាប់ តែងច្យុតិ និងតែងចាប់បដិសន្ធិឡើងវិញ ក៏ប៉ុន្តែសត្វលោកនេះ មិនដឹងច្បាស់នូវការរំដោះចេញពីទុក្ខ គឺជរានិងមរណៈនេះឡើយ។ កាលណាទៅហ្ន៎ ការរំដោះចេញពីទុក្ខ គឺជរានិងមរណៈនេះ នឹងប្រាកដឡើង។

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති ජරාමරණං හොති, කිංපච්චයා ජරාමරණ’න්ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘ජාතියා ඛො සති ජරාමරණං හොති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’’න්ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ ជរានិងមរណៈទើបមាន ជរានិងមរណៈមានព្រោះបច្ច័យអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ តថាគត ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើជាតិមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន ជរានិងមរណៈមានព្រោះជាតិជាបច្ច័យ។

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති ජාති හොති…පෙ… භවො… උපාදානං… තණ්හා… වෙදනා… ඵස්සො… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛාරා හොන්ති, කිංපච්චයා සඞ්ඛාරා’ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ[Pg.252], යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘අවිජ්ජාය ඛො සති සඞ්ඛාරා හොන්ති, අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនោះមានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ ជាតិទើបមាន...ប... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... សង្ខារទាំងឡាយទើបមាន សង្ខារទាំងឡាយមានព្រោះបច្ច័យអ្វី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ តថាគត ព្រោះធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ទើបកើតការយល់ធ្លុះធ្លាយដោយប្រាជ្ញាថា កាលបើអវិជ្ជាមាន សង្ខារទាំងឡាយទើបមាន សង្ខារទាំងឡាយមានព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ។

‘‘ඉති හිදං අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. ‘සමුදයො, සමුදයො’ති ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវិញ្ញាណ...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ្នែកកើតឡើងហើយ ញាណកើតឡើងហើយ បញ្ញាកើតឡើងហើយ វិជ្ជាកើតឡើងហើយ ពន្លឺកើតឡើងហើយ ដល់តថាគត ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលតថាគតមិនធ្លាប់បានឮក្នុងកាលមុនថា 'សេចក្តីកើតឡើង សេចក្តីកើតឡើង' ដូច្នេះឡើយ»។

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති ජරාමරණං න හොති, කිස්ස නිරොධා ජරාමරණනිරොධො’ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘ජාතියා ඛො අසති ජරාමරණං න හොති, ජාතිනිරොධා ජරාමරණනිරොධො’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា 'កាលបើអ្វីមិនមាន ហ្ន៎ ជរានិងមរណៈ ទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី ទើបជរានិងមរណៈរលត់?' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយដ៏ត្រឹមត្រូវ ដល់តថាគតនោះ ទើបមានការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាថា 'កាលបើជាតិមិនមាន ជរានិងមរណៈ ទើបមិនមាន ព្រោះរលត់ជាតិ ទើបជរានិងមរណៈរលត់' ដូច្នេះ»។

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති ජාති න හොති…පෙ… භවො… උපාදානං… තණ්හා… වෙදනා… ඵස්සො… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛාරා න හොන්ති, කිස්ස නිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො’ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘අවිජ්ජාය ඛො අසති සඞ්ඛාරා න හොන්ති, අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា 'កាលបើអ្វីមិនមាន ហ្ន៎ ជាតិ ទើបមិនមាន...។ល។ ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... សង្ខារ ទាំងឡាយ ទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី ទើបសង្ខាររលត់?' ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយដ៏ត្រឹមត្រូវ ដល់តថាគតនោះ ទើបមានការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាថា 'កាលបើអវិជ្ជាមិនមាន សង្ខារទាំងឡាយ ទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អវិជ្ជា ទើបសង្ខាររលត់' ដូច្នេះ»។

‘‘ඉති හිදං අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. ‘නිරොධො, නිරොධො’ති ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි, ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤා උදපාදි, විජ්ජා උදපාදි, ආලොකො උදපාදී’’ති. දසමො.

«ព្រោះរលត់អវិជ្ជា ទើបរលត់សង្ខារ ព្រោះរលត់សង្ខារ ទើបរលត់វិញ្ញាណ...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភ្នែកកើតឡើងហើយ ញាណកើតឡើងហើយ បញ្ញាកើតឡើងហើយ វិជ្ជាកើតឡើងហើយ ពន្លឺកើតឡើងហើយ ដល់តថាគត ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលតថាគតមិនធ្លាប់បានឮក្នុងកាលមុនថា 'សេចក្តីរលត់ សេចក្តីរលត់' ដូច្នេះឡើយ»។ សូត្រទី១០ ចប់។

බුද්ධවග්ගො පඨමො.

ពុទ្ធវគ្គ ទី១ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

දෙසනා විභඞ්ගපටිපදා ච,විපස්සී සිඛී ච වෙස්සභූ;

කකුසන්ධො කොණාගමනො කස්සපො,මහාසක්‍යමුනි ච ගොතමොති.

ទេសនាសូត្រ វិភង្គសូត្រ បដិបទាសូត្រ វិបស្សីសូត្រ សិខីសូត្រ វេស្សភូសូត្រ កកុសន្ធសូត្រ កោណគមនសូត្រ កស្សបសូត្រ និងមហាសក្យមុនីគោតមសូត្រ។

2. ආහාරවග්ගො

២. អាហារវគ្គ

1. ආහාරසුත්තං

១. អាហារសូត្រ

11. එවං [Pg.253] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ…පෙ… එතදවොච – ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරා භූතානං වා සත්තානං ඨිතියා සම්භවෙසීනං වා අනුග්ගහාය. කතමෙ චත්තාරො? කබළීකාරො ආහාරො – ඔළාරිකො වා සුඛුමො වා, ඵස්සො දුතියො, මනොසඤ්චෙතනා තතියා, විඤ්ඤාණං චතුත්ථං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ආහාරා භූතානං වා සත්තානං ඨිතියා සම්භවෙසීනං වා අනුග්ගහාය’’.

១១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី... ទ្រង់ត្រាស់សួរភិក្ខុទាំងឡាយថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឋិតនៅនៃសត្វទាំងឡាយដែលកើតហើយ ឬដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលស្វែងរកកំណើត។ អាហារ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ កពឡិង្ការាហារ ដ៏គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ជាទី១, ផស្សាហារ ជាទី២, មនោសញ្ចេតនាហារ ជាទី៣, វិញ្ញាណាហារ ជាទី៤។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឋិតនៅនៃសត្វទាំងឡាយដែលកើតហើយ ឬដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលស្វែងរកកំណើត»។

‘‘ඉමෙ, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ආහාරා කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා? ඉමෙ චත්තාරො ආහාරා තණ්හානිදානා තණ්හාසමුදයා තණ්හාජාතිකා තණ්හාපභවා. තණ්හා චායං, භික්ඛවෙ, කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා? තණ්හා වෙදනානිදානා වෙදනාසමුදයා වෙදනාජාතිකා වෙදනාපභවා. වෙදනා චායං, භික්ඛවෙ, කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා? වෙදනා ඵස්සනිදානා ඵස්සසමුදයා ඵස්සජාතිකා ඵස්සපභවා. ඵස්සො චායං, භික්ඛවෙ, කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො? ඵස්සො සළායතනනිදානො සළායතනසමුදයො සළායතනජාතිකො සළායතනපභවො. සළායතනඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, කිංනිදානං කිංසමුදයං කිංජාතිකං කිංපභවං? සළායතනං නාමරූපනිදානං නාමරූපසමුදයං නාමරූපජාතිකං නාමරූපපභවං. නාමරූපඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, කිංනිදානං කිංසමුදයං කිංජාතිකං කිංපභවං? නාමරූපං විඤ්ඤාණනිදානං විඤ්ඤාණසමුදයං විඤ්ඤාණජාතිකං විඤ්ඤාණපභවං. විඤ්ඤාණඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, කිංනිදානං කිංසමුදයං කිංජාතිකං කිංපභවං? විඤ්ඤාණං සඞ්ඛාරනිදානං සඞ්ඛාරසමුදයං සඞ්ඛාරජාතිකං සඞ්ඛාරපභවං. සඞ්ඛාරා චිමෙ, භික්ඛවෙ, කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා? සඞ්ඛාරා අවිජ්ජානිදානා අවිජ්ජාසමුදයා අවිජ්ජාජාතිකා අවිජ්ජාපභවා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារទាំង ៤ យ៉ាងនេះ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាជាតិ មានអ្វីជាប្រភព? អាហារទាំង ៤ យ៉ាងនេះ មានតណ្ហាជាហេតុ មានតណ្ហាជាសមុទ័យ មានតណ្ហាជាជាតិ មានតណ្ហាជាប្រភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះតណ្ហានេះ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាជាតិ មានអ្វីជាប្រភព? តណ្ហាមានវេទនាជាហេតុ មានវេទនាជាសមុទ័យ មានវេទនាជាជាតិ មានវេទនាជាប្រភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវេទនានេះ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាជាតិ មានអ្វីជាប្រភព? វេទនាមានផស្សៈជាហេតុ មានផស្សៈជាសមុទ័យ មានផស្សៈជាជាតិ មានផស្សៈជាប្រភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផស្សៈនេះ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាជាតិ មានអ្វីជាប្រភព? ផស្សៈមានសឡាយតនៈជាហេតុ មានសឡាយតនៈជាសមុទ័យ មានសឡាយតនៈជាជាតិ មានសឡាយតនៈជាប្រភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសឡាយតនៈនេះ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាជាតិ មានអ្វីជាប្រភព? សឡាយតនៈមាននាមរូបជាហេតុ មាននាមរូបជាសមុទ័យ មាននាមរូបជាជាតិ មាននាមរូបជាប្រភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះនាមរូបនេះ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាជាតិ មានអ្វីជាប្រភព? នាមរូបមានវិញ្ញាណជាហេតុ មានវិញ្ញាណជាសមុទ័យ មានវិញ្ញាណជាជាតិ មានវិញ្ញាណជាប្រភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវិញ្ញាណនេះ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាជាតិ មានអ្វីជាប្រភព? វិញ្ញាណមានសង្ខារជាហេតុ មានសង្ខារជាសមុទ័យ មានសង្ខារជាជាតិ មានសង្ខារជាប្រភព។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសង្ខារទាំងឡាយនេះ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាជាតិ មានអ្វីជាប្រភព? សង្ខារទាំងឡាយមានអវិជ្ជាជាហេតុ មានអវិជ្ជាជាសមុទ័យ មានអវិជ្ជាជាជាតិ មានអវិជ្ជាជាប្រភព»។

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො [Pg.254] …පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវិញ្ញាណ...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ តែព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជា ទើបរលត់សង្ខារ ព្រោះរលត់សង្ខារ ទើបរលត់វិញ្ញាណ...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី១ ចប់។

2. මොළියඵග්ගුනසුත්තං

២. មោឡិយផគ្គុណសូត្រ

12. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරා භූතානං වා සත්තානං ඨිතියා සම්භවෙසීනං වා අනුග්ගහාය. කතමෙ චත්තාරො? කබළීකාරො ආහාරො – ඔළාරිකො වා සුඛුමො වා, ඵස්සො දුතියො, මනොසඤ්චෙතනා තතියා, විඤ්ඤාණං චතුත්ථං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ආහාරා භූතානං වා සත්තානං ඨිතියා සම්භවෙසීනං වා අනුග්ගහායා’’ති.

១២. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឋិតនៅនៃសត្វទាំងឡាយដែលកើតហើយ ឬដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលស្វែងរកកំណើត។ អាហារ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ កពឡិង្ការាហារ ដ៏គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ជាទី១, ផស្សាហារ ជាទី២, មនោសញ្ចេតនាហារ ជាទី៣, វិញ្ញាណាហារ ជាទី៤។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីឋិតនៅនៃសត្វទាំងឡាយដែលកើតហើយ ឬដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលស្វែងរកកំណើត»។

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා මොළියඵග්ගුනො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, විඤ්ඤාණාහාරං ආහාරෙතී’’ති? ‘‘නො කල්ලො පඤ්හො’’ති භගවා අවොච – ‘‘‘ආහාරෙතී’ති අහං න වදාමි. ‘ආහාරෙතී’ති චාහං වදෙය්‍යං, තත්‍රස්ස කල්ලො පඤ්හො – ‘කො නු ඛො, භන්තෙ, ආහාරෙතී’ති? එවං චාහං න වදාමි. එවං මං අවදන්තං යො එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘කිස්ස නු ඛො, භන්තෙ, විඤ්ඤාණාහාරො’ති, එස කල්ලො පඤ්හො. තත්‍ර කල්ලං වෙය්‍යාකරණං – ‘විඤ්ඤාණාහාරො ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්තියා පච්චයො, තස්මිං භූතෙ සති සළායතනං, සළායතනපච්චයා ඵස්සො’’’ති.

កាលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះមោឡិយផគ្គុណដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាជាអ្នកបរិភោគវិញ្ញាណាហារ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «សំណួរនេះមិនគួរចោទសួរឡើយ តថាគតមិនបានពោលថា 'បុគ្គលបរិភោគ' ឡើយ។ ប្រសិនបើតថាគតពោលថា 'បុគ្គលបរិភោគ' នោះ សំណួរដែលថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាជាអ្នកបរិភោគ?' នេះ ទើបជាសំណួរគួរចោទសួរ។ តែតថាគតមិនបានពោលយ៉ាងនោះឡើយ។ កាលបើតថាគតមិនបានពោលយ៉ាងនោះ បើបុគ្គលណា សួរតថាគតយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រង្សដ៏ចម្រើន ចុះវិញ្ញាណាហារជាបច្ច័យនៃអ្វី?' នេះ ទើបជាសំណួរគួរចោទសួរ។ ក្នុងសំណួរនោះ គួរដោះស្រាយយ៉ាងនេះថា 'វិញ្ញាណាហារ ជាបច្ច័យនៃកំណើតក្នុងភពថ្មីតទៅ កាលបើភពថ្មីនោះមានហើយ សឡាយតនៈក៏កើតមាន ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបកើតមានផស្សៈ'»។

‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, ඵුසතී’’ති? ‘‘නො කල්ලො පඤ්හො’’ති භගවා අවොච – ‘‘‘ඵුසතී’ති අහං න වදාමි. ‘ඵුසතී’ති චාහං වදෙය්‍යං, තත්‍රස්ස කල්ලො පඤ්හො – ‘කො නු ඛො, භන්තෙ, ඵුසතී’ති? එවං චාහං න වදාමි. එවං මං අවදන්තං යො එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘කිංපච්චයා නු ඛො, භන්තෙ, ඵස්සො’ති, එස කල්ලො පඤ්හො. තත්‍ර කල්ලං වෙය්‍යාකරණං – ‘සළායතනපච්චයා ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා’’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាជាអ្នកពាល់ត្រូវ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «សំណួរនេះមិនគួរចោទសួរឡើយ តថាគតមិនបានពោលថា 'បុគ្គលពាល់ត្រូវ' ឡើយ។ ប្រសិនបើតថាគតពោលថា 'បុគ្គលពាល់ត្រូវ' នោះ សំណួរដែលថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាជាអ្នកពាល់ត្រូវ?' នេះ ទើបជាសំណួរគួរចោទសួរ។ តែតថាគតមិនបានពោលយ៉ាងនោះឡើយ។ កាលបើតថាគតមិនបានពោលយ៉ាងនោះ បើបុគ្គលណា សួរតថាគតយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះផស្សៈមានអ្វីជាបច្ច័យ?' នេះ ទើបជាសំណួរគួរចោទសួរ។ ក្នុងសំណួរនោះ គួរដោះស្រាយយ៉ាងនេះថា 'ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបកើតមានផស្សៈ ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវេទនា'»។

‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, වෙදයතී’’ති ? ‘‘නො කල්ලො පඤ්හො’’ති භගවා අවොච – ‘‘‘වෙදයතී’ති අහං න වදාමි. ‘වෙදයතී’ති චාහං වදෙය්‍යං, තත්‍රස්ස කල්ලො පඤ්හො – ‘කො නු ඛො, භන්තෙ, වෙදයතී’ති? එවං චාහං න වදාමි. එවං මං අවදන්තං යො එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘කිංපච්චයා නු ඛො, භන්තෙ, වෙදනා’ති, එස කල්ලො පඤ්හො. තත්‍ර කල්ලං වෙය්‍යාකරණං – ‘ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනාපච්චයා තණ්හා’’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាជាអ្នកទទួលរង?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «សំណួរនេះមិនគួរចោទសួរឡើយ តថាគតមិនបានពោលថា 'បុគ្គលទទួលរង' ឡើយ។ ប្រសិនបើតថាគតពោលថា 'បុគ្គលទទួលរង' នោះ សំណួរដែលថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាជាអ្នកទទួលរង?' នេះ ទើបជាសំណួរគួរចោទសួរ។ តែតថាគតមិនបានពោលយ៉ាងនោះឡើយ。 កាលបើតថាគតមិនបានពោលយ៉ាងនោះ បើបុគ្គលណា សួរតថាគតយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះវេទនាមានអ្វីជាបច្ច័យ?' នេះ ទើបជាសំណួរគួរចោទសួរ។ ក្នុងសំណួរនោះ គួរដោះស្រាយយ៉ាងនេះថា 'ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបកើតមានវេទនា ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានតណ្ហា'»។

‘‘කො [Pg.255] නු ඛො, භන්තෙ, තසතී’’ති ? ‘‘නො කල්ලො පඤ්හො’’ති භගවා අවොච – ‘‘‘තසතී’ති අහං න වදාමි. ‘තසතී’ති චාහං වදෙය්‍යං, තත්‍රස්ස කල්ලො පඤ්හො – ‘කො නු ඛො, භන්තෙ, තසතී’ති? එවං චාහං න වදාමි. එවං මං අවදන්තං යො එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘කිංපච්චයා නු ඛො, භන්තෙ, තණ්හා’ති, එස කල්ලො පඤ්හො. තත්‍ර කල්ලං වෙය්‍යාකරණං – ‘වෙදනාපච්චයා තණ්හා, තණ්හාපච්චයා උපාදාන’’’න්ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាជាអ្នកស្រេកឃ្លាន?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «សំណួរនេះមិនគួរចោទសួរឡើយ តថាគតមិនបានពោលថា 'បុគ្គលស្រេកឃ្លាន' ឡើយ។ ប្រសិនបើតថាគតពោលថា 'បុគ្គលស្រេកឃ្លាន' នោះ សំណួរដែលថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាជាអ្នកស្រេកឃ្លាន?' នេះ ទើបជាសំណួរគួរចោទសួរ។ តែតថាគតមិនបានពោលយ៉ាងនោះឡើយ។ កាលបើតថាគតមិនបានពោលយ៉ាងនោះ បើបុគ្គលណា សួរតថាគតយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះតណ្ហាមានអ្វីជាបច្ច័យ?' នេះ ទើបជាសំណួរគួរចោទសួរ។ ក្នុងសំណួរនោះ គួរដោះស្រាយយ៉ាងនេះថា 'ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានតណ្ហា ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានឧបាទាន'»។

‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, උපාදියතී’’ති? ‘‘නො කල්ලො පඤ්හො’’ති භගවා අවොච – ‘‘‘උපාදියතී’ති අහං න වදාමි. ‘උපාදියතී’ති චාහං වදෙය්‍යං, තත්‍රස්ස කල්ලො පඤ්හො – ‘කො නු ඛො, භන්තෙ, උපාදියතී’ති? එවං චාහං න වදාමි. එවං මං අවදන්තං යො එවං පුච්ඡෙය්‍ය – ‘කිංපච්චයා නු ඛො, භන්තෙ, උපාදාන’න්ති, එස කල්ලො පඤ්හො. තත්‍ර කල්ලං වෙය්‍යාකරණං – ‘තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො’ති…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាជាអ្នកប្រកាន់មាំ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «សំណួរនេះមិនគួរចោទសួរឡើយ តថាគតមិនបានពោលថា 'បុគ្គលប្រកាន់មាំ' ឡើយ។ ប្រសិនបើតថាគតពោលថា 'បុគ្គលប្រកាន់មាំ' នោះ សំណួរដែលថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាជាអ្នកប្រកាន់មាំ?' នេះ ទើបជាសំណួរគួរចោទសួរ។ តែតថាគតមិនបានពោលយ៉ាងនោះឡើយ។ កាលបើតថាគតមិនបានពោលយ៉ាងនោះ បើបុគ្គលណា សួរតថាគតយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះឧបាទានមានអ្វីជាបច្ច័យ?' នេះ ទើបជាសំណួរគួរចោទសួរ។ ក្នុងសំណួរនោះ គួរដោះស្រាយយ៉ាងនេះថា 'ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបកើតមានឧបាទាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ទើបកើតមានភព...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ'»។

‘‘ඡන්නං ත්වෙව, ඵග්ගුන, ඵස්සායතනානං අසෙසවිරාගනිරොධා ඵස්සනිරොධො; ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො; වෙදනානිරොධා තණ්හානිරොධො; තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. දුතියං.

«ម្នាលផគ្គុណ តែព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ ផស្សៈទើបរលត់ ព្រោះរលត់ផស្សៈ វេទនាទើបរលត់ ព្រោះរលត់វេទនា តណ្ហាទើបរលត់ ព្រោះរលត់តណ្ហា ឧបាទានទើបរលត់ ព្រោះរលត់ឧបាទាន ភពទើបរលត់ ព្រោះរលត់ភព ជាតិទើបរលត់ ព្រោះរលត់ជាតិ ជរានិងមរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈ ទាំងឡាយ ក៏រលត់ទៅ។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី២ ចប់។

3. සමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

៣. សមណព្រាហ្មណសូត្រ

13. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ජරාමරණං නප්පජානන්ති, ජරාමරණසමුදයං නප්පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධං නප්පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති; ජාතිං…පෙ… භවං… උපාදානං… තණ්හං… වෙදනං… ඵස්සං… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛාරෙ නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති, න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා; න ච පන තෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං [Pg.256] වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති.

១៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ទោះបីទាំងអស់ក្តី មិនដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវជាតិ...។ល។ ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... សង្ខារទាំងឡាយ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់សង្ខារ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនមែនជាសមណៈដែលសន្មតថាជាសមណៈក្នុងពួកសមណៈ ឬមិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ដែលសន្មតថាជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ឡើយ មួយវិញទៀត លោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ក៏មិនបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយសាមញ្ញផល ឬព្រហ្មញ្ញផល ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឡើយ»។

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ජරාමරණං පජානන්ති, ජරාමරණසමුදයං පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධං පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති; ජාතිං…පෙ… භවං… උපාදානං… තණ්හං… වෙදනං… ඵස්සං… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛාරෙ පජානන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති, තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා; තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវជាតិ...បេ... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... សង្ខារទាំងឡាយ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់សង្ខារ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះឯង ទើបឈ្មោះថាជាសមណៈក្នុងពួកសមណៈផង ជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ផង ហើយលោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ តែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវប្រយោជន៍នៃសមណភាពផង នូវប្រយោជន៍នៃព្រាហ្មណភាពផង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅដល់សម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ។» (សូត្រទី ៣)

4. දුතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

៤. ទុតិយសមណព្រាហ្មណសូត្រ

14. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙ ධම්මෙ නප්පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං සමුදයං නප්පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං නිරොධං නප්පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං නිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති, කතමෙ ධම්මෙ නප්පජානන්ති, කතමෙසං ධම්මානං සමුදයං නප්පජානන්ති, කතමෙසං ධම්මානං නිරොධං නප්පජානන්ති, කතමෙසං ධම්මානං නිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති’’?

១៤. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ មិនដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងឡាយនេះ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតធម៌ទាំងឡាយនេះ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់ធម៌ទាំងឡាយនេះ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ធម៌ទាំងឡាយនេះ តើធម៌ទាំងឡាយណាដែលពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះមិនដឹងច្បាស់ តើហេតុបង្កើតធម៌ទាំងឡាយណាដែលពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះមិនដឹងច្បាស់ តើការរលត់ធម៌ទាំងឡាយណាដែលពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះមិនដឹងច្បាស់ តើបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ធម៌ទាំងឡាយណាដែលពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះមិនដឹងច្បាស់?»

‘‘ජරාමරණං නප්පජානන්ති, ජරාමරණසමුදයං නප්පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධං නප්පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති; ජාතිං…පෙ… භවං… උපාදානං… තණ්හං… වෙදනං… ඵස්සං… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛාරෙ නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති. ඉමෙ ධම්මෙ නප්පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං සමුදයං නප්පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං නිරොධං නප්පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං නිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති. න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පන තෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති.

«គឺមិនដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវជាតិ...បេ... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... សង្ខារទាំងឡាយ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់សង្ខារ។ មិនដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងឡាយនេះ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតធម៌ទាំងឡាយនេះ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់ធម៌ទាំងឡាយនេះ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ធម៌ទាំងឡាយនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនឈ្មោះថាជាសមណៈក្នុងពួកសមណៈផង មិនឈ្មោះថាជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ផង ហើយលោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ក៏មិនបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវប្រយោជន៍នៃសមណភាព ឬប្រយោជន៍នៃព្រាហ្មណភាព ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅដល់សម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយទេ។»

‘‘යෙ [Pg.257] ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමෙ ධම්මෙ පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං සමුදයං පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං නිරොධං පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං නිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති, කතමෙ ධම්මෙ පජානන්ති, කතමෙසං ධම්මානං සමුදයං පජානන්ති, කතමෙසං ධම්මානං නිරොධං පජානන්ති, කතමෙසං ධම්මානං නිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងឡាយនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតធម៌ទាំងឡាយនេះ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ធម៌ទាំងឡាយនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ធម៌ទាំងឡាយនេះ តើធម៌ទាំងឡាយណាដែលពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះដឹងច្បាស់ តើហេតុបង្កើតធម៌ទាំងឡាយណាដែលពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះដឹងច្បាស់ តើការរលត់ធម៌ទាំងឡាយណាដែលពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះដឹងច្បាស់ តើបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ធម៌ទាំងឡាយណាដែលពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះដឹងច្បាស់?»

‘‘ජරාමරණං පජානන්ති, ජරාමරණසමුදයං පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධං පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති; ජාතිං…පෙ… භවං… උපාදානං… තණ්හං… වෙදනං… ඵස්සං… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛාරෙ පජානන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති. ඉමෙ ධම්මෙ පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං සමුදයං පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං නිරොධං පජානන්ති, ඉමෙසං ධම්මානං නිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති. තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා, බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා. තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. චතුත්ථං.

«គឺដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវជាតិ...បេ... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... សង្ខារទាំងឡាយ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់សង្ខារ។ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងឡាយនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតធម៌ទាំងឡាយនេះ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ធម៌ទាំងឡាយនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ធម៌ទាំងឡាយនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះឯង ទើបឈ្មោះថាជាសមណៈក្នុងពួកសមណៈផង ជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ផង ហើយលោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ តែងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវប្រយោជន៍នៃសមណភាពផង នូវប្រយោជន៍នៃព្រាហ្មណភាពផង ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅដល់សម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ។» (សូត្រទី ៤)

5. කච්චානගොත්තසුත්තං

៥. កច្ចានគោត្តសូត្រ

15. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො ආයස්මා කච්චානගොත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා කච්චානගොත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සම්මාදිට්ඨි සම්මාදිට්ඨී’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, සම්මාදිට්ඨි හොතී’’ති?

១៥. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះកច្ចានគោត្តដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះកច្ចានគោត្តដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា “សម្មាទិដ្ឋិ សម្មាទិដ្ឋិ” ដូច្នេះ តើដោយហេតុប៉ុន្មាន ទើបមានសម្មាទិដ្ឋិ ព្រះអង្គ?»

‘‘ද්වයනිස්සිතො ඛ්වායං, කච්චාන, ලොකො යෙභුය්‍යෙන – අත්ථිතඤ්චෙව නත්ථිතඤ්ච. ලොකසමුදයං ඛො, කච්චාන, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යා ලොකෙ නත්ථිතා සා න හොති. ලොකනිරොධං ඛො, කච්චාන, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො යා ලොකෙ අත්ථිතා සා න හොති. උපයුපාදානාභිනිවෙසවිනිබන්ධො ඛ්වායං, කච්චාන, ලොකො යෙභුය්‍යෙන. තඤ්චායං උපයුපාදානං චෙතසො අධිට්ඨානං අභිනිවෙසානුසයං න උපෙති න උපාදියති නාධිට්ඨාති – ‘අත්තා මෙ’ති. ‘දුක්ඛමෙව උප්පජ්ජමානං [Pg.258] උප්පජ්ජති, දුක්ඛං නිරුජ්ඣමානං නිරුජ්ඣතී’ති න කඞ්ඛති න විචිකිච්ඡති අපරපච්චයා ඤාණමෙවස්ස එත්ථ හොති. එත්තාවතා ඛො, කච්චාන, සම්මාදිට්ඨි හොති.

«ម្នាលកច្ចានៈ ពិភពលោកនេះ ដោយច្រើន តែងអាស្រ័យនូវចំណែកពីរយ៉ាង គឺអត្ថិភាព (ភាពមាន) និងនត្ថិភាព (ភាពគ្មាន)។ ម្នាលកច្ចានៈ កាលបើបុគ្គលឃើញនូវហេតុបង្កើតលោក តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ សេចក្តីយល់ថាគ្មានក្នុងលោក មិនមានឡើយ។ ម្នាលកច្ចានៈ កាលបើបុគ្គលឃើញនូវការរលត់ទៅនៃលោក តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ សេចក្តីយល់ថាមានក្នុងលោក មិនមានឡើយ។ ម្នាលកច្ចានៈ ពិភពលោកនេះ ដោយច្រើន តែងជាប់ជំពាក់ដោយឧបាយ ឧបាទាន និងអភិនិវេសៈ (ការចូលទៅស្ទាបអង្អែល)។ ចំណែកអរិយសាវ័កនេះ មិនចូលទៅជិត មិនប្រកាន់មាំ មិនតាំងចិត្តទុកនូវឧបាយ និងឧបាទាន ដែលជាទីតាំងនៃចិត្ត ជាអភិនិវេសៈ និងអនុស័យនោះថា “ខ្លួនរបស់យើង” ឡើយ។ អរិយសាវ័កនោះ មិនសង្ស័យ មិនរារែកឡើយថា “ទុក្ខប៉ុណ្ណោះ កាលកើតឡើង តែងកើតឡើង ទុក្ខប៉ុណ្ណោះ កាលរលត់ទៅ តែងរលត់ទៅ” ដូច្នេះ តែងមានញាណដឹងច្បាស់ក្នុងរឿងនេះ ដោយខ្លួនឯង មិនបាច់ជឿអ្នកដទៃឡើយ។ ម្នាលកច្ចានៈ ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង ទើបមានសម្មាទិដ្ឋិ។»

‘‘‘සබ්බං අත්ථී’ති ඛො, කච්චාන, අයමෙකො අන්තො. ‘සබ්බං නත්ථී’ති අයං දුතියො අන්තො. එතෙ තෙ, කච්චාන, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’’ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលកច្ចានៈ សេចក្តីយល់ថា “អ្វីៗទាំងអស់មាន” នេះជាចំណែកខាងចុងទីមួយ។ សេចក្តីយល់ថា “អ្វីៗទាំងអស់មិនមាន” នេះជាចំណែកខាងចុងទីពីរ។ ម្នាលកច្ចានៈ តថាគតមិនចូលទៅជិតចំណែកខាងចុងទាំងពីរនេះទេ តែងសម្ដែងធម៌ដោយផ្លូវកណ្ដាលថា៖ “ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ...បេ... ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជា ទើបមានការរលត់សង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបាក្សី ទើបមានការរលត់វិញ្ញាណ...បេ... ការរលត់ទៅនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។”» (សូត្រទី ៥)

6. ධම්මකථිකසුත්තං

៦. ធម្មកថិកសូត្រ

16. සාවත්ථියං …පෙ… අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘ධම්මකථිකො ධම්මකථිකො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මකථිකො හොතී’’ති?

១៦. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... គ្រានោះ មានភិក្ខុមួយរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា “ធម្មកថិក ធម្មកថិក” ដូច្នេះ តើដោយហេតុប៉ុន្មាន ទើបឈ្មោះថាជាធម្មកថិក ព្រះអង្គ?»

‘‘ජරාමරණස්ස චෙ භික්ඛු නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. ජරාමරණස්ස චෙ භික්ඛු නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. ජරාමරණස්ස චෙ භික්ඛු නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය.

«ម្នាលភិក្ខុ បើភិក្ខុសម្ដែងធម៌ដើម្បីសេចក្ដីនឿយណាយ ដើម្បីការប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីការរលត់ជរានិងមរណៈ គួរហៅភិក្ខុនោះថា “ភិក្ខុធម្មកថិក” បាន។ ម្នាលភិក្ខុ បើភិក្ខុប្រតិបត្តិដើម្បីសេចក្ដីនឿយណាយ ដើម្បីការប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីការរលត់ជរានិងមរណៈ គួរហៅភិក្ខុនោះថា “ភិក្ខុអ្នកប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌” បាន។ ម្នាលភិក្ខុ បើភិក្ខុរួចផុតហើយព្រោះមិនប្រកាន់មាំ ដោយសារសេចក្ដីនឿយណាយ ដោយសារការប្រាសចាកតម្រេក ដោយសារការរលត់ជរានិងមរណៈ គួរហៅភិក្ខុនោះថា “ភិក្ខុអ្នកបានសម្រេចនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន” បាន។»

‘‘ජාතියා චෙ භික්ඛු…පෙ… භවස්ස චෙ භික්ඛු… උපාදානස්ස චෙ භික්ඛු… තණ්හාය චෙ භික්ඛු… වෙදනාය චෙ භික්ඛු… ඵස්සස්ස චෙ භික්ඛු… සළායතනස්ස චෙ භික්ඛු… නාමරූපස්ස චෙ භික්ඛු… විඤ්ඤාණස්ස චෙ භික්ඛු… සඞ්ඛාරානං චෙ භික්ඛු… අවිජ්ජාය චෙ භික්ඛු නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ‘ධම්මකථිකො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. අවිජ්ජාය චෙ භික්ඛු නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ‘ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූ’ති අලං වචනාය. අවිජ්ජාය චෙ භික්ඛු නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදාවිමුත්තො හොති, ‘දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុ បើភិក្ខុសម្ដែងធម៌ដើម្បីសេចក្ដីនឿយណាយ ដើម្បីការប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីការរលត់ជាតិ...បេ... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... សង្ខារទាំងឡាយ... អវិជ្ជា គួរហៅភិក្ខុនោះថា “ភិក្ខុធម្មកថិក” បាន។ ម្នាលភិក្ខុ បើភិក្ខុប្រតិបត្តិដើម្បីសេចក្ដីនឿយណាយ ដើម្បីការប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីការរលត់អវិជ្ជា គួរហៅភិក្ខុនោះថា “ភិក្ខុអ្នកប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌” បាន។ ម្នាលភិក្ខុ បើភិក្ខុរួចផុតហើយព្រោះមិនប្រកាន់មាំ ដោយសារសេចក្ដីនឿយណាយ ដោយសារការប្រាសចាកតម្រេក ដោយសារការរលត់អវិជ្ជា គួរហៅភិក្ខុនោះថា “ភិក្ខុអ្នកបានសម្រេចនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន” បាន។» (សូត្រទី ៦)

7. අචෙලකස්සපසුත්තං

៧. អចេលកស្សបសូត្រ

17. එවං [Pg.259] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. අද්දසා ඛො අචෙලො කස්සපො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො අචෙලො කස්සපො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පුච්ඡෙය්‍යාම මයං භවන්තං ගොතමං කඤ්චිදෙව දෙසං, සචෙ නො භවං ගොතමො ඔකාසං කරොති පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණායා’’ති.

១៧. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកន្លែងផ្តល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយស្តេចចូលទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ អចេលកស្សប បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ យាងមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ចូលទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏ឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះអចេលកស្សប ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «យើងខ្ញុំចង់សួរព្រះគោតមដ៏ចម្រើន នូវហេតុណាមួយ ប្រសិនបើព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ធ្វើឱកាសដើម្បីដោះស្រាយប្រស្នាដល់យើងខ្ញុំ។»

‘‘අකාලො ඛො තාව, කස්සප, පඤ්හස්ස; අන්තරඝරං පවිට්ඨම්හා’’ති. දුතියම්පි ඛො අචෙලො කස්සපො භගවන්තං එතදවොච ‘‘පුච්ඡෙය්‍යාම මයං භවන්තං ගොතමං කඤ්චිදෙව දෙසං, සචෙ නො භවං ගොතමො ඔකාසං කරොති පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණායා’’ති. ‘‘අකාලො ඛො තාව, කස්සප, පඤ්හස්ස; අන්තරඝරං පවිට්ඨම්හා’’ති. තතියම්පි ඛො අචෙලො කස්සපො…පෙ… අන්තරඝරං පවිට්ඨම්හාති. එවං වුත්තෙ, අචෙලො කස්සපො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘න ඛො පන මයං භවන්තං ගොතමං බහුදෙව පුච්ඡිතුකාමා’’ති. ‘‘පුච්ඡ, කස්සප, යදාකඞ්ඛසී’’ති.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលកស្សបៈ ពេលនេះមិនទាន់ជាកាលគួរដើម្បីសួរប្រស្នានៅឡើយទេ ព្រោះយើងកំពុងចូលទៅកាន់ចន្លោះផ្ទះ។» អចេលកស្សប បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាគម្រប់ពីរដងទៀតថា៖ «យើងខ្ញុំចង់សួរព្រះគោតមដ៏ចម្រើន នូវហេតុណាមួយ ប្រសិនបើព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ធ្វើឱកាសដើម្បីដោះស្រាយប្រស្នាដល់យើងខ្ញុំ។» «ម្នាលកស្សបៈ ពេលនេះមិនទាន់ជាកាលគួរដើម្បីសួរប្រស្នានៅឡើយទេ ព្រោះយើងកំពុងចូលទៅកាន់ចន្លោះផ្ទះ។» អចេលកស្សប បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាគម្រប់បីដងទៀត...បេ... ព្រោះយើងកំពុងចូលទៅកាន់ចន្លោះផ្ទះ។ កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ អចេលកស្សប បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «យើងខ្ញុំមិនចង់សួរព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្រើនពេកឡើយ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលកស្សបៈ ចូរអ្នកសួរតាមដែលអ្នកប្រាថ្នាចុះ។»

‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ‘සයංකතං දුක්ඛ’න්ති? ‘මා හෙවං, කස්සපා’ති භගවා අවොච. ‘කිං පන, භො ගොතම, පරංකතං දුක්ඛ’න්ති? ‘මා හෙවං, කස්සපා’ති භගවා අවොච. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච දුක්ඛ’න්ති? ‘මා හෙවං, කස්සපා’ති භගවා අවොච. ‘කිං පන භො ගොතම, අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛ’න්ති? ‘මා හෙවං, කස්සපා’ති භගවා අවොච. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, නත්ථි දුක්ඛ’න්ති? ‘න ඛො, කස්සප, නත්ථි දුක්ඛං. අත්ථි ඛො, කස්සප, දුක්ඛ’න්ති. ‘තෙන හි භවං ගොතමො දුක්ඛං න ජානාති, න පස්සතී’ති. ‘න ඛ්වාහං, කස්සප, දුක්ඛං න ජානාමි, න පස්සාමි. ජානාමි ඛ්වාහං, කස්සප, දුක්ඛං; පස්සාමි ඛ්වාහං, කස්සප, දුක්ඛ’’’න්ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទុក្ខគឺខ្លួនឯងធ្វើឬ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលកស្សបៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះទុក្ខគឺអ្នកដទៃធ្វើឬ?» «ម្នាលកស្សបៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះទុក្ខគឺខ្លួនឯងផង អ្នកដទៃផងធ្វើឬ?» «ម្នាលកស្សបៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះទុក្ខមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងដោយគ្មានហេតុឬ?» «ម្នាលកស្សបៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះទុក្ខមិនមានទេឬ?» «ម្នាលកស្សបៈ ទុក្ខមិនមាននោះមិនមែនទេ ទុក្ខមានពិតមែន ម្នាលកស្សបៈ»។ «បើដូច្នោះ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មិនដឹង មិនឃើញទុក្ខទេឬ?» «ម្នាលកស្សបៈ តថាគតមិនដឹង មិនឃើញទុក្ខនោះមិនមែនទេ ម្នាលកស្សបៈ តថាគតដឹងនូវទុក្ខ តថាគតឃើញនូវទុក្ខ»។

‘‘කි නු ඛො, භො ගොතම, ‘සයංකතං දුක්ඛ’න්ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘මා හෙවං, කස්සපා’ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, පරංකතං දුක්ඛ’න්ති ඉති [Pg.260] පුට්ඨො සමානො ‘මා හෙවං, කස්සපා’ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච දුක්ඛ’න්ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘මා හෙවං, කස්සපා’ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛ’න්ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘මා හෙවං, කස්සපා’ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, නත්ථි දුක්ඛ’න්ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො, කස්සප, නත්ථි දුක්ඛං, අත්ථි ඛො, කස්සප, දුක්ඛ’න්ති වදෙසි. ‘තෙන හි භවං ගොතමො දුක්ඛං න ජානාති න පස්සතී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛ්වාහං, කස්සප, දුක්ඛං න ජානාමි න පස්සාමි. ජානාමි ඛ්වාහං, කස්සප, දුක්ඛං; පස්සාමි ඛ්වාහං, කස්සප, දුක්ඛ’න්ති වදෙසි. ආචික්ඛතු ච මෙ, භන්තෙ, භගවා දුක්ඛං. දෙසෙතු ච මෙ, භන්තෙ, භගවා දුක්ඛ’’න්ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "ទុក្ខគឺខ្លួនឯងធ្វើឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលកស្សបៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ"។ កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "ចុះទុក្ខគឺអ្នកដទៃធ្វើឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលកស្សបៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ"។ កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "ចុះទុក្ខគឺខ្លួនឯងផង អ្នកដទៃផងធ្វើឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលកស្សបៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ"។ កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "ចុះទុក្ខមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងដោយគ្មានហេតុឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលកស្សបៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ"។ កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "ចុះទុក្ខមិនមានទេឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលកស្សបៈ ទុក្ខមិនមាននោះមិនមែនទេ ទុក្ខមានពិតមែន ម្នាលកស្សបៈ"។ កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "បើដូច្នោះ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មិនដឹង មិនឃើញទុក្ខទេឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលកស្សបៈ តថាគតមិនដឹង មិនឃើញទុក្ខនោះមិនមែនទេ ម្នាលកស្សបៈ តថាគតដឹងនូវទុក្ខ តថាគតឃើញនូវទុក្ខ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគប្រាប់នូវទុក្ខដល់ខ្ញុំព្រះករុណផង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្ដែងនូវទុក្ខដល់ខ្ញុំព្រះករុណផង»។

‘‘‘සො කරොති සො පටිසංවෙදයතී’ති ඛො, කස්සප, ආදිතො සතො ‘සයංකතං දුක්ඛ’න්ති ඉති වදං සස්සතං එතං පරෙති. ‘අඤ්ඤො කරොති අඤ්ඤො පටිසංවෙදයතී’ති ඛො, කස්සප, වෙදනාභිතුන්නස්ස සතො ‘පරංකතං දුක්ඛ’න්ති ඉති වදං උච්ඡෙදං එතං පරෙති. එතෙ තෙ, කස්සප, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’’ති.

«ម្នាលកស្សបៈ បើមានសេចក្ដីយល់ឃើញតាំងពីដំបូងមកថា "អ្នកណាធ្វើ អ្នកនោះជាអ្នកទទួលរងផល" ដូច្នេះ ហើយពោលថា "ទុក្ខគឺខ្លួនឯងធ្វើ" នេះឈ្មោះថា ចូលទៅជិតសស្សតទិដ្ឋិ។ ម្នាលកស្សបៈ បើមានសេចក្ដីយល់ឃើញចំពោះបុគ្គលដែលត្រូវវេទនាគ្របសង្កត់ថា "អ្នកដទៃធ្វើ អ្នកដទៃជាអ្នកទទួលរងផល" ដូច្នេះ ហើយពោលថា "ទុក្ខគឺអ្នកដទៃធ្វើ" នេះឈ្មោះថា ចូលទៅជិតឧច្ឆេទទិដ្ឋិ។ ម្នាលកស្សបៈ តថាគតមិនចូលទៅជិតចំណែកខាងចុងទាំងពីរនេះទេ តែងសម្ដែងធម៌ដោយផ្លូវកណ្ដាលថា "ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជា ទើបមានការរលត់សង្ខារ ព្រោះការរលត់សង្ខារ ទើបមានការរលត់វិញ្ញាណ...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ"»។

එවං වුත්තෙ, අචෙලො කස්සපො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය…පෙ… චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති.

កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ អចេលកស្សបៈបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាបុគ្គលផ្ងារឡើងវិញនូវរបស់ដែលផ្កាប់ ឬ...។ល។ បើកបង្ហាញរបស់ដែលលាក់កំបាំង ឬប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬក៏ទ្រទ្រង់ប្រទីបក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា "មនុស្សមានភ្នែកភ្លឺ នឹងមើលឃើញរូបទាំងឡាយបាន" យ៉ាងណាមិញ ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងហើយ ដោយអនេកបរិយាយ ក៏យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានេះ សូមដល់នូវព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះធម៌ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃ ជាទីពឹងទីរលឹក។ សូមខ្ញុំព្រះករុណាទទួលបាននូវការបួសជាសាមណេរ ទទួលបាននូវការឧបសម្បទាជាភិក្ខុ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគផងចុះ»។

‘‘යො ඛො, කස්සප, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛති පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛති උපසම්පදං, සො චත්තාරො මාසෙ පරිවසති. චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන (පරිවුත්ථපරිවාසං) ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය. අපි ච මයා පුග්ගලවෙමත්තතා විදිතා’’ති.

«ម្នាលកស្សបៈ បុគ្គលណាដែលធ្លាប់ជាអន្យតិត្ថិយពីមុនមក ប្រាថ្នានូវការបួស ប្រាថ្នានូវការឧបសម្បទាក្នុងធម្មវិន័យនេះ បុគ្គលនោះត្រូវនៅបរិវាសអស់រយៈពេល ៤ ខែសិន។ លុះកន្លងទៅ ៤ ខែហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានចិត្តត្រេកអរហើយ ទើបឲ្យបួស ឲ្យឧបសម្បទាដើម្បីជាភិក្ខុភាវៈបាន។ ប៉ុន្តែ តថាគតដឹងនូវសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃបុគ្គល»។

‘‘සචෙ[Pg.261], භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ආකඞ්ඛති පබ්බජ්ජං, ආකඞ්ඛති උපසම්පදං, චත්තාරො මාසෙ පරිවසති. චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන (පරිවුත්ථපරිවාසං) ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්ති උපසම්පාදෙන්ති භික්ඛුභාවාය. අහං චත්තාරි වස්සානි පරිවසිස්සාමි, චතුන්නං වස්සානං අච්චයෙන (පරිවුත්ථපරිවාසං) ආරද්ධචිත්තා භික්ඛූ පබ්බාජෙන්තු උපසම්පාදෙන්තු භික්ඛුභාවායා’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើបុគ្គលដែលធ្លាប់ជាអន្យតិត្ថិយពីមុនមក ប្រាថ្នានូវការបួស ប្រាថ្នានូវការឧបសម្បទាក្នុងធម្មវិន័យនេះ ត្រូវនៅបរិវាសអស់រយៈពេល ៤ ខែ លុះកន្លងទៅ ៤ ខែហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានចិត្តត្រេកអរហើយ ទើបឲ្យបួស ឲ្យឧបសម្បទាដើម្បីជាភិក្ខុភាវៈបាន ខ្ញុំព្រះករុណានឹងសុំនៅបរិវាសអស់រយៈពេល ៤ ឆ្នាំវិញ លុះកន្លងទៅ ៤ ឆ្នាំហើយ សូមភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានចិត្តត្រេកអរហើយ ចូលឲ្យបួស ឲ្យឧបសម្បទាដល់ខ្ញុំព្រះករុណា ដើម្បីជាភិក្ខុភាវៈចុះ»។

අලත්ථ ඛො අචෙලො කස්සපො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ච පනායස්මා කස්සපො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා කස්සපො අරහතං අහොසීති. සත්තමං.

អចេលកស្សបៈ ក៏បាននូវការបួស បាននូវការឧបសម្បទាក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះព្រះកស្សបៈដ៏មានអាយុ បានឧបសម្បទារួចហើយ មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏គេចចេញទៅនៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯងនូវធម៌ដ៏ប្រសើរ ជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តម ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ។ លោកបានដឹងច្បាស់ថា «ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្ដីជាយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ»។ ព្រះកស្សបៈដ៏មានអាយុ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។ ចប់ ទី៧។

8. තිම්බරුකසුත්තං

៨. តិម្ពរុកសូត្រ

18. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො තිම්බරුකො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො තිම්බරුකො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච –

១៨. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង តិម្ពរុកបរិព្វាជក បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នារួចហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលតិម្ពរុកបរិព្វាជក អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සයංකතං සුඛදුක්ඛ’න්ති? ‘මා හෙවං, තිම්බරුකා’ති භගවා අවොච. ‘කිං පන, භො ගොතම, පරංකතං සුඛදුක්ඛ’න්ති? ‘මා හෙවං, තිම්බරුකා’ති භගවා අවොච. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච සුඛදුක්ඛ’න්ති? ‘මා හෙවං, තිම්බරුකා’ති භගවා අවොච. ‘කිං පන, භො ගොතම, අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛ’න්ති? ‘මා හෙවං, තිම්බරුකා’ති භගවා අවොච. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, නත්ථි සුඛදුක්ඛ’න්ති? ‘න ඛො, තිම්බරුක, නත්ථි සුඛදුක්ඛං; අත්ථි ඛො, තිම්බරුක, සුඛදුක්ඛ’න්ති. ‘තෙන හි භවං ගොතමො සුඛදුක්ඛං න ජානාති, න පස්සතී’ති? ‘න ඛ්වාහං, තිම්බරුක, සුඛදුක්ඛං න ජානාමි, න පස්සාමි. ජානාමි ඛ්වාහං, තිම්බරුක, සුඛදුක්ඛං; පස්සාමි ඛ්වාහං, තිම්බරුක, සුඛදුක්ඛ’’’න්ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សុខនិងទុក្ខគឺខ្លួនឯងធ្វើឬ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលតិម្ពរុកៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះសុខនិងទុក្ខគឺអ្នកដទៃធ្វើឬ?» «ម្នាលតិម្ពរុកៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះសុខនិងទុក្ខគឺខ្លួនឯងផង អ្នកដទៃផងធ្វើឬ?» «ម្នាលតិម្ពរុកៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ»。 «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះសុខនិងទុក្ខមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងដោយគ្មានហេតុឬ?» «ម្នាលតិម្ពរុកៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះសុខនិងទុក្ខមិនមានទេឬ?» «ម្នាលតិម្ពរុកៈ សុខនិងទុក្ខមិនមាននោះមិនមែនទេ សុខនិងទុក្ខមានពិតមែន ម្នាលតិម្ពរុកៈ»។ «បើដូច្នោះ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មិនដឹង មិនឃើញសុខនិងទុក្ខទេឬ?» «ម្នាលតិម្ពរុកៈ តថាគតមិនដឹង មិនឃើញសុខនិងទុក្ខនោះមិនមែនទេ ម្នាលតិម្ពរុកៈ តថាគតដឹងនូវសុខនិងទុក្ខ តថាគតឃើញនូវសុខនិងទុក្ខ»។

‘‘‘කිං [Pg.262] නු ඛො, භො ගොතම, සයංකතං සුඛදුක්ඛ’න්ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘මා හෙවං, තිම්බරුකා’ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, පරංකතං සුඛදුක්ඛ’න්ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘මා හෙවං, තිම්බරුකා’ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච සුඛදුක්ඛ’න්ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘මා හෙවං, තිම්බරුකා’ති වදෙසි. ‘කිං පන, භො ගොතම, අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛ’න්ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘මා හෙවං, තිම්බරුකා’ති වදෙසි. ‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, නත්ථි සුඛදුක්ඛ’න්ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො, තිම්බරුක, නත්ථි සුඛදුක්ඛං; අත්ථි ඛො, තිම්බරුක, සුඛදුක්ඛ’න්ති වදෙසි. ‘තෙන හි භවං ගොතමො සුඛදුක්ඛං න ජානාති, න පස්සතී’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛ්වාහං, තිම්බරුක, සුඛදුක්ඛං න ජානාමි, න පස්සාමි. ජානාමි ඛ්වාහං, තිම්බරුක, සුඛදුක්ඛං; පස්සාමි ඛ්වාහං, තිම්බරුක, සුඛදුක්ඛ’න්ති වදෙසි. ආචික්ඛතු ච මෙ භවං ගොතමො සුඛදුක්ඛං. දෙසෙතු ච මෙ භවං ගොතමො සුඛදුක්ඛ’’න්ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "សុខនិងទុក្ខគឺខ្លួនឯងធ្វើឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលតិម្ពរុកៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ"។ កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "ចុះសុខនិងទុក្ខគឺអ្នកដទៃធ្វើឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលតិម្ពរុកៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ"។ កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "ចុះសុខនិងទុក្ខគឺខ្លួនឯងផង អ្នកដទៃផងធ្វើឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលតិម្ពរុកៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ"។ កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "ចុះសុខនិងទុក្ខមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងដោយគ្មានហេតុឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលតិម្ពរុកៈ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ"។ កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "ចុះសុខនិងទុក្ខមិនមានទេឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលតិម្ពរុកៈ សុខនិងទុក្ខមិនមាននោះមិនមែនទេ សុខនិងទុក្ខមានពិតមែន ម្នាលតិម្ពរុកៈ"។ កាលខ្ញុំព្រះករុណាសួរថា "បើដូច្នោះ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មិនដឹង មិនឃើញសុខនិងទុក្ខទេឬ?" ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលតិម្ពរុកៈ តថាគតមិនដឹង មិនឃើញសុខនិងទុក្ខនោះមិនមែនទេ ម្នាលតិម្ពរុកៈ តថាគតដឹងនូវសុខនិងទុក្ខ តថាគតឃើញនូវសុខនិងទុក្ខ"។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ប្រាប់នូវសុខនិងទុក្ខដល់ខ្ញុំព្រះករុណផង សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សម្ដែងនូវសុខនិងទុក្ខដល់ខ្ញុំព្រះករុណផង»។

‘‘‘සා වෙදනා, සො වෙදයතී’ති ඛො, තිම්බරුක, ආදිතො සතො ‘සයංකතං සුඛදුක්ඛ’න්ති එවම්පාහං න වදාමි. ‘අඤ්ඤා වෙදනා, අඤ්ඤො වෙදයතී’ති ඛො, තිම්බරුක, වෙදනාභිතුන්නස්ස සතො ‘පරංකතං සුඛදුක්ඛ’න්ති එවම්පාහං න වදාමි. එතෙ තෙ, තිම්බරුක, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’’ති.

«ម្នាលតិម្ពរុកៈ បើមានសេចក្ដីយល់ឃើញតាំងពីដំបូងមកថា "វេទនានោះឯង បុគ្គលនោះឯងជាអ្នកទទួលរង" ដូច្នេះ ហើយពោលថា "សុខនិងទុក្ខគឺខ្លួនឯងធ្វើ" តថាគតមិនពោលយ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលតិម្ពរុកៈ បើមានសេចក្ដីយល់ឃើញចំពោះបុគ្គលដែលត្រូវវេទនាគ្របសង្កត់ថា "វេទនាផ្សេង បុគ្គលអ្នកទទួលរងផ្សេង" ដូច្នេះ ហើយពោលថា "សុខនិងទុក្ខគឺអ្នកដទៃធ្វើ" តថាគតក៏មិនពោលយ៉ាងនេះឡើយ។ ម្នាលតិម្ពរុកៈ តថាគតមិនចូលទៅជិតចំណែកខាងចុងទាំងពីរនេះទេ តែងសម្ដែងធម៌ដោយផ្លូវកណ្ដាលថា "ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជា ទើបមានការរលត់សង្ខារ ព្រោះការរលត់សង្ខារ ទើបមានការរលត់វិញ្ញាណ...。ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ"»។

එවං වුත්තෙ, තිම්බරුකො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. අට්ඨමං.

កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ តិម្ពរុកបរិព្វាជកបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...។ល។ ខ្ញុំព្រះករុណានេះ សូមដល់នូវព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រះធម៌ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃ ជាទីពឹងទីរលឹក។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត តាំងពីថ្ងៃនេះជាដើមទៅ»។ ចប់ ទី៨។

9. බාලපණ්ඩිතසුත්තං

៩. ពាលបណ្ឌិតសូត្រ

19. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අවිජ්ජානීවරණස්ස, භික්ඛවෙ, බාලස්ස තණ්හාය සම්පයුත්තස්ස එවමයං කායො සමුදාගතො. ඉති අයඤ්චෙව කායො බහිද්ධා ච නාමරූපං, ඉත්ථෙතං ද්වයං, ද්වයං පටිච්ච ඵස්සො සළෙවායතනානි [Pg.263], යෙහි ඵුට්ඨො බාලො සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදයති එතෙසං වා අඤ්ඤතරෙන’’.

១៩. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី...។ល។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាយនេះកើតឡើងហើយដល់បុគ្គលពាល ដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរារាំង រួបរួមដោយតណ្ហា យ៉ាងនេះឯង។ កាយនេះផង នាមរូបខាងក្រៅផង ធម៌ទាំងពីរនេះ រមែងកើតឡើងដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ព្រោះអាស្រ័យធម៌ទាំងពីរនេះ ទើបមានផស្សៈ និងអាយតនៈទាំង ៦ ដែលបុគ្គលពាលប៉ះពាល់ហើយ រមែងទទួលរងនូវសុខនិងទុក្ខ ឬដោយសារអាយតនៈណាមួយក្នុងចំណោមអាយតនៈទាំងនោះ»។

‘‘අවිජ්ජානීවරණස්ස, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතස්ස තණ්හාය සම්පයුත්තස්ස එවමයං කායො සමුදාගතො. ඉති අයඤ්චෙව කායො බහිද්ධා ච නාමරූපං, ඉත්ථෙතං ද්වයං, ද්වයං පටිච්ච ඵස්සො සළෙවායතනානි, යෙහි ඵුට්ඨො පණ්ඩිතො සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදයති එතෙසං වා අඤ්ඤතරෙන’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាយនេះកើតឡើងហើយដល់បណ្ឌិត ដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរារាំង រួបរួមដោយតណ្ហា យ៉ាងនេះឯង។ កាយនេះផង នាមរូបខាងក្រៅផង ធម៌ទាំងពីរនេះ រមែងកើតឡើងដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ព្រោះអាស្រ័យធម៌ទាំងពីរនេះ ទើបមានផស្សៈ និងអាយតនៈទាំង ៦ ដែលបណ្ឌិតប៉ះពាល់ហើយ រមែងទទួលរងនូវសុខនិងទុក្ខ ឬដោយសារអាយតនៈណាមួយក្នុងចំណោមអាយតនៈទាំងនោះ»។

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, කො විසෙසො කො අධිප්පයාසො කිං නානාකරණං පණ්ඩිතස්ස බාලෙනා’’ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා, භගවංනෙත්තිකා, භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងបុគ្គលទាំងពីរនោះ តើអ្វីជាសេចក្ដីប្លែកគ្នា អ្វីជាសេចក្ដីលើសលប់គ្នា អ្វីជាសេចក្ដីខុសគ្នា រវាងបណ្ឌិត និងពាល?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំងឡាយរបស់ពួកយើង មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាឫសគល់ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាអ្នកនាំទៅ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាទីពឹងទីរលឹក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ព្រះមេត្តាពន្យល់សេចក្ដីនៃភាសិតនេះឲ្យច្បាស់លាស់ផងចុះ ពួកភិក្ខុបានស្ដាប់អំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក។»

‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ ចូលធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង។» ពួកភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖

‘‘යාය ච, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජාය නිවුතස්ස බාලස්ස යාය ච තණ්හාය සම්පයුත්තස්ස අයං කායො සමුදාගතො, සා චෙව අවිජ්ජා බාලස්ස අප්පහීනා සා ච තණ්හා අපරික්ඛීණා. තං කිස්ස හෙතු? න, භික්ඛවෙ, බාලො අචරි බ්‍රහ්මචරියං සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. තස්මා බාලො කායස්ස භෙදා කායූපගො හොති, සො කායූපගො සමානො න පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි. න පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាយនេះកើតឡើងហើយ ដល់បុគ្គលពាល ដែលត្រូវអវិជ្ជាណាមួយរួបរឹតហើយ ដែលត្រូវតណ្ហាណាមួយរួមផ្សំហើយ អវិជ្ជាណានោះ បុគ្គលពាលមិនទាន់លះបង់បានឡើយ តណ្ហាណានោះ ក៏មិនទាន់អស់ទៅឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាដូច្នោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះបុគ្គលពាល មិនបានប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ លុះបុគ្គលពាលរលាយកាយទៅ រមែងទៅកាន់កាយទៀត កាលបើទៅកាន់កាយទៀត រមែងមិនរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈឡើយ។ តថាគតពោលថា មិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។

‘‘යාය ච, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජාය නිවුතස්ස පණ්ඩිතස්ස යාය ච තණ්හාය සම්පයුත්තස්ස අයං කායො සමුදාගතො, සා චෙව අවිජ්ජා පණ්ඩිතස්ස පහීනා, සා ච තණ්හා පරික්ඛීණා. තං කිස්ස හෙතු? අචරි, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො බ්‍රහ්මචරියං සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය. තස්මා පණ්ඩිතො කායස්ස භෙදා න කායූපගො හොති. සො අකායූපගො සමානො පරිමුච්චති ජාතියා ජරාමරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි. පරිමුච්චති දුක්ඛස්මාති වදාමි. අයං [Pg.264] ඛො, භික්ඛවෙ, විසෙසො, අයං අධිප්පයාසො, ඉදං නානාකරණං පණ්ඩිතස්ස බාලෙන යදිදං බ්‍රහ්මචරියවාසො’’ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាយនេះកើតឡើងហើយ ដល់បណ្ឌិត ដែលត្រូវអវិជ្ជាណាមួយរួបរឹតហើយ ដែលត្រូវតណ្ហាណាមួយរួមផ្សំហើយ អវិជ្ជាណានោះ បណ្ឌិតបានលះបង់ហើយ តណ្ហាណានោះ ក៏អស់ទៅហើយ។ ហេតុអ្វីបានជាដូច្នោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះបណ្ឌិតបានប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ដើម្បីអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃហើយ។ ព្រោះហេតុនោះ លុះបណ្ឌិតរលាយកាយទៅ រមែងមិនទៅកាន់កាយទៀតឡើយ កាលបើមិនទៅកាន់កាយទៀត រមែងរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ។ តថាគតពោលថា រួចផុតចាកទុក្ខហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាសេចក្ដីប្លែកគ្នា នេះជាសេចក្ដីលើសលប់គ្នា នេះជាសេចក្ដីខុសគ្នា រវាងបណ្ឌិត និងបុគ្គលពាល ពោលគឺការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរនេះឯង។» (ចប់ សូត្រទី៩)

10. පච්චයසුත්තං

១០. បច្ចយសូត្រ

20. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘පටිච්චසමුප්පාදඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි පටිච්චසමුප්පන්නෙ ච ධම්මෙ. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

២០. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវបដិច្ចសមុប្បាទផង នូវធម៌ទាំងឡាយដែលកើតឡើងអំពីបច្ច័យផង ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ធម៌នោះ ចូលធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង។» ពួកភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, පටිච්චසමුප්පාදො? ජාතිපච්චයා, භික්ඛවෙ, ජරාමරණං. උප්පාදා වා තථාගතානං අනුප්පාදා වා තථාගතානං, ඨිතාව සා ධාතු ධම්මට්ඨිතතා ධම්මනියාමතා ඉදප්පච්චයතා. තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති. අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤාපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති. ‘පස්සථා’ති චාහ – ‘ජාතිපච්චයා, භික්ඛවෙ, ජරාමරණං’’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបដិច្ចសមុប្បាទ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ។ ព្រះតថាគតទាំងឡាយ នឹងកើតឡើងក្ដី មិនកើតឡើងក្ដី ធាតុនោះ គឺសភាវៈដែលតាំងនៅនៃធម៌ និយមនៃធម៌ ភាពមានធម៌នេះជាបច្ច័យ នៅតែតាំងនៅដដែល។ ព្រះតថាគត ត្រាស់ដឹង យល់ធ្លុះធ្លាយនូវធាតុនោះ។ លុះត្រាស់ដឹង យល់ធ្លុះធ្លាយហើយ ទើបប្រាប់ សម្ដែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើកចំហ ចែករំលែក ធ្វើឲ្យងាយ។ ហើយទ្រង់ត្រាស់ថា "ចូរអ្នកទាំងឡាយមើលចុះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ"។

‘‘භවපච්චයා, භික්ඛවෙ, ජාති…පෙ… උපාදානපච්චයා, භික්ඛවෙ, භවො… තණ්හාපච්චයා, භික්ඛවෙ, උපාදානං… වෙදනාපච්චයා, භික්ඛවෙ, තණ්හා… ඵස්සපච්චයා, භික්ඛවෙ, වෙදනා… සළායතනපච්චයා, භික්ඛවෙ, ඵස්සො… නාමරූපපච්චයා, භික්ඛවෙ, සළායතනං… විඤ්ඤාණපච්චයා, භික්ඛවෙ, නාමරූපං… සඞ්ඛාරපච්චයා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං… අවිජ්ජාපච්චයා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා උප්පාදා වා තථාගතානං අනුප්පාදා වා තථාගතානං, ඨිතාව සා ධාතු ධම්මට්ඨිතතා ධම්මනියාමතා ඉදප්පච්චයතා. තං තථාගතො අභිසම්බුජ්ඣති අභිසමෙති. අභිසම්බුජ්ඣිත්වා අභිසමෙත්වා ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤාපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති. ‘පස්සථා’ති චාහ ‘අවිජ්ජාපච්චයා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා’. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, යා තත්‍ර තථතා අවිතථතා අනඤ්ඤථතා ඉදප්පච්චයතා – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පටිච්චසමුප්පාදො.

ព្រោះភពជាបច្ច័យ ទើបមានជាតិ... ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ទើបមានភព... ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបមានឧបាទាន... ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបមានតណ្ហា... ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបមានវេទនា... ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបមានផស្សៈ... ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបមានសឡាយតនៈ... ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ទើបមាននាមរូប... ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ។ ព្រះតថាគតទាំងឡាយ នឹងកើតឡើងក្ដី មិនកើតឡើងក្ដី ធាតុនោះ គឺសភាវៈដែលតាំងនៅនៃធម៌ និយមនៃធម៌ ភាពមានធម៌នេះជាបច្ច័យ នៅតែតាំងនៅដដែល។ ព្រះតថាគត ត្រាស់ដឹង យល់ធ្លុះធ្លាយនូវធាតុនោះ។ លុះត្រាស់ដឹង យល់ធ្លុះធ្លាយហើយ ទើបប្រាប់ សម្ដែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើកចំហ ចែករំលែក ធ្វើឲ្យងាយ។ ហើយទ្រង់ត្រាស់ថា "ចូរអ្នកទាំងឡាយមើលចុះ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សភាវៈពិត មិនឃ្លាតឃ្លាត មិនប្រែប្រួលជាយ៉ាងដទៃ ភាពមានធម៌នេះជាបច្ច័យ ក្នុងបច្ច័យនោះយ៉ាងណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា បដិច្ចសមុប្បាទ។

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, පටිච්චසමුප්පන්නා ධම්මා? ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අනිච්චං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මං. ජාති, භික්ඛවෙ, අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා. භවො, භික්ඛවෙ, අනිච්චො සඞ්ඛතො පටිච්චසමුප්පන්නො ඛයධම්මො වයධම්මො විරාගධම්මො නිරොධධම්මො. උපාදානං භික්ඛවෙ…පෙ… තණ්හා, භික්ඛවෙ… වෙදනා, භික්ඛවෙ… ඵස්සො, භික්ඛවෙ… සළායතනං, භික්ඛවෙ… නාමරූපං, භික්ඛවෙ… විඤ්ඤාණං[Pg.265], භික්ඛවෙ… සඞ්ඛාරා, භික්ඛවෙ… අවිජ්ජා, භික්ඛවෙ, අනිච්චා සඞ්ඛතා පටිච්චසමුප්පන්නා ඛයධම්මා වයධම්මා විරාගධම්මා නිරොධධම්මා. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, පටිච්චසමුප්පන්නා ධම්මා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធម៌ទាំងឡាយដែលកើតឡើងអំពីបច្ច័យ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជរានិងមរណៈ មិនទៀង ត្រូវបច្ច័យតាក់តែង កើតឡើងអំពីបច្ច័យ មានសភាវៈអស់ទៅជាធម្មតា មានសភាវៈសាបសូន្យទៅជាធម្មតា មានសភាវៈប្រាសចាកតម្រេកជាធម្មតា មានសភាវៈរលត់ទៅជាធម្មតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ជាតិ មិនទៀង ត្រូវបច្ច័យតាក់តែង កើតឡើងអំពីបច្ច័យ មានសភាវៈអស់ទៅជាធម្មតា មានសភាវៈសាបសូន្យទៅជាធម្មតា មានសភាវៈប្រាសចាកតម្រេកជាធម្មតា មានសភាវៈរលត់ទៅជាធម្មតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភព មិនទៀង ត្រូវបច្ច័យតាក់តែង កើតឡើងអំពីបច្ច័យ មានសភាវៈអស់ទៅជាធម្មតា មានសភាវៈសាបសូន្យទៅជាធម្មតា មានសភាវៈប្រាសចាកតម្រេកជាធម្មតា មានសភាវៈរលត់ទៅជាធម្មតា។ ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... សង្ខារ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អវិជ្ជា មិនទៀង ត្រូវបច្ច័យតាក់តែង កើតឡើងអំពីបច្ច័យ មានសភាវៈអស់ទៅជាធម្មតា មានសភាវៈសាបសូន្យទៅជាធម្មតា មានសភាវៈប្រាសចាកតម្រេកជាធម្មតា មានសភាវៈរលត់ទៅជាធម្មតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងនេះ ហៅថា ធម៌កើតឡើងអំពីបច្ច័យ។

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ‘අයඤ්ච පටිච්චසමුප්පාදො, ඉමෙ ච පටිච්චසමුප්පන්නා ධම්මා’ යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨා හොන්ති, සො වත පුබ්බන්තං වා පටිධාවිස්සති – ‘අහොසිං නු ඛො අහං අතීතමද්ධානං, නනු ඛො අහොසිං අතීතමද්ධානං, කිං නු ඛො අහොසිං අතීතමද්ධානං, කථං නු ඛො අහොසිං අතීතමද්ධානං, කිං හුත්වා කිං අහොසිං නු ඛො අහං අතීතමද්ධාන’න්ති; අපරන්තං වා උපධාවිස්සති – ‘භවිස්සාමි නු ඛො අහං අනාගතමද්ධානං, නනු ඛො භවිස්සාමි අනාගතමද්ධානං, කිං නු ඛො භවිස්සාමි අනාගතමද්ධානං, කථං නු ඛො භවිස්සාමි අනාගතමද්ධානං, කිං හුත්වා කිං භවිස්සාමි නු ඛො අහං අනාගතමද්ධාන’න්ති; එතරහි වා පච්චුප්පන්නං අද්ධානං අජ්ඣත්තං කථංකථී භවිස්සති – ‘අහං නු ඛොස්මි, නො නු ඛොස්මි, කිං නු ඛොස්මි, කථං නු ඛොස්මි, අයං නු ඛො සත්තො කුතො ආගතො, සො කුහිං ගමිස්සතී’ති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. තං කිස්ස හෙතු? තථාහි, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස අයඤ්ච පටිච්චසමුප්පාදො ඉමෙ ච පටිච්චසමුප්පන්නා ධම්මා යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨා’’ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណា បដិច្ចសមុប្បាទនេះផង ធម៌ទាំងឡាយដែលកើតឡើងអំពីបច្ច័យទាំងនេះផង អរិយសាវ័កបានឃើញច្បាស់តាមពិត ដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃហើយ ការដែលអរិយសាវ័កនោះ នឹងស្ទុះទៅកាន់ចំណែកអតីតកាលថា "ក្នុងអតីតកាល តើខ្លួនយើងបានកើតហើយឬហ្ន៎ ឬមួយមិនបានកើតទេ ក្នុងអតីតកាល តើខ្លួនយើងជាអ្វីហ្ន៎ ក្នុងអតីតកាល តើខ្លួនយើងមានសណ្ឋានដូចម្ដេចហ្ន៎ ក្នុងអតីតកាល ខ្លួនយើងបានកើតជាអ្វី ហើយទៅជាអ្វីទៀតហ្ន៎" ដូច្នេះក្ដី ឬនឹងស្ទុះទៅកាន់ចំណែកអនាគតកាលថា "ក្នុងអនាគតកាល តើខ្លួនយើងនឹងកើតមានឬហ្ន៎ ឬមួយនឹងមិនកើតមានទេ ក្នុងអនាគតកាល តើខ្លួនយើងនឹងទៅជាអ្វីហ្ន៎ ក្នុងអនាគតកាល តើខ្លួនយើងនឹងមានសណ្ឋានដូចម្ដេចហ្ន៎ ក្នុងអនាគតកាល ខ្លួនយើងនឹងកើតជាអ្វី ហើយទៅជាអ្វីទៀតហ្ន៎" ដូច្នេះក្ដី ឬក៏មានសេចក្ដីសង្ស័យក្នុងខ្លួន ចំពោះបច្ចុប្បន្នកាលក្នុងពេលឥឡូវនេះថា "តើខ្លួនយើងមានពិតមែនឬហ្ន៎ ឬមួយមិនមានទេ តើខ្លួនយើងជាអ្វីហ្ន៎ តើខ្លួនយើងមានសណ្ឋានដូចម្ដេចហ្ន៎ សត្វនេះមកពីណា ហើយនឹងទៅកាន់ទីណា" ដូច្នេះក្ដី ហេតុនេះមិនដែលសេសសល់ឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាដូច្នោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា បដិច្ចសមុប្បាទនេះផង ធម៌ទាំងឡាយដែលកើតឡើងអំពីបច្ច័យទាំងនេះផង អរិយសាវ័កបានឃើញច្បាស់តាមពិត ដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃហើយ។» (ចប់ សូត្រទី១០)

ආහාරවග්ගො දුතියො.

អាហារវគ្គ ទី២ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

ආහාරං ඵග්ගුනො චෙව, ද්වෙ ච සමණබ්‍රාහ්මණා;

කච්චානගොත්තො ධම්මකථිකං, අචෙලං තිම්බරුකෙන ච;

බාලපණ්ඩිතතො චෙව, දසමො පච්චයෙන චාති.

និយាយអំពីអាហារសូត្រ១ ផគ្គុណសូត្រ១ សមណព្រាហ្មណសូត្រ២ កច្ចានគោត្តសូត្រ១ ធម្មកថិកសូត្រ១ អចេលសូត្រ១ តិម្ពរុកសូត្រ១ ពាលបណ្ឌិតសូត្រ១ និងបច្ចយសូត្រជាគម្រប់១០។

3. දසබලවග්ගො

៣. ទសពលវគ្គ

1. දසබලසුත්තං

១. ទសពលសូត្រ

21. සාවත්ථියං [Pg.266] විහරති…පෙ… ‘‘දසබලසමන්නාගතො, භික්ඛවෙ, තථාගතො චතූහි ච වෙසාරජ්ජෙහි සමන්නාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති – ඉති රූපං ඉති රූපස්ස සමුදයො ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො, ඉති වෙදනා ඉති වෙදනාය සමුදයො ඉති වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො, ඉති සඤ්ඤා ඉති සඤ්ඤාය සමුදයො ඉති සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො, ඉති සඞ්ඛාරා ඉති සඞ්ඛාරානං සමුදයො ඉති සඞ්ඛාරානං අත්ථඞ්ගමො, ඉති විඤ්ඤාණං ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො. ඉති ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති. ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති. යදිදං අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. පඨමං.

២១. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត ប្រកបដោយកម្លាំង១០ប្រការ និងប្រកបដោយសេចក្ដីក្លាហាន៤ប្រការ រមែងប្ដេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរឧត្តម ញ៉ាំងសីហនាទឲ្យឮកញ្ជ្រៀវក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅថា រូបយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃរូបយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃរូបយ៉ាងនេះ វេទនាយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវេទនាយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវេទនាយ៉ាងនេះ សញ្ញាយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃสញ្ញាយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ សង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃសង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃសង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ វិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ។ កាលបើអាស្រ័យហេតុនេះ ផលនេះទើបមាន ព្រោះការកើតឡើងនៃហេតុនេះ ផលនេះទើបកើតឡើង។ កាលបើហេតុនេះមិនមាន ផលនេះក៏មិនមាន ព្រោះការរលត់ទៅនៃហេតុនេះ ផលនេះក៏រលត់ទៅ។ ពោលគឺ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ... សេចក្ដីកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនសេសសល់នៃអវិជ្ជា ទើបមានការរលត់នៃសង្ខារ ព្រោះការរលត់នៃសង្ខារ ទើបមានការរលត់នៃវិញ្ញាណ... សេចក្ដីរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។» (ចប់ សូត្រទី១)

2. දුතියදසබලසුත්තං

២. ទុតិយទសពលសូត្រ

22. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දසබලසමන්නාගතො, භික්ඛවෙ, තථාගතො චතූහි ච වෙසාරජ්ජෙහි සමන්නාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙත්ති – ‘ඉති රූපං ඉති රූපස්ස සමුදයො ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො, ඉති වෙදනා ඉති වෙදනාය සමුදයො ඉති වෙදනාය අත්ථඞ්ගමො, ඉති සඤ්ඤා ඉති සඤ්ඤාය සමුදයො ඉති සඤ්ඤාය අත්ථඞ්ගමො, ඉති සඞ්ඛාරා ඉති සඞ්ඛාරානං සමුදයො ඉති සඞ්ඛාරානං අත්ථඞ්ගමො, ඉති විඤ්ඤාණං ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො. ඉති ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති; ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති. යදිදං අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති’’’.

២២. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះតថាគត ប្រកបដោយកម្លាំង១០ប្រការ និងប្រកបដោយសេចក្ដីក្លាហាន៤ប្រការ រមែងប្ដេជ្ញានូវឋានៈដ៏ប្រសើរឧត្តម ញ៉ាំងសីហនាទឲ្យឮកញ្ជ្រៀវក្នុងបរិស័ទទាំងឡាយ ញ៉ាំងព្រហ្មចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅថា រូបយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃរូបយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃរូបយ៉ាងនេះ វេទនាយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវេទនាយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវេទនាយ៉ាងនេះ សញ្ញាយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃសញ្ញាយ៉ាងនេះ សង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃសង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃសង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ វិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការកើតឡើងនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ ការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណយ៉ាងនេះ។ កាលបើអាស្រ័យហេតុនេះ ផលនេះទើបមាន ព្រោះការកើតឡើងនៃហេតុនេះ ផលនេះទើបកើតឡើង កាលបើហេតុនេះមិនមាន ផលនេះក៏មិនមាន ព្រោះការរលត់ទៅនៃហេតុនេះ ផលនេះក៏រលត់ទៅ។ ពោលគឺ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ... សេចក្ដីកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនសេសសល់នៃអវិជ្ជា ទើបមានការរលត់នៃសង្ខារ ព្រោះការរលត់នៃសង្ខារ ទើបមានការរលត់នៃវិញ្ញាណ... សេចក្ដីរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘එවං ස්වාක්ඛාතො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මො උත්තානො විවටො පකාසිතො ඡින්නපිලොතිකො. එවං ස්වාක්ඛාතෙ ඛො, භික්ඛවෙ, මයා ධම්මෙ උත්තානෙ විවටෙ පකාසිතෙ ඡින්නපිලොතිකෙ අලමෙව සද්ධාපබ්බජිතෙන කුලපුත්තෙන වීරියං ආරභිතුං – ‘කාමං තචො ච න්හාරු ච අට්ඨි [Pg.267] ච අවසිස්සතු, සරීරෙ උපසුස්සතු මංසලොහිතං. යං තං පුරිසථාමෙන පුරිසවීරියෙන පුරිසපරක්කමෙන පත්තබ්බං, න තං අපාපුණිත්වා වීරියස්ස සණ්ඨානං භවිස්සතී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ដែលតថាគតសម្ដែងហើយយ៉ាងនេះ ជាធម៌រាក់ បើកចំហ ជាក់ច្បាស់ គ្មានសេចក្ដីសៅហ្មង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធម៌ដែលតថាគតសម្ដែងហើយយ៉ាងនេះ ជាធម៌រាក់ បើកចំហ ជាក់ច្បាស់ គ្មានសេចក្ដីសៅហ្មងហើយ កុលបុត្រអ្នកបួសដោយសទ្ធា គួរតែប្រារព្ធសេចក្ដីព្យាយាមថា "ស្បែក សរសៃ និងឆ្អឹង ចូលនៅសល់ចុះ សាច់និងឈាមក្នុងរាងកាយ ចូលស្ងួតទៅចុះ ផលណាដែលបុគ្គលគប្បីសម្រេចបាន ដោយកម្លាំងរបស់បុរស ដោយសេចក្ដីព្យាយាមរបស់បុរស ដោយការប្រឹងប្រែងរបស់បុរស បើមិនទាន់សម្រេចផលនោះទេ នឹងមិនឈប់សេចក្ដីព្យាយាមឡើយ"។»

‘‘දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, කුසීතො විහරති වොකිණ්ණො පාපකෙහි අකුසලෙහි ධම්මෙහි, මහන්තඤ්ච සදත්ථං පරිහාපෙති. ආරද්ධවීරියො ච ඛො, භික්ඛවෙ, සුඛං විහරති පවිවිත්තො පාපකෙහි අකුසලෙහි ධම්මෙහි, මහන්තඤ්ච සදත්ථං පරිපූරෙති. න, භික්ඛවෙ, හීනෙන අග්ගස්ස පත්ති හොති. අග්ගෙන ච ඛො, භික්ඛවෙ, අග්ගස්ස පත්ති හොති. මණ්ඩපෙය්‍යමිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං, සත්ථා සම්මුඛීභූතො. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, වීරියං ආරභථ අප්පත්තස්ස පත්තියා, අනධිගතස්ස අධිගමාය, අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය. ‘එවං නො අයං අම්හාකං පබ්බජ්ජා අවඤ්ඣා භවිස්සති සඵලා සඋද්‍රයා. යෙසඤ්ච මයං පරිභුඤ්ජාම චීවර-පිණ්ඩපාතසෙනාසන-ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං තෙසං තෙ කාරා අම්හෙසු මහප්ඵලා භවිස්සන්ති මහානිසංසා’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං. අත්තත්ථං වා හි, භික්ඛවෙ, සම්පස්සමානෙන අලමෙව අප්පමාදෙන සම්පාදෙතුං; පරත්ථං වා හි, භික්ඛවෙ, සම්පස්සමානෙන අලමෙව අප්පමාදෙන සම්පාදෙතුං; උභයත්ථං වා හි, භික්ඛවෙ, සම්පස්සමානෙන අලමෙව අප්පමාදෙන සම්පාදෙතු’’න්ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្ជិលច្រអូស តែងរស់នៅជាទុក្ខ ច្របូកច្របល់ដោយធម៌អកុសលដ៏លាមកទាំងឡាយ តែងធ្វើប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនដ៏ធំធេងឲ្យសាបសូន្យទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកបុគ្គលអ្នកប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម តែងរស់នៅជាសុខ ស្ងាត់ចាកធម៌អកុសលដ៏លាមកទាំងឡាយ តែងញ៉ាំងប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួនដ៏ធំធេងឲ្យពេញបរិបូណ៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មិនមែនសម្រេចបានដោយការព្យាយាមថោកទាបឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ តែងសម្រេចបានដោយការព្យាយាមដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ ដូចជាទឹកដោះថ្លាដែលគួរផឹក ព្រះសាស្តាក៏ទ្រង់គង់នៅចំពោះមុខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយប្រារព្ធសេចក្តីព្យាយាម ដើម្បីសម្រេចធម៌ដែលមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីដល់ធម៌ដែលមិនទាន់ដល់ ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ចុះ។ ដោយគិតថា «ការបួសរបស់យើងនេះ នឹងមិនសូន្យទទេ តែមានផល មានការចម្រើនយ៉ាងនេះឯង។ ពួកយើងប្រើប្រាស់នូវបច្ច័យទាំងឡាយ មានចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ច័យភេសជ្ជបរិក្ខារ របស់ជនទាំងឡាយណា ការធ្វើសក្ការៈទាំងឡាយនោះ របស់ជនទាំងឡាយនោះ នឹងមានផលច្រើន មានអានិសង្សច្រើនដល់ពួកយើង» ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សា (បដិបត្តិ) យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលក្រឡេកមើលឃើញនូវប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ក៏គួរតែញ៉ាំងសេចក្តីមិនប្រមាទឲ្យបរិបូណ៌ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលក្រឡេកមើលឃើញនូវប្រយោជន៍អ្នកដទៃ ក៏គួរតែញ៉ាំងសេចក្តីមិនប្រមាទឲ្យបរិបូណ៌ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលកាលក្រឡេកមើលឃើញនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរ ក៏គួរតែញ៉ាំងសេចក្តីមិនប្រមាទឲ្យបរិបូណ៌។» ទីពីរ។

3. උපනිසසුත්තං

៣. ឧបនិសសូត្រ

23. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ජානතො අහං, භික්ඛවෙ, පස්සතො ආසවානං ඛයං වදාමි, නො අජානතො නො අපස්සතො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො කිං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති? ඉති රූපං ඉති රූපස්ස සමුදයො ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො, ඉති වෙදනා…පෙ… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති’’.

២៣. ទ្រង់គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលនូវការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ របស់បុគ្គលអ្នកដឹង អ្នកឃើញ ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនរបស់បុគ្គលមិនដឹង មិនឃើញឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ របស់បុគ្គលអ្នកដឹងយ៉ាងណា អ្នកឃើញយ៉ាងណា ទើបមាន? គឺដឹងឃើញថា នេះជា រូប នេះជា ហេតុឲ្យកើតឡើងនៃរូប នេះជា ការរលត់ទៅនៃរូប, នេះជា វេទនា... នេះជា សញ្ញា... នេះជា សង្ខារទាំងឡាយ... នេះជា វិញ្ញាណ នេះជា ហេតុឲ្យកើតឡើងនៃវិញ្ញាណ នេះជា ការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ ការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ តែងមានយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘යම්පිස්ස තං, භික්ඛවෙ, ඛයස්මිං ඛයෙඤ්ඤාණං, තම්පි සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, ඛයෙඤාණස්ස උපනිසා? ‘විමුත්තී’තිස්ස වචනීයං. විමුත්තිම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, විමුත්තියා [Pg.268] උපනිසා? ‘විරාගො’තිස්ස වචනීයං. විරාගම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, විරාගස්ස උපනිසා? ‘නිබ්බිදා’තිස්ස වචනීයං. නිබ්බිදම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, නිබ්බිදාය උපනිසා? ‘යථාභූතඤාණදස්සන’න්තිස්ස වචනීයං. යථාභූතඤාණදස්සනම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, යථාභූතඤාණදස්සනස්ස උපනිසා? ‘සමාධී’තිස්ස වචනීයං. සමාධිම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ញាណក្នុងការដឹងនូវការអស់ទៅ (នៃអាសវៈ) ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅ (គឺអរហត្តផល) របស់ភិក្ខុនោះ ទោះបីជាញាណនោះ ក៏តថាគតពោលថា មានឧបនិស្ស័យ (មានហេតុជិត) មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃញាណក្នុងការដឹងនូវការអស់ទៅ? គប្បីឆ្លើយថា «វិមុត្តិ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា វិមុត្តិ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃវិមុត្តិ? គប្បីឆ្លើយថា «វិរាគៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា វិរាគៈ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃវិរាគៈ? គប្បីឆ្លើយថា «និព្វិទា»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា និព្វិទា ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃនិព្វិទា? គប្បីឆ្លើយថា «យថាភូតញាណទស្សនៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា យថាភូតញាណទស្សនៈ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃយថាភូតញាណទស្សនៈ? គប្បីឆ្លើយថា «សមាធិ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា សមាធិ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។»

‘‘කා ච, භික්ඛවෙ, සමාධිස්ස උපනිසා? ‘සුඛ’න්තිස්ස වචනීයං. සුඛම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, සුඛස්ස උපනිසා? ‘පස්සද්ධී’තිස්ස වචනීයං. පස්සද්ධිම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, පස්සද්ධියා උපනිසා? ‘පීතී’තිස්ස වචනීයං. පීතිම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, පීතියා උපනිසා? ‘පාමොජ්ජ’න්තිස්ස වචනීයං. පාමොජ්ජම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, පාමොජ්ජස්ස උපනිසා? ‘සද්ධා’තිස්ස වචනීයං. සද්ධම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃសមាធិ? គប្បីឆ្លើយថា «សុខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា សុខ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃសុខ? គប្បីឆ្លើយថា «បស្សទ្ធិ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បស្សទ្ធិ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃបស្សទ្ធិ? គប្បីឆ្លើយថា «បីតិ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បីតិ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃបីតិ? គប្បីឆ្លើយថា «បាមោជ្ជ»。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បាមោជ្ជ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃបាមោជ្ជ? គប្បីឆ្លើយថា «សទ្ធា»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា សទ្ធា ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។»

‘‘කා ච, භික්ඛවෙ, සද්ධාය උපනිසා? ‘දුක්ඛ’න්තිස්ස වචනීයං. දුක්ඛම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස උපනිසා? ‘ජාතී’තිස්ස වචනීයං. ජාතිම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, ජාතියා උපනිසා? ‘භවො’තිස්ස වචනීයං. භවම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, භවස්ස උපනිසා? ‘උපාදාන’න්තිස්ස වචනීයං. උපාදානම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං. කා ච, භික්ඛවෙ, උපාදානස්ස උපනිසා? ‘තණ්හා’තිස්ස වචනීයං. තණ්හම්පාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසං වදාමි, නො අනුපනිසං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃសទ្ធា? គប្បីឆ្លើយថា «ទុក្ខ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ទុក្ខ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃទុក្ខ? គប្បីឆ្លើយថា «ជាតិ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ជាតិ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃជាតិ? គប្បីឆ្លើយថា «ភព»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ភព ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃភព? គប្បីឆ្លើយថា «ឧបាទាន»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ឧបាទាន ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃឧបាទាន? គប្បីឆ្លើយថា «តណ្ហា»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា តណ្ហា ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។»

‘‘කා ච, භික්ඛවෙ, තණ්හාය උපනිසා? ‘වෙදනා’තිස්ස වචනීයං…පෙ… ‘ඵස්සො’තිස්ස වචනීයං… ‘සළායතන’න්තිස්ස වචනීයං… ‘නාමරූප’න්තිස්ස වචනීයං… ‘විඤ්ඤාණ’න්තිස්ස වචනීයං… ‘සඞ්ඛාරා’තිස්ස වචනීයං. සඞ්ඛාරෙපාහං, භික්ඛවෙ, සඋපනිසෙ වදාමි, නො අනුපනිසෙ. කා ච, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරානං උපනිසා? ‘අවිජ්ජා’තිස්ස වචනීයං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃតណ្ហា? គប្បីឆ្លើយថា «វេទនា»... គប្បីឆ្លើយថា «ផស្សៈ»... គប្បីឆ្លើយថា «សឡាយតនៈ»... គប្បីឆ្លើយថា «nāmarūpa»... គប្បីឆ្លើយថា «វិញ្ញាណ»... គប្បីឆ្លើយថា «សង្ខារទាំងឡាយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា សង្ខារទាំងឡាយ ក៏មានឧបនិស្ស័យ មិនមែនគ្មានឧបនិស្ស័យឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្វីជាឧបនិស្ស័យនៃសង្ខារទាំងឡាយ? គប្បីឆ្លើយថា «អវិជ្ជា»។»

‘‘ඉති [Pg.269] ඛො, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජූපනිසා සඞ්ඛාරා, සඞ්ඛාරූපනිසං විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණූපනිසං නාමරූපං, නාමරූපූපනිසං සළායතනං, සළායතනූපනිසො ඵස්සො, ඵස්සූපනිසා වෙදනා, වෙදනූපනිසා තණ්හා, තණ්හූපනිසං උපාදානං, උපාදානූපනිසො භවො, භවූපනිසා ජාති, ජාතූපනිසං දුක්ඛං, දුක්ඛූපනිසා සද්ධා, සද්ධූපනිසං පාමොජ්ජං, පාමොජ්ජූපනිසා පීති, පීතූපනිසා පස්සද්ධි, පස්සද්ධූපනිසං සුඛං, සුඛූපනිසො සමාධි, සමාධූපනිසං යථාභූතඤාණදස්සනං, යථාභූතඤාණදස්සනූපනිසා නිබ්බිදා, නිබ්බිදූපනිසො විරාගො, විරාගූපනිසා විමුත්ති, විමුත්තූපනිසං ඛයෙඤාණං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង សង្ខារទាំងឡាយ មានអវិជ្ជាជាឧបនិស្ស័យ, វិញ្ញាណ មានសង្ខារជាឧបនិស្ស័យ, នាមរូប មានវិញ្ញាណជាឧបនិស្ស័យ, សឡាយតនៈ មាននាមរូបជាឧបនិស្ស័យ, ផស្សៈ មានសឡាយតនៈជាឧបនិស្ស័យ, វេទនា មានផស្សៈជាឧបនិស្ស័យ, តណ្ហា មានវេទនាជាឧបនិស្ស័យ, ឧបាទាន មានតណ្ហាជាឧបនិស្ស័យ, ភព មានឧបាទានជាឧបនិស្ស័យ, ជាតិ មានភពជាឧបនិស្ស័យ, ទុក្ខ មានជាតិជាឧបនិស្ស័យ, សទ្ធា មានទុក្ខជាឧបនិស្ស័យ, បាមោជ្ជ មានសទ្ធាជាឧបនិស្ស័យ, បីតិ មានបាមោជ្ជជាឧបនិស្ស័យ, បស្សទ្ធិ មានបីតិជាឧបនិស្ស័យ, សុខ មានបស្សទ្ធិជាឧបនិស្ស័យ, សមាធិ មានសុខជាឧបនិស្ស័យ, យថាភូតញាណទស្សនៈ មានសមាធិជាឧបនិស្ស័យ, និព្វិទា មានយថាភូតញាណទស្សនៈជាឧបនិស្ស័យ, វិរាគៈ មាននិព្វិទាជាឧបនិស្ស័យ, វិមុត្តិ មានវិរាគៈជាឧបនិស្ស័យ, ញាណក្នុងការដឹងនូវការអស់ទៅ មានវិមុត្តិជាឧបនិស្ស័យ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උපරිපබ්බතෙ ථුල්ලඵුසිතකෙ දෙවෙ වස්සන්තෙ තං උදකං යථානින්නං පවත්තමානං පබ්බතකන්දරපදරසාඛා පරිපූරෙති. පබ්බතකන්දරපදරසාඛාපරිපූරා කුසොබ්භෙ පරිපූරෙන්ති. කුසොබ්භා පරිපූරා මහාසොබ්භෙ පරිපූරෙන්ති. මහාසොබ්භා පරිපූරා කුන්නදියො පරිපූරෙන්ති. කුන්නදියො පරිපූරා මහානදියො පරිපූරෙන්ති. මහානදියො පරිපූරා මහාසමුද්දං පරිපූරෙන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាកាលដែលភ្លៀងបង្អុរចុះមកមានតំណក់ធំៗនៅលើកំពូលភ្នំ ទឹកនោះកាលដែលហូរទៅតាមទីទំនាប តែងធ្វើឲ្យចន្លោះភ្នំ ជ្រលងភ្នំ និងស្ទឹងតូចៗឲ្យពេញបរិបូណ៌។ ចន្លោះភ្នំ ជ្រលងភ្នំ និងស្ទឹងតូចៗ កាលបើពេញបរិបូណ៌ហើយ តែងធ្វើឲ្យត្រពាំងទាំងឡាយឲ្យពេញបរិបូណ៌។ ត្រពាំងទាំងឡាយ កាលបើពេញបរិបូណ៌ហើយ តែងធ្វើឲ្យបឹងធំៗឲ្យពេញបរិបូណ៌។ បឹងធំៗ កាលបើពេញបរិបូណ៌ហើយ តែងធ្វើឲ្យស្ទឹងតូចៗឲ្យពេញបរិបូណ៌។ ស្ទឹងតូចៗ កាលបើពេញបរិបូណ៌ហើយ តែងធ្វើឲ្យទន្លេធំៗឲ្យពេញបរិបូណ៌។ ទន្លេធំៗ កាលបើពេញបរិបូណ៌ហើយ តែងធ្វើឲ្យមហាសមុទ្រឲ្យពេញបរិបូណ៌ យ៉ាងណាមិញ។»

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජූපනිසා සඞ්ඛාරා, සඞ්ඛාරූපනිසං විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණූපනිසං නාමරූපං, නාමරූපූපනිසං සළායතනං, සළායතනූපනිසො ඵස්සො, ඵස්සූපනිසා වෙදනා, වෙදනූපනිසා තණ්හා, තණ්හූපනිසං උපාදානං, උපාදානූපනිසො භවො, භවූපනිසා ජාති, ජාතූපනිසං දුක්ඛං, දුක්ඛූපනිසා සද්ධා, සද්ධූපනිසං පාමොජ්ජං, පාමොජ්ජූපනිසා පීති, පීතූපනිසා පස්සද්ධි, පස්සද්ධූපනිසං සුඛං, සුඛූපනිසො සමාධි, සමාධූපනිසං යථාභූතඤාණදස්සනං, යථාභූතඤාණදස්සනූපනිසා නිබ්බිදා, නිබ්බිදූපනිසො විරාගො, විරාගූපනිසා විමුත්ති, විමුත්තූපනිසං ඛයෙඤාණ’’න්ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះឯង សង្ខារទាំងឡាយ មានអវិជ្ជាជាឧបនិស្ស័យ, វិញ្ញាណ មានសង្ខារជាឧបនិស្ស័យ, នាមរូប មានវិញ្ញាណជាឧបនិស្ស័យ, សឡាយតនៈ មាននាមរូបជាឧបនិស្ស័យ, ផស្សៈ មានសឡាយតនៈជាឧបនិស្ស័យ, វេទនា មានផស្សៈជាឧបនិស្ស័យ, តណ្ហា មានវេទនាជាឧបនិស្ស័យ, ឧបាទាន មានតណ្ហាជាឧបនិស្ស័យ, ភព មានឧបាទានជាឧបនិស្ស័យ, ជាតិ មានភពជាឧបនិស្ស័យ, ទុក្ខ មានជាតិជាឧបនិស្ស័យ, សទ្ធា មានទុក្ខជាឧបនិស្ស័យ, បាមោជ្ជ មានសទ្ធាជាឧបនិស្ស័យ, បីតិ មានបាមោជ្ជជាឧបនិស្ស័យ, បស្សទ្ធិ មានបីតិជាឧបនិស្ស័យ, សុខ មានបស្សទ្ធិជាឧបនិស្ស័យ, សមាធិ មានសុខជាឧបនិស្ស័យ, យថាភូតញាណទស្សនៈ មានសមាធិជាឧបនិស្ស័យ, និព្វិទា មានយថាភូតញាណទស្សនៈជាឧបនិស្ស័យ, វិរាគៈ មាននិព្វិទាជាឧបនិស្ស័យ, វិមុត្តិ មានវិរាគៈជាឧបនិស្ស័យ, ញាណក្នុងការដឹងនូវការអស់ទៅ មានវិមុត្តិជាឧបនិស្ស័យ។» ទីបី។

4. අඤ්ඤතිත්ථියසුත්තං

៤. អញ្ញតិត្ថិយសូត្រ

24. රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස එතදහොසි – ‘‘අතිප්පගො ඛො තාව රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිතුං. යංනූනාහං යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති.

២៤. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃវេឡុវ័ន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះដើម្បីបិណ្ឌបាត។ ទើបព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ការដើរទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ នាពេលនេះ នៅព្រលឹមពេកណាស់ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ចូលទៅកាន់អារាមនៃពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិត្ថិយសិនចុះ»។

අථ [Pg.270] ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙහි අඤ්ඤතිත්ථියෙහි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එතදවොචුං –

គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏ចូលទៅកាន់អារាមនៃពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិត្ថិយ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ជាមួយនឹងពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិត្ថិយទាំងនោះ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ ពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិត្ថិយទាំងនោះ បានពោលពាក្យនេះ នឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ដែលគង់ក្នុងទីសមគួរនោះថា៖

‘‘සන්තාවුසො, සාරිපුත්ත, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්ති පනාවුසො සාරිපුත්ත, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා පරංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්තාවුසො සාරිපුත්ත, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්ති පනාවුසො සාරිපුත්ත, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. ඉධ, පනාවුසො සාරිපුත්ත, සමණො ගොතමො කිංවාදී කිමක්ඛායී? කථං බ්‍යාකරමානා ච මයං වුත්තවාදිනො චෙව සමණස්ස ගොතමස්ස අස්සාම, න ච සමණං ගොතමං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යාම, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යාම, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුපාතො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති?

«ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនឯងធ្វើឡើង។ ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលអ្នកដទៃធ្វើឲ្យ។ ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនឯងផង អ្នកដទៃផងធ្វើឡើង។ ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលកើតឡើងឯងៗ មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ សារីបុត្ត ក្នុងរឿងនេះ តើព្រះសមណគោតម មានវាទៈយ៉ាងណា មានការសម្តែងយ៉ាងណា? ពួកយើងកាលបើឆ្លើយតបយ៉ាងណា ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកពោលតាមពាក្យរបស់ព្រះសមណគោតមផង មិនឈ្មោះថាពោលបង្កាច់ព្រះសមណគោតមដោយពាក្យមិនពិតផង ឈ្មោះថាដោះស្រាយនូវធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ផង ហើយពាក្យតបតណាមួយដែលប្រកបដោយធម៌ មិនដល់នូវការតិះដៀលផង?»

‘‘පටිච්චසමුප්පන්නං ඛො, ආවුසො, දුක්ඛං වුත්තං භගවතා. කිං පටිච්ච? ඵස්සං පටිච්ච. ඉති වදං වුත්තවාදී චෙව භගවතො අස්ස, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍ය, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍ය, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුපාතො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍ය.

«ម្នាលអាវុសោ ទុក្ខ គឺព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងថា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យហេតុ (បដិច្ចសមុប្បន្នធម៌)។ អាស្រ័យហេតុអ្វី? គឺអាស្រ័យផស្សៈ។ បុគ្គលកាលបើពោលយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកពោលតាមពាក្យរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគផង មិនឈ្មោះថាពោលបង្កាច់ព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយពាក្យមិនពិតផង ឈ្មោះថាដោះស្រាយនូវធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ផង ហើយពាក្យតបតណាមួយដែលប្រកបដោយធម៌ មិនដល់នូវការតិះដៀលឡើយ។»

‘‘තත්‍රාවුසො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා. යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා පරංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා. යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා. යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා.

ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងលទ្ធិទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនធ្វើឡើង ទុក្ខនោះក៏ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលអ្នកដទៃធ្វើឲ្យ ទុក្ខនោះក៏ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនឯងផង អ្នកដទៃផងធ្វើឲ្យ ទុក្ខនោះក៏ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងឯងៗ (ឥតហេតុ) ទុក្ខនោះក៏ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ។

‘‘තත්‍රාවුසො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා පරංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. යෙපි තෙ [Pg.271] සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති.

ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងលទ្ធិទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនធ្វើឡើង សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះនឹងទទួលដឹងនូវទុក្ខនោះដោយវៀរចាកផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលអ្នកដទៃធ្វើឲ្យ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះនឹងទទួលដឹងនូវទុក្ខនោះដោយវៀរចាកផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនឯងផង អ្នកដទៃផងធ្វើឲ្យ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះនឹងទទួលដឹងនូវទុក្ខនោះដោយវៀរចាកផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងឯងៗ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះនឹងទទួលដឹងនូវទុក្ខនោះដោយវៀរចាកផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ។

අස්සොසි ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස තෙහි අඤ්ඤතිත්ථියෙහි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාපං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො යාවතකො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස තෙහි අඤ්ඤතිත්ථියෙහි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං අහොසි කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි.

ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានឮការសន្ទនានេះរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាមួយនឹងបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ និមន្តទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលនូវពាក្យសន្ទនាទាំងអស់ ដែលព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានសន្ទនាជាមួយនឹងបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះ ថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ជ្រាប។

‘‘සාධු සාධු, ආනන්ද, යථා තං සාරිපුත්තො සම්මා බ්‍යාකරමානො බ්‍යාකරෙය්‍ය. පටිච්චසමුප්පන්නං ඛො, ආනන්ද, දුක්ඛං වුත්තං මයා. කිං පටිච්ච? ඵස්සං පටිච්ච. ඉති වදං වුත්තවාදී චෙව මෙ අස්ස, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍ය, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍ය, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුපාතො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍ය.

«ពិរោះណាស់ៗ អានន្ទ! កាលបើព្រះសារីបុត្តដោះស្រាយយ៉ាងត្រឹមត្រូវ គប្បីដោះស្រាយយ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលអានន្ទ ទុក្ខតថាគតបានពោលហើយថា ជាធម្មជាតិកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យហេតុ (បដិច្ចសមុប្បន្នធម៌)។ អាស្រ័យហេតុអ្វី? គឺអាស្រ័យផស្សៈ។ បុគ្គលកាលពោលយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាពោលតាមពាក្យដែលតថាគតពោលហើយផង មិនឈ្មោះថាបង្កាច់តថាគតដោយពាក្យមិនពិតផង ឈ្មោះថាដោះស្រាយធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង ទាំងពាក្យតបតណាមួយដែលប្រកបដោយធម៌ ក៏មិនដល់នូវការតិះដៀលឡើយ»។

‘‘තත්‍රානන්ද, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා. යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលទ្ធិទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនធ្វើឡើង ទុក្ខនោះក៏ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា...។ល។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា...។ល។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងឯងៗ ទុក្ខនោះក៏ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ»។

‘‘තත්‍රානන්ද, යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងលទ្ធិទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនធ្វើឡើង សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះនឹងទទួលដឹងនូវទុក្ខនោះដោយវៀរចាកផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា...។ល។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា...។ល។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងឯងៗ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះនឹងទទួលដឹងនូវទុក្ខនោះដោយវៀរចាកផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ»។

‘‘එකමිදාහං, ආනන්ද, සමයං ඉධෙව රාජගහෙ විහරාමි වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛ්වාහං, ආනන්ද, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසිං. තස්ස මය්හං, ආනන්ද, එතදහොසි – ‘අතිප්පගො [Pg.272] ඛො තාව රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිතුං. යංනූනාහං යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’’න්ති.

«ម្នាលអានន្ទ សម័យមួយ តថាគតនៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ គ្រានោះ តថាគតស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះដើម្បីបិណ្ឌបាត។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីត្រិះរិះនេះបានកើតឡើងដល់តថាគតថា «ការដែលតថាគតនឹងដើរទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ នាពេលនេះ នៅព្រលឹមពេកណាស់ បើដូច្នោះ គួរតែតថាគតចូលទៅកាន់អារាមនៃបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងឡាយ»។

‘‘අථ ඛ්වාහං, ආනන්ද, යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා තෙහි අඤ්ඤතිත්ථියෙහි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං සම්මොදිං. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො මං, ආනන්ද, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එතදවොචුං –

«ម្នាលអានន្ទ គ្រានោះ តថាគតក៏ចូលទៅកាន់អារាមនៃបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងឡាយ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយនឹងបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលអានន្ទ កាលតថាគតអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះ បានពោលពាក្យនេះនឹងតថាគតថា៖

‘සන්තාවුසො ගොතම, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්ති පනාවුසො ගොතම, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා පරංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්තාවුසො ගොතම, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්ති පනාවුසො ගොතම, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. ඉධ නො ආයස්මා ගොතමො කිංවාදී කිමක්ඛායී? කථං බ්‍යාකරමානා ච මයං වුත්තවාදිනො චෙව ආයස්මතො ගොතමස්ස අස්සාම, න ච ආයස්මන්තං ගොතමං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යාම, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යාම, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුපාතො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’’ති?

«“បពិត្រព្រះគោតមដ៏មានអាយុ មានសមណព្រាហ្មណ៍ជាកម្មវាទីមួយពួក តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនធ្វើឡើង។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏មានអាយុ មានសមណព្រាហ្មណ៍ជាកម្មវាទីមួយពួក តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលអ្នកដទៃធ្វើឲ្យ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏មានអាយុ មានសមណព្រាហ្មណ៍ជាកម្មវាទីមួយពួក តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនឯងផង អ្នកដទៃផងធ្វើឲ្យ។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏មានអាយុ មានសមណព្រាហ្មណ៍ជាកម្មវាទីមួយពួក តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងឯងៗ។ ក្នុងលទ្ធិទាំងនេះ តើព្រះគោតមដ៏មានអាយុ មានវាទៈដូចម្តេច មានសេចក្តីពន្យល់ដូចម្តេច? យើងខ្ញុំទាំងឡាយកាលឆ្លើយតបយ៉ាងណា ទើបឈ្មោះថាពោលតាមពាក្យដែលព្រះគោតមដ៏មានអាយុពោលហើយផង មិនឈ្មោះថាបង្កាច់ព្រះគោតមដ៏មានអាយុដោយពាក្យមិនពិតផង ឈ្មោះថាដោះស្រាយធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង ទាំងពាក្យតបតណាមួយដែលប្រកបដោយធម៌ ក៏មិនដល់នូវការតិះដៀលឡើយ?”»

‘‘එවං වුත්තාහං, ආනන්ද, තෙ අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ එතදවොචං – ‘පටිච්චසමුප්පන්නං ඛො, ආවුසො, දුක්ඛං වුත්තං මයා. කිං පටිච්ච? ඵස්සං පටිච්ච. ඉති වදං වුත්තවාදී චෙව මෙ අස්ස, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍ය, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍ය, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුපාතො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’’ති.

«ម្នាលអានន្ទ កាលបើពួកបរិព្វាជកពោលយ៉ាងនេះហើយ តថាគតក៏បានពោលពាក្យនេះនឹងបរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះថា “ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ទុក្ខតថាគតបានពោលហើយថា ជាធម្មជាតិកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យហេតុ (បដិច្ចសមុប្បន្នធម៌)។ អាស្រ័យហេតុអ្វី? គឺអាស្រ័យផស្សៈ។ បុគ្គលកាលពោលយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាពោលតាមពាក្យដែលតថាគតពោលហើយផង មិនឈ្មោះថាបង្កាច់តថាគតដោយពាក្យមិនពិតផង ឈ្មោះថាដោះស្រាយធម៌សមគួរដល់ធម៌ផង ទាំងពាក្យតបតណាមួយដែលប្រកបដោយធម៌ ក៏មិនដល់នូវការតិះដៀលឡើយ”»។

‘‘තත්‍රාවුසො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා. යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងលទ្ធិទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនធ្វើឡើង ទុក្ខនោះក៏ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា...។ល។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា...។ល។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងឯងៗ ទុក្ខនោះក៏ព្រោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ»។

‘‘තත්‍රාවුසො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති. ‘‘අච්ඡරියං භන්තෙ, අබ්භුතං භන්තෙ[Pg.273]! යත්‍ර හි නාම එකෙන පදෙන සබ්බො අත්ථො වුත්තො භවිස්සති. සියා නු ඛො, භන්තෙ, එසෙවත්ථො විත්ථාරෙන වුච්චමානො ගම්භීරො චෙව අස්ස ගම්භීරාවභාසො චා’’ති?

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ក្នុងលទ្ធិទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលខ្លួនធ្វើឡើង សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះនឹងទទួលដឹងនូវទុក្ខនោះដោយវៀរចាកផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា...។ល។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា...។ល។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាដែលជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តនូវទុក្ខថាជាទុក្ខដែលមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងឯងៗ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះនឹងទទួលដឹងនូវទុក្ខនោះដោយវៀរចាកផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់! ព្រោះថា សេចក្តីទាំងអស់ ព្រះអង្គទ្រង់សំដែងហើយដោយបទតែមួយម៉ាត់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះបើព្រះអង្គទ្រង់សំដែងសេចក្តីនេះឲ្យពិស្តារ តើនឹងមានសេចក្តីជ្រាលជ្រៅផង ទាំងមានសេចក្តីលេចឡើងជាទីជ្រាលជ្រៅផងដែរឬទេ?»

‘‘තෙන හානන්ද, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිභාතූ’’ති. ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘ජරාමරණං, ආවුසො ආනන්ද, කිංනිදානං කිංසමුදයං කිංජාතිකං කිංපභව’න්ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘ජරාමරණං ඛො, ආවුසො, ජාතිනිදානං ජාතිසමුදයං ජාතිජාතිකං ජාතිපභව’න්ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං.

«ម្នាលអានន្ទ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកសំដែងនូវសេចក្តីនោះឲ្យជាក់ច្បាស់ក្នុងទីនេះចុះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ចុះជរានិងមរណៈ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាទីកើត មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព?” បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីឆ្លើយយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ជរានិងមរណៈ មានជាតិជាហេតុ មានជាតិជាទីកើត មានជាតិជាកំណើត មានជាតិជាប្រភព”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីឆ្លើយយ៉ាងនេះឯង។

‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘ජාති පනාවුසො ආනන්ද, කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා’ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘ජාති ඛො, ආවුසො, භවනිදානා භවසමුදයා භවජාතිකා භවප්පභවා’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං.

ប្រសិនបើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ចុះជាតិ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាទីកើត មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព?” បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីឆ្លើយយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ជាតិ មានភពជាហេតុ មានភពជាទីកើត មានភពជាកំណើត មានភពជាប្រភព”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីឆ្លើយយ៉ាងនេះឯង។

‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘භවො පනාවුසො ආනන්ද, කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො’ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘භවො ඛො, ආවුසො, උපාදානනිදානො උපාදානසමුදයො උපාදානජාතිකො උපාදානප්පභවො’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං.

ប្រសិនបើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ចុះភព មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាទីកើត មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព?” បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីឆ្លើយយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ភព មានឧបាទានជាហេតុ មានឧបាទានជាទីកើត មានឧបាទានជាកំណើត មានឧបាទានជាប្រភព”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីឆ្លើយយ៉ាងនេះឯង។

‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – උපාදානං පනාවුසො…පෙ… තණ්හා පනාවුසො…පෙ… වෙදනා පනාවුසො…පෙ… සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘ඵස්සො පනාවුසො ආනන්ද, කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො’ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘ඵස්සො ඛො, ආවුසො, සළායතනනිදානො සළායතනසමුදයො සළායතනජාතිකො සළායතනප්පභවො’ති. ‘ඡන්නංත්වෙව, ආවුසො, ඵස්සායතනානං අසෙසවිරාගනිරොධා ඵස්සනිරොධො; ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො; වෙදනානිරොධා තණ්හානිරොධො; තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති. චතුත්ථං.

ប្រសិនបើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ចុះឧបាទាន...។ល។ តណ្ហា...។ល។ វេទនា...។ល។ ប្រសិនបើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ចុះផស្សៈ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាទីកើត មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព?” បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីឆ្លើយយ៉ាងនេះថា “ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ផស្សៈ មានសឡាយតនៈជាហេតុ មានសឡាយតនៈជាទីកើត មានសឡាយតនៈជាកំណើត មានសឡាយតនៈជាប្រភព”។ “ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនសេសសល់នៃផស្សាយតនៈទាំង ៦ ផស្សៈក៏រលត់ ព្រោះផស្សៈរលត់ វេទនាក៏រលត់ ព្រោះវេទនារលត់ តណ្ហាក៏រលត់ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់ ព្រោះឧបាទានរលត់ ភពក៏រលត់ ព្រោះភពរលត់ ជាតិក៏រលត់ ព្រោះជាតិរលត់ ជរានិងមរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ ក៏រលត់ទៅ។ ការរលត់ទៅនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីឆ្លើយយ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទី៤។

5. භූමිජසුත්තං

៥. ភូមិជសូត្រ

25. සාවත්ථියං [Pg.274] විහරති. අථ ඛො ආයස්මා භූමිජො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා භූමිජො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

២៥. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះភូមិជដ៏មានអាយុ ចេញអំពីទីសម្ងំក្នុងវេលាល្ងាច ក៏ចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយនឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះភូមិជដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា៖

‘‘සන්තාවුසො සාරිපුත්ත, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්ති පනාවුසො සාරිපුත්ත, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා පරංකතං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්තාවුසො සාරිපුත්ත, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්ති පනාවුසො සාරිපුත්ත, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. ඉධ නො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භගවා කිංවාදී කිමක්ඛායී, කථං බ්‍යාකරමානා ච මයං වුත්තවාදිනො චෙව භගවතො අස්සාම, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍යාම, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යාම, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුපාතො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති?

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា ខ្លួនឯងធ្វើឡើង។ ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា អ្នកដទៃធ្វើឲ្យ។ ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា ខ្លួនឯងធ្វើផង អ្នកដទៃធ្វើឲ្យផង។ ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើឲ្យទេ គឺកើតឡើងឯងៗ (គ្មានហេតុ)។ ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ក្នុងរឿងនេះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគរបស់យើង មានវាទៈដូចម្តេច មានសេចក្តីពន្យល់ដូចម្តេច តើយើងទាំងឡាយ កាលបើព្យាករយ៉ាងណា ទើបឈ្មោះថា និយាយតាមពាក្យដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហើយផង មិនឈ្មោះថា ពោលបង្កាច់ព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយពាក្យមិនពិតផង ព្យាករធម៌ត្រូវតាមធម៌ផង ហើយពាក្យនិយាយតបតគ្នាណាមួយ ដែលប្រកបដោយធម៌ មិនដល់នូវការតិះដៀលផង?»

‘‘පටිච්චසමුප්පන්නං ඛො, ආවුසො, සුඛදුක්ඛං වුත්තං භගවතා. කිං පටිච්ච? ඵස්සං පටිච්ච. ඉති වදං වුත්තවාදී චෙව භගවතො අස්ස, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍ය, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍ය, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුපාතො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍ය.

«ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា សុខទុក្ខ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យហេតុបច្ច័យ។ អាស្រ័យហេតុអ្វី? គឺអាស្រ័យផស្សៈ។ បុគ្គលកាលពោលយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថា និយាយតាមពាក្យដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហើយផង មិនឈ្មោះថា ពោលបង្កាច់ព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយពាក្យមិនពិតផង ព្យាករធម៌ត្រូវតាមធម៌ផង ហើយពាក្យនិយាយតបតគ្នាណាមួយ ដែលប្រកបដោយធម៌ មិនដល់នូវការតិះដៀលផង។

‘‘තත්‍රාවුසො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තදපි ඵස්සපච්චයා. යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තදපි ඵස්සපච්චයා.

«ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា ខ្លួនឯងធ្វើឡើង សូម្បីតែសុខទុក្ខនោះ ក៏ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យដែរ។ សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើឲ្យទេ គឺកើតឡើងឯងៗ សូម្បីតែសុខទុក្ខនោះ ក៏ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យដែរ។

‘‘තත්‍රාවුසො, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. යෙපි තෙ…පෙ. … යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති.

«ម្នាលអាវុសោ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា ខ្លួនឯងធ្វើឡើង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងទទួលដឹងសុខទុក្ខ ក្រៅពីផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ។ សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើឲ្យទេ គឺកើតឡើងឯងៗ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងទទួលដឹងសុខទុក្ខ ក្រៅពីផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ»។

අස්සොසි [Pg.275] ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ආයස්මතා භූමිජෙන සද්ධිං ඉමං කථාසල්ලාපං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො යාවතකො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ආයස්මතා භූමිජෙන සද්ධිං අහොසි කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි.

ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានឮការសន្ទនានេះ រវាងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាមួយនឹងព្រះភូមិជៈដ៏មានអាយុ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីសន្ទនាទាំងអស់ រវាងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាមួយនឹងព្រះភូមិជៈដ៏មានអាយុ ថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

‘‘සාධු සාධු, ආනන්ද, යථා තං සාරිපුත්තො සම්මා බ්‍යාකරමානො බ්‍යාකරෙය්‍ය. පටිච්චසමුප්පන්නං ඛො, ආනන්ද, සුඛදුක්ඛං වුත්තං මයා. කිං පටිච්ච? ඵස්සං පටිච්ච. ඉති වදං වුත්තවාදී චෙව මෙ අස්ස, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍ය, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍ය, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුපාතො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍ය.

«សាធុ សាធុ អានន្ទ កាលបើបុគ្គលព្យាករឲ្យបានត្រឹមត្រូវ គប្បីព្យាករដូចជាសារីបុត្តព្យាករនោះឯង។ ម្នាលអានន្ទ តថាគតពោលថា សុខទុក្ខ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យហេតុបច្ច័យ។ អាស្រ័យហេតុអ្វី? គឺអាស្រ័យផស្សៈ។ បុគ្គលកាលពោលយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថា និយាយតាមពាក្យដែលតថាគតពោលហើយផង មិនឈ្មោះថា ពោលបង្កាច់តថាគតដោយពាក្យមិនពិតផង ព្យាករធម៌ត្រូវតាមធម៌ផង ហើយពាក្យនិយាយតបតគ្នាណាមួយ ដែលប្រកបដោយធម៌ មិនដល់នូវការតិះដៀលផង។

‘‘තත්‍රානන්ද, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා. යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា ខ្លួនឯងធ្វើឡើង សូម្បីតែសុខទុក្ខនោះ ក៏ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យដែរ។ សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើឲ្យទេ គឺកើតឡើងឯងៗ សូម្បីតែសុខទុក្ខនោះ ក៏ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យដែរ។

‘‘තත්‍රානන්ද, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා කම්මවාදා සයංකතං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණාකම්මවාදා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

«ម្នាលអានន្ទ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា ខ្លួនឯងធ្វើឡើង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងទទួលដឹងសុខទុក្ខ ក្រៅពីផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ។ សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ជាកម្មវាទី តែងបញ្ញត្តសុខទុក្ខថា មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើឲ្យទេ គឺកើតឡើងឯងៗ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងទទួលដឹងសុខទុក្ខ ក្រៅពីផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ។

‘‘කායෙ වා හානන්ද, සති කායසඤ්චෙතනාහෙතු උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. වාචාය වා හානන්ද, සති වචීසඤ්චෙතනාහෙතු උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. මනෙ වා හානන්ද, සති මනොසඤ්චෙතනාහෙතු උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං අවිජ්ජාපච්චයා ච.

«ម្នាលអានន្ទ កាលបើកាយមាន កាយសញ្ចេតនាជាហេតុ នាំឲ្យសុខទុក្ខកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ម្នាលអានន្ទ កាលបើវាចាមាន វចីសញ្ចេតនាជាហេតុ នាំឲ្យសុខទុក្ខកើតឡើងក្នុងខ្លួន。 ម្នាលអានន្ទ កាលបើចិត្តមាន មនោសញ្ចេតនាជាហេតុ នាំឲ្យសុខទុក្ខកើតឡើងក្នុងខ្លួន ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យផង។

‘‘සාමං වා තං, ආනන්ද, කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. පරෙ වා තං, ආනන්ද, කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොන්ති, යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. සම්පජානො වා තං, ආනන්ද, කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. අසම්පජානො [Pg.276] වා තං, ආනන්ද, කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං.

«ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលតែងតាក់តែងកាយសង្ខារនោះដោយខ្លួនឯង ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ម្នាលអានន្ទ ឬថាអ្នកដទៃតែងតាក់តែងកាយសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ម្នាលអានន្ទ ឬថាបុគ្គលដឹងខ្លួន តែងតាក់តែងកាយសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ម្នាលអានន្ទ ឬថាបុគ្គលមិនដឹងខ្លួន តែងតាក់តែងកាយសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។

‘‘සාමං වා තං, ආනන්ද, වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. පරෙ වා තං, ආනන්ද, වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොන්ති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. සම්පජානො වා තං, ආනන්ද…පෙ… අසම්පජානො වා තං, ආනන්ද, වචීසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං.

«ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលតែងតាក់តែងវចីសង្ខារនោះដោយខ្លួនឯង ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ម្នាលអានន្ទ ឬថាអ្នកដទៃតែងតាក់តែងវចីសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ម្នាលអានន្ទ ឬថាបុគ្គលដឹងខ្លួន... បេ... ឬថាបុគ្គលមិនដឹងខ្លួន តែងតាក់តែងវចីសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។

‘‘සාමං වා තං, ආනන්ද, මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. පරෙ වා තං, ආනන්ද, මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොන්ති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. සම්පජානො වා තං, ආනන්ද…පෙ… අසම්පජානො වා තං, ආනන්ද, මනොසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං.

«ម្នាលអានន្ទ បុគ្គលតែងតាក់តែងមនោសង្ខារនោះដោយខ្លួនឯង ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ម្នាលអានន្ទ ឬថាអ្នកដទៃតែងតាក់តែងមនោសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ម្នាលអានន្ទ ឬថាបុគ្គលដឹងខ្លួន... បេ... ឬថាបុគ្គលមិនដឹងខ្លួន តែងតាក់តែងមនោសង្ខារនោះ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។

‘‘ඉමෙසු, ආනන්ද, ධම්මෙසු අවිජ්ජා අනුපතිතා. අවිජ්ජාය ත්වෙව, ආනන්ද, අසෙසවිරාගනිරොධා සො කායො න හොති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. සා වාචා න හොති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. සො මනො න හොති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං. ඛෙත්තං තං න හොති…පෙ… වත්ථු තං න හොති…පෙ… ආයතනං තං න හොති…පෙ… අධිකරණං තං න හොති යංපච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛ’’න්ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលអានន្ទ អវិជ្ជាតែងធ្លាក់ចុះទៅក្នុងធម៌ទាំងឡាយនេះ។ ម្នាលអានន្ទ លុះតែអវិជ្ជាវិនាសរលត់ទៅមិនមានសេសសល់ កាយនោះក៏មិនមាន ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ វាចានោះក៏មិនមាន ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ចិត្តនោះក៏មិនមាន ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន។ ស្រែ (ជាទីដុះដាលនៃសុខទុក្ខ) នោះក៏មិនមាន... បេ... ទីតាំងនោះក៏មិនមាន... បេ... អាយតនៈនោះក៏មិនមាន... បេ... ហេតុនោះក៏មិនមាន ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យសុខទុក្ខនោះកើតឡើងក្នុងខ្លួន»។ ទី៥។

6. උපවාණසුත්තං

៦. «ឧបវាណសូត្រ»

26. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො ආයස්මා උපවාණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා උපවාණො භගවන්තං එතදවොච –

២៦. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះឧបវាណៈដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះឧបវាណៈដ៏មានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘සන්ති, භන්තෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්ති පන, භන්තෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පරංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්ති පන, භන්තෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. සන්ති පන, භන්තෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති. ඉධ නො, භන්තෙ, භගවා කිංවාදී කිමක්ඛායී කථං බ්‍යාකරමානා ච මයං වුත්තවාදිනො චෙව භගවතො අස්සාම, න ච භගවන්තං අභූතෙන [Pg.277] අබ්භාචික්ඛෙය්‍යාම, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍යාම, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුපාතො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ តែងបញ្ញត្តទុក្ខថា ខ្លួនឯងធ្វើឡើង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ តែងបញ្ញត្តទុក្ខថា អ្នកដទៃធ្វើឲ្យ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ តែងបញ្ញត្តទុក្ខថា ខ្លួនឯងធ្វើផង អ្នកដទៃធ្វើឲ្យផង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មានសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ តែងបញ្ញត្តទុក្ខថា មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើឲ្យទេ គឺកើតឡើងឯងៗ (គ្មានហេតុ)។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងរឿងនេះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានវាទៈដូចម្តេច មានសេចក្តីពន្យល់ដូចម្តេច តើយើងទាំងឡាយ កាលបើព្យាករយ៉ាងណា ទើបឈ្មោះថា និយាយតាមពាក្យដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហើយផង មិនឈ្មោះថា ពោលបង្កាច់ព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយពាក្យមិនពិតផង ព្យាករធម៌ត្រូវតាមធម៌ផង ហើយពាក្យនិយាយតបតគ្នាណាមួយ ដែលប្រកបដោយធម៌ មិនដល់នូវការតិះដៀលផង?»

‘‘පටිච්චසමුප්පන්නං ඛො, උපවාණ, දුක්ඛං වුත්තං මයා. කිං පටිච්ච? ඵස්සං පටිච්ච. ඉති වදං වුත්තවාදී චෙව මෙ අස්ස, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛෙය්‍ය, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරෙය්‍ය, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුපාතො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡෙය්‍ය.

«ម្នាលឧបវាណៈ តថាគតពោលថា ទុក្ខ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យហេតុបច្ច័យ។ អាស្រ័យហេតុអ្វី? គឺអាស្រ័យផស្សៈ។ បុគ្គលកាលពោលយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថា និយាយតាមពាក្យដែលតថាគតពោលហើយផង មិនឈ្មោះថា ពោលបង្កាច់តថាគតដោយពាក្យមិនពិតផង ព្យាករធម៌ត្រូវតាមធម៌ផង ហើយពាក្យនិយាយតបតគ្នាណាមួយ ដែលប្រកបដោយធម៌ មិនដល់នូវការតិះដៀលផង។

‘‘තත්‍ර, උපවාණ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තදපි ඵස්සපච්චයා. යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති තදපි ඵස්සපච්චයා.

«ម្នាលឧបវាណៈ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា តែងបញ្ញត្តទុក្ខថា ខ្លួនឯងធ្វើឡើង សូម្បីតែទុក្ខនោះ ក៏ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យដែរ។ សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា តែងបញ្ញត្តទុក្ខថា មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើឲ្យទេ គឺកើតឡើងឯងៗ សូម្បីតែទុក្ខនោះ ក៏ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យដែរ។

‘‘තත්‍ර, උපවාණ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සයංකතං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤ ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ…පෙ… යෙපි තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං දුක්ඛං පඤ්ඤපෙන්ති, තෙ වත අඤ්ඤත්‍ර ඵස්සා පටිසංවෙදිස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលឧបវាណៈ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា តែងបញ្ញត្តទុក្ខថា ខ្លួនឯងធ្វើឡើង ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងទទួលដឹងទុក្ខ ក្រៅពីផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ។ សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា... បេ... សូម្បីតែសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា តែងបញ្ញត្តទុក្ខថា មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើឲ្យទេ គឺកើតឡើងឯងៗ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងទទួលដឹងទុក្ខ ក្រៅពីផស្សៈ ហេតុនេះមិនដែលសោះឡើយ»។ ទី៦។

7. පච්චයසුත්තං

៧. «បច្ចយសូត្រ»

27. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අවිජ්ජාපච්චයා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

២៧. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី... បេ... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបកើតសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបកើតវិញ្ញាណ... បេ... ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජරාමරණං? යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හි තම්හි සත්තනිකායෙ ජරා ජීරණතා ඛණ්ඩිච්චං පාලිච්චං වලිත්තචතා ආයුනො සංහානි ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකො – අයං වුච්චති ජරා. යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හා තම්හා සත්තනිකායා චුති චවනතා භෙදො අන්තරධානං මච්චු මරණං කාලකිරියා ඛන්ධානං භෙදො කළෙවරස්ස නික්ඛෙපො; ඉදං වුච්චති මරණං. ඉති අයඤ්ච ජරා ඉදඤ්ච මරණං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ජරාමරණං. ජාතිසමුදයා ජරාමරණසමුදයො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො ජරාමරණනිරොධගාමිනී පටිපදා. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះជរានិងមរណៈ តើដូចម្តេច? ជរា គឺសេចក្តីគ្រាំគ្រា ភាពទ្រុឌទ្រោម ធ្មេញបាក់ សក់ស្កូវ ស្បែកជ្រីវជ្រួញ សេចក្តីសាបសូន្យនៃអាយុ ភាពចាស់ជុំវិញនៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ របស់សត្វទាំងឡាយនោះៗ ក្នុងសត្វនិកាយនោះៗ នេះហៅថា ជរា។ មរណៈ គឺសេចក្តីច្យុតិ ភាពឃ្លាតទៅ សេចក្តីបែកធ្លាយ ភាពបាត់បង់ សេចក្តីស្លាប់ សេចក្តីធ្វើមរណកាល សេចក្តីបែកធ្លាយនៃខន្ធទាំងឡាយ សេចក្តីដាក់ចុះនូវសាកសព របស់សត្វទាំងឡាយនោះៗ ពីសត្វនិកាយនោះៗ នេះហៅថា មរណៈ។ ជរានេះផង មរណៈនេះផង រួមគ្នាដូច្នេះ ហៅថា ជរានិងមរណៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ជរានិងមរណៈ។ ព្រោះជាតិកើតឡើង ទើបជរានិងមរណៈកើតឡើង ព្រោះជាតិរលត់ទៅ ទើបជរានិងមរណៈរលត់ទៅ។ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គនេះឯង ជាបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់ជរានិងមរណៈ។ មគ្គនោះ គឺអ្វីខ្លះ? គឺសម្មាទិដ្ឋិ សម្មាសង្កប្បៈ សម្មាវាចា សម្មាកម្មន្តៈ សម្មាអាជីវៈ សម្មាវាយាមៈ សម្មាសតិ សម្មាសមាធិ។

‘‘කතමා [Pg.278] ච, භික්ඛවෙ, ජාති…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, භවො… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, උපාදානං… කතමා ච, භික්ඛවෙ, තණ්හා… කතමා ච, භික්ඛවෙ, වෙදනා… කතමො ච, භික්ඛවෙ, ඵස්සො… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සළායතනං… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, නාමරූපං… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං…?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះជាតិ តើដូចម្តេច... បេ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភព តើដូចម្តេច... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះឧបាទាន តើដូចម្តេច... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះតណ្ហា តើដូចម្តេច... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវេទនា តើដូចម្តេច... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផស្សៈ តើដូចម្តេច... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសឡាយតនៈ តើដូចម្តេច... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះនាមរូប តើដូចម្តេច... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវិញ្ញាណ តើដូចម្តេច?»

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා? තයොමෙ, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා – කායසඞ්ඛාරො, වචීසඞ්ඛාරො, චිත්තසඞ්ඛාරො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා. අවිජ්ජාසමුදයා සඞ්ඛාරසමුදයො; අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනී පටිපදා. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសង្ខារទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាងគឺ កាយសង្ខារ វចីសង្ខារ ចិត្តសង្ខារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងនេះ ហៅថា សង្ខារ។ ព្រោះអវិជ្ជាកើតឡើង ទើបសង្ខារកើតឡើង ព្រោះអវិជ្ជាវិនាសទៅ ទើបសង្ខារវិនាសទៅ។ អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ជាបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់សង្ខារ គឺសម្មាទិដ្ឋិ... បេ... សម្មាសមាធិ។»

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං පච්චයං පජානාති, එවං පච්චයසමුදයං පජානාති, එවං පච්චයනිරොධං පජානාති, එවං පච්චයනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො දිට්ඨිසම්පන්නො ඉතිපි, දස්සනසම්පන්නො ඉතිපි, ආගතො ඉමං සද්ධම්මං ඉතිපි, පස්සති ඉමං සද්ධම්මං ඉතිපි, සෙක්ඛෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො ඉතිපි, සෙක්ඛාය විජ්ජාය සමන්නාගතො ඉතිපි, ධම්මසොතං සමාපන්නො ඉතිපි, අරියො නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො ඉතිපි, අමතද්වාරං ආහච්ච තිට්ඨති ඉතිපී’’ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវក ដឹងច្បាស់នូវបច្ច័យយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតបច្ច័យយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់បច្ច័យយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់បច្ច័យយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកនេះ ហៅថា ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិខ្លះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទស្សនៈខ្លះ ជាអ្នកមកកាន់ព្រះសទ្ធម៌នេះខ្លះ ជាអ្នកឃើញព្រះសទ្ធម៌នេះខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេក្ខញ្ញាណខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេក្ខវិជ្ជាខ្លះ ជាអ្នកដល់នូវធម៌សោតៈខ្លះ ជាអរិយបុគ្គលមានបញ្ញាទម្លុះធ្លាយខ្លះ ជាអ្នកឈរផ្ទាល់ទ្វារនៃអមតៈខ្លះ។» (សូត្រទី ៧)

8. භික්ඛුසුත්තං

៨. ភិក្ខុសូត្រ

28. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තත්‍ර ඛො…පෙ… ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජරාමරණං පජානාති, ජරාමරණසමුදයං පජානාති, ජරාමරණනිරොධං පජානාති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, ජාතිං පජානාති…පෙ… භවං පජානාති… උපාදානං පජානාති… තණ්හං පජානාති… වෙදනං පජානාති… ඵස්සං පජානාති… සළායතනං පජානාති… නාමරූපං පජානාති… විඤ්ඤාණං පජානාති… සඞ්ඛාරෙ පජානාති, සඞ්ඛාරසමුදයං පජානාති, සඞ්ඛාරනිරොධං පජානාති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති.

២៨. ព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធ គង់នៅវត្តជេតពន ជិតក្រុងសាវត្ថី... ក្នុងទីនោះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់ជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវជាតិ... បេ... ដឹងច្បាស់នូវភព... ដឹងច្បាស់នូវឧបាទាន... ដឹងច្បាស់នូវតណ្ហា... ដឹងច្បាស់នូវវេទនា... ដឹងច្បាស់នូវផស្សៈ... ដឹងច្បាស់នូវសឡាយតនៈ... ដឹងច្បាស់នូវនាមរូប... ដឹងច្បាស់នូវវិញ្ញាណ... ដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់សង្ខារ។

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජරාමරණං? යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හි තම්හි සත්තනිකායෙ ජරා ජීරණතා ඛණ්ඩිච්චං පාලිච්චං වලිත්තචතා ආයුනො සංහානි ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකො – අයං වුච්චති ජරා. යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හා තම්හා සත්තනිකායා චුති චවනතා භෙදො අන්තරධානං මච්චු මරණං කාලකිරියා ඛන්ධානං භෙදො කළෙවරස්ස නික්ඛෙපො; ඉදං වුච්චති [Pg.279] මරණං. ඉති අයං ච ජරා ඉදඤ්ච මරණං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ජරාමරණං. ජාතිසමුදයා ජරාමරණසමුදයො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො ජරාමරණනිරොධගාමිනී පටිපදා. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះជរានិងមរណៈ តើដូចម្តេច? សេចក្តីគ្រាំគ្រា ភាពទ្រុឌទ្រោម ធ្មេញបាក់ សក់ស្កូវ ស្បែកជ្រីវជ្រួញ សេចក្តីថយចុះនៃអាយុ ភាពចាស់ជុំវិញនៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ របស់សត្វទាំងឡាយនោះៗ ក្នុងសត្វនិកាយនោះៗ នេះហៅថា ជរា។ ការច្យុត ការឃ្លាតទៅ ការបែកធ្លាយ ការបាត់បង់ សេចក្តីស្លាប់គឺមច្ចុ ការធ្វើមរណកាល ការបែកធ្លាយនៃខន្ធទាំងឡាយ ការដាក់ចុះនូវសាកសព របស់សត្វទាំងឡាយនោះៗ ចាកសត្វនិកាយនោះៗ នេះហៅថា មរណៈ។ ជរានេះផង មរណៈនេះផង រួមគ្នាយ៉ាងនេះ ហៅថា ជរានិងមរណៈ។ ព្រោះជាតិកើតឡើង ទើបជរានិងមរណៈកើតឡើង ព្រោះជាតិរលត់ទៅ ទើបជរានិងមរណៈរលត់ទៅ។ អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ជាបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់ជរានិងមរណៈ គឺសម្មាទិដ្ឋិ... បេ... សម្មាសមាធិ។»

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, ජාති…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, භවො… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, උපාදානං… වෙදනා… ඵස්සො… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං….

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះជាតិ តើដូចម្តេច... បេ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះភព តើដូចម្តេច... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះឧបាទាន... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ តើដូចម្តេច?»

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා? තයොමෙ, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා – කායසඞ්ඛාරො, වචීසඞ්ඛාරො, චිත්තසඞ්ඛාරො. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා. අවිජ්ජාසමුදයා සඞ්ඛාරසමුදයො; අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො. අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනී පටිපදා. සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសង្ខារទាំងឡាយ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយនេះមាន ៣ យ៉ាងគឺ កាយសង្ខារ វចីសង្ខារ ចិត្តសង្ខារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងនេះ ហៅថា សង្ខារ។ ព្រោះអវិជ្ជាកើតឡើង ទើបសង្ខារកើតឡើង ព្រោះអវិជ្ជាវិនាសទៅ ទើបសង្ខារវិនាសទៅ。 អរិយមគ្គប្រកបដោយអង្គ ៨ នេះឯង ជាបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់សង្ខារ គឺសម្មាទិដ្ឋិ... បេ... សម្មាសមាធិ។»

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං ජරාමරණං පජානාති, එවං ජරාමරණසමුදයං පජානාති, එවං ජරාමරණනිරොධං පජානාති, එවං ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, එවං ජාතිං පජානාති…පෙ… භවං… උපාදානං… තණ්හං… වෙදනං… ඵස්සං… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං … සඞ්ඛාරෙ… සඞ්ඛාරසමුදයං… සඞ්ඛාරනිරොධං… එවං සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දිට්ඨිසම්පන්නො ඉතිපි, දස්සනසම්පන්නො ඉතිපි, ආගතො ඉමං සද්ධම්මං ඉතිපි, පස්සති ඉමං සද්ධම්මං ඉතිපි, සෙක්ඛෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො ඉතිපි, සෙක්ඛාය විජ්ජාය සමන්නාගතො ඉතිපි, ධම්මසොතං සමාපන්නො ඉතිපි, අරියො නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො ඉතිපි, අමතද්වාරං ආහච්ච තිට්ඨති ඉතිපී’’ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភិក្ខុ ដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់ជរានិងមរណៈយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវជាតិយ៉ាងនេះ... បេ... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... សង្ខារទាំងឡាយ... ហេតុបង្កើតសង្ខារ... ការរលត់សង្ខារ... ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់សង្ខារយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិខ្លះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទស្សនៈខ្លះ ជាអ្នកមកកាន់ព្រះសទ្ធម៌នេះខ្លះ ជាអ្នកឃើញព្រះសទ្ធម៌នេះខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេក្ខញ្ញាណខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេក្ខវិជ្ជាខ្លះ ជាអ្នកដល់នូវធម៌សោតៈខ្លះ ជាអរិយបុគ្គលមានបញ្ញាទម្លុះធ្លាយខ្លះ ជាអ្នកឈរផ្ទាល់ទ្វារនៃអមតៈខ្លះ។» (សូត្រទី ៨)

9. සමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

៩. សមណព្រាហ្មណសូត្រ

29. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තත්‍ර ඛො…පෙ… යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ජරාමරණං න පරිජානන්ති, ජරාමරණසමුදයං න පරිජානන්ති, ජරාමරණනිරොධං න පරිජානන්ති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං න පරිජානන්ති, ජාතිං න පරිජානන්ති…පෙ… භවං… උපාදානං… තණ්හං… වෙදනං… ඵස්සං… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛාරෙ… සඞ්ඛාරසමුදයං… සඞ්ඛාරනිරොධං… සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං න පරිජානන්ති. න මෙතෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා. න ච පනෙතෙ [Pg.280] ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති’’.

២៩. ព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធ គង់នៅវត្តជេតពន ជិតក្រុងសាវត្ថី... ក្នុងទីនោះឯង... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវការរលត់ជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់ជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវជាតិ... បេ... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... សង្ខារទាំងឡាយ... ហេតុបង្កើតសង្ខារ... ការរលត់សង្ខារ... មិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់សង្ខារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនមែនជាសមណៈក្នុងពួកសមណៈ ឬមិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ឡើយ។ មួយវិញទៀត លោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ក៏មិនបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ ក្នុងគុណធម៌ជាសមណៈ ឬគុណធម៌ជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។»

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ජරාමරණං පරිජානන්ති, ජරාමරණසමුදයං පරිජානන්ති, ජරාමරණනිරොධං පරිජානන්ති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පරිජානන්ති, ජාතිං පරිජානන්ති…පෙ… භවං… උපාදානං… තණ්හං… වෙදනං… ඵස්සං… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛාරෙ පරිජානන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං පරිජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං පරිජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං පරිජානන්ති. තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා. තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដឹងច្បាស់តាមពិតនូវជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់តាមពិតនូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់តាមពិតនូវការរលត់ជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់តាមពិតនូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់ជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់តាមពិតនូវជាតិ... បេ... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... ដឹងច្បាស់តាមពិតនូវសង្ខារទាំងឡាយ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់សង្ខារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះឯង ទើបឈ្មោះថាជាសមណៈក្នុងពួកសមណៈ ជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍។ លោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ ក្នុងគុណធម៌ជាសមណៈ និងគុណធម៌ជាព្រាហ្មណ៍។» (សូត្រទី ៩)

10. දුතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

១០. ទុតិយសមណព្រាហ្មណសូត្រ

30. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තත්‍ර ඛො…පෙ… යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ජරාමරණං නප්පජානන්ති, ජරාමරණසමුදයං නප්පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධං නප්පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති තෙ වත ජරාමරණං සමතික්කම්ම ඨස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති. ජාතිං නප්පජානන්ති…පෙ… භවං… උපාදානං… තණ්හං… වෙදනං… ඵස්සං… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛාරෙ නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති තෙ වත සඞ්ඛාරෙ සමතික්කම්ම ඨස්සන්තීති නෙතං ඨානං විජ්ජති’’.

៣០. ព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធ គង់នៅវត្តជេតពន ជិតក្រុងសាវត្ថី... ក្នុងទីនោះឯង... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ មិនដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់ជរានិងមរណៈ ហេតុដែលថាលោកទាំងនោះ នឹងកន្លងផុតជរានិងមរណៈ ហើយស្ថិតនៅបាននោះ មិនដែលសោះឡើយ។ មិនដឹងច្បាស់នូវជាតិ... បេ... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... មិនដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់សង្ខារ ហេតុដែលថាលោកទាំងនោះ នឹងកន្លងផុតសង្ខារទាំងឡាយ ហើយស្ថិតនៅបាននោះ មិនដែលសោះឡើយ។»

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ජරාමරණං පජානන්ති, ජරාමරණසමුදයං පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධං පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති තෙ වත ජරාමරණං සමතික්කම්ම ඨස්සන්තීති ඨානමෙතං විජ්ජති. ජාතිං පජානන්ති…පෙ… භවං… උපාදානං… තණ්හං… වෙදනං… ඵස්සං… සළායතනං… නාමරූපං… විඤ්ඤාණං… සඞ්ඛාරෙ පජානන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති. තෙ වත සඞ්ඛාරෙ සමතික්කම්ම ඨස්සන්තීති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់ជរានិងមរណៈ ហេតុដែលថាលោកទាំងនោះ នឹងកន្លងផុតជរានិងមរណៈ ហើយស្ថិតនៅបាននោះ តែងមានជាប្រាកដ។ ដឹងច្បាស់នូវជាតិ... បេ... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ... ដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ទីរលត់សង្ខារ ហេតុដែលថាលោកទាំងនោះ នឹងកន្លងផុតសង្ខារទាំងឡាយ ហើយស្ថិតនៅបាននោះ តែងមានជាប្រាកដ។» (សូត្រទី ១០)

දසබලවග්ගො තතියො.

ទសពលវគ្គ ទី ៣ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

ද්වෙ [Pg.281] දසබලා උපනිසා ච, අඤ්ඤතිත්ථියභූමිජො;

උපවාණො පච්චයො භික්ඛු, ද්වෙ ච සමණබ්‍රාහ්මණාති.

សូត្រដែលនិយាយអំពីទសពលមាន ២ លើក ឧបនិសសូត្រ ១ អញ្ញតិត្ថិយសូត្រ ១ ភូមិជសូត្រ ១ ឧបវានសូត្រ ១ បច្ចយសូត្រ ១ ភិក្ខុសូត្រ ១ សមណព្រាហ្មណសូត្រ ២ លើក រួមជា ១០ សូត្រ។

4. කළාරඛත්තියවග්ගො

៤. កឡារខត្តិយវគ្គ

1. භූතසුත්තං

១. ភូតសូត្រ

31. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති. තත්‍ර ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘වුත්තමිදං, සාරිපුත්ත, පාරායනෙ අජිතපඤ්හෙ –

៣១. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅវត្តជេតពន ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា៖ «ម្នាលសារីបុត្ត ពាក្យនេះ តថាគតបានពោលហើយ ក្នុងអជិតបញ្ហា នៃបារាយនវគ្គថា៖

‘‘යෙ ච සඞ්ඛාතධම්මාසෙ, යෙ ච සෙක්ඛා පුථූ ඉධ;

තෙසං මෙ නිපකො ඉරියං, පුට්ඨො පබ්‍රූහි මාරිසා’’ති.

“បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកជនណាដែលដឹងច្បាស់នូវធម៌ហើយ និងពួកសេក្ខបុគ្គលជាច្រើនក្នុងសាសនានេះ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរនូវការប្រព្រឹត្តរបស់លោកទាំងនោះ សូមព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញា ជួយសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គផង”។»

‘‘ඉමස්ස නු ඛො, සාරිපුත්ත, සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස කථං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හී අහොසි. දුතියම්පි ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි…පෙ… දුතියම්පි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හී අහොසි. තතියම්පි ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘වුත්තමිදං, සාරිපුත්ත, පාරායනෙ අජිතපඤ්හෙ –

«ម្នាលសារីបុត្ត ចុះសេចក្តីនៃធម៌ដែលតថាគតសម្តែងដោយសង្ខេបនេះ គួរយល់សេចក្តីដោយពិស្តារដូចម្តេច?» កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏នៅស្ងៀម។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាគម្រប់ពីរដងទៀត... បេ... ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏នៅស្ងៀមជាគម្រប់ពីរដង។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាគម្រប់បីដងថា៖ «ម្នាលសារីបុត្ត ពាក្យនេះ តថាគតបានពោលហើយ ក្នុងអជិតបញ្ហា នៃបារាយនវគ្គថា៖

‘‘යෙ ච සඞ්ඛාතධම්මාසෙ, යෙ ච සෙක්ඛා පුථූ ඉධ;

තෙසං මෙ නිපකො ඉරියං, පුට්ඨො පබ්‍රූහි මාරිසා’’ති.

“បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកជនណាដែលដឹងច្បាស់នូវធម៌ហើយ និងពួកសេក្ខបុគ្គលជាច្រើនក្នុងសាសនានេះ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរនូវការប្រព្រឹត្តរបស់លោកទាំងនោះ សូមព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញា ជួយសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គផង”។»

‘‘ඉමස්ස නු ඛො, සාරිපුත්ත, සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස කථං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? තතියම්පි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හී අහොසි.

«ម្នាលសារីបុត្ត ចុះសេចក្តីនៃធម៌ដែលតថាគតសម្តែងដោយសង្ខេបនេះ គួរយល់សេចក្តីដោយពិស្តារដូចម្តេច?» ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏នៅស្ងៀមជាគម្រប់បីដង។

‘‘භූතමිදන්ති, සාරිපුත්ත, පස්සසී’’ති? භූතමිදන්ති, භන්තෙ, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. භූතමිදන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා භූතස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. තදාහාරසම්භවන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. තදාහාරසම්භවන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා ආහාරසම්භවස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො [Pg.282] හොති. තදාහාරනිරොධා යං භූතං තං නිරොධධම්මන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. තදාහාරනිරොධා යං භූතං තං නිරොධධම්මන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා නිරොධධම්මස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. එවං ඛො, භන්තෙ, සෙක්ඛො හොති.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សួរថា «ម្នាលសារីបុត្រ អ្នកយល់ឃើញថា «សភាវៈនេះកើតមានឡើងហើយ» ដែរឬទេ?» ព្រះសារីបុត្រក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលរមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនេះកើតមានឡើងហើយ»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនេះកើតមានឡើងហើយ» រមែងជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីនឿយណាយ ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលកើតមានឡើងនោះ។ រមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនោះមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើង»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនោះមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើង» រមែងជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីនឿយណាយ ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើងនោះ។ រមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «ព្រោះការរលត់ទៅនៃអាហារនោះ សភាវៈណាដែលកើតមានឡើងហើយ សភាវៈនោះរមែងមានការរលត់ទៅជាធម្មតា»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «ព្រោះការរលត់ទៅនៃអាហារនោះ សភាវៈណាដែលកើតមានឡើងហើយ សភាវៈនោះរមែងមានការរលត់ទៅជាធម្មតា» រមែងជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីនឿយណាយ ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលមានការរលត់ទៅជាធម្មតានោះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាសេក្ខបុគ្គល។»

‘‘කථඤ්ච, භන්තෙ, සඞ්ඛාතධම්මො හොති? භූතමිදන්ති, භන්තෙ, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. භූතමිදන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා භූතස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො හොති. තදාහාරසම්භවන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. තදාහාරසම්භවන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා ආහාරසම්භවස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො හොති. තදාහාරනිරොධා යං භූතං තං නිරොධධම්මන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. තදාහාරනිරොධා යං භූතං තං නිරොධධම්මන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා නිරොධධම්මස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො හොති. එවං ඛො, භන්තෙ, සඞ්ඛාතධම්මො හොති. ඉති ඛො, භන්තෙ, යං තං වුත්තං පාරායනෙ අජිතපඤ්හෙ –

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះបុគ្គលឈ្មោះថាជាសង្ខាតធម៌ តើដូចម្តេច? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បុគ្គលរមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនេះកើតមានឡើងហើយ»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនេះកើតមានឡើងហើយ» ព្រោះតែការនឿយណាយ ព្រោះតែការប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះតែការរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលកើតមានឡើងនោះ ទើបជាអ្នករួចផុតចាកកិលេសដោយមិនប្រកាន់មាំ។ រមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនោះមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើង»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនោះមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើង» ព្រោះតែការនឿយណាយ ព្រោះតែការប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះតែការរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើងនោះ ទើបជាអ្នករួចផុតចាកកិលេសដោយមិនប្រកាន់មាំ។ រមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «ព្រោះការរលត់ទៅនៃអាហារនោះ សភាវៈណាដែលកើតមានឡើងហើយ សភាវៈនោះរមែងមានការរលត់ទៅជាធម្មតា»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «ព្រោះការរលត់ទៅនៃអាហារនោះ សភាវៈណាដែលកើតមានឡើងហើយ សភាវៈនោះរមែងមានការរលត់ទៅជាធម្មតា» ព្រោះតែការនឿយណាយ ព្រោះតែការប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះតែការរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលមានការរលត់ទៅជាធម្មតានោះ ទើបជាអ្នករួចផុតចាកកិលេសដោយមិនប្រកាន់មាំ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាសង្ខាតធម៌។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីនេះ ដូចដែលព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងទុកហើយក្នុងអជិតបញ្ហា នៃបារាយនវគ្គថា៖»

‘‘යෙ ච සඞ්ඛාතධම්මාසෙ, යෙ ච සෙක්ඛා පුථූ ඉධ;

තෙසං මෙ නිපකො ඉරියං, පුට්ඨො පබ්‍රූහි මාරිසා’’ති.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយណា ដែលមានធម៌ដឹងច្បាស់ហើយក្តី ពួកសេក្ខបុគ្គលជាច្រើនក្នុងសាសនានេះក្តី ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរ សូមព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញាស្មារតី ទ្រង់សម្តែងប្រាប់នូវការប្រព្រឹត្តរបស់លោកទាំងនោះ ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គផងចុះ ឱព្រះអង្គអ្នកមិនមានទុក្ខ»។

‘‘ඉමස්ස ඛ්වාහං, භන්තෙ, සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គរមែងយល់ដឹងនូវសេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්ත, භූතමිදන්ති, සාරිපුත්ත, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. භූතමිදන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා භූතස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිප්පන්නො හොති. තදාහාරසම්භවන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. තදාහාරසම්භවන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා ආහාරසම්භවස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. තදාහාරනිරොධා යං භූතං නිරොධධම්මන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. තදාහාරනිරොධා යං භූතං තං නිරොධධම්මන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා නිරොධධම්මස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. එවං ඛො, සාරිපුත්ත, සෙක්ඛො හොති.

«សាធុ សាធុ សារីបុត្រ ម្នាលសារីបុត្រ បុគ្គលរមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនេះកើតមានឡើងហើយ»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនេះកើតមានឡើងហើយ» រមែងជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីនឿយណាយ ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលកើតមានឡើងនោះ។ រមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនោះមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើង»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនោះមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើង» រមែងជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីនឿយណាយ ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើងនោះ។ រមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «ព្រោះការរលត់ទៅនៃអាហារនោះ សភាវៈណាដែលកើតមានឡើងហើយ សភាវៈនោះរមែងមានការរលត់ទៅជាធម្មតា»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «ព្រោះការរលត់ទៅនៃអាហារនោះ សភាវៈណាដែលកើតមានឡើងហើយ សភាវៈនោះរមែងមានការរលត់ទៅជាធម្មតា» រមែងជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីនឿយណាយ ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលមានការរលត់ទៅជាធម្មតានោះ។ ម្នាលសារីបុត្រ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាសេក្ខបុគ្គល។»

‘‘කථඤ්ච, සාරිපුත්ත, සඞ්ඛාතධම්මො හොති? භූතමිදන්ති, සාරිපුත්ත, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. භූතමිදන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා [Pg.283] භූතස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො හොති. තදාහාරසම්භවන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. තදාහාරසම්භවන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා ආහාරසම්භවස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො හොති. තදාහාරනිරොධා යං භූතං තං නිරොධධම්මන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. තදාහාරනිරොධා යං භූතං තං නිරොධධම්මන්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤා දිස්වා නිරොධධම්මස්ස නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො හොති. එවං ඛො, සාරිපුත්ත, සඞ්ඛාතධම්මො හොති. ඉති ඛො, සාරිපුත්ත, යං තං වුත්තං පාරායනෙ අජිතපඤ්හෙ –

«ម្នាលសារីបុត្រ ចុះបុគ្គលឈ្មោះថាជាសង្ខាតធម៌ តើដូចម្តេច? ម្នាលសារីបុត្រ បុគ្គលរមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនេះកើតមានឡើងហើយ»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនេះកើតមានឡើងហើយ» ព្រោះតែការនឿយណាយ ព្រោះតែការប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះតែការរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលកើតមានឡើងនោះ ទើបជាអ្នករួចផុតចាកកិលេសដោយមិនប្រកាន់មាំ។ រមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនោះមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើង»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «សភាវៈនោះមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើង» ព្រោះតែការនឿយណាយ ព្រោះតែការប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះតែការរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលមានអាហារជាហេតុឲ្យកើតឡើងនោះ ទើបជាអ្នករួចផុតចាកកិលេសដោយមិនប្រកាន់មាំ។ រមែងឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «ព្រោះការរលត់ទៅនៃអាហារនោះ សភាវៈណាដែលកើតមានឡើងហើយ សភាវៈនោះរមែងមានការរលត់ទៅជាធម្មតា»។ លុះឃើញច្បាស់តាមពិតដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវថា «ព្រោះការរលត់ទៅនៃអាហារនោះ សភាវៈណាដែលកើតមានឡើងហើយ សភាវៈនោះរមែងមានការរលត់ទៅជាធម្មតា» ព្រោះតែការនឿយណាយ ព្រោះតែការប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះតែការរលត់ទៅនៃសភាវៈដែលមានការរលត់ទៅជាធម្មតានោះ ទើបជាអ្នករួចផុតចាកកិលេសដោយមិនប្រកាន់មាំ។ ម្នាលសារីបុត្រ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថាជាសង្ខាតធម៌។ ម្នាលសារីបុត្រ សេចក្តីនេះ ដូចដែលតថាគតសម្តែងទុកហើយក្នុងអជិតបញ្ហា នៃបារាយនវគ្គថា៖»

‘‘යෙ ච සඞ්ඛාතධම්මාසෙ, යෙ ච සෙක්ඛා පුථූ ඉධ;

තෙසං මෙ නිපකො ඉරියං, පුට්ඨො පබ්‍රූහි මාරිසා’’ති.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយណា ដែលមានធម៌ដឹងច្បាស់ហើយក្តី ពួកសេក្ខបុគ្គលជាច្រើនក្នុងសាសនានេះក្តី ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរ សូមព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញាស្មារតី ទ្រង់សម្តែងប្រាប់នូវការប្រព្រឹត្តរបស់លោកទាំងនោះ ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គផងចុះ ឱព្រះអង្គអ្នកមិនមានទុក្ខ»។

‘‘ඉමස්ස ඛො සාරිපුත්ත සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. පඨමං.

«ម្នាលសារីបុត្រ សេចក្តីនៃធម៌ដែលតថាគតសម្តែងដោយសង្ខេបនេះ គប្បីយល់ដឹងឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ សូត្រទី១)

2. කළාරසුත්තං

២. កឡារសូត្រ

32. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො කළාරඛත්තියො භික්ඛු යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො කළාරඛත්තියො භික්ඛු ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘මොළියඵග්ගුනො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛු සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තොති. න හි නූන සො ආයස්මා ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අස්සාසමලත්ථාති. තෙන හායස්මා සාරිපුත්තො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අස්සාසං පත්තො’’ති?

៣២. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ភិក្ខុឈ្មោះកឡារក្សត្រិយ៍ បានចូលទៅរកព្រះសារីបុត្រដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះសារីបុត្រដ៏មានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុឈ្មោះកឡារក្សត្រិយ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះសារីបុត្រដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ភិក្ខុឈ្មោះមោឡិយផគ្គុណៈ បានពោលលាចាកសិក្ខា ហើយត្រឡប់ទៅកាន់ភេទថោកទាប (ជាគ្រហស្ថ) ហើយ។ លោកដ៏មានអាយុនោះ ប្រាកដជាមិនបានទទួលសេចក្តីកក់ក្តៅក្នុងធម្មវិន័យនេះឡើយតើ!» ព្រះសារីបុត្រតបថា «បើដូច្នោះ តើព្រះសារីបុត្រដ៏មានអាយុ បានដល់នូវសេចក្តីកក់ក្តៅក្នុងធម្មវិន័យនេះហើយឬ?»

‘‘න ඛ්වාහං, ආවුසො, කඞ්ඛාමී’’ති. ‘‘ආයතිං, පනාවුසො’’ති?

«ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនមានសេចក្តីសង្ស័យឡើយ»។ «ម្នាលអាវុសោ ចុះទៅក្នុងអនាគត តើដូចម្តេច?»

‘‘න ඛ්වාහං, ආවුසො, විචිකිච්ඡාමී’’ති.

«ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនមានសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ឡើយ»។

අථ ඛො කළාරඛත්තියො භික්ඛු උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො කළාරඛත්තියො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මතා, භන්තෙ, සාරිපුත්තෙන අඤ්ඤා බ්‍යාකතා – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමී’’ති.

គ្រានោះឯង ភិក្ខុឈ្មោះកឡារក្សត្រិយ៍ ក្រោកពីអាសនៈ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុឈ្មោះកឡារក្សត្រិយ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្រដ៏មានអាយុ បានព្យាករនូវអរហត្តផលថា «ខ្ញុំដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ»។

අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන සාරිපුත්තං ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා තං, ආවුසො සාරිපුත්ත, ආමන්තෙතී’’’ති[Pg.284]. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘සත්ථා තං, ආවුසො සාරිපුත්ත, ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවං, ආවුසො’’ති ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං භගවා එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර තයා, සාරිපුත්ත, අඤ්ඤා බ්‍යාකතා – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමී’’ති? ‘‘න ඛො, භන්තෙ, එතෙහි පදෙහි එතෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි අත්ථො වුත්තො’’ති. ‘‘යෙන කෙනචිපි, සාරිපුත්ත, පරියායෙන කුලපුත්තො අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති, අථ ඛො බ්‍යාකතං බ්‍යාකතතො දට්ඨබ්බ’’න්ති. ‘‘නනු අහම්පි, භන්තෙ, එවං වදාමි – ‘න ඛො, භන්තෙ, එතෙහි පදෙහි එතෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි අත්ථො වුත්තො’’’ති.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុមួយរូបថា «ម្នាលភិក្ខុ ចូរអ្នកមកនេះ ចូរទៅហៅសារីបុត្រតាមពាក្យតថាគតថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ព្រះសាស្ត្រាទ្រង់ត្រាស់ហៅលោក»។ ភិក្ខុនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន» រួចហើយក៏ចូលទៅរកព្រះសារីបុត្រដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលនឹងព្រះសារីបុត្រដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ព្រះសាស្ត្រាទ្រង់ត្រាស់ហៅលោក»។ ព្រះសារីបុត្រដ៏មានអាយុ ទទួលពាក្យភិក្ខុនោះថា «ម្នាលអាវុសោ យ៉ាងហ្នឹងហើយ» រួចក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះសារីបុត្រដ៏មានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះយ៉ាងនេះថា «ម្នាលសារីបុត្រ ឮថាអ្នកបានព្យាករនូវអរហត្តផលថា «ខ្ញុំដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ» ដូច្នេះ ពិតមែនឬ?» ព្រះសារីបុត្រក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានពោលនូវសេចក្តីដោយបទទាំងនេះ ដោយព្យញ្ជនៈទាំងនេះទេ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលសារីបុត្រ កុលបុត្ររមែងព្យាករនូវអរហត្តផល ដោយបរិយាយណាមួយក៏ដោយ ប៉ុន្តែសេចក្តីដែលព្យាករហើយនោះ គប្បីដឹងតាមសេចក្តីដែលបានព្យាករនោះឯង»។ ព្រះសារីបុត្រក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះរួចហើយតើថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានពោលនូវសេចក្តីដោយបទទាំងនេះ ដោយព្យញ្ជនៈទាំងនេះទេ»។

‘‘සචෙ තං, සාරිපුත්ත, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කථං ජානතා පන තයා, ආවුසො සාරිපුත්ත, කථං පස්සතා අඤ්ඤා බ්‍යාකතා – ඛීණා ජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති. එවං පුට්ඨො ත්වං, සාරිපුත්ත, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති?

«ម្នាលសារីបុត្រ ប្រសិនបើគេសួរអ្នកយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ចុះលោកដឹងដូចម្តេច ឃើញដូចម្តេច ទើបបានព្យាករនូវអរហត្តផលថា «ខ្ញុំដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ» ដូច្នេះ? ម្នាលសារីបុត្រ កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ តើអ្នកនឹងឆ្លើយតបដូចម្តេច?»

‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කථං ජානතා පන තයා, ආවුසො සාරිපුත්ත, කථං පස්සතා අඤ්ඤා බ්‍යාකතා – ඛීණා ජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති; එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘යංනිදානා, ආවුසො, ජාති, තස්ස නිදානස්ස ඛයා ඛීණස්මිං ඛීණාම්හීති විදිතං. ඛීණාම්හීති විදිත්වා – ඛීණාජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ចុះលោកដឹងដូចម្តេច ឃើញដូចម្តេច ទើបបានព្យាករនូវអរហត្តផលថា «ខ្ញុំដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ» ដូច្នេះ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងឆ្លើយតបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ជាតិមានធម៌ណាជាហេតុ ព្រោះអស់ទៅនៃហេតុនោះ កាលបើហេតុនោះអស់ហើយ ខ្ញុំក៏ដឹងច្បាស់ថា អស់ហើយ។ លុះដឹងច្បាស់ថា អស់ហើយ ទើបដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងឆ្លើយតបយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සචෙ පන තං, සාරිපුත්ත, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘ජාති පනාවුසො සාරිපුත්ත, කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා’ති? එවං පුට්ඨො තං, සාරිපුත්ත, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘ජාති පනාවුසො සාරිපුත්ත, කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා’ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘ජාති ඛො, ආවුසො, භවනිදානා භවසමුදයා [Pg.285] භවජාතිකා භවප්පභවා’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති.

«ម្នាលសារីបុត្រ ចុះប្រសិនបើគេសួរអ្នកយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ចុះជាតិមានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព?» ម្នាលសារីបុត្រ កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ តើអ្នកនឹងឆ្លើយតបដូចម្តេច?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ចុះជាតិមានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងឆ្លើយតបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ជាតិមានភពជាហេតុ មានភពជាសមុទ័យ មានភពជាកំណើត មានភពជាប្រភព»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងឆ្លើយតបយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සචෙ පන තං, සාරිපුත්ත, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘භවො පනාවුසො සාරිපුත්ත, කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො’ති? එවං පුට්ඨො ත්වං, සාරිපුත්ත, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘භවො පනාවුසො සාරිපුත්ත, කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො’ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘භවො ඛො, ආවුසො, උපාදානනිදානො උපාදානසමුදයො උපාදානජාතිකො උපාදානප්පභවො’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති.

«ម្នាលសារីបុត្រ ចុះប្រសិនបើគេសួរអ្នកយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ចុះភពមានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព?» ម្នាលសារីបុត្រ កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ តើអ្នកនឹងឆ្លើយតបដូចម្តេច?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ចុះភពមានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងឆ្លើយតបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ភពមានឧបាទានជាហេតុ មានឧបាទានជាសមុទ័យ មានឧបាទានជាកំណើត មានឧបាទានជាប្រភព»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងឆ្លើយតបយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සචෙ පන තං, සාරිපුත්ත, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘උපාදානං පනාවුසො…පෙ… සචෙ පන තං, සාරිපුත්ත, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – තණ්හා පනාවුසො සාරිපුත්ත, කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා’ති? එවං පුට්ඨො ත්වං, සාරිපුත්ත, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – තණ්හා පනාවුසො සාරිපුත්ත, කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා’ති? එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘තණ්හා ඛො, ආවුසො, වෙදනානිදානා වෙදනාසමුදයා වෙදනාජාතිකා වෙදනාපභවා’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති.

«ម្នាលសារីបុត្រ ចុះប្រសិនបើគេសួរអ្នកយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ឧបាទាន...។ប។ ម្នាលសារីបុត្រ ចុះប្រសិនបើគេសួរអ្នកយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ចុះតណ្ហានោះមានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព?» ម្នាលសារីបុត្រ កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ តើអ្នកនឹងឆ្លើយតបដូចម្តេច?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្រ ចុះតណ្ហានោះមានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងឆ្លើយតបយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ តណ្ហាមានវេទនាជាហេតុ មានវេទនាជាសមុទ័យ មានវេទនាជាកំណើត មានវេទនាជាប្រភព»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងឆ្លើយតបយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සචෙ පන තං, සාරිපුත්ත, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කථං ජානතො පන තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, කථං පස්සතො යා වෙදනාසු නන්දී සා න උපට්ඨාසී’ති. එවං පුට්ඨො ත්වං, සාරිපුත්ත, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කථං ජානතො පන තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, කථං පස්සතො යා වෙදනාසු නන්දී සා න උපට්ඨාසී’ති එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘තිස්සො ඛො ඉමා, ආවුසො, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. ඉමා ඛො, ආවුසො, තිස්සො වෙදනා අනිච්චා. යදනිච්චං තං දුක්ඛන්ති විදිතං, යා වෙදනාසු නන්දී සා න උපට්ඨාසී’ති. එවං, පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති.

«ម្នាលសារីបុត្ត ចុះបើគេសួរអ្នកយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត កាលអ្នកដឹងដូចម្តេច ឃើញដូចម្តេច បានជាសេចក្តីត្រេកអរក្នុងវេទនាទាំងឡាយ មិនកើតឡើងដល់អ្នក?" ម្នាលសារីបុត្ត កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ តើអ្នកនឹងដោះស្រាយដូចម្តេច?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត កាលអ្នកដឹងដូចម្តេច ឃើញដូចម្តេច បានជាសេចក្តីត្រេកអរក្នុងវេទនាទាំងឡាយ មិនកើតឡើងដល់អ្នក?" បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងដោះស្រាយយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ វេទនាទាំងឡាយនេះ មាន ៣ យ៉ាង។ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺសុខវេទនា ១ ទុក្ខវេទនា ១ អទុក្ខមសុខវេទនា ១។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ វេទនាទាំង ៣ យ៉ាងនេះ មិនទៀងឡើយ។ កាលបើដឹងច្បាស់ថា 'របស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ' ដូច្នេះ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងវេទនាទាំងឡាយ ក៏មិនកើតឡើងឡើយ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងដោះស្រាយយ៉ាងនេះឯង។»

‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්ත. අයම්පි ඛො, සාරිපුත්ත, පරියායො, එතස්සෙව අත්ථස්ස සංඛිත්තෙන වෙය්‍යාකරණාය – ‘යං කිඤ්චි වෙදයිතං තං දුක්ඛස්මි’’’න්ති.

«សាធុ សាធុ សារីបុត្ត។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះក៏ជាបរិយាយមួយ សម្រាប់ដោះស្រាយសេចក្តីនោះដោយសង្ខេបថា "ការសោយអារម្មណ៍ណាមួយ ទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាទុក្ខ"។»

‘‘සචෙ [Pg.286] පන තං, සාරිපුත්ත, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කථං විමොක්ඛා පන තයා, ආවුසො සාරිපුත්ත, අඤ්ඤා බ්‍යාකතා – ඛීණා ජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති? එවං පුට්ඨො ත්වං, සාරිපුත්ත, කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කථං විමොක්ඛා පන තයා, ආවුසො සාරිපුත්ත, අඤ්ඤා බ්‍යාකතා – ඛීණා ජාති වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍යං – ‘අජ්ඣත්තං විමොක්ඛා ඛ්වාහං, ආවුසො, සබ්බුපාදානක්ඛයා තථා සතො විහරාමි යථා සතං විහරන්තං ආසවා නානුස්සවන්ති, අත්තානඤ්ච නාවජානාමී’ති. එවං පුට්ඨොහං, භන්තෙ, එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය’’න්ති.

«ម្នាលសារីបុត្ត ចុះបើគេសួរអ្នកយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត តើអ្នករួចចាកកិលេសដោយរបៀបណា បានជាពោលអួតនូវអរហត្តផលថា 'ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ' ដូច្នេះ?" ម្នាលសារីបុត្ត កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ តើអ្នកនឹងដោះស្រាយដូចម្តេច?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បើគេសួរខ្ញុំព្រះអង្គយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត តើអ្នករួចចាកកិលេសដោយរបៀបណា បានជាពោលអួតនូវអរហត្តផលថា 'ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ' ដូច្នេះ?" បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងដោះស្រាយយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ព្រោះការរួចចាកកិលេសក្នុងខាងក្នុង និងព្រោះការអស់ទៅនៃឧបាទានទាំងពួង ខ្ញុំមានសតិរស់នៅដោយប្រការណា អាសវៈទាំងឡាយមិនហូរទៅតាមដល់ខ្ញុំដែលកំពុងមានសតិរស់នៅយ៉ាងនោះឡើយ ទាំងខ្ញុំក៏មិនមើលងាយខ្លួនឯងដែរ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើគេសួរយ៉ាងនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងដោះស្រាយយ៉ាងនេះឯង।»

‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්ත. අයම්පි ඛො සාරිපුත්ත, පරියායො එතස්සෙව අත්ථස්ස සංඛිත්තෙන වෙය්‍යාකරණාය – යෙ ආසවා සමණෙන වුත්තා තෙස්වාහං න කඞ්ඛාමි, තෙ මෙ පහීනාති න විචිකිච්ඡාමී’’ති. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වා සුගතො උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි.

«សាធុ សាធុ សារីបុត្ត។ ម្នាលសារីបុត្ត នេះក៏ជាបរិយាយមួយ សម្រាប់ដោះស្រាយសេចក្តីនោះដោយសង្ខេបថា "អាសវៈទាំងឡាយណាដែលព្រះសមណៈទ្រង់សម្តែងហើយ ខ្ញុំមិនមានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងអាសវៈទាំងឡាយនោះឡើយ ខ្ញុំមិនមានសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ថា 'អាសវៈទាំងនោះ ខ្ញុំបានលះបង់ហើយ' ដូច្នេះឡើយ"។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគតទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ក៏ទ្រង់ក្រោកពីព្រះពុទ្ធអាសន្ន យាងចូលទៅកាន់ព្រះវិហារ។»

තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පුබ්බෙ අප්පටිසංවිදිතං මං, ආවුසො, භගවා පඨමං පඤ්හං අපුච්ඡි, තස්ස මෙ අහොසි දන්ධායිතත්තං. යතො ච ඛො මෙ, ආවුසො, භගවා පඨමං පඤ්හං අනුමොදි, තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – දිවසං චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි, දිවසම්පාහං භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි. රත්තිං චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි, රත්තිම්පාහං භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි. රත්තින්දිවං චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි, රත්තින්දිවම්පාහං භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි. ද්වෙ රත්තින්දිවානි චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය…පෙ… ද්වෙ රත්තින්දිවානිපාහං භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං…පෙ… තීණි රත්තින්දිවානි චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය…පෙ… තීණි රත්තින්දිවානිපාහං භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං…පෙ… චත්තාරි රත්තින්දිවානි චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය…පෙ… චත්තාරි රත්තින්දිවානිපාහං [Pg.287] භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං…පෙ… පඤ්ච රත්තින්දිවානි චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය…පෙ… පඤ්ච රත්තින්දිවානිපාහං භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං…පෙ… ඡ රත්තින්දිවානි චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය…පෙ… ඡ රත්තින්දිවානිපාහං භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං…පෙ… සත්ත රත්තින්දිවානි චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි, සත්ත රත්තින්දිවානිපාහං භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහී’’ති.

«ក្នុងទីនោះឯង កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគយាងចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក៏បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា "ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មុនដំបូង ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរប្រស្នាទីមួយនឹងខ្ញុំ ដែលខ្ញុំមិនទាន់បានដឹងជាមុន ហេតុនោះ ខ្ញុំក៏មានសេចក្តីយឺតយូរបន្តិច។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់អនុមោទនាប្រស្នាទីមួយរបស់ខ្ញុំហើយ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះក៏កើតមានដល់ខ្ញុំថា 'ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់មួយថ្ងៃពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នា ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់មួយថ្ងៃពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នាបានដែរ។ ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់មួយយប់ពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នា ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់មួយយប់ពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នាបានដែរ។ ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់មួយថ្ងៃមួយយប់ពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នា ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់មួយថ្ងៃមួយយប់ពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នាបានដែរ។ ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់ពីរថ្ងៃពីរយប់...បេ... ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់ពីរថ្ងៃពីរយប់...បេ... ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់បីថ្ងៃបីយប់...បេ... ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់បីថ្ងៃបីយប់...បេ... ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់បួនថ្ងៃបួនយប់...បេ... ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់បួនថ្ងៃបួនយប់...បេ... ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់ប្រាំថ្ងៃប្រាំយប់...បេ... ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់ប្រាំថ្ងៃប្រាំយប់...បេ... ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់ប្រាំមួយថ្ងៃប្រាំមួយយប់...បេ... ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់ប្រាំមួយថ្ងៃប្រាំមួយយប់...បេ... ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់ប្រាំពីរថ្ងៃប្រាំពីរយប់ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នា ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់ប្រាំពីរថ្ងៃប្រាំពីរយប់ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នាបានដែរ' ដូច្នេះ"។»

අථ ඛො කළාරඛත්තියො භික්ඛු උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො කළාරඛත්තියො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මතා, භන්තෙ, සාරිපුත්තෙන සීහනාදො නදිතො – පුබ්බෙ අප්පටිසංවිදිතං මං, ආවුසො, භගවා පඨමං පඤ්හං අපුච්ඡි, තස්ස මෙ අහොසි දන්ධායිතත්තං. යතො ච ඛො මෙ, ආවුසො, භගවා පඨමං පඤ්හං අනුමොදි, තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – දිවසං චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි, දිවසම්පාහං භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි; රත්තිං චෙපි…පෙ… රත්තින්දිවං චෙපි මං භගවා…පෙ… ද්වෙ රත්තින්දිවානි චෙපි මං භගවා…පෙ… තීණි… චත්තාරි… පඤ්ච… ඡ… සත්ත රත්තින්දිවානි චෙපි මං භගවා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍ය අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි, සත්ත රත්තින්දිවානිපාහං භගවතො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍යං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහී’’ති.

«គ្រានោះឯង ភិក្ខុឈ្មោះកឡារខត្តិយៈ ក្រោកពីអាសន្ន ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលភិក្ខុឈ្មោះកឡារខត្តិយៈ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានបន្លឺសីហនាទថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ មុនដំបូង ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរប្រស្នាទីមួយនឹងខ្ញុំ ដែលខ្ញុំមិនទាន់បានដឹងជាមុន ហេតុនោះ ខ្ញុំក៏មានសេចក្តីយឺតយូរបន្តិច។ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់អនុមោទនាប្រស្នាទីមួយរបស់ខ្ញុំហើយ ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះក៏កើតមានដល់ខ្ញុំថា ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់មួយថ្ងៃពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នា ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់មួយថ្ងៃពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នាបានដែរ។ ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំ...បេ... អស់មួយយប់ពេញ...បេ... អស់មួយថ្ងៃមួយយប់ពេញ...បេ... អស់ពីរថ្ងៃពីរយប់...បេ... បី... បួន... ប្រាំ... ប្រាំមួយ... ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សួរខ្ញុំនូវសេចក្តីនេះ អស់ប្រាំពីរថ្ងៃប្រាំពីរយប់ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នា ខ្ញុំក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់ប្រាំពីរថ្ងៃប្រាំពីរយប់ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នាបានដែរ ដូច្នេះ'"។»

‘‘සා හි, භික්ඛු, සාරිපුත්තස්ස ධම්මධාතු සුප්පටිවිද්ධා, යස්සා ධම්මධාතුයා සුප්පටිවිද්ධත්තා දිවසං චෙපාහං සාරිපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි, දිවසම්පි මෙ සාරිපුත්තො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍ය අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි. රත්තිං චෙපාහං සාරිපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි, රත්තිම්පි මෙ සාරිපුත්තො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍ය…පෙ… රත්තින්දිවං චෙපාහං සාරිපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යං, රත්තින්දිවම්පි මෙ සාරිපුත්තො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍ය… ද්වෙ රත්තින්දිවානි චෙපාහං සාරිපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යං, ද්වෙ රත්තින්දිවානිපි මෙ සාරිපුත්තො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍ය… තීණි රත්තින්දිවානි චෙපාහං සාරිපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යං, තීණි රත්තින්දිවානිපි මෙ සාරිපුත්තො එතමත්ථං [Pg.288] බ්‍යාකරෙය්‍ය… චත්තාරි රත්තින්දිවානි චෙපාහං සාරිපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යං, චත්තාරි රත්තින්දිවානිපි මෙ සාරිපුත්තො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍ය… පඤ්ච රත්තින්දිවානි චෙපාහං සාරිපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යං, පඤ්ච රත්තින්දිවානිපි මෙ සාරිපුත්තො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍ය… ඡ රත්තින්දිවානි චෙපාහං සාරිපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යං, ඡ රත්තින්දිවානිපි මෙ සාරිපුත්තො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍ය… සත්ත රත්තින්දිවානි චෙපාහං සාරිපුත්තං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යං අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහි, සත්ත රත්තින්දිවානිපි මෙ සාරිපුත්තො එතමත්ථං බ්‍යාකරෙය්‍ය අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පදෙහි අඤ්ඤමඤ්ඤෙහි පරියායෙහී’’ති. දුතියං.

«"ម្នាលភិក្ខុ ព្រោះថា ធម៌ធាតុនោះ ព្រះសារីបុត្តបានចាក់ធ្លុះល្អហើយ ដែលជាហេតុនាំឲ្យព្រះសារីបុត្តចាក់ធ្លុះល្អនូវធម៌ធាតុនោះ ប្រសិនបើតថាគតសួរនូវសេចក្តីនោះនឹងសារីបុត្ត អស់មួយថ្ងៃពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នា សារីបុត្តក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយតថាគត អស់មួយថ្ងៃពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នាបានដែរ។ ប្រសិនបើតថាគតសួរនូវសេចក្តីនោះនឹងសារីបុត្ត អស់មួយយប់ពេញ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នា សារីបុត្តក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយតថាគត អស់មួយយប់ពេញ...បេ... ប្រសិនបើតថាគតសួរនូវសេចក្តីនោះនឹងសារីបុត្ត អស់មួយថ្ងៃមួយយប់ពេញ សារីបុត្តក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយតថាគត អស់មួយថ្ងៃមួយយប់ពេញ... ប្រសិនបើតថាគតសួរនូវសេចក្តីនោះនឹងសារីបុត្ត អស់ពីរថ្ងៃពីរយប់ សារីបុត្តក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយតថាគត អស់ពីរថ្ងៃពីរយប់... ប្រសិនបើតថាគតសួរនូវសេចក្តីនោះនឹងសារីបុត្ត អស់បីថ្ងៃបីយប់ សារីបុត្តក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយតថាគត អស់បីថ្ងៃបីយប់... ប្រសិនបើតថាគតសួរនូវសេចក្តីនោះនឹងសារីបុត្ត អស់បួនថ្ងៃបួនយប់ សារីបុត្តក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយតថាគត អស់បួនថ្ងៃបួនយប់... ប្រសិនបើតថាគតសួរនូវសេចក្តីនោះនឹងសារីបុត្ត អស់ប្រាំថ្ងៃប្រាំយប់ សារីបុត្តក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយតថាគត អស់ប្រាំថ្ងៃប្រាំយប់... ប្រសិនបើតថាគតសួរនូវសេចក្តីនោះនឹងសារីបុត្ត អស់ប្រាំមួយថ្ងៃប្រាំមួយយប់ សារីបុត្តក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយតថាគត អស់ប្រាំមួយថ្ងៃប្រាំមួយយប់... ប្រសិនបើតថាគតសួរនូវសេចក្តីនោះនឹងសារីបុត្ត អស់ប្រាំពីរថ្ងៃប្រាំពីរយប់ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នា សារីបុត្តក៏អាចដោះស្រាយសេចក្តីនោះថ្វាយតថាគត អស់ប្រាំពីរថ្ងៃប្រាំពីរយប់ ដោយបទផ្សេងៗគ្នា ដោយបរិយាយផ្សេងៗគ្នាបានដែរ"។ ចប់សូត្រទី ២។»

3. ඤාණවත්ථුසුත්තං

៣. «ញាណវត្ថុសូត្រ»

33. සාවත්ථියං…පෙ… ‘‘චතුචත්තාරීසං වො, භික්ඛවෙ, ඤාණවත්ථූනි දෙසෙස්සාමි, තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

៣៣. «គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវញាណវត្ថុ ៤៤ យ៉ាង ដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង"។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា "ព្រះករុណា ព្រះអង្គ"។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖»

‘‘කතමානි, භික්ඛවෙ, චතුචත්තාරීසං ඤාණවත්ථූනි? ජරාමරණෙ ඤාණං, ජරාමරණසමුදයෙ ඤාණං, ජරාමරණනිරොධෙ ඤාණං, ජරාමරණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං; ජාතියා ඤාණං, ජාතිසමුදයෙ ඤාණං, ජාතිනිරොධෙ ඤාණං, ජාතිනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං; භවෙ ඤාණං, භවසමුදයෙ ඤාණං, භවනිරොධෙ ඤාණං, භවනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං; උපාදානෙ ඤාණං, උපාදානසමුදයෙ ඤාණං, උපාදානනිරොධෙ ඤාණං, උපාදානනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං; තණ්හාය ඤාණං, තණ්හාසමුදයෙ ඤාණං, තණ්හානිරොධෙ ඤාණං, තණ්හානිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං; වෙදනාය ඤාණං, වෙදනාසමුදයෙ ඤාණං, වෙදනානිරොධෙ ඤාණං, වෙදනානිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං; ඵස්සෙ ඤාණං…පෙ… සළායතනෙ ඤාණං… නාමරූපෙ ඤාණං… විඤ්ඤාණෙ ඤාණං… සඞ්ඛාරෙසු ඤාණං, සඞ්ඛාරසමුදයෙ ඤාණං, සඞ්ඛාරනිරොධෙ ඤාණං, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං. ඉමානි වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, චතුචත්තාරීසං ඤාණවත්ථූනි.

«"ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ញាណវត្ថុ ៤៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺញាណក្នុងជរានិងមរណៈ ១ ញាណក្នុងហេតុជាទីកើតឡើងនៃជរានិងមរណៈ ១ ញាណក្នុងសេចក្តីរលត់នៃជរានិងមរណៈ ១ ញាណក្នុងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃជរានិងមរណៈ ១។ ញាណក្នុងជាតិ ១ ញាណក្នុងហេតុជាទីកើតឡើងនៃជាតិ ១ ញាណក្នុងសេចក្តីរលត់នៃជាតិ ១ ញាណក្នុងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃជាតិ ១។ ញាណក្នុងភព ១ ញាណក្នុងហេតុជាទីកើតឡើងនៃភព ១ ញាណក្នុងសេចក្តីរលត់នៃភព ១ ញាណក្នុងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃភព ១។ ញាណក្នុងឧបាទាន ១ ញាណក្នុងហេតុជាទីកើតឡើងនៃឧបាទាន ១ ញាណក្នុងសេចក្តីរលត់នៃឧបាទាន ១ ញាណក្នុងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃឧបាទាន ១។ ញាណក្នុងតណ្ហា ១ ញាណក្នុងហេតុជាទីកើតឡើងនៃតណ្ហា ១ ញាណក្នុងសេចក្តីរលត់នៃតណ្ហា ១ ញាណក្នុងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃតណ្ហា ១។ ញាណក្នុងវេទនា ១ ញាណក្នុងហេតុជាទីកើតឡើងនៃវេទនា ១ ញាណក្នុងសេចក្តីរលត់នៃវេទនា ១ ញាណក្នុងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃវេទនា ១។ ញាណក្នុងផស្សៈ ១...បេ... ញាណក្នុងសឡាយតនៈ ១... ញាណក្នុងនាមរូប ១... ញាណក្នុងវិញ្ញាណ ១... ញាណក្នុងសង្ខារទាំងឡាយ ១ ញាណក្នុងហេតុជាទីកើតឡើងនៃសង្ខារ ១ ញាណក្នុងសេចក្តីរលត់នៃសង្ខារ ១ ញាណក្នុងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃសង្ខារ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះហៅថា ញាណវត្ថុ ៤៤ យ៉ាង"។»

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජරාමරණං? යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හි තම්හි සත්තනිකායෙ ජරා ජීරණතා ඛණ්ඩිච්චං පාලිච්චං වලිත්තචතා ආයුනො සංහානි [Pg.289] ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකො, අයං වුච්චති ජරා. යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හා තම්හා සත්තනිකායා චුති චවනතා භෙදො අන්තරධානං මච්චු මරණං කාලකිරියා ඛන්ධානං භෙදො කළෙවරස්ස නික්ඛෙපො. ඉදං වුච්චති මරණං. ඉති අයඤ්ච ජරා, ඉදඤ්ච මරණං; ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ජරාමරණං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះជរានិងមរណៈ តើដូចម្ដេច? សេចក្ដីគ្រាំគ្រា ភាពទ្រុឌទ្រោម ធ្មេញបាក់ សក់ស្កូវ ស្បែកជ្រីវជ្រួញ សេចក្ដីថយចុះនៃអាយុ ភាពចាស់ទុំនៃឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ របស់សត្វទាំងឡាយនោះៗ ក្នុងសត្វនិកាយនោះៗ នេះហៅថា ជរា។ ការច្យុតិ ភាពជាអ្នកច្យុតិ ការបែកធ្លាយ ការបាត់បង់ សេចក្ដីស្លាប់គឺមច្ចុ មរណៈ ការធ្វើកាលកិរិយា ការបែកធ្លាយនៃខន្ធទាំងឡាយ ការដាក់ចុះនូវសាកសព របស់សត្វទាំងឡាយនោះៗ ពីសត្វនិកាយនោះៗ នេះហៅថា មរណៈ។ ជរានេះផង មរណៈនេះផង រួមគ្នាដូច្នេះ នេះហៅថា ជរានិងមរណៈ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ។

‘‘ජාතිසමුදයා ජරාමරණසමුදයො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණනිරොධො; අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො ජරාමරණනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

ព្រោះជាតិកើតឡើង ជរានិងមរណៈទើបកើតឡើង ព្រោះជាតិរលត់ទៅ ជរានិងមរណៈទើបរលត់ទៅ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ (មគ្គមានអង្គ ៨ ដ៏ប្រសើរ) នេះឯង ជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈ គឺសម្មាទិដ្ឋិ...សម្មាសមាធិ។

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං ජරාමරණං පජානාති, එවං ජරාමරණසමුදයං පජානාති, එවං ජරාමරණනිරොධං පජානාති, එවං ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, ඉදමස්ස ධම්මෙ ඤාණං. සො ඉමිනා ධම්මෙන දිට්ඨෙන විදිතෙන අකාලිකෙන පත්තෙන පරියොගාළ්හෙන අතීතානාගතෙන යං නෙති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈយ៉ាងនេះ នេះជាធម្មញ្ញាណរបស់អរិយសាវ័កនោះ។ អរិយសាវ័កនោះ នាំយកនូវវិធីទៅកាន់អតីត និងអនាគត ដោយធម៌នេះ ដែលខ្លួនបានឃើញ បានដឹង មិនរង់ចាំកាល បានសម្រេច បានចាក់ធ្លុះហើយថា៖

‘‘යෙ ඛො කෙචි අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ජරාමරණං අබ්භඤ්ඤංසු, ජරාමරණසමුදයං අබ්භඤ්ඤංසු, ජරාමරණනිරොධං අබ්භඤ්ඤංසු, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අබ්භඤ්ඤංසු, සබ්බෙ තෙ එවමෙව අබ්භඤ්ඤංසු, සෙය්‍යථාපාහං එතරහි.

សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអតីតកាល បានដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ បានដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ បានដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈ បានដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់នោះ ក៏បានដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះដូចគ្នា ដូចជាតថាគតដឹងច្បាស់ក្នុងកាលឥឡូវនេះដែរ។

‘‘යෙපි හි කෙචි අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ජරාමරණං අභිජානිස්සන්ති, ජරාමරණසමුදයං අභිජානිස්සන්ති, ජරාමරණනිරොධං අභිජානිස්සන්ති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිජානිස්සන්ති, සබ්බෙ තෙ එවමෙව අභිජානිස්සන්ති, සෙය්‍යථාපාහං එතරහීති. ඉදමස්ස අන්වයෙ ඤාණං.

ទោះបីសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអនាគតកាល នឹងដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ នឹងដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ នឹងដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈ នឹងដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់នោះ ក៏នឹងដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះដូចគ្នា ដូចជាតថាគតដឹងច្បាស់ក្នុងកាលឥឡូវនេះដែរ។ នេះជាអន្វយញ្ញាណរបស់អរិយសាវ័កនោះ។

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමානි ද්වෙ ඤාණානි පරිසුද්ධානි හොන්ති පරියොදාතානි – ධම්මෙ ඤාණඤ්ච අන්වයෙ ඤාණඤ්ච. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො දිට්ඨිසම්පන්නො ඉතිපි, දස්සනසම්පන්නො ඉතිපි, ආගතො ඉමං සද්ධම්මං ඉතිපි, පස්සති ඉමං සද්ධම්මං ඉතිපි, සෙක්ඛෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො ඉතිපි, සෙක්ඛාය විජ්ජාය සමන්නාගතො ඉතිපි, ධම්මසොතං සමාපන්නො ඉතිපි, අරියො නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො ඉතිපි, අමතද්වාරං ආහච්ච තිට්ඨති ඉතිපීති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាញ្ញាណទាំងពីរនេះ គឺធម្មញ្ញាណផង អន្វយញ្ញាណផង របស់អរិយសាវ័ក បរិសុទ្ធ ផូរផង់ហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិខ្លះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទស្សនៈខ្លះ ជាអ្នកមកកាន់ព្រះសទ្ធម៌នេះខ្លះ ជាអ្នកឃើញព្រះសទ្ធម៌នេះខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេក្ខញ្ញាណខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេក្ខវិជ្ជាខ្លះ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ខ្លះ ជាអរិយបុគ្គលមានបញ្ញាទម្លុះធ្លាយខ្លះ ជាអ្នកឈរជិតទ្វារអមតៈខ្លះ។

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, ජාති…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, භවො… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, උපාදානං… කතමා ච, භික්ඛවෙ තණ්හා… කතමා ච, භික්ඛවෙ, වෙදනා… කතමො ච, භික්ඛවෙ, ඵස්සො… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සළායතනං… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, නාමරූපං [Pg.290]… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණං… කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා? තයොමෙ, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා – කායසඞ්ඛාරො, වචීසඞ්ඛාරො, චිත්තසඞ්ඛාරොති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះជាតិ តើដូចម្ដេច... ចុះភព តើដូចម្ដេច... ចុះឧបាទាន តើដូចម្ដេច... ចុះតណ្ហា តើដូចម្ដេច... ចុះវេទនា តើដូចម្ដេច... ចុះផស្សៈ តើដូចម្ដេច... ចុះសឡាយតនៈ តើដូចម្ដេច... ចុះនាមរូប តើដូចម្ដេច... ចុះវិញ្ញាណ តើដូចម្ដេច... ចុះសង្ខារទាំងឡាយ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយនេះមាន ៣ គឺ កាយសង្ខារ វចីសង្ខារ ចិត្តសង្ខារ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះហៅថា សង្ខារ។

‘‘අවිජ්ජාසමුදයා සඞ්ඛාරසමුදයො; අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනී පටිපදා, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි.

ព្រោះអវិជ្ជាកើតឡើង សង្ខារទាំងឡាយទើបកើតឡើង ព្រោះអវិជ្ជារលត់ទៅ សង្ខារទាំងឡាយទើបរលត់ទៅ អរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គនេះឯង ជាបដិបទាទៅកាន់ការរលត់សង្ខារ គឺសម្មាទិដ្ឋិ...សម្មាសមាធិ។

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං සඞ්ඛාරෙ පජානාති, එවං සඞ්ඛාරසමුදයං පජානාති, එවං සඞ්ඛාරනිරොධං පජානාති, එවං සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානාති, ඉදමස්ස ධම්මෙ ඤාණං. සො ඉමිනා ධම්මෙන දිට්ඨෙන විදිතෙන අකාලිකෙන පත්තෙන පරියොගාළ්හෙන අතීතානාගතෙන යං නෙති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវ័កដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារយ៉ាងនេះ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ការរលត់សង្ខារយ៉ាងនេះ នេះជាធម្មញ្ញាណរបស់អរិយសាវ័កនោះ។ អរិយសាវ័កនោះ នាំយកនូវវិធីទៅកាន់អតីត និងអនាគត ដោយធម៌នេះ ដែលខ្លួនបានឃើញ បានដឹង មិនរង់ចាំកាល បានសម្រេច បានចាក់ធ្លុះហើយថា៖

‘‘යෙ ඛො කෙචි අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සඞ්ඛාරෙ අබ්භඤ්ඤංසු, සඞ්ඛාරසමුදයං අබ්භඤ්ඤංසු, සඞ්ඛාරනිරොධං අබ්භඤ්ඤංසු, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං අබ්භඤ්ඤංසු, සබ්බෙ තෙ එවමෙව අබ්භඤ්ඤංසු, සෙය්‍යථාපාහං එතරහි.

សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអតីតកាល បានដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយ បានដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ បានដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ បានដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ការរលត់សង្ខារ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់នោះ ក៏បានដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះដូចគ្នា ដូចជាតថាគតដឹងច្បាស់ក្នុងកាលឥឡូវនេះដែរ។

‘‘යෙපි හි කෙචි අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සඞ්ඛාරෙ අභිජානිස්සන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං අභිජානිස්සන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං අභිජානිස්සන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං අභිජානිස්සන්ති, සබ්බෙ තෙ එවමෙව අභිජානිස්සන්ති, සෙය්‍යථාපාහං එතරහි. ඉදමස්ස අන්වයෙ ඤාණං.

ទោះបីសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអនាគតកាល នឹងដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយ នឹងដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ នឹងដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ នឹងដឹងច្បាស់នូវបដិបទាទៅកាន់ការរលត់សង្ខារ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់នោះ ក៏នឹងដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះដូចគ្នា ដូចជាតថាគតដឹងច្បាស់ក្នុងកាលឥឡូវនេះដែរ។ នេះជាអន្វយញ្ញាណរបស់អរិយសាវ័កនោះ។

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමානි ද්වෙ ඤාණානි පරිසුද්ධානි හොන්ති පරියොදාතානි – ධම්මෙ ඤාණඤ්ච අන්වයෙ ඤාණඤ්ච. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො දිට්ඨිසම්පන්නො ඉතිපි, දස්සනසම්පන්නො ඉතිපි, ආගතො ඉමං සද්ධම්මං ඉතිපි, පස්සති ඉමං සද්ධම්මං ඉතිපි, සෙක්ඛෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො ඉතිපි, සෙක්ඛාය විජ්ජාය සමන්නාගතො ඉතිපි, ධම්මසොතං සමාපන්නො ඉතිපි, අරියො නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො ඉතිපි, අමතද්වාරං ආහච්ච තිට්ඨති ඉතිපී’’ති. තතියං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាញ្ញាណទាំងពីរនេះ គឺធម្មញ្ញាណផង អន្វយញ្ញាណផង របស់អរិយសាវ័ក បរិសុទ្ធ ផូរផង់ហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កនេះ ហៅថា ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិខ្លះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទស្សនៈខ្លះ ជាអ្នកមកកាន់ព្រះសទ្ធម៌នេះខ្លះ ជាអ្នកឃើញព្រះសទ្ធម៌នេះខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេក្ខញ្ញាណខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេក្ខវិជ្ជាខ្លះ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ខ្លះ ជាអរិយបុគ្គលមានបញ្ញាទម្លុះធ្លាយខ្លះ ជាអ្នកឈរជិតទ្វារអមតៈខ្លះ។ (ជាសូត្រ) ទី៣។

4. දුතියඤාණවත්ථුසුත්තං

៤. ទុតិយញាណវត្ថុសូត្រ

34. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සත්තසත්තරි වො, භික්ඛවෙ, ඤාණවත්ථූනි දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

៣៤. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវញាណវត្ថុ ៧៧ ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖

‘‘කතමානි[Pg.291], භික්ඛවෙ, සත්තසත්තරි ඤාණවත්ථූනි? ජාතිපච්චයා ජරාමරණන්ති ඤාණං; අසති ජාතියා නත්ථි ජරාමරණන්ති ඤාණං; අතීතම්පි අද්ධානං ජාතිපච්චයා ජරාමරණන්ති ඤාණං, අසති ජාතියා නත්ථි ජරාමරණන්ති ඤාණං; අනාගතම්පි අද්ධානං ජාතිපච්චයා ජරාමරණන්ති ඤාණං, අසති ජාතියා නත්ථි ජරාමරණන්ති ඤාණං; යම්පිස්ස තං ධම්මට්ඨිතිඤාණං තම්පි ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මන්ති ඤාණං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ញាណវត្ថុ ៧៧ តើដូចម្ដេចខ្លះ? ញាណដឹងថា «ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ» ១ ញាណដឹងថា «កាលបើជាតិមិនមាន ជរានិងមរណៈក៏មិនមាន» ១ ញាណដឹងថា «សូម្បីក្នុងអតីតកាល ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ» ១ ញាណដឹងថា «កាលបើជាតិមិនមាន ជរានិងមរណៈក៏មិនមាន» ១ ញាណដឹងថា «សូម្បីក្នុងអនាគតកាល ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ» ១ ញាណដឹងថា «កាលបើជាតិមិនមាន ជរានិងមរណៈក៏មិនមាន» ១ ញាណដឹងថា «សូម្បីតែធម្មដ្ឋិតិញាណរបស់បុគ្គលនោះ ក៏មានសភាវៈអស់ទៅជាធម្មតា មានសភាវៈវិនាសទៅជាធម្មតា មានសភាវៈប្រាសចាកតម្រេកជាធម្មតា មានសភាវៈរលត់ទៅជាធម្មតា» ១។

‘‘භවපච්චයා ජාතීති ඤාණං…පෙ… උපාදානපච්චයා භවොති ඤාණං… තණ්හාපච්චයා උපාදානන්ති ඤාණං… වෙදනාපච්චයා තණ්හාති ඤාණං… ඵස්සපච්චයා වෙදනාති ඤාණං… සළායතනපච්චයා ඵස්සොති ඤාණං… නාමරූපපච්චයා සළායතනන්ති ඤාණං… විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපන්ති ඤාණං… සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණන්ති ඤාණං; අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරාති ඤාණං, අසති අවිජ්ජාය නත්ථි සඞ්ඛාරාති ඤාණං; අතීතම්පි අද්ධානං අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරාති ඤාණං, අසති අවිජ්ජාය නත්ථි සඞ්ඛාරාති ඤාණං; අනාගතම්පි අද්ධානං අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරාති ඤාණං, අසති අවිජ්ජාය නත්ථි සඞ්ඛාරාති ඤාණං; යම්පිස්ස තං ධම්මට්ඨිතිඤාණං තම්පි ඛයධම්මං වයධම්මං විරාගධම්මං නිරොධධම්මන්ති ඤාණං. ඉමානි වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, සත්තසත්තරි ඤාණවත්ථූනී’’ති. චතුත්ථං.

ញាណដឹងថា «ព្រោះភពជាបច្ច័យ ទើបមានជាតិ»... ញាណដឹងថា «ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ទើបមានភព»... ញាណដឹងថា «ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបមានឧបាទាន»... ញាណដឹងថា «ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបមានតណ្ហា»... ញាណដឹងថា «ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបមានវេទនា»... ញាណដឹងថា «ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបមានផស្សៈ»... ញាណដឹងថា «ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបមានសឡាយតនៈ»... ញាណដឹងថា «ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ទើបមាននាមរូប»... ញាណដឹងថា «ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ»... ញាណដឹងថា «ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ» ១ ញាណដឹងថា «កាលបើអវិជ្ជាមិនមាន សង្ខារទាំងឡាយក៏មិនមាន» ១ ញាណដឹងថា «សូម្បីក្នុងអតីតកាល ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ» ១ ញាណដឹងថា «កាលបើអវិជ្ជាមិនមាន សង្ខារទាំងឡាយក៏មិនមាន» ១ ញាណដឹងថា «សូម្បីក្នុងអនាគតកាល ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ» ១ ញាណដឹងថា «កាលបើអវិជ្ជាមិនមាន សង្ខារទាំងឡាយក៏មិនមាន» ១ ញាណដឹងថា «សូម្បីតែធម្មដ្ឋិតិញាណរបស់បុគ្គលនោះ ក៏មានសភាវៈអស់ទៅជាធម្មតា មានសភាវៈវិនាសទៅជាធម្មតា មានសភាវៈប្រាសចាកតម្រេកជាធម្មតា មានសភាវៈរលត់ទៅជាធម្មតា» ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងនេះហៅថា ញាណវត្ថុ ៧៧។ (ជាសូត្រ) ទី៤។

5. අවිජ්ජාපච්චයසුත්තං

៥. អវិជ្ជាបច្ចយសូត្រ

35. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අවිජ්ජාපච්චයා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතී’’ති. එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘කතමං නු ඛො, භන්තෙ, ජරාමරණං, කස්ස ච පනිදං ජරාමරණ’න්ති? ‘නො කල්ලො පඤ්හො’ති භගවා අවොච, ‘කතමං ජරාමරණං, කස්ස ච පනිදං ජරාමරණ’න්ති ඉති වා, භික්ඛු, යො වදෙය්‍ය, ‘අඤ්ඤං ජරාමරණං අඤ්ඤස්ස ච පනිදං ජරාමරණ’න්ති, ඉති වා, භික්ඛු, යො වදෙය්‍ය, උභයමෙතං එකත්ථං බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං. තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, භික්ඛු, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති. අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, භික්ඛු, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති. එතෙ තෙ, භික්ඛු, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’’න්ති.

៣៥. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ... ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខទាំងអស់នេះ តែម្យ៉ាង តែងមានយ៉ាងនេះ»។ កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ មានភិក្ខុមួយរូប ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះជរានិងមរណៈ តើដូចម្ដេច មួយទៀត ជរានិងមរណៈនេះ ជារបស់អ្នកណា?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់ថា «សំណួរនោះ មិនគួរចោទសួរឡើយ ម្នាលភិក្ខុ បុគ្គលណាពោលថា 'ជរានិងមរណៈ តើដូចម្ដេច មួយទៀត ជរានិងមរណៈនេះ ជារបស់អ្នកណា' ដូច្នេះក្ដី ឬបុគ្គលណាពោលថា 'ជរានិងមរណៈផ្សេង ជរានិងមរណៈនេះ ជារបស់បុគ្គលផ្សេង' ដូច្នេះក្ដី សេចក្ដីទាំងពីរនេះ មានន័យដូចគ្នា ខុសគ្នាតែព្យញ្ជនៈប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុ កាលបើមានទិដ្ឋិថា 'ជីវៈនោះ សរីរៈនោះ' ដូច្នេះ ព្រហ្មចរិយធម៌ តែងមិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ កាលបើមានទិដ្ឋិថា 'ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង' ដូច្នេះ ព្រហ្មចរិយធម៌ ក៏មិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ តថាគត មិនចូលទៅជិតចំណែកទាំងពីរនេះទេ តែងសម្ដែងធម៌ដោយកណ្ដាលថា 'ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ'»។

‘‘කතමා නු ඛො, භන්තෙ, ජාති, කස්ස ච පනායං ජාතී’’ති? ‘‘නො කල්ලො පඤ්හො’’ති භගවා අවොච, ‘‘‘කතමා ජාති, කස්ස ච පනායං ජාතී’ති ඉති [Pg.292] වා, භික්ඛු, යො වදෙය්‍ය, ‘අඤ්ඤා ජාති අඤ්ඤස්ස ච පනායං ජාතී’ති ඉති වා, භික්ඛු, යො වදෙය්‍ය, උභයමෙතං එකත්ථං බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං. තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, භික්ඛු, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති. අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, භික්ඛු, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති. එතෙ තෙ, භික්ඛු, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘භවපච්චයා ජාතී’’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះជាតិ តើដូចម្ដេច មួយទៀត ជាតិនេះ ជារបស់អ្នកណា?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់ថា «សំណួរនោះ មិនគួរចោទសួរឡើយ ម្នាលភិក្ខុ បុគ្គលណាពោលថា 'ជាតិ តើដូចម្ដេច មួយទៀត ជាតិនេះ ជារបស់អ្នកណា' ដូច្នេះក្ដី ឬបុគ្គលណាពោលថា 'ជាតិផ្សេង ជាតិនេះ ជារបស់បុគ្គលផ្សេង' ដូច្នេះក្ដី សេចក្ដីទាំងពីរនេះ មានន័យដូចគ្នា ខុសគ្នាតែព្យញ្ជនៈប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុ កាលបើមានទិដ្ឋិថា 'ជីវៈនោះ សរីរៈនោះ' ដូច្នេះ ព្រហ្មចរិយធម៌ តែងមិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ កាលបើមានទិដ្ឋិថា 'ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង' ដូច្នេះ ព្រហ្មចរិយធម៌ ក៏មិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ តថាគត មិនចូលទៅជិតចំណែកទាំងពីរនេះទេ តែងសម្ដែងធម៌ដោយកណ្ដាលថា 'ព្រោះភពជាបច្ច័យ ទើបមានជាតិ'»Style

‘‘කතමො නු ඛො, භන්තෙ, භවො, කස්ස ච පනායං භවො’’ති? ‘‘නො කල්ලො පඤ්හො’’ති භගවා අවොච, ‘‘‘කතමො භවො, කස්ස ච පනායං භවො’ති ඉති වා, භික්ඛු, යො වදෙය්‍ය, ‘අඤ්ඤො භවො අඤ්ඤස්ස ච පනායං භවො’ති ඉති වා, භික්ඛු, යො වදෙය්‍ය, උභයමෙතං එකත්ථං බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං. තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, භික්ඛු, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති; අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, භික්ඛු, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති. එතෙ තෙ, භික්ඛු, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘උපාදානපච්චයා භවො’ති…පෙ… ‘තණ්හාපච්චයා උපාදානන්ති… වෙදනාපච්චයා තණ්හාති… ඵස්සපච්චයා වෙදනාති… සළායතනපච්චයා ඵස්සොති… නාමරූපපච්චයා සළායතනන්ති… විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපන්ති… සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණ’’’න්ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះភពតើដូចម្តេច ភពនេះជារបស់បុគ្គលណា?» ព្រះភគវាត្រាស់ថា «សំណួរនេះមិនគួរចោទសួរឡើយ ម្នាលភិក្ខុ បើបុគ្គលណាមួយនិយាយយ៉ាងនេះថា "ភពតើដូចម្តេច ភពនេះជារបស់បុគ្គលណា" ឬនិយាយយ៉ាងនេះថា "ភពផ្សេង ភពនេះជារបស់បុគ្គលផ្សេង" ម្នាលភិក្ខុ ពាក្យទាំងពីរយ៉ាងនេះ មានសេចក្តីដូចគ្នា ខុសគ្នាតែព្យញ្ជនៈប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុ កាលបើមានទិដ្ឋិថា "ជីវៈនោះគឺសរីរៈនោះ" ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែងមិនមានឡើយ ម្នាលភិក្ខុ កាលបើមានទិដ្ឋិថា "ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង" ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែងមិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ តថាគតមិនចូលទៅជិតចំណែកទាំងពីរនោះទេ តែងសម្តែងធម៌ដោយផ្លូវកណ្តាលថា "ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ទើបមានភព... ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបមានឧបាទាន... ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបមានតណ្ហា... ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបមានវេទនា... ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបមានផស្សៈ... ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបមានសឡាយតនៈ... ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ទើបមាននាមរូប... ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ"»។

‘‘කතමෙ නු ඛො, භන්තෙ, සඞ්ඛාරා, කස්ස ච පනිමෙ සඞ්ඛාරා’’ති? ‘‘නො කල්ලො පඤ්හො’’ති භගවා අවොච, ‘‘‘කතමෙ සඞ්ඛාරා කස්ස ච පනිමෙ සඞ්ඛාරා’ති ඉති වා, භික්ඛු, යො වදෙය්‍ය, ‘අඤ්ඤෙ සඞ්ඛාරා අඤ්ඤස්ස ච පනිමෙ සඞ්ඛාරා’ති ඉති වා, භික්ඛු, යො වදෙය්‍ය, උභයමෙතං එකත්ථං බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං. තං ජීවං තං සරීරන්ති වා, භික්ඛු, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති; අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, භික්ඛු, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති. එතෙ තෙ, භික්ඛු, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះសង្ខារទាំងឡាយតើដូចម្តេច សង្ខារទាំងនេះជារបស់បុគ្គលណា?» ព្រះភគវាត្រាស់ថា «សំណួរនេះមិនគួរចោទសួរឡើយ ម្នាលភិក្ខុ បើបុគ្គលណាមួយនិយាយយ៉ាងនេះថា "សង្ខារទាំងឡាយតើដូចម្តេច សង្ខារទាំងនេះជារបស់បុគ្គលណា" ឬនិយាយយ៉ាងនេះថា "សង្ខារផ្សេង សង្ខារទាំងនេះជារបស់បុគ្គលផ្សេង" ម្នាលភិក្ខុ ពាក្យទាំងពីរយ៉ាងនេះ មានសេចក្តីដូចគ្នា ខុសគ្នាតែព្យញ្ជនៈប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុ កាលបើមានទិដ្ឋិថា "ជីវៈនោះគឺសរីរៈនោះ" ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែងមិនមានឡើយ ម្នាលភិក្ខុ កាលបើមានទិដ្ឋិថា "ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង" ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែងមិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ តថាគតមិនចូលទៅជិតចំណែកទាំងពីរនោះទេ តែងសម្តែងធម៌ដោយផ្លូវកណ្តាលថា "ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ"»។

‘‘අවිජ්ජාය ත්වෙව, භික්ඛු, අසෙසවිරාගනිරොධා යානිස්ස තානි විසූකායිකානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි. ‘කතමං ජරාමරණං, කස්ස ච පනිදං ජරාමරණං’ ඉති වා, ‘අඤ්ඤං ජරාමරණං, අඤ්ඤස්ස ච පනිදං ජරාමරණං’ ඉති වා, ‘තං ජීවං තං සරීරං’ ඉති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං’ ඉති වා. සබ්බානිස්ස තානි පහීනානි භවන්ති උච්ඡින්නමූලානි තාලාවත්ථුකතානි අනභාවඞ්කතානි ආයතිං අනුප්පාදධම්මානි.

«ម្នាលភិក្ខុ ព្រោះការរលត់ដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជានោះឯង ទើបការយល់ខុសដែលជាបន្លា ជាសត្រូវ ជាការញាប់ញ័រ ណាមួយរបស់ភិក្ខុនោះ ដូចជា "ជរានិងមរណៈតើដូចម្តេច ជរានិងមរណៈនេះជារបស់បុគ្គលណា" ឬថា "ជរានិងមរណៈផ្សេង ជរានិងមរណៈនេះជារបស់បុគ្គលផ្សេង" ឬថា "ជីវៈនោះគឺសរីរៈនោះ" ឬថា "ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង" ការយល់ខុសទាំងអស់នោះ ភិក្ខុនោះបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកន្ទុយឆ្កែ មិនឲ្យមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាអនាគតឡើយ។

‘‘අවිජ්ජාය [Pg.293] ත්වෙව, භික්ඛු, අසෙසවිරාගනිරොධා යානිස්ස තානි විසූකායිකානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි. ‘කතමා ජාති, කස්ස ච පනායං ජාති’ ඉති වා, ‘අඤ්ඤා ජාති, අඤ්ඤස්ස ච පනායං ජාති’ ඉති වා, ‘තං ජීවං තං සරීරං’ ඉති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං’ ඉති වා. සබ්බානිස්ස තානි පහීනානි භවන්ති උච්ඡින්නමූලානි තාලාවත්ථුකතානි අනභාවඞ්කතානි ආයතිං අනුප්පාදධම්මානි.

«ម្នាលភិក្ខុ ព្រោះការរលត់ដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជានោះឯង ទើបការយល់ខុសដែលជាបន្លា ជាសត្រូវ ជាការញាប់ញ័រ ណាមួយរបស់ភិក្ខុនោះ ដូចជា "ជាតិដូចម្តេច ជាតិភពនេះជារបស់បុគ្គលណា" ឬថា "ជាតិផ្សេង ជាតិភពនេះជារបស់បុគ្គលផ្សេង" ឬថា "ជីវៈនោះគឺសរីរៈនោះ" ឬថា "ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង" ការយល់ខុសទាំងអស់នោះ ភិក្ខុនោះបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកន្ទុយឆ្កែ មិនឲ្យមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាអនាគតឡើយ។

‘‘අවිජ්ජාය ත්වෙව, භික්ඛු, අසෙසවිරාගනිරොධා යානිස්ස තානි විසූකායිකානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි. කතමො භවො…පෙ… කතමං උපාදානං… කතමා තණ්හා… කතමා වෙදනා… කතමො ඵස්සො… කතමං සළායතනං… කතමං නාමරූපං… කතමං විඤ්ඤාණං…පෙ….

«ម្នាលភិក្ខុ ព្រោះការរលត់ដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជានោះឯង ទើបការយល់ខុសដែលជាបន្លា ជាសត្រូវ ជាការញាប់ញ័រ ណាមួយរបស់ភិក្ខុនោះ ដូចជា "ភពដូចម្តេច... ឧបាទានដូចម្តេច... តណ្ហាដូចម្តេច... វេទនាដូចម្តេច... ផស្សៈដូចម្តេច... សឡាយតនៈដូចម្តេច... នាមរូបដូចម្តេច... វិញ្ញាណដូចម្តេច..."...។

‘‘අවිජ්ජාය ත්වෙව, භික්ඛු, අසෙසවිරාගනිරොධා යානිස්ස තානි විසූකායිකානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි. ‘කතමෙ සඞ්ඛාරා, කස්ස ච පනිමෙ සඞ්ඛාරා’ ඉති වා, ‘අඤ්ඤෙ සඞ්ඛාරා, අඤ්ඤස්ස ච පනිමෙ සඞ්ඛාරා’ ඉති වා, ‘තං ජීවං තං සරීරං’ ඉති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං, අඤ්ඤං සරීරං’ ඉති වා. සබ්බානිස්ස තානි පහීනානි භවන්ති උච්ඡින්නමූලානි තාලාවත්ථුකතානි අනභාවඞ්කතානි ආයතිං අනුප්පාදධම්මානී’’ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលភិក្ខុ ព្រោះការរលត់ដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជានោះឯង ទើបការយល់ខុសដែលជាបន្លា ជាសត្រូវ ជាការញាប់ញ័រ ណាមួយរបស់ភិក្ខុនោះ ដូចជា "សង្ខារទាំងឡាយតើដូចម្តេច សង្ខារទាំងនេះជារបស់បុគ្គលណា" ឬថា "សង្ខារផ្សេង សង្ខារទាំងនេះជារបស់បុគ្គលផ្សេង" ឬថា "ជីវៈនោះគឺសរីរៈនោះ" ឬថា "ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង" ការយល់ខុសទាំងអស់នោះ ភិក្ខុនោះបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកន្ទុយឆ្កែ មិនឲ្យមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាអនាគតឡើយ»។ ជាសូត្រទី៥។

6. දුතියඅවිජ්ජාපච්චයසුත්තං

៦. ទុតិយអវិជ្ជាបច្ចយសូត្រ

36. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අවිජ්ජාපච්චයා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

៣៦. ព្រះសាស្តាគង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ... ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។

‘‘‘කතමං ජරාමරණං, කස්ස ච පනිදං ජරාමරණ’න්ති ඉති වා, භික්ඛවෙ, යො වදෙය්‍ය, ‘අඤ්ඤං ජරාමරණං, අඤ්ඤස්ස ච පනිදං ජරාමරණ’න්ති ඉති වා, භික්ඛවෙ, යො වදෙය්‍ය, උභයමෙතං එකත්ථං බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං. ‘තං ජීවං තං සරීරං’ ඉති වා, භික්ඛවෙ, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති. ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං’ ඉති වා, භික්ඛවෙ, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති. එතෙ තෙ, භික්ඛවෙ, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’’න්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើបុគ្គលណាមួយនិយាយយ៉ាងនេះថា "ជរានិងមរណៈតើដូចម្តេច ជរានិងមរណៈនេះជារបស់បុគ្គលណា" ឬនិយាយយ៉ាងនេះថា "ជរានិងមរណៈផ្សេង ជរានិងមរណៈនេះជារបស់បុគ្គលផ្សេង" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យទាំងពីរយ៉ាងនេះ មានសេចក្តីដូចគ្នា ខុសគ្នាតែព្យញ្ជនៈប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានទិដ្ឋិថា "ជីវៈនោះគឺសរីរៈនោះ" ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែងមិនមានឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានទិដ្ឋិថា "ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង" ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែងមិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនចូលទៅជិតចំណែកទាំងពីរនោះទេ តែងសម្តែងធម៌ដោយផ្លូវកណ្តាលថា "ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ"»។

‘‘කතමා [Pg.294] ජාති…පෙ… කතමො භවො… කතමං උපාදානං… කතමා තණ්හා… කතමා වෙදනා… කතමො ඵස්සො… කතමං සළායතනං… කතමං නාමරූපං… කතමං විඤ්ඤාණං… කතමෙ සඞ්ඛාරා, කස්ස ච පනිමෙ සඞ්ඛාරාති ඉති වා, භික්ඛවෙ, යො වදෙය්‍ය, ‘අඤ්ඤෙ සඞ්ඛාරා අඤ්ඤස්ස ච පනිමෙ සඞ්ඛාරා’ති ඉති වා, භික්ඛවෙ, යො වදෙය්‍ය, උභයමෙතං එකත්ථං බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං. ‘තං ජීවං තං සරීරං’ ඉති වා, භික්ඛවෙ, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති. ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං’ ඉති වා, භික්ඛවෙ, දිට්ඨියා සති බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොති. එතෙ තෙ, භික්ඛවෙ, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’’ති.

«ជាតិដូចម្តេច... ភពដូចម្តេច... ឧបាទានដូចម្តេច... តណ្ហាដូចម្តេច... វេទនាដូចម្តេច... ផស្សៈដូចម្តេច... សឡាយតនៈដូចម្តេច... នាមរូបដូចម្តេច... វិញ្ញាណដូចម្តេច... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើបុគ្គលណាមួយនិយាយយ៉ាងនេះថា "សង្ខារទាំងឡាយតើដូចម្តេច សង្ខារទាំងនេះជារបស់បុគ្គលណា" ឬនិយាយយ៉ាងនេះថា "សង្ខារផ្សេង សង្ខារទាំងនេះជារបស់បុគ្គលផ្សេង" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យទាំងពីរយ៉ាងនេះ មានសេចក្តីដូចគ្នា ខុសគ្នាតែព្យញ្ជនៈប៉ុណ្ណោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានទិដ្ឋិថា "ជីវៈនោះគឺសរីរៈនោះ" ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែងមិនមានឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានទិដ្ឋិថា "ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង" ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ តែងមិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនចូលទៅជិតចំណែកទាំងពីរនោះទេ តែងសម្តែងធម៌ដោយផ្លូវកណ្តាលថា "ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ"»។

‘‘අවිජ්ජාය ත්වෙව, භික්ඛවෙ, අසෙසවිරාගනිරොධා යානිස්ස තානි විසූකායිකානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි. ‘කතමං ජරාමරණං, කස්ස ච පනිදං ජරාමරණං’ ඉති වා, ‘අඤ්ඤං ජරාමරණං, අඤ්ඤස්ස ච පනිදං ජරාමරණං’ ඉති වා, ‘තං ජීවං තං සරීරං’ ඉති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං, අඤ්ඤං සරීරං’ ඉති වා. සබ්බානිස්ස තානි පහීනානි භවන්ති උච්ඡින්නමූලානි තාලාවත්ථුකතානි අනභාවඞ්කතානි ආයතිං අනුප්පාදධම්මානි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការរលត់ដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជានោះឯង ទើបការយល់ខុសដែលជាបន្លា ជាសត្រូវ ជាការញាប់ញ័រ ណាមួយរបស់ភិក្ខុនោះ ដូចជា "ជរានិងមរណៈតើដូចម្តេច ជរានិងមរណៈនេះជារបស់បុគ្គលណា" ឬថា "ជរានិងមរណៈផ្សេង ជរានិងមរណៈនេះជារបស់បុគ្គលផ្សេង" ឬថា "ជីវៈនោះគឺសរីរៈនោះ" ឬថា "ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង" ការយល់ខុសទាំងអស់នោះ ភិក្ខុនោះបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកន្ទុយឆ្កែ មិនឲ្យមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាអនាគតឡើយ។

‘‘අවිජ්ජාය ත්වෙව, භික්ඛවෙ, අසෙසවිරාගනිරොධා යානිස්ස තානි විසූකායිකානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි කානිචි කානිචි. කතමා ජාති…පෙ… කතමො භවො… කතමං උපාදානං… කතමා තණ්හා… කතමා වෙදනා… කතමො ඵස්සො… කතමං සළායතනං… කතමං නාමරූපං… කතමං විඤ්ඤාණං… ‘කතමෙ සඞ්ඛාරා, කස්ස ච පනිමෙ සඞ්ඛාරා’ ඉති වා, ‘අඤ්ඤෙ සඞ්ඛාරා, අඤ්ඤස්ස ච පනිමෙ සඞ්ඛාරා’ ඉති වා; ‘තං ජීවං තං සරීරං’ ඉති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං’ ඉති වා. සබ්බානිස්ස තානි පහීනානි භවන්ති උච්ඡින්නමූලානි තාලාවත්ථුකතානි අනභාවඞ්කතානි ආයතිං අනුප්පාදධම්මානී’’ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការរលត់ដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជានោះឯង ទើបការយល់ខុសដែលជាបន្លា ជាសត្រូវ ជាការញាប់ញ័រ ណាមួយរបស់ភិក្ខុនោះ ដូចជា ជាតិដូចម្តេច... ភពដូចម្តេច... ឧបាទានដូចម្តេច... តណ្ហាដូចម្តេច... វេទនាដូចម្តេច... ផស្សៈដូចម្តេច... សឡាយតនៈដូចម្តេច... នាមរូបដូចម្តេច... វិញ្ញាណដូចម្តេច... "សង្ខារទាំងឡាយតើដូចម្តេច សង្ខារទាំងនេះជារបស់បុគ្គលណា" ឬថា "សង្ខារផ្សេង សង្ខារទាំងនេះជារបស់បុគ្គលផ្សេង" ឬថា "ជីវៈនោះគឺសរីរៈនោះ" ឬថា "ជីវៈផ្សេង សរីរៈផ្សេង" ការយល់ខុសទាំងអស់នោះ ភិក្ខុនោះបានលះបង់ហើយ មានឫសដាច់អស់ហើយ ធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកន្ទុយឆ្កែ មិនឲ្យមានបែបភាពតទៅទៀត មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅជាអនាគតឡើយ»។ ជាសូត្រទី៦។

7. නතුම්හසුත්තං

៧. នតុម្ហសូត្រ

37. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘නායං, භික්ඛවෙ, කායො තුම්හාකං නපි අඤ්ඤෙසං. පුරාණමිදං, භික්ඛවෙ, කම්මං අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං වෙදනියං දට්ඨබ්බං’’.

៣៧. ព្រះសាស្តាគង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាយនេះមិនមែនជារបស់អ្នកទាំងឡាយឡើយ ទាំងមិនមែនជារបស់បុគ្គលដទៃឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាយនេះ ត្រូវបុគ្គលគប្បីយល់ឃើញថា ជាកម្មចាស់ ដែលបច្ច័យតាក់តែងឡើង សម្រេចដោយចេតនា ជាទីតាំងនៃវេទនា»

‘‘තත්‍ර [Pg.295] ඛො, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො පටිච්චසමුප්පාදඤ්ඤෙව සාධුකං යොනිසො මනසි කරොති – ‘ඉති ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති; ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති, යදිදං – අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’’ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាយនោះ អរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ហើយ តែងធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវនូវបដិច្ចសមុប្បាទនោះឯងដោយប្រពៃថា "កាលបើហេតុនេះមាន ផលនេះទើបមាន ព្រោះហេតុនេះកើតឡើង ផលនេះទើបកើតឡើង កាលបើហេតុនេះមិនមាន ផលនេះក៏មិនមាន ព្រោះហេតុនេះរលត់ទៅ ផលនេះក៏រលត់ទៅ សេចក្តីនេះគឺ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ... ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការរលត់ដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជានោះឯង ទើបមានការរលត់សង្ខារ ព្រោះការរលត់សង្ខារ ទើបមានការរលត់វិញ្ញាណ... ការរលត់នៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ"»។ ជាសូត្រទី៧។

8. චෙතනාසුත්තං

៨. ចេតនាសូត្រ

38. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘යඤ්ච, භික්ඛවෙ, චෙතෙති යඤ්ච පකප්පෙති යඤ්ච අනුසෙති, ආරම්මණමෙතං හොති විඤ්ඤාණස්ස ඨිතියා. ආරම්මණෙ සති පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස හොති. තස්මිං පතිට්ඨිතෙ විඤ්ඤාණෙ විරූළ්හෙ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති හොති. ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්තියා සති ආයතිං ජාති ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៣៨. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលគិត (ចេតនា) នូវអារម្មណ៍ណា ត្រិះរិះនូវអារម្មណ៍ណា ឬមានអនុស័យដេកត្រាំក្នុងអារម្មណ៍ណា អារម្មណ៍នោះ តែងជាទីតាំងសម្រាប់ជាទីតាំងនៃវិញ្ញាណ។ កាលបើអារម្មណ៍មាន ការដំកល់មាំនៃវិញ្ញាណក៏មាន។ កាលបើវិញ្ញាណនោះដំកល់មាំ លូតលាស់ហើយ ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀត តែងមាន។ កាលបើការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀតមាន ជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ តែងកើតមានតទៅ។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។

‘‘නො චෙ, භික්ඛවෙ, චෙතෙති නො චෙ පකප්පෙති, අථ චෙ අනුසෙති, ආරම්මණමෙතං හොති විඤ්ඤාණස්ස ඨිතියා. ආරම්මණෙ සති පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස හොති. තස්මිං පතිට්ඨිතෙ විඤ්ඤාණෙ විරූළ්හෙ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති හොති. ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්තියා සති ආයතිං ජාතිජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើបុគ្គលមិនគិត មិនត្រិះរិះ ប៉ុន្តែនៅមានអនុស័យដេកត្រាំក្នុងអារម្មណ៍ណា អារម្មណ៍នោះ តែងជាទីតាំងសម្រាប់ជាទីតាំងនៃវិញ្ញាណ។ កាលបើអារម្មណ៍មាន ការដំកល់មាំនៃវិញ្ញាណក៏មាន。 កាលបើវិញ្ញាណនោះដំកល់មាំ លូតលាស់ហើយ ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀត តែងមាន។ កាលបើការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀតមាន ជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ តែងកើតមានតទៅ។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។

‘‘යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, නො චෙව චෙතෙති නො ච පකප්පෙති නො ච අනුසෙති, ආරම්මණමෙතං න හොති විඤ්ඤාණස්ස ඨිතියා. ආරම්මණෙ අසති පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. තදප්පතිට්ඨිතෙ විඤ්ඤාණෙ අවිරූළ්හෙ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති න හොති. ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්තියා අසති ආයතිං ජාතිජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណា បុគ្គលមិនគិតផង មិនត្រិះរិះផង មិនមានអនុស័យដេកត្រាំផង អារម្មណ៍នោះ តែងមិនជាទីតាំងសម្រាប់ជាទីតាំងនៃវិញ្ញាណឡើយ។ កាលបើអារម្មណ៍មិនមាន ការដំកល់មាំនៃវិញ្ញាណក៏មិនមាន។ កាលបើវិញ្ញាណនោះមិនបានដំកល់មាំ មិនបានលូតលាស់ហើយ ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀត ក៏មិនមាន។ កាលបើការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀតមិនមាន ជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ តែងរលត់ទៅ។ ការរលត់នៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។ ជាសូត្រទី៨។

9. දුතියචෙතනාසුත්තං

៩. ទុតិយចេតនាសូត្រ

39. සාවත්ථියං [Pg.296] විහරති…පෙ… ‘‘යඤ්ච, භික්ඛවෙ, චෙතෙති යඤ්ච පකප්පෙති යඤ්ච අනුසෙති, ආරම්මණමෙතං හොති විඤ්ඤාණස්ස ඨිතියා. ආරම්මණෙ සති පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස හොති. තස්මිං පතිට්ඨිතෙ විඤ්ඤාණෙ විරූළ්හෙ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති හොති. නාමරූපපච්චයා සළායතනං; සළායතනපච්චයා ඵස්සො; ඵස්සපච්චයා වෙදනා…පෙ… තණ්හා… උපාදානං… භවො… ජාති… ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៣៩. ព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធ ទ្រង់គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលតែងចេតនា តែងតម្រិះ តែងដេកត្រាំក្នុងធម៌ណា ធម៌នោះ ជាអារម្មណ៍ សម្រាប់តាំងនៅនៃវិញ្ញាណ។ កាលបើអារម្មណ៍មាន ការដំកល់មាំនៃវិញ្ញាណក៏មាន។ កាលបើវិញ្ញាណនោះ ដំកល់មាំ លូតលាស់ហើយ ការចុះនៃនាមរូបក៏មាន។ ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបមានសឡាយតនៈ ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបមានផស្សៈ ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបមានវេទនា... តណ្ហា... ឧបាទាន... ភព... ជាតិ... ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ ក៏កើតឡើងព្រម។ ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។

‘‘නො චෙ, භික්ඛවෙ, චෙතෙති නො චෙ පකප්පෙති, අථ චෙ අනුසෙති, ආරම්මණමෙතං හොති විඤ්ඤාණස්ස ඨිතියා. ආරම්මණෙ සති පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස හොති. තස්මිං පතිට්ඨිතෙ විඤ්ඤාණෙ විරූළ්හෙ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති හොති. නාමරූපපච්චයා සළායතනං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើបុគ្គលមិនចេតនា មិនតម្រិះ ប៉ុន្តែនៅតែដេកត្រាំក្នុងធម៌ណា ធម៌នោះឯង ក៏នៅតែជាអារម្មណ៍ សម្រាប់តាំងនៅនៃវិញ្ញាណ។ កាលបើអារម្មណ៍មាន ការដំកល់មាំនៃវិញ្ញាណក៏មាន។ កាលបើវិញ្ញាណនោះ ដំកល់មាំ លូតលាស់ហើយ ការចុះនៃនាមរូបក៏មាន។ ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបមានសឡាយតនៈ... ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។

‘‘යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, නො චෙව චෙතෙති නො ච පකප්පෙති නො ච අනුසෙති, ආරම්මණමෙතං න හොති විඤ්ඤාණස්ස ඨිතියා. ආරම්මණෙ අසති පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. තදප්පතිට්ඨිතෙ විඤ්ඤාණෙ අවිරූළ්හෙ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති න හොති. නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណា បុគ្គលមិនចេតនា មិនតម្រិះ ទាំងមិនដេកត្រាំក្នុងធម៌ណាឡើយ ធម៌នោះ ក៏មិនជាអារម្មណ៍ សម្រាប់តាំងនៅនៃវិញ្ញាណឡើយ។ កាលបើអារម្មណ៍មិនមាន ការដំកល់មាំនៃវិញ្ញាណក៏មិនមាន។ កាលបើវិញ្ញាណនោះ មិនបានដំកល់មាំ មិនបានលូតលាស់ហើយ ការចុះនៃនាមរូបក៏មិនមាន។ ព្រោះនាមរូបរលត់ សឡាយតនៈក៏រលត់... ការរលត់នៃកងទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។ ទី៩។

10. තතියචෙතනාසුත්තං

១០. តតិយចេតនាសូត្រ

40. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යඤ්ච, භික්ඛවෙ, චෙතෙති යඤ්ච පකප්පෙති යඤ්ච අනුසෙති ආරම්මණමෙතං හොති විඤ්ඤාණස්ස ඨිතියා. ආරම්මණෙ සති පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස හොති. තස්මිං පතිට්ඨිතෙ විඤ්ඤාණෙ විරූළ්හෙ නති හොති. නතියා සති ආගතිගති හොති. ආගතිගතියා සති චුතූපපාතො හොති. චුතූපපාතෙ සති ආයතිං ජාතිජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៤០. ព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធ ទ្រង់គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលតែងចេតនា តែងតម្រិះ តែងដេកត្រាំក្នុងធម៌ណា ធម៌នោះ ជាអារម្មណ៍ សម្រាប់តាំងនៅនៃវិញ្ញាណ។ កាលបើអារម្មណ៍មាន ការដំកល់មាំនៃវិញ្ញាណក៏មាន។ កាលបើវិញ្ញាណនោះ ដំកល់មាំ លូតលាស់ហើយ នតិ (សេចក្តីបង្អោនទៅ) ក៏រមែងមាន។ កាលបើនតិមាន អាគតិគតិ (ការមកនិងការទៅ) ក៏រមែងមាន។ កាលបើអាគតិគតិមាន ចុតូបបាតៈ (ការច្យុតនិងការកើតឡើង) ក៏រមែងមាន។ កាលបើចុតូបបាតៈមាន ជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ ក្នុងអនាគត ក៏រមែងកើតឡើងព្រម។ ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។

‘‘නො චෙ, භික්ඛවෙ, චෙතෙති නො චෙ පකප්පෙති අථ චෙ අනුසෙති, ආරම්මණමෙතං හොති විඤ්ඤාණස්ස ඨිතියා. ආරම්මණෙ සති පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස හොති. තස්මිං පතිට්ඨිතෙ විඤ්ඤාණෙ විරූළ්හෙ නති හොති. නතියා [Pg.297] සති ආගතිගති හොති. ආගතිගතියා සති චුතූපපාතො හොති. චුතූපපාතෙ සති ආයතිං ජාතිජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើបុគ្គលមិនចេតនា មិនតម្រិះ ប៉ុន្តែនៅតែដេកត្រាំក្នុងធម៌ណា ធម៌នោះឯង ក៏នៅតែជាអារម្មណ៍ សម្រាប់តាំងនៅនៃវិញ្ញាណ។ កាលបើអារម្មណ៍មាន ការដំកល់មាំនៃវិញ្ញាណក៏មាន。 កាលបើវិញ្ញាណនោះ ដំកល់មាំ លូតលាស់ហើយ នតិក៏រមែងមាន។ កាលបើនតិមាន អាគតិគតិក៏រមែងមាន។ កាលបើអាគតិគតិមាន ចុតូបបាតៈក៏រមែងមាន។ កាលបើចុតូបបាតៈមាន ជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ ក្នុងអនាគត ក៏រមែងកើតឡើងព្រម។ ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។

‘‘යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, නො චෙව චෙතෙති නො ච පකප්පෙති නො ච අනුසෙති, ආරම්මණමෙතං න හොති විඤ්ඤාණස්ස ඨිතියා. ආරම්මණෙ අසති පතිට්ඨා විඤ්ඤාණස්ස න හොති. තදප්පතිට්ඨිතෙ විඤ්ඤාණෙ අවිරූළ්හෙ නති න හොති. නතියා අසති ආගතිගති න හොති. ආගතිගතියා අසති චුතූපපාතො න හොති. චුතූපපාතෙ අසති ආයතිං ජාති ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណា បុគ្គលមិនចេតនា មិនតម្រិះ ទាំងមិនដេកត្រាំក្នុងធម៌ណាឡើយ ធម៌នោះ ក៏មិនជាអារម្មណ៍ សម្រាប់តាំងនៅនៃវិញ្ញាណឡើយ។ កាលបើអារម្មណ៍មិនមាន ការដំកល់មាំនៃវិញ្ញាណក៏មិនមាន។ កាលបើវិញ្ញាណនោះ មិនបានដំកល់មាំ មិនបានលូតលាស់ហើយ នតិក៏មិនមាន។ កាលបើនតិមិនមាន អាគតិគតិក៏មិនមាន។ កាលបើអាគតិគតិមិនមាន ចុតូបបាតៈក៏មិនមាន។ កាលបើចុតូបបាតៈមិនមាន ជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ ក្នុងអនាគត ក៏រមែងរលត់ទៅ។ ការរលត់នៃកងទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ»។ ទី១០។

කළාරඛත්තියවග්ගො චතුත්ථො.

កឡារខត្តិយវគ្គ ទី៤ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

භූතමිදං කළාරඤ්ච, දුවෙ ච ඤාණවත්ථූනි;

අවිජ්ජාපච්චයා ච ද්වෙ, නතුම්හා චෙතනා තයොති.

និយាយអំពីសូត្រទាំងឡាយគឺ ភូតមិទសូត្រ១ កឡារសូត្រ១ ញាណវត្ថុសូត្រ២ អវិជ្ជាបច្ចយាសូត្រ២ នតុម្ហាកសូត្រ២ និងចេតនាសូត្រ៣ រួមជាទាំងអស់នេះឯង។

5. ගහපතිවග්ගො

៥. គហបតិវគ្គ

1. පඤ්චවෙරභයසුත්තං

១. បញ្ចវេរភយសូត្រ

41. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං භගවා එතදවොච –

៤១. ព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធ ទ្រង់គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង អនាថបិណ្ឌិកគហបតី បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ប្រថាប់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំបង្គាប់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ដែលអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖

‘‘යතො ඛො, ගහපති, අරියසාවකස්ස පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති, චතූහි ච සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති, අරියො චස්ස ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො, සො ආකඞ්ඛමානො අත්තනාව අත්තානං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඛීණනිරයොම්හි ඛීණතිරච්ඡානයොනි ඛීණපෙත්තිවිසයො ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතො, සොතාපන්නොහමස්මි අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’’ති.

«ម្នាលគហបតី កាលណាភ័យនិងពៀរទាំង៥ប្រការ របស់អរិយសាវ័ក បានស្ងប់រម្ងាប់ហើយ ទាំងអរិយសាវ័កនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ៤ប្រការ និងបានឃើញច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះដោយល្អនូវអរិយញាយធម៌ដោយបញ្ញា អរិយសាវ័កនោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីព្យាករខ្លួនដោយខ្លួនឯងបានថា៖ 'អាត្មាអញមាននរកអស់ហើយ មានកំណើតតិរច្ឆានអស់ហើយ មានបេតវិស័យអស់ហើយ មានអបាយ ទុគ្គតិ និងវិនិបាតអស់ហើយ អាត្មាអញជាព្រះសោតាបន្ន មានសភាវៈមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'»។

‘‘කතමානි [Pg.298] පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති? යං, ගහපති, පාණාතිපාතී පාණාතිපාතපච්චයා දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති, සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති, චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති, පාණාතිපාතා පටිවිරතස්ස එවං තං භයං වෙරං වූපසන්තං හොති.

«ភ័យនិងពៀរទាំង៥ប្រការ ដែលបានស្ងប់រម្ងាប់ទៅនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលគហបតី បុគ្គលដែលសម្លាប់សត្វ ព្រោះតែការសម្លាប់សត្វជាហេតុ តែងបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នខ្លះ បង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកខ្លះ តែងទទួលរងនូវទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តខ្លះ កាលបើបុគ្គលបានវៀរចាកការសម្លាប់សត្វហើយ ភ័យនិងពៀរនោះ រមែងស្ងប់រម្ងាប់ទៅដោយប្រការយ៉ាងនេះ។

‘‘යං, ගහපති, අදින්නාදායී අදින්නාදානපච්චයා දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති, සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති, චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති, අදින්නාදානා පටිවිරතස්ස එවං තං භයං වෙරං වූපසන්තං හොති.

«ម្នាលគហបតី បុគ្គលដែលកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ ព្រោះតែការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យជាហេតុ តែងបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នខ្លះ បង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកខ្លះ តែងទទួលរងនូវទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តខ្លះ កាលបើបុគ្គលបានវៀរចាកការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យហើយ ភ័យនិងពៀរនោះ រមែងស្ងប់រម្ងាប់ទៅដោយប្រការយ៉ាងនេះ។

‘‘යං, ගහපති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී කාමෙසුමිච්ඡාචාරපච්චයා දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති, සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති, චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතස්ස එවං තං භයං වෙරං වූපසන්තං හොති.

«ម្នាលគហបតី បុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ ព្រោះតែការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមជាហេតុ តែងបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នខ្លះ បង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកខ្លះ តែងទទួលរងនូវទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តខ្លះ កាលបើបុគ្គលបានវៀរចាកការប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមហើយ ភ័យនិងពៀរនោះ រមែងស្ងប់រម្ងាប់ទៅដោយប្រការយ៉ាងនេះ។

‘‘යං, ගහපති, මුසාවාදී මුසාවාදපච්චයා දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති, සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති, චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති, මුසාවාදා පටිවිරතස්ස එවං තං භයං වෙරං වූපසන්තං හොති.

«ម្នាលគហបតី បុគ្គលដែលនិយាយកុហក ព្រោះតែការនិយាយកុហកជាហេតុ តែងបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នខ្លះ បង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកខ្លះ តែងទទួលរងនូវទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តខ្លះ កាលបើបុគ្គលបានវៀរចាកការនិយាយកុហកហើយ ភ័យនិងពៀរនោះ រមែងស្ងប់រម្ងាប់ទៅដោយប្រការយ៉ាងនេះ។

‘‘යං, ගහපති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානපච්චයා දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති, සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති, චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතස්ස එවං තං භයං වෙරං වූපසන්තං හොති. ඉමානි පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති.

«ម្នាលគហបតី បុគ្គលដែលផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យ ដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ ព្រោះតែការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទនោះជាហេតុ តែងបង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបច្ចុប្បន្នខ្លះ បង្កើតភ័យនិងពៀរក្នុងបរលោកខ្លះ តែងទទួលរងនូវទុក្ខនិងទោមនស្សក្នុងចិត្តខ្លះ កាលបើបុគ្គលបានវៀរចាកការផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទហើយ ភ័យនិងពៀរនោះ រមែងស្ងប់រម្ងាប់ទៅដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ភ័យនិងពៀរទាំង៥ប្រការនេះឯង ដែលបានស្ងប់រម្ងាប់ទៅ។

‘‘කතමෙහි චතූහි සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො හොති – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’’’ති.

«អរិយសាវ័ក ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ៤ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលគហបតី អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធថា៖ 'ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ ព្រោះព្រះអង្គឆ្ងាយចាកកិលេស ព្រះនាម សម្មាសម្ពុទ្ធោ ព្រោះព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវញេយ្យធម៌ទាំងពួងដោយប្រពៃចំពោះព្រះអង្គ ព្រះនាម វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ ព្រោះព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ព្រះនាម សុគតោ ព្រោះព្រះអង្គយាងទៅល្អហើយ ព្រះនាម លោកវិទូ ព្រោះព្រះអង្គជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ព្រះនាម អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ ព្រោះព្រះអង្គជាសារថីទូន្មាននូវបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលណាស្មើឡើយ ព្រះនាម សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ព្រោះព្រះអង្គជាសាស្តាចារ្យនៃទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ព្រះនាម ពុទ្ធោ ព្រោះព្រះអង្គត្រាស់ដឹងនូវអរិយសច្ចធម៌ ព្រះនាម ភគវា ព្រោះព្រះអង្គជាអ្នកមានលាភ គឺទ្រង់ចែកធម៌ប្រដៅសត្វ'»។

‘‘ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’’ති.

«ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះធម៌ថា៖ 'ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងល្អហើយ ជាធម៌ដែលអ្នកសិក្សាគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ជាធម៌មិនរង់ចាំកាលវេលា ជាធម៌គួរហៅឲ្យចូលមកមើល ជាធម៌គួរបង្អោនចូលមកទុកក្នុងខ្លួន ជាធម៌ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន'»។

‘‘සඞ්ඝෙ [Pg.299] අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, උජුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, ඤායප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, සාමීචිප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා, එස භගවතො සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’’ති.

«ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្តីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះសង្ឃថា៖ 'ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិល្អហើយ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិត្រង់ហើយ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិត្រូវហើយ ព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកប្រតិបត្តិគួរហើយ ព្រះសង្ឃសាវ័កទាំងនោះ បើរាប់ជាគូនៃបុរស មាន៤គូ បើរាប់ជារៀងខ្លួន មាន៨បុគ្គល នេះគឺព្រះសង្ឃសាវ័កនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងបូជា ជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកអំពីចម្ងាយ ជាអ្នកគួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសដល់លោកខាងមុខ ជាអ្នកគួរដល់ការធ្វើអញ្ជលី ជាបុណ្យក្សេត្រដ៏ប្រសើរ គ្មានបុណ្យក្សេត្រដទៃក្រៅពីនេះឡើយ សម្រាប់សត្វលោក'»។

‘‘අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතො හොති අඛණ්ඩෙහි අච්ඡිද්දෙහි අසබලෙහි අකම්මාසෙහි භුජිස්සෙහි විඤ්ඤුප්පසත්ථෙහි අපරාමට්ඨෙහි සමාධිසංවත්තනිකෙහි. ඉමෙහි චතූහි සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති.

«ជាអ្នកប្រកបដោយសីលទាំងឡាយ ដែលជាទីគាប់ចិត្តនៃព្រះអរិយបុគ្គល ជាសីលមិនដាច់ មិនធ្លុះ មិនពពាល មិនពព្រុស ជាសីលជាឯករាជ្យ ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយសរសើរ មិនត្រូវតណ្ហានិងទិដ្ឋិស្ទាបអង្អែល ជាសីលប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសមាធិ។ អរិយសាវ័កនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ៤ប្រការនេះឯង»។

‘‘කතමො චස්ස අරියො ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො පටිච්චසමුප්පාදඤ්ඤෙව සාධුකං යොනිසො මනසි කරොති – ‘ඉති ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති; ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති. යදිදං අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’’ති. අයමස්ස අරියො ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො.

«ចុះអរិយញាយធម៌ ដែលអរិយសាវ័កនោះ បានឃើញច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយបញ្ញា តើដូចម្តេច? ម្នាលគហបតី អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ តែងធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ ដោយប្រពៃ នូវបដិច្ចសមុប្បាទធម៌នោះឯងថា៖ 'កាលបើហេតុនេះមាន ផលនេះក៏មាន កាលបើហេតុនេះមិនមាន ផលនេះក៏មិនមាន ព្រោះហេតុនេះកើតឡើង ផលនេះក៏កើតឡើង ព្រោះហេតុនេះរលត់ទៅ ផលនេះក៏រលត់ទៅ។ សេចក្តីនេះគឺ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ... ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការរលត់ដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជា ទើបមានការរលត់នៃសង្ខារ ព្រោះសង្ខាររលត់ ទើបវិញ្ញាណរលត់... ការរលត់នៃកងទុក្ខដ៏សុទ្ធសាធនេះ រមែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ'។ នេះឯងជាអរិយញាយធម៌ ដែលអរិយសាវ័កនោះ បានឃើញច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះដោយល្អដោយបញ្ញា»។

‘‘යතො ඛො, ගහපති, අරියසාවකස්ස ඉමානි පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති, ඉමෙහි චතූහි සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති, අයඤ්චස්ස අරියො ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො, සො ආකඞ්ඛමානො අත්තනාව අත්තානං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඛීණනිරයොම්හි ඛීණතිරච්ඡානයොනි ඛීණපෙත්තිවිසයො ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතො, සොතාපන්නොහමස්මි අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’’ති.

«ម្នាលគហបតី កាលណាភ័យនិងពៀរទាំង៥ប្រការនេះ របស់អរិយសាវ័ក បានស្ងប់រម្ងាប់ហើយ ទាំងអរិយសាវ័កនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ៤ប្រការនេះ និងបានឃើញច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះដោយល្អនូវអរិយញាយធម៌នេះដោយបញ្ញា អរិយសាវ័កនោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីព្យាករខ្លួនដោយខ្លួនឯងបានថា៖ 'អាត្មាអញមាននរកអស់ហើយ មានកំណើតតិរច្ឆានអស់ហើយ មានបេតវិស័យអស់ហើយ មានអបាយ ទុគ្គតិ និងវិនិបាតអស់ហើយ អាត្មាអញជាព្រះសោតាបន្ន មានសភាវៈមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'»។

2. දුතියපඤ්චවෙරභයසුත්තං

២. ទុតិយបញ្ចវេរភយសូត្រ

42. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති, චතූහි ච සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති, අරියො චස්ස ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති [Pg.300] සුප්පටිවිද්ධො, සො ආකඞ්ඛමානො අත්තනාව අත්තානං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඛීණනිරයොම්හි ඛීණතිරච්ඡානයොනි ඛීණපෙත්තිවිසයො ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතො, සොතාපන්නොහමස්මි අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’’ති.

៤២. ព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធ ទ្រង់គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភ័យនិងពៀរទាំង៥ប្រការ របស់អរិយសាវ័ក បានស្ងប់រម្ងាប់ហើយ ទាំងអរិយសាវ័កនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ៤ប្រការ និងបានឃើញច្បាស់ បានចាក់ធ្លុះដោយល្អនូវអរិយញាយធម៌ ដោយបញ្ញា អរិយសាវ័កនោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីព្យាករខ្លួនដោយខ្លួនឯងបានថា៖ 'អាត្មាអញមាននរកអស់ហើយ មានកំណើតតិរច្ឆានអស់ហើយ មានបេតវិស័យអស់ហើយ មានអបាយ ទុគ្គតិ និងវិនិបាតអស់ហើយ អាត្មាអញជាព្រះសោតាបន្ន មានសភាវៈមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ'»។

‘‘කතමානි පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති? යං, භික්ඛවෙ, පාණාතිපාතී …පෙ… යං, භික්ඛවෙ, අදින්නාදායී…පෙ… යං, භික්ඛවෙ, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී… යං, භික්ඛවෙ, මුසාවාදී… යං, භික්ඛවෙ, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී…පෙ… ඉමානි පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති.

«ភ័យនិងពៀរទាំង៥ប្រការ ដែលបានស្ងប់រម្ងាប់ទៅនោះ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលសម្លាប់សត្វ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាមទាំងឡាយ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលនិយាយកុហក... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលផឹកទឹកស្រវឹងគឺសុរានិងមេរ័យដែលជាហេតុនៃសេចក្តីប្រមាទ... ភ័យនិងពៀរទាំង៥ប្រការនេះឯង ដែលបានស្ងប់រម្ងាប់ទៅ»។

‘‘කතමෙහි චතූහි සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො බුද්ධෙ…පෙ… ධම්මෙ… සඞ්ඝෙ… අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි චතූහි සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති.

«តើអរិយសាវ័កប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាង ដូចម្ដេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេចក្ដីជ្រះថ្លាមិនញាប់ញ័រក្នុងព្រះពុទ្ធ... ក្នុងព្រះធម៌... ក្នុងព្រះសង្ឃ... ប្រកបដោយសីលទាំងឡាយដែលជាទីគាប់ចិត្តនៃព្រះអរិយបុគ្គល។ អរិយសាវ័កប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘කතමො චස්ස අරියො ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො පටිච්චසමුප්පාදඤ්ඤෙව සාධුකං යොනිසො මනසි කරොති…පෙ… අයමස්ස අරියො ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො.

«តើញាយធម៌ដ៏ប្រសើររបស់អរិយសាវ័កនោះ ជាធម៌ដែលអរិយសាវ័កនោះបានឃើញច្បាស់ដោយប្រពៃ បានចាក់ធ្លុះដោយប្រពៃដោយបញ្ញា តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កក្នុងសាសនានេះ ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវដោយប្រពៃ នូវបដិច្ចសមុប្បាទនោះឯង... នេះជាញាយធម៌ដ៏ប្រសើររបស់អរិយសាវ័កនោះ ដែលអរិយសាវ័កនោះបានឃើញច្បាស់ដោយប្រពៃ បានចាក់ធ្លុះដោយប្រពៃដោយបញ្ញា។»

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස ඉමානි පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති, ඉමෙහි ච චතූහි සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති, අයඤ්චස්ස අරියො ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො, සො ආකඞ්ඛමානො අත්තනාව අත්තානං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඛීණනිරයොම්හි ඛීණතිරච්ඡානයොනි ඛීණපෙත්තිවිසයො ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතො, සොතාපන්නොහමස්මි අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායනො’’’ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាភ័យនិងពៀរទាំង ៥ នេះ របស់អរិយសាវ័កបានស្ងប់រម្ងាប់ហើយផង អរិយសាវ័កនោះប្រកបដោយអង្គនៃសោតាបត្តិ ៤ យ៉ាងនេះផង ញាយធម៌ដ៏ប្រសើរនេះ អរិយសាវ័កនោះបានឃើញច្បាស់ដោយប្រពៃ បានចាក់ធ្លុះដោយប្រពៃដោយបញ្ញាផង អរិយសាវ័កនោះ កាលបើប្រាថ្នា គប្បីព្យាករខ្លួនដោយខ្លួនឯងបានថា «អាត្មាអញមាននរកអស់ហើយ មានកំណើតតិរច្ឆានអស់ហើយ មានបេតវិស័យអស់ហើយ មានអបាយទុគ្គតិវិនិបាតអស់ហើយ អាត្មាអញជាសោតាបន្នបុគ្គល មានសភាពមិនធ្លាក់ចុះជាធម្មតា ជាបុគ្គលទៀងទាត់ មានការត្រាស់ដឹងទៅខាងមុខ»។» ទីពីរ។

3. දුක්ඛසුත්තං

៣. ទុក្ខសូត្រ

43. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දුක්ඛස්ස, භික්ඛවෙ, සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

៤៣. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវហេតុជាទីកើតឡើង និងការរលត់ទៅនៃទុក្ខ។ អ្នកទាំងឡាយចូរស្ដាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង។» ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස සමුදයො? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස සමුදයො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ តើដូចម្ដេច? ចក្ខុវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផង នូវរូបទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ។

‘‘සොතඤ්ච [Pg.301] පටිච්ච සද්දෙ ච උප්පජ්ජති සොතවිඤ්ඤාණං…පෙ… ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච…පෙ… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච…පෙ… කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච…පෙ… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස සමුදයො.

សោតវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យត្រចៀកផង នូវសំឡេងទាំងឡាយផង... ឃានវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យច្រមុះផង នូវក្លិនទាំងឡាយផង... ជិវ្ហាវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអណ្ដាតផង នូវរសទាំងឡាយផង... កាយវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាយផង នូវផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផង... មនោវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចិត្តផង នូវធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ។

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස අත්ථඞ්ගමො? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස අත්ථඞ්ගමො.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការរលត់ទៅនៃទុក្ខ តើដូចម្ដេច? ចក្ខុវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផង នូវរូបទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ$. វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃតណ្ហានោះឯង ទើបមានការរលត់ឧបាទាន ព្រោះការរលត់ឧបាទាន ទើបមានការរលត់ភព ព្រោះការរលត់ភព ទើបមានការរលត់ជាតិ ព្រោះការរលត់ជាតិ ទើបជរានិងមរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយរលត់ទៅ។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការរលត់ទៅនៃទុក្ខ។

‘‘සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ ච උප්පජ්ජති සොතවිඤ්ඤාණං…පෙ… ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච…පෙ… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච…පෙ… කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච…පෙ… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. තතියං.

សោតវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យត្រចៀកផង នូវសំឡេងទាំងឡាយផង... មនោវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចិត្តផង នូវធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃតណ្ហានោះឯង ទើបមានការរលត់ឧបាទាន ព្រោះការរលត់ឧបាទាន ទើបមានការរលត់ភព ព្រោះការរលត់ភព ទើបមានការរលត់ជាតិ ព្រោះការរលត់ជាតិ ទើបជរានិងមរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយរលត់ទៅ$. ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការរលត់ទៅនៃទុក្ខ។» ទីបី។

4. ලොකසුත්තං

៤. លោកសូត្រ

44. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ලොකස්ස, භික්ඛවෙ, සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

៤៤. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្ដែងនូវហេតុជាទីកើតឡើង និងការរលត់ទៅនៃលោក។ អ្នកទាំងឡាយចូរស្ដាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង។» ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස සමුදයො? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා; තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස සමුදයො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះហេតុជាទីកើតឡើងនៃលោក តើដូចម្ដេច? ចក្ខុវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផង នូវរូបទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ តណ្ហាជាបច្ច័យនាំឲ្យកើតឧបាទាន ឧបាទានជាបច្ច័យនាំឲ្យកើតភព ភពជាបច្ច័យនាំឲ្យកើតជាតិ ជាតិជាបច្ច័យនាំឲ្យកើតជរានិងមរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយកើតឡើង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃលោក។

‘‘සොතඤ්ච [Pg.302] පටිච්ච සද්දෙ ච…පෙ… ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච… කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා…පෙ… ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස සමුදයො.

សោតវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យត្រចៀកផង នូវសំឡេងទាំងឡាយផង... ឃានវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យច្រមុះផង នូវក្លិនទាំងឡាយផង... ជិវ្ហាវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអណ្ដាតផង នូវរសទាំងឡាយផង... កាយវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាយផង នូវផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផង... មនោវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចិត្តផង នូវធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ... ជាតិជាបច្ច័យនាំឲ្យកើតជរានិងមរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយកើតឡើង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃលោក។

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස අත්ථඞ්ගමො? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස අත්ථඞ්ගමො.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការរលត់ទៅនៃលោក តើដូចម្ដេច? ចក្ខុវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផង នូវរូបទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃតណ្ហានោះឯង ទើបមានការរលត់ឧបាទាន ព្រោះការរលត់ឧបាទាន ទើបមានការរលត់ភព... ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការរលត់ទៅនៃលោក។

‘‘සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ ච…පෙ… ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච… කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, ලොකස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. චතුත්ථං.

សោតវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យត្រចៀកផង នូវសំឡេងទាំងឡាយផង... ឃានវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យច្រមុះផង នូវក្លិនទាំងឡាយផង... ជិវ្ហាវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអណ្ដាតផង នូវរសទាំងឡាយផង... កាយវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាយផង នូវផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផង... មនោវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចិត្តផង នូវធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃតណ្hានោះឯង ទើបមានការរលត់ឧបាទាន ព្រោះការរលត់ឧបាទាន ទើបមានការរលត់ភព... ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាការរលត់ទៅនៃលោក។» ទីបួន។

5. ඤාතිකසුත්තං

៥. ញាតិកសូត្រ

45. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා ඤාතිකෙ විහරති ගිඤ්ජකාවසථෙ. අථ ඛො භගවා රහොගතො පටිසල්ලානො ඉමං ධම්මපරියායං අභාසි –

៤៥. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងផ្ទះឥដ្ឋ ជិតភូមិញាតិកៈ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅគង់ក្នុងទីស្ងាត់ ទ្រង់សម្ងំនៅតែមួយព្រះអង្គឯង ហើយទ្រង់សម្ដែងនូវធម៌បរិយាយនេះថា៖

‘‘චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනාපච්චයා තණ්හා; තණ්හාපච්චයා උපාදානං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«ចក្ខុវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផង នូវរូបទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ តណ្ហាជាបច្ច័យនាំឲ្យកើតឧបាទាន... ហេតុជាទីកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ ච…පෙ… ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච… කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා; තණ්හාපච්චයා උපාදානං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

សោតវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យត្រចៀកផង នូវសំឡេងទាំងឡាយផង... ឃានវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យច្រមុះផង នូវក្លិនទាំងឡាយផង... ជិវ្ហាវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអណ្ដាតផង នូវរសទាំងឡាយផង... កាយវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាយផង នូវផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផង... មនោវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចិត្តផង នូវធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ តណ្ហាជាបច្ច័យនាំឲ្យកើតឧបាទាន... ហេតុជាទីកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘චක්ඛුඤ්ච [Pg.303] පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

ចក្ខុវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផង នូវរូបទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃតណ្ហានោះឯង ទើបមានការរលត់ឧបាទាន ព្រោះការរលត់ឧបាទាន ទើបមានការរលត់ភព... ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ ච…පෙ… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා; වෙදනාපච්චයා තණ්හා. තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති.

សោតវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យត្រចៀកផង នូវសំឡេងទាំងឡាយផង... មនោវិញ្ញាណ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចិត្តផង នូវធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយផង។ ការជួបជុំនៃធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនោះ ហៅថាផស្សៈ។ វេទនាកើតមានព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ តណ្ហាកើតមានព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃតណ្ហានោះឯង ទើបមានការរលត់ឧបាទាន ព្រោះការរលត់ឧបាទាន ទើបមានការរលត់ភព... ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។»

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවතො උපස්සුති ඨිතො හොති. අද්දසා ඛො භගවා තං භික්ඛුං උපස්සුති ඨිතං. දිස්වාන තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘අස්සොසි නො ත්වං, භික්ඛු, ඉමං ධම්මපරියාය’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති. ‘‘උග්ගණ්හාහි ත්වං, භික්ඛු, ඉමං ධම්මපරියායං; පරියාපුණාහි ත්වං, භික්ඛු, ඉමං ධම්මපරියායං; ධාරෙහි ත්වං, භික්ඛු, ඉමං ධම්මපරියායං. අත්ථසංහිතො අයං, භික්ඛු, ධම්මපරියායො ආදිබ්‍රහ්මචරියකො’’ති. පඤ්චමං.

សម័យនោះឯង មានភិក្ខុមួយរូបឈរលបស្ដាប់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានឃើញភិក្ខុនោះឈរលបស្ដាប់។ លុះទ្រង់ឃើញហើយ ទើបត្រាស់សួរភិក្ខុនោះថា «ម្នាលភិក្ខុ អ្នកបានស្ដាប់ធម៌បរិយាយនេះដែរឬទេ?» ភិក្ខុនោះក្រាបបង្គំទូលថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុ អ្នកចូររៀននូវធម៌បរិយាយនេះចុះ ម្នាលភិក្ខុ អ្នកចូរស្ទាត់ជំនាញនូវធម៌បរិយាយនេះចុះ ម្នាលភិក្ខុ អ្នកចូរទ្រទ្រង់នូវធម៌បរិយាយនេះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុ ធម៌បរិយាយនេះ ប្រកបដោយប្រយោជន៍ ជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌។» ទីប្រាំ។

6. අඤ්ඤතරබ්‍රාහ්මණසුත්තං

៦. អញ្ញតរព្រាហ្មណសូត្រ

46. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

៤៦. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នានោះហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍នោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සො කරොති සො පටිසංවෙදයතී’’ති? ‘‘‘සො කරොති සො පටිසංවෙදයතී’ති ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අයමෙකො අන්තො’’.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តើបុគ្គលណាជាអ្នកធ្វើ បុគ្គលនោះឯងជាអ្នកទទួលផលឬ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សេចក្ដីយល់ថា «បុគ្គលណាជាអ្នកធ្វើ បុគ្គលនោះឯងជាអ្នកទទួលផល» នេះជាចំណែកខាងចុងទីមួយ។»

‘‘කිං පන, භො ගොතම, අඤ්ඤො කරොති, අඤ්ඤො පටිසංවෙදයතී’’ති? ‘‘‘අඤ්ඤො කරොති, අඤ්ඤො පටිසංවෙදයතී’ති ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අයං දුතියො අන්තො. එතෙ තෙ, බ්‍රාහ්මණ, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය [Pg.304] ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො …පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះបុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកធ្វើ បុគ្គលម្នាក់ទៀតជាអ្នកទទួលផលឬ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សេចក្ដីយល់ថា «បុគ្គលម្នាក់ជាអ្នកធ្វើ បុគ្គលម្នាក់ទៀតជាអ្នកទទួលផល» នេះជាចំណែកខាងចុងទីពីរ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនចូលទៅជិតចំណែកខាងចុងទាំងពីរនេះទេ តែងសម្ដែងធម៌ដោយផ្លូវកណ្ដាលថា «ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបកើតសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបកើតវិញ្ញាណ... ហេតុជាទីកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជានោះឯង ទើបមានការរលត់សង្ខារ ព្រោះការរលត់សង្ខារ ទើបមានការរលត់វិញ្ញាណ... ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះ»។»

එවං වුත්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම,…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. ඡට්ඨං.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រាហ្មណ៍នោះ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ។» ទីប្រាំមួយ។

7. ජාණුස්සොණිසුත්තං

៧. ជាណុស្សោណិសូត្រ

47. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

៤៧. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះជាណុស្សោណិ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ... លុះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ជាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍ ក៏ក្រាបបង្គំទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘කිං නු ඛො, භො, ගොතම, සබ්බමත්ථී’’ති? ‘‘‘සබ්බමත්ථී’ති ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අයමෙකො අන්තො’’.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តើអ្វីៗទាំងអស់មានពិតមែនឬ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យល់ថា "អ្វីៗទាំងអស់មាន" នេះជាអន្តៈទីមួយ។»

‘‘කිං පන, භො ගොතම, සබ්බං නත්ථී’’ති? ‘‘‘සබ්බං නත්ථී’ති ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අයං දුතියො අන්තො. එතෙ තෙ, බ්‍රාහ්මණ, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីៗទាំងអស់មិនមានទេឬ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យល់ថា "អ្វីៗទាំងអស់មិនមាន" នេះជាអន្តៈទីពីរ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនចូលទៅជិតអន្តៈទាំងពីរនេះទេ តែងសម្ដែងធម៌ដោយផ្លូវកណ្ដាលថា "ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់ ប្រាសចាកតម្រេកនៃអវិជ្ជានោះឯង ទើបមានការរលត់សង្ខារ ព្រោះការរលត់សង្ខារ ទើបមានការរលត់វិញ្ញាណ...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ"។»

එවං වුත්තෙ, ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං භො ගොතම…පෙ… පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. සත්තමං.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ជានុស្សោណិព្រាហ្មណ៍បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...។ល។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើនជ្រាបថា ខ្ញុំព្រះករុណាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ»។ (ចប់ សូត្រទី៧)

8. ලොකායතිකසුත්තං

៨. លោកាយតិកសូត្រ

48. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො ලොකායතිකො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ලොකායතිකො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

៤៨. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង លោកាយតិកព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ... លុះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ លោកាយតិកព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සබ්බමත්ථී’’ති? ‘‘‘සබ්බමත්ථී’ති ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ජෙට්ඨමෙතං ලොකායතං’’.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តើអ្វីៗទាំងអស់មានពិតមែនឬ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យល់ថា "អ្វីៗទាំងអស់មាន" នេះជាលោកាយតៈដ៏ចម្បង។»

‘‘කිං [Pg.305] පන, භො ගොතම, සබ්බං නත්ථී’’ති? ‘‘‘සබ්බං නත්ථී’ති ඛො, බ්‍රාහ්මණ, දුතියමෙතං ලොකායතං’’.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីៗទាំងអស់មិនមានទេឬ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យល់ថា "អ្វីៗទាំងអស់មិនមាន" នេះជាលោកាយតៈទីពីរ។»

‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සබ්බමෙකත්ත’’න්ති? ‘‘‘සබ්බමෙකත්ත’න්ති ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තතියමෙතං ලොකායතං’’.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីៗទាំងអស់មានសភាវៈតែមួយឬ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យល់ថា "អ្វីៗទាំងអស់មានសភាវៈតែមួយ" នេះជាលោកាយតៈទីបី។»

‘‘කිං පන, භො ගොතම, සබ්බං පුථුත්ත’’න්ති? ‘‘‘සබ්බං පුථුත්ත’න්ති ඛො, බ්‍රාහ්මණ, චතුත්ථමෙතං ලොකායතං’’.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីៗទាំងអស់មានសភាវៈផ្សេងៗគ្នាឬ?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យល់ថា "អ្វីៗទាំងអស់មានសភាវៈផ្សេងៗគ្នា" នេះជាលោកាយតៈទីបួន។»

‘‘එතෙ තෙ, බ්‍රාහ්මණ, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣෙන තථාගතො ධම්මං දෙසෙති – ‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’’ති.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនចូលទៅជិតអន្តៈទាំងពីរនេះទេ តែងសម្ដែងធម៌ដោយផ្លូវកណ្ដាលថា "ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ。 ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់ ប្រាសចាកតម្រេកនៃអវិជ្ជានោះឯង ទើបមានការរលត់សង្ខារ ព្រោះការរលត់សង្ខារ ទើបមានការរលត់វិញ្ញាណ...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានដោយប្រការយ៉ាងនេះ"។»

එවං වුත්තෙ, ලොකායතිකො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. අට්ඨමං.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ លោកាយតិកព្រាហ្មណ៍បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...។ល។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើនជ្រាបថា ខ្ញុំព្រះករុណាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ»។ (ចប់ សូត្រទី៨)

9. අරියසාවකසුත්තං

៩. អរិយសាវកសូត្រ

49. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘න, භික්ඛවෙ, සුතවතො අරියසාවකස්ස එවං හොති – ‘කිං නු ඛො කිස්මිං සති කිං හොති, කිස්සුප්පාදා කිං උප්පජ්ජති? (කිස්මිං සති සඞ්ඛාරා හොන්ති, කිස්මිං සති විඤ්ඤාණං හොති,) කිස්මිං සති නාමරූපං හොති, කිස්මිං සති සළායතනං හොති, කිස්මිං සති ඵස්සො හොති, කිස්මිං සති වෙදනා හොති, කිස්මිං සති තණ්හා හොති, කිස්මිං සති උපාදානං හොති, කිස්මිං සති භවො හොති, කිස්මිං සති ජාති හොති, කිස්මිං සති ජරාමරණං හොතී’’’ති?

៤៩. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គំនិតយ៉ាងនេះមិនមានដល់អរិយសាវកអ្នកចេះដឹងឡើយថា "តើកាលបើអ្វីមាន អ្វីទើបមាន? ព្រោះអ្វីកើតឡើង អ្វីទើបកើតឡើង? (កាលបើអ្វីមាន សង្ខារទើបមាន? កាលបើអ្វីមាន វិញ្ញាណទើបមាន?) កាលបើអ្វីមាន នាមរូបទើបមាន? កាលបើអ្វីមាន សឡាយតនៈទើបមាន? កាលបើអ្វីមាន ផស្សៈទើបមាន? កាលបើអ្វីមាន វេទនាទើបមាន? កាលបើអ្វីមាន តណ្ហាទើបមាន? កាលបើអ្វីមាន ឧបាទានទើបមាន? កាលបើអ្វីមាន ភពទើបមាន? កាលបើអ្វីមាន ជាតិទើបមាន? កាលបើអ្វីមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន?" ដូច្នេះឡើយ។»

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සුතවතො අරියසාවකස්ස අපරප්පච්චයා ඤාණමෙවෙත්ථ හොති – ‘ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති. (අවිජ්ජාය සති සඞ්ඛාරා හොන්ති; සඞ්ඛාරෙසු සති විඤ්ඤාණං හොති;) විඤ්ඤාණෙ සති නාමරූපං හොති; නාමරූපෙ සති සළායතනං හොති[Pg.306]; සළායතනෙ සති ඵස්සො හොති; ඵස්සෙ සති වෙදනා හොති; වෙදනාය සති තණ්හා හොති; තණ්හාය සති උපාදානං හොති; උපාදානෙ සති භවො හොති; භවෙ සති ජාති හොති; ජාතියා සති ජරාමරණං හොතී’ති. සො එවං පජානාති – ‘එවමයං ලොකො සමුදයතී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិតទៅ អរិយសាវកអ្នកចេះដឹងនោះ តែងមានញាណផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងរឿងនេះ ដោយមិនបាច់ជឿអ្នកដទៃឡើយថា "កាលបើនេះមាន នោះទើបមាន ព្រោះនេះកើតឡើង នោះទើបកើតឡើង។ (កាលបើអវិជ្ជាមាន សង្ខារទើបមាន កាលបើមានសង្ខារ វិញ្ញាណទើបមាន) កាលបើវិញ្ញាណមាន នាមរូបទើបមាន កាលបើនាមរូបមាន សឡាយតនៈទើបមាន កាលបើមានសឡាយតនៈ ផស្សៈទើបមាន កាលបើផស្សៈមាន វេទនាទើបមាន កាលបើវេទនាមាន តណ្ហាទើបមាន កាលបើតណ្ហាមាន ឧបាទានទើបមាន កាលបើឧបាទានមាន ភពទើបមាន កាលបើភពមាន ជាតិទើបមាន កាលបើជាតិមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន"។ អរិយសាវកនោះ តែងដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា "លោកនេះកើតឡើងដោយប្រការយ៉ាងនេះ"។»

‘‘න, භික්ඛවෙ, සුතවතො අරියසාවකස්ස එවං හොති – ‘කිං නු ඛො කිස්මිං අසති කිං න හොති, කිස්ස නිරොධා කිං නිරුජ්ඣති? (කිස්මිං අසති සඞ්ඛාරා න හොන්ති, කිස්මිං අසති විඤ්ඤාණං න හොති,) කිස්මිං අසති නාමරූපං න හොති, කිස්මිං අසති සළායතනං න හොති, කිස්මිං අසති ඵස්සො න හොති, කිස්මිං අසති වෙදනා න හොති, කිස්මිං අසති තණ්හා න හොති, කිස්මිං අසති උපාදානං න හොති, කිස්මිං අසති භවො න හොති, කිස්මිං අසති ජාති න හොති, කිස්මිං අසති ජරාමරණං න හොතී’’’ති?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គំនិតយ៉ាងនេះមិនមានដល់អរិយសាវកអ្នកចេះដឹងឡើយថា "តើកាលបើអ្វីមិនមាន អ្វីទើបមិនមាន? ព្រោះអ្វីរលត់ទៅ អ្វីទើបរលត់ទៅ? (កាលបើអ្វីមិនមាន សង្ខារទើបមិនមាន? កាលបើអ្វីមិនមាន វិញ្ញាណទើបមិនមាន?) កាលបើអ្វីមិនមាន នាមរូបទើបមិនមាន? កាលបើអ្វីមិនមាន សឡាយតនៈទើបមិនមាន? កាលបើអ្វីមិនមាន ផស្សៈទើបមិនមាន? កាលបើអ្វីមិនមាន វេទនាទើបមិនមាន? កាលបើអ្វីមិនមាន តណ្ហាទើបមិនមាន? កាលបើអ្វីមិនមាន ឧបាទានទើបមិនមាន? កាលបើអ្វីមិនមាន ភពទើបមិនមាន? កាលបើអ្វីមិនមាន ជាតិទើបមិនមាន? កាលបើអ្វីមិនមាន ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន?" ដូច្នេះឡើយ។»

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සුතවතො අරියසාවකස්ස අපරප්පච්චයා ඤාණමෙවෙත්ථ හොති – ‘ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති. (අවිජ්ජාය අසති සඞ්ඛාරා න හොන්ති; සඞ්ඛාරෙසු අසති විඤ්ඤාණං න හොති;) විඤ්ඤාණෙ අසති නාමරූපං න හොති; නාමරූපෙ අසති සළායතනං න හොති…පෙ… භවො න හොති… ජාති න හොති… ජාතියා අසති ජරාමරණං න හොතී’ති. සො එවං පජානාති – ‘එවමයං ලොකො නිරුජ්ඣතී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិតទៅ អរិយសាវកអ្នកចេះដឹងនោះ តែងមានញាណផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងរឿងនេះ ដោយមិនបាច់ជឿអ្នកដទៃឡើយថា "កាលបើនេះមិនមាន នោះទើបមិនមាន ព្រោះនេះរលត់ទៅ នោះទើបរលត់ទៅ។ (កាលបើអវិជ្ជាមិនមាន សង្ខារទើបមិនមាន កាលបើគ្មានសង្ខារ វិញ្ញាណទើបមិនមាន) កាលបើវិញ្ញាណមិនមាន នាមរូបទើបមិនមាន កាលបើនាមរូបមិនមាន សឡាយតនៈទើបមិនមាន...។ល។ ភពទើបមិនមាន... ជាតិទើបមិនមាន... កាលបើជាតិមិនមាន ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន"។ អរិយសាវកនោះ តែងដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា "លោកនេះរលត់ទៅដោយប្រការយ៉ាងនេះ"。»

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං ලොකස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච යථාභූතං පජානාති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො දිට්ඨිසම්පන්නො ඉතිපි…පෙ… අමතද්වාරං ආහච්ච තිට්ඨති ඉතිපී’’ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវកដឹងច្បាស់នូវការកើតឡើង និងការរលត់ទៅនៃលោកតាមពិតយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកនេះ ហៅថា ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិខ្លះ...។ល។ ឈរទង្គិចទ្វារអមតៈខ្លះ»។ (ចប់ សូត្រទី៩)

10. දුතියඅරියසාවකසුත්තං

១០. ទុតិយអរិយសាវកសូត្រ

50. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘න, භික්ඛවෙ, සුතවතො අරියසාවකස්ස එවං හොති – ‘කිං නු ඛො කිස්මිං සති කිං හොති, කිස්සුප්පාදා කිං උප්පජ්ජති? කිස්මිං සති සඞ්ඛාරා හොන්ති, කිස්මිං සති විඤ්ඤාණං හොති, කිස්මිං සති නාමරූපං හොති, කිස්මිං සති සළායතනං හොති, කිස්මිං සති [Pg.307] ඵස්සො හොති, කිස්මිං සති වෙදනා හොති, කිස්මිං සති තණ්හා හොති, කිස්මිං සති උපාදානං හොති, කිස්මිං සති භවො හොති, කිස්මිං සති ජාති හොති, කිස්මිං සති ජරාමරණං හොතී’’’ති?

៥០. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គំនិតយ៉ាងនេះមិនមានដល់អរិយសាវកអ្នកចេះដឹងឡើយថា "តើកាលបើអ្វីមាន អ្វីទើបមាន? ព្រោះអ្វីកើតឡើង អ្វីទើបកើតឡើង? កាលបើអ្វីមាន សង្ខារទើបមាន កាលបើអ្វីមាន វិញ្ញាណទើបមាន កាលបើអ្វីមាន នាមរូបទើបមាន កាលបើអ្វីមាន សឡាយតនៈទើបមាន កាលបើអ្វីមាន ផស្សៈទើបមាន កាលបើអ្វីមាន វេទនាទើបមាន កាលបើអ្វីមាន តណ្ហាទើបមាន កាលបើអ្វីមាន ឧបាទានទើបមាន កាលបើអ្វីមាន ភពទើបមាន កាលបើអ្វីមាន ជាតិទើបមាន កាលបើអ្វីមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន?" ដូច្នេះឡើយ។»

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සුතවතො අරියසාවකස්ස අපරප්පච්චයා ඤාණමෙවෙත්ථ හොති – ‘ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති. අවිජ්ජාය සති සඞ්ඛාරා හොන්ති; සඞ්ඛාරෙසු සති විඤ්ඤාණං හොති; විඤ්ඤාණෙ සති නාමරූපං හොති; නාමරූපෙ සති සළායතනං හොති; සළායතනෙ සති ඵස්සො හොති; ඵස්සෙ සති වෙදනා හොති; වෙදනාය සති තණ්හා හොති; තණ්හාය සති උපාදානං හොති; උපාදානෙ සති භවො හොති; භවෙ සති ජාති හොති; ජාතියා සති ජරාමරණං හොතී’ති. සො එවං පජානාති – ‘එවමයං ලොකො සමුදයතී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិតទៅ អរិយសាវកអ្នកចេះដឹងនោះ តែងមានញាណផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងរឿងនេះ ដោយមិនបាច់ជឿអ្នកដទៃឡើយថា "កាលបើនេះមាន នោះទើបមាន ព្រោះនេះកើតឡើង នោះទើបកើតឡើង។ កាលបើអវិជ្ជាមាន សង្ខារទើបមាន កាលបើមានសង្ខារ វិញ្ញាណទើបមាន កាលបើវិញ្ញាណមាន នាមរូបទើបមាន កាលបើនាមរូបមាន សឡាយតនៈទើបមាន កាលបើមានសឡាយតនៈ ផស្សៈទើបមាន កាលបើផស្សៈមាន វេទនាទើបមាន កាលបើវេទនាមាន តណ្ហាទើបមាន កាលបើតណ្ហាមាន ឧបាទានទើបមាន កាលបើឧបាទានមាន ភពទើបមាន កាលបើភពមាន ជាតិទើបមាន កាលបើជាតិមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន"។ អរិយសាវកនោះ តែងដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា "លោកនេះកើតឡើងដោយប្រការយ៉ាងនេះ"។»

‘‘න, භික්ඛවෙ, සුතවතො අරියසාවකස්ස එවං හොති – ‘කිං නු ඛො කිස්මිං අසති කිං න හොති, කිස්ස නිරොධා කිං නිරුජ්ඣති? කිස්මිං අසති සඞ්ඛාරා න හොන්ති, කිස්මිං අසති විඤ්ඤාණං න හොති, කිස්මිං අසති නාමරූපං න හොති, කිස්මිං අසති සළායතනං න හොති, කිස්මිං අසති ඵස්සො න හොති, කිස්මිං අසති වෙදනා න හොති, කිස්මිං අසති තණ්හා න හොති…පෙ… උපාදානං… භවො… ජාති… කිස්මිං අසති ජරාමරණං න හොතී’’’ති?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គំនិតយ៉ាងនេះមិនមានដល់អរិយសាវកអ្នកចេះដឹងឡើយថា "តើកាលបើអ្វីមិនមាន អ្វីទើបមិនមាន? ព្រោះអ្វីរលត់ទៅ អ្វីទើបរលត់ទៅ? កាលបើអ្វីមិនមាន សង្ខារទើបមិនមាន កាលបើអ្វីមិនមាន វិញ្ញាណទើបមិនមាន កាលបើអ្វីមិនមាន នាមរូបទើបមិនមាន កាលបើអ្វីមិនមាន សឡាយតនៈទើបមិនមាន កាលបើអ្វីមិនមាន ផស្សៈទើបមិនមាន កាលបើអ្វីមិនមាន វេទនាទើបមិនមាន កាលបើអ្វីមិនមាន តណ្ហាទើបមិនមាន...។ល... ឧបាទាន... ភព... ជាតិ... កាលបើអ្វីមិនមាន ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន?" ដូច្នេះឡើយ។»

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සුතවතො අරියසාවකස්ස අපරප්පච්චයා ඤාණමෙවෙත්ථ හොති – ‘ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති. අවිජ්ජාය අසති සඞ්ඛාරා න හොන්ති; සඞ්ඛාරෙසු අසති විඤ්ඤාණං න හොති; විඤ්ඤාණෙ අසති නාමරූපං න හොති; නාමරූපෙ අසති සළායතනං න හොති…පෙ… ජාතියා අසති ජරාමරණං න හොතී’ති. සො එවං පජානාති – ‘එවමයං ලොකො නිරුජ්ඣතී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាមពិតទៅ អរិយសាវកអ្នកចេះដឹងនោះ តែងមានញាណផ្ទាល់ខ្លួនក្នុងរឿងនេះ ដោយមិនបាច់ជឿអ្នកដទៃឡើយថា "កាលបើនេះមិនមាន នោះទើបមិនមាន ព្រោះនេះរលត់ទៅ នោះទើបរលត់ទៅ។ កាលបើអវិជ្ជាមិនមាន សង្ខារទើបមិនមាន កាលបើគ្មានសង្ខារ វិញ្ញាណទើបមិនមាន កាលបើវិញ្ញាណមិនមាន នាមរូបទើបមិនមាន កាលបើនាមរូបមិនមាន សឡាយតនៈទើបមិនមាន...។ល។ កាលបើជាតិមិនមាន ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន"។ អរិយសាវកនោះ តែងដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា "លោកនេះរលត់ទៅដោយប្រការយ៉ាងនេះ"។»

‘‘යතො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං ලොකස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච යථාභූතං පජානාති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො දිට්ඨිසම්පන්නො ඉතිපි, දස්සනසම්පන්නො ඉතිපි, ආගතො ඉමං සද්ධම්මං ඉතිපි, පස්සති ඉමං සද්ධම්මං ඉතිපි, සෙක්ඛෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො ඉතිපි, සෙක්ඛාය [Pg.308] විජ්ජාය සමන්නාගතො ඉතිපි, ධම්මසොතං සමාපන්නො ඉතිපි, අරියො නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො ඉතිපි, අමතද්වාරං ආහච්ච තිට්ඨති ඉතිපී’’ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអរិយសាវកដឹងច្បាស់នូវការកើតឡើង និងការរលត់ទៅនៃលោកតាមពិតយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវកនេះ ហៅថា ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិខ្លះ ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយទស្សនៈខ្លះ ជាអ្នកមកកាន់ព្រះសទ្ធម៌នេះខ្លះ ជាអ្នកឃើញព្រះសទ្ធម៌នេះខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេក្ខញាណខ្លះ ជាអ្នកប្រកបដោយសេក្ខវិជ្ជាខ្លះ ជាអ្នកដល់នូវខ្សែធម៌ខ្លះ ជាអ្នកមានបញ្ញាទម្លុះធ្លាយដ៏ប្រសើរខ្លះ ឈរទង្គិចទ្វារអមតៈខ្លះ»។ (ចប់ សូត្រទី១០)

ගහපතිවග්ගො පඤ්චමො.

គហបតិវគ្គ ទី៥ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃគហបតិវគ្គនោះគឺ៖

ද්වෙ පඤ්චවෙරභයා වුත්තා, දුක්ඛං ලොකො ච ඤාතිකං;

අඤ්ඤතරං ජාණුස්සොණි ච, ලොකායතිකෙන අට්ඨමං;

ද්වෙ අරියසාවකා වුත්තා, වග්ගො තෙන පවුච්චතීති.

ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងបញ្ចវេរភយសូត្រពីរលើក សូត្រឈ្មោះទុក្ខៈ សូត្រឈ្មោះលោកៈ សូត្រឈ្មោះញាតិកៈ សូត្រឈ្មោះអញ្ញតរៈ សូត្រឈ្មោះជានុស្សោណិ សូត្រឈ្មោះលោកាយតិកៈជាទីប្រាំបី និងអរិយសាវកសូត្រពីរលើក ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា វគ្គ។

6. දුක්ඛවග්ගො

៦. ទុក្ខវគ្គ

1. පරිවීමංසනසුත්තං

១. បរិវីមំសនសូត្រ

51. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

៥១. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបបង្គំទូលឆ្លើយតបព្រះដ៏មានព្រះភាគវិញថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះថា៖

‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ පරිවීමංසමානො පරිවීමංසෙය්‍ය සබ්බසො සම්මා දුක්ඛක්ඛයායා’’ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើភិក្ខុកាលដែលពិចារណាស្វែងរក តើត្រូវពិចារណាស្វែងរកត្រឹមត្រូវដោយប្រការដូចម្ដេច ដើម្បីការអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រការទាំងពួង?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំងឡាយរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាឫសគល់ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាអ្នកនាំទៅ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាទីពឹង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ពន្យល់សេចក្ដីនៃភាសិតនេះឱ្យច្បាស់លាស់ផងចុះ ភិក្ខុទាំងឡាយបានស្ដាប់អំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក។» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្ដាប់ ចូលចិត្តធ្វើទុកក្នុងចិត្តឱ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្ដែង។» ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបបង្គំទូលឆ្លើយតបព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះថា៖

‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පරිවීමංසමානො පරිවීමංසති – ‘යං ඛො ඉදං අනෙකවිධං නානප්පකාරකං දුක්ඛං ලොකෙ උප්පජ්ජති ජරාමරණං; ඉදං නු ඛො දුක්ඛං කිංනිදානං කිංසමුදයං කිංජාතිකං කිංපභවං? කිස්මිං සති ජරාමරණං හොති, කිස්මිං අසති ජරාමරණං න හොතී’ති? සො පරිවීමංසමානො එවං පජානාති – ‘යං ඛො ඉදං අනෙකවිධං නානප්පකාරකං දුක්ඛං ලොකෙ උප්පජ්ජති [Pg.309] ජරාමරණං, ඉදං ඛො දුක්ඛං ජාතිනිදානං ජාතිසමුදයං ජාතිජාතිකං ජාතිප්පභවං. ජාතියා සති ජරාමරණං හොති, ජාතියා අසති ජරාමරණං න හොතී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលពិចារណា រមែងពិចារណាថា «ទុក្ខនេះឯង មានសភាពច្រើនយ៉ាង មានប្រការផ្សេងៗ ដែលកើតឡើងក្នុងលោក គឺជរានិងមរណៈ ទុក្ខនេះ តើមានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព? កាលបើអ្វីមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន កាលបើអ្វីមិនមាន ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន?»។ ភិក្ខុនោះ កាលពិចារណា រមែងដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា «ទុក្ខនេះឯង មានសភាពច្រើនយ៉ាង មានប្រការផ្សេងៗ ដែលកើតឡើងក្នុងលោក គឺជរានិងមរណៈ ទុក្ខនេះ មានជាតិជាហេតុ មានជាតិជាសមុទ័យ មានជាតិជាកំណើត មានជាតិជាប្រភព។ កាលបើជាតិមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន កាលបើជាតិមិនមាន ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន»។

‘‘සො ජරාමරණඤ්ච පජානාති, ජරාමරණසමුදයඤ්ච පජානාති, ජරාමරණනිරොධඤ්ච පජානාති, යා ච ජරාමරණනිරොධසාරුප්පගාමිනී පටිපදා තඤ්ච පජානාති, තථා පටිපන්නො ච හොති අනුධම්මචාරී; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බසො සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය පටිපන්නො ජරාමරණනිරොධාය.

ភិក្ខុនោះ រមែងដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈផង ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈផង ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈផង ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាដ៏សមគួរជាគ្រឿងទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈផង ទាំងជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនោះ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីសេចក្តីវិនាសទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង ដើម្បីការរលត់ទៅនៃជរានិងមរណៈ។

‘‘අථාපරං පරිවීමංසමානො පරිවීමංසති – ‘ජාති පනායං කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා, කිස්මිං සති ජාති හොති, කිස්මිං අසති ජාති න හොතී’ති? සො පරිවීමංසමානො එවං පජානාති – ‘ජාති භවනිදානා භවසමුදයා භවජාතිකා භවප්පභවා; භවෙ සති ජාති හොති, භවෙ අසති ජාති න හොතී’’’ති.

មួយវិញទៀត កាលភិក្ខុនោះពិចារណា រមែងពិចារណាថា «ចុះជាតិនេះ តើមានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព? កាលបើអ្វីមាន ជាតិទើបមាន កាលបើអ្វីមិនមាន ជាតិទើបមិនមាន?»។ ភិក្ខុនោះ កាលពិចារណា រមែងដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា «ជាតិ មានភពជាហេតុ មានភពជាសមុទ័យ មានភពជាកំណើត មានភពជាប្រភព។ កាលបើភពមាន ជាតិទើបមាន កាលបើភពមិនមាន ជាតិទើបមិនមាន»។

‘‘සො ජාතිඤ්ච පජානාති, ජාතිසමුදයඤ්ච පජානාති, ජාතිනිරොධඤ්ච පජානාති, යා ච ජාතිනිරොධසාරුප්පගාමිනී පටිපදා තඤ්ච පජානාති, තථා පටිපන්නො ච හොති අනුධම්මචාරී; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බසො සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය පටිපන්නො ජාතිනිරොධාය.

ភិក្ខុនោះ រមែងដឹងច្បាស់នូវជាតិផង ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជាតិផង ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជាតិផង ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាដ៏សមគួរជាគ្រឿងទៅកាន់ការរលត់ជាតិផង ទាំងជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនោះ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីសេចក្តីវិនាសទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង ដើម្បីការរលត់ទៅនៃជាតិ។

‘‘අථාපරං පරිවීමංසමානො පරිවීමංසති – ‘භවො පනායං කිංනිදානො…පෙ… උපාදානං පනිදං කිංනිදානං… තණ්හා පනායං කිංනිදානා… වෙදනා… ඵස්සො… සළායතනං පනිදං කිංනිදානං… නාමරූපං පනිදං… විඤ්ඤාණං පනිදං… සඞ්ඛාරා පනිමෙ කිංනිදානා කිංසමුදයා කිංජාතිකා කිංපභවා; කිස්මිං සති සඞ්ඛාරා හොන්ති, කිස්මිං අසති සඞ්ඛාරා න හොන්තී’ති? සො පරිවීමංසමානො එවං පජානාති – ‘සඞ්ඛාරා අවිජ්ජානිදානා අවිජ්ජාසමුදයා අවිජ්ජාජාතිකා අවිජ්ජාපභවා; අවිජ්ජාය සති සඞ්ඛාරා හොන්ති, අවිජ්ජාය අසති සඞ්ඛාරා න හොන්තී’’’ති.

មួយវិញទៀត កាលភិក្ខុនោះពិចារណា រមែងពិចារណាថា «ចុះភពនេះ តើមានអ្វីជាហេតុ... ចុះឧបាទាននេះ តើមានអ្វីជាហេតុ... ចុះតណ្ហានេះ តើមានអ្វីជាហេតុ... វេទនា... ផស្សៈ... ចុះសឡាយតនៈនេះ តើមានអ្វីជាហេតុ... នាមរូបនេះ... វិញ្ញាណនេះ... ចុះសង្ខារទាំងឡាយនេះ តើមានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាសមុទ័យ មានអ្វីជាកំណើត មានអ្វីជាប្រភព? កាលបើអ្វីមាន សង្ខារទាំងឡាយទើបមាន កាលបើអ្វីមិនមាន សង្ខារទាំងឡាយទើបមិនមាន?»។ ភិក្ខុនោះ កាលពិចារណា រមែងដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា «សង្ខារទាំងឡាយ មានអវិជ្ជាជាហេតុ មានអវិជ្ជាជាសមុទ័យ មានអវិជ្ជាជាកំណើត មានអវិជ្ជាជាប្រភព។ កាលបើអវិជ្ជាមាន សង្ខារទាំងឡាយទើបមាន កាលបើអវិជ្ជាមិនមាន សង្ខារទាំងឡាយទើបមិនមាន»។

‘‘සො සඞ්ඛාරෙ ච පජානාති, සඞ්ඛාරසමුදයඤ්ච පජානාති, සඞ්ඛාරනිරොධඤ්ච පජානාති, යා ච සඞ්ඛාරනිරොධසාරුප්පගාමිනී පටිපදා තඤ්ච පජානාති, තථා පටිපන්නො ච හොති අනුධම්මචාරී; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බසො සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය පටිපන්නො සඞ්ඛාරනිරොධාය.

ភិក្ខុនោះ រមែងដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយផង ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារផង ដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារផង ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាដ៏សមគួរជាគ្រឿងទៅកាន់ការរលត់សង្ខារផង ទាំងជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនោះ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ហៅថា ជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីសេចក្តីវិនាសទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង ដើម្បីការរលត់ទៅនៃសង្ខារ។

‘‘අවිජ්ජාගතො [Pg.310] යං, භික්ඛවෙ, පුරිසපුග්ගලො පුඤ්ඤං චෙ සඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, පුඤ්ඤූපගං හොති විඤ්ඤාණං. අපුඤ්ඤං චෙ සඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, අපුඤ්ඤූපගං හොති විඤ්ඤාණං. ආනෙඤ්ජං චෙ සඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති ආනෙඤ්ජූපගං හොති විඤ්ඤාණං. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අවිජ්ජා පහීනා හොති විජ්ජා උප්පන්නා, සො අවිජ්ජාවිරාගා විජ්ජුප්පාදා නෙව පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති න අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති න ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති. අනභිසඞ්ඛරොන්තො අනභිසඤ්චෙතයන්තො න කිඤ්චි ලොකෙ උපාදියති; අනුපාදියං න පරිතස්සති, අපරිතස්සං පච්චත්තඤ්ඤෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលដែលប្រកបដោយអវិជ្ជា បើតាក់តែងបុណ្យសង្ខារ វិញ្ញាណក៏រមែងទៅកាន់បុណ្យ បើតាក់តែងអបុណ្យសង្ខារ វិញ្ញាណក៏រមែងទៅកាន់អបុណ្យ បើតាក់តែងអានេញ្ជាភិសង្ខារ វិញ្ញាណក៏រមែងទៅកាន់អានេញ្ជៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអវិជ្ជា ភិក្ខុបានលះបង់ហើយ វិជ្ជាកើតឡើងហើយ ភិក្ខុនោះ ព្រោះប្រាសចាកអវិជ្ជា ព្រោះវិជ្ជាកើតឡើង រមែងមិនតាក់តែងបុណ្យសង្ខារ មិនតាក់តែងអបុណ្យសង្ខារ មិនតាក់តែងអានេញ្ជាភិសង្ខារឡើយ។ កាលមិនតាក់តែង មិនចាត់ចែង រមែងមិនប្រកាន់មាំនូវអ្វីៗក្នុងលោក កាលមិនប្រកាន់មាំ រមែងមិនតក់ស្លុត កាលមិនតក់ស្លុត រមែងរលត់ទុក្ខ (បរិនិព្វាន) ចំពោះខ្លួនឯងតែម្តង។ ភិក្ខុនោះ រមែងដឹងច្បាស់ថា «ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះ មិនមានទៀតឡើយ»។

‘‘සො සුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, සා අනිච්චාති පජානාති, අනජ්ඣොසිතාති පජානාති, අනභිනන්දිතාති පජානාති. දුක්ඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, සා අනිච්චාති පජානාති, අනජ්ඣොසිතාති පජානාති, අනභිනන්දිතාති පජානාති. අදුක්ඛමසුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, සා අනිච්චාති පජානාති, අනජ්ඣොසිතාති පජානාති, අනභිනන්දිතාති පජානාති. සො සුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, විසංයුත්තො නං වෙදයති. දුක්ඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, විසංයුත්තො නං වෙදයති. අදුක්ඛමසුඛං චෙ වෙදනං වෙදයති, විසංයුත්තො නං වෙදයති.

ភិក្ខុនោះ បើទទួលរងសុខវេទនា រមែងដឹងច្បាស់ថា «សុខវេទនានោះ មិនទៀង» ដឹងច្បាស់ថា «មិនគួរជ្រប់នៅ» ដឹងច្បាស់ថា «មិនគួរត្រេកអរ»។ បើទទួលរងទុក្ខវេទនា រមែងដឹងច្បាស់ថា «ទុក្ខវេទនានោះ មិនទៀង» ដឹងច្បាស់ថា «មិនគួរជ្រប់នៅ» ដឹងច្បាស់ថា «មិនគួរត្រេកអរ»។ បើទទួលរងអទុក្ខមសុខវេទនា រមែងដឹងច្បាស់ថា «អទុក្ខមសុខវេទនានោះ មិនទៀង» ដឹងច្បាស់ថា «មិនគួរជ្រប់នៅ» ដឹងច្បាស់ថា «មិនគួរត្រេកអរ»។ ភិក្ខុនោះ បើទទួលរងសុខវេទនា រមែងជាអ្នកប្រាសចាកកិលេសទទួលរងនូវវេទនានោះ។ បើទទួលរងទុក្ខវេទនា រមែងជាអ្នកប្រាសចាកកិលេសទទួលរងនូវវេទនានោះ។ បើទទួលរងអទុក្ខមសុខវេទនា រមែងជាអ្នកប្រាសចាកកិលេសទទួលរងនូវវេទនានោះ។

‘‘සො කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමීති පජානාති, ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමීති පජානාති. කායස්ස භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්ති, සරීරානි අවසිස්සන්තීති පජානාති.

ភិក្ខុនោះ កាលទទួលរងវេទនាមានកាយជាទីបំផុត រមែងដឹងច្បាស់ថា «អាត្មាអញទទួលរងវេទនាមានកាយជាទីបំផុត» កាលទទួលរងវេទនាមានជីវិតជាទីបំផុត រមែងដឹងច្បាស់ថា «អាត្មាអញទទួលរងវេទនាមានជីវិតជាទីបំផុត»។ ភិក្ខុនោះ រមែងដឹងច្បាស់ថា «ព្រោះធ្លាយរាងកាយ បន្ទាប់ពីការអស់ទៅនៃជីវិត វេទនាទាំងពួងក្នុងលោកនេះ ដែលអាត្មាអញមិនបានត្រេកអរហើយ នឹងត្រជាក់ (រលត់) ទៅ រាងកាយទាំងឡាយនឹងនៅសល់តែសំបក»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො කුම්භකාරපාකා උණ්හං කුම්භං උද්ධරිත්වා සමෙ භූමිභාගෙ පටිසිස්සෙය්‍ය. තත්‍ර යායං උස්මා සා තත්ථෙව වූපසමෙය්‍ය, කපල්ලානි අවසිස්සෙය්‍යුං. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමීති පජානාති, ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ජීවිතපරියන්තිකං [Pg.311] වෙදනං වෙදයාමීති පජානාති. කායස්ස භෙදා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්ති, සරීරානි අවසිස්සන්තීති පජානාති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសកាលដកយកឆ្នាំងដ៏ក្តៅ អំពីឡរបស់ជាងឆ្នាំង ហើយយកទៅតម្កល់ទុកលើទីធ្លាដ៏ស្មើ។ កំដៅណាដែលមានក្នុងឆ្នាំងនោះ កំដៅនោះក៏រមែងរលត់ទៅក្នុងទីនោះឯង នៅសល់តែអំបែងទាំងឡាយ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុយ៉ាងនោះដែរ កាលទទួលរងវេទនាមានកាយជាទីបំផុត រមែងដឹងច្បាស់ថា «អាត្មាអញទទួលរងវេទនាមានកាយជាទីបំផុត» កាលទទួលរងវេទនាមានជីវិតជាទីបំផុត រមែងដឹងច្បាស់ថា «អាត្មាអញទទួលរងវេទនាមានជីវិតជាទីបំផុត»។ ភិក្ខុនោះ រមែងដឹងច្បាស់ថា «ព្រោះធ្លាយរាងកាយ បន្ទាប់ពីការអស់ទៅនៃជីវិត វេទនាទាំងពួងក្នុងលោកនេះ ដែលអាត្មាអញមិនបានត្រេកអរហើយ នឹងត្រជាក់ (រលត់) ទៅ រាងកាយទាំងឡាយនឹងនៅសល់តែសំបក» យ៉ាងនោះឯង។

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු ඛො ඛීණාසවො භික්ඛු පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරං වා අභිසඞ්ඛරෙය්‍ය අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරං වා අභිසඞ්ඛරෙය්‍ය ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරං වා අභිසඞ්ඛරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බසො වා පන සඞ්ඛාරෙසු අසති, සඞ්ඛාරනිරොධා අපි නු ඛො විඤ්ඤාණං පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බසො වා පන විඤ්ඤාණෙ අසති, විඤ්ඤාණනිරොධා අපි නු ඛො නාමරූපං පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බසො වා පන නාමරූපෙ අසති, නාමරූපනිරොධා අපි නු ඛො සළායතනං පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බසො වා පන සළායතනෙ අසති, සළායතනනිරොධා අපි නු ඛො ඵස්සො පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බසො වා පන ඵස්සෙ අසති, ඵස්සනිරොධා අපි නු ඛො වෙදනා පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බසො වා පන වෙදනාය අසති, වෙදනානිරොධා අපි නු ඛො තණ්හා පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බසො වා පන තණ්හාය අසති, තණ්හානිරොධා අපි නු ඛො උපාදානං පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බසො වා පන උපාදානෙ අසති, උපාදානනිරොධා අපි නු ඛො භවො පඤ්ඤායෙථා’’ති. ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බසො වා පන භවෙ අසති, භවනිරොධා අපි නු ඛො ජාති පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බසො වා පන ජාතියා අසති, ජාතිනිරොධා අපි නු ඛො ජරාමරණං පඤ්ඤායෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់សេចក្តីនោះដូចម្តេច ភិក្ខុជាព្រះខីណាស្រព តើគប្បីតាក់តែងបុណ្យសង្ខារ 或គប្បីតាក់តែងអបុណ្យសង្ខារ ឬគប្បីតាក់តែងអានេញ្ជាភិសង្ខារដែរឬទេ?»។ «មិនគប្បីយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «កាលបើគ្មានសង្ខារដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះសង្ខាររលត់ទៅ តើវិញ្ញាណគប្បីប្រាកដដែរឬទេ?»។ «មិនប្រាកដយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «កាលបើគ្មានវិញ្ញាណដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះវិញ្ញាណរលត់ទៅ តើនាមរូបគប្បីប្រាកដដែរឬទេ?»។ «មិនប្រាកដយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «កាលបើគ្មាននាមរូបដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះនាមរូបរលត់ទៅ តើសឡាយតនៈគប្បីប្រាកដដែរឬទេ?»។ «មិនប្រាកដយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»。 «កាលបើគ្មានសឡាយតនៈដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះសឡាយតនៈរលត់ទៅ តើផស្សៈគប្បីប្រាកដដែរឬទេ?»។ «មិនប្រាកដយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»。 «កាលបើគ្មានផស្សៈដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះផស្សៈរលត់ទៅ តើវេទនាគប្បីប្រាកដដែរឬទេ?»។ «មិនប្រាកដយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»。 «កាលបើគ្មានវេទនាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះវេទនារលត់ទៅ តើតណ្ហាគប្បីប្រាកដដែរឬទេ?»។ «មិនប្រាកដយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»。 «កាលបើគ្មានតណ្ហាដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះតណ្ហារលត់ទៅ តើឧបាទានគប្បីប្រាកដដែរឬទេ?»។ «មិនប្រាកដយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»。 «កាលបើគ្មានឧបាទានដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះឧបាទានរលត់ទៅ តើភពគប្បីប្រាកដដែរឬទេ?»។ «មិនប្រាកដយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»。 «កាលបើគ្មានភពដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះភបរលត់ទៅ តើជាតិគប្បីប្រាកដដែរឬទេ?»။ «មិនប្រាកដយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»。 «កាលបើគ្មានជាតិដោយប្រការទាំងពួង ព្រោះជាតិរលត់ទៅ តើជរានិងមរណៈគប្បីប្រាកដដែរឬទេ?»។ «មិនប្រាកដយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛවෙ, එවමෙතං, භික්ඛවෙ, නෙතං අඤ්ඤථා. සද්දහථ මෙ තං, භික්ඛවෙ, අධිමුච්චථ, නික්කඞ්ඛා එත්ථ හොථ නිබ්බිචිකිච්ඡා. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා’’ති. පඨමං.

«សាធុ សាធុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនោះ យ៉ាងហ្នឹងហើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនោះ មិនមែនជាប្រការដទៃឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរជឿសេចក្តីនោះរបស់តថាគត ចូរចុះចិត្តស៊ប់ ចូរជាអ្នកមិនមានសេចក្តីសង្ស័យ ចូរជាអ្នកមិនមានសេចក្តីងឿងឆ្ងល់ក្នុងសេចក្តីនេះឡើយ។ នេះឯងជាទីបំផុតនៃទុក្ខ»។ ទី១។

2. උපාදානසුත්තං

២. ឧបាទានសូត្រ

52. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘උපාදානියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៥២. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញនូវសេចក្តីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃឧបាទាន ហើយរស់នៅ តណ្ហាក៏រមែងចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ឧបាទានទើបកើតមាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ភពទើបកើតមាន ព្រោះភពជាបច្ច័យ ជាតិទើបកើតមាន ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ជរានិងមរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ ក៏រមែងកើតឡើង។ ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ»។

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.312], භික්ඛවෙ, දසන්නං වා කට්ඨවාහානං වීසාය වා කට්ඨවාහානං තිංසාය වා කට්ඨවාහානං චත්තාරීසාය වා කට්ඨවාහානං මහාඅග්ගික්ඛන්ධො ජලෙය්‍ය. තත්‍ර පුරිසො කාලෙන කාලං සුක්ඛානි චෙව තිණානි පක්ඛිපෙය්‍ය, සුක්ඛානි ච ගොමයානි පක්ඛිපෙය්‍ය, සුක්ඛානි ච කට්ඨානි පක්ඛිපෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මහාඅග්ගික්ඛන්ධො තදාහාරො තදුපාදානො චිරං දීඝමද්ධානං ජලෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, උපාදානියෙසු ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាគំនរភ្លើងដ៏ធំ ដែលឆេះដោយអុស ១០ រទេះក្តី ២០ រទេះក្តី ៣០ រទេះក្តី ៤០ រទេះក្តី។ ក្នុងគំនរភ្លើងនោះ បុរសគប្បីដាក់ស្មៅក្រៀមផង ដាក់លាមកគោក្រៀមផង ដាក់អុសក្រៀមផង តាមកាលវេលា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើសេចក្តីយ៉ាងនេះ គំនរភ្លើងដ៏ធំនោះ ដែលមានស្មៅជាដើមនោះជាអាហារ មានស្មៅជាដើមនោះជាគ្រឿងប្រកាន់មាំ គប្បីឆេះអស់កាលដ៏យូរអង្វែង យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះឯង កាលបើបុគ្គលឃើញនូវសេចក្តីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃឧបាទាន ហើយរស់នៅ តណ្ហាក៏រមែងចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ឧបាទាន...។ល។ ការកើតឡើងនៃកងទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘උපාදානියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃឧបាទាន ហើយរស់នៅ តណ្ហាក៏រមែងរលត់ទៅ។ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់ ព្រោះឧបាទានរលត់ ភពក៏រលត់ ព្រោះភបរលត់ ជាតិក៏រលត់ ព្រោះជាតិរលត់ ជរានិងមរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ ក៏រមែងរលត់ទៅ។ ការរលត់ទៅនៃកងទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ រមែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, දසන්නං වා කට්ඨවාහානං වීසාය වා තිංසාය වා චත්තාරීසාය වා කට්ඨවාහානං මහාඅග්ගික්ඛන්ධො ජලෙය්‍ය; තත්‍ර පුරිසො න කාලෙන කාලං සුක්ඛානි චෙව තිණානි පක්ඛිපෙය්‍ය, න සුක්ඛානි ච ගොමයානි පක්ඛිපෙය්‍ය, න සුක්ඛානි ච කට්ඨානි පක්ඛිපෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මහාඅග්ගික්ඛන්ධො පුරිමස්ස ච උපාදානස්ස පරියාදානා අඤ්ඤස්ස ච අනුපහාරා අනාහාරො නිබ්බායෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, උපාදානියෙසු ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති, තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាគំនរភ្លើងដ៏ធំ ដែលកំពុងឆេះដោយសារឧសដប់រទេះក្ដី ម្ភៃរទេះក្ដី សាមសិបរទេះក្ដី សែសិបរទេះក្ដី ហើយបុរសមិនដាក់ស្មៅស្ងួតផង មិនដាក់លាមកគោស្ងួតផង មិនដាក់ឧសស្ងួតផង ទៅក្នុងគំនរភ្លើងនោះតាមកាលវេលាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើដូច្នោះ គំនរភ្លើងដ៏ធំនោះ ព្រោះតែអស់ទៅនៃគ្រឿងឆេះចាស់ផង ព្រោះតែមិនបានបន្ថែមគ្រឿងឆេះថ្មីផង ក៏គ្មានអាហារ ហើយរលត់ទៅ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃឧបាទាន រស់នៅ តណ្ហាក៏រលត់ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។ ទីពីរ។

3. සංයොජනසුත්තං

៣. សំយោជនសូត្រ

53. සාවත්ථියං විහරති …පෙ… ‘‘සංයොජනියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៥៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្ដីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ តណ្ហាក៏ចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ឧបាទានក៏កើតមាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ភពក៏កើតមាន ព្រោះភពជាបច្ច័យ ជាតិក៏កើតមាន ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ជរានិងមរណៈ សេចក្ដីសោក សេចក្ដីខ្សឹកខ្សួល សេចក្ដីទុក្ខ សេចក្ដីតូចចិត្ត និងសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ក៏កើតមានឡើងព្រម។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.313], භික්ඛවෙ, තෙලඤ්ච පටිච්ච වට්ටිඤ්ච පටිච්ච තෙලප්පදීපො ඣායෙය්‍ය. තත්‍ර පුරිසො කාලෙන කාලං තෙලං ආසිඤ්චෙය්‍ය වට්ටිං උපසංහරෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, තෙලප්පදීපො තදාහාරො තදුපාදානො චිරං දීඝමද්ධානං ජලෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සංයොජනියෙසු ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាប្រទីបប្រេង កំពុងឆេះអាស្រ័យប្រេងផង អាស្រ័យប្រដកផង។ បុរសម្នាក់ចាក់ប្រេងផង ដាក់ប្រដកបន្ថែមផង ក្នុងប្រទីបនោះតាមកាលវេលា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ប្រទីបប្រេងនោះ កាលបើមានអាហារនោះ មានគ្រឿងឆេះនោះ ក៏ឆេះអស់កាលយូរអង្វែង យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្ដីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ តណ្ហាក៏ចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ឧបាទានក៏កើតមាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ភពក៏កើតមាន ព្រោះភពជាបច្ច័យ ជាតិក៏កើតមាន ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ជរានិងមរណៈ សេចក្ដីសោក សេចក្ដីខ្សឹកខ្សួល សេចក្ដីទុក្ខ សេចក្ដីតូចចិត្ត និងសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ក៏កើតមានឡើងព្រម។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සංයොජනියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ តណ្ហាក៏រលត់។ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់ ព្រោះឧបាទានរលត់ ភពក៏រលត់ ព្រោះភពរលត់ ជាតិក៏រលត់ ព្រោះជាតិរលត់ ជរានិងមរណៈ សេចក្ដីសោក សេចក្ដីខ្សឹកខ្សួល សេចក្ដីទុក្ខ សេចក្ដីតូចចិត្ត និងសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ក៏រលត់ទៅ។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង» Blunt.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, තෙලඤ්ච පටිච්ච වට්ටිඤ්ච පටිච්ච තෙලප්පදීපො ඣායෙය්‍ය. තත්‍ර පුරිසො න කාලෙන කාලං තෙලං ආසිඤ්චෙය්‍ය න වට්ටිං උපසංහරෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, තෙලප්පදීපො පුරිමස්ස ච උපාදානස්ස පරියාදානා අඤ්ඤස්ස ච අනුපහාරා අනාහාරො නිබ්බායෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සංයොජනියෙසු ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាប្រទីបប្រេង កំពុងឆេះអាស្រ័យប្រេងផង អាស្រ័យប្រដកផង។ បុរសម្នាក់មិនចាក់ប្រេងផង មិនដាក់ប្រដកបន្ថែមផង ក្នុងប្រទីបនោះតាមកាលវេលាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ប្រទីបប្រេងនោះ ព្រោះតែអស់ទៅនៃគ្រឿងឆេះចាស់ផង ព្រោះតែមិនបានបន្ថែមគ្រឿងឆេះថ្មីផង ក៏គ្មានអាហារ ហើយរលត់ទៅ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ តណ្ហាក៏រលត់។ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។ ទីបី។

4. දුතියසංයොජනසුත්තං

៤. ទុតិយសំយោជនសូត្រ

54. සාවත්ථියං විහරති …පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, තෙලඤ්ච පටිච්ච වට්ටිඤ්ච පටිච්ච තෙලප්පදීපො ඣායෙය්‍ය. තත්‍ර පුරිසො කාලෙන කාලං තෙලං ආසිඤ්චෙය්‍ය වට්ටිං උපසංහරෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, තෙලප්පදීපො තදාහාරො තදුපාදානො චිරං දීඝමද්ධානං ජලෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සංයොජනියෙසු ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៥៤. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាប្រទីបប្រេង កំពុងឆេះអាស្រ័យប្រេងផង អាស្រ័យប្រដកផង។ បុរសម្នាក់ចាក់ប្រេងផង ដាក់ប្រដកបន្ថែមផង ក្នុងប្រទីបនោះតាមកាលវេលា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ប្រទីបប្រេងនោះ កាលបើមានអាហារនោះ មានគ្រឿងឆេះនោះ ក៏ឆេះអស់កាលយូរអង្វែង យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្ដីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ តណ្ហាក៏ចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ឧបាទាន...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.314], භික්ඛවෙ, තෙලඤ්ච පටිච්ච වට්ටිඤ්ච පටිච්ච තෙලප්පදීපො ඣායෙය්‍ය. තත්‍ර පුරිසො න කාලෙන කාලං තෙලං ආසිඤ්චෙය්‍ය න වට්ටිං උපසංහරෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, තෙලප්පදීපො පුරිමස්ස ච උපාදානස්ස පරියාදානා අඤ්ඤස්ස ච අනුපහාරා අනාහාරො නිබ්බායෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සංයොජනියෙසු ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. චතුත්ථං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាប្រទីបប្រេង កំពុងឆេះអាស្រ័យប្រេងផង អាស្រ័យប្រដកផង។ បុរសម្នាក់មិនចាក់ប្រេងផង មិនដាក់ប្រដកបន្ថែមផង ក្នុងប្រទីបនោះតាមកាលវេលាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ប្រទីបប្រេងនោះ ព្រោះតែអស់ទៅនៃគ្រឿងឆេះចាស់ផង ព្រោះតែមិនបានបន្ថែមគ្រឿងឆេះថ្មីផង ក៏គ្មានអាហារ ហើយរលត់ទៅ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ តណ្ហាក៏រលត់។ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។ ទីបួន។

5. මහාරුක්ඛසුත්තං

៥. មហារុក្ខសូត្រ

55. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘උපාදානියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៥៥. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្ដីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃឧបាទាន រស់នៅ តណ្ហាក៏ចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ឧបាទានក៏កើតមាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ភព...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො. තස්ස යානි චෙව මූලානි අධොගමානි, යානි ච තිරියඞ්ගමානි, සබ්බානි තානි උද්ධං ඔජං අභිහරන්ති. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො තදාහාරො තදුපාදානො චිරං දීඝමද්ධානං තිට්ඨෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, උපාදානියෙසු ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាដើមឈើធំ។ ឫសទាំងឡាយណាដែលចាក់ចុះទៅក្រោមផង ឫសទាំងឡាយណាដែលចាក់ទទឹងទៅចំហៀងផង ឫសទាំងអស់នោះ តែងបឺតស្រូបយកឱជារសទៅខាងលើ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានអាហារនោះ មានគ្រឿងស្រូបយកនោះ ដើមឈើធំនោះ ក៏ស្ថិតនៅអស់កាលយូរអង្វែង យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្ដីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃឧបាទាន រស់នៅ តណ្ហាក៏ចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ឧបាទាន...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘උපාදානියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃឧបាទាន រស់នៅ តណ្ហាក៏រលត់។ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់ ព្រោះឧបាទានរលត់ ភពក៏រលត់...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය කුද්දාලපිටකං ආදාය. සො තං රුක්ඛං මූලෙ ඡින්දෙය්‍ය, මූලං ඡින්දිත්වා පලිඛණෙය්‍ය, පලිඛණිත්වා මූලානි උද්ධරෙය්‍ය අන්තමසො උසීරනාළිමත්තානිපි. සො තං රුක්ඛං ඛණ්ඩාඛණ්ඩිකං ඡින්දෙය්‍ය, ඛණ්ඩාඛණ්ඩිකං ඡින්දිත්වා ඵාලෙය්‍ය, ඵාලෙත්වා සකලිකං සකලිකං කරෙය්‍ය, සකලිකං සකලිකං කරිත්වා වාතාතපෙ විසොසෙය්‍ය; වාතාතපෙ විසොසෙත්වා අග්ගිනා ඩහෙය්‍ය, අග්ගිනා ඩහෙත්වා මසිං කරෙය්‍ය, මසිං කරිත්වා මහාවාතෙ වා ඔඵුණෙය්‍ය නදියා වා සීඝසොතාය පවාහෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො උච්ඡින්නමූලො [Pg.315] අස්ස තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, උපාදානියෙසු ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាដើមឈើធំ។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់កាន់ចបកាប់និងកន្ត្រកមក។ បុរសនោះកាប់ដើមឈើនោះត្រង់គល់ លុះកាប់ត្រង់គល់ហើយ ក៏ជីកដីជុំវិញ លុះជីកដីជុំវិញហើយ ក៏គាស់ឫសទាំងឡាយឡើង សូម្បីតែឫសតូចៗប៉ុនសរសៃស្បូវក្រអូប ក៏គាស់ឡើងដែរ។ បុរសនោះកាប់ដើមឈើនោះជាកង់ៗ លុះកាប់ជាកង់ៗហើយ ក៏ពុះ លុះពុះហើយ ក៏ធ្វើឲ្យទៅជាចម្រៀកតូចៗ លុះធ្វើឲ្យទៅជាចម្រៀកតូចៗហើយ ក៏ហាលខ្យល់និងថ្ងៃឲ្យស្ងួត លុះហាលខ្យល់និងថ្ងៃឲ្យស្ងួតហើយ ក៏ដុតដោយភ្លើង លុះដុតដោយភ្លើងហើយ ក៏ធ្វើឲ្យទៅជាផេះ លុះធ្វើឲ្យទៅជាផេះហើយ ក៏រោយទៅក្នុងខ្យល់ខ្លាំង ឬក៏បណ្ដែតទៅក្នុងទន្លេដែលមានខ្សែទឹកហូរលឿន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ដើមឈើធំនោះ ក៏មានឫសដាច់អស់ហើយ ត្រូវបានធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតគល់ ធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាព មិនមានការកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតាឡើយ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃឧបាទាន រស់នៅ តណ្ហាក៏រលត់។ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់ ព្រោះឧបាទានរលត់ ភពក៏រលត់...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។ ទីប្រាំ។

6. දුතියමහාරුක්ඛසුත්තං

៦. ទុតិយមហារុក្ខសូត្រ

56. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො. තස්ස යානි චෙව මූලානි අධොගමානි, යානි ච තිරියඞ්ගමානි, සබ්බානි තානි උද්ධං ඔජං අභිහරන්ති. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො තදාහාරො තදුපාදානො චිරං දීඝමද්ධානං තිට්ඨෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, උපාදානියෙසු ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං …පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៥៦. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាដើមឈើធំ។ ឫសទាំងឡាយណាដែលចាក់ចុះទៅក្រោមផង ឫសទាំងឡាយណាដែលចាក់ទទឹងទៅចំហៀងផង ឫសទាំងអស់នោះ តែងបឺតស្រូបយកឱជារសទៅខាងលើ。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមានអាហារនោះ មានគ្រឿងស្រូបយកនោះ ដើមឈើធំនោះ ក៏ស្ថិតនៅអស់កាលយូរអង្វែង យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្ដីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃឧបាទាន រស់នៅ តណ្ហាក៏ចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ឧបាទាន...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය කුද්දාලපිටකං ආදාය. සො තං රුක්ඛං මූලෙ ඡින්දෙය්‍ය, මූලෙ ඡෙත්වා පලිඛණෙය්‍ය, පලිඛණිත්වා මූලානි උද්ධරෙය්‍ය…පෙ… නදියා වා සීඝසොතාය පවාහෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො උච්ඡින්නමූලො අස්ස තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, උපාදානියෙසු ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាដើមឈើធំ។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់កាន់ចបកាប់និងកន្ត្រកមក។ បុរសនោះកាប់ដើមឈើនោះត្រង់គល់ លុះកាប់ត្រង់គល់ហើយ ក៏ជីកដីជុំវិញ លុះជីកដីជុំវិញហើយ ក៏គាស់ឫសទាំងឡាយឡើង...។ល។ ឬក៏បណ្ដែតទៅក្នុងទន្លេដែលមានខ្សែទឹកហូរលឿន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើដូច្នោះ ដើមឈើធំនោះ ក៏មានឫសដាច់អស់ហើយ ត្រូវបានធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតគល់ ធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាព មិនមានការកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតាឡើយ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃឧបាទាន រស់នៅ តណ្ហាក៏រលត់។ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។ ទីប្រាំមួយ។

7. තරුණරුක්ඛසුත්තං

៧. តរុណរុក្ខសូត្រ

57. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සංයොජනියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៥៧. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្ដីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ តណ្ហាក៏ចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ឧបាទាន...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, තරුණො රුක්ඛො. තස්ස පුරිසො කාලෙන කාලං මූලානි පලිමජ්ජෙය්‍ය කාලෙන කාලං පංසුං දදෙය්‍ය, කාලෙන කාලං [Pg.316] උදකං දදෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, තරුණො රුක්ඛො තදාහාරො තදුපාදානො වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සංයොජනියෙසු ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាកូនឈើខ្ចី។ បុរសម្នាក់តែងជម្រះស្មៅជុំវិញឫសរបស់វាផង តែងដាក់ដីបំប៉នផង តែងស្រោចទឹកផង តាមកាលវេលា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើដូច្នោះ កូនឈើខ្ចីនោះ កាលបើមានអាហារនោះ មានគ្រឿងស្រូបយកនោះ ក៏ដល់នូវសេចក្ដីចម្រើន លូតលាស់ និងធំធាត់ទូលំទូលាយ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្ដីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ តណ្ហាក៏ចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ឧបាទាន...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සංයොජනියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ តណ្ហាក៏រលត់។ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, තරුණො රුක්ඛො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය කුද්දාලපිටකං ආදාය…පෙ… නදියා වා සීඝසොතාය පවාහෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, තරුණො රුක්ඛො උච්ඡින්නමූලො අස්ස තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සංයොජනියෙසු ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាកូនឈើខ្ចី។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់កាន់ចបកាប់និងកន្ត្រកមក...។ល។ ឬក៏បណ្ដែតទៅក្នុងទន្លេដែលមានខ្សែទឹកហូរលឿន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើដូច្នោះ កូនឈើខ្ចីនោះ ក៏មានឫសដាច់អស់ហើយ ត្រូវបានធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតគល់ ធ្វើឲ្យលែងមានបែបភាព មិនមានការកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតាឡើយ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ តណ្ហាក៏រលត់។ ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានក៏រលត់...។ល។ ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។ ទីប្រាំពីរ។

8. නාමරූපසුත්තං

៨. នាមរូបសូត្រ

58. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සංයොජනියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො නාමරූපස්ස අවක්කන්ති හොති. නාමරූපපච්චයා සළායතනං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៥៨. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្ដីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលជាទីតាំងនៃសំយោជនៈ រស់នៅ ការចុះកាន់នៃនាមរូប តែងមាន។ ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ សឡាយតនៈ...។ល។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො. තස්ස යානි චෙව මූලානි අධොගමානි, යානි ච තිරියඞ්ගමානි, සබ්බානි තානි උද්ධං ඔජං අභිහරන්ති. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො තදාහාරො තදුපාදානො චිරං දීඝමද්ධානං තිට්ඨෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සංයොජනියෙසු ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො නාමරූපස්ස අවක්කන්ති හොති…පෙ….

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាដើមឈើធំ។ ឫសទាំងឡាយណា របស់ដើមឈើនោះ ដែលចាក់ចុះទៅក្រោមផង ដែលផ្សាយទៅទទឹងផង ឫសទាំងអស់នោះ តែងនាំយកនូវឱជារសទៅខាងលើ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដើមឈើធំនោះ កាលបើមានអាហារយ៉ាងនោះ មានគ្រឿងស្រូបយកយ៉ាងនោះ គប្បីតាំងនៅអស់កាលយូរអង្វែង យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្តីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃសំយោជនៈ ហើយរស់នៅ ការចុះផ្សាយនៃនាមរូប តែងមាន...។

‘‘සංයොජනියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො නාමරූපස්ස අවක්කන්ති න හොති. නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃសំយោជនៈ ហើយរស់នៅ ការចុះផ្សាយនៃនាមរូប តែងមិនមានឡើយ។ ព្រោះការរលត់នៃនាមរូប ទើបមានការរលត់នៃសឡាយតនៈ... ការរលត់នៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.317], භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය කුද්දාලපිටකං ආදාය…පෙ… ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සංයොජනියෙසු ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො නාමරූපස්ස අවක්කන්ති න හොති. නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាដើមឈើធំ។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់កាន់យកនូវចប និងកន្ត្រកមក... មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា ក្នុងអនាគត យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃសំយោជនៈ ហើយរស់នៅ ការចុះផ្សាយនៃនាមរូប តែងមិនមានឡើយ។ ព្រោះការរលត់នៃនាមរូប ទើបមានការរលត់នៃសឡាយតនៈ... ការរលត់នៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី ៨។

9. විඤ්ඤාණසුත්තං

៩. វិញ្ញាណសូត្រ

59. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සංයොජනියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො විඤ්ඤාණස්ස අවක්කන්ති හොති. විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති’’.

៥៩. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្តីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃសំយោជនៈ ហើយរស់នៅ ការចុះផ្សាយនៃវិញ្ញាណ តែងមាន។ ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ទើបមាននាមរូប... ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො. තස්ස යානි චෙව මූලානි …පෙ… එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සංයොජනියෙසු ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො විඤ්ඤාණස්ස අවක්කන්ති හොති…පෙ….

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាដើមឈើធំ។ ឫសទាំងឡាយណា របស់ដើមឈើនោះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្តីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃសំយោជនៈ ហើយរស់នៅ ការចុះផ្សាយនៃវិញ្ញាណ តែងមាន...។

‘‘සංයොජනියෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො විඤ්ඤාණස්ස අවක්කන්ති න හොති. විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃសំយោជនៈ ហើយរស់នៅ ការចុះផ្សាយនៃវិញ្ញាណ តែងមិនមានឡើយ។ ព្រោះការរលត់នៃវិញ្ញាណ ទើបមានការរលត់នៃនាមរូប... ការរលត់នៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාරුක්ඛො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය කුද්දාලපිටකං ආදාය…පෙ… ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සංයොජනියෙසු ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො විඤ්ඤාණස්ස අවක්කන්ති න හොති. විඤ්ඤාණස්ස නිරොධා නාමරූපනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជាដើមឈើធំ។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់កាន់យកនូវចប និងកន្ត្រកមក... មានសភាពមិនកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា ក្នុងអនាគត យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃសំយោជនៈ ហើយរស់នៅ ការចុះផ្សាយនៃវិញ្ញាណ តែងមិនមានឡើយ។ ព្រោះការរលត់នៃវិញ្ញាណ ទើបមានការរលត់នៃនាមរូប... ការរលត់នៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី ៩។

10. නිදානසුත්තං

១០. និទានសូត្រ

60. එකං සමයං භගවා කුරූසු විහරති කම්මාසධම්මං නාම කුරූනං නිගමො. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව ගම්භීරො චායං, භන්තෙ, පටිච්චසමුප්පාදො ගම්භීරාවභාසො ච, අථ ච පන මෙ උත්තානකුත්තානකො විය ඛායතී’’ති.

៦០. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងដែនកុរុ មាននិគមមួយរបស់ពួកកុរុ ឈ្មោះកម្មាសទម្មៈ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌គឺបដិច្ចសមុប្បាទនេះ ជ្រាលជ្រៅផង មានសេចក្តីជ្រាលជ្រៅលេចឡើងច្បាស់ផង តែថា ហាក់ដូចជាធម៌រាក់ទាក់បំផុត ចំពោះខ្ញុំព្រះអង្គ»។

‘‘මා [Pg.318] හෙවං, ආනන්ද, මා හෙවං, ආනන්ද ! ගම්භීරො චායං, ආනන්ද, පටිච්චසමුප්පාදො ගම්භීරාවභාසො ච. එතස්ස, ආනන්ද, ධම්මස්ස අනනුබොධා අප්පටිවෙධා එවමයං පජා තන්තාකුලකජාතා කුලගණ්ඨිකජාතා මුඤ්ජපබ්බජභූතා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං සංසාරං නාතිවත්තති.

ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលអានន្ទ អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលអានន្ទ អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលអានន្ទ ធម៌គឺបដិច្ចសមុប្បាទនេះ ជ្រាលជ្រៅផង មានសេចក្តីជ្រាលជ្រៅលេចឡើងច្បាស់ផង។ ម្នាលអានន្ទ ព្រោះតែមិនបានត្រាស់ដឹង មិនបានចាក់ធ្លុះនូវធម៌នេះឯង ទើបពួកសត្វនេះ រញ៉េរញ៉ៃដូចជាចង្កោមអំបោះ ជំពាក់ជំពិនដូចជាសំបុកសត្វក្រលីងគ្រលោង កើតជាស្មៅយាប្លង និងស្មៅដំណេកទន្សាយ មិនអាចកន្លងផុតនូវអបាយ ធ្លាក់ចុះទៅកាន់ទុគ្គតិ វិនិបាត និងសង្សារវដ្តបានឡើយ។

‘‘උපාදානියෙසු, ආනන්ද, ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො; භවපච්චයා ජාති; ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«ម្នាលអានន្ទ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្តីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃឧបាទាន ហើយរស់នៅ តណ្ហាតែងចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបមានឧបាទាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ទើបមានភព ព្រោះភពជាបច្ច័យ ទើបមានជាតិ ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ កើតឡើង។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, මහාරුක්ඛො. තස්ස යානි චෙව මූලානි අධොගමානි, යානි ච තිරියඞ්ගමානි, සබ්බානි තානි උද්ධං ඔජං අභිහරන්ති. එවඤ්හි සො, ආනන්ද, මහාරුක්ඛො තදාහාරො තදුපාදානො චිරං දීඝමද්ධානං තිට්ඨෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, ආනන්ද, උපාදානියෙසු ධම්මෙසු අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා පවඩ්ඪති. තණ්හාපච්චයා උපාදානං; උපාදානපච්චයා භවො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

«ម្នាលអានន្ទ ឧបមាដូចជាដើមឈើធំ។ ឫសទាំងឡាយណា របស់ដើមឈើនោះ ដែលចាក់ចុះទៅក្រោមផង ដែលផ្សាយទៅទទឹងផង ឫសទាំងអស់នោះ តែងនាំយកនូវឱជារសទៅខាងលើ។ ម្នាលអានន្ទ ដើមឈើធំនោះ កាលបើមានអាហារយ៉ាងនោះ មានគ្រឿងស្រូបយកយ៉ាងនោះ គប្បីតាំងនៅអស់កាលយូរអង្វែង យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវសេចក្តីត្រេកអរ ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃឧបាទាន ហើយរស់នៅ តណ្ហាតែងចម្រើនឡើង។ ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបមានឧបាទាន ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ទើបមានភព... ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘උපාදානියෙසු, ආනන්ද, ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති.

«ម្នាលអានន្ទ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃឧបាទាន ហើយរស់នៅ តណ្ហាតែងរលត់ទៅ។ ព្រោះការរលត់នៃតណ្ហា ទើបមានការរលត់នៃឧបាទាន ព្រោះការរលត់នៃឧបាទាន ទើបមានការរលត់នៃភព... ការរលត់នៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, මහාරුක්ඛො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය කුද්දාලපිටකං ආදාය. සො තං රුක්ඛං මූලෙ ඡින්දෙය්‍ය, මූලෙ ඡෙත්වා පලිඛණෙය්‍ය, පලිඛණිත්වා මූලානි උද්ධරෙය්‍ය අන්තමසො උසීරනාළිමත්තානිපි. සො තං රුක්ඛං ඛණ්ඩාඛණ්ඩිකං ඡින්දෙය්‍ය. ඛණ්ඩාඛණ්ඩිකං ඡින්දිත්වා ඵාලෙය්‍ය; ඵාලෙත්වා සකලිකං සකලිකං කරෙය්‍ය, සකලිකං සකලිකං කරිත්වා වාතාතපෙ විසොසෙය්‍ය, වාතාතපෙ විසොසෙත්වා අග්ගිනා ඩහෙය්‍ය, අග්ගිනා ඩහෙත්වා මසිං කරෙය්‍ය, මසිං කරිත්වා මහාවාතෙ වා ඔඵුණෙය්‍ය, නදියා වා සීඝසොතාය පවාහෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, ආනන්ද, මහාරුක්ඛො උච්ඡින්නමූලො අස්ස තාලාවත්ථුකතො අනභාවඞ්කතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො[Pg.319]. එවමෙව ඛො, ආනන්ද, උපාදානියෙසු ධම්මෙසු ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො තණ්හා නිරුජ්ඣති. තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො; උපාදානනිරොධා භවනිරොධො; භවනිරොධා ජාතිනිරොධො; ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. දසමං.

«ម្នាលអានន្ទ ឧបមាដូចជាដើមឈើធំ។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់កាន់យកនូវចប និងកន្ត្រកមក។ បុរសនោះ ក៏កាប់ដើមឈើនោះត្រង់គល់ លុះកាប់ត្រង់គល់ហើយ ក៏ជីកជុំវិញ លុះជីកជុំវិញហើយ ក៏គាស់ឫសទាំងឡាយឡើង សូម្បីតែឫសតូចៗប៉ុនសរសៃស្បូវ។ បុរសនោះ ក៏កាត់ដើមឈើនោះជាកង់ៗ លុះកាត់ជាកង់ៗហើយ ក៏ពុះ លុះពុះហើយ ក៏ធ្វើឲ្យទៅជាចម្រៀកតូចៗ លុះធ្វើឲ្យទៅជាចម្រៀកតូចៗហើយ ក៏ហាលខ្យល់ និងកំដៅថ្ងៃឲ្យស្ងួត លុះហាលខ្យល់ និងកំដៅថ្ងៃឲ្យស្ងួតហើយ ក៏ដុតដោយភ្លើង លុះដុតដោយភ្លើងហើយ ក៏ធ្វើឲ្យទៅជាផេះ លុះធ្វើឲ្យទៅជាផេះហើយ ក៏រោយទៅក្នុងខ្យល់ខ្លាំង ឬក៏បណ្តែតទៅក្នុងទន្លេដែលមានខ្សែទឹកហូរលឿន។ ម្នាលអានន្ទ ដើមឈើធំនោះ កាលបើបុរសធ្វើប្រហែលយ៉ាងនេះហើយ ឈ្មោះថាមានឫសដាច់អស់ហើយ ត្រូវបានធ្វើឲ្យដូចជាត្នោតកំបុតក្បាល មិនឲ្យមានបែបភាពឡើងវិញ មិនឲ្យកើតឡើងតទៅទៀតជាធម្មតា ក្នុងអនាគត យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើបុគ្គលឃើញរឿយៗនូវទោស ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនៃឧបាទាន ហើយរស់នៅ តណ្ហាតែងរលត់ទៅ។ ព្រោះការរលត់នៃតណ្ហា ទើបមានការរលត់នៃឧបាទាន ព្រោះការរលត់នៃឧបាទាន ទើបមានការរលត់នៃភព ព្រោះការរលត់នៃភព ទើបមានការរលត់នៃជាតិ ព្រោះការរលត់នៃជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ តែងរលត់ទៅ។ ការរលត់នៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី ១០។

දුක්ඛවග්ගො ඡට්ඨො.

ទុក្ខវគ្គ ទី ៦ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

පරිවීමංසනුපාදානං, ද්වෙ ච සංයොජනානි ච;

මහාරුක්ඛෙන ද්වෙ වුත්තා, තරුණෙන ච සත්තමං;

නාමරූපඤ්ච විඤ්ඤාණං, නිදානෙන ච තෙ දසාති.

និយាយអំពីសូត្រទាំងឡាយគឺ បរិវីមំសនសូត្រ ១ ឧបាទានសូត្រ ១ សំយោជនសូត្រ ២ មហារុក្ខសូត្រ ២ តរុណសូត្រ ជាសូត្រទី ៧ នាមរូបសូត្រ ១ វិញ្ញាណសូត្រ ១ និទានសូត្រ ១ សូត្រទាំងនោះមាន ១០ យ៉ាងនេះឯង។

7. මහාවග්ගො

៧. មហាវគ្គ

1. අස්සුතවාසුත්තං

១. អស្សុតវន្តសូត្រ

61. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ…පෙ… ‘‘අස්සුතවා, භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො ඉමස්මිං චාතුමහාභූතිකස්මිං කායස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යපි විරජ්ජෙය්‍යපි විමුච්චෙය්‍යපි. තං කිස්ස හෙතු? දිස්සති, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස චාතුමහාභූතිකස්ස කායස්ස ආචයොපි අපචයොපි ආදානම්පි නික්ඛෙපනම්පි. තස්මා තත්‍රාස්සුතවා පුථුජ්ජනො නිබ්බින්දෙය්‍යපි විරජ්ජෙය්‍යපි විමුච්චෙය්‍යපි’’.

៦១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជនដែលមិនបានរៀនសូត្រ គប្បីនឿយណាយខ្លះ គប្បីប្រាសចាកតម្រេកខ្លះ គប្បីរួចផុតខ្លះ ក្នុងកាយដែលកើតអំពីមហាភូតរូបទាំង ៤ នេះ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សេចក្តីចម្រើនក្តី សេចក្តីវិនាសក្តី ការកាន់យកក្តី ការដាក់ចុះក្តី នៃកាយដែលកើតអំពីមហាភូតរូបទាំង ៤ នេះ តែងប្រាកដ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបបុថុជ្ជនដែលមិនបានរៀនសូត្រ គប្បីនឿយណាយខ្លះ គប្បីប្រាសចាកតម្រេកខ្លះ គប្បីរួចផុតខ្លះ ក្នុងកាយនោះ»។

‘‘යඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, වුච්චති චිත්තං ඉතිපි, මනො ඉතිපි, විඤ්ඤාණං ඉතිපි, තත්‍රාස්සුතවා පුථුජ්ජනො නාලං නිබ්බින්දිතුං නාලං විරජ්ජිතුං නාලං විමුච්චිතුං. තං කිස්ස හෙතු? දීඝරත්තඤ්හෙතං, භික්ඛවෙ, අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස අජ්ඣොසිතං මමායිතං පරාමට්ඨං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති. තස්මා තත්‍රාස්සුතවා පුථුජ්ජනො නාලං නිබ්බින්දිතුං නාලං විරජ්ජිතුං නාලං විමුච්චිතුං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯធម្មជាតណា ដែលហៅថា ចិត្តខ្លះ មនោខ្លះ វិញ្ញាណខ្លះ ក្នុងធម្មជាតនោះ បុថុជ្ជនដែលមិនបានរៀនសូត្រ មិនអាចនឹងនឿយណាយ មិនអាចនឹងប្រាសចាកតម្រេក មិនអាចនឹងរួចផុតបានឡើយ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ធម្មជាតនោះ បុថុជ្ជនដែលមិនបានរៀនសូត្រ បានស្ទប់ស្ទល់ បានប្រកាន់មាំ បានស្ទាបអង្អែល អស់កាលយូរអង្វែងមកហើយថា «នុះជារបស់អញ នុះជាអញ នុះជាខ្លួនរបស់អញ» ដូច្នេះ។ ព្រោះហេតុនោះ ទើបបុថុជ្ជនដែលមិនបានរៀនសូត្រ មិនអាចនឹងនឿយណាយ មិនអាចនឹងប្រាសចាកតម្រេក មិនអាចនឹងរួចផុត ក្នុងធម្មជាតនោះបានឡើយ។

‘‘වරං[Pg.320], භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො ඉමං චාතුමහාභූතිකං කායං අත්තතො උපගච්ඡෙය්‍ය, න ත්වෙව චිත්තං. තං කිස්ස හෙතු? දිස්සතායං, භික්ඛවෙ, චාතුමහාභූතිකො කායො එකම්පි වස්සං තිට්ඨමානො ද්වෙපි වස්සානි තිට්ඨමානො තීණිපි වස්සානි තිට්ඨමානො චත්තාරිපි වස්සානි තිට්ඨමානො පඤ්චපි වස්සානි තිට්ඨමානො දසපි වස්සානි තිට්ඨමානො වීසතිපි වස්සානි තිට්ඨමානො තිංසම්පි වස්සානි තිට්ඨමානො චත්තාරීසම්පි වස්සානි තිට්ඨමානො පඤ්ඤාසම්පි වස්සානි තිට්ඨමානො වස්සසතම්පි තිට්ඨමානො, භිය්‍යොපි තිට්ඨමානො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជនដែលមិនបានរៀនសូត្រ គប្បីចូលទៅប្រកាន់យកនូវកាយ ដែលកើតអំពីមហាភូតរូបទាំង ៤ នេះ ថាជាខ្លួន ប្រសើរជាង តែមិនត្រូវប្រកាន់យកនូវចិត្តឡើយ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះកាយដែលកើតអំពីមហាភូតរូបទាំង ៤ នេះ តែងប្រាកដថា ឋិតនៅអស់ ១ ឆ្នាំខ្លះ ២ ឆ្នាំខ្លះ ៣ ឆ្នាំខ្លះ ៤ ឆ្នាំខ្លះ ៥ ឆ្នាំខ្លះ ១០ ឆ្នាំខ្លះ ២០ ឆ្នាំខ្លះ ៣០ ឆ្នាំខ្លះ ៤០ ឆ្នាំខ្លះ ៥០ ឆ្នាំខ្លះ ១០០ ឆ្នាំខ្លះ លើសជាង ១០០ ឆ្នាំទៅទៀតក៏មាន។

‘‘යඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, වුච්චති චිත්තං ඉතිපි, මනො ඉතිපි, විඤ්ඤාණං ඉතිපි, තං රත්තියා ච දිවසස්ස ච අඤ්ඤදෙව උප්පජ්ජති අඤ්ඤං නිරුජ්ඣති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මක්කටො අරඤ්ඤෙ පවනෙ චරමානො සාඛං ගණ්හති, තං මුඤ්චිත්වා අඤ්ඤං ගණ්හති, තං මුඤ්චිත්වා අඤ්ඤං ගණ්හති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යමිදං වුච්චති චිත්තං ඉතිපි, මනො ඉතිපි, විඤ්ඤාණං ඉතිපි, තං රත්තියා ච දිවසස්ස ච අඤ්ඤදෙව උප්පජ්ජති අඤ්ඤං නිරුජ්ඣති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯធម្មជាតណា ដែលហៅថា ចិត្តខ្លះ មនោខ្លះ វិញ្ញាណខ្លះ ធម្មជាតនោះ តែងកើតឡើងផ្សេងគ្នា រលត់ទៅផ្សេងគ្នា ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាស្វា កាលត្រសាលទៅក្នុងព្រៃធំ តែងចាប់មែកឈើ លែងមែកនោះហើយ ចាប់មែកដទៃ លែងមែកនោះហើយ ចាប់មែកដទៃទៀត យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ធម្មជាតណា ដែលហៅថា ចិត្តខ្លះ មនោខ្លះ វិញ្ញាណខ្លះ ធម្មជាតនោះ តែងកើតឡើងផ្សេងគ្នា រលត់ទៅផ្សេងគ្នា ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො පටිච්චසමුප්පාදංයෙව සාධුකං යොනිසො මනසි කරොති – ‘ඉති ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති; ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති – යදිදං අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා; සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො; සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងធម្មជាតនោះ អរិយសាវ័កដែលបានរៀនសូត្រ តែងធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយប្រាជ្ញាដ៏ល្អ នូវបដិច្ចសមុប្បាទនោះឯង ដូច្នេះថា «កាលបើហេតុនេះមាន ផលនេះទើបមាន ព្រោះការកើតឡើងនៃហេតុនេះ ផលនេះទើបកើតឡើង កាលបើហេតុនេះមិនមាន ផលនេះក៏មិនមាន ព្រោះការរលត់នៃហេតុនេះ ផលនេះក៏រលត់ទៅ គឺសេចក្តីនេះឯង ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ... ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់ ប្រាសចាកតម្រេកនៃអវិជ្ជាហ្នឹងឯង ទើបមានការរលត់នៃសង្ខារ ព្រោះការរលត់នៃសង្ខារ ទើបមានការរលត់នៃវិញ្ញាណ... ការរលត់នៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ»។

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កដែលបានរៀនសូត្រ កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងរូបផង នឿយណាយក្នុងវេទនាផង នឿយណាយក្នុងសញ្ញាផង នឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងឡាយផង នឿយណាយក្នុងវិញ្ញាណផង។ កាលបើនឿយណាយ តែងប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះប្រាសចាកតម្រេក ទើបចិត្តរួចផុត កាលបើចិត្តរួចផុតហើយ ញាណដឹងថា ចិត្តរួចផុតហើយ តែងកើតមាន។ អរិយសាវ័កនោះ ដឹងច្បាស់ថា «ជាតិអស់ហើយ មគ្គព្រហ្មចរិយៈ បានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះ មិនមានទៀតឡើយ»»។ សូត្រទី ១។

2. දුතියඅස්සුතවාසුත්තං

២. ទុតិយអស្សុតវាសូត្រ

62. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අස්සුතවා, භික්ඛවෙ, පුථුජ්ජනො ඉමස්මිං චාතුමහාභූතිකස්මිං කායස්මිං නිබ්බින්දෙය්‍යපි විරජ්ජෙය්‍යපි විමුච්චෙය්‍යපි. තං කිස්ස හෙතු? දිස්සති, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස චාතුමහාභූතිකස්ස කායස්ස ආචයොපි [Pg.321] අපචයොපි ආදානම්පි නික්ඛෙපනම්පි. තස්මා තත්‍රාස්සුතවා පුථුජ්ජනො නිබ්බින්දෙය්‍යපි විරජ්ජෙය්‍යපි විමුච්චෙය්‍යපි. යඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, වුච්චති චිත්තං ඉතිපි, මනො ඉතිපි, විඤ්ඤාණං ඉතිපි, තත්‍රාස්සුතවා පුථුජ්ජනො නාලං නිබ්බින්දිතුං නාලං විරජ්ජිතුං නාලං විමුච්චිතුං. තං කිස්ස හෙතු? දීඝරත්තඤ්හෙතං, භික්ඛවෙ, අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස අජ්ඣොසිතං මමායිතං පරාමට්ඨං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති. තස්මා තත්‍රාස්සුතවා පුථුජ්ජනො නාලං නිබ්බින්දිතුං නාලං විරජ්ජිතුං නාලං විමුච්චිතුං’’.

៦២. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ គប្បីនឿយណាយខ្លះ គប្បីណាយកលាកខ្លះ គប្បីរួចចាកខ្លះ ក្នុងកាយដែលកើតអំពីមហាភូតរូបទាំង ៤ នេះ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ការចម្រើនឡើងក្តី ការសាបសូន្យទៅក្តី ការកើតឡើងក្តី ការរលត់ទៅក្តី នៃកាយដែលកើតអំពីមហាភូតរូបទាំង ៤ នេះ តែងប្រាកដច្បាស់។ ព្រោះហេតុនោះ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ គប្បីនឿយណាយខ្លះ គប្បីណាយកលាកខ្លះ គប្បីរួចចាកខ្លះ ក្នុងកាយនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯធម្មជាតណា ដែលហៅថា ចិត្តខ្លះ មនោខ្លះ វិញ្ញាណខ្លះ ក្នុងធម្មជាតនោះ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ មិនសមគួរនឹងនឿយណាយ មិនសមគួរនឹងណាយកលាក មិនសមគួរនឹងរួចចាកឡើយ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ធម្មជាតនោះ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ បានហួងហែង បានប្រកាន់មាំ ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ អស់រាត្រីជាអង្វែងមកហើយថា ’នុះជារបស់អញ នុះជាអញ នុះជាខ្លួនរបស់អញ’ ដូច្នេះ។ ព្រោះហេតុនោះ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ មិនសមគួរនឹងនឿយណាយ មិនសមគួរនឹងណាយកលាក មិនសមគួរនឹងរួចចាក ក្នុងធម្មជាតនោះឡើយ»។

‘‘වරං, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො ඉමං චාතුමහාභූතිකං කායං අත්තතො උපගච්ඡෙය්‍ය, න ත්වෙව චිත්තං. තං කිස්ස හෙතු? දිස්සතායං, භික්ඛවෙ, චාතුමහාභූතිකො කායො එකම්පි වස්සං තිට්ඨමානො ද්වෙපි වස්සානි තිට්ඨමානො තීණිපි වස්සානි තිට්ඨමානො චත්තාරිපි වස්සානි තිට්ඨමානො පඤ්චපි වස්සානි තිට්ඨමානො දසපි වස්සානි තිට්ඨමානො වීසතිපි වස්සානි තිට්ඨමානො තිංසම්පි වස්සානි තිට්ඨමානො චත්තාරීසම්පි වස්සානි තිට්ඨමානො පඤ්ඤාසම්පි වස්සානි තිට්ඨමානො වස්සසතම්පි තිට්ඨමානො, භිය්‍යොපි තිට්ඨමානො. යඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, වුච්චති චිත්තං ඉතිපි, මනො ඉතිපි, විඤ්ඤාණං ඉතිපි, තං රත්තියා ච දිවසස්ස ච අඤ්ඤදෙව උප්පජ්ජති අඤ්ඤං නිරුජ්ඣති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានស្តាប់ គប្បីចូលទៅប្រកាន់យកកាយដែលកើតអំពីមហាភូតរូបទាំង ៤ នេះ ថាជាខ្លួន ប្រសើរជាង តែមិនគួរប្រកាន់យកចិត្តឡើយ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះកាយដែលកើតអំពីមហាភូតរូបទាំង ៤ នេះ តែងប្រាកដថា ឋិតនៅអស់ ១ ឆ្នាំខ្លះ ២ ឆ្នាំខ្លះ ៣ ឆ្នាំខ្លះ ៤ ឆ្នាំខ្លះ ៥ ឆ្នាំខ្លះ ១០ ឆ្នាំខ្លះ ២០ ឆ្នាំខ្លះ ៣០ ឆ្នាំខ្លះ ៤០ ឆ្នាំខ្លះ ៥០ ឆ្នាំខ្លះ ១០០ ឆ្នាំខ្លះ លើសជាង ១០០ ឆ្នាំទៅទៀតក្តី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯធម្មជាតណា ដែលហៅថា ចិត្តខ្លះ មនោខ្លះ វិញ្ញាណខ្លះ ធម្មជាតនោះ តែងកើតឡើងផ្សេងគ្នា រលត់ទៅផ្សេងគ្នា ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ»។

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො පටිච්චසමුප්පාදංයෙව සාධුකං යොනිසො මනසි කරොති – ‘ඉති ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති; ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣතී’ති. සුඛවෙදනියං, භික්ඛවෙ, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛවෙදනා. තස්සෙව සුඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං සුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා සුඛවෙදනා සා නිරුජ්ඣති සා වූපසම්මති. දුක්ඛවෙදනියං, භික්ඛවෙ, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති දුක්ඛවෙදනා. තස්සෙව දුක්ඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං දුක්ඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා දුක්ඛවෙදනා සා නිරුජ්ඣති සා වූපසම්මති. අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං, භික්ඛවෙ, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛවෙදනා. තස්සෙව අදුක්ඛමසුඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා අදුක්ඛමසුඛවෙදනා සා නිරුජ්ඣති සා වූපසම්මති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងដំណើរនោះ អរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ហើយ តែងធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ នូវបដិច្ចសមុប្បាទនោះឯង ដោយប្រពៃថា ’កាលបើហេតុនេះមាន ផលនេះទើបមាន ព្រោះហេតុនេះកើតឡើង ផលនេះទើបកើតឡើង កាលបើហេតុនេះមិនមាន ផលនេះក៏មិនមាន ព្រោះហេតុនេះរលត់ទៅ ផលនេះក៏រលត់ទៅ’ ដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សុខវេទនា តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យផស្សៈជាទីតាំងនៃសុខវេទនា។ ព្រោះរលត់ផស្សៈជាទីតាំងនៃសុខវេទនានោះឯង សុខវេទនាណាដែលកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សៈជាទីតាំងនៃសុខវេទនា ដែលសមគួរដល់ផស្សៈនោះ សុខវេទនានោះក៏រលត់ទៅ ស្ងប់រម្ងាប់ទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទុក្ខវេទនា តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យផស្សៈជាទីតាំងនៃទុក្ខវេទនា។ ព្រោះរលត់ផស្សៈជាទីតាំងនៃទុក្ខវេទនានោះឯង ទុក្ខវេទនាណាដែលកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សៈជាទីតាំងនៃទុក្ខវេទនា ដែលសមគួរដល់ផស្សៈនោះ ទុក្ខវេទនានោះក៏រលត់ទៅ ស្ងប់រម្ងាប់ទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អទុក្ខមសុខវេទនា តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យផស្សៈជាទីតាំងនៃអទុក្ខមសុខវេទនា។ ព្រោះរលត់ផស្សៈជាទីតាំងនៃអទុក្ខមសុខវេទនានោះឯង អទុក្ខមសុខវេទនាណាដែលកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សៈជាទីតាំងនៃអទុក្ខមសុខវេទនា ដែលសមគួរដល់ផស្សៈនោះ អទុក្ខមសុខវេទនានោះក៏រលត់ទៅ ស្ងប់រម្ងាប់ទៅ»។

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.322], භික්ඛවෙ, ද්වින්නං කට්ඨානං සඞ්ඝට්ටනසමොධානා උස්මා ජායති තෙජො අභිනිබ්බත්තති. තෙසංයෙව ද්වින්නං කට්ඨානං නානාකතවිනිබ්භොගා යා තජ්ජා උස්මා සා නිරුජ්ඣති සා වූපසම්මති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛවෙදනා. තස්සෙව සුඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං සුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා සුඛවෙදනා සා නිරුජ්ඣති සා වූපසම්මති…පෙ… අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛවෙදනා. තස්සෙව අදුක්ඛමසුඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා අදුක්ඛමසුඛවෙදනා සා නිරුජ්ඣති සා වූපසම්මති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាកម្ដៅតែងកើតឡើង ភ្លើងតែងកើតប្រាកដ ព្រោះការដុសខាត់ ការប៉ះទង្គិចគ្នា នៃឈើខាត់ទាំងពីរ។ ព្រោះការញែកចេញពីគ្នា ព្រោះការព្រាត់ប្រាសគ្នា នៃឈើខាត់ទាំងពីរនោះឯង កម្ដៅណាដែលកើតឡើងព្រោះការដុសខាត់នោះ កម្ដៅនោះក៏រលត់ទៅ ស្ងប់រម្ងាប់ទៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង សុខវេទនា តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យផស្សៈជាទីតាំងនៃសុខវេទនា。 ព្រោះរលត់ផស្សៈជាទីតាំងនៃសុខវេទនានោះឯង សុខវេទនាណាដែលកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សៈជាទីតាំងនៃសុខវេទនា ដែលសមគួរដល់ផស្សៈនោះ សុខវេទនានោះក៏រលត់ទៅ ស្ងប់រម្ងាប់ទៅ... អទុក្ខមសុខវេទនា តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យផស្សៈជាទីតាំងនៃអទុក្ខមសុខវេទនា។ ព្រោះរលត់ផស្សៈជាទីតាំងនៃអទុក្ខមសុខវេទនានោះឯង អទុក្ខមសុខវេទនាណាដែលកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សៈជាទីតាំងនៃអទុក្ខមសុខវេទនា ដែលសមគួរដល់ផស្សៈនោះ អទុក្ខមសុខវេទនានោះក៏រលត់ទៅ ស្ងប់រម្ងាប់ទៅ ក៏យ៉ាងនោះឯង»។

‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො ඵස්සෙපි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ហើយ ឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងផស្សៈផង នឿយណាយក្នុងវេទនាផង នឿយណាយក្នុងសញ្ញាផង នឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងឡាយផង នឿយណាយក្នុងវិញ្ញាណផង។ កាលបើនឿយណាយ តែងណាយកលាក ព្រោះណាយកលាក តែងរួចចាក។ កាលបើចិត្តរួចចាកហើយ ញាណក៏កើតឡើងដឹងថា ’ចិត្តរួចចាកហើយ’។ អរិយសាវ័កនោះ តែងដឹងច្បាស់ថា ’ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធិយ៉ាងនេះ មិនមានទៀតឡើយ’ ដូច្នេះ»។ សូត្រទី ២ ចប់។

3. පුත්තමංසූපමසුත්තං

៣. ពុត្តមំសូបមសូត្រ

63. සාවත්ථියං …පෙ… ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරා භූතානං වා සත්තානං ඨිතියා සම්භවෙසීනං වා අනුග්ගහාය. කතමෙ චත්තාරො? කබළීකාරො ආහාරො ඔළාරිකො වා සුඛුමො වා, ඵස්සො දුතියො, මනොසඤ්චෙතනා තතියා, විඤ්ඤාණං චතුත්ථං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ආහාරා භූතානං වා සත්තානං ඨිතියා සම්භවෙසීනං වා අනුග්ගහාය’’.

៦៣. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ ដើម្បីសេចក្តីតាំងនៅនៃសត្វទាំងឡាយដែលកើតរួចហើយ ឬដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលស្វែងរកទីកើត។ អាហារ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកពឡិង្ការាហារ ដ៏គ្រគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ជាទីមួយ ផស្សាហារជាគម្រប់ពីរ មនោសញ្ចេតនាហារជាគម្រប់បី វិញ្ញាណាហារជាគម្រប់បួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង ដើម្បីសេចក្តីតាំងនៅនៃសត្វទាំងឡាយដែលកើតរួចហើយ ឬដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលស្វែងរកទីកើត»។

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, කබළීකාරො ආහාරො දට්ඨබ්බො? සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ජායම්පතිකා පරිත්තං සම්බලං ආදාය කන්තාරමග්ගං පටිපජ්ජෙය්‍යුං. තෙසමස්ස එකපුත්තකො පියො මනාපො. අථ ඛො තෙසං, භික්ඛවෙ, ද්වින්නං ජායම්පතිකානං කන්තාරගතානං යා පරිත්තා සම්බලමත්තා, සා පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය. සියා ච නෙසං කන්තාරාවසෙසො අනතිණ්ණො. අථ ඛො තෙසං, භික්ඛවෙ, ද්වින්නං ජායම්පතිකානං එවමස්ස – ‘අම්හාකං ඛො යා පරිත්තා සම්බලමත්තා සා පරික්ඛීණා පරියාදිණ්ණා. අත්ථි [Pg.323] චායං කන්තාරාවසෙසො අනිත්තිණ්ණො. යංනූන මයං ඉමං එකපුත්තකං පියං මනාපං වධිත්වා වල්ලූරඤ්ච සොණ්ඩිකඤ්ච කරිත්වා පුත්තමංසානි ඛාදන්තා එවං තං කන්තාරාවසෙසං නිත්ථරෙය්‍යාම, මා සබ්බෙව තයො විනස්සිම්හා’ති. අථ ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ජායම්පතිකා තං එකපුත්තකං පියං මනාපං වධිත්වා වල්ලූරඤ්ච සොණ්ඩිකඤ්ච කරිත්වා පුත්තමංසානි ඛාදන්තා එවං තං කන්තාරාවසෙසං නිත්ථරෙය්‍යුං. තෙ පුත්තමංසානි චෙව ඛාදෙය්‍යුං, උරෙ ච පටිපිසෙය්‍යුං – ‘කහං, එකපුත්තක, කහං, එකපුත්තකා’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកពឡិង្ការាហារ បុគ្គលគប្បីយល់ឃើញដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាប្តីប្រពន្ធពីរនាក់ នាំយកស្បៀងបន្តិចបន្តួច ហើយដើរទៅកាន់ផ្លូវលំបាក។ ប្តីប្រពន្ធនោះ មានកូនប្រុសតែមួយ ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះកាលជាខាងក្រោយមក ស្បៀងបន្តិចបន្តួចរបស់ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់នោះ ដែលកំពុងដើរទៅក្នុងផ្លូវលំបាក ក៏អស់រលីងទៅ។ ឯផ្លូវលំបាកដែលនៅសល់ ក៏មិនទាន់ឆ្លងផុតទៅនៅឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទើបប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់នោះ គិតគ្នាយ៉ាងនេះថា ’ស្បៀងបន្តិចបន្តួចរបស់យើង ក៏អស់រលីងហើយ ឯផ្លូវលំបាកដែលនៅសល់ ក៏មិនទាន់ឆ្លងផុតទៅនៅឡើយ បើដូច្នោះ គួរតែយើងសម្លាប់កូនប្រុសតែមួយ ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តនេះ ធ្វើជាសាច់ក្រៀមផង សាច់ប្រឡាក់ផង ហើយស៊ីសាច់កូននោះ ឆ្លងផ្លូវលំបាកដែលនៅសល់នេះទៅ កុំឱ្យយើងទាំង ៣ នាក់ វិនាសបង់ឡើយ’។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះកាលជាខាងក្រោយមក ប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់នោះ ក៏សម្លាប់កូនប្រុសតែមួយ ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តនោះ ធ្វើជាសាច់ក្រៀមផង សាច់ប្រឡាក់ផង ហើយស៊ីសាច់កូននោះ ឆ្លងផ្លូវលំបាកដែលនៅសល់នោះទៅ។ ប្តីប្រពន្ធនោះ កាលស៊ីសាច់កូនផង គក់ទ្រូងផង យំទារថា ’កូនប្រុសតែមួយរបស់ម៉ែឪ នៅឯណា កូនប្រុសតែមួយរបស់ម៉ែឪ នៅឯណា’ ដូច្នេះ»។

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තෙ දවාය වා ආහාරං ආහාරෙය්‍යුං, මදාය වා ආහාරං ආහාරෙය්‍යුං, මණ්ඩනාය වා ආහාරං ආහාරෙය්‍යුං, විභූසනාය වා ආහාරං ආහාරෙය්‍යු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘නනු තෙ, භික්ඛවෙ, යාවදෙව කන්තාරස්ස නිත්ථරණත්ථාය ආහාරං ආහාරෙය්‍යු’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, කබළීකාරො ආහාරො දට්ඨබ්බො’’ති වදාමි. කබළීකාරෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ පරිඤ්ඤාතෙ පඤ්චකාමගුණිකො රාගො පරිඤ්ඤාතො හොති. පඤ්චකාමගුණිකෙ රාගෙ පරිඤ්ඤාතෙ නත්ථි තං සංයොජනං යෙන සංයොජනෙන සංයුත්තො අරියසාවකො පුන ඉමං ලොකං ආගච්ඡෙය්‍ය.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច? ប្តីប្រពន្ធនោះ ស៊ីសាច់កូននោះ ដើម្បីលេងសើចខ្លះ ដើម្បីស្រវឹងខ្លះ ដើម្បីស្អិតស្អាងខ្លះ ដើម្បីតុបតែងខ្លះ ឬអ្វី?» «មិនមែនយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្តីប្រពន្ធនោះ ស៊ីអាហារនោះ គ្រាន់តែដើម្បីឆ្លងផ្លូវលំបាកប៉ុណ្ណោះ មិនមែនឬ?» «យ៉ាងនោះហើយ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលគប្បីយល់ឃើញកពឡិង្ការាហារ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើកពឡិង្ការាហារ បុគ្គលបានកំណត់ដឹងហើយ រាគៈក្នុងកាមគុណទាំង ៥ ឈ្មោះថាបានកំណត់ដឹងដែរ។ កាលបើដឹងច្បាស់នូវរាគៈក្នុងកាមគុណទាំង ៥ ហើយ សំយោជនៈដែលជាគ្រឿងចងក្រងអរិយសាវ័ក ឱ្យត្រឡប់មកកាន់លោកនេះវិញ មិនមានឡើយ»។

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඵස්සාහාරො දට්ඨබ්බො? සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගාවී නිච්චම්මා කුට්ටං චෙ නිස්සාය තිට්ඨෙය්‍ය. යෙ කුට්ටනිස්සිතා පාණා තෙ නං ඛාදෙය්‍යුං. රුක්ඛං චෙ නිස්සාය තිට්ඨෙය්‍ය, යෙ රුක්ඛනිස්සිතා පාණා තෙ නං ඛාදෙය්‍යුං. උදකං චෙ නිස්සාය තිට්ඨෙය්‍ය, යෙ උදකනිස්සිතා පාණා තෙ නං ඛාදෙය්‍යුං. ආකාසං චෙ නිස්සාය තිට්ඨෙය්‍ය, යෙ ආකාසනිස්සිතා පාණා තෙ නං ඛාදෙය්‍යුං. යං යදෙව හි සා, භික්ඛවෙ, ගාවී නිච්චම්මා නිස්සාය තිට්ඨෙය්‍ය, යෙ තන්නිස්සිතා පාණා තෙ නං ඛාදෙය්‍යුං. එවමෙව ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ‘‘ඵස්සාහාරො දට්ඨබ්බො’’ති වදාමි. ඵස්සෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ පරිඤ්ඤාතෙ තිස්සො වෙදනා පරිඤ්ඤාතා හොන්ති. තීසු වෙදනාසු පරිඤ්ඤාතාසු අරියසාවකස්ස නත්ථි කිඤ්චි උත්තරිකරණීයන්ති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផស្សាហារ បុគ្គលគប្បីយល់ឃើញដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាមេគោដែលគ្មានស្បែក បើឈរអាស្រ័យនឹងជញ្ជាំង ពួកសត្វដែលអាស្រ័យនឹងជញ្ជាំង តែងខាំស៊ីមេគោនោះ。 បើឈរអាស្រ័យនឹងដើមឈើ ពួកសត្វដែលអាស្រ័យនឹងដើមឈើ តែងខាំស៊ីមេគោនោះ។ បើឈរអាស្រ័យនឹងទឹក ពួកសត្វដែលអាស្រ័យនឹងទឹក តែងខាំស៊ីមេគោនោះ។ បើឈរអាស្រ័យនឹងអាកាស ពួកសត្វដែលអាស្រ័យនឹងអាកាស តែងខាំស៊ីមេគោនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មេគោដែលគ្មានស្បែកនោះ បើឈរអាស្រ័យនឹងវត្ថុណាៗ ពួកសត្វដែលអាស្រ័យនឹងវត្ថុនោះៗ តែងខាំស៊ីមេគោនោះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលគប្បីយល់ឃើញផស្សាហារ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើផស្សាហារ បុគ្គលបានកំណត់ដឹងហើយ វេទនាទាំង ៣ ឈ្មោះថាបានកំណត់ដឹងដែរ។ កាលបើវេទនាទាំង ៣ បានកំណត់ដឹងហើយ តថាគតពោលថា កិច្ចដទៃដែលអរិយសាវ័កត្រូវធ្វើតទៅទៀត មិនមានឡើយ»។

‘‘කථඤ්ච[Pg.324], භික්ඛවෙ, මනොසඤ්චෙතනාහාරො දට්ඨබ්බො? සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගාරකාසු සාධිකපොරිසා පුණ්ණා අඞ්ගාරානං වීතච්චිකානං වීතධූමානං. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ජීවිතුකාමො අමරිතුකාමො සුඛකාමො දුක්ඛප්පටිකූලො. තමෙනං ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා නානාබාහාසු ගහෙත්වා තං අඞ්ගාරකාසුං උපකඩ්ඪෙය්‍යුං. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, තස්ස පුරිසස්ස ආරකාවස්ස චෙතනා ආරකා පත්ථනා ආරකා පණිධි. තං කිස්ස හෙතු? එවඤ්හි, භික්ඛවෙ, තස්ස පුරිසස්ස හොති – ‘ඉමං චාහං අඞ්ගාරකාසුං පපතිස්සාමි, තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡාමි මරණමත්තං වා දුක්ඛ’න්ති. එවමෙව ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ‘මනොසඤ්චෙතනාහාරො දට්ඨබ්බො’ති වදාමි. මනොසඤ්චෙතනාය, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ පරිඤ්ඤාතෙ තිස්සො තණ්හා පරිඤ්ඤාතා හොන්ති. තීසු තණ්හාසු පරිඤ්ඤාතාසු අරියසාවකස්ස නත්ථි කිඤ්චි උත්තරිකරණීයන්ති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះមនោសញ្ចេតនាហារ បុគ្គលគប្បីយល់ឃើញដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជារណ្តៅរងើកភ្លើង ដែលមានជម្រៅជាងកម្ពស់មនុស្សម្នាក់ ពេញប្រៀបដោយរងើកភ្លើងដែលគ្មានអណ្តាត គ្មានផ្សែង។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់ចង់រស់នៅ មិនចង់ស្លាប់ ចង់បានសុខ ស្អប់ខ្ពើមទុក្ខ ដើរមកដល់។ ទើបមានបុរសពីរនាក់មានកម្លាំងខ្លាំង មកចាប់បុរសនោះត្រង់ដើមដៃទាំងសងខាង ហើយអូសទាញទៅរក រណ្តៅរងើកភ្លើងនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ គំនិតក្តី សេចក្តីប្រាថ្នាក្តី សេចក្តីតាំងចិត្តក្តី របស់បុរសនោះ គឺចង់តែគេចចេញឱ្យឆ្ងាយប៉ុណ្ណោះ។ ដំណើរនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា បុរសនោះគិតយ៉ាងនេះថា ’បើអញធ្លាក់ទៅក្នុងរណ្តៅរងើកភ្លើងនេះ អញនឹងដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះហេតុនោះជាប្រាកដ’ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា បុគ្គលគប្បីយល់ឃើញមនោសញ្ចេតនាហារ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើមនោសញ្ចេតនាហារ បុគ្គលបានកំណត់ដឹងហើយ តណ្ហាទាំង ៣ ឈ្មោះថាបានកំណត់ដឹងដែរ។ កាលបើតណ្ហាទាំង ៣ បានកំណត់ដឹងហើយ តថាគតពោលថា កិច្ចដទៃដែលអរិយសាវ័កត្រូវធ្វើតទៅទៀត មិនមានឡើយ»។

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණාහාරො දට්ඨබ්බො? සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, චොරං ආගුචාරිං ගහෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙය්‍යුං – ‘අයං තෙ, දෙව, චොරො ආගුචාරී, ඉමස්ස යං ඉච්ඡසි තං දණ්ඩං පණෙහී’ති. තමෙනං රාජා එවං වදෙය්‍ය – ‘ගච්ඡථ, භො, ඉමං පුරිසං පුබ්බණ්හසමයං සත්තිසතෙන හනථා’ති. තමෙනං පුබ්බණ්හසමයං සත්තිසතෙන හනෙය්‍යුං. අථ රාජා මජ්ඣන්හිකසමයං එවං වදෙය්‍ය – ‘අම්භො, කථං සො පුරිසො’ති? ‘තථෙව, දෙව, ජීවතී’ති. තමෙනං රාජා එවං වදෙය්‍ය – ‘ගච්ඡථ, භො, තං පුරිසං මජ්ඣන්හිකසමයං සත්තිසතෙන හනථා’ති. තමෙනං මජ්ඣන්හිකසමයං සත්තිසතෙන හනෙය්‍යුං. අථ රාජා සායන්හසමයං එවං වදෙය්‍ය – ‘අම්භො, කථං සො පුරිසො’ති? ‘තථෙව, දෙව, ජීවතී’ති. තමෙනං රාජා එවං වදෙය්‍ය – ‘ගච්ඡථ, භො, තං පුරිසං සායන්හසමයං සත්තිසතෙන හනථා’ති. තමෙනං සායන්හසමයං සත්තිසතෙන හනෙය්‍යුං. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු සො පුරිසො දිවසං තීහි සත්තිසතෙහි හඤ්ඤමානො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදියෙථා’’ති? ‘‘එකිස්සාපි, භන්තෙ, සත්තියා හඤ්ඤමානො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදියෙථ; කො පන වාදො තීහි සත්තිසතෙහි හඤ්ඤමානො’’ති! ‘‘එවමෙව ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණාහාරො දට්ඨබ්බොති වදාමි. විඤ්ඤාණෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ පරිඤ්ඤාතෙ නාමරූපං පරිඤ්ඤාතං හොති, නාමරූපෙ පරිඤ්ඤාතෙ අරියසාවකස්ස නත්ථි කිඤ්චි උත්තරිකරණීයන්ති වදාමී’’ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះវិញ្ញាណាហារ បុគ្គលគប្បីយល់ដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាពួកបុរសចាប់ចោរដែលប្រព្រឹត្តអាក្រក់ មកបង្ហាញដល់ព្រះរាជាថា “បពិត្រព្រះសម្មតិទេវៈ នេះជាចោរប្រព្រឹត្តអាក្រក់ចំពោះព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គដាក់ទណ្ឌកម្មដល់ចោរនេះ តាមដែលព្រះអង្គសព្វព្រះហឫទ័យចុះ”។ ព្រះរាជាក៏មានព្រះរាជឱង្ការទៅកាន់ពួកបុរសនោះយ៉ាងនេះថា “នែគ្នាយើង ចូរអ្នកទាំងឡាយទៅ ចូរចាក់សម្លាប់បុរសនេះដោយលំពែងមួយរយក្នុងវេលាព្រឹក”។ ពួកបុរសនោះក៏ចាក់សម្លាប់បុរសនោះដោយលំពែងមួយរយក្នុងវេលាព្រឹក។ លុះដល់វេលាថ្ងៃត្រង់ ព្រះរាជាក៏សួរយ៉ាងនេះថា “នែគ្នាយើង ចុះបុរសនោះយ៉ាងណាទៅហើយ?” ពួកបុរសក្រាបបង្គំទូលថា “បពិត្រព្រះសម្មតិទេវៈ បុរសនោះនៅរស់នៅឡើយទេ”។ ព្រះរាជាមានព្រះរាជឱង្ការយ៉ាងនេះថា “នែគ្នាយើង ចូរអ្នកទាំងឡាយទៅ ចូរចាក់សម្លាប់បុរសនោះដោយលំពែងមួយរយក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់ទៀតចុះ”។ ពួកបុរសនោះក៏ចាក់សម្លាប់បុរសនោះដោយលំពែងមួយរយក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់។ លុះដល់វេលាល្ងាច ព្រះរាជាក៏សួរយ៉ាងនេះថា “នែគ្នាយើង ចុះបុរសនោះយ៉ាងណាទៅហើយ?” ពួកបុរសក្រាបបង្គំទូលថា “បពិត្រព្រះសម្មតិទេវៈ បុរសនោះនៅរស់នៅឡើយទេ”។ ព្រះរាជាមានព្រះរាជឱង្ការយ៉ាងនេះថា “នែគ្នាយើង ចូរអ្នកទាំងឡាយទៅ ចូរចាក់សម្លាប់បុរសនោះដោយលំពែងមួយរយក្នុងវេលាល្ងាចទៀតចុះ”។ ពួកបុរសនោះក៏ចាក់សម្លាប់បុរសនោះដោយលំពែងមួយរយក្នុងវេលាល្ងាច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច? បុរសនោះកាលដែលគេចាក់សម្លាប់ដោយលំពែងបីរយក្នុងមួយថ្ងៃ តើនឹងទទួលទុក្ខទោមនស្សដែលមានការចាក់នោះជាហេតុដែរឬទេ?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូម្បីកាលដែលគេចាក់សម្លាប់ដោយលំពែងតែមួយ ក៏គង់ទទួលទុក្ខទោមនស្សដែលមានការចាក់នោះជាហេតុទៅហើយ ចាំបាច់និយាយទៅថ្វីដល់ទៅការចាក់សម្លាប់ដោយលំពែងបីរយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា វិញ្ញាណាហារ គឺបុគ្គលគប្បីយល់យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើវិញ្ញាណាហារត្រូវបានកំណត់ដឹងហើយ នាមរូបក៏ឈ្មោះថាត្រូវបានកំណត់ដឹងដែរ កាលបើនាមរូបត្រូវបានកំណត់ដឹងហើយ តថាគតពោលថា មិនមានកិច្ចដទៃទៀតដែលអរិយសាវ័កត្រូវធ្វើឡើយ»។ ទី៣។

4. අත්ථිරාගසුත්තං

៤. «អត្ថិរាគសូត្រ»

64. සාවත්ථියං [Pg.325] විහරති…පෙ… ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරා භූතානං වා සත්තානං ඨිතියා සම්භවෙසීනං වා අනුග්ගහාය. කතමෙ චත්තාරො? කබළීකාරො ආහාරො ඔළාරිකො වා සුඛුමො වා, ඵස්සො දුතියො, මනොසඤ්චෙතනා තතියා, විඤ්ඤාණං චතුත්ථං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො ආහාරා භූතානං වා සත්තානං ඨිතියා සම්භවෙසීනං වා අනුග්ගහාය’’.

៦៤. «គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីតាំងនៅនៃសត្វទាំងឡាយដែលកើតហើយ ឬដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលស្វែងរកកំណើត។ អាហារ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកពឡិង្ការាហារ ដ៏គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ជាទី ១, ផស្សាហារ ជាទី ២, មនោសញ្ចេតនាហារ ជាទី ៣, វិញ្ញាណាហារ ជាទី ៤។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាហារទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីតាំងនៅនៃសត្វទាំងឡាយដែលកើតហើយ ឬដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលស្វែងរកកំណើត”។»

‘‘කබළීකාරෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ අත්ථි රාගො අත්ථි නන්දී අත්ථි තණ්හා, පතිට්ඨිතං තත්ථ විඤ්ඤාණං විරූළ්හං. යත්ථ පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං විරූළ්හං, අත්ථි තත්ථ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති. යත්ථ අත්ථි නාමරූපස්ස අවක්කන්ති, අත්ථි තත්ථ සඞ්ඛාරානං වුද්ධි. යත්ථ අත්ථි සඞ්ඛාරානං වුද්ධි, අත්ථි තත්ථ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති. යත්ථ අත්ථි ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති, අත්ථි තත්ථ ආයතිං ජාතිජරාමරණං. යත්ථ අත්ථි ආයතිං ජාතිජරාමරණං, සසොකං තං, භික්ඛවෙ, සදරං සඋපායාසන්ති වදාමි.

«“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើមានតម្រេក មានសេចក្តីត្រេកអរ មានសេចក្តីប្រាថ្នា ក្នុងកពឡិង្ការាហារហើយ វិញ្ញាណក៏តាំងនៅ លូតលាស់ក្នុងកពឡិង្ការាហារនោះ។ វិញ្ញាណតាំងនៅ លូតលាស់ក្នុងទីណា ការចុះនៃនាមរូប ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ការចុះនៃនាមរូបមានក្នុងទីណា សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយ ក៏មានក្នុងទីនោះ។ សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយមានក្នុងទីណា ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀត ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀតមានក្នុងទីណា ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀត ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀតមានក្នុងទីណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ទីនោះប្រកបដោយសេចក្តីសោក ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ប្រកបដោយសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ”។»

‘‘ඵස්සෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ…පෙ… මනොසඤ්චෙතනාය චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ… විඤ්ඤාණෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ අත්ථි රාගො අත්ථි නන්දී අත්ථි තණ්හා, පතිට්ඨිතං තත්ථ විඤ්ඤාණං විරූළ්හං. යත්ථ පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං විරූළ්හං, අත්ථි තත්ථ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති. යත්ථ අත්ථි නාමරූපස්ස අවක්කන්ති, අත්ථි තත්ථ සඞ්ඛාරානං වුද්ධි. යත්ථ අත්ථි සඞ්ඛාරානං වුද්ධි, අත්ථි තත්ථ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති. යත්ථ අත්ථි ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති, අත්ථි තත්ථ ආයතිං ජාතිජරාමරණං. යත්ථ අත්ථි ආයතිං ජාතිජරාමරණං, සසොකං තං, භික්ඛවෙ, සදරං සඋපායාසන්ති වදාමි.

«“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើមានតម្រេក មានសេចក្តីត្រេកអរ មានសេចក្តីប្រាថ្នា ក្នុងផស្សាហារ... ក្នុងមនោសញ្ចេតនាហារ... ក្នុងវិញ្ញាណាហារហើយ វិញ្ញាណក៏តាំងនៅ លូតលាស់ក្នុងវិញ្ញាណាហារនោះ។ វិញ្ញាណតាំងនៅ លូតលាស់ក្នុងទីណា ការចុះនៃនាមរូប ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ការចុះនៃនាមរូបមានក្នុងទីណា សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយ ក៏មានក្នុងទីនោះ។ សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយមានក្នុងទីណា ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀត ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀតមានក្នុងទីណា ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀត ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀតមានក្នុងទីណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ទីនោះប្រកបដោយសេចក្តីសោក ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ប្រកបដោយសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ”។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රජකො වා චිත්තකාරකො වා සති රජනාය වා ලාඛාය වා හලිද්දියා වා නීලියා වා මඤ්ජිට්ඨාය වා සුපරිමට්ඨෙ වා ඵලකෙ භිත්තියා වා දුස්සපට්ටෙ වා ඉත්ථිරූපං වා පුරිසරූපං වා අභිනිම්මිනෙය්‍ය සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගං; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, කබළීකාරෙ චෙ ආහාරෙ අත්ථි රාගො අත්ථි නන්දී අත්ථි තණ්හා, පතිට්ඨිතං තත්ථ විඤ්ඤාණං විරූළ්හං. යත්ථ පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං විරූළ්හං, අත්ථි තත්ථ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති. යත්ථ අත්ථි නාමරූපස්ස අවක්කන්ති, අත්ථි තත්ථ සඞ්ඛාරානං වුද්ධි. යත්ථ අත්ථි සඞ්ඛාරානං වුද්ධි, අත්ථි තත්ථ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති. යත්ථ අත්ථි ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති, අත්ථි තත්ථ [Pg.326] ආයතිං ජාතිජරාමරණං. යත්ථ අත්ථි ආයතිං ජාතිජරාමරණං, සසොකං තං, භික්ඛවෙ, සදරං සඋපායාසන්ති වදාමි.

«“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាជាងជ្រលក់ក្តី ជាងគំនូរក្តី កាលបើមានគ្រឿងជ្រលក់ គឺល័ក្តក្តី រមៀតក្តី ពណ៌ខៀវក្តី ពណ៌ក្រហមក្រម៉ៅក្តី គប្បីគូររូបស្រី ឬរូបប្រុស ឲ្យមានអវយវៈតូចធំសព្វគ្រប់ លើក្តារបន្ទះដែលខាត់ស្អាតហើយ ឬលើជញ្ជាំង ឬក៏លើផ្ទាំងសំពត់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើមានតម្រេក មានសេចក្តីត្រេកអរ មានសេចក្តីប្រាថ្នា ក្នុងកពឡិង្ការាហារហើយ វិញ្ញាណក៏តាំងនៅ លូតលាស់ក្នុងកពឡិង្ការាហារនោះ។ វិញ្ញាណតាំងនៅ លូតលាស់ក្នុងទីណា ការចុះនៃនាមរូប ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ការចុះនៃនាមរូបមានក្នុងទីណា សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយ ក៏មានក្នុងទីនោះ។ សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយមានក្នុងទីណា ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀត ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀតមានក្នុងទីណា ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀត ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀតមានក្នុងទីណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ទីនោះប្រកបដោយសេចក្តីសោក ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ប្រកបដោយសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ”។»

‘‘ඵස්සෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ…පෙ… මනොසඤ්චෙතනාය චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ… විඤ්ඤාණෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ අත්ථි රාගො අත්ථි නන්දී අත්ථි තණ්හා, පතිට්ඨිතං තත්ථ විඤ්ඤාණං විරූළ්හං. යත්ථ පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං විරූළ්හං, අත්ථි තත්ථ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති. යත්ථ අත්ථි නාමරූපස්ස අවක්කන්ති, අත්ථි තත්ථ සඞ්ඛාරානං වුද්ධි. යත්ථ අත්ථි සඞ්ඛාරානං වුද්ධි, අත්ථි තත්ථ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති. යත්ථ අත්ථි ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති, අත්ථි තත්ථ ආයතිං ජාතිජරාමරණං. යත්ථ අත්ථි ආයතිං ජාතිජරාමරණං, සසොකං තං, භික්ඛවෙ, සදරං සඋපායාසන්ති වදාමි.

«“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើមានតម្រេក មានសេចក្តីត្រេកអរ មានសេចក្តីប្រាថ្នា ក្នុងផស្សាហារ... ក្នុងមនោសញ្ចេតនាហារ... ក្នុងវិញ្ញាណាហារហើយ វិញ្ញាណក៏តាំងនៅ លូតលាស់ក្នុងវិញ្ញាណាហារនោះ។ វិញ្ញាណតាំងនៅ លូតលាស់ក្នុងទីណា ការចុះនៃនាមរូប ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ការចុះនៃនាមរូបមានក្នុងទីណា សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយ ក៏មានក្នុងទីនោះ។ សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយមានក្នុងទីណា ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀត ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀតមានក្នុងទីណា ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀត ក៏មានក្នុងទីនោះ។ ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀតមានក្នុងទីណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ទីនោះប្រកបដោយសេចក្តីសោក ប្រកបដោយសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ប្រកបដោយសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ”。»

‘‘කබළීකාරෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ නත්ථි රාගො නත්ථි නන්දී නත්ථි තණ්හා, අප්පතිට්ඨිතං තත්ථ විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං. යත්ථ අප්පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං, නත්ථි තත්ථ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති. යත්ථ නත්ථි නාමරූපස්ස අවක්කන්ති, නත්ථි තත්ථ සඞ්ඛාරානං වුද්ධි. යත්ථ නත්ථි සඞ්ඛාරානං වුද්ධි, නත්ථි තත්ථ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති. යත්ථ නත්ථි ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති, නත්ථි තත්ථ ආයතිං ජාතිජරාමරණං. යත්ථ නත්ථි ආයතිං ජාතිජරාමරණං, අසොකං තං, භික්ඛවෙ, අදරං අනුපායාසන්ති වදාමි.

«“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើគ្មានតម្រេក គ្មានសេចក្តីត្រេកអរ គ្មានសេចក្តីប្រាថ្នា ក្នុងកពឡិង្ការាហារហើយ វិញ្ញាណក៏មិនតាំងនៅ មិនលូតលាស់ក្នុងកពឡិង្ការាហារនោះឡើយ។ វិញ្ញាណមិនតាំងនៅ មិនលូតលាស់ក្នុងទីណា ការចុះនៃនាមរូប ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ ការចុះនៃនាមរូបមិនមានក្នុងទីណា សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយ ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយមិនមានក្នុងទីណា ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀត ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀតមិនមានក្នុងទីណា ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀត ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀតមិនមានក្នុងទីណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ទីនោះមិនមានសេចក្តីសោក មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ មិនមានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយឡើយ”។»

‘‘ඵස්සෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ…පෙ… මනොසඤ්චෙතනාය චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ… විඤ්ඤාණෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ නත්ථි රාගො නත්ථි නන්දී නත්ථි තණ්හා, අප්පතිට්ඨිතං තත්ථ විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං. යත්ථ අප්පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං, නත්ථි තත්ථ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති. යත්ථ නත්ථි නාමරූපස්ස අවක්කන්ති, නත්ථි තත්ථ සඞ්ඛාරානං වුද්ධි. යත්ථ නත්ථි සඞ්ඛාරානං වුද්ධි, නත්ථි තත්ථ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති. යත්ථ නත්ථි ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති, නත්ථි තත්ථ ආයතිං ජාතිජරාමරණං. යත්ථ නත්ථි ආයතිං ජාතිජරාමරණං, අසොකං තං, භික්ඛවෙ, අදරං අනුපායාසන්ති වදාමි.

«“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើគ្មានតម្រេក គ្មានសេចក្តីត្រេកអរ គ្មានសេចក្តីប្រាថ្នា ក្នុងផស្សាហារ... ក្នុងមនោសញ្ចេតនាហារ... ក្នុងវិញ្ញាណាហារហើយ វិញ្ញាណក៏មិនតាំងនៅ មិនលូតលាស់ក្នុងវិញ្ញាណាហារនោះឡើយ។ វិញ្ញាណមិនតាំងនៅ មិនលូតលាស់ក្នុងទីណា ការចុះនៃនាមរូប ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ ការចុះនៃនាមរូបមិនមានក្នុងទីណា សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយ ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយមិនមានក្នុងទីណា ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀត ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀតមិនមានក្នុងទីណា ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀត ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀតមិនមានក្នុងទីណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ទីនោះមិនមានសេចក្តីសោក មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ មិនមានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយឡើយ”។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කූටාගාරං වා කූටාගාරසාලං වා උත්තරාය වා දක්ඛිණාය වා පාචීනාය වා වාතපානා සූරියෙ උග්ගච්ඡන්තෙ වාතපානෙන රස්මි පවිසිත්වා ක්වාස්ස පතිට්ඨිතා’’ ති? ‘‘පච්ඡිමායං, භන්තෙ, භිත්තිය’’න්ති. ‘‘පච්ඡිමා චෙ, භික්ඛවෙ, භිත්ති නාස්ස ක්වාස්ස පතිට්ඨිතා’’ති? ‘‘පථවියං, භන්තෙ’’ති. ‘‘පථවී චෙ, භික්ඛවෙ[Pg.327], නාස්ස ක්වාස්ස පතිට්ඨිතා’’ති? ‘‘ආපස්මිං, භන්තෙ’’ති. ‘‘ආපො චෙ, භික්ඛවෙ, නාස්ස ක්වාස්ස පතිට්ඨිතා’’ති? ‘‘අප්පතිට්ඨිතා, භන්තෙ’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, කබළීකාරෙ චෙ ආහාරෙ නත්ථි රාගො නත්ථි නන්දී නත්ථි තණ්හා…පෙ….

«“ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាផ្ទះកំពូលក្តី សាលាកំពូលក្តី ដែលមានបង្អួចបើកទៅទិសខាងជើង ឬទិសខាងត្បូង ឬទិសខាងកើត កាលបើព្រះអាទិត្យរះឡើង ពន្លឺព្រះអាទិត្យចូលតាមបង្អួច តើនឹងទៅតាំងនៅលើទីណា?”។ “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពន្លឺនោះនឹងទៅតាំងនៅលើជញ្ជាំងខាងលិច”។ “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើជញ្ជាំងខាងលិចមិនមានទេ តើពន្លឺនោះនឹងទៅតាំងនៅលើទីណា?”។ “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពន្លឺនោះនឹងទៅតាំងនៅលើផែនដី”។ “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើផែនដីមិនមានទេ តើពន្លឺនោះនឹងទៅតាំងនៅលើទីណា?”。 “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពន្លឺនោះនឹងទៅតាំងនៅលើទឹក”។ “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើទឹកមិនមានទេ តើពន្លឺនោះនឹងទៅតាំងនៅលើទីណា?”。 “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពន្លឺនោះនឹងមិនតាំងនៅលើទីណាឡើយ”។ “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង ប្រសិនបើគ្មានតម្រេក គ្មានសេចក្តីត្រេកអរ គ្មានសេចក្តីប្រាថ្នា ក្នុងកពឡិង្ការាហារហើយ...”។»

‘‘ඵස්සෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ… මනොසඤ්චෙතනාය චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ… විඤ්ඤාණෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ආහාරෙ නත්ථි රාගො නත්ථි නන්දී නත්ථි තණ්හා, අප්පතිට්ඨිතං තත්ථ විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං. යත්ථ අප්පතිට්ඨිතං විඤ්ඤාණං අවිරූළ්හං, නත්ථි තත්ථ නාමරූපස්ස අවක්කන්ති. යත්ථ නත්ථි නාමරූපස්ස අවක්කන්ති, නත්ථි තත්ථ සඞ්ඛාරානං වුද්ධි. යත්ථ නත්ථි සඞ්ඛාරානං වුද්ධි, නත්ථි තත්ථ ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති. යත්ථ නත්ථි ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති, නත්ථි තත්ථ ආයතිං ජාතිජරාමරණං. යත්ථ නත්ථි ආයතිං ජාතිජරාමරණං අසොකං තං, භික්ඛවෙ, අදරං අනුපායාසන්ති වදාමී’’ති. චතුත්ථං.

«“...ក្នុងផស្សាហារ... ក្នុងមនោសញ្ចេតនាហារ... ក្នុងវិញ្ញាណាហារ ប្រសិនបើគ្មានតម្រេក គ្មានសេចក្តីត្រេកអរ គ្មានសេចក្តីប្រាថ្នាទេ វិញ្ញាណក៏មិនតាំងនៅ មិនលូតលាស់ក្នុងវិញ្ញាណាហារនោះឡើយ។ វិញ្ញាណមិនតាំងនៅ មិនលូតលាស់ក្នុងទីណា ការចុះនៃនាមរូប ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ ការចុះនៃនាមរូបមិនមានក្នុងទីណា សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយ ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ សេចក្តីចម្រើននៃសង្ខារទាំងឡាយមិនមានក្នុងទីណា ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀត ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ ការកើតឡើងនៃភពថ្មីតទៅទៀតមិនមានក្នុងទីណា ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀត ក៏មិនមានក្នុងទីនោះ។ ជាតិ ជរា និងមរណៈ តទៅទៀតមិនមានក្នុងទីណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតពោលថា ទីនោះមិនមានសេចក្តីសោក មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ មិនមានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយឡើយ”។ សូត្រទី ៤ ចប់។»

5. නගරසුත්තං

៥. «នគរសូត្រ»

65. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘පුබ්බෙ මෙ, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘කිච්ඡා වතායං ලොකො ආපන්නො ජායති ච ජීයති ච මීයති ච චවති ච උපපජ්ජති ච. අථ ච පනිමස්ස දුක්ඛස්ස නිස්සරණං නප්පජානාති ජරාමරණස්ස. කුදාස්සු නාම ඉමස්ස දුක්ඛස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායිස්සති ජරාමරණස්සා’ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති ජරාමරණං හොති, කිංපච්චයා ජරාමරණ’න්ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘ජාතියා ඛො සති ජරාමරණං හොති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’’න්ති.

៦៥. «គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... “ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពីមុនអំពីការត្រាស់ដឹង ក្នុងកាលដែលតថាគតនៅជាពោធិសត្វ មិនទាន់បានត្រាស់ដឹងនៅឡើយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះបានកើតឡើងដល់តថាគតថា ‘ឱ! ពិភពលោកនេះ ដល់នូវសេចក្តីលំបាកណាស់តើ តែងតែកើត តែងតែចាស់ តែងតែស្លាប់ តែងតែច្យុតិ និងតែងតែចាប់បដិសន្ធិឡើងវិញ។ ក៏ប៉ុន្តែ ពិភពលោកនេះ មិនដឹងនូវការរំដោះចេញពីទុក្ខ គឺជរានិងមរណៈនេះសោះឡើយ។ កាលណាទៅហ្ន៎ ការរំដោះចេញពីទុក្ខ គឺជរានិងមរណៈនេះ នឹងប្រាកដឡើង?’។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះបានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា ‘កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ ជរានិងមរណៈទើបមាន ជរានិងមរណៈមានព្រោះអ្វីជាបច្ច័យ?’។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយដ៏ត្រឹមត្រូវ (យោនិសោមនសិការ) របស់តថាគតនោះ ទើបការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាបានកើតឡើងថា ‘កាលបើជាតិមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន ជរានិងមរណៈមានព្រោះជាតិជាបច្ច័យ’”។»

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති ජාති හොති…පෙ… භවො හොති… උපාදානං හොති… තණ්හා හොති… වෙදනා හොති… ඵස්සො හොති… සළායතනං හොති… නාමරූපං හොති… කිංපච්චයා නාමරූප’න්ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘විඤ්ඤාණෙ ඛො සති නාමරූපං හොති, විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූප’න්ති. තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො සති විඤ්ඤාණං හොති, කිංපච්චයා විඤ්ඤාණ’න්ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘නාමරූපෙ ඛො සති විඤ්ඤාණං හොති, නාමරූපපච්චයා විඤ්ඤාණ’’’න්ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា «កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ ជាតិទើបមាន... ភពទើបមាន... ឧបាទានទើបមាន... តណ្ហាទើបមាន... វេទនាទើបមាន... ផស្សៈទើបមាន... សឡាយតនៈទើបមាន... នាមរូបទើបមាន នាមរូបមានអ្វីជាបច្ច័យ?» ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវ (យោនិសោមនសិការ) របស់តថាគតនោះ ទើបការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាកើតឡើងថា «កាលបើវិញ្ញាណមាន នាមរូបទើបមាន នាមរូបមានវិញ្ញាណជាបច្ច័យ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា «កាលបើអ្វីមានហ្ន៎ វិញ្ញាណទើបមាន វិញ្ញាណមានអ្វីជាបច្ច័យ?» ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវរបស់តថាគតនោះ ទើបការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាកើតឡើងថា «កាលបើនាមរូបមាន វិញ្ញាណទើបមាន វិញ្ញាណមាននាមរូបជាបច្ច័យ»។

‘‘තස්ස [Pg.328] මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – පච්චුදාවත්තති ඛො ඉදං විඤ්ඤාණං නාමරූපම්හා න පරං ගච්ඡති. එත්තාවතා ජායෙථ වා ජීයෙථ වා මීයෙථ වා චවෙථ වා උපපජ්ජෙථ වා, යදිදං නාමරූපපච්චයා විඤ්ඤාණං; විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං; නාමරූපපච්චයා සළායතනං; සළායතනපච්චයා ඵස්සො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. ‘සමුදයො, සමුදයො’ති ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි ඤාණං උදපාදි පඤ්ඤා උදපාදි විජ්ජා උදපාදි ආලොකො උදපාදි.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា «វិញ្ញាណនេះត្រឡប់ថយក្រោយវិញ មិនហួសទៅផុតពីនាមរូបឡើយ។ សត្វលោកតែងកើត តែងចាស់ តែងស្លាប់ តែងច្យុតិ តែងកើតឡើងវិញ ដោយសារតែហេតុប៉ុណ្ណេះ ពោលគឺ វិញ្ញាណមាននាមរូបជាបច្ច័យ នាមរូបមានវិញ្ញាណជាបច្ច័យ នាមរូបជាបច្ច័យដល់សឡាយតនៈ សឡាយតនៈជាបច្ច័យដល់ផស្សៈ... ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលតថាគតគិតថា «ការកើតឡើងៗ» ដូច្នេះ ភ្នែក (បញ្ញាចក្ខុ) ក៏កើតឡើង ញាណក៏កើតឡើង បញ្ញាក៏កើតឡើង វិជ្ជាក៏កើតឡើង ពន្លឺភ្លឺស្វាងក៏កើតឡើង ដល់តថាគត ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលតថាគតមិនធ្លាប់បានឮបានស្តាប់មកពីមុនឡើយ។

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති, ජරාමරණං න හොති; කිස්ස නිරොධා ජරාමරණනිරොධො’ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘ජාතියා ඛො අසති, ජරාමරණං න හොති; ජාතිනිරොධා ජරාමරණනිරොධො’ති. තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති ජාති න හොති…පෙ… භවො න හොති… උපාදානං න හොති… තණ්හා න හොති… වෙදනා න හොති… ඵස්සො න හොති… සළායතනං න හොති… නාමරූපං න හොති. කිස්ස නිරොධා නාමරූපනිරොධො’ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘විඤ්ඤාණෙ ඛො අසති, නාමරූපං න හොති; විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា «កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី ជរានិងមរណៈទើបរលត់?» ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវរបស់តថាគតនោះ ទើបការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាកើតឡើងថា «កាលបើជាតិមិនមាន ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន ព្រោះរលត់ជាតិ ជរានិងមរណៈទើបរលត់»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា «កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ ជាតិទើបមិនមាន... ភពទើបមិនមាន... ឧបាទានទើបមិនមាន... តណ្ហាទើបមិនមាន... វេទនាទើបមិនមាន... ផស្សៈទើបមិនមាន... សឡាយតនៈទើបមិនមាន... នាមរូបទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី នាមរូបទើបរលត់?» ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវរបស់តថាគតនោះ ទើបការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាកើតឡើងថា «កាលបើវិញ្ញាណមិនមាន នាមរូបទើបមិនមាន ព្រោះរលត់វិញ្ញាណ នាមរូបទើបរលត់»។

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිම්හි නු ඛො අසති විඤ්ඤාණං න හොති; කිස්ස නිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො’ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා අහු පඤ්ඤාය අභිසමයො – ‘නාමරූපෙ ඛො අසති, විඤ්ඤාණං න හොති; නාමරූපනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො’’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា «កាលបើអ្វីមិនមានហ្ន៎ វិញ្ញាណទើបមិនមាន ព្រោះរលត់អ្វី វិញ្ញាណទើបរលត់?» ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយខុសត្រូវរបស់តថាគតនោះ ទើបការត្រាស់ដឹងដោយបញ្ញាកើតឡើងថា «កាលបើនាមរូបមិនមាន វិញ្ញាណទើបមិនមាន ព្រោះរលត់នាមរូប វិញ្ញាណទើបរលត់»។

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – අධිගතො ඛො ම්‍යායං මග්ගො බොධාය යදිදං – නාමරූපනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො; විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධො; නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධො; සළායතනනිරොධා ඵස්සනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති. ‘නිරොධො, නිරොධො’ති ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, පුබ්බෙ අනනුස්සුතෙසු ධම්මෙසු චක්ඛුං උදපාදි ඤාණං උදපාදි පඤ්ඤා උදපාදි විජ්ජා උදපාදි ආලොකො උදපාදි.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា «ផ្លូវដើម្បីសេចក្តីត្រាស់ដឹងនេះ តថាគតបានសម្រេចហើយ ពោលគឺ ព្រោះរលត់នាមរូប វិញ្ញាណទើបរលត់ ព្រោះរលត់វិញ្ញាណ នាមរូបទើបរលត់ ព្រោះរលត់នាមរូប សឡាយតនៈទើបរលត់ ព្រោះរលត់សឡាយតនៈ ផស្សៈទើបរលត់... ការរលត់ទៅនៃគំនរទុក្ខសុទ្ធសាធនេះ តែងមានយ៉ាងនេះ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលតថាគតគិតថា «ការរលត់ៗ» ដូច្នេះ ភ្នែកក៏កើតឡើង ញាណក៏កើតឡើង បញ្ញាក៏កើតឡើង វិជ្ជាក៏កើតឡើង ពន្លឺភ្លឺស្វាងក៏កើតឡើង ដល់តថាគត ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលតថាគតមិនធ្លាប់បានឮបានស្តាប់មកពីមុនឡើយ។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො අරඤ්ඤෙ පවනෙ චරමානො පස්සෙය්‍ය පුරාණං මග්ගං පුරාණඤ්ජසං පුබ්බකෙහි මනුස්සෙහි අනුයාතං. සො තමනුගච්ඡෙය්‍ය[Pg.329]. තමනුගච්ඡන්තො පස්සෙය්‍ය පුරාණං නගරං පුරාණං රාජධානිං පුබ්බකෙහි මනුස්සෙහි අජ්ඣාවුට්ඨං ආරාමසම්පන්නං වනසම්පන්නං පොක්ඛරණීසම්පන්නං උද්ධාපවන්තං රමණීයං. අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො රඤ්ඤො වා රාජමහාමත්තස්ස වා ආරොචෙය්‍ය – ‘යග්ඝෙ, භන්තෙ, ජානෙය්‍යාසි – අහං අද්දසං අරඤ්ඤෙ පවනෙ චරමානො පුරාණං මග්ගං පුරාණඤ්ජසං පුබ්බකෙහි මනුස්සෙහි අනුයාතං තමනුගච්ඡිං. තමනුගච්ඡන්තො අද්දසං පුරාණං නගරං පුරාණං රාජධානිං පුබ්බකෙහි මනුස්සෙහි අජ්ඣාවුට්ඨං ආරාමසම්පන්නං වනසම්පන්නං පොක්ඛරණීසම්පන්නං උද්ධාපවන්තං රමණීයං. තං, භන්තෙ, නගරං මාපෙහී’ති. අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, රාජා වා රාජමහාමත්තො වා තං නගරං මාපෙය්‍ය. තදස්ස නගරං අපරෙන සමයෙන ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච බාහුජඤ්ඤං ආකිණ්ණමනුස්සං වුද්ධිවෙපුල්ලප්පත්තං. එවමෙව ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, අද්දසං පුරාණං මග්ගං පුරාණඤ්ජසං පුබ්බකෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි අනුයාතං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបុរសម្នាក់ កាលដើរទៅក្នុងព្រៃធំ បានឃើញផ្លូវចាស់ ជាវិថីចាស់ ដែលមនុស្សទាំងឡាយក្នុងកាលមុនធ្លាប់ដើរទៅ។ បុរសនោះក៏ដើរទៅតាមផ្លូវនោះ។ កាលដើរទៅតាមផ្លូវនោះ ក៏បានឃើញទីក្រុងចាស់ ជាព្រះរាជធានីចាស់ ដែលមនុស្សទាំងឡាយក្នុងកាលមុនធ្លាប់រស់នៅ ជាកន្លែងបរិបូណ៌ដោយសួនច្បារ បរិបូណ៌ដោយព្រៃឈើ បរិបូណ៌ដោយស្រះឈូក មានកំពែងព័ទ្ធជុំវិញ ជាទីគួរជាទីត្រេកអរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ បុរសនោះក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះរាជា ឬក្រាបទូលរាជអាមាត្យធំថា «បពិត្រព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គជ្រាប តើទ្រង់ជ្រាបដែរឬទេ ទូលព្រះបង្គំកាលដើរទៅក្នុងព្រៃធំ បានឃើញផ្លូវចាស់ ជាវិថីចាស់ ដែលមនុស្សទាំងឡាយក្នុងកាលមុនធ្លាប់ដើរទៅ ទូលព្រះបង្គំក៏បានដើរទៅតាមផ្លូវនោះ។ កាលដើរទៅតាមផ្លូវនោះ ក៏បានឃើញទីក្រុងចាស់ ជាព្រះរាជធានីចាស់ ដែលមនុស្សទាំងឡាយក្នុងកាលមុនធ្លាប់រស់នៅ ជាកន្លែងបរិបូណ៌ដោយសួនច្បារ បរិបូណ៌ដោយព្រៃឈើ បរិបូណ៌ដោយស្រះឈូក មានកំពែងព័ទ្ធជុំវិញ ជាទីគួរជាទីត្រេកអរ។ បពិត្រព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គកសាងទីក្រុងនោះឡើងវិញចុះ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ព្រះរាជា ឬរាជអាមាត្យធំនោះ ក៏បានកសាងទីក្រុងនោះឡើងវិញ។ សម័យតមក ទីក្រុងនោះក៏ក្លាយជាទីក្រុងស្តុកស្តម្ភផង រុងរឿងផង មានមនុស្សរស់នៅច្រើនកុះករផង កកកុញដោយមនុស្សផង ដល់នូវសេចក្តីចម្រើននិងធំទូលាយផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យដូចជាតថាគត បានឃើញផ្លូវចាស់ ជាវិថីចាស់ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយក្នុងកាលមុនធ្លាប់យាងទៅ យ៉ាងនោះឯង។

‘‘කතමො ච සො, භික්ඛවෙ, පුරාණමග්ගො පුරාණඤ්ජසො පුබ්බකෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි අනුයාතො? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාසමාධි. අයං ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරාණමග්ගො පුරාණඤ්ජසො පුබ්බකෙහි සම්මාසම්බුද්ධෙහි අනුයාතො, තමනුගච්ඡිං; තමනුගච්ඡන්තො ජරාමරණං අබ්භඤ්ඤාසිං; ජරාමරණසමුදයං අබ්භඤ්ඤාසිං; ජරාමරණනිරොධං අබ්භඤ්ඤාසිං; ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අබ්භඤ්ඤාසිං. තමනුගච්ඡිං; තමනුගච්ඡන්තො ජාතිං අබ්භඤ්ඤාසිං…පෙ… භවං අබ්භඤ්ඤාසිං… උපාදානං අබ්භඤ්ඤාසිං… තණ්හං අබ්භඤ්ඤාසිං… වෙදනං අබ්භඤ්ඤාසිං… ඵස්සං අබ්භඤ්ඤාසිං… සළායතනං අබ්භඤ්ඤාසිං… නාමරූපං අබ්භඤ්ඤාසිං… විඤ්ඤාණං අබ්භඤ්ඤාසිං. තමනුගච්ඡිං; තමනුගච්ඡන්තො සඞ්ඛාරෙ අබ්භඤ්ඤාසිං; සඞ්ඛාරසමුදයං අබ්භඤ්ඤාසිං; සඞ්ඛාරනිරොධං අබ්භඤ්ඤාසිං; සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං අබ්භඤ්ඤාසිං. තදභිඤ්ඤා ආචික්ඛිං භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං. තයිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤං පුථුභූතං යාව දෙවමනුස්සෙහි සුප්පකාසිත’’න්ති. පඤ්චමං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផ្លូវចាស់ វិថីចាស់ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយក្នុងកាលមុនធ្លាប់យាងទៅនោះ តើដូចម្តេច? គឺអរិយមគ្គមានអង្គ ៨ នេះឯង ពោលគឺ សម្មាទិដ្ឋិ... សម្មាសមាធិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះឯងជាផ្លូវចាស់ ជាវិថីចាស់ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយក្នុងកាលមុនធ្លាប់យាងទៅ តថាគតបានដើរទៅតាមផ្លូវនោះ កាលដើរទៅតាមផ្លូវនោះ ក៏បានដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ បានដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ បានដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈ បានដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈ។ តថាគតបានដើរទៅតាមផ្លូវនោះ កាលដើរទៅតាមផ្លូវនោះ ក៏បានដឹងច្បាស់នូវជាតិ... ភព... ឧបាទាន... តណ្ហា... វេទនា... ផស្សៈ... សឡាយតនៈ... នាមរូប... វិញ្ញាណ។ តថាគតបានដើរទៅតាមផ្លូវនោះ កាលដើរទៅតាមផ្លូវនោះ ក៏បានដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយ បានដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ បានដឹងច្បាស់នូវការរលត់សង្ខារ បានដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់សង្ខារ។ លុះតថាគតបានដឹងច្បាស់នូវធម៌នោះហើយ ទើបប្រាប់ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីទាំងឡាយ ឧបាសកទាំងឡាយ ឧបាសិកាទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រហ្មចរិយធម៌នេះ ក៏បានស្តុកស្តម្ភផង រុងរឿងផង ផ្សព្វផ្សាយទៅទូលំទូលាយផង មានមនុស្សដឹងឮច្រើនផង ដុះដាលចម្រើនឡើងផង រហូតដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយបានសម្តែងទុកល្អហើយ។

6. සම්මසසුත්තං

៦. សម្មសសូត្រ

66. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කුරූසු විහරති කම්මාසධම්මං නාම කුරූනං නිගමො. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති [Pg.330] තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘සම්මසථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අන්තරං සම්මස’’න්ති. එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, භන්තෙ, සම්මසාමි අන්තරං සම්මස’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, භික්ඛු, සම්මසසි අන්තරං සම්මස’’න්ති? අථ ඛො සො භික්ඛු බ්‍යාකාසි. යථා සො භික්ඛු බ්‍යාකාසි න සො භික්ඛු භගවතො චිත්තං ආරාධෙසි.

៦៦. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនកុរុ នាជនបទមួយឈ្មោះ កម្មាសធម្ម របស់ពួកអ្នកដែនកុរុ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបបង្គំទូលតបព្រះដ៏មានព្រះភាគវិញថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយតែងពិចារណានូវការពិចារណាខាងក្នុងខ្លះដែរឬទេ?» កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ មានភិក្ខុមួយរូបក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គតែងពិចារណានូវការពិចារណាខាងក្នុងដែរ»។ ព្រះអង្គត្រាស់សួរថា «ម្នាលភិក្ខុ ចុះអ្នកពិចារណានូវការពិចារណាខាងក្នុងនោះ តើដូចម្តេច?» គ្រានោះ ភិក្ខុនោះក៏បានដោះស្រាយក្រាបបង្គំទូល។ ប៉ុន្តែ សេចក្តីដោះស្រាយដែលភិក្ខុនោះបានក្រាបបង្គំទូល មិនជាទីគាប់ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ។

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එතස්ස, භගවා, කාලො; එතස්ස, සුගත, කාලො; යං භගවා අන්තරං සම්මසං භාසෙය්‍ය. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙනහානන්ද, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

កាលបើភិក្ខុនោះក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ឥឡូវនេះជាកាលគួរហើយ បពិត្រព្រះសុគត ឥឡូវនេះជាកាលគួរហើយ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងនូវការពិចារណាខាងក្នុង។ ភិក្ខុទាំងឡាយបានស្តាប់អំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលអានន្ទ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងសេចក្តីនេះថា៖

‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්මසමානො සම්මසති අන්තරං සම්මසං – ‘යං ඛො ඉදං අනෙකවිධං නානප්පකාරකං දුක්ඛං ලොකෙ උප්පජ්ජති ජරාමරණං. ඉදං ඛො දුක්ඛං කිංනිදානං කිංසමුදයං කිංජාතිකං කිංපභවං, කිස්මිං සති ජරාමරණං හොති, කිස්මිං අසති ජරාමරණං න හොතී’ති? සො සම්මසමානො එවං ජානාති – ‘යං ඛො ඉදං අනෙකවිධං නානප්පකාරකං දුක්ඛං ලොකෙ උප්පජ්ජති ජරාමරණං. ඉදං ඛො දුක්ඛං උපධිනිදානං උපධිසමුදයං උපධිජාතිකං උපධිපභවං, උපධිස්මිං සති ජරාමරණං හොති, උපධිස්මිං අසති ජරාමරණං න හොතී’ති. සො ජරාමරණඤ්ච පජානාති ජරාමරණසමුදයඤ්ච පජානාති ජරාමරණනිරොධඤ්ච පජානාති යා ච ජරාමරණනිරොධසාරුප්පගාමිනී පටිපදා තඤ්ච පජානාති. තථාපටිපන්නො ච හොති අනුධම්මචාරී. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බසො සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය පටිපන්නො ජරාමරණනිරොධාය.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ កាលពិចារណា តែងពិចារណានូវការពិចារណាខាងក្នុងថា «សេចក្តីទុក្ខមានប្រការច្រើនប្លែកៗគ្នា គឺជរានិងមរណៈនេះ ដែលកើតឡើងក្នុងលោក។ ចុះសេចក្តីទុក្ខនេះ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាទីកើត មានអ្វីជាជាតិកំណើត មានអ្វីជាប្រភព កាលបើអ្វីមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន កាលបើអ្វីមិនមាន ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន?» ភិក្ខុនោះ កាលពិចារណាទៅ ក៏ដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា «សេចក្តីទុក្ខមានប្រការច្រើនប្លែកៗគ្នា គឺជរានិងមរណៈនេះ ដែលកើតឡើងក្នុងលោក សេចក្តីទុក្ខនេះ មានឧបធិជាហេតុ មានឧបធិជាទីកើត មានឧបធិជាជាតិកំណើត មានឧបធិជាប្រភព កាលបើឧបធិមាន ជរានិងមរណៈទើបមាន កាលបើឧបធិមិនមាន ជរានិងមរណៈទើបមិនមាន»។ ភិក្ខុនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈផង ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈផង ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ជរានិងមរណៈផង ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាដ៏សមគួរជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ជរានិងមរណៈផង។ ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនោះ និងជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា ជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីរលត់ជរានិងមរណៈ ដើម្បីអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង។

‘‘අථාපරං සම්මසමානො සම්මසති අන්තරං සම්මසං – ‘උපධි පනායං කිංනිදානො කිංසමුදයො කිංජාතිකො කිංපභවො, කිස්මිං සති උපධි හොති, කිස්මිං අසති උපධි න හොතී’ති? සො සම්මසමානො එවං ජානාති – ‘උපධි තණ්හානිදානො තණ්හාසමුදයො තණ්හාජාතිකො තණ්හාපභවො, තණ්හාය සති උපධි හොති, තණ්හාය අසති උපධි න හොතී’ති. සො උපධිඤ්ච පජානාති උපධිසමුදයඤ්ච පජානාති උපධිනිරොධඤ්ච [Pg.331] පජානාති යා ච උපධිනිරොධසාරුප්පගාමිනී පටිපදා තඤ්ච පජානාති. තථා පටිපන්නො ච හොති අනුධම්මචාරී. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්බසො සම්මා දුක්ඛක්ඛයාය පටිපන්නො උපධිනිරොධාය.

មួយវិញទៀត ភិក្ខុកាលពិចារណា តែងពិចារណានូវការពិចារណាខាងក្នុងថា «ចុះឧបធិនេះ មានអ្វីជាហេតុ មានអ្វីជាទីកើត មានអ្វីជាជាតិកំណើត មានអ្វីជាប្រភព កាលបើអ្វីមាន ឧបធិទើបមាន កាលបើអ្វីមិនមាន ឧបធិទើបមិនមាន?» ភិក្ខុនោះ កាលពិចារណាទៅ ក៏ដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា «ឧបធិមានតណ្ហាជាហេតុ មានតណ្ហាជាទីកើត មានតណ្ហាជាជាតិកំណើត មានតណ្ហាជាប្រភព កាលបើតណ្ហាមាន ឧបធិទើបមាន កាលបើតណ្ហាមិនមាន ឧបធិទើបមិនមាន»។ ភិក្ខុនោះ តែងដឹងច្បាស់នូវឧបធិផង ដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតឧបធិផង ដឹងច្បាស់នូវការរលត់ឧបធិផង ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាដ៏សមគួរជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់ឧបធិផង។ ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនោះ និងជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ តថាគតហៅថា ជាអ្នកប្រតិបត្តិដើម្បីរលត់ឧបធិ ដើម្បីអស់ទៅនៃទុក្ខដោយប្រពៃ ដោយប្រការទាំងពួង។

‘‘අථාපරං සම්මසමානො සම්මසති අන්තරං සම්මසං – ‘තණ්හා පනායං කත්ථ උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති, කත්ථ නිවිසමානා නිවිසතී’ති? සො සම්මසමානො එවං ජානාති – යං ඛො ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං එත්ථෙසා තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති, එත්ථ නිවිසමානා නිවිසති. කිඤ්ච ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං? චක්ඛුං ලොකෙ පියරූපං, සාතරූපං. එත්ථෙසා තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති, එත්ථ නිවිසමානා නිවිසති. සොතං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං…පෙ… ඝානං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං… ජිව්හා ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං… කායො ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං… මනො ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං එත්ථෙසා තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති එත්ථ නිවිසමානා නිවිසති.

«លំដាប់នោះ ភិក្ខុកាលពិចារណា រមែងពិចារណាឃើញនូវធម៌ជាគ្រឿងពិចារណាខាងក្នុងថា ”ចុះតណ្ហានេះ កាលកើតឡើង តើកើតឡើងក្នុងទីណា កាលតាំងនៅ តើតាំងនៅក្នុងទីណា?“។ ភិក្ខុនោះ កាលពិចារណា រមែងដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះថា ”ធម្មជាតិណាជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក តណ្ហានេះ កាលកើតឡើង រមែងកើតឡើងក្នុងធម្មជាតិនេះ កាលតាំងនៅ រមែងតាំងនៅក្នុងធម្មជាតិនេះ“។ ចុះធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក តើដូចម្តេច? ចក្ខុជាធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក តណ្ហានេះ កាលកើតឡើង រមែងកើតឡើងក្នុងចក្ខុនេះ កាលតាំងនៅ រមែងតាំងនៅក្នុងចក្ខុនេះ។ ត្រចៀកជាធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក... ច្រមុះជាធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក... អណ្តាតជាធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក... កាយជាធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក... ចិត្តជាធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក តណ្ហានេះ កាលកើតឡើង រមែងកើតឡើងក្នុងចិត្តនេះ កាលតាំងនៅ រមែងតាំងនៅក្នុងចិត្តនេះ។»

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං තං නිච්චතො අද්දක්ඛුං සුඛතො අද්දක්ඛුං අත්තතො අද්දක්ඛුං ආරොග්‍යතො අද්දක්ඛුං ඛෙමතො අද්දක්ඛුං. තෙ තණ්හං වඩ්ඪෙසුං. යෙ තණ්හං වඩ්ඪෙසුං තෙ උපධිං වඩ්ඪෙසුං. යෙ උපධිං වඩ්ඪෙසුං තෙ දුක්ඛං වඩ්ඪෙසුං. යෙ දුක්ඛං වඩ්ඪෙසුං තෙ න පරිමුච්චිංසු ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, න පරිමුච්චිංසු දුක්ඛස්මාති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអតីតកាល បានយល់ឃើញនូវធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក ថាជាធម្មជាតិទៀង ថាជាសុខ ថាជាខ្លួន ថាជាសភាវៈមិនមានរោគ ថាជាសភាវៈក្សេម។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងតណ្ហាឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ញ៉ាំងតណ្ហាឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងឧបធិឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ញ៉ាំងឧបធិឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ឈ្មោះថាបានញ៉ាំងទុក្ខឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ញ៉ាំងទុក្ខឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ រមែងមិនរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈឡើយ តថាគតពោលថា មិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។»

‘‘යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං තං නිච්චතො දක්ඛිස්සන්ති සුඛතො දක්ඛිස්සන්ති අත්තතො දක්ඛිස්සන්ති ආරොග්‍යතො දක්ඛිස්සන්ති ඛෙමතො දක්ඛිස්සන්ති. තෙ තණ්හං වඩ්ඪිස්සන්ති. යෙ තණ්හං වඩ්ඪිස්සන්ති තෙ උපධිං වඩ්ඪිස්සන්ති. යෙ උපධිං වඩ්ඪිස්සන්ති තෙ දුක්ඛං වඩ්ඪිස්සන්ති. යෙ දුක්ඛං වඩ්ඪිස්සන්ති තෙ න පරිමුච්චිස්සන්ති ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, න පරිමුච්චිස්සන්ති දුක්ඛස්මාති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអនាគតកាល នឹងយល់ឃើញនូវធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក ថាជាធម្មជាតិទៀង ថាជាសុខ ថាជាខ្លួន ថាជាសភាវៈមិនមានរោគ ថាជាសភាវៈក្សេម។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងញ៉ាំងតណ្ហាឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា នឹងញ៉ាំងតណ្ហាឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងញ៉ាំងឧបធិឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា នឹងញ៉ាំងឧបធិឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងញ៉ាំងទុក្ខឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា នឹងញ៉ាំងទុក្ខឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងមិនរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈឡើយ តថាគតពោលថា នឹងមិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។»

‘‘යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං තං නිච්චතො පස්සන්ති සුඛතො පස්සන්ති අත්තතො පස්සන්ති ආරොග්‍යතො පස්සන්ති ඛෙමතො පස්සන්ති. තෙ තණ්හං වඩ්ඪෙන්ති[Pg.332]. යෙ තණ්හං වඩ්ඪෙන්ති තෙ උපධිං වඩ්ඪෙන්ති. යෙ උපධිං වඩ්ඪෙන්ති තෙ දුක්ඛං වඩ්ඪෙන්ති. යෙ දුක්ඛං වඩ්ඪෙන්ති තෙ න පරිමුච්චන්ති ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, න පරිමුච්චන්ති දුක්ඛස්මාති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ តែងយល់ឃើញនូវធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក ថាជាធម្មជាតិទៀង ថាជាសុខ ថាជាខ្លួន ថាជាសភាវៈមិនមានរោគ ថាជាសភាវៈក្សេម។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងញ៉ាំងតណ្ហាឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ញ៉ាំងតណ្ហាឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងញ៉ាំងឧបធិឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ញ៉ាំងឧបធិឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងញ៉ាំងទុក្ខឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ញ៉ាំងទុក្ខឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងមិនរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈឡើយ តថាគតពោលថា មិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආපානීයකංසො වණ්ණසම්පන්නො ගන්ධසම්පන්නො රසසම්පන්නො. සො ච ඛො විසෙන සංසට්ඨො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඝම්මාභිතත්තො ඝම්මපරෙතො කිලන්තො තසිතො පිපාසිතො. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අයං තෙ, අම්භො පුරිස, ආපානීයකංසො වණ්ණසම්පන්නො ගන්ධසම්පන්නො රසසම්පන්නො; සො ච ඛො විසෙන සංසට්ඨො. සචෙ ආකඞ්ඛසි පිව. පිවතො හි ඛො තං ඡාදෙස්සති වණ්ණෙනපි ගන්ධෙනපි රසෙනපි, පිවිත්වා ච පන තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡසි මරණමත්තං වා දුක්ඛ’න්ති. සො තං ආපානීයකංසං සහසා අප්පටිසඞ්ඛා පිවෙය්‍ය, නප්පටිනිස්සජ්ජෙය්‍ය. සො තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛං. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යෙ හි කෙචි අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා යං ලොකෙ පියරූපං…පෙ… අනාගතමද්ධානං…පෙ… එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං තං නිච්චතො පස්සන්ති සුඛතො පස්සන්ති අත්තතො පස්සන්ති ආරොග්‍යතො පස්සන්ති ඛෙමතො පස්සන්ති, තෙ තණ්හං වඩ්ඪෙන්ති. යෙ තණ්හං වඩ්ඪෙන්ති තෙ උපධිං වඩ්ඪෙන්ති. යෙ උපධිං වඩ්ඪෙන්ති තෙ දුක්ඛං වඩ්ඪෙන්ති. යෙ දුක්ඛං වඩ්ඪෙන්ති තෙ න පරිමුච්චන්ති ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, න පරිමුච්චන්ති දුක්ඛස්මාති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាពែងទឹកផឹក ដែលបរិបូណ៌ដោយពណ៌ បរិបូណ៌ដោយក្លិន បរិបូណ៌ដោយរស តែថាពែងទឹកនោះ លាយដោយថ្នាំពិស។ លំដាប់នោះ បុរសម្នាក់ ត្រូវកំដៅថ្ងៃបៀតបៀន ត្រូវកំដៅថ្ងៃគ្របសង្កត់ ហត់នឿយ ស្រេកឃ្លាន ដើរមកដល់។ ជនទាំងឡាយ គប្បីនិយាយប្រាប់បុរសនោះ យ៉ាងនេះថា ”នែបុរសដ៏ចម្រើន នេះជាពែងទឹកផឹក បរិបូណ៌ដោយពណ៌ បរិបូណ៌ដោយក្លិន បរិបូណ៌ដោយរស តែថាពែងទឹកនោះ លាយដោយថ្នាំពិស បើអ្នកប្រាថ្នា ចូរផឹកចុះ កាលបើអ្នកផឹក ទឹកនោះនឹងធ្វើឲ្យអ្នកពេញចិត្ត ដោយពណ៌ខ្លះ ដោយក្លិនខ្លះ ដោយរសខ្លះ ប៉ុន្តែ លុះអ្នកផឹកហើយ នឹងដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះតែការផឹកទឹកនោះជាហេតុ“។ បុរសនោះ មិនបានពិចារណាឲ្យល្អិតល្អន់ ក៏ផឹកទឹកក្នុងពែងនោះភ្លាមៗ មិនព្រមលះបង់ចោលឡើយ។ បុរសនោះ ក៏ដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះតែការផឹកទឹកនោះជាហេតុ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអតីតកាល... ក្នុងអនាគតកាល... ឬក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ តែងយល់ឃើញនូវធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក ថាជាធម្មជាតិទៀង ថាជាសុខ ថាជាខ្លួន ថាជាសភាវៈមិនមានរោគ ថាជាសភាវៈក្សេម សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងញ៉ាំងតណ្ហាឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ញ៉ាំងតណ្ហាឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងញ៉ាំងឧបធិឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ញ៉ាំងឧបធិឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងញ៉ាំងទុក្ខឲ្យចម្រើន។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ញ៉ាំងទុក្ខឲ្យចម្រើន សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងមិនរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈឡើយ តថាគតពោលថា មិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ ក៏យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං තං අනිච්චතො අද්දක්ඛුං දුක්ඛතො අද්දක්ඛුං අනත්තතො අද්දක්ඛුං රොගතො අද්දක්ඛුං භයතො අද්දක්ඛුං, තෙ තණ්හං පජහිංසු. යෙ තණ්හං පජහිංසු තෙ උපධිං පජහිංසු. යෙ උපධිං පජහිංසු තෙ දුක්ඛං පජහිංසු. යෙ දුක්ඛං පජහිංසු තෙ පරිමුච්චිංසු ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, පරිමුච්චිංසු දුක්ඛස්මාති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអតីតកាល បានយល់ឃើញនូវធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក ថាជាធម្មជាតិមិនទៀង ថាជាទុក្ខ ថាជាអនត្តា ថាជាជំងឺ ថាជាភ័យ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ឈ្មោះថាបានលះបង់តណ្ហា។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់តណ្ហា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ឈ្មោះថាបានលះបង់ឧបធិ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់ឧបធិ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ឈ្មោះថាបានលះបង់ទុក្ខ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់ទុក្ខ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ រមែងរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈ តថាគតពោលថា រួចផុតចាកទុក្ខហើយ។»

‘‘යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං තං අනිච්චතො දක්ඛිස්සන්ති දුක්ඛතො දක්ඛිස්සන්ති අනත්තතො [Pg.333] දක්ඛිස්සන්ති රොගතො දක්ඛිස්සන්ති භයතො දක්ඛිස්සන්ති, තෙ තණ්හං පජහිස්සන්ති. යෙ තණ්හං පජහිස්සන්ති…පෙ… පරිමුච්චිස්සන්ති දුක්ඛස්මාති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអនាគតកាល នឹងយល់ឃើញនូវធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក ថាជាធម្មជាតិមិនទៀង ថាជាទុក្ខ ថាជាអនត្តា ថាជាជំងឺ ថាជាភ័យ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នឹងលះបង់តណ្ហា។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា នឹងលះបង់តណ្ហា... នឹងរួចផុតចាកទុក្ខ តថាគតពោលថា នឹងរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។»

‘‘යෙපි හි කෙචි, භික්ඛවෙ, එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං තං අනිච්චතො පස්සන්ති දුක්ඛතො පස්සන්ති අනත්තතො පස්සන්ති රොගතො පස්සන්ති භයතො පස්සන්ති, තෙ තණ්හං පජහන්ති. යෙ තණ්හං පජහන්ති තෙ උපධිං පජහන්ති. යෙ උපධිං පජහන්ති තෙ දුක්ඛං පජහන්ති. යෙ දුක්ඛං පජහන්ති තෙ පරිමුච්චන්ති ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, පරිමුච්චන්ති දුක්ඛස්මාති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ តែងយល់ឃើញនូវធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក ថាជាធម្មជាតិមិនទៀង ថាជាទុក្ខ ថាជាអនត្តា ថាជាជំងឺ ថាជាភ័យ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងលះបង់តណ្ហា។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់តណ្ហា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងលះបង់ឧបធិ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់ឧបធិ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងលះបង់ទុក្ខ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់ទុក្ខ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈ តថាគតពោលថា រួចផុតចាកទុក្ខហើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආපානීයකංසො වණ්ණසම්පන්නො ගන්ධසම්පන්නො රසසම්පන්නො. සො ච ඛො විසෙන සංසට්ඨො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඝම්මාභිතත්තො ඝම්මපරෙතො කිලන්තො තසිතො පිපාසිතො. තමෙනං එවං වදෙය්‍යුං – ‘අයං තෙ, අම්භො පුරිස, ආපානීයකංසො වණ්ණසම්පන්නො ගන්ධසම්පන්නො රසසම්පන්නො සො ච ඛො විසෙන සංසට්ඨො. සචෙ ආකඞ්ඛසි පිව. පිවතො හි ඛො තං ඡාදෙස්සති වණ්ණෙනපි ගන්ධෙනපි රසෙනපි; පිවිත්වා ච පන තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡසි මරණමත්තං වා දුක්ඛ’න්ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, තස්ස පුරිසස්ස එවමස්ස – ‘සක්කා ඛො මෙ අයං සුරාපිපාසිතා පානීයෙන වා විනෙතුං දධිමණ්ඩකෙන වා විනෙතුං භට්ඨලොණිකාය වා විනෙතුං ලොණසොවීරකෙන වා විනෙතුං, න ත්වෙවාහං තං පිවෙය්‍යං, යං මම අස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’ති. සො තං ආපානීයකංසං පටිසඞ්ඛා න පිවෙය්‍ය, පටිනිස්සජ්ජෙය්‍ය. සො තතොනිදානං න මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛං. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යෙ හි කෙචි අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං තං අනිච්චතො අද්දක්ඛුං දුක්ඛතො අද්දක්ඛුං අනත්තතො අද්දක්ඛුං රොගතො අද්දක්ඛුං භයතො අද්දක්ඛුං, තෙ තණ්හං පජහිංසු. යෙ තණ්හං පජහිංසු තෙ උපධිං පජහිංසු. යෙ උපධිං පජහිංසු තෙ දුක්ඛං පජහිංසු. යෙ දුක්ඛං පජහිංසු තෙ පරිමුච්චිංසු ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, පරිමුච්චිංසු දුක්ඛස්මාති වදාමි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាពែងទឹកផឹក ដែលបរិបូណ៌ដោយពណ៌ បរិបូណ៌ដោយក្លិន បរិបូណ៌ដោយរស តែថាពែងទឹកនោះ លាយដោយថ្នាំពិស។ លំដាប់នោះ បុរសម្នាក់ ត្រូវកំដៅថ្ងៃបៀតបៀន ត្រូវកំដៅថ្ងៃគ្របសង្កត់ ហត់នឿយ ស្រេកឃ្លាន ដើរមកដល់។ ជនទាំងឡាយ គប្បីនិយាយប្រាប់បុរសនោះ យ៉ាងនេះថា ”នែបុរសដ៏ចម្រើន នេះជាពែងទឹកផឹក បរិបូណ៌ដោយពណ៌ បរិបូណ៌ដោយក្លិន បរិបូណ៌ដោយរស តែថាពែងទឹកនោះ លាយដោយថ្នាំពិស បើអ្នកប្រាថ្នា ចូរផឹកចុះ កាលបើអ្នកផឹក ទឹកនោះនឹងធ្វើឲ្យអ្នកពេញចិត្ត ដោយពណ៌ខ្លះ ដោយក្លិនខ្លះ ដោយរសខ្លះ ប៉ុន្តែ លុះអ្នកផឹកហើយ នឹងដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះតែការផឹកទឹកនោះជាហេតុ“។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ បុរសនោះ គប្បីមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”សេចក្តីស្រេកស្រានេះ អាត្មាអញអាចនឹងបន្ទោបង់បាន ដោយទឹកផឹកក្តី ដោយទឹកដោះជូរថ្លាក្តី ដោយទឹកម្សៅលីងលាយអំបិលក្តី ដោយទឹកថ្នាំឈ្មោះលោណសោវីរកៈក្តី តែអាត្មាអញ មិនគប្បីផឹកទឹកនោះឡើយ ព្រោះការមិនផឹកនោះ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់អាត្មាអញ អស់កាលជាអង្វែង“។ បុរសនោះ ពិចារណាហើយ ក៏មិនផឹកទឹកក្នុងពែងនោះឡើយ តែងលះបង់ចោល។ បុរសនោះ ក៏មិនដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬមិនដល់នូវទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះតែការលះបង់នោះជាហេតុ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអតីតកាល បានយល់ឃើញនូវធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក ថាជាធម្មជាតិមិនទៀង ថាជាទុក្ខ ថាជាអនត្តា ថាជាជំងឺ ថាជាភ័យ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ឈ្មោះថាបានលះបង់តណ្ហា។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់តណ្ហា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ឈ្មោះថាបានលះបង់ឧបធិ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់ឧបធិ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ឈ្មោះថាបានលះបង់ទុក្ខ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់ទុក្ខ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ រមែងរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈ តថាគតពោលថា រួចផុតចាកទុក្ខហើយ ក៏យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘යෙපි [Pg.334] හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අනාගතමද්ධානං…පෙ… එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා යං ලොකෙ පියරූපං සාතරූපං තං අනිච්චතො පස්සන්ති දුක්ඛතො පස්සන්ති අනත්තතො පස්සන්ති රොගතො පස්සන්ති භයතො පස්සන්ති, තෙ තණ්හං පජහන්ති. යෙ තණ්හං පජහන්ති තෙ උපධිං පජහන්ති. යෙ උපධිං පජහන්ති තෙ දුක්ඛං පජහන්ති. යෙ දුක්ඛං පජහන්ති තෙ පරිමුච්චන්ති ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි, පරිමුච්චන්ති දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងអនាគតកាល... ក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ តែងយល់ឃើញនូវធម្មជាតិជាទីស្រឡាញ់ ជាទីត្រេកអរក្នុងលោក ថាជាធម្មជាតិមិនទៀង ថាជាទុក្ខ ថាជាអនត្តា ថាជាជំងឺ ថាជាភ័យ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងលះបង់តណ្ហា។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់តណ្ហា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងលះបង់ឧបធិ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់ឧបធិ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងលះបង់ទុក្ខ។ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា លះបង់ទុក្ខ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តែងរួចផុតចាកជាតិ ជរា មរណៈ សោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្ស និងឧបាយាសៈ តថាគតពោលថា រួចផុតចាកទុក្ខហើយ។» ចប់ ទី៦។

7. නළකලාපීසුත්තං

៧. ណឡកលាបីសូត្រ

67. එකං සමයං ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකොට්ඨිකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, සයංකතං ජරාමරණං, පරංකතං ජරාමරණං, සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච ජරාමරණං, උදාහු අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං ජරාමරණ’’න්ති? ‘‘න ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, සයංකතං ජරාමරණං, න පරංකතං ජරාමරණං, න සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච ජරාමරණං, නාපි අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං ජරාමරණං. අපි ච, ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’න්ති.

៦៧. សម័យមួយ ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ និងព្រះមហាកោដ្ឋិតមានអាយុ គង់នៅក្នុងឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី។ គ្រានោះ ព្រះមហាកោដ្ឋិតមានអាយុ ក្នុងវេលាសាយណ្ហសម័យ ចេញអំពីទីសម្ងំ ហើយចូលទៅរកព្រះសារីបុត្តមានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ជាមួយព្រះសារីបុត្តមានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះមហាកោដ្ឋិតមានអាយុ លុះគង់ក្នុងទីសមគួរហើយ បានសួរព្រះសារីបុត្តមានអាយុ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះជរានិងមរណៈ គឺខ្លួនឯងធ្វើឡើងឬ ឬមួយអ្នកដទៃធ្វើឡើង ឬមួយខ្លួនឯងផង អ្នកដទៃផងធ្វើឡើង ឬមួយមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងឯងៗ ឥតមានហេតុទេឬ?» ព្រះសារីបុត្តតបថា «ម្នាលអាវុសោកោដ្ឋិត ជរានិងមរណៈ មិនមែនខ្លួនឯងធ្វើឡើងទេ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើឡើងទេ មិនមែនខ្លួនឯងផង អ្នកដទៃផងធ្វើឡើងទេ ទាំងមិនមែនមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើ គឺកើតឡើងឯងៗ ឥតមានហេតុនោះក៏ទេដែរ។ មួយទៀត ជរានិងមរណៈ តែងមានព្រោះជាតិជាបច្ច័យ។»

‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, සයංකතා ජාති, පරංකතා ජාති, සයංකතා ච පරංකතා ච ජාති, උදාහු අසයංකාරා අපරංකාරා අධිච්චසමුප්පන්නා ජාතී’’ති? ‘‘න ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, සයංකතා ජාති, න පරංකතා ජාති, න සයංකතා ච පරංකතා ච ජාති, නාපි අසයංකාරා අපරංකාරා අධිච්චසමුප්පන්නා ජාති. අපි ච, භවපච්චයා ජාතී’’ති.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះជាតិ គឺខ្លួនឯងធ្វើឬ ឬអ្នកដទៃធ្វើ ឬខ្លួនឯងផងអ្នកដទៃផងធ្វើ ឬក៏ជាតិកើតឡើងដោយឥតហេតុ គឺមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើទេ?» «ម្នាលអាវុសោកោដ្ឋិកៈ ជាតិមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើទេ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើទេ មិនមែនខ្លួនឯងផងអ្នកដទៃផងធ្វើទេ ហើយក៏មិនមែនកើតឡើងដោយឥតហេតុ គឺមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើនោះដែរ។ តាមពិតទៅ ជាតិកើតមានឡើង ព្រោះភពជាបច្ច័យ។»

‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, සයංකතො භවො…පෙ… සයංකතං උපාදානං… සයංකතා තණ්හා… සයංකතා වෙදනා… සයංකතො ඵස්සො… සයංකතං සළායතනං… සයංකතං නාමරූපං, පරංකතං නාමරූපං, සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච නාමරූපං, උදාහු අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං නාමරූප’’න්ති[Pg.335]? ‘‘න ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, සයංකතං නාමරූපං, න පරංකතං නාමරූපං, න සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච නාමරූපං, නාපි අසයංකාරං අපරංකාරං, අධිච්චසමුප්පන්නං නාමරූපං. අපි ච, විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූප’’න්ති.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះភព គឺខ្លួនឯងធ្វើឬ។ប។ ឧបាទាន គឺខ្លួនឯងធ្វើឬ តណ្ហា គឺខ្លួនឯងធ្វើឬ វេទនា គឺខ្លួនឯងធ្វើឬ ផស្សៈ គឺខ្លួនឯងធ្វើឬ សឡាយតនៈ គឺខ្លួនឯងធ្វើឬ នាមរូប គឺខ្លួនឯងធ្វើ ឬអ្នកដទៃធ្វើ ឬខ្លួនឯងផងអ្នកដទៃផងធ្វើ ឬក៏នាមរូបកើតឡើងដោយឥតហេតុ គឺមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើទេ?» «ម្នាលអាវុសោកោដ្ឋិកៈ នាមរូបមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើទេ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើទេ មិនមែនខ្លួនឯងផងអ្នកដទៃផងធ្វើទេ ហើយក៏មិនមែនកើតឡើងដោយឥតហេតុ គឺមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើនោះដែរ។ តាមពិតទៅ នាមរូបកើតមានឡើង ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ។»

‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, සයඞ්කතං විඤ්ඤාණං, පරඞ්කතං විඤ්ඤාණං, සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච විඤ්ඤාණං, උදාහු අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං විඤ්ඤාණ’’න්ති? ‘‘න ඛො, ආවුසො කොට්ඨික, සයංකතං විඤ්ඤාණං, න පරංකතං විඤ්ඤාණං න සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච විඤ්ඤාණං, නාපි අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං විඤ්ඤාණං. අපි ච, නාමරූපපච්චයා විඤ්ඤාණ’’න්ති.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះវិញ្ញាណ គឺខ្លួនឯងធ្វើឬ ឬអ្នកដទៃធ្វើ ឬខ្លួនឯងផងអ្នកដទៃផងធ្វើ ឬក៏វិញ្ញាណកើតឡើងដោយឥតហេតុ គឺមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើទេ?» «ម្នាលអាវុសោកោដ្ឋិកៈ វិញ្ញាណមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើទេ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើទេ មិនមែនខ្លួនឯងផងអ្នកដទៃផងធ្វើទេ ហើយក៏មិនមែនកើតឡើងដោយឥតហេតុ គឺមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើនោះដែរ។ តាមពិតទៅ វិញ្ញាណកើតមានឡើង ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ។»

‘‘ඉදානෙව ඛො මයං ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස භාසිතං එවං ආජානාම – ‘න ඛ්වාවුසො කොට්ඨික, සයංකතං නාමරූපං, න පරංකතං නාමරූපං, න සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච නාමරූපං, නාපි අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං නාමරූපං. අපි ච, විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූප’’’න්ති.

«ឥឡូវនេះឯង យើងខ្ញុំយល់ច្បាស់នូវភាសិតរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោកោដ្ឋិកៈ នាមរូបមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើទេ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើទេ មិនមែនខ្លួនឯងផងអ្នកដទៃផងធ្វើទេ ហើយក៏មិនមែនកើតឡើងដោយឥតហេតុ គឺមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើនោះដែរ។ តាមពិតទៅ នាមរូបកើតមានឡើង ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ”។»

‘‘ඉදානෙව ච පන මයං ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස භාසිතං එවං ආජානාම – ‘න ඛ්වාවුසො කොට්ඨික, සයංකතං විඤ්ඤාණං, න පරංකතං විඤ්ඤාණං, න සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච විඤ්ඤාණං, නාපි අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං විඤ්ඤාණං. අපි ච, නාමරූපපච්චයා විඤ්ඤාණ’’’න්ති.

«ម្យ៉ាងទៀត ឥឡូវនេះឯង យើងខ្ញុំយល់ច្បាស់នូវភាសិតរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលអាវុសោកោដ្ឋិកៈ វិញ្ញាណមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើទេ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើទេ មិនមែនខ្លួនឯងផងអ្នកដទៃផងធ្វើទេ ហើយក៏មិនមែនកើតឡើងដោយឥតហេតុ គឺមិនមែនខ្លួនឯងធ្វើ មិនមែនអ្នកដទៃធ្វើនោះដែរ។ តាមពិតទៅ វិញ្ញាណកើតមានឡើង ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ”។»

‘‘යථා කථං පනාවුසො සාරිපුත්ත, ඉමස්ස භාසිතස්ස අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති? ‘‘තෙනහාවුසො, උපමං තෙ කරිස්සාමි. උපමායපිධෙකච්චෙ විඤ්ඤූ පුරිසා භාසිතස්ස අත්ථං ජානන්ති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ද්වෙ නළකලාපියො අඤ්ඤමඤ්ඤං නිස්සාය තිට්ඨෙය්‍යුං. එවමෙව ඛො, ආවුසො, නාමරූපපච්චයා විඤ්ඤාණං; විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං; නාමරූපපච්චයා සළායතනං; සළායතනපච්චයා ඵස්සො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. තාසං චෙ, ආවුසො, නළකලාපීනං එකං ආකඩ්ඪෙය්‍ය, එකා පපතෙය්‍ය; අපරං චෙ ආකඩ්ඪෙය්‍ය, අපරා පපතෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, ආවුසො, නාමරූපනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො; විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධො; නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධො; සළායතනනිරොධා ඵස්සනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති. ‘‘අච්ඡරියං[Pg.336], ආවුසො සාරිපුත්ත; අබ්භුතං, ආවුසො සාරිපුත්ත! යාවසුභාසිතං චිදං ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන. ඉදඤ්ච පන මයං ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස භාසිතං ඉමෙහි ඡත්තිංසාය වත්ථූහි අනුමොදාම – ‘ජරාමරණස්ස චෙ, ආවුසො, භික්ඛු නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ධම්මකථිකො භික්ඛූති අලං වචනාය. ජරාමරණස්ස චෙ, ආවුසො, භික්ඛු නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූති අලං වචනාය. ජරාමරණස්ස චෙ, ආවුසො, භික්ඛු නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො හොති, දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූති අලං වචනාය. ජාතියා චෙ… භවස්ස චෙ… උපාදානස්ස චෙ… තණ්හාය චෙ… වෙදනාය චෙ… ඵස්සස්ස චෙ… සළායතනස්ස චෙ… නාමරූපස්ස චෙ… විඤ්ඤාණස්ස චෙ… සඞ්ඛාරානං චෙ… අවිජ්ජාය චෙ, ආවුසො, භික්ඛු නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය ධම්මං දෙසෙති, ධම්මකථිකො භික්ඛූති අලං වචනාය. අවිජ්ජාය චෙ, ආවුසො, භික්ඛු නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති, ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො භික්ඛූති අලං වචනාය. අවිජ්ජාය චෙ, ආවුසො, භික්ඛු නිබ්බිදා විරාගා නිරොධා අනුපාදා විමුත්තො හොති, දිට්ඨධම්මනිබ්බානප්පත්තො භික්ඛූති අලං වචනායා’’’ති. සත්තමං.

«ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចុះសេចក្តីនៃភាសិតនេះ គួរយល់ដឹងដោយរបៀបណា?» «ម្នាលអាវុសោ បើដូច្នោះ ខ្ញុំនឹងធ្វើឧបមាប្រាប់អ្នក ព្រោះវិញ្ញូជនខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងយល់សេចក្តីនៃភាសិតបានដោយសារឧបមា។ ម្នាលអាវុសោ ដូចជាបាច់បបុសពីរ ឈរផ្អែកគ្នាទៅវិញទៅមក យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ទើបមាននាមរូប ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបមានសឡាយតនៈ ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបមានផស្សៈ។ប។ ការកើតឡើងនៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោ បើគេដកបាច់បបុសណាមួយចេញក្នុងបណ្តាបាច់បបុសទាំងនោះ បាច់មួយទៀតក៏ដួលរលំទៅ បើគេដកបាច់មួយទៀតចេញ បាច់ទីមួយក៏ដួលរលំទៅ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលអាវុសោ ព្រោះការរលត់នៃនាមរូប ទើបមានការរលត់នៃវិញ្ញាណ ព្រោះការរលត់នៃវិញ្ញាណ ទើបមានការរលត់នៃនាមរូប ព្រោះការរលត់នៃនាមរូប ទើបមានការរលត់នៃសឡាយតនៈ ព្រោះការរលត់នៃសឡាយតនៈ ទើបមានការរលត់នៃផស្សៈ។ប។ ការរលត់នៃគំនរទុក្ខទាំងអស់នេះ តែងមានយ៉ាងនេះឯង។» «អស្ចារ្យណាស់ ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត ចម្លែកណាស់ ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត! ភាសិតនេះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានសម្តែងទុកល្អណាស់ហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត យើងខ្ញុំសូមអនុមោទនានូវភាសិតរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុនេះ ដោយវត្ថុទាំង ៣៦ យ៉ាងនេះថា៖ ”ម្នាលអាវុសោ បើភិក្ខុសម្តែងធម៌ដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ ដើម្បីការប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីការរលត់ទៅនៃជរានិងមរណៈ គួរហៅភិក្ខុនោះថាជា ធម្មកថិកភិក្ខុ។ ម្នាលអាវុសោ បើភិក្ខុប្រតិបត្តិដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ ដើម្បីការប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីការរលត់ទៅនៃជរានិងមរណៈ គួរហៅភិក្ខុនោះថាជា ភិក្ខុប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌។ ម្នាលអាវុសោ បើភិក្ខុរួចផុតហើយព្រោះមិនប្រកាន់មាំ ដោយសារសេចក្តីនឿយណាយ ដោយសារការប្រាសចាកតម្រេក ដោយសារការរលត់ទៅនៃជរានិងមរណៈ គួរហៅភិក្ខុនោះថាជា ភិក្ខុបានសម្រេចនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន។ ចំពោះជាតិ... ចំពោះភព... ចំពោះឧបាទាន... ចំពោះតណ្ហា... ចំពោះវេទនា... ចំពោះផស្សៈ... ចំពោះសឡាយតនៈ... ចំពោះនាមរូប... ចំពោះវិញ្ញាណ... ចំពោះសង្ខារទាំងឡាយ... ម្នាលអាវុសោ បើភិក្ខុសម្តែងធម៌เพื่อសេចក្តីនឿយណាយ ដើម្បីការប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីការរលត់ទៅនៃអវិជ្ជា គួរហៅភិក្ខុនោះថាជា ធម្មកថិកភិក្ខុ។ ម្នាលអាវុសោ បើភិក្ខុប្រតិបត្តិដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ ដើម្បីការប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីការរលត់ទៅនៃអវិជ្ជា គួរហៅភិក្ខុនោះថាជា ភិក្ខុប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌។ ម្នាលអាវុសោ បើភិក្ខុរួចផុតហើយព្រោះមិនប្រកាន់មាំ ដោយសារសេចក្តីនឿយណាយ ដោយសារការប្រាសចាកតម្រេក ដោយសារការរលត់ទៅនៃអវិជ្ជា គួរហៅភិក្ខុនោះថាជា ភិក្ខុបានសម្រេចនិព្វានក្នុងបច្ចុប្បន្ន”។» (ចប់ ទី៧)

8. කොසම්බිසුත්තං

៨. កោសម្ពិសូត្រ

68. එකං සමයං ආයස්මා ච මුසිලො ආයස්මා ච පවිට්ඨො ආයස්මා ච නාරදො ආයස්මා ච ආනන්දො කොසම්බියං විහරන්ති ඝොසිතාරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා පවිට්ඨො ආයස්මන්තං මුසිලං එතදවොච – ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො මුසිල, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථායස්මතො මුසිලස්ස පච්චත්තමෙව ඤාණං – ‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’’න්ති? ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො පවිට්ඨ, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අහමෙතං ජානාමි අහමෙතං පස්සාමි – ‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’’න්ති.

៦៨. សម័យមួយ ព្រះមុសិលៈដ៏មានអាយុ ព្រះបវិដ្ឋៈដ៏មានអាយុ ព្រះនារទៈដ៏មានអាយុ និងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងឃោសិតារាម ជិតក្រុងកោសម្ពី។ គ្រានោះ ព្រះបវិដ្ឋៈដ៏មានអាយុ បានសួរព្រះមុសិលៈដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលអាវុសោមុសិលៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា តើព្រះមុសិលៈដ៏មានអាយុ មានញាណចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ថា ”ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ” ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនេះ ខ្ញុំឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីនេះថា ”ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ”។»

‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො මුසිල, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථායස්මතො මුසිලස්ස [Pg.337] පච්චත්තමෙව ඤාණං – ‘භවපච්චයා ජාතීති…පෙ… උපාදානපච්චයා භවොති… තණ්හාපච්චයා උපාදානන්ති… වෙදනාපච්චයා තණ්හාති… ඵස්සපච්චයා වෙදනාති… සළායතනපච්චයා ඵස්සොති… නාමරූපපච්චයා සළායතනන්ති… විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපන්ති… සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණන්ති… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’’ති? ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො පවිට්ඨ, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අහමෙතං ජානාමි අහමෙතං පස්සාමි – ‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោមុសិលៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា តើព្រះមុសិលៈដ៏មានអាយុ មានញាណចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ថា ”ព្រោះភពជាបច្ច័យ ទើបមានជាតិ។ប។ ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ទើបមានភព... ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបមានឧបាទាន... ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបមានតណ្ហា... ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបមានវេទនា... ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបមានផស្សៈ... ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបមានសឡាយតនៈ... ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ទើបមាននាមរូប... ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ... ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ” ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនេះ ខ្ញុំឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីនេះថា ”ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ”។»

‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො මුසිල, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථායස්මතො මුසිලස්ස පච්චත්තමෙව ඤාණං – ‘ජාතිනිරොධා ජරාමරණනිරොධො’’’ති? ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො පවිට්ඨ, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අහමෙතං ජානාමි අහමෙතං පස්සාමි – ‘ජාතිනිරොධා ජරාමරණනිරොධො’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោមុសិលៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា តើព្រះមុសិលៈដ៏មានអាយុ មានញាណចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ថា ”ព្រោះការរលត់នៃជាតិ ទើបមានការរលត់នៃជរានិងមរណៈ” ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនេះ ខ្ញុំឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីនេះថា ”ព្រោះការរលត់នៃជាតិ ទើបមានការរលត់នៃជរានិងមរណៈ”។»

‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො මුසිල, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථායස්මතො මුසිලස්ස පච්චත්තමෙව ඤාණං – ‘භවනිරොධා ජාතිනිරොධොති…පෙ… උපාදානනිරොධා භවනිරොධොති… තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධොති… වෙදනානිරොධා තණ්හානිරොධොති… ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධොති… සළායතනනිරොධා ඵස්සනිරොධොති… නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධොති… විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධොති … සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධොති… අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො’’’ති? ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො පවිට්ඨ, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අහමෙතං ජානාමි අහමෙතං පස්සාමි – ‘අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោមុសិលៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា តើព្រះមុសិលៈដ៏មានអាយុ មានញាណចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ថា ”ព្រោះការរលត់នៃភព ទើបមានការរលត់នៃជាតិ។ប។ ព្រោះការរលត់នៃឧបាទាន ទើបមានការរលត់នៃភព... ព្រោះការរលត់នៃតណ្ហា ទើបមានការរលត់នៃឧបាទាន... ព្រោះការរលត់នៃវេទនា ទើបមានការរលត់នៃតណ្ហា... ព្រោះការរលត់នៃផស្សៈ ទើបមានការរលត់នៃវេទនា... ព្រោះការរលត់នៃសឡាយតនៈ ទើបមានការរលត់នៃផស្សៈ... ព្រោះការរលត់នៃនាមរូប ទើបមានការរលត់នៃសឡាយតនៈ... ព្រោះការរលត់នៃវិញ្ញាណ ទើបមានការរលត់នៃនាមរូប... ព្រោះការរលត់នៃសង្ខារ ទើបមានការរលត់នៃវិញ្ញាណ... ព្រោះការរលត់នៃអវិជ្ជា ទើបមានការរលត់នៃសង្ខារទាំងឡាយ” ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនេះ ខ្ញុំឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីនេះថា ”ព្រោះការរលត់នៃអវិជ្ជា ទើបមានការរលត់នៃសង្ខារទាំងឡាយ”។»

‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො මුසිල, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථායස්මතො මුසිලස්ස පච්චත්තමෙව ඤාණං – ‘භවනිරොධො නිබ්බාන’’’න්ති? ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො පවිට්ඨ, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර [Pg.338] ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අහමෙතං ජානාමි අහමෙතං පස්සාමි – ‘භවනිරොධො නිබ්බාන’’’න්ති.

«ម្នាលអាវុសោមុសិលៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា តើព្រះមុសិលៈដ៏មានអាយុ មានញាណចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ថា ”ការរលត់នៃភព គឺជានិព្វាន” ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនេះ ខ្ញុំឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីនេះថា ”ការរលត់នៃភព គឺជានិព្វាន”។»

‘‘තෙනහායස්මා මුසිලො අරහං ඛීණාසවො’’ති? එවං වුත්තෙ, ආයස්මා මුසිලො තුණ්හී අහොසි. අථ ඛො ආයස්මා නාරදො ආයස්මන්තං පවිට්ඨං එතදවොච – ‘‘සාධාවුසො පවිට්ඨ, අහං එතං පඤ්හං ලභෙය්‍යං. මං එතං පඤ්හං පුච්ඡ. අහං තෙ එතං පඤ්හං බ්‍යාකරිස්සාමී’’ති. ‘‘ලභතායස්මා නාරදො එතං පඤ්හං. පුච්ඡාමහං ආයස්මන්තං නාරදං එතං පඤ්හං. බ්‍යාකරොතු ච මෙ ආයස්මා නාරදො එතං පඤ්හං’’.

«បើដូច្នោះ ព្រះមុសិលៈដ៏មានអាយុ ជាព្រះអរហន្តខីណាស្រពហើយឬ?» កាលបើព្រះបវិដ្ឋៈសួរយ៉ាងនេះហើយ ព្រះមុសិលៈដ៏មានអាយុ ក៏គង់នៅស្ងៀម។ គ្រានោះ ព្រះនារទៈដ៏មានអាយុ បាននិយាយនឹងព្រះបវិដ្ឋៈដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ប្រពៃហើយ ខ្ញុំគួរតែបាននូវសំណួរនេះ។ សូមលោកសួរនូវសំណួរនេះចំពោះខ្ញុំចុះ ខ្ញុំនឹងដោះស្រាយសំណួរនេះប្រាប់លោក។» «សូមព្រះនារទៈដ៏មានអាយុ បាននូវសំណួរនេះចុះ។ ខ្ញុំនឹងសួរនូវសំណួរនេះចំពោះព្រះនារទៈដ៏មានអាយុ សូមព្រះនារទៈដ៏មានអាយុ ដោះស្រាយនូវសំណួរនេះប្រាប់ខ្ញុំផង។»

‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො නාරද, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථායස්මතො නාරදස්ස පච්චත්තමෙව ඤාණං – ‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’’න්ති? ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො පවිට්ඨ, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අහමෙතං ජානාමි අහමෙතං පස්සාමි – ‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’’’න්ති.

«ម្នាលអាវុសោនារទៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា តើព្រះនារទៈដ៏មានអាយុ មានញាណចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ថា ”ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមមរណៈ” ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ក្រៅពីជំនឿ ក្រៅពីការពេញចិត្ត ក្រៅពីការឮតៗគ្នា ក្រៅពីការត្រិះរិះតាមអាការៈ ក្រៅពីការយល់ឃើញត្រូវតាមការពិចារណា ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនេះ ខ្ញុំឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីនេះថា ”ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ”។»

‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො නාරද, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථායස්මතො නාරදස්ස පච්චත්තමෙව ඤාණං – භවපච්චයා ජාති…පෙ… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’ති? ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො පවිට්ඨ, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අහමෙතං ජානාමි අහමෙතං පස්සාමි – ‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោនារទៈ ក្រៅពីសទ្ធា ក្រៅពីរុចិ ក្រៅពីអនុស្សវៈ ក្រៅពីអាការបរិវិតក្កៈ ក្រៅពីទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តិ តើលោកម្ចាស់នារទៈមានញាណចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ថា 'ព្រោះភពជាបច្ច័យ ទើបមានជាតិ...។បេ។ ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ' ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ក្រៅពីសទ្ធា ក្រៅពីរុចិ ក្រៅពីអនុស្សវៈ ក្រៅពីអាការបរិវិតក្កៈ ក្រៅពីទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តិ ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនោះ ខ្ញុំឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីនោះថា 'ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ'។»

‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො නාරද, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථායස්මතො නාරදස්ස පච්චත්තමෙව ඤාණං – ‘ජාතිනිරොධා ජරාමරණනිරොධො’’’ති? ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො පවිට්ඨ, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අහමෙතං ජානාමි අහමෙතං පස්සාමි – ‘ජාතිනිරොධා ජරාමරණනිරොධො’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោនារទៈ ក្រៅពីសទ្ធា ក្រៅពីរុចិ ក្រៅពីអនុស្សវៈ ក្រៅពីអាការបរិវិតក្កៈ ក្រៅពីទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តិ តើលោកម្ចាស់នារទៈមានញាណចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ថា 'ព្រោះរលត់ជាតិ ទើបរលត់ជរានិងមរណៈ' ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ក្រៅពីសទ្ធា ក្រៅពីរុចិ ក្រៅពីអនុស្សវៈ ក្រៅពីអាការបរិវិតក្កៈ ក្រៅពីទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តិ ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនោះ ខ្ញុំឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីនោះថា 'ព្រោះរលត់ជាតិ ទើបរលត់ជរានិងមរណៈ'។»

‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො නාරද, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථායස්මතො නාරදස්ස [Pg.339] පච්චත්තමෙව ඤාණං – ‘භවනිරොධා ජාතිනිරොධොති…පෙ… අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො’’’ති? ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො පවිට්ඨ, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අහමෙතං ජානාමි අහමෙතං පස්සාමි – ‘අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោនារទៈ ក្រៅពីសទ្ធា ក្រៅពីរុចិ ក្រៅពីអនុស្សវៈ ក្រៅពីអាការបរិវិតក្កៈ ក្រៅពីទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តិ តើលោកម្ចាស់នារទៈមានញាណចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ថា 'ព្រោះរលត់ភព ទើបរលត់ជាតិ...។បេ។ ព្រោះរលត់អវិជ្ជា ទើបរលត់សង្ខារ' ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ក្រៅពីសទ្ធា ក្រៅពីរុចិ ក្រៅពីអនុស្សវៈ ក្រៅពីអាការបរិវិតក្កៈ ក្រៅពីទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តិ ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនោះ ខ្ញុំឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីនោះថា 'ព្រោះរលត់អវិជ្ជា ទើបរលត់សង្ខារ'។»

‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො නාරද, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අත්ථායස්මතො නාරදස්ස පච්චත්තමෙව ඤාණං – ‘භවනිරොධො නිබ්බාන’’’න්ති? ‘‘අඤ්ඤත්‍රෙව, ආවුසො පවිට්ඨ, සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා අහමෙතං ජානාමි අහමෙතං පස්සාමි – ‘භවනිරොධො නිබ්බාන’’’න්ති.

«ម្នាលអាវុសោនារទៈ ក្រៅពីសទ្ធា ក្រៅពីរុចិ ក្រៅពីអនុស្សវៈ ក្រៅពីអាការបរិវិតក្កៈ ក្រៅពីទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តិ តើលោកម្ចាស់នារទៈមានញាណចំពោះខ្លួនឯងផ្ទាល់ថា 'ការរលត់ភព គឺព្រះនិព្វាន' ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ ក្រៅពីសទ្ធា ក្រៅពីរុចិ ក្រៅពីអនុស្សវៈ ក្រៅពីអាការបរិវិតក្កៈ ក្រៅពីទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តិ ខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនោះ ខ្ញុំឃើញច្បាស់នូវសេចក្តីនោះថា 'ការរលត់ភព គឺព្រះនិព្វាន'។»

‘‘තෙනහායස්මා නාරදො අරහං ඛීණාසවො’’ති? ‘‘‘භවනිරොධො නිබ්බාන’න්ති ඛො මෙ, ආවුසො, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං, න චම්හි අරහං ඛීණාසවො. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, කන්තාරමග්ගෙ උදපානො. තත්‍ර නෙවස්ස රජ්ජු න උදකවාරකො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ඝම්මාභිතත්තො ඝම්මපරෙතො කිලන්තො තසිතො පිපාසිතො, සො තං උදපානං ඔලොකෙය්‍ය. තස්ස ‘උදක’න්ති හි ඛො ඤාණං අස්ස, න ච කායෙන ඵුසිත්වා විහරෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, ආවුසො, ‘භවනිරොධො නිබ්බාන’න්ති යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං, න චම්හි අරහං ඛීණාසවො’’ති.

«បើដូច្នោះ លោកម្ចាស់នារទៈ ជាព្រះអរហន្តខីណាស្រពហើយឬ?» «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីថា 'ការរលត់ភព គឺព្រះនិព្វាន' នេះ ខ្ញុំបានឃើញច្បាស់តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវហើយ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនមែនជាព្រះអរហន្តខីណាស្រពឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ប្រៀបដូចជាអណ្តូងទឹកក្នុងផ្លូវដាច់ស្រយាល។ ក្នុងអណ្តូងនោះ គ្មានខ្សែ គ្មានក្អមដងទឹកឡើយ។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់ដែលត្រូវកំដៅថ្ងៃក្តៅខ្លាំង ត្រូវកំដៅបៀតបៀន នឿយហត់ ស្រេកឃ្លាន ដើរមកដល់ ហើយបុរសនោះក៏អើតមើលទៅក្នុងអណ្តូងទឹកនោះ។ បុរសនោះមានតែសេចក្តីដឹងថា 'មានទឹក' ប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែមិនអាចពាល់ត្រូវទឹកនោះដោយកាយឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យយ៉ាងណាមិញ សេចក្តីថា 'ការរលត់ភព គឺព្រះនិព្វាន' ខ្ញុំបានឃើញច្បាស់តាមពិតដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវហើយ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនមែនជាព្រះអរហន្តខីណាស្រពឡើយ ក៏មានឧបមេយ្យយ៉ាងនោះឯង។»

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං පවිට්ඨං එතදවොච – ‘‘එවංවාදී ත්වං, ආවුසො පවිට්ඨ, ආයස්මන්තං නාරදං කිං වදෙසී’’ති? ‘‘එවංවාදාහං, ආවුසො ආනන්ද, ආයස්මන්තං නාරදං න කිඤ්චි වදාමි අඤ්ඤත්‍ර කල්‍යාණා අඤ්ඤත්‍ර කුසලා’’ති. අට්ඨමං.

កាលបើលោកម្ចាស់នារទៈពោលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះបវិដ្ឋៈដ៏មានអាយុថា៖ «ម្នាលអាវុសោបវិដ្ឋៈ កាលដែលលោកម្ចាស់នារទៈពោលយ៉ាងនេះ តើលោកនិយាយដូចម្តេចចំពោះលោកម្ចាស់នារទៈ?» «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ កាលដែលលោកម្ចាស់នារទៈពោលយ៉ាងនេះ ខ្ញុំមិននិយាយអ្វីចំពោះលោកម្ចាស់នារទៈឡើយ ក្រៅពីពាក្យល្អ ក្រៅពីពាក្យជាកុសល។» (ចប់ ទីប្រាំបី)

9. උපයන්තිසුත්තං

៩. ឧបយន្តិសូត្រ

69. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො…පෙ… ‘‘මහාසමුද්දො, භික්ඛවෙ, උපයන්තො මහානදියො උපයාපෙති, මහානදියො උපයන්තියො කුන්නදියො [Pg.340] උපයාපෙන්ති, කුන්නදියො උපයන්තියො මහාසොබ්භෙ උපයාපෙන්ති, මහාසොබ්භා උපයන්තා කුසොබ්භෙ උපයාපෙන්ති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජා උපයන්තී සඞ්ඛාරෙ උපයාපෙති, සඞ්ඛාරා උපයන්තා විඤ්ඤාණං උපයාපෙන්ති, විඤ්ඤාණං උපයන්තං නාමරූපං උපයාපෙති, නාමරූපං උපයන්තං සළායතනං උපයාපෙති, සළායතනං උපයන්තං ඵස්සං උපයාපෙති, ඵස්සො උපයන්තො වෙදනං උපයාපෙති, වෙදනා උපයන්තී තණ්හං උපයාපෙති, තණ්හා උපයන්තී උපාදානං උපයාපෙති, උපාදානං උපයන්තං භවං උපයාපෙති, භවො උපයන්තො ජාතිං උපයාපෙති, ජාති උපයන්තී ජරාමරණං උපයාපෙති.

៦៩. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង...។បេ... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាមហាសមុទ្រជន់ឡើង តែងធ្វើឲ្យទន្លេធំៗជន់ឡើង កាលណាទន្លេធំៗជន់ឡើង តែងធ្វើឲ្យស្ទឹងតូចៗជន់ឡើង កាលណាស្ទឹងតូចៗជន់ឡើង តែងធ្វើឲ្យបឹងធំៗជន់ឡើង កាលណាបឹងធំៗជន់ឡើង តែងធ្វើឲ្យត្រពាំងតូចៗជន់ឡើង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យយ៉ាងណាមិញ កាលណាអវិជ្ជាកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យសង្ខារទាំងឡាយកើនឡើង កាលណាសង្ខារទាំងឡាយកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យវិញ្ញាណកើនឡើង កាលណាវិញ្ញាណកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យនាមរូបកើនឡើង កាលណានាមរូបកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យសឡាយតនៈកើនឡើង កាលណាសឡាយតនៈកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យផស្សៈកើនឡើង កាលណាផស្សៈកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យវេទនាកើនឡើង កាលណាវេទនាកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យតណ្ហាកើនឡើង កាលណាតណ្ហាកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យឧបាទានកើនឡើង កាលណាឧបាទានកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យភពកើនឡើង កាលណាភពកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យជាតិកើនឡើង កាលណាជាតិកើនឡើង តែងធ្វើឲ្យជរានិងមរណៈកើនឡើង ក៏មានឧបមេយ្យយ៉ាងនោះឯង។»

‘‘මහාසමුද්දො, භික්ඛවෙ, අපයන්තො මහානදියො අපයාපෙති, මහානදියො අපයන්තියො කුන්නදියො අපයාපෙන්ති, කුන්නදියො අපයන්තියො මහාසොබ්භෙ අපයාපෙන්ති, මහාසොබ්භා අපයන්තා කුසොබ්භෙ අපයාපෙන්ති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජා අපයන්තී සඞ්ඛාරෙ අපයාපෙති, සඞ්ඛාරා අපයන්තා විඤ්ඤාණං අපයාපෙන්ති, විඤ්ඤාණං අපයන්තං නාමරූපං අපයාපෙති, නාමරූපං අපයන්තං සළායතනං අපයාපෙති, සළායතනං අපයන්තං ඵස්සං අපයාපෙති, ඵස්සො අපයන්තො වෙදනං අපයාපෙති, වෙදනා අපයන්තී තණ්හං අපයාපෙති, තණ්හා අපයන්තී උපාදානං අපයාපෙති, උපාදානං අපයන්තං භවං අපයාපෙති, භවො අපයන්තො ජාතිං අපයාපෙති, ජාති අපයන්තී ජරාමරණං අපයාපෙතී’’ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាមហាសមុទ្រស្រកចុះ តែងធ្វើឲ្យទន្លេធំៗស្រកចុះ កាលណាទន្លេធំៗស្រកចុះ តែងធ្វើឲ្យស្ទឹងតូចៗស្រកចុះ កាលណាស្ទឹងតូចៗស្រកចុះ តែងធ្វើឲ្យបឹងធំៗស្រកចុះ កាលណាបឹងធំៗស្រកចុះ តែងធ្វើឲ្យត្រពាំងតូចៗស្រកចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យយ៉ាងណាមិញ កាលណាអវិជ្ជាថយចុះ តែងធ្វើឲ្យសង្ខារទាំងឡាយថយចុះ កាលណាសង្ខារទាំងឡាយថយចុះ តែងធ្វើឲ្យវិញ្ញាណថយចុះ កាលណាវិញ្ញាណថយចុះ តែងធ្វើឲ្យនាមរូបថយចុះ កាលណានាមរូបថយចុះ តែងធ្វើឲ្យសឡាយតនៈថយចុះ កាលណាសឡាយតនៈថយចុះ តែងធ្វើឲ្យផស្សៈថយចុះ កាលណាផស្សៈថយចុះ តែងធ្វើឲ្យវេទនាថយចុះ កាលណាវេទនាថយចុះ តែងធ្វើឲ្យតណ្ហាថយចុះ កាលណាតណ្ហាថយចុះ តែងធ្វើឲ្យឧបាទានថយចុះ កាលណាឧបាទានថយចុះ តែងធ្វើឲ្យភពថយចុះ កាលណាភពថយចុះ តែងធ្វើឲ្យជាតិថយចុះ កាលណាជាតិថយចុះ តែងធ្វើឲ្យជរានិងមរណៈថយចុះ ក៏មានឧបមេយ្យយ៉ាងនោះឯង។» (ចប់ ទីប្រាំបួន)

10. සුසිමසුත්තං

១០. សុសិមសូត្រ

70. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සක්කතො හොති ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ලාභී චීවර-පිණ්ඩපාත-සෙනාසන-ගිලානප්පච්චය-භෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. භික්ඛුසඞ්ඝොපි සක්කතො හොති ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ලාභී චීවර-පිණ්ඩපාත-සෙනාසනගිලානප්පච්චය-භෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. අඤ්ඤතිත්ථියා පන පරිබ්බාජකා අසක්කතා හොන්ති අගරුකතා අමානිතා අපූජිතා අනපචිතා, න ලාභිනො චීවර-පිණ්ඩපාත-සෙනාසනගිලානප්පච්චය-භෙසජ්ජපරික්ඛාරානං.

៧០. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាបុគ្គលដែលគេធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់អាន បូជា កោតក្រែង និងជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារទាំងឡាយ។ សូម្បីតែភិក្ខុសង្ឃ ក៏ជាទីធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់អាន បូជា កោតក្រែង និងជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារទាំងឡាយដែរ។ ចំណែកពួកបរិព្វាជកជាអញ្ញតិរ្ថិយ មិនជាទីធ្វើសក្ការៈ មិនជាទីគោរព មិនជាទីរាប់អាន មិនជាទីបូជា មិនជាទីកោតក្រែងឡើយ ទាំងមិនបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារទាំងឡាយឡើយ។

තෙන [Pg.341] ඛො පන සමයෙන සුසිමො පරිබ්බාජකො රාජගහෙ පටිවසති මහතියා පරිබ්බාජකපරිසාය සද්ධිං. අථ ඛො සුසිමස්ස පරිබ්බාජකස්ස පරිසා සුසිමං පරිබ්බාජකං එතදවොචුං – ‘‘එහි ත්වං, ආවුසො සුසිම, සමණෙ ගොතමෙ බ්‍රහ්මචරියං චර. ත්වං ධම්මං පරියාපුණිත්වා අම්හෙ වාචෙය්‍යාසි. තං මයං ධම්මං පරියාපුණිත්වා ගිහීනං භාසිස්සාම. එවං මයම්පි සක්කතා භවිස්සාම ගරුකතා මානිතා පූජිතා අපචිතා ලාභිනො චීවර-පිණ්ඩපාතසෙනාසන-ගිලානප්පච්චය-භෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’’න්ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො සුසිමො පරිබ්බාජකො සකාය පරිසාය පටිස්සුණිත්වා යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සුසිමො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘ඉච්ඡාමහං, ආවුසො ආනන්ද, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’’න්ති.

សម័យនោះឯង សុសិមបរិព្វាជក អាស្រ័យនៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ជាមួយនឹងបរិព្វាជកបរិស័ទជាច្រើន។ គ្រានោះ ពួកបរិស័ទរបស់សុសិមបរិព្វាជក បាននិយាយនឹងសុសិមបរិព្វាជកយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលអាវុសោសុសិមៈ ចូរអ្នកមកអាយ ចូរទៅប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ (ព្រហ្មចរិយៈ) ក្នុងសំណាក់ព្រះសមណគោតមចុះ។ កាលបើអ្នករៀនធម៌នោះបានហើយ ចូរមកបង្រៀនពួកយើង។ ពួកយើងកាលបើបានរៀនធម៌នោះហើយ នឹងសម្តែងដល់ពួកគ្រហស្ថ។ កាលបើយ៉ាងនេះ ពួកយើងក៏នឹងជាទីធ្វើសក្ការៈ គោរព រាប់អាន បូជា កោតក្រែង និងជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារទាំងឡាយដែរ។» សុសិមបរិព្វាជកទទួលពាក្យរបស់បរិស័ទខ្លួនថា «ម្នាលអាវុសោ យ៉ាងនោះចុះ» ហើយក៏ចូលទៅរកព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយសំណេះសំណាលជាមួយនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះសុសិមបរិព្វាជកអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា៖ «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ខ្ញុំចង់ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងធម្មវិន័យនេះ។»

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සුසිමං පරිබ්බාජකං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, සුසිමො පරිබ්බාජකො එවමාහ – ‘ඉච්ඡාමහං, ආවුසො ආනන්ද, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ බ්‍රහ්මචරියං චරිතු’’න්ති. ‘‘තෙනහානන්ද, සුසිමං පබ්බාජෙථා’’ති. අලත්ථ ඛො සුසිමො පරිබ්බාජකො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං.

លំដាប់នោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បាននាំយកសុសិមបរិព្វាជក ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ。 លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សុសិមបរិព្វាជកនេះ និយាយយ៉ាងនេះថា 'ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ខ្ញុំចង់ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ក្នុងធម្មវិន័យនេះ'។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលអានន្ទ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកឲ្យសុសិមៈបួសចុះ។» សុសិមបរិព្វាជក ក៏បាននូវការបួសជាសាមណេរ បាននូវការឧបសម្បទាជាភិក្ខុ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយពិត។

තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි භගවතො සන්තිකෙ අඤ්ඤා බ්‍යාකතා හොති – ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමා’’ති. අස්සොසි ඛො ආයස්මා සුසිමො – ‘‘සම්බහුලෙහි කිර භික්ඛූහි භගවතො සන්තිකෙ අඤ්ඤා බ්‍යාකතා – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා සුසිමො යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සුසිමො තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සච්චං කිරායස්මන්තෙහි [Pg.342] භගවතො සන්තිකෙ අඤ්ඤා බ්‍යාකතා – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමා’’ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති.

សម័យនោះឯង ភិក្ខុជាច្រើនរូប បានព្យាករនូវអរហត្តផល (អញ្ញា) ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖ «យើងខ្ញុំដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ។» ព្រះសុសិមៈដ៏មានអាយុ បានឮថា៖ «ឮថា ភិក្ខុជាច្រើនរូប បានព្យាករនូវអរហត្តផលក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា 'យើងខ្ញុំដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ'។» គ្រានោះ ព្រះសុសិមៈដ៏មានអាយុ ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុទាំងឡាយនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយសំណេះសំណាលជាមួយនឹងភិក្ខុទាំងឡាយនោះ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសុសិមៈដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានសួរភិក្ខុទាំងឡាយនោះយ៉ាងនេះថា៖ «ពិតមែនឬ លោកម្ចាស់ទាំងឡាយបានព្យាករនូវអរហត្តផលក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា 'យើងខ្ញុំដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ'?» ភិក្ខុទាំងឡាយឆ្លើយថា៖ «ម្នាលអាវុសោ យ៉ាងនោះមែន។»

‘‘අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එවං ජානන්තා එවං පස්සන්තා අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොථ – එකොපි හුත්වා බහුධා හොථ, බහුධාපි හුත්වා එකො හොථ; ආවිභාවං, තිරොභාවං, තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානා ගච්ඡථ, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොථ, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡථ, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමථ, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසථ පරිමජ්ජථ, යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’.

«ចុះលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ កាលបើដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើបានទទួលចំពោះឥទ្ធិវិធី (ការសម្តែងឫទ្ធិ) មានប្រការផ្សេងៗ ដូចជា ម្នាក់ឯងធ្វើឲ្យទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន ច្រើននាក់ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់ឯងវិញក៏បាន ធ្វើទីកំបាំងឲ្យទៅជាទីវាលក៏បាន ធ្វើទីវាលឲ្យទៅជាទីកំបាំងក៏បាន ដើរធ្លុះទៅក្រៅជញ្ជាំង ក្រៅកំពែង ក្រៅភ្នំ ដោយមិនទើសទាក់ ដូចជាដើរក្នុងលំហអាកាសក៏បាន មុជចុះទៅក្នុងផែនដី ហើយងើបឡើង ដូចជាងើបមុជក្នុងទឹកក៏បាន ដើរលើទឹកមិនបែកធ្លាយ ដូចជាដើរលើផែនដីក៏បាន ហោះទៅក្នុងអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ពាល់ស្ទាបអង្អែលព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យ ដែលមានឫទ្ធិខ្លាំង មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះដោយដៃក៏បាន ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនោះមិនមែនឡើយ។»

‘‘අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එවං ජානන්තා එවං පස්සන්තා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණාථ දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච යෙ දූරෙ සන්තිකෙ චා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’.

«ចុះលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ កាលបើដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើបានឮសំឡេងទាំងពីរប្រការ គឺសំឡេងទិព្វ និងសំឡេងមនុស្ស ទាំងឆ្ងាយទាំងជិត ដោយទិព្វសោតធាតុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសសោតធាតុរបស់មនុស្សធម្មតា ដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនោះមិនមែនឡើយ។»

‘‘අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එවං ජානන්තා එවං පස්සන්තා පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාථ – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානාථ; වීතරාගං වා චිත්තං වීතරාගං චිත්තන්ති පජානාථ; සදොසං වා චිත්තං සදොසං චිත්තන්ති පජානාථ; වීතදොසං වා චිත්තං වීතදොසං චිත්තන්ති පජානාථ; සමොහං වා චිත්තං සමොහං චිත්තන්ති පජානාථ; වීතමොහං වා චිත්තං වීතමොහං චිත්තන්ති පජානාථ; සංඛිත්තං වා චිත්තං සංඛිත්තං චිත්තන්ති පජානාථ; වික්ඛිත්තං වා චිත්තං වික්ඛිත්තං චිත්තන්ති පජානාථ; මහග්ගතං වා චිත්තං මහග්ගතං චිත්තන්ති පජානාථ; අමහග්ගතං වා චිත්තං අමහග්ගතං චිත්තන්ති පජානාථ; සඋත්තරං වා චිත්තං සඋත්තරං චිත්තන්ති පජානාථ; අනුත්තරං වා චිත්තං අනුත්තරං චිත්තන්ති පජානාථ; සමාහිතං වා චිත්තං සමාහිතං චිත්තන්ති පජානාථ; අසමාහිතං වා චිත්තං අසමාහිතං චිත්තන්ති පජානාථ; විමුත්තං වා චිත්තං විමුත්තං චිත්තන්ති පජානාථ[Pg.343]; අවිමුත්තං වා චිත්තං අවිමුත්තං චිත්තන්ති පජානාථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ កាលដែលលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើអាចកំណត់ដឹងចិត្តរបស់សត្វដទៃ បុគ្គលដទៃ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនបានដែរឬទេ គឺដឹងថា ចិត្តមានរាគៈ ថាជាចិត្តមានរាគៈ ឬដឹងថា ចិត្តប្រាសចាករាគៈ ថាជាចិត្តប្រាសចាករាគៈ ដឹងថា ចិត្តមានទោសៈ ថាជាចិត្តមានទោសៈ ឬដឹងថា ចិត្តប្រាសចាកទោសៈ ថាជាចិត្តប្រាសចាកទោសៈ ដឹងថា ចិត្តមានមោហៈ ថាជាចិត្តមានមោហៈ ឬដឹងថា ចិត្តប្រាសចាកមោហៈ ថាជាចិត្តប្រាសចាកមោហៈ ដឹងថា ចិត្តរួញរា ថាជាចិត្តរួញរា ឬដឹងថា ចិត្តរាយមាយ ថាជាចិត្តរាយមាយ ដឹងថា ចិត្តជាមហគ្គតៈ ថាជាចិត្តជាមហគ្គតៈ ឬដឹងថា ចិត្តមិនមែនជាមហគ្គតៈ ថាជាចិត្តមិនមែនជាមហគ្គតៈ ដឹងថា ចិត្តមានចិត្តដទៃក្រៃលែងជាង ថាជាចិត្តមានចិត្តដទៃក្រៃលែងជាង ឬដឹងថា ចិត្តគ្មានចិត្តដទៃក្រៃលែងជាង ថាជាចិត្តគ្មានចិត្តដទៃក្រៃលែងជាង ដឹងថា ចិត្តតម្កល់មាំ ថាជាចិត្តតម្កល់មាំ ឬដឹងថា ចិត្តមិនតម្កល់មាំ ថាជាចិត្តមិនតម្កល់មាំ ដឹងថា ចិត្តរួចផុតហើយ ថាជាចិត្តរួចផុតហើយ ឬដឹងថា ចិត្តមិនទាន់រួចផុត ថាជាចិត្តមិនទាន់រួចផុត?» «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ មិនមែនជាយ៉ាងនោះទេ»។

‘‘අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එවං ජානන්තා එවං පස්සන්තා අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරථ, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාරීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි, අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛපටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛපටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ កាលដែលលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើអាចរលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅកាលពីមុនជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ ៣ ជាតិខ្លះ ៤ ជាតិខ្លះ ៥ ជាតិខ្លះ ១០ ជាតិខ្លះ ២០ ជាតិខ្លះ ៣០ ជាតិខ្លះ ៤០ ជាតិខ្លះ ៥០ ជាតិខ្លះ ១០០ ជាតិខ្លះ ១០០០ ជាតិខ្លះ ១ សែនជាតិខ្លះ ច្រើនសំវដ្តកប្បខ្លះ ច្រើនវិវដ្តកប្បខ្លះ ច្រើនសំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះថា 'ក្នុងភពនោះ ខ្ញុំមានឈ្មោះយ៉ាងនេះ មានគោត្រយ៉ាងនេះ មានសម្បុរយ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ មានការសោយសុខនិងទុក្ខយ៉ាងនេះ មានកំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះខ្ញុំច្យុតចាកភពនោះហើយ បានទៅកើតក្នុងភពនោះ ក្នុងភពនោះ ខ្ញុំមានឈ្មោះយ៉ាងនេះ មានគោត្រយ៉ាងនេះ មានសម្បុរយ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ មានការសោយសុខនិងទុក្ខយ៉ាងនេះ មានកំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះខ្ញុំច្យុតចាកភពនោះហើយ ក៏បានមកកើតក្នុងភពនេះ' តើអាចរលឹកជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅកាលពីមុនជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះបានដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ មិនមែនជាយ៉ាងនោះទេ»។

‘‘අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එවං ජානන්තා එවං පස්සන්තා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සථ චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාථ – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා, අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා, අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති, ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සථ චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ កាលដែលលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើអាចមើលឃើញសត្វទាំងឡាយ ដែលកំពុងច្យុត កំពុងកើតឡើង ថោកទាប ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសម្បុរល្អ មានសម្បុរអាក្រក់ មានគតិល្អ មានគតិអាក្រក់ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុជារបស់មនុស្សធម្មតា តើអាចដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយ ដែលអន្ទោលទៅតាមយថាកម្មថា 'អើហ្ន៎ សត្វទាំងឡាយនេះ ប្រកបដោយកាយទុច្ចរិត ប្រកបដោយវចីទុច្ចរិត ប្រកបដោយមនោទុច្ចរិត ជាអ្នកតិះដៀលព្រះអរិយបុគ្គល ជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវកម្មជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ សត្វទាំងនោះ លុះរលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក ឬមួយថា សត្វទាំងឡាយនេះ ប្រកបដោយកាយសុចរិត ប្រកបដោយវចីសុចរិត ប្រកបដោយមនោសុចរិត មិនតិះដៀលព្រះអរិយបុគ្គល ជាសម្មាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវកម្មជាសម្មាទិដ្ឋិ សត្វទាំងនោះ លុះរលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក' តើអាចមើលឃើញសត្វទាំងឡាយ ដែលកំពុងច្យុត កំពុងកើតឡើង ថោកទាប ខ្ពង់ខ្ពស់ មានសម្បុរល្អ មានសម្បុរអាក្រក់ មានគតិល្អ មានគតិអាក្រក់ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុជារបស់មនុស្សធម្មតា តើអាចដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយ ដែលអន្ទោលទៅតាមយថាកម្ម យ៉ាងនេះបានដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ មិនមែនជាយ៉ាងនោះទេ»។

‘‘අපි පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො එවං ජානන්තා එවං පස්සන්තා යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා, තෙ කායෙන ඵුසිත්වා විහරථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, ආවුසො’’.

«ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ កាលដែលលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើបានពាល់ត្រូវដោយនាមកាយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ នូវអរូបវិមោក្ខទាំងឡាយណា ដែលស្ងប់រំងាប់ កន្លងហួសរូបភព យ៉ាងនេះដែរឬទេ?» «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះ មិនមែនជាយ៉ាងនោះទេ»។

‘‘එත්ථ [Pg.344] දානි ආයස්මන්තො ඉදඤ්ච වෙය්‍යාකරණං ඉමෙසඤ්ච ධම්මානං අසමාපත්ති; ඉදං නො, ආවුසො, කථ’’න්ති? ‘‘පඤ්ඤාවිමුත්තා ඛො මයං, ආවුසො සුසිමා’’ති.

«ម្នាលលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ក្នុងរឿងនេះ ការដោះស្រាយនេះផង ការមិនបានសម្រេចនូវធម៌ទាំងឡាយនេះផង តើការណ៍នេះ យ៉ាងដូចម្តេចទៅវិញ ម្នាលអាវុសោ?» «ម្នាលអាវុសោសុសិមៈ យើងទាំងឡាយ ជាអ្នករួចផុតដោយបញ្ញា ពិតមែន»។

‘‘න ඛ්වාහං ඉමස්ස ආයස්මන්තානං සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. සාධු මෙ ආයස්මන්තො තථා භාසන්තු යථාහං ඉමස්ස ආයස්මන්තානං සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘ආජානෙය්‍යාසි වා ත්වං, ආවුසො සුසිම, න වා ත්වං ආජානෙය්‍යාසි අථ ඛො පඤ්ඤාවිමුත්තා මය’’න්ති.

«ខ្ញុំមិនយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារបានឡើយ។ សូមលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ សម្តែងធម៌នោះដល់ខ្ញុំ តាមរបៀបដែលខ្ញុំអាចយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារបានផងចុះ។» «ម្នាលអាវុសោសុសិមៈ ទោះបីអ្នកយល់ក្តី មិនយល់ក្តី ប៉ុន្តែយើងទាំងឡាយ ជាអ្នករួចផុតដោយបញ្ញាពិតមែន»។

අථ ඛො ආයස්මා සුසිමො උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සුසිමො යාවතකො තෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං අහොසි කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. ‘‘පුබ්බෙ ඛො, සුසිම, ධම්මට්ඨිතිඤාණං, පච්ඡා නිබ්බානෙ ඤාණ’’න්ති.

គ្រានោះ ព្រះសុសិមៈដ៏មានអាយុ ក្រោកចាកអាសនៈ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលព្រះសុសិមៈដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលនូវពាក្យសន្ទនាទាំងអស់ ដែលលោកបាននិយាយជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលសុសិមៈ ធម្មដ្ឋិតិញាណ កើតមានមុន ឯញាណក្នុងព្រះនិព្វាន កើតមានជាក្រោយ»។

‘‘න ඛ්වාහං, භන්තෙ, ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා තථා භාසතු යථාහං ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘ආජානෙය්‍යාසි වා ත්වං, සුසිම, න වා ත්වං ආජානෙය්‍යාසි, අථ ඛො ධම්මට්ඨිතිඤාණං පුබ්බෙ, පච්ඡා නිබ්බානෙ ඤාණං’’.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារបានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងធម៌នោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ តាមរបៀបដែលខ្ញុំព្រះអង្គអាចយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារបានផងចុះ។» «ម្នាលសុសិមៈ ទោះបីអ្នកយល់ក្តី មិនយល់ក្តី ប៉ុន្តែធម្មដ្ឋិតិញាណ កើតមានមុន ឯញាណក្នុងព្រះនិព្វាន កើតមានជាក្រោយ»។

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, සුසිම, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සඤ්ඤා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘සඞ්ඛාරා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං [Pg.345] දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសុសិមៈ អ្នកយល់សេចក្តីនោះ យ៉ាងដូចម្តេច រូប ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ?» «ជាទុក្ខ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬដើម្បីនឹងយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា 'នុះជារបស់អញ នុះជាអញ នុះជាខ្លួនរបស់អញ'?» «មិនគួរយល់ឃើញយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «វេទនា ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ?» «ជាទុក្ខ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬដើម្បីនឹងយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា 'នុះជារបស់អញ នុះជាអញ នុះជាខ្លួនរបស់អញ'?» «មិនគួរយល់ឃើញយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «សញ្ញា ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» ... «សង្ខារទាំងឡាយ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ?» «ជាទុក្ខ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬដើម្បីនឹងយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា 'នុះជារបស់អញ នុះជាអញ នុះជាខ្លួនរបស់អញ'?» «មិនគួរយល់ឃើញយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «វិញ្ញាណ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ?» «ជាទុក្ខ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬដើម្បីនឹងយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា 'នុះជារបស់អញ នុះជាអញ នុះជាខ្លួនរបស់អញ'?» «មិនគួរយល់ឃើញយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘තස්මාතිහ, සුසිම, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං නෙතං මම නෙසොහමස්මි න මෙසො අත්තාති; එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා හීනා වා පණීතා වා යා දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බා වෙදනා නෙතං මම නෙසොහමස්මි න මෙසො අත්තාති; එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි සඤ්ඤා…පෙ… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා හීනා වා පණීතා වා යෙ දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා නෙතං මම නෙසොහමස්මි න මෙසො අත්තාති; එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං නෙතං මම නෙසොහමස්මි න මෙසො අත්තාති; එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං.

«ព្រោះហេតុនោះ ម្នាលសុសិមៈ រូបណាមួយ ជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ខ្ពង់ខ្ពស់ក្តី ឆ្ងាយក្តី ជិតក្តី រូបទាំងអស់នោះ បុគ្គលគួរឃើញតាមពិត ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា 'នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ'។ វេទនាណាមួយ ជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ខ្ពង់ខ្ពស់ក្តី ឆ្ងាយក្តី ជិតក្តី វេទនាទាំងអស់នោះ បុគ្គលគួរឃើញតាមពិត ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា 'នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ'។ សញ្ញាណាមួយ... សង្ខារទាំងឡាយណាមួយ ជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ខ្ពង់ខ្ពស់ក្តី ឆ្ងាយក្តី ជិតក្តី សង្ខារទាំងអស់នោះ បុគ្គលគួរឃើញតាមពិត ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា 'នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ'។ វិញ្ញាណណាមួយ ជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ខ្ពង់ខ្ពស់ក្តី ឆ្ងាយក្តី ជិតក្តី វិញ្ញាណទាំងអស់នោះ បុគ្គលគួរឃើញតាមពិត ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា 'នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ'។»

‘‘එවං පස්සං, සුසිම, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති, විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති.

«ម្នាលសុសិមៈ កាលបើអរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ហើយ ឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងរូបផង នឿយណាយក្នុងវេទនាផង នឿយណាយក្នុងសញ្ញាផង នឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងឡាយផង នឿយណាយក្នុងវិញ្ញាណផង។ កាលបើនឿយណាយ តែងប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះប្រាសចាកតម្រេក តែងរួចផុត ព្រោះរួចផុតហើយ ញាណក៏កើតមានឡើងថា 'ចិត្តរួចផុតហើយ'។ អរិយសាវ័កនោះដឹងច្បាស់ថា 'ជាតិអស់ហើយ មគ្គព្រហ្មចរិយៈ បានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនេះទៀត មិនមានឡើយ'។»

‘‘‘ජාතිපච්චයා ජරාමරණ’න්ති, සුසිම, පස්සසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘‘භවපච්චයා ජාතී’ති, සුසිම, පස්සසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘‘උපාදානපච්චයා භවො’ති, සුසිම, පස්සසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘‘තණ්හාපච්චයා උපාදාන’න්ති, සුසිම, පස්සසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘වෙදනාපච්චයා තණ්හාති… ඵස්සපච්චයා වෙදනාති… සළායතනපච්චයා ඵස්සොති… නාමරූපපච්චයා සළායතනන්ති… විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපන්ති… සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණන්ති… අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරාති, සුසිම, පස්සසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

«'ព្រោះជាតិជាបច្ច័យ ទើបមានជរានិងមរណៈ' ម្នាលសុសិមៈ តើអ្នកឃើញយ៉ាងនេះដែរឬទេ?» «ឃើញយ៉ាងនោះ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «'ព្រោះភពជាបច្ច័យ ទើបមានជាតិ' ម្នាលសុសិមៈ តើអ្នកឃើញយ៉ាងនេះដែរឬទេ?» «ឃើញយ៉ាងនោះ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «'ព្រោះឧបាទានជាបច្ច័យ ទើបមានភព' ម្នាលសុសិមៈ តើអ្នកឃើញយ៉ាងនេះដែរឬទេ?» «ឃើញយ៉ាងនោះ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «'ព្រោះតណ្ហាជាបច្ច័យ ទើបមានឧបាទាន' ម្នាលសុសិមៈ តើអ្នកឃើញយ៉ាងនេះដែរឬទេ?» «ឃើញយ៉ាងនោះ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ព្រោះវេទនាជាបច្ច័យ ទើបមានតណ្ហា... ព្រោះផស្សៈជាបច្ច័យ ទើបមានវេទនា... ព្រោះសឡាយតនៈជាបច្ច័យ ទើបមានផស្សៈ... ព្រោះនាមរូបជាបច្ច័យ ទើបមានសឡាយតនៈ... ព្រោះវិញ្ញាណជាបច្ច័យ ទើបមាននាមរូប... ព្រោះសង្ខារជាបច្ច័យ ទើបមានវិញ្ញាណ... 'ព្រោះអវិជ្ជាជាបច្ច័យ ទើបមានសង្ខារទាំងឡាយ' ម្នាលសុសិមៈ តើអ្នកឃើញយ៉ាងនេះដែរឬទេ?» «ឃើញយ៉ាងនោះ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘‘ජාතිනිරොධා [Pg.346] ජරාමරණනිරොධො’ති, සුසිම, පස්සසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘‘භවනිරොධා ජාතිනිරොධො’ති සුසිම, පස්සසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘උපාදානනිරොධා භවනිරොධොති… තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධොති… වෙදනානිරොධා තණ්හානිරොධොති… ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධොති… සළායතනනිරොධා ඵස්සනිරොධොති… නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධොති… විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධොති… සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධොති… අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධොති, සුසිම, පස්සසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសុសិមៈ អ្នកយល់ឃើញថា "ព្រោះជាតិរលត់ ជរានិងមរណៈទើបរលត់" ដែរឬ?» «យល់ឃើញយ៉ាងនោះ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ម្នាលសុសិមៈ អ្នកយល់ឃើញថា "ព្រោះភវរលត់ ជាតិទើបរលត់" ដែរឬ?» «យល់ឃើញយ៉ាងនោះ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ព្រោះឧបាទានរលត់ ភវទើបរលត់... ព្រោះតណ្ហារលត់ ឧបាទានទើបរលត់... ព្រោះវេទនារលត់ តណ្ហាទើបរលត់... ព្រោះផស្សរលត់ វេទនាទើបរលត់... ព្រោះសឡាយតនរលត់ ផស្សទើបរលត់... ព្រោះនាមរូបរលត់ សឡាយតនទើបរលត់... ព្រោះវិញ្ញាណរលត់ នាមរូបទើបរលត់... ព្រោះសង្ខាររលត់ វិញ្ញាណទើបរលត់... ម្នាលសុសិមៈ អ្នកយល់ឃើញថា "ព្រោះអវិជ្ជារលត់ សង្ខារទើបរលត់" ដែរឬ?» «យល់ឃើញយ៉ាងនោះ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘අපි පන ත්වං, සුසිම, එවං ජානන්තො එවං පස්සන්තො අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොසි – එකොපි හුත්වා බහුධා හොසි, බහුධාපි හුත්වා එකො හොසි; ආවිභාවං, තිරොභාවං, තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡසි, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොසි, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානො ගච්ඡසි, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමසි, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසසි පරිමජ්ජසි, යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសុសិមៈ កាលដែលអ្នកដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើអ្នកបានទទួលចំពោះឥទ្ធិពិធិ (ការសម្ដែងឫទ្ធិបាន) ច្រើនប្រការ គឺមនុស្សម្នាក់ធ្វើឲ្យទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន មនុស្សច្រើននាក់ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន ដើរទៅមិនជាប់ជំពាក់នឹងទីវាល ឆ្លងកាត់ជញ្ជាំង កំផែង ភ្នំ ដូចជាដើរទៅក្នុងអាកាសក៏បាន ធ្វើការមុជចុះងើបឡើងក្នុងផែនដី ដូចជាមុជក្នុងទឹកក៏បាន ដើរទៅលើទឹកមិនបែកធ្លាយ ដូចជាដើរលើផែនដីក៏បាន ហោះទៅក្នុងអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ពាល់ស្ទាបអង្អែលព្រះចន្ទនិងព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនេះ មានអានុភាពច្រើនយ៉ាងនេះ ដោយដៃក៏បាន ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន ដែរឬ?» «មិនអាចយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘අපි පන ත්වං, සුසිම, එවං ජානන්තො එවං පස්සන්තො දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණසි දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච යෙ දූරෙ සන්තිකෙ චා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសុសិមៈ កាលដែលអ្នកដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើអ្នកឮសំឡេងទាំងពីរ គឺសំឡេងទិព្វ និងសំឡេងមនុស្ស ទាំងឆ្ងាយទាំងជិត ដោយទិព្វសោតធាតុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសសោតធាតុរបស់មនុស្សធម្មតា ដែរឬ?» «មិនអាចយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘අපි පන ත්වං, සුසිම, එවං ජානන්තො එවං පස්සන්තො පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාසි – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානාසි…පෙ… විමුත්තං වා චිත්තං විමුත්තං චිත්තන්ති පජානාසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសុសិមៈ កាលដែលអ្នកដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើអ្នកកំណត់ដឹងចិត្តរបស់សត្វដទៃ បុគ្គលដទៃ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនបានដែរឬ គឺចិត្តមានរាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមានរាគៈ... ចិត្តរួចផុតហើយ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តរួចផុតហើយ ដែរឬ?» «មិនអាចយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘අපි පන ත්වං, සුසිම, එවං ජානන්තො එවං පස්සන්තො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරසි, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសុសិមៈ កាលដែលអ្នកដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើអ្នករលឹកជាតិមុនៗបានជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបានមួយជាតិខ្លះ... រលឹកជាតិមុនបានជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ ដែរឬ?» «មិនអាចយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘අපි පන ත්වං, සුසිම, එවං ජානන්තො එවං පස්සන්තො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සසි චවමානෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសុសិមៈ កាលដែលអ្នកដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើអ្នកមើលឃើញសត្វទាំងឡាយដែលកំពុងច្យុតិ... កំពុងកើតឡើង... ដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា ដែរឬ?» «មិនអាចយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘අපි [Pg.347] පන ත්වං, සුසිම, එවං ජානන්තො එවං පස්සන්තො යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ, ආරුප්පා තෙ කායෙන ඵුසිත්වා විහරසී’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសុសិមៈ កាលដែលអ្នកដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះ តើអ្នកបានពាល់ត្រូវដោយនាមកាយ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ ក្នុងវិមោក្ខដ៏ស្ងប់រំងាប់ទាំងឡាយ ដែលកន្លងរូបធាតុ ជាអរូបធាតុ ដែរឬ?» «មិនអាចយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘එත්ථ දානි, සුසිම, ඉදඤ්ච වෙය්‍යාකරණං ඉමෙසඤ්ච ධම්මානං අසමාපත්ති, ඉදං නො, සුසිම, කථ’’න්ති?

«ម្នាលសុសិមៈ ចុះក្នុងកាលឥឡូវនេះ ការដោះស្រាយនេះផង ការមិនបានសម្រេចនូវធម៌ទាំងឡាយនេះផង តើហេតុនេះជាដូចម្តេច ម្នាលសុសិមៈ?»

අථ ඛො ආයස්මා සුසිමො භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්චයො මං, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, ය්වාහං එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ ධම්මත්ථෙනකො පබ්බජිතො. තස්ස මෙ, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති.

គ្រានោះ ព្រះអាយុស្មាសុសិមៈ បានក្រាបក្បាលចុះទាបទាបទៀបព្រះបាទារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទោសកំហុសបានគ្របសង្កត់លើទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ តាមសភាពនៃមនុស្សពាល តាមសភាពនៃមនុស្សវង្វេង តាមសភាពនៃមនុស្សមិនឈ្លាសវៃ ដែលទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំបានបួសជាអ្នកលួចធម៌ ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងទុកល្អហើយយ៉ាងនេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួលនូវទោសកំហុសរបស់ទូលព្រះបង្គំជាខ្ញុំ ដោយសេចក្តីជាទោសកំហុស ដើម្បីសេចក្តីសង្រួមតទៅទៀត។»

‘‘තග්ඝ ත්වං, සුසිම, අච්චයො අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යො ත්වං එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ ධම්මත්ථෙනකො පබ්බජිතො. සෙය්‍යථාපි, සුසිම, චොරං ආගුචාරිං ගහෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙය්‍යුං – ‘අයං තෙ, දෙව, චොරො ආගුචාරී, ඉමස්ස යං ඉච්ඡසි තං දණ්ඩං පණෙහී’ති. තමෙනං රාජා එවං වදෙය්‍ය – ‘ගච්ඡථ, භො, ඉමං පුරිසං දළ්හාය රජ්ජුයා පච්ඡාබාහං ගාළ්හබන්ධනං බන්ධිත්වා ඛුරමුණ්ඩං කරිත්වා ඛරස්සරෙන පණවෙන රථියාය රථියං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං පරිනෙත්වා දක්ඛිණෙන ද්වාරෙන නික්ඛාමෙත්වා දක්ඛිණතො නගරස්ස සීසං ඡින්දථා’ති. තමෙනං රඤ්ඤො පුරිසා දළ්හාය රජ්ජුයා පච්ඡාබාහං ගාළ්හබන්ධනං බන්ධිත්වා ඛුරමුණ්ඩං කරිත්වා ඛරස්සරෙන පණවෙන රථියාය රථියං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං පරිනෙත්වා දක්ඛිණෙන ද්වාරෙන නික්ඛාමෙත්වා දක්ඛිණතො නගරස්ස සීසං ඡින්දෙය්‍යුං. තං කිං මඤ්ඤසි, සුසිම, අපි නු සො පුරිසො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදියෙථා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលសុសិមៈ ពិតមែនហើយ ទោសកំហុសបានគ្របសង្កត់លើអ្នក តាមសភាពនៃមនុស្សពាល តាមសភាពនៃមនុស្សវង្វេង តាមសភាពនៃមនុស្សមិនឈ្លាសវៃ ដែលអ្នកបានបួសជាអ្នកលួចធម៌ ក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្ដែងទុកល្អហើយយ៉ាងនេះ។ ម្នាលសុសិមៈ ប្រៀបដូចជាពួកបុរសចាប់ចោរដែលប្រព្រឹត្តខុសមកបង្ហាញដល់ព្រះរាជាថា "បពិត្រព្រះសម្មតិទេវៈ នេះជាចោរប្រព្រឹត្តខុសចំពោះព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គដាក់ទណ្ឌកម្មដល់ចោរនេះ តាមដែលទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យចុះ"។ ព្រះរាជាក៏មានព្រះរាជឱង្ការទៅនឹងពួកបុរសនោះយ៉ាងនេះថា "នែគ្នាយើង ចូរអ្នករាល់គ្នាទៅចងបុរសនេះ ឱ្យមានដៃទៅខាងក្រោយ ឱ្យតឹងណែនដោយខ្សែដ៏មាំ កោរក្បាលឱ្យត្រងោល រួចទះស្គរមានសំឡេងខ្លាំងៗ នាំដើរព័ទ្ធពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីច្រកមួយទៅច្រកមួយ រួចនាំចេញតាមទ្វារខាងត្បូង ហើយកាត់ក្បាលរបស់វា នៅទិសខាងត្បូងនៃទីក្រុងទៅ"។ ពួកបុរសរបស់ព្រះរាជា ក៏ចងបុរសនោះឱ្យមានដៃទៅខាងក្រោយ ឱ្យតឹងណែនដោយខ្សែដ៏មាំ កោរក្បាលឱ្យត្រងោល រួចទះស្គរមានសំឡេងខ្លាំងៗ នាំដើរព័ទ្ធពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីច្រកមួយទៅច្រកមួយ រួចនាំចេញតាមទ្វារខាងត្បូង ហើយកាត់ក្បាលរបស់វា នៅទិសខាងត្បូងនៃទីក្រុង។ ម្នាលសុសិមៈ តើអ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច បុរសនោះនឹងរងទុក្ខ ទោមនស្ស ព្រោះតែហេតុនោះដែរឬទេ?» «រងទុក្ខយ៉ាងនោះ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។»

‘‘යං ඛො සො, සුසිම, පුරිසො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදියෙථ. යා එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ ධම්මත්ථෙනකස්ස පබ්බජ්ජා, අයං තතො දුක්ඛවිපාකතරා ච කටුකවිපාකතරා ච, අපි ච විනිපාතාය සංවත්තති. යතො ච ඛො ත්වං, සුසිම, අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොසි තං තෙ මයං පටිග්ගණ්හාම. වුද්ධි හෙසා, සුසිම, අරියස්ස විනයෙ [Pg.348] යො අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොති, ආයතිඤ්ච සංවරං ආපජ්ජතී’’ති. දසමං.

«ម្នាលសុសិមៈ បុរសនោះរងទុក្ខ ទោមនស្ស ព្រោះតែហេតុនោះយ៉ាងណា ការបួសជាអ្នកលួចធម៌ ក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្ដែងទុកល្អហើយយ៉ាងនេះ តែងមានផលជាទុក្ខជាង មានផលជាល្វីងជូរចត់ជាងនោះទៅទៀត ម្យ៉ាងទៀត តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីវិនាស។ ម្នាលសុសិមៈ តែដោយហេតុដែលអ្នកឃើញទោសកំហុស ដោយសេចក្តីជាទោសកំហុស ហើយធ្វើការកែខៃតាមធម៌ តថាគតក៏ទទួលនូវទោសកំហុសនោះរបស់អ្នក។ ម្នាលសុសិមៈ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល តែងមានសេចក្តីចម្រើនយ៉ាងនេះ គឺបុគ្គលណាឃើញទោសកំហុស ដោយសេចក្តីជាទោសកំហុស ហើយធ្វើការកែខៃតាមធម៌ ព្រមទាំងសង្រួមតទៅទៀត។» (ចប់ សូត្រទី១០)

මහාවග්ගො සත්තමො.

ចប់ មហាវគ្គ ទី៧។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃមហាវគ្គនោះគឺ៖

ද්වෙ අස්සුතවතා වුත්තා, පුත්තමංසෙන චාපරං;

අත්ථිරාගො ච නගරං, සම්මසං නළකලාපියං;

කොසම්බී උපයන්ති ච, දසමො සුසිමෙන චාති.

ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងអស្សុតវតសូត្រ ២ លើក មួយទៀតគឺបុត្តមំសសូត្រ អត្ថិរាគសូត្រ នគរសូត្រ សម្មសសូត្រ នឡកលាបិយសូត្រ កោសម្ពិសូត្រ ឧបយន្តិសូត្រ និងសូត្រទី១០ គឺសុសិមសូត្រ។

8. සමණබ්‍රාහ්මණවග්ගො

៨. សមណព្រាហ្មណវគ្គ

1. ජරාමරණසුත්තං

១. ជរាមរណសូត្រ

71. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා…පෙ… ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ජරාමරණං නප්පජානන්ති, ජරාමරණසමුදයං නප්පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධං නප්පජානන්ති, ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති, න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පන තෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති.

៧១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ មិនដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់ជរានិងមរណៈ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់ជរានិងមរណៈ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនមែនជាសមណៈដែលគេសន្មតក្នុងពួកសមណៈ ឬមិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ដែលគេសន្មតក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ឡើយ ម្យ៉ាងទៀត លោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ក៏មិនបានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវប្រយោជន៍នៃសមណភាព ឬប្រយោជន៍នៃព្រាហ្មណភាព ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅឡើយ។

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ජරාමරණං පජානන්ති…පෙ… පටිපදං පජානන්ති, තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා, තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. (සුත්තන්තො එකො). පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈ... ដឹងច្បាស់នូវបដិបទា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ទើបជាសមណៈដែលគេសន្មតក្នុងពួកសមណៈផង ជាព្រាហ្មណ៍ដែលគេសន្មតក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ផង ម្យ៉ាងទៀត លោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ តែងបានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់នូវប្រយោជន៍នៃសមណភាព និងប្រយោជន៍នៃព្រាហ្មណភាព ដោយប្រាជ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។» (ចប់ សូត្រទី១)

2-11. ජාතිසුත්තාදිදසකං

២-១១. ជាតិសូត្រជាដើម ១០ សូត្រ

72. සාවත්ථියං [Pg.349] විහරති…පෙ… ජාතිං නප්පජානන්ති…පෙ….

៧២. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... មិនដឹងច្បាស់នូវជាតិ...។

(3) භවං නප්පජානන්ති…පෙ….

(៣) មិនដឹងច្បាស់នូវភព...។

(4) උපාදානං නප්පජානන්ති…පෙ….

(៤) មិនដឹងច្បាស់នូវឧបាទាន...។

(5) තණ්හං නප්පජානන්ති…පෙ….

(៥) មិនដឹងច្បាស់នូវតណ្ហា...។

(6) වෙදනං නප්පජානන්ති…පෙ….

(៦) មិនដឹងច្បាស់នូវវេទនា...។

(7) ඵස්සං නප්පජානන්ති…පෙ….

(៧) មិនដឹងច្បាស់នូវផស្សៈ...។

(8) සළායතනං නප්පජානන්ති…පෙ….

(៨) មិនដឹងច្បាស់នូវសឡាយតនៈ...។

(9) නාමරූපං නප්පජානන්ති…පෙ….

(៩) មិនដឹងច្បាស់នូវនាមរូប...។

(10) විඤ්ඤාණං නප්පජානන්ති…පෙ….

(១០) មិនដឹងច្បាស់នូវវិញ្ញាណ...។

(11) ‘‘සඞ්ඛාරෙ නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරසමුදයං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධං නප්පජානන්ති, සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති…පෙ… සඞ්ඛාරෙ පජානන්ති…පෙ… සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. එකාදසමං.

(១១) «មិនដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតសង្ខារ មិនដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់សង្ខារ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់សង្ខារ... ដឹងច្បាស់នូវសង្ខារទាំងឡាយ... ធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។» (ចប់ សូត្រទី១១)

සමණබ්‍රාහ්මණවග්ගො අට්ඨමො.

ចប់ សមណព្រាហ្មណវគ្គ ទី៨។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃសមណព្រាហ្មណវគ្គនោះគឺ៖

පච්චයෙකාදස වුත්තා, චතුසච්චවිභජ්ජනා;

සමණබ්‍රාහ්මණවග්ගො, නිදානෙ භවති අට්ඨමො.

ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្ដែងបច្ចយសូត្រ ១១ ដែលចែកចេញជាសច្ចៈ ៤ សមណព្រាហ្មណវគ្គ ក្នុងនិទានវគ្គ ត្រូវជាវគ្គទី៨។

වග්ගුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គទាំងឡាយគឺ៖

බුද්ධො ආහාරො දසබලො, කළාරො ගහපතිපඤ්චමො;

දුක්ඛවග්ගො මහාවග්ගො, අට්ඨමො සමණබ්‍රාහ්මණොති.

ពុទ្ធវគ្គ អាហារវគ្គ ទសពលវគ្គ កឡារវគ្គ គហបតិវគ្គជាទី៥ ទុក្ខវគ្គ មហាវគ្គ និងសមណព្រាហ្មណវគ្គជាទី៨។

9. අන්තරපෙය්‍යාලං

៩. អន្តររេយ្យាលៈ

1. සත්ථුසුත්තං

១. សត្ថុសូត្រ

73. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං ජරාමරණෙ යථාභූතං ඤාණාය සත්ථා පරියෙසිතබ්බො; ජරාමරණසමුදයං අජානතා අපස්සතා යථාභූතං ජරාමරණසමුදයෙ යථාභූතං [Pg.350] ඤාණාය සත්ථා පරියෙසිතබ්බො; ජරාමරණනිරොධං අජානතා අපස්සතා යථාභූතං ජරාමරණනිරොධෙ යථාභූතං ඤාණාය සත්ථා පරියෙසිතබ්බො; ජරාමරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං අජානතා අපස්සතා යථාභූතං ජරාමරණනිරොධගාමිනියා පටිපදාය යථාභූතං ඤාණාය සත්ථා පරියෙසිතබ්බො’’ති. (සුත්තන්තො එකො). පඨමං.

៧៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញជរានិងមរណៈតាមពិត គួរស្វែងរកគ្រូ ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវជរានិងមរណៈតាមពិត ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈតាមពិត គួរស្វែងរកគ្រូ ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតជរានិងមរណៈតាមពិត ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញសេចក្តីរលត់ជរានិងមរណៈតាមពិត គួរស្វែងរកគ្រូ ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់ជរានិងមរណៈតាមពិត ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់ជរានិងមរណៈតាមពិត គួរស្វែងរកគ្រូ ដើម្បីដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់ជរានិងមរណៈតាមពិត។» (ចប់ សូត្រទី១)

(සබ්බෙසං පෙය්‍යාලො එවං විත්ථාරෙතබ්බො)

(សេចក្តីសង្ខេបនៃសូត្រទាំងអស់ គប្បីពង្រីកយ៉ាងនេះ)

2-11. දුතියසත්ථුසුත්තාදිදසකං

២-១១. ទុតិយសត្ថុសូត្រជាដើម ១០ សូត្រ

(2) ජාතිං, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං…පෙ….

(២) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញជាតិតាមពិត...។»

(3) භවං, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං…පෙ….

(៣) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញភពតាមពិត...។»

(4) උපාදානං, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං…පෙ….

(៤) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញឧបាទានតាមពិត...។»

(5) තණ්හං, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං…පෙ….

(៥) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញតណ្ហាតាមពិត...។»

(6) වෙදනං, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං…පෙ….

(៦) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញវេទនាតាមពិត...។»

(7) ඵස්සං, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං…පෙ….

(៧) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញផស្សៈតាមពិត...។»

(8) සළායතනං, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං…පෙ….

(៨) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញសឡាយតនៈតាមពិត...។»

(9) නාමරූපං, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං…පෙ….

(៩) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញនាមរូបតាមពិត...។»

(10) විඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං…පෙ….

(១០) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុដែលមិនដឹង មិនឃើញវិញ្ញាណតាមពិត...។»

(11) ‘‘සඞ්ඛාරෙ, භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං සඞ්ඛාරෙසු යථාභූතං ඤාණාය සත්ථා පරියෙසිතබ්බො; සඞ්ඛාරසමුදයං අජානතා අපස්සතා යථාභූතං සඞ්ඛාරසමුදයෙ යථාභූතං ඤාණාය සත්ථා පරියෙසිතබ්බො; සඞ්ඛාරනිරොධං අජානතා අපස්සතා යථාභූතං සඞ්ඛාරනිරොධෙ යථාභූතං ඤාණාය සත්ථා පරියෙසිතබ්බො; සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනිං පටිපදං අජානතා අපස්සතා යථාභූතං සඞ්ඛාරනිරොධගාමිනියා පටිපදාය යථාභූතං ඤාණාය සත්ථා පරියෙසිතබ්බො’’ති. එකාදසමං.

(១១) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង មិនឃើញតាមពិតនូវសង្ខារទាំងឡាយ គួរស្វែងរកព្រះសាស្តា ដើម្បីដឹងតាមពិតក្នុងសង្ខារទាំងឡាយ កាលមិនដឹង មិនឃើញតាមពិតនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃសង្ខារ គួរស្វែងរកព្រះសាស្តា ដើម្បីដឹងតាមពិតក្នុងហេតុជាទីកើតឡើងនៃសង្ខារ កាលមិនដឹង មិនឃើញតាមពិតនូវសេចក្តីរលត់នៃសង្ខារ គួរស្វែងរកព្រះសាស្តា ដើម្បីដឹងតាមពិតក្នុងសេចក្តីរលត់នៃសង្ខារ កាលមិនដឹង មិនឃើញតាមពិតនូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃសង្ខារ គួរស្វែងរកព្រះសាស្តា ដើម្បីដឹងតាមពិតក្នុងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃសង្ខារ»។ សូត្រទី ១១ ចប់។

(සබ්බෙසං චතුසච්චිකං කාතබ්බං).

(គួរធ្វើសេចក្តីពន្យល់អំពីសច្ចៈ ៤ ចំពោះសូត្រទាំងអស់)។

2-12. සික්ඛාසුත්තාදිපෙය්‍යාලඑකාදසකං

២-១២. សូត្រ ១១ មានសិក្ខាសូត្រជាដើម ក្នុងបេយ្យាលៈ

(2) ‘‘ජරාමරණං[Pg.351], භික්ඛවෙ, අජානතා අපස්සතා යථාභූතං ජරාමරණෙ යථාභූතං ඤාණාය සික්ඛා කරණීයා.

(២) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង មិនឃើញតាមពិតនូវជរានិងមរណៈ គួរធ្វើនូវសិក្ខា ដើម្បីដឹងតាមពិតក្នុងជរានិងមរណៈ។

(පෙය්‍යාලො. චතුසච්චිකං කාතබ්බං).

(បេយ្យាលៈ។ គួរធ្វើសេចក្តីពន្យល់អំពីសច្ចៈ ៤)។

(3) ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා…පෙ… යොගො කරණීයො…පෙ….

(៣) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង...។បេ។ គួរធ្វើនូវសេចក្តីព្យាយាម...។បេ។

(4) ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා…පෙ… ඡන්දො කරණීයො…පෙ….

(៤) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង...។បេ។ គួរធ្វើនូវឆន្ទៈ...។បេ។

(5) ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා…පෙ… උස්සොළ්හී කරණීයා…පෙ….

(៥) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង...។បេ。 គួរធ្វើនូវសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ...។បេ។

(6) ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා…පෙ… අප්පටිවානී කරණීයා…පෙ….

(៦) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង...។បេ។ គួរធ្វើនូវសេចក្តីមិនរួញរា...។បេ។

(7) ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා…පෙ… ආතප්පං කරණීයං…පෙ….

(៧) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង...។បេ។ គួរធ្វើនូវសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស...។បេ។

(8) ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා…පෙ… වීරියං කරණීයං…පෙ….

(៨) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង...។បេ។ គួរធ្វើនូវវីរិយៈ...។បេ។

(9) ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා…පෙ… සාතච්චං කරණීයං…පෙ….

(៩) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង...។បេ។ គួរធ្វើនូវការធ្វើរឿយៗ...។បេ។

(10) ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා…පෙ… සති කරණීයා…පෙ….

(១០) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង...។បេ។ គួរធ្វើនូវសតិ...។បេ។

(11) ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා…පෙ… සම්පජඤ්ඤං කරණීයං…පෙ….

(១១) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង...។បេ។ គួរធ្វើនូវសម្បជញ្ញៈ...។បេ។

(12) ජරාමරණං, භික්ඛවෙ, අජානතා…පෙ… අප්පමාදො කරණීයො…පෙ….

(១២) ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុកាលមិនដឹង...។បេ។ គួរធ្វើនូវសេចក្តីមិនប្រមាទ...។បេ។

අන්තරපෙය්‍යාලො නවමො.

អន្តរបេយ្យាលៈ ទី ៩ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃអន្តរបេយ្យាលៈនោះគឺ៖

සත්ථා සික්ඛා ච යොගො ච, ඡන්දො උස්සොළ්හිපඤ්චමී;

අප්පටිවානි ආතප්පං, වීරියං සාතච්චමුච්චති;

සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච, අප්පමාදෙන ද්වාදසාති.

សូត្រទាំង ១២ គឺ សត្ថាសូត្រ សិក្ខាសូត្រ យោគសូត្រ ឆន្ទសូត្រ ឧស្សោឡ្ហីសូត្រជាទី ៥ អប្បដិវានីសូត្រ អាតប្បសូត្រ វីរិយសូត្រ សាតច្ចសូត្រ សតិសូត្រ សម្បជញ្ញសូត្រ និងអប្បមាទសូត្រ។

සුත්තන්තා අන්තරපෙය්‍යාලා නිට්ඨිතා.

អន្តរបេយ្យាលសូត្រទាំងឡាយ ចប់ហើយ។

පරෙ තෙ ද්වාදස හොන්ති, සුත්තා ද්වත්තිංස සතානි;

චතුසච්චෙන තෙ වුත්තා, පෙය්‍යාලඅන්තරම්හි යෙති.

សូត្រដទៃទៀតមាន ១២ សូត្រ រួមទាំងអស់ត្រូវជា ១៣២ សូត្រ សូត្រទាំងឡាយណាដែលព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងហើយក្នុងចន្លោះនៃបេយ្យាលៈ សូត្រទាំងនោះ ព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងហើយដោយអំណាចនៃសច្ចៈ ៤។

අන්තරපෙය්‍යාලෙසු උද්දානං සමත්තං.

ឧទ្ទានក្នុងអន្តរបេយ្យាលៈ ចប់ហើយ។

නිදානසංයුත්තං සමත්තං.

និទានសំយុត្ត ចប់ហើយ។

2. අභිසමයසංයුත්තං

២. អភិសមយសំយុត្ត

1. නඛසිඛාසුත්තං

១. នខសិខាសូត្រ

74. එවං [Pg.352] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො භගවා පරිත්තං නඛසිඛායං පංසුං ආරොපෙත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යො වායං මයා පරිත්තො නඛසිඛායං පංසු ආරොපිතො, අයං වා මහාපථවී’’ති?

៧៤. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យកធូលីបន្តិចបន្តួចដាក់លើចុងព្រះនខា រួចទ្រង់ត្រាស់សួរភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ធូលីបន្តិចបន្តួចដែលតថាគតដាក់លើចុងក្រចកនេះ និងមហាប្រថពីនេះ តើខាងណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං, යදිදං මහාපථවී. අප්පමත්තකො භගවතා පරිත්තො නඛසිඛායං පංසු ආරොපිතො. නෙව සතිමං කලං උපෙති න සහස්සිමං කලං උපෙති න සතසහස්සිමං කලං උපෙති මහාපථවිං උපනිධාය භගවතා පරිත්තො නඛසිඛායං පංසු ආරොපිතො’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස අභිසමෙතාවිනො එතදෙව බහුතරං දුක්ඛං යදිදං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං; අප්පමත්තකං අවසිට්ඨං. නෙව සතිමං කලං උපෙති න සහස්සිමං කලං උපෙති න සතසහස්සිමං කලං උපෙති පුරිමං දුක්ඛක්ඛන්ධං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං උපනිධාය යදිදං සත්තක්ඛත්තුංපරමතා. එවං මහත්ථියො ඛො, භික්ඛවෙ, ධම්මාභිසමයො; එවං මහත්ථියො ධම්මචක්ඛුපටිලාභො’’ති. පඨමං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មហាប្រថពីនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង។ ធូលីបន្តិចបន្តួចដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ដាក់លើចុងព្រះនខានេះ មានប្រមាណតិចតួចណាស់។ ធូលីបន្តិចបន្តួចដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ដាក់លើចុងព្រះនខានេះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងមហាប្រថពី មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយរយ ចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ ចំណែកមួយក្នុងមួយសែនឡើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ ទុក្ខដែលអស់ទៅ រលត់ទៅនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង របស់អរិយសាវ័ក ជាបុគ្គលបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ ជាអ្នកត្រាស់ដឹង (នូវសច្ចធម៌) ទុក្ខដែលនៅសល់ មានប្រមាណតិចតួច។ ទុក្ខដែលនៅសល់នោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងគំនរទុក្ខមុន ដែលអស់ទៅ រលត់ទៅហើយ មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយរយ ចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ ចំណែកមួយក្នុងមួយសែនឡើយ គឺទុក្ខដែលមានប្រមាណយ៉ាងច្រើនត្រឹម ៧ ជាតិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការត្រាស់ដឹងធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបានចក្ខុគឺធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី ១។

2. පොක්ඛරණීසුත්තං

២. បោក្ខរណីសូត្រ

75. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පොක්ඛරණී පඤ්ඤාසයොජනානි ආයාමෙන පඤ්ඤාසයොජනානි විත්ථාරෙන පඤ්ඤාසයොජනානි උබ්බෙධෙන, පුණ්ණා උදකස්ස සමතිත්තිකා කාකපෙය්‍යා. තතො පුරිසො කුසග්ගෙන උදකං උද්ධරෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යං වා කුසග්ගෙන උදකං උබ්භතං යං වා පොක්ඛරණියා උදක’’න්ති?

៧៥. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាស្រះបោក្ខរណី ដែលមានបណ្តោយ ៥០ យោជន៍ ទទឹង ៥០ យោជន៍ ជម្រៅ ៥០ យោជន៍ ពេញដោយទឹក មានទឹកស្មើនឹងមាត់ច្រាំង ដែលក្អែកអាចផឹកបាន។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់ដងទឹកពីស្រះនោះដោយចុងស្បូវ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ទឹកដែលបុរសដងដោយចុងស្បូវ និងទឹកក្នុងស្រះបោក្ខរណី តើខាងណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං, යදිදං පොක්ඛරණියා උදකං. අප්පමත්තකං කුසග්ගෙන උදකං උබ්භතං. නෙව සතිමං කලං උපෙති [Pg.353] න සහස්සිමං කලං උපෙති න සතසහස්සිමං කලං උපෙති පොක්ඛරණියා උදකං උපනිධාය කුසග්ගෙන උදකං උබ්භත’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස අභිසමෙතාවිනො එතදෙව බහුතරං දුක්ඛං යදිදං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං; අප්පමත්තකං අවසිට්ඨං. නෙව සතිමං කලං උපෙති න සහස්සිමං කලං උපෙති න සතසහස්සිමං කලං උපෙති පුරිමං දුක්ඛක්ඛන්ධං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං උපනිධාය, යදිදං සත්තක්ඛත්තුංපරමතා. එවං මහත්ථියො ඛො, භික්ඛවෙ, ධම්මාභිසමයො; එවං මහත්ථියො ධම්මචක්ඛුපටිලාභො’’ති. දුතියං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទឹកក្នុងស្រះបោក្ខរណីនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង។ ទឹកដែលដងដោយចុងស្បូវ មានប្រមាណតិចតួចណាស់។ ទឹកដែលដងដោយចុងស្បូវនោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងទឹកក្នុងស្រះបោក្ខរណី មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយរយ ចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ ចំណែកមួយក្នុងមួយសែនឡើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ ទុក្ខដែលអស់ទៅ រលត់ទៅនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង របស់អរិយសាវ័ក ជាបុគ្គលបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ ជាអ្នកត្រាស់ដឹង (នូវសច្ចធម៌) ទុក្ខដែលនៅសល់ មានប្រមាណតិចតួច។ ទុក្ខដែលនៅសល់នោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងគំនរទុក្ខមុន ដែលអស់ទៅ រលត់ទៅហើយ មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយរយ ចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ ចំណែកមួយក្នុងមួយសែនឡើយ គឺទុក្ខដែលមានប្រមាណយ៉ាងច្រើនត្រឹម ៧ ជាតិ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការត្រាស់ដឹងធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបានចក្ខុគឺធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី ២។

3. සම්භෙජ්ජඋදකසුත්තං

៣. សម្ភេជ្ជឧទកសូត្រ

76. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යත්ථිමා මහානදියො සංසන්දන්ති සමෙන්ති, සෙය්‍යථිදං – ගඞ්ගා යමුනා අචිරවතී සරභූ මහී, තතො පුරිසො ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි උද්ධරෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යානි වා ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි උබ්භතානි යං වා සම්භෙජ්ජඋදක’’න්ති?

៧៦. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាទីណាដែលស្ទឹងធំៗទាំងឡាយនេះ ហូរទៅជួបគ្នា ហូរទៅរួមគ្នា គឺស្ទឹងគង្គា យមុនា អចិរវតី សរភូ មហី ហើយមានបុរសម្នាក់ដងទឹកពីទីនោះ ២ ឬ ៣ ដំណក់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ដែលបុរសដងយកទៅ និងទឹកដែលហូរទៅរួមគ្នានោះ តើខាងណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං යදිදං සම්භෙජ්ජඋදකං; අප්පමත්තකානි ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි උබ්භතානි. නෙව සතිමං කලං උපෙන්ති න සහස්සිමං කලං උපෙන්ති න සතසහස්සිමං කලං උපෙන්ති සම්භෙජ්ජඋදකං උපනිධාය ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි උබ්භතානී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ…පෙ… ධම්මචක්ඛුපටිලාභො’’ති. තතියං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទឹកដែលហូរទៅរួមគ្នានោះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង។ ទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ដែលដងយកទៅ មានប្រមាណតិចតួចណាស់។ ទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ដែលដងយកទៅនោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងទឹកដែលហូរទៅរួមគ្នា មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយរយ ចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ ចំណែកមួយក្នុងមួយសែនឡើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ...។បេ។ ការបានចក្ខុគឺធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី ៣។

4. දුතියසම්භෙජ්ජඋදකසුත්තං

៤. ទុតិយសម្ភេជ្ជឧទកសូត្រ

77. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යත්ථිමා මහානදියො සංසන්දන්ති සමෙන්ති, සෙය්‍යථිදං – ගඞ්ගා යමුනා අචිරවතී සරභූ මහී, තං උදකං පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය ඨපෙත්වා ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යං වා සම්භෙජ්ජඋදකං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං යානි වා ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි අවසිට්ඨානී’’ති?

៧៧. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាទីណាដែលស្ទឹងធំៗទាំងឡាយនេះ ហូរទៅជួបគ្នា ហូរទៅរួមគ្នា គឺស្ទឹងគង្គា យមុនា អចិរវតី សរភូ មហី ហើយទឹកនោះដល់នូវការអស់ទៅ រលត់ទៅ វៀរលែងតែទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ដែលនៅសល់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ទឹកដែលហូរទៅរួមគ្នាដែលអស់ទៅ រលត់ទៅនោះ និងទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ដែលនៅសល់ តើខាងណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං සම්භෙජ්ජඋදකං යදිදං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං; අප්පමත්තකානි ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි අවසිට්ඨානි. නෙව සතිමං කලං [Pg.354] උපෙන්ති න සහස්සිමං කලං උපෙන්ති න සතසහස්සිමං කලං උපෙන්ති සම්භෙජ්ජඋදකං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං උපනිධාය ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි අවසිට්ඨානී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ…පෙ… ධම්මචක්ඛුපටිලාභො’’ති. චතුත්ථං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទឹកដែលហូរទៅរួមគ្នាដែលអស់ទៅ រលត់ទៅនោះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង។ ទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ដែលនៅសល់ មានប្រមាណតិចតួចណាស់។ ទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ដែលនៅសល់នោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងទឹកដែលហូរទៅរួមគ្នាដែលអស់ទៅ រលត់ទៅហើយ មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយរយ ចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ ចំណែកមួយក្នុងមួយសែនឡើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ...។បេ។ ការបានចក្ខុគឺធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី ៤។

5. පථවීසුත්තං

៥. បឋវីសូត្រ

78. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො මහාපථවියා සත්ත කොලට්ඨිමත්තියො ගුළිකා උපනික්ඛිපෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යා වා සත්ත කොලට්ඨිමත්තියො ගුළිකා උපනික්ඛිත්තා අයං වා මහාපථවී’’ති?

៧៨. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសដាក់ដុំដីប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រា ៧ ដុំ លើមហាប្រថពី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ដុំដីប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រា ៧ ដុំដែលបុរសដាក់ចុះនោះ និងមហាប្រថពីនេះ តើខាងណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං, යදිදං මහාපථවී; අප්පමත්තිකා සත්ත කොලට්ඨිමත්තියො ගුළිකා උපනික්ඛිත්තා. නෙව සතිමං කලං උපෙන්ති න සහස්සිමං කලං උපෙන්ති න සතසහස්සිමං කලං උපෙන්ති මහාපථවිං උපනිධාය සත්ත කොලට්ඨිමත්තියො ගුළිකා උපනික්ඛිත්තා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ…පෙ… ධම්මචක්ඛුපටිලාභො’’ති. පඤ්චමං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មហាប្រថពីនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង។ ដុំដីប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រា ៧ ដុំដែលបុរសដាក់ចុះនោះ មានប្រមាណតិចតួចណាស់។ ដុំដីប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រា ៧ ដុំដែលបុរសដាក់ចុះនោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងមហាប្រថពី មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយរយ ចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ ចំណែកមួយក្នុងមួយសែនឡើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ...。បេ។ ការបានចក្ខុគឺធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះ»。 សូត្រទី ៥។

6. දුතියපථවීසුත්තං

៦. ទុតិយបឋវីសូត្រ

79. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාපථවී පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය, ඨපෙත්වා සත්ත කොලට්ඨිමත්තියො ගුළිකා. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යං වා මහාපථවියා පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං යා වා සත්ත කොලට්ඨිමත්තියො ගුළිකා අවසිට්ඨා’’ති?

៧៩. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាមហាប្រថពីដល់នូវការអស់ទៅ រលត់ទៅ វៀរលែងតែដុំដីប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រា ៧ ដុំដែលនៅសល់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច មហាប្រថពីដែលអស់ទៅ រលត់ទៅនោះ និងដុំដីប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រា ៧ ដុំដែលនៅសល់ តើខាងណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව භන්තෙ, බහුතරං, මහාපථවියා, යදිදං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං; අප්පමත්තිකා සත්ත කොලට්ඨිමත්තියො ගුළිකා අවසිට්ඨා. නෙව සතිමං කලං උපෙන්ති න සහස්සිමං කලං උපෙන්ති න සතසහස්සිමං කලං උපෙන්ති මහාපථවියා පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං උපනිධාය සත්ත කොලට්ඨිමත්තියො ගුළිකා අවසිට්ඨා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ…පෙ… ධම්මචක්ඛුපටිලාභො’’ති. ඡට්ඨං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មហាប្រថពីដែលអស់ទៅ រលត់ទៅនោះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង។ ដុំដីប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រា ៧ ដុំដែលនៅសល់ មានប្រមាណតិចតួចណាស់។ ដុំដីប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រា ៧ ដុំដែលនៅសល់នោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងមហាប្រថពីដែលអស់ទៅ រលត់ទៅហើយ មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយរយ ចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ ចំណែកមួយក្នុងមួយសែនឡើយ»。 «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ...។បេ។ ការបានចក្ខុគឺធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី ៦។

7. සමුද්දසුත්තං

៧. សមុទ្ទសូត្រ

80. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො මහාසමුද්දතො ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි උද්ධරෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ[Pg.355], කතමං නු ඛො බහුතරං, යානි වා ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි උබ්භතානි යං වා මහාසමුද්දෙ උදක’’න්ති?

៨០. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសដងទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ ពីមហាសមុទ្រ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ដែលបុរសដងយកទៅនោះ និងទឹកក្នុងមហាសមុទ្រ តើខាងណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං, යදිදං මහාසමුද්දෙ උදකං; අප්පමත්තකානි ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි උබ්භතානි. නෙව සතිමං කලං උපෙන්ති න සහස්සිමං කලං උපෙන්ති න සතසහස්සිමං කලං උපෙන්ති මහාසමුද්දෙ උදකං උපනිධාය ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි උබ්භතානී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ…පෙ… ධම්මචක්ඛුපටිලාභො’’ති. සත්තමං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង។ ទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ដែលដងយកទៅ មានប្រមាណតិចតួចណាស់។ ទឹក ២ ឬ ៣ ដំណក់ដែលដងយកទៅនោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងទឹកក្នុងមហាសមុទ្រ មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយរយ ចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ ចំណែកមួយក្នុងមួយសែនឡើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ...។បេ។ ការបានចក្ខុគឺធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី ៧។

8. දුතියසමුද්දසුත්තං

៨. ទុតិយសមុទ្ទសូត្រ

81. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය, ඨපෙත්වා ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යං වා මහාසමුද්දෙ උදකං පරික්ඛීණං පරියාදින්නං යානි වා ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි අවසිට්ඨානී’’ති?

៨១. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា មហាសមុទ្រ ដល់នូវការអស់ទៅ ដល់នូវការរីងស្ងួតទៅ លើកលែងតែតំណក់ទឹកពីរ ឬបីតំណក់ចេញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច ទឹកដែលអស់ទៅ រីងស្ងួតទៅ នៅក្នុងមហាសមុទ្រ និងតំណក់ទឹកពីរ ឬបីតំណក់ដែលនៅសល់ តើទឹកណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං මහාසමුද්දෙ උදකං, යදිදං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං; අප්පමත්තකානි ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි අවසිට්ඨානි. නෙව සතිමං කලං උපෙන්ති න සහස්සිමං කලං උපෙන්ති න සතසහස්සිමං කලං උපෙන්ති මහාසමුද්දෙ උදකං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං උපනිධාය ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි අවසිට්ඨානී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො භික්ඛවෙ…පෙ… ධම්මචක්ඛුපටිලාභො’’ති. අට්ඨමං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទឹកនៅក្នុងមហាសមុទ្រដែលអស់ទៅ រីងស្ងួតទៅនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង ចំណែកឯតំណក់ទឹកពីរ ឬបីតំណក់ដែលនៅសល់ មានប្រមាណតិចតួចស្តួចស្តើងណាស់។ តំណក់ទឹកពីរ ឬបីតំណក់ដែលនៅសល់នោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងទឹកក្នុងមហាសមុទ្រដែលអស់ទៅ រីងស្ងួតទៅហើយ មិនដល់នូវការរាប់ថាជាចំណែកមួយក្នុងមួយរយចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយសែនចំណែកឡើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ... ការបានចក្ខុគឺធម៌ (ក៏មានផលច្រើនយ៉ាងនោះដែរ)»។ ទី៨។

9. පබ්බතසුත්තං

៩. បព្វតសូត្រ

82. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො හිමවතො පබ්බතරාජස්ස සත්ත සාසපමත්තියො පාසාණසක්ඛරා උපනික්ඛිපෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යා වා සත්ත සාසපමත්තියො පාසාණසක්ඛරා උපනික්ඛිත්තා යො වා හිමවා පබ්බතරාජා’’ති?

៨២. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា បុរសម្នាក់ដាក់គ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ ៧ គ្រាប់ ជិតស្តេចភ្នំហិមពាន្ត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច គ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ ៧ គ្រាប់ ដែលបុរសដាក់ចុះនោះ និងស្តេចភ្នំហិមពាន្ត តើរបស់ណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං යදිදං හිමවා පබ්බතරාජා; අප්පමත්තිකා සත්ත සාසපමත්තියො පාසාණසක්ඛරා උපනික්ඛිත්තා. නෙව සතිමං කලං උපෙන්ති න සහස්සිමං කලං උපෙන්ති [Pg.356] න සතසහස්සිමං කලං උපෙන්ති හිමවන්තං පබ්බතරාජානං උපනිධාය සත්ත සාසපමත්තියො පාසාණසක්ඛරා උපනික්ඛිත්තා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො…පෙ… ධම්මචක්ඛුපටිලාභො’’ති. නවමං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ស្តេចភ្នំហិមពាន្តនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង ចំណែកឯគ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ ៧ គ្រាប់ ដែលបុរសដាក់ចុះនោះ មានប្រមាណតិចតួចស្តួចស្តើងណាស់។ គ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ ៧ គ្រាប់ ដែលបុរសដាក់ចុះនោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងស្តេចភ្នំហិមពាន្ត មិនដល់នូវការរាប់ថាជាចំណែកមួយក្នុងមួយរយចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយសែនចំណែកឡើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ... ការបានចក្ខុគឺធម៌»។ ទី៩។

10. දුතියපබ්බතසුත්තං

១០. ទុតិយបព្វតសូត្រ

83. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, හිමවා පබ්බතරාජා පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය, ඨපෙත්වා සත්ත සාසපමත්තියො පාසාණසක්ඛරා. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යං වා හිමවතො පබ්බතරාජස්ස පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං යා වා සත්ත සාසපමත්තියො පාසාණසක්ඛරා අවසිට්ඨා’’ති?

៨៣. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា ស្តេចភ្នំហិមពាន្ត ដល់នូវការអស់ទៅ ដល់នូវការរីងស្ងួតទៅ លើកលែងតែគ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ ៧ គ្រាប់ចេញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច ផ្នែកនៃស្តេចភ្នំហិមពាន្តដែលអស់ទៅ រីងស្ងួតទៅ និងគ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ ៧ គ្រាប់ដែលនៅសល់ តើរបស់ណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං හිමවතො පබ්බතරාජස්ස යදිදං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං; අප්පමත්තිකා සත්ත සාසපමත්තියො පාසාණසක්ඛරා අවසිට්ඨා. නෙව සතිමං කලං උපෙන්ති න සහස්සිමං කලං උපෙන්ති න සතසහස්සිමං කලං උපෙන්ති හිමවතො පබ්බතරාජස්ස පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං උපනිධාය සත්ත සාසපමත්තියො පාසාණසක්ඛරා අවසිට්ඨා’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ផ្នែកនៃស្តេចភ្នំហិមពាន្តដែលអស់ទៅ រីងស្ងួតទៅនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង ចំណែកឯគ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ ៧ គ្រាប់ដែលនៅសល់ មានប្រមាណតិចតួចស្តួចស្តើងណាស់។ គ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ ៧ គ្រាប់ដែលនៅសល់នោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងផ្នែកនៃស្តេចភ្នំហិមពាន្តដែលអស់ទៅ រីងស្ងួតទៅហើយ មិនដល់នូវការរាប់ថាជាចំណែកមួយក្នុងមួយរយចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយសែនចំណែកឡើយ»។

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස අභිසමෙතාවිනො එතදෙව බහුතරං දුක්ඛං යදිදං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං; අප්පමත්තකං අවසිට්ඨං. නෙව සතිමං කලං උපෙති න සහස්සිමං කලං උපෙති න සතසහස්සිමං කලං උපෙති පුරිමං දුක්ඛක්ඛන්ධං පරික්ඛීණං පරියාදිණ්ණං උපනිධාය යදිදං සත්තක්ඛත්තුංපරමතා. එවං මහත්ථියො ඛො, භික්ඛවෙ, ධම්මාභිසමයො, එවං මහත්ථියො ධම්මචක්ඛුපටිලාභො’’ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ចំពោះអរិយសាវ័ក ជាបុគ្គលបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ ជាអ្នកត្រាស់ដឹងធម៌ហើយ ទុក្ខដែលអស់ទៅ រីងស្ងួតទៅនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង ចំណែកឯទុក្ខដែលនៅសល់ មានប្រមាណតិចតួចស្តួចស្តើងណាស់។ ទុក្ខដែលនៅសល់នោះ (របស់បុគ្គលដែលមានការកើតទៀតយ៉ាងច្រើនបំផុតត្រឹម ៧ ជាតិ) កាលបើប្រៀបធៀបនឹងគំនរទុក្ខមុនដែលអស់ទៅ រីងស្ងួតទៅហើយ មិនដល់នូវការរាប់ថាជាចំណែកមួយក្នុងមួយរយចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយសែនចំណែកឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការត្រាស់ដឹងធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះឯង ការបានចក្ខុគឺធម៌ មានផលច្រើនយ៉ាងនេះឯង»។ ទី១០។

11. තතියපබ්බතසුත්තං

១១. តតិយបព្វតសូត្រ

84. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො සිනෙරුස්ස පබ්බතරාජස්ස සත්ත මුග්ගමත්තියො පාසාණසක්ඛරා උපනික්ඛිපෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යා වා සත්ත මුග්ගමත්තියො පාසාණසක්ඛරා උපනික්ඛිත්තා යො වා සිනෙරු පබ්බතරාජා’’ති?

៨៤. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបមាដូចជា បុរសម្នាក់ដាក់គ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកបាយ ៧ គ្រាប់ ជិតស្តេចភ្នំសិនេរុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច គ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកបាយ ៧ គ្រាប់ ដែលបុរសដាក់ចុះនោះ និងស្តេចភ្នំសិនេរុ តើរបស់ណាមានប្រមាណច្រើនជាង?»។

‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං යදිදං සිනෙරු පබ්බතරාජා; අප්පමත්තිකා සත්ත මුග්ගමත්තියො පාසාණසක්ඛරා උපනික්ඛිත්තා. නෙව සතිමං කලං උපෙන්ති න සහස්සිමං [Pg.357] කලං උපෙන්ති න සතසහස්සිමං කලං උපෙන්ති සිනෙරුං පබ්බතරාජානං උපනිධාය සත්ත මුග්ගමත්තියො පාසාණසක්ඛරා උපනික්ඛිත්තා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකස්ස දිට්ඨිසම්පන්නස්ස පුග්ගලස්ස අධිගමං උපනිධාය අඤ්ඤතිත්ථියසමණබ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකානං අධිගමො නෙව සතිමං කලං උපෙති න සහස්සිමං කලං උපෙති න සතසහස්සිමං කලං උපෙති. එවං මහාධිගමො, භික්ඛවෙ, දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො, එවං මහාභිඤ්ඤො’’ති. එකාදසමං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ស្តេចភ្នំសិនេរុនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង ចំណែកឯគ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកបាយ ៧ គ្រាប់ ដែលបុរសដាក់ចុះនោះ មានប្រមាណតិចតួចស្តួចស្តើងណាស់។ គ្រាប់ក្រួសមានប្រមាណប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកបាយ ៧ គ្រាប់ ដែលបុរសដាក់ចុះនោះ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងស្តេចភ្នំសិនេរុ មិនដល់នូវការរាប់ថាជាចំណែកមួយក្នុងមួយរយចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយសែនចំណែកឡើយ»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើប្រៀបធៀបនឹងការសម្រេចធម៌របស់អរិយសាវ័ក ជាបុគ្គលបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ ការសម្រេចធម៌របស់ពួកសមណព្រាហ្មណ៍បរិព្វាជកជាអន្យតិរ្ថិយ មិនដល់នូវការរាប់ថាជាចំណែកមួយក្នុងមួយរយចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយពាន់ចំណែក មិនដល់នូវចំណែកមួយក្នុងមួយសែនចំណែកឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលបរិបូណ៌ដោយទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានការសម្រេចធម៌ធំធេងយ៉ាងនេះ ជាអ្នកមានអភិញ្ញាធំធេងយ៉ាងនេះ»។ ទី១១។

අභිසමයසංයුත්තං සමත්තං.

អភិសមយសំយុត្ត ចប់ហើយ។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃសំយុត្តនោះគឺ៖

නඛසිඛා පොක්ඛරණී, සම්භෙජ්ජඋදකෙ ච ද්වෙ;

ද්වෙ පථවී ද්වෙ සමුද්දා, තයො ච පබ්බතූපමාති.

នខសិខសូត្រ ១ បោក្ខរណីសូត្រ ១ សម្ភេជ្ជឧទកសូត្រ ២ បឋវីសូត្រ ២ សមុទ្ទសូត្រ ២ បព្វតូបមសូត្រ ៣ ដូច្នេះឯង។

3. ධාතුසංයුත්තං

៣. ធាតុសំយុត្ត

1. නානත්තවග්ගො

១. នានត្តវគ្គ

1. ධාතුනානත්තසුත්තං

១. ធាតុនានត្តសូត្រ

85. සාවත්ථියං [Pg.358] විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුනානත්තං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

៨៥. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវធាតុនានត្តៈ (ភាពផ្សេងៗគ្នានៃធាតុ) ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ធម៌នោះ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យប្រពៃចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං? චක්ඛුධාතු රූපධාතු චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු, සොතධාතු සද්දධාතු සොතවිඤ්ඤාණධාතු, ඝානධාතු ගන්ධධාතු ඝානවිඤ්ඤාණධාතු, ජිව්හාධාතු රසධාතු ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු, කායධාතු ඵොට්ඨබ්බධාතු කායවිඤ්ඤාණධාතු, මනොධාතු ධම්මධාතු මනොවිඤ්ඤාණධාතු – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්ත’’න්ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធាតុនានត្តៈ តើដូចម្តេច? គឺចក្ខុធាតុ រូបធាតុ ចក្ខុវិញ្ញាណធាតុ, សោតធាតុ សទ្ទធាតុ សោតវិញ្ញាណធាតុ, ឃានធាតុ គន្ធធាតុ ឃានវិញ្ញាណធាតុ, ជិវ្ហាធាតុ រសធាតុ ជិវ្ហាវិញ្ញាណធាតុ, កាយធាតុ ផោដ្ឋព្វធាតុ កាយវិញ្ញាណធាតុ, មនោធាតុ ធម្មធាតុ មនោវិញ្ញាណធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ធាតុនានត្តៈ»។ ទី១។

2. ඵස්සනානත්තසුත්තං

២. ផស្សនានត្តសូត្រ

86. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුනානත්තං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං? චක්ඛුධාතු සොතධාතු ඝානධාතු ජිව්හාධාතු කායධාතු මනොධාතු – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං’’.

៨៦. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សនានត្តៈ (ភាពផ្សេងៗគ្នានៃផស្សៈ) កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុនានត្តៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធាតុនានត្តៈ តើដូចម្តេច? គឺចក្ខុធាតុ សោតធាតុ ឃានធាតុ ជិវ្ហាធាតុ កាយធាតុ មនោធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ធាតុនានត្តៈ»។

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං? චක්ඛුධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති චක්ඛුසම්ඵස්සො. සොතධාතුං පටිච්ච… ඝානධාතුං පටිච්ච … ජිව්හාධාතුං පටිච්ච… කායධාතුං පටිච්ච… මනොධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති මනොසම්ඵස්සො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්ත’’න්ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផស្សនានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុនានត្តៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុធាតុ។ សោតផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសោតធាតុ... ឃានផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យឃានធាតុ... ជិវ្ហាផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យជិវ្ហាធាតុ... កាយផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាយធាតុ... មនោផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យមនោធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សនានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុនានត្តៈ យ៉ាងនេះឯង»។ ទី២។

3. නොඵස්සනානත්තසුත්තං

៣. នោផស្សនានត្តសូត្រ

87. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුනානත්තං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, නො ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්තං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං? චක්ඛුධාතු…පෙ… මනොධාතු – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං’’.

៨៧. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សនានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុនានត្តៈ ធាតុនានត្តៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សនានត្តៈឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធាតុនានត្តៈ តើដូចម្តេច? គឺចក្ខុធាតុ...។ល។ មនោធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ធាតុនានត្តៈ»។

‘‘කථඤ්ච[Pg.359], භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, නො ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්තං? චක්ඛුධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති චක්ඛුසම්ඵස්සො, නො චක්ඛුසම්ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති චක්ඛුධාතු…පෙ… මනොධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති මනොසම්ඵස්සො, නො මනොසම්ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති මනොධාතු. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, නො ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්ත’’න්ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផស្សនានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុនានត្តៈ ធាតុនានត្តៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សនានត្តៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុធាតុ ចក្ខុធាតុ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផស្សៈឡើយ...។ល។ មនោផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យមនោធាតុ មនោធាតុ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យមនោផស្សៈឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សនានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុនានត្តៈ ធាតុនានត្តៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សនានត្តៈ យ៉ាងនេះឯង»។ ទី៣។

4. වෙදනානානත්තසුත්තං

៤. វេទនានានត្តសូត្រ

88. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුනානත්තං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්තං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං? චක්ඛුධාතු …පෙ… මනොධාතු – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං’’.

៨៨. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សនានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុនានត្តៈ វេទនានានត្តៈ (ភាពផ្សេងៗគ្នានៃវេទនា) កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សនានត្តៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធាតុនានត្តៈ តើដូចម្តេច? គឺចក្ខុធាតុ...។ល។ មនោធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ធាតុនានត្តៈ»។

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්තං? චක්ඛුධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති චක්ඛුසම්ඵස්සො, චක්ඛුසම්ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… මනොධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති මනොසම්ඵස්සො, මනොසම්ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්ත’’න්ති. චතුත්ථං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះផស្សនានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុនានត្តៈ វេទនានានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សនានត្តៈ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុធាតុ វេទនាកើតអំពីចក្ខុផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផស្សៈ...។ល។ មនោផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យមនោធាតុ វេទនាកើតអំពីមនោផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យមនោផស្សៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សនានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុនានត្តៈ វេទនានានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សនានត្តៈ យ៉ាងនេះឯង»។ ទី៤។

5. දුතියවෙදනානානත්තසුත්තං

៥. ទុតិយវេទនានានត្តសូត្រ

89. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුනානත්තං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්තං, නො වෙදනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, නො ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්තං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං? චක්ඛුධාතු…පෙ… මනොධාතු – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං’’.

៨៩. គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ផស្សនានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុនានត្តៈ វេទនានានត្តៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សនានត្តៈ ផស្សនានត្តៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យវេទនានានត្តៈឡើយ ធាតុនានត្តៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សនានត្តៈឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធាតុនានត្តៈ តើដូចម្តេច? គឺចក្ខុធាតុ...។ល។ មនោធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ធាតុនានត្តៈ»។

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්තං, නො වෙදනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, නො ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්තං? චක්ඛුධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති චක්ඛුසම්ඵස්සො, චක්ඛුසම්ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා, නො චක්ඛුසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති චක්ඛුසම්ඵස්සො, නො චක්ඛුසම්ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති චක්ඛුධාතු…පෙ… මනොධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති මනොසම්ඵස්සො, මනොසම්ඵස්සං [Pg.360] පටිච්ච උප්පජ්ජති මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා, නො මනොසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති මනොසම්ඵස්සො, නො මනොසම්ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති මනොධාතු. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්තං, නො වෙදනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, නො ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්ත’’න්ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការកើតឡើងនៃផស្សៈផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា ការកើតឡើងនៃវេទនាផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យផស្សៈផ្សេងៗគ្នា ការមិនកើតឡើងនៃផស្សៈផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យវេទនាផ្សេងៗគ្នា ការមិនកើតឡើងនៃធាតុផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យផស្សៈផ្សេងៗគ្នានោះ តើដូចម្តេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចក្ខុផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុធាតុ វេទនាកើតអំពីចក្ខុផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផស្សៈ ចក្ខុផស្សៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យវេទនាកើតអំពីចក្ខុផស្សៈទេ ចក្ខុធាតុ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យចក្ខុផស្សៈទេ... មនោផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យមនោធាតុ វេទនាកើតអំពីមនោផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យមនោផស្សៈ មនោផស្សៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យវេទនាកើតអំពីមនោផស្សៈទេ មនោធាតុ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យមនោផស្សៈទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង ការកើតឡើងនៃផស្សៈផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា ការកើតឡើងនៃវេទនាផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យផស្សៈផ្សេងៗគ្នា ផស្សៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យវេទនាផ្សេងៗគ្នាទេ ធាតុផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សៈផ្សេងៗគ្នាឡើយ។» ទី៥។

6. බාහිරධාතුනානත්තසුත්තං

៦. ពាហិរធាតុនានត្តសូត្រ

90. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුනානත්තං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ…පෙ… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං? රූපධාතු සද්දධාතු ගන්ධධාතු රසධාතු ඵොට්ඨබ්බධාතු ධම්මධාතු – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්ත’’න්ති. ඡට්ඨං.

៩០. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងសំដែងនូវធាតុផ្សេងៗគ្នា ដល់អ្នកទាំងឡាយ។ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់នូវធម៌នោះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធាតុផ្សេងៗគ្នានោះ តើដូចម្តេច? គឺរូបធាតុ សទ្ទធាតុ គន្ធធាតុ រសធាតុ ផោដ្ឋព្វធាតុ ធម្មធាតុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ធាតុផ្សេងៗគ្នា។» ទី៦។

7. සඤ්ඤානානත්තසුත්තං

៧. សញ្ញានានត្តសូត្រ

91. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘ධාතුනානත්තං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දනානත්තං, ඡන්දනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරියෙසනානානත්තං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං? රූපධාතු…පෙ… ධම්මධාතු – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං’’.

៩១. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា សង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា ឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា បរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា បរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធាតុផ្សេងៗគ្នានោះ តើដូចម្តេច? គឺរូបធាតុ... ធម្មធាតុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ធាតុផ្សេងៗគ្នា។»

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දනානත්තං, ඡන්දනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරියෙසනානානත්තං?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការកើតឡើងនៃសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា ការកើតឡើងនៃសង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា ការកើតឡើងនៃឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យសង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា ការកើតឡើងនៃបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា ការកើតឡើងនៃបរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នានោះ តើដូចម្តេច?

‘‘රූපධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපසඤ්ඤා, රූපසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපසඞ්කප්පො, රූපසඞ්කප්පං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපච්ඡන්දො, රූපච්ඡන්දං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපපරිළාහො, රූපපරිළාහං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපපරියෙසනා…පෙ… ධම්මධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසඤ්ඤා, ධම්මසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසඞ්කප්පො, ධම්මසඞ්කප්පං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මච්ඡන්දො, ධම්මච්ඡන්දං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මපරිළාහො, ධම්මපරිළාහං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මපරියෙසනා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបធាតុ រូបសង្កប្បៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបសញ្ញា រូបឆន្ទៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបសង្កប្បៈ រូបបរិឡាហៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបឆន្ទៈ រូបបរិយេសនា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបបរិឡាហៈ... ធម្មសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មធាតុ ធម្មសង្កប្បៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មសញ្ញា ធម្មឆន្ទៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មសង្កប្បៈ ធម្មបរិឡាហៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មឆន្ទៈ ធម្មបរិយេសនា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មបរិឡាហៈ។

‘‘එවං, ඛො, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දනානත්තං, ඡන්දනානත්තං [Pg.361] පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරියෙසනානානත්ත’’න්ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា សង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា ឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា បរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា បរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា។» ទី៧។

8. නොපරියෙසනානානත්තසුත්තං

៨. នោបរិយេសនានានត្តសូត្រ

92. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුනානත්තං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දනානත්තං, ඡන්දනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරියෙසනානානත්තං; නො පරියෙසනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, නො පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දනානත්තං, නො ඡන්දනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, නො සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, නො සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්තං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං? රූපධාතු…පෙ… ධම්මධාතු – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං’’.

៩២. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា សង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា ឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា បរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា បរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា បរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិយេសនាផ្សេងៗគ្នាទេ ឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នាទេ សង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នាទេ សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នាទេ ធាតុផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធាតុផ្សេងៗគ្នានោះ តើដូចម្តេច? គឺរូបធាតុ... ធម្មធាតុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ធាតុផ្សេងៗគ្នា។»

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති…පෙ… පරියෙසනානානත්තං; නො පරියෙසනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, නො පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දනානත්තං, නො ඡන්දනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, නො සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, නො සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්තං?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការកើតឡើងនៃសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើង... បរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា បរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិយេសនាផ្សេងៗគ្នាទេ ឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នាទេ សង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នាទេ សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នាទេ ធាតុផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នានោះ តើដូចម្តេច?

‘‘රූපධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපසඤ්ඤා…පෙ… ධම්මධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසඤ්ඤා, ධම්මසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති…පෙ… ධම්මපරියෙසනා; නො ධම්මපරියෙසනං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මපරිළාහො, නො ධම්මපරිළාහං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මච්ඡන්දො, නො ධම්මච්ඡන්දං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසඞ්කප්පො, නො ධම්මසඞ්කප්පං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසඤ්ඤා, නො ධම්මසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මධාතු.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបធាតុ... ធម្មសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មធាតុ ព្រោះអាស្រ័យធម្មសញ្ញា... ធម្មបរិយេសនា កើតឡើង ធម្មបរិឡាហៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មបរិយេសនាទេ ធម្មឆន្ទៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មបរិឡាហៈទេ ធម្មសង្កប្បៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មឆន្ទៈទេ ធម្មសញ្ញា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មសង្កប្បៈទេ ធម្មធាតុ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មសញ្ញាឡើយ។

‘‘එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති…පෙ… පරියෙසනානානත්තං; නො පරියෙසනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, නො පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දනානත්තං, නො ඡන්දනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, නො සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, නො සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්ත’’න්ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើង... បរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា បរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិយេសនាផ្សេងៗគ្នាទេ ឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នាទេ សង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នាទេ សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នាទេ ធាតុផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នាឡើយ។» ទី៨។

9. බාහිරඵස්සනානත්තසුත්තං

៩. ពាហិរផស្សនានត្តសូត្រ

93. සාවත්ථියං [Pg.362] විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුනානත්තං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්තං, වෙදනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දනානත්තං, ඡන්දනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරියෙසනානානත්තං, පරියෙසනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ලාභනානත්තං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං? රූපධාතු…පෙ… ධම්මධාතු – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං’’.

៩៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា សង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា ផស្សៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា វេទនាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យផស្សៈផ្សេងៗគ្នា ឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យវេទនាផ្សេងៗគ្នា បរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យឆន្ទៈផ្សេងៗគ្នា បរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា លាភផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធាតុផ្សេងៗគ្នានោះ តើដូចម្តេច? គឺរូបធាតុ... ធម្មធាតុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ធាតុផ្សេងៗគ្នា។»

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති…පෙ… ලාභනානත්තං?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះការកើតឡើងនៃសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា ព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើង... លាភផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិយេសនាផ្សេងៗគ្នានោះ តើដូចម្តេច?

‘‘රූපධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපසඤ්ඤා, රූපසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපසඞ්කප්පො, රූපසඞ්කප්පං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපසම්ඵස්සො, රූපසම්ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපසම්ඵස්සජා වෙදනා, රූපසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපච්ඡන්දො, රූපච්ඡන්දං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපපරිළාහො, රූපපරිළාහං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපපරියෙසනා, රූපපරියෙසනං පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපලාභො…පෙ… ධම්මධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසඤ්ඤා, ධම්මසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසඞ්කප්පො, ධම්මසඞ්කප්පං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසම්ඵස්සො, ධම්මසම්ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසම්ඵස්සජා වෙදනා, ධම්මසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මච්ඡන්දො, ධම්මච්ඡන්දං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මපරිළාහො, ධම්මපරිළාහං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මපරියෙසනා, ධම්මපරියෙසනං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මලාභො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបធាតុ រូបសង្កប្បៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបសញ្ញា រូបផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបសង្កប្បៈ វេទនាកើតអំពីរូបផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបផស្សៈ រូបឆន្ទៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យវេទនាកើតអំពីរូបផស្សៈ រូបបរិឡាហៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបឆន្ទៈ រូបបរិយេសនា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបបរិឡាហៈ រូបលាភ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបបរិយេសនា... ធម្មសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មធាតុ ធម្មសង្កប្បៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មសញ្ញា ធម្មផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មសង្កប្បៈ វេទនាកើតអំពីធម្មផស្សៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មផស្សៈ ធម្មឆន្ទៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យវេទនាកើតអំពីធម្មផស្សៈ ធម្មបរិឡាហៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មឆន្ទៈ ធម្មបរិយេសនា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មបរិឡាហៈ ធម្មលាភ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មបរិយេសនា។

‘‘එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති…පෙ… පරියෙසනානානත්තං, පරියෙසනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ලාභනානත්ත’’න්ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើង... បរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា លាភផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា។» ទី៩។

10. දුතියබාහිරඵස්සනානත්තසුත්තං

១០. ទុតិយពាហិរផស្សនានត្តសូត្រ

94. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුනානත්තං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, ඵස්ස… වෙදනා… ඡන්ද… පරිළාහ… පරියෙසනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ලාභනානත්තං; නො ලාභනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරියෙසනානානත්තං, නො පරියෙසනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, නො පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති…පෙ… ඡන්ද… වෙදනා… ඵස්ස… සඞ්කප්ප… සඤ්ඤානානත්තං, නො සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච [Pg.363] උප්පජ්ජති ධාතුනානත්තං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං? රූපධාතු…පෙ… ධම්මධාතු – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං’’.

៩៤. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធាតុផ្សេងៗគ្នា សង្កប្បៈផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា ផស្សៈ... វេទនា... ឆន្ទៈ... បរិឡាហៈ... បរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា កើតឡើង, លាភផ្សេងៗគ្នា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា; បរិយេសនាផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យលាភផ្សេងៗគ្នាទេ បរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបរិយេសនាផ្សេងៗគ្នាទេ បរិឡាហៈផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យ... ឆន្ទៈ... វេទនា... ផស្សៈ... សង្កប្បៈ... សញ្ញាផ្សេងៗគ្នាទេ ធាតុផ្សេងៗគ្នា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសញ្ញាផ្សេងៗគ្នាឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះធាតុផ្សេងៗគ្នានោះ តើដូចម្តេច? គឺរូបធាតុ... ធម្មធាតុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេះហៅថា ធាតុផ្សេងៗគ្នា។»

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං? ඵස්ස… වෙදනා… ඡන්ද… පරිළාහ… පරියෙසනා… ලාභ… නො ලාභනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරියෙසනානානත්තං, නො පරියෙසනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහ… ඡන්ද… වෙදනා… ඵස්ස… නො සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, නො සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්තං?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃធាតុ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសង្កប្បៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសញ្ញា តើដូចម្ដេច? សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃផស្សៈ... វេទនា... ឆន្ទៈ... បរិឡាហៈ... បរិយេសនា... លាភៈ កើតឡើង (តើដូចម្ដេច)? សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃបរិយេសនា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃលាភៈទេ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃបរិឡាហៈ... ឆន្ទៈ... វេទនា... ផស្សៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃបរិយេសនាទេ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសញ្ញា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសង្កប្បៈទេ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃធាតុ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសញ្ញាទេ តើដូចម្ដេច?»

‘‘රූපධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති රූපසඤ්ඤා…පෙ… ධම්මධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසඤ්ඤා, ධම්මසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති…පෙ… ධම්මපරියෙසනා, ධම්මපරියෙසනං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මලාභො; නො ධම්මලාභං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මපරියෙසනා, නො ධම්මපරියෙසනං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මපරිළාහො, නො ධම්මපරිළාහං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මච්ඡන්දො, නො ධම්මච්ඡන්දං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසම්ඵස්සජා වෙදනා, නො ධම්මසම්ඵස්සජං වෙදනං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසම්ඵස්සො, නො ධම්මසම්ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසඞ්කප්පො, නො ධම්මසඞ්කප්පං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මසඤ්ඤා, නො ධම්මසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධම්මධාතු.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រូបសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យរូបធាតុ...។ប។ ធម្មសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មធាតុ ធម្មសង្កប្បៈ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មសញ្ញា...។ប។ ធម្មបរិយេសនា កើតឡើង ធម្មលាភ កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មបរិយេសនា ធម្មបរិយេសនា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មលាភទេ ធម្មបរិឡាហៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មបរិយេសនាទេ ធម្មច្ឆន្ទៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មបរិឡាហៈទេ វេទនាកើតអំពីធម្មសម្ផស្ស មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មច្ឆន្ទៈទេ ធម្មសម្ផស្ស មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យវេទនាកើតអំពីធម្មសម្ផស្សទេ ធម្មសង្កប្បៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មសម្ផស្សទេ ធម្មសញ្ញា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មសង្កប្បៈទេ ធម្មធាតុ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យធម្មសញ្ញាទេ»។

‘‘එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ධාතුනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති…පෙ… සඞ්කප්ප… ඵස්ස… වෙදනා… ඡන්ද… පරිළාහ… පරියෙසනා… ලාභ… නො ලාභනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරියෙසනානානත්තං, නො පරියෙසනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති පරිළාහනානත්තං, නො පරිළාහනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඡන්දනානත්තං, නො ඡන්දනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති වෙදනානානත්තං, නො වෙදනානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ඵස්සනානත්තං, නො ඵස්සනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඞ්කප්පනානත්තං, නො සඞ්කප්පනානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤානානත්තං, නො සඤ්ඤානානත්තං පටිච්ච උප්පජ්ජති ධාතුනානත්ත’’න්ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃធាតុ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសញ្ញា កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យ...។ប។ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសង្កប្បៈ ផស្សៈ វេទនា ឆន្ទៈ បរិឡាហៈ បរិយេសនា លាភៈ កើតឡើង។ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃបរិយេសនា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃលាភៈទេ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃបរិឡាហៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃបរិយេសនាទេ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃឆន្ទៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃបរិឡាហៈទេ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃវេទនា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃឆន្ទៈទេ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃផស្សៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃវេទនាទេ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសង្កប្បៈ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃផស្សៈទេ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសញ្ញា មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសង្កប្បៈទេ សេចក្ដីប្លែកគ្នានៃធាតុ មិនមែនកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីប្លែកគ្នានៃសញ្ញាទេ»។ ចប់ សូត្រទី១០។

නානත්තවග්ගො පඨමො.

ចប់ នានត្តវគ្គ ទី១។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

ධාතුඵස්සඤ්ච නො චෙතං, වෙදනා අපරෙ දුවෙ;

එතං අජ්ඣත්තපඤ්චකං, ධාතුසඤ්ඤඤ්ච නො චෙතං;

ඵස්සස්ස අපරෙ දුවෙ, එතං බාහිරපඤ්චකන්ති.

ធាតុសូត្រ ១ ផស្សសូត្រ ១ នោចសូត្រ ១ វេទនាសូត្រ ២ ទៀត នេះជាអជ្ឈត្តបញ្ចកៈ។ ធាតុសញ្ញាសូត្រ ១ នោចសូត្រ ១ ផស្សសូត្រ ២ ទៀត នេះជាពាហិរបញ្ចកៈ។

2. දුතියවග්ගො

២. វគ្គទី២

1. සත්තධාතුසුත්තං

១. សត្តធាតុសូត្រ

95. සාවත්ථියං [Pg.364] විහරති…පෙ… ‘‘සත්තිමා, භික්ඛවෙ, ධාතුයො. කතමා සත්ත? ආභාධාතු, සුභධාතු, ආකාසානඤ්චායතනධාතු, විඤ්ඤාණඤ්චායතනධාතු, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනධාතු, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනධාතු, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධධාතු – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, සත්ත ධාතුයො’’ති.

៩៥. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធាតុទាំងឡាយនេះ មាន ៧ យ៉ាង។ ៧ យ៉ាង តើដូចម្ដេច? គឺ អាភាធាតុ ១ សុភធាតុ ១ អាកាសានញ្ចាយតនធាតុ ១ វិញ្ញាណញ្ចាយតនធាតុ ១ អាកិញ្ចញ្ញាយតនធាតុ ១ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនធាតុ ១ សញ្ញាវេទយិតនិរោធធាតុ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធាតុទាំងឡាយ ៧ យ៉ាងនេះឯង»។

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යා චායං, භන්තෙ, ආභාධාතු යා ච සුභධාතු යා ච ආකාසානඤ්චායතනධාතු යා ච විඤ්ඤාණඤ්චායතනධාතු යා ච ආකිඤ්චඤ්ඤායතනධාතු යා ච නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනධාතු යා ච සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධධාතු – ඉමා නු ඛො, භන්තෙ, ධාතුයො කිං පටිච්ච පඤ්ඤායන්තී’’ති?

កាលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ មានភិក្ខុមួយរូប បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអាភាធាតុ សុភធាតុ អាកាសានញ្ចាយតនធាតុ វិញ្ញាណញ្ចាយតនធាតុ អាកិញ្ចញ្ញាយតនធាតុ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនធាតុ និងសញ្ញាវេទយិតនិរោធធាតុ ធាតុទាំងឡាយនេះ តែងប្រាកដព្រោះអាស្រ័យអ្វី ព្រះអង្គ?»

‘‘යායං, භික්ඛු, ආභාධාතු – අයං ධාතු අන්ධකාරං පටිච්ච පඤ්ඤායති. යායං, භික්ඛු, සුභධාතු – අයං ධාතු අසුභං පටිච්ච පඤ්ඤායති. යායං, භික්ඛු, ආකාසානඤ්චායතනධාතු – අයං ධාතු රූපං පටිච්ච පඤ්ඤායති. යායං, භික්ඛු, විඤ්ඤාණඤ්චායතනධාතු – අයං ධාතු ආකාසානඤ්චායතනං පටිච්ච පඤ්ඤායති. යායං, භික්ඛු, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනධාතු – අයං ධාතු විඤ්ඤාණඤ්චායතනං පටිච්ච පඤ්ඤායති. යායං, භික්ඛු, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනධාතු – අයං ධාතු ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං පටිච්ච පඤ්ඤායති. යායං, භික්ඛු, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධධාතු – අයං ධාතු නිරොධං පටිච්ච පඤ්ඤායතී’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុ អាភាធាតុនេះ តែងប្រាកដព្រោះអាស្រ័យសេចក្ដីងងឹត។ ម្នាលភិក្ខុ សុភធាតុនេះ តែងប្រាកដព្រោះអាស្រ័យអសុភៈ។ ម្នាលភិក្ខុ អាកាសានញ្ចាយតនធាតុនេះ តែងប្រាកដព្រោះអាស្រ័យរូប។ ម្នាលភិក្ខុ វិញ្ញាណញ្ចាយតនធាតុនេះ តែងប្រាកដព្រោះអាស្រ័យអាកាសានញ្ចាយតនៈ។ ម្នាលភិក្ខុ អាកិញ្ចញ្ញាយតនធាតុនេះ តែងប្រាកដព្រោះអាស្រ័យវិញ្ញាណញ្ចាយតនៈ។ ម្នាលភិក្ខុ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនធាតុនេះ តែងប្រាកដព្រោះអាស្រ័យអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ។ ម្នាលភិក្ខុ សញ្ញាវេទយិតនិរោធធាតុនេះ តែងប្រាកដព្រោះអាស្រ័យនិរោធ»។

‘‘යා චායං, භන්තෙ, ආභාධාතු යා ච සුභධාතු යා ච ආකාසානඤ්චායතනධාතු යා ච විඤ්ඤාණඤ්චායතනධාතු යා ච ආකිඤ්චඤ්ඤායතනධාතු යා ච නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනධාතු යා ච සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධධාතු – ඉමා නු ඛො, භන්තෙ, ධාතුයො කථං සමාපත්ති පත්තබ්බා’’ති?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអាភាធាតុ សុភធាតុ អាកាសានញ្ចាយតនធាតុ វិញ្ញាណញ្ចាយតនធាតុ អាកិញ្ចញ្ញាយតនធាតុ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនធាតុ និងសញ្ញាវេទយិតនិរោធធាតុ ធាតុទាំងឡាយនេះ តើបុគ្គលគប្បីចូលកាន់សមាបត្តិដូចម្ដេច?»

‘‘යා චායං, භික්ඛු, ආභාධාතු යා ච සුභධාතු යා ච ආකාසානඤ්චායතනධාතු යා ච විඤ්ඤාණඤ්චායතනධාතු යා ච ආකිඤ්චඤ්ඤායතනධාතු – ඉමා ධාතුයො සඤ්ඤාසමාපත්ති පත්තබ්බා. යායං, භික්ඛු, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනධාතු – අයං ධාතු සඞ්ඛාරාවසෙසසමාපත්ති පත්තබ්බා[Pg.365]. යායං, භික්ඛු, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධධාතු – අයං ධාතු නිරොධසමාපත්ති පත්තබ්බා’’ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុ អាភាធាតុ សុភធាតុ អាកាសានញ្ចាយតនធាតុ វិញ្ញាណញ្ចាយតនធាតុ និងអាកិញ្ចញ្ញាយតនធាតុ ធាតុទាំងឡាយនេះ ជាសញ្ញាសមាបត្តិ ដែលបុគ្គលគប្បីចូលកាន់។ ម្នាលភិក្ខុ នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនធាតុនេះ ជាសង្ខារាវសេសសមាបត្តិ ដែលបុគ្គលគប្បីចូលកាន់។ ម្នាលភិក្ខុ សញ្ញាវេទយិតនិរោធធាតុនេះ ជានិរោធសមាបត្តិ ដែលបុគ្គលគប្បីចូលកាន់»។ ចប់ សូត្រទី១។

2. සනිදානසුත්තං

២. សនិទានសូត្រ

96. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සනිදානං, භික්ඛවෙ, උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො, නො අනිදානං; සනිදානං උප්පජ්ජති බ්‍යාපාදවිතක්කො, නො අනිදානං; සනිදානං උප්පජ්ජති විහිංසාවිතක්කො, නො අනිදානං’’.

៩៦. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាមវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុទេ ព្យាបាទវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុទេ វិហិង្សាវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុទេ»។

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සනිදානං උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො, නො අනිදානං; සනිදානං උප්පජ්ජති බ්‍යාපාදවිතක්කො, නො අනිදානං; සනිදානං උප්පජ්ජති විහිංසාවිතක්කො, නො අනිදානං? කාමධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති කාමසඤ්ඤා, කාමසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති කාමසඞ්කප්පො, කාමසඞ්කප්පං පටිච්ච උප්පජ්ජති කාමච්ඡන්දො, කාමච්ඡන්දං පටිච්ච උප්පජ්ජති කාමපරිළාහො, කාමපරිළාහං පටිච්ච උප්පජ්ජති කාමපරියෙසනා. කාමපරියෙසනං, භික්ඛවෙ, පරියෙසමානො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො තීහි ඨානෙහි මිච්ඡා පටිපජ්ජති – කායෙන, වාචාය, මනසා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះកាមវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុ ព្យាបាទវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុ វិហិង្សាវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាមសញ្ញា តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាមធាតុ កាមសង្កប្បៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាមសញ្ញា កាមច្ឆន្ទៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាមសង្កប្បៈ កាមបរិឡាហៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាមច្ឆន្ទៈ កាមបរិយេសនា តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យកាមបរិឡាហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានរៀនសូត្រ កាលស្វែងរកកាមបរិយេសនា តែងប្រតិបត្តិខុសដោយហេតុ ៣ យ៉ាង គឺ កាយ វាចា ចិត្ត។

‘‘බ්‍යාපාදධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති බ්‍යාපාදසඤ්ඤා, බ්‍යාපාදසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති බ්‍යාපාදසඞ්කප්පො…පෙ… බ්‍යාපාදච්ඡන්දො… බ්‍යාපාදපරිළාහො… බ්‍යාපාදපරියෙසනා… බ්‍යාපාදපරියෙසනං, භික්ඛවෙ, පරියෙසමානො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො තීහි ඨානෙහි මිච්ඡා පටිපජ්ජති – කායෙන, වාචාය, මනසා.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្យាបាទសញ្ញា តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យព្យាបាទធាតុ ព្យាបាទសង្កប្បៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យព្យាបាទសញ្ញា...។ប។ ព្យាបាទច្ឆន្ទៈ... ព្យាបាទបរិឡាហៈ... ព្យាបាទបរិយេសនា តែងកើតឡើង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានរៀនសូត្រ កាលស្វែងរកព្យាបាទបរិយេសនា តែងប្រតិបត្តិខុសដោយហេតុ ៣ យ៉ាង គឺ កាយ វាចា ចិត្ត។

‘‘විහිංසාධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති විහිංසාසඤ්ඤා; විහිංසාසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති විහිංසාසඞ්කප්පො…පෙ… විහිංසාඡන්දො… විහිංසාපරිළාහො… විහිංසාපරියෙසනා… විහිංසාපරියෙසනං, භික්ඛවෙ, පරියෙසමානො අස්සුතවා පුථුජ්ජනො තීහි ඨානෙහි මිච්ඡා පටිපජ්ජති – කායෙන, වාචාය, මනසා.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វិហិង្សាសញ្ញា តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យវិហិង្សាធាតុ វិហិង្សាសង្កប្បៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យវិហិង្សាសញ្ញា...។ប។ វិហិង្សាច្ឆន្ទៈ... វិហិង្សាបរិឡាហៈ... វិហិង្សាបរិយេសនា តែងកើតឡើង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុថុជ្ជនអ្នកមិនបានរៀនសូត្រ កាលស្វែងរកវិហិង្សាបរិយេសនា តែងប្រតិបត្តិខុសដោយហេតុ ៣ យ៉ាង គឺ កាយ វាចា ចិត្ត។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො ආදිත්තං තිණුක්කං සුක්ඛෙ තිණදායෙ නික්ඛිපෙය්‍ය; නො චෙ හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච ඛිප්පමෙව නිබ්බාපෙය්‍ය. එවඤ්හි, භික්ඛවෙ, යෙ තිණකට්ඨනිස්සිතා පාණා තෙ අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජෙය්‍යුං. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යො හි කොචි සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා උප්පන්නං විසමගතං සඤ්ඤං න ඛිප්පමෙව පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං [Pg.366] ගමෙති, සො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං; කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសបោះចោលនូវចន្លុះស្មៅដែលកំពុងឆេះ ទៅក្នុងព្រៃស្មៅក្រៀម បើបុរសនោះមិនប្រញាប់ពន្លត់ដោយដៃ និងជើងទាំងឡាយទេ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វដែលអាស្រ័យនឹងស្មៅ និងឈើទាំងឡាយនោះ គប្បីដល់នូវសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយជាមិនខាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ កាលបើអកុសលសញ្ញាដែលមិនស្មើគ្នា កើតឡើងហើយ មិនប្រញាប់លះបង់ មិនកំចាត់បង់ មិនធ្វើឲ្យវិនាស មិនធ្វើឲ្យលែងមានតទៅទៀតទេ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍នោះ តែងនៅជាទុក្ខ ប្រកបដោយសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ ប្រកបដោយសេចក្ដីចង្អៀតចិត្ត ប្រកបដោយសេចក្ដីក្តៅក្រហាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះផង លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងសង្ឃឹមបាននូវទុគ្គតិផង»។

‘‘සනිදානං, භික්ඛවෙ, උප්පජ්ජති නෙක්ඛම්මවිතක්කො, නො අනිදානං; සනිදානං උප්පජ්ජති අබ්‍යාපාදවිතක්කො, නො අනිදානං; සනිදානං උප්පජ්ජති අවිහිංසාවිතක්කො, නො අනිදානං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេក្ខម្មវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុទេ អព្យាបាទវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុទេ អវិហិង្សាវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុទេ»។

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සනිදානං උප්පජ්ජති නෙක්ඛම්මවිතක්කො, නො අනිදානං; සනිදානං උප්පජ්ජති අබ්‍යාපාදවිතක්කො, නො අනිදානං; සනිදානං උප්පජ්ජති අවිහිංසාවිතක්කො, නො අනිදානං? නෙක්ඛම්මධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති නෙක්ඛම්මසඤ්ඤා, නෙක්ඛම්මසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො, නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පං පටිච්ච උප්පජ්ජති නෙක්ඛම්මච්ඡන්දො, නෙක්ඛම්මච්ඡන්දං පටිච්ච උප්පජ්ජති නෙක්ඛම්මපරිළාහො, නෙක්ඛම්මපරිළාහං පටිච්ච උප්පජ්ජති නෙක්ඛම්මපරියෙසනා; නෙක්ඛම්මපරියෙසනං, භික්ඛවෙ, පරියෙසමානො සුතවා අරියසාවකො තීහි ඨානෙහි සම්මා පටිපජ්ජති – කායෙන, වාචාය, මනසා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះនេក្ខម្មវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុ អព្យាបាទវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុ អវិហិង្សាវិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះមានហេតុ មិនមែនកើតឡើងដោយគ្មានហេតុ តើដូចម្ដេច? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នេក្ខម្មសញ្ញា តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យនេក្ខម្មធាតុ នេក្ខម្មសង្កប្បៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យនេក្ខម្មសញ្ញា នេក្ខម្មច្ឆន្ទៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យនេក្ខម្មសង្កប្បៈ នេក្ខម្មបរិឡាហៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យនេក្ខម្មច្ឆន្ទៈ នេក្ខម្មបរិយេសនា តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យនេក្ខម្មបរិឡាហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រ កាលស្វែងរកនេក្ខម្មបរិយេសនា តែងប្រតិបត្តិត្រូវដោយហេតុ ៣ យ៉ាង គឺ កាយ វាចា ចិត្ត។

‘‘අබ්‍යාපාදධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති අබ්‍යාපාදසඤ්ඤා, අබ්‍යාපාදසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති අබ්‍යාපාදසඞ්කප්පො…පෙ… අබ්‍යාපාදච්ඡන්දො… අබ්‍යාපාදපරිළාහො… අබ්‍යාපාදපරියෙසනා, අබ්‍යාපාදපරියෙසනං, භික්ඛවෙ, පරියෙසමානො සුතවා අරියසාවකො තීහි ඨානෙහි සම්මා පටිපජ්ජති – කායෙන, වාචාය, මනසා.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អព្យាបាទសញ្ញា តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអព្យាបាទធាតុ អព្យាបាទសង្កប្បៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអព្យាបាទសញ្ញា...។ប។ អព្យាបាទច្ឆន្ទៈ... អព្យាបាទបរិឡាហៈ... អព្យាបាទបរិយេសនា តែងកើតឡើង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រ កាលស្វែងរកអព្យាបាទបរិយេសនា តែងប្រតិបត្តិត្រូវដោយហេតុ ៣ យ៉ាង គឺ កាយ វាចា ចិត្ត។

‘‘අවිහිංසාධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති අවිහිංසාසඤ්ඤා, අවිහිංසාසඤ්ඤං පටිච්ච උප්පජ්ජති අවිහිංසාසඞ්කප්පො, අවිහිංසාසඞ්කප්පං පටිච්ච උප්පජ්ජති අවිහිංසාඡන්දො, අවිහිංසාඡන්දං පටිච්ච උප්පජ්ජති අවිහිංසාපරිළාහො, අවිහිංසාපරිළාහං පටිච්ච උප්පජ්ජති අවිහිංසාපරියෙසනා; අවිහිංසාපරියෙසනං, භික්ඛවෙ, පරියෙසමානො සුතවා අරියසාවකො තීහි ඨානෙහි සම්මා පටිපජ්ජති – කායෙන, වාචාය, මනසා.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អវិហិង្សាសញ្ញា តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអវិហិង្សាធាតុ អវិហិង្សាសង្កប្បៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអវិហិង្សាសញ្ញា អវិហិង្សាច្ឆន្ទៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអវិហិង្សាសង្កប្បៈ អវិហិង្សាបរិឡាហៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអវិហិង្សាច្ឆន្ទៈ អវិហិង្សាបរិយេសនា តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអវិហិង្សាបរិឡាហៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រ កាលស្វែងរកអវិហិង្សាបរិយេសនា តែងប្រតិបត្តិត្រូវដោយហេតុ ៣ យ៉ាង គឺ កាយ វាចា ចិត្ត។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො ආදිත්තං තිණුක්කං සුක්ඛෙ තිණදායෙ නික්ඛිපෙය්‍ය; තමෙනං හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච ඛිප්පමෙව නිබ්බාපෙය්‍ය. එවඤ්හි, භික්ඛවෙ, යෙ තිණකට්ඨනිස්සිතා පාණා තෙ න අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජෙය්‍යුං. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යො හි කොචි සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා උප්පන්නං විසමගතං සඤ්ඤං ඛිප්පමෙව පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති [Pg.367] අනභාවං ගමෙති, සො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං; කායස්ස ච භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសបោះចោលនូវចន្លុះស្មៅដែលកំពុងឆេះសន្ធោសន្ធៅ ទៅក្នុងព្រៃស្មៅក្រៀម ហើយគាត់ក៏ពន្លត់នូវចន្លុះស្មៅនោះដោយដៃទាំងឡាយផង ដោយជើងទាំងឡាយផង យ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើធ្វើបានយ៉ាងនេះ សត្វទាំងឡាយណាដែលអាស្រ័យនឹងស្មៅ និងឈើទាំងឡាយនោះ ក៏មិនដល់នូវសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះមានឧបមេយ្យដូចជា សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ កាលបើកើតឡើងនូវសញ្ញាដែលមិនស្មើគ្នា ក៏លះបង់ បន្ទោបង់ ធ្វើឲ្យវិនាស ធ្វើមិនឲ្យមានតទៅទៀត យ៉ាងឆាប់រហ័ស សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍នោះ តែងរស់នៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន មិនមានសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ មិនមានសេចក្ដីចង្អៀតចិត្ត មិនមានសេចក្ដីក្តៅក្រហាយ លុះរំលាយកាយបន្ទាប់ពីស្លាប់ទៅ តែងសង្ឃឹមបាននូវសុគតិភព។» ជាសូត្រទី២។

3. ගිඤ්ජකාවසථසුත්තං

៣. គិញ្ជកាវសថសូត្រ

97. එකං සමයං භගවා ඤාතිකෙ විහරති ගිඤ්ජකාවසථෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

៩៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងផ្ទះឥដ្ឋ ជិតភូមិញាតិកៈ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ'។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបបង្គំទូលតបព្រះដ៏មានព្រះភាគវិញថា 'ព្រះករុណា ព្រះអង្គ'។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖

‘‘ධාතුං, භික්ඛවෙ, පටිච්ච උප්පජ්ජති සඤ්ඤා, උප්පජ්ජති දිට්ඨි, උප්පජ්ජති විතක්කො’’ති. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා කච්චානො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යායං, භන්තෙ, දිට්ඨි – ‘අසම්මාසම්බුද්ධෙසු සම්මාසම්බුද්ධා’ති, අයං නු ඛො, භන්තෙ, දිට්ඨි කිං පටිච්ච පඤ්ඤායතී’’ති?

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សញ្ញា តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យនូវធាតុ ទិដ្ឋិ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យនូវធាតុ វិតក្កៈ តែងកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យនូវធាតុ។» កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះអាយស្មាកច្ចានៈ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះទិដ្ឋិណាដែលកើតឡើងថា 'ពួកជនដែលមិនមែនជាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ថាជាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ' បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះទិដ្ឋិនេះ តែងប្រាកដឡើងព្រោះអាស្រ័យនូវអ្វី?»

‘‘මහති ඛො එසා, කච්චාන, ධාතු යදිදං අවිජ්ජාධාතු. හීනං, කච්චාන, ධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති හීනා සඤ්ඤා, හීනා දිට්ඨි, හීනො විතක්කො, හීනා චෙතනා, හීනා පත්ථනා, හීනො පණිධි, හීනො පුග්ගලො, හීනා වාචා; හීනං ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති; හීනා තස්ස උපපත්තීති වදාමි.

«ម្នាលកច្ចានៈ ធាតុនេះធំណាស់ គឺអវិជ្ជាធាតុ។ ម្នាលកច្ចានៈ សញ្ញាថោកទាប ទិដ្ឋិថោកទាប វិតក្កៈថោកទាប ចេតនាថោកទាប សេចក្ដីប្រាថ្នាថោកទាប ការតាំងចិត្តថោកទាប បុគ្គលថោកទាប វាចាថោកទាប តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យនូវធាតុថោកទាប។ បុគ្គលនោះ តែងប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើកចំហ ចែករំលែក ធ្វើឲ្យងាយ នូវធម៌ដ៏ថោកទាប តថាគតពោលថា បដិសន្ធិរបស់បុគ្គលនោះ ក៏ថោកទាបដែរ។»

‘‘මජ්ඣිමං, කච්චාන, ධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති මජ්ඣිමා සඤ්ඤා, මජ්ඣිමා දිට්ඨි, මජ්ඣිමො විතක්කො, මජ්ඣිමා චෙතනා, මජ්ඣිමා පත්ථනා, මජ්ඣිමො පණිධි, මජ්ඣිමො පුග්ගලො, මජ්ඣිමා වාචා; මජ්ඣිමං ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති; මජ්ඣිමා තස්ස උපපත්තීති වදාමි.

«ម្នាលកច្ចានៈ សញ្ញាមធ្យម ទិដ្ឋិមធ្យម វិតក្កៈមធ្យម ចេតនាមធ្យម សេចក្ដីប្រាថ្នាមធ្យម ការតាំងចិត្តមធ្យម បុគ្គលមធ្យម វាចាមធ្យម តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យនូវធាតុមធ្យម។ បុគ្គលនោះ តែងប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើកចំហ ចែករំលែក ធ្វើឲ្យងាយ នូវធម៌ដ៏មធ្យម តថាគតពោលថា បដិសន្ធិរបស់បុគ្គលនោះ ក៏មធ្យមដែរ។»

‘‘පණීතං, කච්චාන, ධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති පණීතා සඤ්ඤා, පණීතා දිට්ඨි, පණීතො විතක්කො, පණීතා චෙතනා, පණීතා පත්ථනා, පණීතො පණිධි, පණීතො පුග්ගලො, පණීතා වාචා; පණීතං ආචික්ඛති දෙසෙති පඤ්ඤපෙති පට්ඨපෙති විවරති විභජති උත්තානීකරොති; පණීතා තස්ස උපපත්තීති වදාමී’’ති. තතියං.

«ម្នាលកច្ចានៈ សញ្ញាដ៏ប្រណីត ទិដ្ឋិដ៏ប្រណីត វិតក្កៈដ៏ប្រណីត ចេតនាដ៏ប្រណីត សេចក្ដីប្រាថ្នាដ៏ប្រណីត ការតាំងចិត្តដ៏ប្រណីត បុគ្គលដ៏ប្រណីត វាចាដ៏ប្រណីត តែងកើតឡើង ព្រោះអាស្រ័យនូវធាតុដ៏ប្រណីត។ បុគ្គលនោះ តែងប្រាប់ សម្តែង បញ្ញត្តិ តាំងទុក បើកចំហ ចែករំលែក ធ្វើឲ្យងាយ នូវធម៌ដ៏ប្រណីត តថាគតពោលថា បដិសន្ធិរបស់បុគ្គលនោះ ក៏ប្រណីតដែរ។» ជាសូត្រទី៣។

4. හීනාධිමුත්තිකසුත්තං

៤. ហីនាធិមុត្តិកសូត្រ

98. සාවත්ථියං [Pg.368] විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති’’.

៩៨. គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។»

‘‘අතීතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිංසු සමිංසු. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු; කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងកាលកន្លងទៅហើយ សត្វទាំងឡាយ ក៏បានរាប់រកគ្នា បានត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប ក៏បានរាប់រកគ្នា បានត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ ក៏បានរាប់រកគ្នា បានត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។»

‘‘අනාගතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති; කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងកាលជាអនាគត សត្វទាំងឡាយ ក៏នឹងរាប់រកគ្នា នឹងត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ。 ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប ក៏នឹងរាប់រកគ្នា នឹងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ ក៏នឹងរាប់រកគ្នា នឹងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។»

‘‘එතරහිපි ඛො, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. චතුත්ථං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងកាលជាបច្ចុប្បន្នឥឡូវនេះ សត្វទាំងឡាយ ក៏រាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប តែងរាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ តែងរាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។» ជាសូត្រទី៤។

5. චඞ්කමසුත්තං

៥. ចង្កមសូត្រ

99. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං භගවතො අවිදූරෙ චඞ්කමති; ආයස්මාපි ඛො මහාමොග්ගල්ලානො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං භගවතො අවිදූරෙ චඞ්කමති; ආයස්මාපි ඛො මහාකස්සපො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං භගවතො අවිදූරෙ චඞ්කමති; ආයස්මාපි ඛො අනුරුද්ධො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං භගවතො අවිදූරෙ චඞ්කමති; ආයස්මාපි ඛො පුණ්ණො මන්තානිපුත්තො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං භගවතො අවිදූරෙ චඞ්කමති; ආයස්මාපි ඛො උපාලි සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං භගවතො අවිදූරෙ චඞ්කමති; ආයස්මාපි ඛො ආනන්දො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං භගවතො අවිදූරෙ චඞ්කමති; දෙවදත්තොපි ඛො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං භගවතො අවිදූරෙ චඞ්කමති.

៩៩. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះសារីបុត្តមានអាយុ កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះមហាមោគ្គល្លានមានអាយុ ក៏កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះមហាកស្សបមានអាយុ ក៏កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះអនុរុទ្ធមានអាយុ ក៏កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះបុណ្ណមន្តានីបុត្តមានអាយុ ក៏កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះឧបាលិមានអាយុ ក៏កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះអានន្ទមានអាយុ ក៏កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចំណែកឯទេវទត្ត ក៏កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូប ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគដែរ។

අථ [Pg.369] ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තං සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං චඞ්කමන්ත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බෙ ඛො එතෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ මහාපඤ්ඤා. පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, මොග්ගල්ලානං සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං චඞ්කමන්ත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බෙ ඛො එතෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ මහිද්ධිකා. පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, කස්සපං සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං චඞ්කමන්ත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බෙ ඛො එතෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ධුතවාදා. පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අනුරුද්ධං සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං චඞ්කමන්ත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බෙ ඛො එතෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ දිබ්බචක්ඛුකා. පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, පුණ්ණං මන්තානිපුත්තං සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං චඞ්කමන්ත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බෙ ඛො එතෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ධම්මකථිකා. පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, උපාලිං සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං චඞ්කමන්ත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බෙ ඛො එතෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ විනයධරා. පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ආනන්දං සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං චඞ්කමන්ත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බෙ ඛො එතෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ බහුස්සුතා. පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, දෙවදත්තං සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං චඞ්කමන්ත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සබ්බෙ ඛො එතෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ පාපිච්ඡා’’.

«គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរភិក្ខុទាំងឡាយថា 'អ្នកទាំងឡាយឃើញសារីបុត្ត កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូបដែរឬទេ?' ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា 'ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។' 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាអ្នកមានបញ្ញាច្រើន។ អ្នកទាំងឡាយឃើញមោគ្គល្លាន កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូបដែរឬទេ?' 'ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន。' 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាអ្នកមានឫទ្ធិច្រើន។ អ្នកទាំងឡាយឃើញកស្សប កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូបដែរឬទេ?' 'ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។' 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាអ្នកពោលសរសើរធុតង្គ។ អ្នកទាំងឡាយឃើញអនុរុទ្ធ កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូបដែរឬទេ?' 'ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។' 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាអ្នកមានទិព្វចក្ខុ។ អ្នកទាំងឡាយឃើញបុណ្ណមន្តានីបុត្ត កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូបដែរឬទេ?' 'ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។' 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាធម្មកថិក។ អ្នកទាំងឡាយឃើញឧបាលិ កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូបដែរឬទេ?' 'ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។' 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាអ្នកទ្រទ្រង់វិន័យ។ អ្នកទាំងឡាយឃើញអានន្ទ កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូបដែរឬទេ?' 'ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។' 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាពហុស្សូត។ អ្នកទាំងឡាយឃើញទេវទត្ត កំពុងដើរចង្ក្រម ជាមួយនឹងភិក្ខុជាច្រើនរូបដែរឬទេ?' 'ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។' 'ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាអ្នកមានសេចក្ដីប្រាថ្នាអាក្រក់។'»

‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අතීතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිංසු සමිංසු. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු; කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងកាលកន្លងទៅហើយ សត្វទាំងឡាយ ក៏បានរាប់រកគ្នា បានត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប ក៏បានរាប់រកគ្នា បានត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ ក៏បានរាប់រកគ្នា បានត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។»

‘‘අනාගතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති; කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងកាលជាអនាគត សត្វទាំងឡាយ ក៏នឹងរាប់រកគ្នា នឹងត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប ក៏នឹងរាប់រកគ្នា នឹងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ ក៏នឹងរាប់រកគ្នា នឹងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។»

‘‘එතරහිපි ඛො, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងកាលជាបច្ចុប្បន្នឥឡូវនេះ សត្វទាំងឡាយ ក៏រាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប តែងរាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ តែងរាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។» ជាសូត្រទី៥។

6. සගාථාසුත්තං

៦. សគាថាសូត្រ

100. සාවත්ථියං [Pg.370] විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අතීතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිංසු සමිංසු. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු’’.

១០០. គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងកាលកន្លងទៅហើយ សត្វទាំងឡាយ ក៏បានរាប់រកគ្នា បានត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប ក៏បានរាប់រកគ្នា បានត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា។»

‘‘අනාගතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងកាលជាអនាគត សត្វទាំងឡាយ ក៏នឹងរាប់រកគ្នា នឹងត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប ក៏នឹងរាប់រកគ្នា នឹងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា។»

‘‘එතරහිපි ඛො, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងកាលជាបច្ចុប្បន្នឥឡូវនេះ សត្វទាំងឡាយ ក៏រាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប តែងរាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ගූථො ගූථෙන සංසන්දති සමෙති; මුත්තං මුත්තෙන සංසන්දති සමෙති; ඛෙළො ඛෙළෙන සංසන්දති සමෙති; පුබ්බො පුබ්බෙන සංසන්දති සමෙති; ලොහිතං ලොහිතෙන සංසන්දති සමෙති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අතීතම්පි ඛො අද්ධානං…පෙ… අනාගතම්පි ඛො අද්ධානං…පෙ… එතරහිපි ඛො පච්චුප්පන්නං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා හීනාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាលាមក តែងចូលគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងលាមក ទឹកនោម តែងចូលគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងទឹកនោម ទឹកមាត់ តែងចូលគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងទឹកមាត់ ទឹកខ្ទុះ តែងចូលគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងទឹកខ្ទុះ ឈាម តែងចូលគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងឈាម យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្ដីនេះមានឧបមេយ្យដូចជា សត្វទាំងឡាយ តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប តែងរាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា។ សូម្បីក្នុងកាលកន្លងទៅហើយ... សូម្បីក្នុងកាលជាអនាគត... សូម្បីក្នុងកាលជាបច្ចុប្បន្នឥឡូវនេះ សត្វទាំងឡាយ ក៏រាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាប តែងរាប់រកគ្នា ត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យថោកទាបដូចគ្នា។»

‘‘ධාතුසොව භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අතීතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිංසු සමිංසු. කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ តែងរាប់រកគ្នា តែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីក្នុងកាលកន្លងទៅហើយ សត្វទាំងឡាយ ក៏បានរាប់រកគ្នា បានត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នាដែរ។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ ក៏បានរាប់រកគ្នា បានត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយនឹងពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។»

‘‘අනාගතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං…පෙ… එතරහිපි ඛො, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាអនាគត... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាបច្ចុប្បន្នឥឡូវនេះ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ඛීරං ඛීරෙන සංසන්දති සමෙති; තෙලං තෙලෙන සංසන්දති සමෙති; සප්පි සප්පිනා සංසන්දති සමෙති; මධු මධුනා සංසන්දති සමෙති; ඵාණිතං ඵාණිතෙන සංසන්දති සමෙති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ධාතුසොව [Pg.371] සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අතීතම්පි ඛො අද්ධානං… අනාගතම්පි ඛො අද්ධානං… එතරහිපි ඛො පච්චුප්පන්නං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. කල්‍යාණාධිමුත්තිකා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាទឹកដោះ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន នឹងទឹកដោះ ប្រេង តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន នឹងប្រេង ទឹកដោះថ្លា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន នឹងទឹកដោះថ្លា ទឹកឃ្មុំ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន នឹងទឹកឃ្មុំ ទឹកអំពៅស្ករ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន នឹងទឹកអំពៅស្ករ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង យ៉ាងនោះឯង។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា។ ទោះបីក្នុងកាលជាអតីត... ទោះបីក្នុងកាលជាអនាគត... ទោះបីក្នុងកាលជាបច្ចុប្បន្នឥឡូវនេះ សត្វទាំងឡាយ ក៏តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង។ ពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានអធ្យាស្រ័យល្អដូចគ្នា»។

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ។ លុះព្រះសុគតជាសាស្តា បានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថាពាក្យកាព្យនេះ ក្នុងលំដាប់តទៅទៀតថា៖

‘‘සංසග්ගා වනථො ජාතො, අසංසග්ගෙන ඡිජ්ජති;

පරිත්තං දාරුමාරුය්හ, යථා සීදෙ මහණ්ණවෙ.

«ព្រៃគឺកិលេស តែងកើតឡើងព្រោះការសមាគម តែងដាច់ទៅវិញព្រោះការមិនសមាគម។ បុគ្គលឡើងជិះកូនឈើតូច តែងលិចចុះក្នុងមហាសមុទ្រ យ៉ាងណាមិញ

‘‘එවං කුසීතමාගම්ම, සාධුජීවිපි සීදති;

තස්මා තං පරිවජ්ජෙය්‍ය, කුසීතං හීනවීරියං.

បុគ្គលអ្នកមានជីវិតរស់នៅល្អ កាលបើអាស្រ័យនឹងបុគ្គលខ្ជិលច្រអូស ក៏តែងលិចចុះយ៉ាងនោះដែរ។ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគួរវៀរចាកបុគ្គលខ្ជិលច្រអូស មានព្យាយាមថយថោកនោះចេញ។

‘‘පවිවිත්තෙහි අරියෙහි, පහිතත්තෙහි ඣායීහි ;

නිච්චං ආරද්ධවීරියෙහි, පණ්ඩිතෙහි සහාවසෙ’’ති.

បុគ្គលគួរនៅរួមជាមួយនឹងពួកអ្នកប្រាជ្ញ ដែលមានចិត្តស្ងប់ស្ងាត់ ជាព្រះអរិយៈ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ជាអ្នកចម្រើនឈាន មានព្យាយាមប្រារព្ធជានិច្ច»។ (ចប់ សូត្រទី៦)

7. අස්සද්ධසංසන්දනසුත්තං

៧. អស្សទ្ធសំសន្ទនសូត្រ

101. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අනොත්තප්පිනො අනොත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අප්පස්සුතා අප්පස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කුසීතා කුසීතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මුට්ඨස්සතිනො මුට්ඨස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති’’.

១០១. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង។ ពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្លាចបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្លាចបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងតិច តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងតិចដូចគ្នា ពួកសត្វដែលខ្ជិលច្រអូស តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលខ្ជិលច្រអូសដូចគ្នា ពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតី តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតីដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។

‘‘අතීතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිංසු සමිංසු. අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු; අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු; අනොත්තප්පිනො අනොත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු; අප්පස්සුතා අප්පස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු; කුසීතා කුසීතෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු; මුට්ඨස්සතිනො මුට්ඨස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាអតីត សត្វទាំងឡាយ ក៏បានត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯងដែរ។ ពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿ ក៏បានត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប ក៏បានត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្លាចបាប ក៏បានត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្លាចបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងតិច ក៏បានត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងតិចដូចគ្នា ពួកសត្វដែលខ្ជិលច្រអូស ក៏បានត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលខ្ជិលច្រអូសដូចគ្នា ពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតី ក៏បានត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតីដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ ក៏បានត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។

‘‘අනාගතම්පි [Pg.372] ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති. අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති; අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති; අනොත්තප්පිනො අනොත්තප්පීහි සද්ධිං…පෙ… අප්පස්සුතා අප්පස්සුතෙහි සද්ධිං…පෙ… කුසීතා කුසීතෙහි සද්ධිං…පෙ… මුට්ඨස්සතිනො මුට්ඨස්සතීහි සද්ධිං…පෙ… දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាអនាគត សត្វទាំងឡាយ ក៏នឹងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯងដែរ។ ពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿ ក៏នឹងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប ក៏នឹងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្លាចបាប ក៏នឹងត្រូវគ្នា... ពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងតិច ក៏នឹងត្រូវគ្នា... ពួកសត្វដែលខ្ជិលច្រអូស ក៏នឹងត្រូវគ្នា... ពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតី ក៏នឹងត្រូវគ្នា... ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ ក៏នឹងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។

‘‘එතරහිපි ඛො, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං…පෙ… අනොත්තප්පිනො අනොත්තප්පීහි සද්ධිං…පෙ… අප්පස්සුතා අප්පස්සුතෙහි සද්ධිං…පෙ… කුසීතා කුසීතෙහි සද්ධිං…පෙ… මුට්ඨස්සතිනො මුට්ඨස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាបច្ចុប្បន្នឥឡូវនេះ សត្វទាំងឡាយ ក៏តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង។ ពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា... ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្លាចបាប តែងត្រូវគ្នា... ពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងតិច តែងត្រូវគ្នា... ពួកសត្វដែលខ្ជិលច្រអូស តែងត្រូវគ្នា... ពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតី តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតីដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។

‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. සද්ධා සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; හිරිමනා හිරිමනෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ඔත්තප්පිනො ඔත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; බහුස්සුතා බහුස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ආරද්ධවීරියා ආරද්ධවීරියෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; උපට්ඨිතස්සතිනො උපට්ඨිතස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අතීතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං…පෙ… අනාගතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ…පෙ… එතරහිපි ඛො, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. සද්ධා සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង។ ពួកសត្វដែលមានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្លាចបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្លាចបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងច្រើន តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងច្រើនដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួនដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាអតីត... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាអនាគត... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាបច្ចុប្បន្នឥឡូវនេះ សត្វទាំងឡាយ ក៏តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង។ ពួកសត្វដែលមានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានជំនឿដូចគ្នា... ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា»។ (ចប់ សូត្រទី៧)

8. අස්සද්ධමූලකසුත්තං

៨. អស្សទ្ធមូលកសូត្រ

102. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සද්ධා සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; හිරිමනා හිරිමනෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අතීතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිංසු සමිංසු…පෙ… අනාගතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති…පෙ….

១០២. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង។ ពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាអតីត សត្វទាំងឡាយ ក៏បានត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯងដែរ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាអនាគត សត្វទាំងឡាយ ក៏នឹងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯងដែរ...។

‘‘එතරහිපි [Pg.373] ඛො, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සද්ධා සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; හිරිමනා හිරිමනෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තීති. (1)

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីក្នុងកាលជាបច្ចុប្បន្នឥឡូវនេះ សត្វទាំងឡាយ ក៏តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង។ ពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា»។ (១)

‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අනොත්තප්පිනො අනොත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සද්ධා සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ඔත්තප්පිනො ඔත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති…පෙ… පඨමවාරො විය විත්ථාරෙතබ්බො. (2)

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង។ ពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្លាចបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្លាចបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្លាចបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្លាចបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា... សេចក្តីនេះ គប្បីសម្តែងឲ្យពិស្តារ ដូចជាវារៈទី១ ដែរ»។ (២)

‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ…පෙ… අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අප්පස්සුතා අප්පස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සද්ධා සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; බහුස්සුතා බහුස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති…පෙ…. (3)

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង... ពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងតិច តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងតិចដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងច្រើន តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងច្រើនដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា...»។ (៣)

‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ…පෙ… අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කුසීතා කුසීතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සද්ධා සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ආරද්ධවීරියා ආරද්ධවීරියෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති…පෙ…. (4)

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង... ពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលខ្ជិលច្រអូស តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលខ្ជិលច្រអូសដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា...»។ (៤)

‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ…පෙ… අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මුට්ඨස්සතිනො මුට්ඨස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සද්ධා සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; උපට්ඨිතස්සතිනො උපට්ඨිතස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තීති…පෙ…. අට්ඨමං. (5)

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង... ពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតី តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតីដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានជំនឿ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានជំនឿដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួនដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា...»។ (ចប់ សូត្រទី៨) (៥)

9. අහිරිකමූලකසුත්තං

៩. អហិរិកមូលកសូត្រ

103. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව…පෙ… අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, අනොත්තප්පිනො අනොත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති[Pg.374], දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; හිරිමනා හිරිමනෙහි සද්ධිං සසන්දන්ති සමෙන්ති, ඔත්තප්පිනො ඔත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති…පෙ…. (1)

១០៣. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «សត្វទាំងឡាយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ដោយធាតុដូចគ្នាឯង... ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្លាចបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្លាចបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្លាចបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្លាចបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា...»។ (១)

‘‘අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, අප්පස්සුතා අප්පස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; හිරිමනා හිරිමනෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, බහුස්සුතා බහුස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති…පෙ…. (2)

«ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងតិច តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងតិចដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងច្រើន តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានការចេះដឹងច្រើនដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា...»។ (២)

‘‘අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, කුසීතා කුසීතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; හිරිමනා හිරිමනෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, ආරද්ධවීරියා ආරද්ධවීරියෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති…පෙ…. (3)

«ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលខ្ជិលច្រអូស តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលខ្ជិលច្រអូសដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា...»។ (៣)

‘‘අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, මුට්ඨස්සතිනො මුට්ඨස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; හිරිමනා හිරිමනෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, උපට්ඨිතස්සතිනො උපට්ඨිතස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තීති…පෙ…. නවමං. (4)

«ពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលគ្មានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតី តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលភ្លេចស្មារតីដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយដូចគ្នា។ ពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាប តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានសេចក្តីខ្មាសបាបដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួន តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានស្មារតីខ្ជាប់ខ្ជួនដូចគ្នា ពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញា តែងត្រូវគ្នា ចូលគ្នាបាន ជាមួយពួកសត្វដែលមានប្រាជ្ញាដូចគ្នា...»។ (ចប់ សូត្រទី៩) (៤)

10. අනොත්තප්පමූලකසුත්තං

១០. អនោត្តប្បមូលកសូត្រ

104. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අනොත්තප්පිනො අනොත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අප්පස්සුතා අප්පස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ඔත්තප්පිනො ඔත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; බහුස්සුතා බහුස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති…පෙ…. (1)

១០៤. គង់នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី... ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សត្វ​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ដោយសារ​ធាតុ​ដូចគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។ ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​អនោត្តប្បៈ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​អនោត្តប្បៈ ពួក​បុគ្គល​មាន​សុតៈ​តិច តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​សុតៈ​តិច ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ។ ពួក​បុគ្គល​មាន​អនោត្តប្បៈ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​អនោត្តប្បៈ ពួក​បុគ្គល​ជា​ពហុស្សូត តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ជា​ពហុស្សូត ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា...។ (១)

‘‘අනොත්තප්පිනො අනොත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කුසීතා කුසීතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ඔත්තප්පිනො ඔත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ආරද්ධවීරියා ආරද්ධවීරියෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති…පෙ…. (2)

«ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​អនោត្តប្បៈ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​អនោត្តប្បៈ ពួក​បុគ្គល​ខ្ជិលច្រអូស តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ខ្ជិលច្រអូស ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ។ ពួក​បុគ្គល​មាន​អនោត្តប្បៈ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​អនោត្តប្បៈ ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ព្យាយាម​ប្រារព្ធ​ហើយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ព្យាយាម​ប្រារព្ធ​ហើយ ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា...។ (២)»

‘‘අනොත්තප්පිනො [Pg.375] අනොත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මුට්ඨස්සතිනො මුට්ඨස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ඔත්තප්පිනො ඔත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; උපට්ඨිතස්සතිනො උපට්ඨිතස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තීති…පෙ…. දසමං. (3)

«ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​អនោត្តប្បៈ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​អនោត្តប្បៈ ពួក​បុគ្គល​ដែល​ភ្លេច​ស្មារតី តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​ភ្លេច​ស្មារតី ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ។ ពួក​បុគ្គល​មាន​អនោត្តប្បៈ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​អនោត្តប្បៈ ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ស្មារតី​ខ្ជាប់ខ្ជួន តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ស្មារតី​ខ្ជាប់ខ្ជួន ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា»...។ ចប់ ទី១០។ (៣)

11. අප්පස්සුතමූලකසුත්තං

១១. អប្បស្សុតមូលកសូត្រ

105. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අප්පස්සුතා අප්පස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කුසීතා කුසීතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; බහුස්සුතා බහුස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ආරද්ධවීරියා ආරද්ධවීරියෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති…පෙ…. (1)

១០៥. គង់នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី... ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សត្វ​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ដោយសារ​ធាតុ​ដូចគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។ ពួក​បុគ្គល​មាន​សុតៈ​តិច តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​សុតៈ​តិច ពួក​បុគ្គល​ខ្ជិលច្រអូស តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ខ្ជិលច្រអូស ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ។ ពួក​បុគ្គល​ជា​ពហុស្សូត តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ជា​ពហុស្សូត ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ព្យាយាម​ប្រារព្ធ​ហើយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ព្យាយាម​ប្រារព្ធ​ហើយ ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា...។ (១)

‘‘අප්පස්සුතා අප්පස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මුට්ඨස්සතිනො මුට්ඨස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; බහුස්සුතා බහුස්සුතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; උපට්ඨිතස්සතිනො උපට්ඨිතස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තීති…පෙ…. එකාදසමං. (2)

«ពួក​បុគ្គល​មាន​សុតៈ​តិច តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​សុតៈ​តិច ពួក​បុគ្គល​ដែល​ភ្លេច​ស្មារតី តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​ភ្លេច​ស្មារតី ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ។ ពួក​បុគ្គល​ជា​ពហុស្សូត តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ជា​ពហុស្សូត ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ស្មារតី​ខ្ជាប់ខ្ជួន តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ស្មារតី​ខ្ជាប់ខ្ជួន ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា»...។ ចប់ ទី១១។ (២)

12. කුසීතමූලකසුත්තං

១២. កុសីតមូលកសូត្រ

106. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. කුසීතා කුසීතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මුට්ඨස්සතිනො මුට්ඨස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ආරද්ධවීරියා ආරද්ධවීරියෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; උපට්ඨිතස්සතිනො උපට්ඨිතස්සතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තීති…පෙ…. ද්වාදසමං.

១០៦. គង់នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី... ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សត្វ​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ដោយសារ​ធាតុ​ដូចគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។ ពួក​បុគ្គល​ខ្ជិលច្រអូស តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ខ្ជិលច្រអូស ពួក​បុគ្គល​ដែល​ភ្លេច​ស្មារតី តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​ភ្លេច​ស្មារតី ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ។ ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ព្យាយាម​ប្រារព្ធ​ហើយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ព្យាយាម​ប្រារព្ធ​ហើយ ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ស្មារតី​ខ្ជាប់ខ្ជួន តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ដែល​មាន​ស្មារតី​ខ្ជាប់ខ្ជួន ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា...។ ចប់ ទី១២។

දුතියො වග්ගො.

ទុតិយវគ្គ។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាន​នៃ​វគ្គ​នោះ​គឺ៖

සත්තිමා [Pg.376] සනිදානඤ්ච, ගිඤ්ජකාවසථෙන ච;

හීනාධිමුත්ති චඞ්කමං, සගාථා අස්සද්ධසත්තමං.

សូត្រ​ទាំងឡាយ​គឺ សត្តិមសូត្រ១ សនិទានសូត្រ១ គិញ្ជកាវសថសូត្រ១ ហីនាធិមុត្តិកសូត្រ១ ចង្កមសូត្រ១ សគាថសូត្រ១ អស្សទ្ធសូត្រ ជា​ទី៧ ១

අස්සද්ධමූලකා පඤ්ච, චත්තාරො අහිරිකමූලකා;

අනොත්තප්පමූලකා තීණි, දුවෙ අප්පස්සුතෙන ච.

អស្សទ្ធមូលកសូត្រ មាន ៥ អហិរិកមូលកសូត្រ មាន ៤ អនោត្តប្បមូលកសូត្រ មាន ៣ អប្បស្សុតមូលកសូត្រ មាន ២

කුසීතං එකකං වුත්තං, සුත්තන්තා තීණි පඤ්චකා;

බාවීසති වුත්තා සුත්තා, දුතියො වග්ගො පවුච්චතීති.

កុសីតសូត្រ មាន ១ សូត្រ​ទាំងឡាយ​ដែល​សំដែង​ហើយ​នោះ មាន​បី​ពួក​ជា​ប្រាំៗ សរុប​សូត្រ​ដែល​ទ្រង់​សំដែង​ហើយ​មាន ២២ សូត្រ នេះ​ហៅថា ទុតិយវគ្គ។

3. කම්මපථවග්ගො

៣. កម្មបថវគ្គ

1. අසමාහිතසුත්තං

១. អសមាហិតសូត្រ

107. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අනොත්තප්පිනො අනොත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අසමාහිතා අසමාහිතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති’’.

១០៧. គង់នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី... ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សត្វ​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ដោយសារ​ធាតុ​ដូចគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។ ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​សទ្ធា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​សទ្ធា ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​ហិរិ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​ហិរិ ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​អនោត្តប្បៈ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​អនោត្តប្បៈ ពួក​បុគ្គល​មាន​ចិត្ត​មិន​តាំង​មាំ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ចិត្ត​មិន​តាំង​មាំ ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ។

‘‘සද්ධා සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; හිරිමනා හිරිමනෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ඔත්තප්පිනො ඔත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සමාහිතා සමාහිතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. පඨමං.

«ពួក​បុគ្គល​មាន​សទ្ធា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​សទ្ធា ពួក​បុគ្គល​មាន​ហិរិ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ហិរិ ពួក​បុគ្គល​មាន​អនោត្តប្បៈ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​អនោត្តប្បៈ ពួក​បុគ្គល​មាន​ចិត្ត​តាំង​មាំ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ចិត្ត​តាំង​មាំ ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា»។ ចប់ ទី១។

2. දුස්සීලසුත්තං

២. ទុស្សីលសូត្រ

108. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. අස්සද්ධා අස්සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අහිරිකා අහිරිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අනොත්තප්පිනො අනොත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුස්සීලා දුස්සීලෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; දුප්පඤ්ඤා දුප්පඤ්ඤෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති’’.

១០៨. គង់នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី... ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សត្វ​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ដោយសារ​ធាតុ​ដូចគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។ ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​សទ្ធា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​សទ្ធា ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​ហិរិ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​ហិរិ ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​អនោត្តប្បៈ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មិន​មាន​អនោត្តប្បៈ ពួក​បុគ្គល​ទ្រុស្តសីល តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​ទ្រុស្តសីល ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា​ទន់ខ្សោយ។

‘‘සද්ධා සද්ධෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; හිරිමනා හිරිමනෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ඔත්තප්පිනො ඔත්තප්පීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සීලවන්තො [Pg.377] සීලවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පඤ්ඤවන්තො පඤ්ඤවන්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. දුතියං.

«ពួក​បុគ្គល​មាន​សទ្ធា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​សទ្ធា ពួក​បុគ្គល​មាន​ហិរិ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ហិរិ ពួក​បុគ្គល​មាន​អនោត្តប្បៈ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​អនោត្តប្បៈ ពួក​បុគ្គល​មាន​សីល តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​សីល ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​ប្រាជ្ញា»។ ចប់ ទី២។

3. පඤ්චසික්ඛාපදසුත්තං

៣. បញ្ចសិក្ខាបទសូត្រ

109. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. පාණාතිපාතිනො පාණාතිපාතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අදින්නාදායිනො අදින්නාදායීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කාමෙසුමිච්ඡාචාරිනො කාමෙසුමිච්ඡාචාරීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මුසාවාදිනො මුසාවාදීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සුරාමෙරයමජ්ජප්පමාදට්ඨායිනො සුරාමෙරයමජ්ජප්පමාදට්ඨායීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති’’.

១០៩. គង់នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី... ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សត្វ​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ដោយសារ​ធាតុ​ដូចគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​សម្លាប់​សត្វ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​សម្លាប់​សត្វ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​កាន់​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​កាន់​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​កុហក តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​កុហក ពួក​បុគ្គល​អ្នក​ផឹក​ទឹក​ស្រវឹង​គឺ​សុរា​និង​មេរ័យ​ដែល​ជា​ហេតុ​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​ផឹក​ទឹក​ស្រវឹង​គឺ​សុរា​និង​មេរ័យ​ដែល​ជា​ហេតុ​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ។

‘‘පාණාතිපාතා පටිවිරතා පාණාතිපාතා පටිවිරතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අදින්නාදානා පටිවිරතා අදින්නාදානා පටිවිරතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මුසාවාදා පටිවිරතා මුසාවාදා පටිවිරතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සුරාමෙරයමජ්ජප්පමාදට්ඨානා පටිවිරතා සුරාමෙරයමජ්ජප්පමාදට්ඨානා පටිවිරතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. තතියං.

«ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​សម្លាប់​សត្វ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​សម្លាប់​សត្វ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​កាន់​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​កាន់​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​កុហក តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​កុហក ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​ផឹក​ទឹក​ស្រវឹង​គឺ​សុរា​និង​មេរ័យ​ដែល​ជា​ហេតុ​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​ផឹក​ទឹក​ស្រវឹង​គឺ​សុរា​និង​មេរ័យ​ដែល​ជា​ហេតុ​នៃ​សេចក្តី​ប្រមាទ»។ ចប់ ទី៣។

4. සත්තකම්මපථසුත්තං

៤. សត្តកម្មបថសូត្រ

110. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. පාණාතිපාතිනො පාණාතිපාතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අදින්නාදායිනො අදින්නාදායීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; කාමෙසුමිච්ඡාචාරිනො කාමෙසුමිච්ඡාචාරීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මුසාවාදිනො මුසාවාදීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; පිසුණවාචා පිසුණවාචෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ඵරුසවාචා ඵරුසවාචෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සම්ඵප්පලාපිනො සම්ඵප්පලාපීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති’’.

១១០. គង់នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី... ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សត្វ​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ដោយសារ​ធាតុ​ដូចគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​សម្លាប់​សត្វ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​សម្លាប់​សត្វ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​កាន់​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​កាន់​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​កុហក តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​កុហក ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​ញុះញង់ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​ញុះញង់ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​ពាក្យ​ទ្រគោះ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​ពាក្យ​ទ្រគោះ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​ពាក្យ​រោយរាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​ពាក្យ​រោយរាយ។

‘‘පාණාතිපාතා පටිවිරතා…පෙ… අදින්නාදානා පටිවිරතා… කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා… මුසාවාදා පටිවිරතා… පිසුණාය වාචාය පටිවිරතා පිසුණාය වාචාය පටිවිරතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතා ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතා සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. චතුත්ථං.

«ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​សម្លាប់​សត្វ... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​កាន់​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​កុហក... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​ញុះញង់ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​ញុះញង់ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​ពាក្យ​ទ្រគោះ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​ពាក្យ​ទ្រគោះ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​ពាក្យ​រោយរាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​ពាក្យ​រោយរាយ»។ ចប់ ទី៤។

5. දසකම්මපථසුත්තං

៥. ទសកម្មបថសូត្រ

111. සාවත්ථියං [Pg.378] විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. පාණාතිපාතිනො පාණාතිපාතීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අදින්නාදායිනො…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරිනො… මුසාවාදිනො… පිසුණවාචා… ඵරුසවාචා… සම්ඵප්පලාපිනො සම්ඵප්පලාපීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අභිජ්ඣාලුනො අභිජ්ඣාලූහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; බ්‍යාපන්නචිත්තා බ්‍යාපන්නචිත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති’’.

១១១. គង់នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី... ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សត្វ​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ដោយសារ​ធាតុ​ដូចគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​សម្លាប់​សត្វ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​សម្លាប់​សត្វ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​កាន់​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​កុហក... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​ញុះញង់... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​ពាក្យ​ទ្រគោះ... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​ពាក្យ​រោយរាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​និយាយ​ពាក្យ​រោយរាយ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​សម្លឹង​រំពៃ​ចង់​បាន​ទ្រព្យ​គេ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​សម្លឹង​រំពៃ​ចង់​បាន​ទ្រព្យ​គេ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ព្យាបាទ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​មាន​ចិត្ត​ព្យាបាទ ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាទិដ្ឋិ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាទិដ្ឋិ។

‘‘පාණාතිපාතා පටිවිරතා පාණාතිපාතා පටිවිරතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අදින්නාදානා පටිවිරතා…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා… මුසාවාදා පටිවිරතා… පිසුණාය වාචාය… ඵරුසාය වාචාය… සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතා සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අනභිජ්ඣාලුනො අනභිජ්ඣාලූහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; අබ්‍යාපන්නචිත්තා අබ්‍යාපන්නචිත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. පඤ්චමං.

«ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​សម្លាប់​សត្វ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​សម្លាប់​សត្វ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​កាន់​យក​ទ្រព្យ​ដែល​គេ​មិន​បាន​ឲ្យ... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ខុស​ក្នុង​កាម​ទាំងឡាយ... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​កុហក... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​ញុះញង់... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​ពាក្យ​ទ្រគោះ... ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​ពាក្យ​រោយរាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​វៀរចាក​ការ​និយាយ​ពាក្យ​រោយរាយ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​មិន​សម្លឹង​រំពៃ​ចង់​បាន​ទ្រព្យ​គេ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​មិន​សម្លឹង​រំពៃ​ចង់​បាន​ទ្រព្យ​គេ ពួក​បុគ្គល​អ្នក​មិន​មាន​ចិត្ត​ព្យាបាទ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​អ្នក​មិន​មាន​ចិត្ត​ព្យាបាទ ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាទិដ្ឋិ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាទិដ្ឋិ»។ ចប់ ទី៥។

6. අට්ඨඞ්ගිකසුත්තං

៦. អដ្ឋង្គិកសូត្រ

112. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මිච්ඡාසඞ්කප්පා…පෙ… මිච්ඡාවාචා… මිච්ඡාකම්මන්තා… මිච්ඡාආජීවා… මිච්ඡාවායාමා… මිච්ඡාසතිනො … මිච්ඡාසමාධිනො මිච්ඡාසමාධීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සම්මාසඞ්කප්පා…පෙ… සම්මාවාචා… සම්මාකම්මන්තා… සම්මාආජීවා… සම්මාවායාමා… සම්මාසතිනො… සම්මාසමාධිනො සම්මාසමාධීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

១១២. គង់នៅ​ក្នុង​ក្រុង​សាវត្ថី... ម្នាល​ភិក្ខុ​ទាំងឡាយ សត្វ​ទាំងឡាយ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ដោយសារ​ធាតុ​ដូចគ្នា​ប៉ុណ្ណោះ។ ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាទិដ្ឋិ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាទិដ្ឋិ ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាសង្កប្បៈ... ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាវាចា... ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាកម្មន្តៈ... ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាអាជីវៈ... ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាវាយាមៈ... ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាសតិ... ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាសមាធិ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​មិច្ឆាសមាធិ។ ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាទិដ្ឋិ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាទិដ្ឋិ ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាសង្កប្បៈ... ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាវាចា... ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាកម្មន្តៈ... ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាអាជីវៈ... ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាវាយាមៈ... ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាសតិ... ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាសមាធិ តែង​សេពគប់​គ្នា ត្រូវ​ធាតុ​គ្នា ជាមួយ​នឹង​ពួក​បុគ្គល​មាន​សម្មាសមាធិ»។ ចប់ ទី៦។

7. දසඞ්ගසුත්තං

៧. ទសង្គសូត្រ

113. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ධාතුසොව, භික්ඛවෙ, සත්තා සංසන්දන්ති සමෙන්ති. මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මිච්ඡාසඞ්කප්පා…පෙ… මිච්ඡාවාචා… මිච්ඡාකම්මන්තා… මිච්ඡාආජීවා… මිච්ඡාවායාමා… මිච්ඡාසතිනො [Pg.379]… මිච්ඡාසමාධිනො මිච්ඡාසමාධීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මිච්ඡාඤාණිනො මිච්ඡාඤාණීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; මිච්ඡාවිමුත්තිනො මිච්ඡාවිමුත්තීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති’’.

១១៣. ព្រះសាស្តាទ្រង់គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយ រមែងរួមចូលគ្នា រមែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ដោយសារធាតុដូចគ្នា។ ពួកជនដែលមានមិច្ឆាទិដ្ឋិ រមែងរួមចូលគ្នា រមែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយពួកជនដែលមានមិច្ឆាទិដ្ឋិដូចគ្នា ពួកជនដែលមានមិច្ឆាសង្កប្បៈ... ពួកជនដែលមានមិច្ឆាវាចា... ពួកជនដែលមានមិច្ឆាកម្មន្តៈ... ពួកជនដែលមានមិច្ឆាអាជីវៈ... ពួកជនដែលមានមិច្ឆាវាយាមៈ... ពួកជនដែលមានមិច្ឆាសតិ... ពួកជនដែលមានមិច្ឆាសមាធិ រមែងរួមចូលគ្នា រមែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយពួកជនដែលមានមិច្ឆាសមាធិដូចគ្នា ពួកជនដែលមានមិច្ឆាញាណ រមែងរួមចូលគ្នា រមែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយពួកជនដែលមានមិច្ឆាញាណដូចគ្នា ពួកជនដែលមានមិច្ឆាវិមុត្តិ រមែងរួមចូលគ្នា រមែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយពួកជនដែលមានមិច្ឆាវិមុត្តិដូចគ្នា។

‘‘සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සම්මාසඞ්කප්පා…පෙ… සම්මාවාචා… සම්මාකම්මන්තා… සම්මාආජීවා… සම්මාවායාමා… සම්මාසතිනො… සම්මාසමාධිනො… සම්මාඤාණිනො සම්මාඤාණීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති; සම්මාවිමුත්තිනො සම්මාවිමුත්තීහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. සත්තමං.

ពួកជនដែលមានសម្មាទិដ្ឋិ រមែងរួមចូលគ្នា រមែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយពួកជនដែលមានសម្មាទិដ្ឋិដូចគ្នា ពួកជនដែលមានសម្មាសង្កប្បៈ... ពួកជនដែលមានសម្មាវាចា... ពួកជនដែលមានសម្មាកម្មន្តៈ... ពួកជនដែលមានសម្មាអាជីវៈ... ពួកជនដែលមានសម្មាវាយាមៈ... ពួកជនដែលមានសម្មាសតិ... ពួកជនដែលមានសម្មាសមាធិ... ពួកជនដែលមានសម្មាញាណ រមែងរួមចូលគ្នា រមែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយពួកជនដែលមានសម្មាញាណដូចគ្នា ពួកជនដែលមានសម្មាវិមុត្តិ រមែងរួមចូលគ្នា រមែងត្រូវរ៉ូវគ្នា ជាមួយពួកជនដែលមានសម្មាវិមុត្តិដូចគ្នា។ (សូត្រទី៧ ចប់។)

සත්තන්නං සුත්තන්තානං උද්දානං –

ឧទ្ទាននៃសូត្រទាំង ៧ គឺ៖

අසමාහිතං දුස්සීලං, පඤ්ච සික්ඛාපදානි ච;

සත්ත කම්මපථා වුත්තා, දසකම්මපථෙන ච;

ඡට්ඨං අට්ඨඞ්ගිකො වුත්තො, දසඞ්ගෙන ච සත්තමං.

សូត្រស្តីពីបុគ្គលអ្នកមិនមានចិត្តតាំងមាំ (អសមាហិតសូត្រ) បុគ្គលទ្រុស្តសីល (ទុស្សីលសូត្រ) សិក្ខាបទ ៥ (បញ្ចសិក្ខាបទសូត្រ) កម្មបថ ៧ (សត្តកម្មបថសូត្រ) កម្មបថ ១០ (ទសកម្មបថសូត្រ) សូត្រទី៦ គឺអដ្ឋង្គិកសូត្រ និងសូត្រទី៧ គឺទសង្គសូត្រ។

කම්මපථවග්ගො තතියො.

កម្មបថវគ្គ ទី៣ ចប់។

4. චතුත්ථවග්ගො

៤. វគ្គទី ៤

1. චතුධාතුසුත්තං

១. ចតុធាតុសូត្រ

114. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ…පෙ… ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, ධාතුයො. කතමා චතස්සො? පථවීධාතු, ආපොධාතු, තෙජොධාතු, වායොධාතු – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො ධාතුයො’’ති. පඨමං.

១១៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធាតុទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ធាតុ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបឋវីធាតុ (ធាតុដី) អាបោធាតុ (ធាតុទឹក) តេជោធាតុ (ធាតុភ្លើង) វាយោធាតុ (ធាតុខ្យល់)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធាតុទាំងឡាយ ៤ យ៉ាងនេះឯង។ (សូត្រទី១ ចប់។)

2. පුබ්බෙසම්බොධසුත්තං

២. បុព្វេសម្ពោធសូត្រ

115. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘පුබ්බෙව මෙ, භික්ඛවෙ, සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධස්ස බොධිසත්තස්සෙව සතො එතදහොසි – ‘කො නු ඛො පථවීධාතුයා අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං; කො ආපොධාතුයා අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං; කො තෙජොධාතුයා [Pg.380] අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං; කො වායොධාතුයා අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’’’න්ති?

១១៥. ព្រះសាស្តាទ្រង់គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពីមុនការត្រាស់ដឹង ក្នុងកាលដែលតថាគតនៅជាពោធិសត្វ មិនទាន់បានត្រាស់ដឹងនៅឡើយ តថាគតមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «តើអ្វីជាអស្សាទៈ (សេចក្តីត្រេកអរ) អ្វីជាអាទីនវៈ (ទោស) អ្វីជាការរំលាស់ចេញ (និស្សរណៈ) នៃបឋវីធាតុ? តើអ្វីជាអស្សាទៈ អ្វីជាអាទីនវៈ អ្វីជាការរំលាស់ចេញនៃអាបោធាតុ? តើអ្វីជាអស្សាទៈ អ្វីជាអាទីនវៈ អ្វីជាការរំលាស់ចេញនៃតេជោធាតុ? តើអ្វីជាអស្សាទៈ អ្វីជាអាទីនវៈ អ្វីជាការរំលាស់ចេញនៃវាយោធាតុ?»។

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘යං ඛො පථවීධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං පථවීධාතුයා අස්සාදො; යං පථවීධාතු අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං පථවීධාතුයා ආදීනවො; යො පථවීධාතුයා ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං පථවීධාතුයා නිස්සරණං. යං ආපොධාතුං පටිච්ච…පෙ… යං තෙජොධාතුං පටිච්ච…පෙ… යං වායොධාතුං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං වායොධාතුයා අස්සාදො; යං වායොධාතු අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා, අයං වායොධාතුයා ආදීනවො; යො වායොධාතුයා ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං වායොධාතුයා නිස්සරණං’’’.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះបានកើតឡើងដល់តថាគតនោះថា «សុខ និងសោមនស្សណា ដែលកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យបឋវីធាតុ នេះជាអស្សាទៈនៃបឋវីធាតុ។ ដំណើរដែលបឋវីធាតុមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសភាវៈប្រែប្រួលជាធម្មតា នេះជាអាទីនវៈនៃបឋវីធាតុ។ ការកំចាត់បង់នូវសេចក្តីតម្រេកដោយអំណាចតម្រេក ការលះបង់នូវសេចក្តីតម្រេកដោយអំណាចតម្រេកក្នុងបឋវីធាតុណា នេះជានិស្សរណៈនៃបឋវីធាតុ។ សុខ និងសោមនស្សណា ដែលកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យអាបោធាតុ... ព្រោះអាស្រ័យតេជោធាតុ... ព្រោះអាស្រ័យវាយោធាតុ នេះជាអស្សាទៈនៃវាយោធាតុ។ ដំណើរដែលវាយោធាតុមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសភាវៈប្រែប្រួលជាធម្មតា នេះជាអាទីនវៈនៃវាយោធាតុ។ ការកំចាត់បង់នូវសេចក្តីតម្រេកដោយអំណាចតម្រេក ការលះបង់នូវសេចក្តីតម្រេកដោយអំណាចតម្រេកក្នុងវាយោធាតុណា នេះជានិស្សរណៈនៃវាយោធាតុ»។

‘‘යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමාසං චතුන්නං ධාතූනං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං න අබ්භඤ්ඤාසිං, නෙව තාවාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនទាន់ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវអស្សាទៈ ដោយសភាពជាអស្សាទៈ នូវអាទីនវៈ ដោយសភាពជាអាទីនវៈ នូវនិស្សរណៈ ដោយសភាពជានិស្សរណៈ នៃធាតុទាំង ៤ នេះ ត្រឹមណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតក៏មិនទាន់ប្តេជ្ញាខ្លួនថា ជាអ្នកបានត្រាស់ដឹងនូវសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ គ្មានញាណដទៃក្រៃលែងជាង ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មុតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស ត្រឹមណោះឡើយ។

‘‘යතො ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ඉමාසං චතුන්නං ධාතූනං එවං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අථාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති, අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති. දුතියං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះតថាគតបានដឹងច្បាស់តាមពិត នូវអស្សាទៈ ដោយសភាពជាអស្សាទៈ នូវអាទីនវៈ ដោយសភាពជាអាទីនវៈ នូវនិស្សរណៈ ដោយសភាពជានិស្សរណៈ នៃធាតុទាំង ៤ នេះ ក្នុងកាលណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលនោះ តថាគតក៏បានប្តេជ្ញាខ្លួនថា ជាអ្នកបានត្រាស់ដឹងនូវសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ គ្មានញាណដទៃក្រៃលែងជាង ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មុតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស។ មួយវិញទៀត ញាណទស្សនៈបានកើតឡើងដល់តថាគតថា «សេចក្តីរួចផុត (ចិត្តវិមុត្តិ) របស់តថាគត មិនកម្រើកឡើយ ជាតិភពនេះជាទីបំផុតហើយ ឥឡូវនេះ ភពថ្មីមិនមានទៀតឡើយ»។ (សូត្រទី២ ចប់។)

3. අචරිංසුත්තං

៣. អចរិសូត្រ

116. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘පථවීධාතුයාහං, භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං, යො පථවීධාතුයා අස්සාදො තදජ්ඣගමං, යාවතා පථවීධාතුයා අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. පථවීධාතුයාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං, යො පථවීධාතුයා ආදීනවො තදජ්ඣගමං[Pg.381], යාවතා පථවීධාතුයා ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. පථවීධාතුයාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං, යං පථවීධාතුයා නිස්සරණං තදජ්ඣගමං, යාවතා පථවීධාතුයා නිස්සරණං පඤ්ඤාය මෙ තං සුදිට්ඨං’’.

១១៦. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានត្រេចទៅស្វែងរកអស្សាទៈនៃបឋវីធាតុ អស្សាទៈណានៃបឋវីធាតុមាន តថាគតក៏បានសម្រេចនូវអស្សាទៈនោះ អស្សាទៈនៃបឋវីធាតុមានប្រមាណប៉ុន្មាន តថាគតបានឃើញច្បាស់នូវអស្សាទៈនោះដោយប្រាជ្ញាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានត្រេចទៅស្វែងរកអាទីនវៈនៃបឋវីធាតុ អាទីនវៈណានៃបឋវីធាតុមាន តថាគតក៏បានសម្រេចនូវអាទីនវៈនោះ អាទីនវៈនៃបឋវីធាតុមានប្រមាណប៉ុន្មាន តថាគតបានឃើញច្បាស់នូវអាទីនវៈនោះដោយប្រាជ្ញាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានត្រេចទៅស្វែងរកនិស្សរណៈនៃបឋវីធាតុ និស្សរណៈណានៃបឋវីធាតុមាន តថាគតក៏បានសម្រេចនូវនិស្សរណៈនោះ និស្សរណៈនៃបឋវីធាតុមានប្រមាណប៉ុន្មាន តថាគតបានឃើញច្បាស់នូវនិស្សរណៈនោះដោយប្រាជ្ញាហើយ។

‘‘ආපොධාතුයාහං, භික්ඛවෙ…පෙ… තෙජොධාතුයාහං, භික්ඛවෙ… වායොධාතුයාහං, භික්ඛවෙ, අස්සාදපරියෙසනං අචරිං, යො වායොධාතුයා අස්සාදො තදජ්ඣගමං, යාවතා වායොධාතුයා අස්සාදො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. වායොධාතුයාහං, භික්ඛවෙ, ආදීනවපරියෙසනං අචරිං, යො වායොධාතුයා ආදීනවො තදජ්ඣගමං, යාවතා වායොධාතුයා ආදීනවො පඤ්ඤාය මෙ සො සුදිට්ඨො. වායොධාතුයාහං, භික්ඛවෙ, නිස්සරණපරියෙසනං අචරිං, යං වායොධාතුයා නිස්සරණං තදජ්ඣගමං, යාවතා වායොධාතුයා නිස්සරණං පඤ්ඤාය මෙ තං සුදිට්ඨං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានត្រេចទៅស្វែងរកអស្សាទៈនៃអាបោធាតុ... នៃតេជោធាតុ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានត្រេចទៅស្វែងរកអស្សាទៈនៃវាយោធាតុ អស្សាទៈណានៃវាយោធាតុមាន តថាគតក៏បានសម្រេចនូវអស្សាទៈនោះ អស្សាទៈនៃវាយោធាតុមានប្រមាណប៉ុន្មាន តថាគតបានឃើញច្បាស់នូវអស្សាទៈនោះដោយប្រាជ្ញាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានត្រេចទៅស្វែងរកអាទីនវៈនៃវាយោធាតុ អាទីនវៈណានៃវាយោធាតុមាន តថាគតក៏បានសម្រេចនូវអាទីនវៈនោះ អាទីនវៈនៃវាយោធាតុមានប្រមាណប៉ុន្មាន តថាគតបានឃើញច្បាស់នូវអាទីនវៈនោះដោយប្រាជ្ញាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានត្រេចទៅស្វែងរកនិស្សរណៈនៃវាយោធាតុ និស្សរណៈណានៃវាយោធាតុមាន តថាគតក៏បានសម្រេចនូវនិស្សរណៈនោះ និស្សរណៈនៃវាយោធាតុមានប្រមាណប៉ុន្មាន តថាគតបានឃើញច្បាស់នូវនិស្សរណៈនោះដោយប្រាជ្ញាហើយ។

‘‘යාවකීවඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ඉමාසං චතුන්නං ධාතූනං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං න අබ්භඤ්ඤාසිං, නෙව තාවාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតមិនទាន់ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវអស្សាទៈ ដោយសភាពជាអស្សាទៈ នូវអាទីនវៈ ដោយសភាពជាអាទីនវៈ នូវនិស្សរណៈ ដោយសភាពជានិស្សរណៈ នៃធាតុទាំង ៤ នេះ ត្រឹមណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតក៏មិនទាន់ប្តេជ្ញាខ្លួនថា ជាអ្នកបានត្រាស់ដឹងនូវសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ គ្មានញាណដទៃក្រៃលែងជាង ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មុតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស ត្រឹមណោះឡើយ។

‘‘යතො ච ඛ්වාහං, භික්ඛවෙ, ඉමාසං චතුන්නං ධාතූනං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අථාහං, භික්ඛවෙ, සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පච්චඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි – ‘අකුප්පා මෙ විමුත්ති, අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’’ති. තතියං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះតថាគតបានដឹងច្បាស់តាមពិត នូវអស្សាទៈ ដោយសភាពជាអស្សាទៈ នូវអាទីនវៈ ដោយសភាពជាអាទីនវៈ នូវនិស្សរណៈ ដោយសភាពជានិស្សរណៈ នៃធាតុទាំង ៤ នេះ ក្នុងកាលណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលនោះ តថាគតក៏បានប្តេជ្ញាខ្លួនថា ជាអ្នកបានត្រាស់ដឹងនូវសម្មាសម្ពោធិញ្ញាណ គ្មានញាណដទៃក្រៃលែងជាង ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មុតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស។ មួយវិញទៀត ញាណទស្សនៈបានកើតឡើងដល់តថាគតថា «សេចក្តីរួចផុត (ចិត្តវិមុត្តិ) របស់តថាគត មិនកម្រើកឡើយ ជាតិភពនេះជាទីបំផុតហើយ ឥឡូវនេះ ភពថ្មីមិនមានទៀតឡើយ»។ (សូត្រទី៣ ចប់។)

4. නොචෙදංසුත්තං

៤. នោចេទំសូត្រ

117. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘නො චෙදං, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා අස්සාදො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා පථවීධාතුයා සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා [Pg.382] ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි පථවීධාතුයා අස්සාදො, තස්මා සත්තා පථවීධාතුයා සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා ආදීනවො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා පථවීධාතුයා නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි පථවීධාතුයා ආදීනවො, තස්මා සත්තා පථවීධාතුයා නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා පථවීධාතුයා නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි පථවීධාතුයා නිස්සරණං, තස්මා සත්තා පථවීධාතුයා නිස්සරන්ති’’.

១១៧. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើអស្សាទៈនៃបឋវីធាតុនេះមិនមានទេ សត្វទាំងឡាយក៏មិនត្រេកអរក្នុងបឋវីធាតុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុតែមានអស្សាទៈក្នុងបឋវីធាតុ ហេតុនោះ ទើបសត្វទាំងឡាយត្រេកអរក្នុងបឋវីធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើអាទីនវៈនៃបឋវីធាតុនេះមិនមានទេ សត្វទាំងឡាយក៏មិននឿយណាយក្នុងបឋវីធាតុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុតែមានអាទីនវៈក្នុងបឋវីធាតុ ហេតុនោះ ទើបសត្វទាំងឡាយនឿយណាយក្នុងបឋវីធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើនិស្សរណៈនៃបឋវីធាតុនេះមិនមានទេ សត្វទាំងឡាយក៏មិនរំលាស់ខ្លួនចេញចាកបឋវីធាតុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុតែមាននិស្សរណៈនៃបឋវីធាតុ ហេតុនោះ ទើបសត្វទាំងឡាយរំលាស់ខ្លួនចេញចាកបឋវីធាតុបាន។

‘‘නො චෙදං, භික්ඛවෙ, ආපොධාතුයා අස්සාදො අභවිස්ස…පෙ… නො චෙදං, භික්ඛවෙ, තෙජොධාතුයා…පෙ… නො චෙදං, භික්ඛවෙ, වායොධාතුයා අස්සාදො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා වායොධාතුයා සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි වායොධාතුයා අස්සාදො, තස්මා සත්තා වායොධාතුයා සාරජ්ජන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, වායොධාතුයා ආදීනවො අභවිස්ස, නයිදං සත්තා වායොධාතුයා නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි වායොධාතුයා ආදීනවො, තස්මා සත්තා වායොධාතුයා නිබ්බින්දන්ති. නො චෙදං, භික්ඛවෙ, වායොධාතුයා නිස්සරණං අභවිස්ස, නයිදං සත්තා වායොධාතුයා නිස්සරෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි වායොධාතුයා නිස්සරණං, තස්මා සත්තා වායොධාතුයා නිස්සරන්ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើអស្សាទៈនៃអាបោធាតុមិនមានទេ... ប្រសិនបើអស្សាទៈនៃតេជោធាតុមិនមានទេ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើអស្សាទៈនៃវាយោធាតុមិនមានទេ សត្វទាំងឡាយក៏មិនត្រេកអរក្នុងវាយោធាតុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុតែមានអស្សាទៈក្នុងវាយោធាតុ ហេតុនោះ ទើបសត្វទាំងឡាយត្រេកអរក្នុងវាយោធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើអាទីនវៈនៃវាយោធាតុមិនមានទេ សត្វទាំងឡាយក៏មិននឿយណាយក្នុងវាយោធាតុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុតែមានអាទីនវៈក្នុងវាយោធាតុ ហេតុនោះ ទើបសត្វទាំងឡាយនឿយណាយក្នុងវាយោធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើនិស្សរណៈនៃវាយោធាតុមិនមានទេ សត្វទាំងឡាយក៏មិនរំលាស់ខ្លួនចេញចាកវាយោធាតុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុតែមាននិស្សរណៈនៃវាយោធាតុ ហេតុនោះ ទើបសត្វទាំងឡាយរំលាស់ខ្លួនចេញចាកវាយោធាតុបាន។

‘‘යාවකීවඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉමාසං චතුන්නං ධාතූනං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං න අබ්භඤ්ඤංසු, නෙව තාවිමෙ භික්ඛවෙ, සත්තා සදෙවකා ලොකා සමාරකා සබ්‍රහ්මකා සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය නිස්සටා විසංයුත්තා විප්පමුත්තා විමරියාදිකතෙන චෙතසා විහරිංසු.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វមិនទាន់ដឹងច្បាស់តាមពិត នូវអស្សាទៈ ដោយសភាពជាអស្សាទៈ នូវអាទីនវៈ ដោយសភាពជាអាទីនវៈ នូវនិស្សរណៈ ដោយសភាពជានិស្សរណៈ នៃធាតុទាំង ៤ នេះ ត្រឹមណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសត្វក៏មិនទាន់រំលាស់ខ្លួនចេញ មិនទាន់ប្រាសចាក មិនទាន់រួចផុតស្រឡះ ចាកលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ចាកពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មុតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស ហើយរស់នៅដោយចិត្តដែលមិនមានដែនកំណត់ (ចិត្តដែលផុតស្រឡះចាកកិលេស) ត្រឹមណោះឡើយ។

‘‘යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉමාසං චතුන්නං ධාතූනං අස්සාදඤ්ච අස්සාදතො ආදීනවඤ්ච ආදීනවතො නිස්සරණඤ්ච නිස්සරණතො යථාභූතං අබ්භඤ්ඤංසු, අථ, භික්ඛවෙ, සත්තා සදෙවකා ලොකා සමාරකා සබ්‍රහ්මකා සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය නිස්සටා විසංයුත්තා විප්පමුත්තා විමරියාදිකතෙන චෙතසා විහරන්තී’’ති. චතුත්ථං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះពួកសត្វបានដឹងច្បាស់តាមពិត នូវអស្សាទៈ ដោយសភាពជាអស្សាទៈ នូវអាទីនវៈ ដោយសភាពជាអាទីនវៈ នូវនិស្សរណៈ ដោយសភាពជានិស្សរណៈ នៃធាតុទាំង ៤ នេះ ក្នុងកាលណា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលនោះ ពួកសត្វក៏បានរំលាស់ខ្លួនចេញ បានប្រាសចាក បានរួចផុតស្រឡះ ចាកលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ចាកពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សជាសម្មុតិទេព និងមនុស្សដ៏សេស ហើយរស់នៅដោយចិត្តដែលមិនមានដែនកំណត់ (ចិត្តដែលផុតស្រឡះចាកកិលេស)។ (សូត្រទី៤ ចប់។)

5. එකන්තදුක්ඛසුත්තං

៥. ឯកន្តទុក្ខសូត្រ

118. සාවත්ථියං [Pg.383] විහරති…පෙ… ‘‘පථවීධාතු චෙ හිදං, භික්ඛවෙ, එකන්තදුක්ඛා අභවිස්ස දුක්ඛානුපතිතා දුක්ඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා සුඛෙන, නයිදං සත්තා පථවීධාතුයා සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතු සුඛා සුඛානුපතිතා සුඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා දුක්ඛෙන, තස්මා සත්තා පථවීධාතුයා සාරජ්ජන්ති’’.

១១៨. ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើបឋវីធាតុនេះ ជាទុក្ខតែម៉្យាង ត្រូវទុក្ខតាមចោមរោម ត្រូវទុក្ខធ្លាក់សង្កត់ មិនមានសុខធ្លាក់សង្កត់ទេ សត្វទាំងឡាយក៏មិនត្រេកអរក្នុងបឋវីធាតុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែដោយហេតុតែបឋវីធាតុ ជាសុខ ត្រូវសុខតាមចោមរោម ត្រូវសុខធ្លាក់សង្កត់ មិនមានទុក្ខធ្លាក់សង្កត់ (តែម៉្យាង) ហេតុនោះ ទើបសត្វទាំងឡាយត្រេកអរក្នុងបឋវីធាតុ។

‘‘ආපොධාතු චෙ හිදං, භික්ඛවෙ…පෙ… තෙජොධාතු චෙ හිදං, භික්ඛවෙ… වායොධාතු චෙ හිදං, භික්ඛවෙ, එකන්තදුක්ඛා අභවිස්ස දුක්ඛානුපතිතා දුක්ඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා සුඛෙන, නයිදං සත්තා වායොධාතුයා සාරජ්ජෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, වායොධාතු සුඛා සුඛානුපතිතා සුඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා දුක්ඛෙන, තස්මා සත්තා වායොධාතුයා සාරජ්ජන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើអាបោធាតុនេះ... តេជោធាតុនេះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើវាយោធាតុនេះ ជាទុក្ខតែម៉្យាង ធ្លាក់ចុះទៅក្នុងទុក្ខ ឈានចុះទៅក្នុងទុក្ខ មិនឈានចុះទៅក្នុងសុខទេ សត្វទាំងឡាយក៏មិនគប្បីត្រេកត្រអាលក្នុងវាយោធាតុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែព្រោះហេតុតែវាយោធាតុជាសុខ ធ្លាក់ចុះទៅក្នុងសុខ ឈានចុះទៅក្នុងសុខ មិនឈានចុះទៅក្នុងទុក្ខ ហេតុនោះ ទើបសត្វទាំងឡាយត្រេកត្រអាលក្នុងវាយោធាតុ។»

‘‘පථවීධාතු චෙ හිදං, භික්ඛවෙ, එකන්තසුඛා අභවිස්ස සුඛානුපතිතා සුඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා දුක්ඛෙන, නයිදං සත්තා පථවීධාතුයා නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතු දුක්ඛා දුක්ඛානුපතිතා දුක්ඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා සුඛෙන, තස්මා සත්තා පථවීධාතුයා නිබ්බින්දන්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើបឋវីធាតុនេះ ជាសុខតែម៉្យាង ធ្លាក់ចុះទៅក្នុងសុខ ឈានចុះទៅក្នុងសុខ មិនឈានចុះទៅក្នុងទុក្ខទេ សត្វទាំងឡាយក៏មិនគប្បីនឿយណាយក្នុងបឋវីធាតុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែព្រោះហេតុតែបឋវីធាតុជាទុក្ខ ធ្លាក់ចុះទៅក្នុងទុក្ខ ឈានចុះទៅក្នុងទុក្ខ មិនឈានចុះទៅក្នុងសុខ ហេតុនោះ ទើបសត្វទាំងឡាយនឿយណាយក្នុងបឋវីធាតុ។»

‘‘ආපොධාතු චෙ හිදං, භික්ඛවෙ…පෙ… තෙජොධාතු චෙ හිදං, භික්ඛවෙ… වායොධාතු චෙ හිදං, භික්ඛවෙ, එකන්තසුඛා අභවිස්ස සුඛානුපතිතා සුඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා දුක්ඛෙන, නයිදං සත්තා වායොධාතුයා නිබ්බින්දෙය්‍යුං. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, වායොධාතු දුක්ඛා දුක්ඛානුපතිතා දුක්ඛාවක්කන්තා අනවක්කන්තා සුඛෙන, තස්මා සත්තා වායොධාතුයා නිබ්බින්දන්තී’’ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើអាបោធាតុនេះ... តេជោធាតុនេះ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើវាយោធាតុនេះ ជាសុខតែម៉្យាង ធ្លាក់ចុះទៅក្នុងសុខ ឈានចុះទៅក្នុងសុខ មិនឈានចុះទៅក្នុងទុក្ខទេ សត្វទាំងឡាយក៏មិនគប្បីនឿយណាយក្នុងវាយោធាតុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តែព្រោះហេតុតែវាយោធាតុជាទុក្ខ ធ្លាក់ចុះទៅក្នុងទុក្ខ ឈានចុះទៅក្នុងទុក្ខ មិនឈានចុះទៅក្នុងសុខ ហេតុនោះ ទើបសត្វទាំងឡាយនឿយណាយក្នុងវាយោធាតុ។» (ចប់) ទី៥។

6. අභිනන්දසුත්තං

៦. អភិនន្ទសូត្រ

119. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුං අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො ආපොධාතුං අභිනන්දති…පෙ… යො තෙජොධාතුං… යො වායොධාතුං අභිනන්දති, දුක්ඛං සො අභිනන්දති. යො දුක්ඛං අභිනන්දති, අපරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි’’.

១១៩. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលណាត្រេកអរចំពោះបឋវីធាតុ បុគ្គលនោះឈ្មោះថាត្រេកអរចំពោះទុក្ខ។ បុគ្គលណាត្រេកអរចំពោះទុក្ខ តថាគតពោលថា បុគ្គលនោះមិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។ បុគ្គលណាត្រេកអរចំពោះអាបោធាតុ... តេជោធាតុ... វាយោធាតុ បុគ្គលនោះឈ្មោះថាត្រេកអរចំពោះទុក្ខ។ បុគ្គលណាត្រេកអរចំពោះទុក្ខ តថាគតពោលថា បុគ្គលនោះមិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។»

‘‘යො [Pg.384] ච ඛො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුං නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමි. යො ආපොධාතුං…පෙ… යො තෙජොධාතුං… යො වායොධාතුං නාභිනන්දති, දුක්ඛං සො නාභිනන්දති. යො දුක්ඛං නාභිනන්දති, පරිමුත්තො සො දුක්ඛස්මාති වදාමී’’ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯបុគ្គលណា មិនត្រេកអរចំពោះបឋវីធាតុ បុគ្គលនោះឈ្មោះថាមិនត្រេកអរចំពោះទុក្ខឡើយ។ បុគ្គលណាមិនត្រេកអរចំពោះទុក្ខ តថាគតពោលថា បុគ្គលនោះរួចផុតចាកទុក្ខហើយ។ បុគ្គលណាមិនត្រេកអរចំពោះអាបោធាតុ... តេជោធាតុ... វាយោធាតុ បុគ្គលនោះឈ្មោះថាមិនត្រេកអរចំពោះទុក្ខឡើយ។ បុគ្គលណាមិនត្រេកអរចំពោះទុក្ខ តថាគតពោលថា បុគ្គលនោះរួចផុតចាកទុក្ខហើយ។» (ចប់) ទី៦។

7. උප්පාදසුත්තං

៧. ឧប្បាទសូត្រ

120. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො රොගානං ඨිති ජරාමරණස්ස පාතුභාවො. යො ආපොධාතුයා…පෙ… යො තෙජොධාතුයා… යො වායොධාතුයා උප්පාදො ඨිති අභිනිබ්බත්ති පාතුභාවො, දුක්ඛස්සෙසො උප්පාදො රොගානං ඨිති ජරාමරණස්ස පාතුභාවො’’.

១២០. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការកើតឡើង ការឋិតនៅ ការកើតប្រាកដ ការលេចឡើង នៃបឋវីធាតុណា នេះជាការកើតឡើងនៃទុក្ខ ជាការឋិតនៅនៃរោគ ជាការលេចឡើងនៃជរានិងមរណៈ។ ការកើតឡើង ការឋិតនៅ ការកើតប្រាកដ ការលេចឡើង នៃអាបោធាតុ... តេជោធាតុ... វាយោធាតុណា នេះជាការកើតឡើងនៃទុក្ខ ជាការឋិតនៅនៃរោគ ជាការលេចឡើងនៃជរានិងមរណៈ។»

‘‘යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, පථවීධාතුයා නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො රොගානං වූපසමො ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො. යො ආපොධාතුයා…පෙ… යො තෙජොධාතුයා… යො වායොධාතුයා නිරොධො වූපසමො අත්ථඞ්ගමො, දුක්ඛස්සෙසො නිරොධො රොගානං වූපසමො ජරාමරණස්ස අත්ථඞ්ගමො’’ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯការរលត់ ការស្ងប់រម្ងាប់ ការវិនាសទៅ នៃបឋវីធាតុណា នេះជាការរលត់នៃទុក្ខ ជាការស្ងប់រម្ងាប់នៃរោគ ជាការវិនាសទៅនៃជរានិងមរណៈ។ ការរលត់ ការស្ងប់រម្ងាប់ ការវិនាសទៅ នៃអាបោធាតុ... តេជោធាតុ... វាយោធាតុណា នេះជាការរលត់នៃទុក្ខ ជាការស្ងប់រម្ងាប់នៃរោគ ជាការវិនាសទៅនៃជរានិងមរណៈ។» (ចប់) ទី៧។

8. සමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

៨. សមណព្រាហ្មណសូត្រ

121. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, ධාතුයො. කතමා චතස්සො? පථවීධාතු, ආපොධාතු, තෙජොධාතු, වායොධාතු. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමාසං චතුන්නං ධාතූනං අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති, න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා; න ච පන තෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති’’.

១២១. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធាតុទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបឋវីធាតុ អាបោធាតុ តេជោធាតុ វាយោធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវរសជាតិ នូវទោស និងការរំលោះចេញ នៃធាតុទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនមែនជាសមណៈដែលសន្មតថាជាសមណៈក្នុងពួកសមណៈ ឬមិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ដែលសន្មតថាជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ឡើយ ទាំងលោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ក៏មិនបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចដោយបញ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅលំនៅដោយគុណធម៌ជាសមណៈ ឬគុណធម៌ជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។»

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමාසං චතුන්නං ධාතූනං අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානන්ති, තෙ ච ඛො [Pg.385] මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා; තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដឹងច្បាស់តាមពិតនូវរសជាតិ នូវទោស និងការរំលោះចេញ នៃធាតុទាំង ៤ យ៉ាងនេះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ទើបជាសមណៈដែលសន្មតថាជាសមណៈក្នុងពួកសមណៈ ទាំងជាព្រាហ្មណ៍ដែលសន្មតថាជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ដែរ ទាំងលោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចដោយបញ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅលំនៅដោយគុណធម៌ជាសមណៈ និងគុណធម៌ជាព្រាហ្មណ៍ផង។» (ចប់) ទី៨។

9. දුතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

៩. ទុតិយសមណព្រាហ្មណសូត្រ

122. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, ධාතුයො. කතමා චතස්සො? පථවීධාතු, ආපොධාතු, තෙජොධාතු, වායොධාතු. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ඉමාසං චතුන්නං ධාතූනං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… පජානන්ති…පෙ… සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. නවමං.

១២២. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធាតុទាំងឡាយនេះមាន ៤ យ៉ាង។ ៤ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបឋវីធាតុ អាបោធាតុ តេជោធាតុ វាយោធាតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ មិនដឹងច្បាស់តាមពិតនូវហេតុជាទីកើតឡើង នូវសេចក្តីរលត់ទៅ នូវរសជាតិ នូវទោស និងការរំលោះចេញ នៃធាតុទាំង ៤ យ៉ាងនេះ... (សេចក្តីពិស្តារ គប្បីចែកដូចសូត្រមុន)... ដឹងច្បាស់... បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចដោយបញ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅលំនៅ។» (ចប់) ទី៩។

10. තතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

១០. តតិយសមណព្រាហ្មណសូត្រ

123. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා පථවීධාතුං නප්පජානන්ති, පථවීධාතුසමුදයං නප්පජානන්ති, පථවීධාතුනිරොධං නප්පජානන්ති, පථවීධාතුනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති…පෙ… ආපොධාතුං නප්පජානන්ති… තෙජොධාතුං නප්පජානන්ති… වායොධාතුං නප්පජානන්ති, වායොධාතුසමුදයං නප්පජානන්ති, වායොධාතුනිරොධං නප්පජානන්ති, වායොධාතුනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති, න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා; න ච පන තෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති’’.

១២៣. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ មិនដឹងច្បាស់នូវបឋវីធាតុ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃបឋវីធាតុ មិនដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃបឋវីធាតុ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃបឋវីធាតុ... មិនដឹងច្បាស់នូវអាបោធាតុ... មិនដឹងច្បាស់នូវតេជោធាតុ... មិនដឹងច្បាស់នូវវាយោធាតុ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃវាយោធាតុ មិនដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃវាយោធាតុ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃវាយោធាតុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនមែនជាសមណៈដែលសន្មតថាជាសមណៈក្នុងពួកសមណៈ ឬមិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ដែលសន្មតថាជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ឡើយ ទាំងលោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ក៏មិនបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចដោយបញ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅលំនៅដោយគុណធម៌ជាសមណៈ ឬគុណធម៌ជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។»

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා පථවීධාතුං පජානන්ති, පථවීධාතුසමුදයං පජානන්ති, පථවීධාතුනිරොධං පජානන්ති, පථවීධාතුනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති… යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා…පෙ… ආපොධාතුං පජානන්ති… තෙජොධාතුං පජානන්ති… වායොධාතුං පජානන්ති, වායොධාතුසමුදයං පජානන්ති, වායොධාතුනිරොධං පජානන්ති, වායොධාතුනිරොධගාමිනිං පටිපදං පජානන්ති, තෙ [Pg.386] ච ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා; තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. දසමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដឹងច្បាស់នូវបឋវីធាតុ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃបឋវីធាតុ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃបឋវីធាតុ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃបឋវីធាតុ... ដឹងច្បាស់នូវអាបោធាតុ... ដឹងច្បាស់នូវតេជោធាតុ... ដឹងច្បាស់នូវវាយោធាតុ ដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃវាយោធាតុ ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីរលត់នៃវាយោធាតុ ដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់សេចក្តីរលត់នៃវាយោធាតុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ទើបជាសមណៈដែលសន្មតថាជាសមណៈក្នុងពួកសមណៈ ទាំងជាព្រាហ្មណ៍ដែលសន្មតថាជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ដែរ ទាំងលោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចដោយបញ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅលំនៅដោយគុណធម៌ជាសមណៈ និងគុណធម៌ជាព្រាហ្មណ៍ផង។» (ចប់) ទី១០។

චතුත්ථො වග්ගො.

វគ្គទី៤ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

චතස්සො පුබ්බෙ අචරිං, නොචෙදඤ්ච දුක්ඛෙන ච;

අභිනන්දඤ්ච උප්පාදො, තයො සමණබ්‍රාහ්මණාති.

សូត្រទាំងឡាយគឺ ចតស្សោធាតុសូត្រ១ បុព្វេវសម្ពោធសូត្រ១ អាចរិយសូត្រ១ នោចេទំសូត្រ១ ទុក្ខសូត្រ១ អភិនន្ទសូត្រ១ ឧប្បាទសូត្រ១ និងសមណព្រាហ្មណសូត្រ ៣ ទៀត។

ධාතුසංයුත්තං සමත්තං.

ធាតុសំយុត្ត ចប់បរិបូណ៌។

4. අනමතග්ගසංයුත්තං

៤. អនមតគ្គសំយុត្ត

1. පඨමවග්ගො

១. វគ្គទី១

1. තිණකට්ඨසුත්තං

១. តិណកដ្ឋសូត្រ

124. එවං [Pg.387] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១២៤. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀបក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘අනමතග්ගොයං භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො යං ඉමස්මිං ජම්බුදීපෙ තිණකට්ඨසාඛාපලාසං තං ඡෙත්වා එකජ්ඣං සංහරිත්වා චතුරඞ්ගුලං චතුරඞ්ගුලං ඝටිකං කත්වා නික්ඛිපෙය්‍ය – ‘අයං මෙ මාතා, තස්සා මෙ මාතු අයං මාතා’ති, අපරියාදින්නාව භික්ඛවෙ, තස්ස පුරිසස්ස මාතුමාතරො අස්සු, අථ ඉමස්මිං ජම්බුදීපෙ තිණකට්ඨසාඛාපලාසං පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. එවං දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං පච්චනුභූතං තිබ්බං පච්චනුභූතං බ්‍යසනං පච්චනුභූතං, කටසී වඩ්ඪිතා. යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං අලං විරජ්ජිතුං අලං විමුච්චිතු’’න්ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដដល់សត្វទាំងឡាយ ដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ រត់វិលវល់ទៅមក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសកាត់ស្មៅ ឈើ មែកឈើ និងស្លឹកឈើ ដែលមាននៅក្នុងជម្ពូទ្វីបនេះ រួចប្រមូលមកទុកជាមួយគ្នា ហើយធ្វើឲ្យទៅជាកង់ៗ ប៉ុនបួនធ្នាប់ៗ ហើយដាក់ចុះដោយពោលថា "នេះជាម្តាយរបស់ខ្ញុំ នេះជាម្តាយរបស់ម្តាយខ្ញុំនោះ" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ម្តាយនិងយាយរបស់បុរសនោះ មិនទាន់អស់ឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯស្មៅ ឈើ មែកឈើ និងស្លឹកឈើ នៅក្នុងជម្ពូទ្វីបនេះ គប្បីដល់នូវការអស់ទៅ វិនាសទៅជាមុន។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សំសារវដ្តនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដដល់សត្វទាំងឡាយ ដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ រត់វិលវល់ទៅមក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីទុក្ខខ្លាំងក្លា សេចក្តីវិនាស ពួកអ្នកបានទទួលរងអស់កាលយូរអង្វែងយ៉ាងនេះ ទាំងព្រៃខ្មោចក៏បានចម្រើនឡើងហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុតែប៉ុណ្ណេះ ក៏ល្មមណាស់ហើយ ដើម្បីនឹងនឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងពួង ល្មមណាស់ហើយដើម្បីនឹងប្រាសចាកតម្រេក ល្មមណាស់ហើយដើម្បីនឹងរួចផុត។» (ចប់) ទី១។

2. පථවීසුත්තං

២. បឋវីសូត្រ

125. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො ඉමං මහාපථවිං කොලට්ඨිමත්තං කොලට්ඨිමත්තං මත්තිකාගුළිකං කරිත්වා නික්ඛිපෙය්‍ය – ‘අයං මෙ පිතා, තස්ස මෙ පිතු අයං පිතා’ති, අපරියාදින්නාව භික්ඛවෙ, තස්ස පුරිසස්ස පිතුපිතරො අස්සු, අථායං මහාපථවී පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය[Pg.388]. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. එවං දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං පච්චනුභූතං තිබ්බං පච්චනුභූතං බ්‍යසනං පච්චනුභූතං, කටසී වඩ්ඪිතා. යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතු’’න්ති. දුතියං.

១២៥. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ。 ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដដល់សត្វទាំងឡាយ ដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ រត់វិលវល់ទៅមក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសយកផែនដីធំនេះ មកធ្វើជាដុំដីឥដ្ឋតូចៗ ប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រាៗ ហើយដាក់ចុះដោយពោលថា "នេះជាឪពុករបស់ខ្ញុំ នេះជាឪពុករបស់ឪពុកខ្ញុំនោះ" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឪពុកនិងជីតារបស់បុរសនោះ មិនទាន់អស់ឡើយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯផែនដីធំនេះ គប្បីដល់នូវការអស់ទៅ វិនាសទៅជាមុន។ ហេតុនោះព្រោះអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សំសារវដ្តនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដដល់សត្វទាំងឡាយ ដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ រត់វិលវល់ទៅមក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីទុក្ខខ្លាំងក្លា សេចក្តីវិនាស ពួកអ្នកបានទទួលរងអស់កាលយូរអង្វែងយ៉ាងនេះ ទាំងព្រៃខ្មោចក៏បានចម្រើនឡើងហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុតែប៉ុណ្ណេះ ក៏ល្មមណាស់ហើយ ដើម្បីនឹងនឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងពួង ល្មមណាស់ហើយដើម្បីនឹងប្រាសចាកតម្រេក ល្មមណាស់ហើយដើម្បីនឹងរួចផុត។» (ចប់) ទី២។

3. අස්සුසුත්තං

៣. អស្សុសូត្រ

126. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යං වා වො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සන්ධාවතං සංසරතං අමනාපසම්පයොගා මනාපවිප්පයොගා කන්දන්තානං රොදන්තානං අස්සු පස්සන්නං පග්ඝරිතං, යං වා චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදක’’න්ති? ‘‘යථා ඛො මයං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාම, එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං යං නො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සන්ධාවතං සංසරතං අමනාපසම්පයොගා මනාපවිප්පයොගා කන්දන්තානං රොදන්තානං අස්සු පස්සන්නං පග්ඝරිතං, න ත්වෙව චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදක’’න්ති.

១២៦. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ចំពោះពួកសត្វដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរាស មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ រត់វាលវេរទៅមក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច ទឹកភ្នែកដែលហូរស្រក់ចុះរបស់ពួកអ្នក ដែលអន្ទោលទៅ រត់វាលវេរទៅមក អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះ ព្រោះការជួបប្រសព្វនឹងសត្វនិងសង្ខារដែលមិនជាទីគាប់ចិត្ត ព្រោះការព្រាត់ប្រាសចាកសត្វនិងសង្ខារជាទីគាប់ចិត្ត កាលខ្សឹកខ្សួលយំទួញ តើទឹកភ្នែកនោះច្រើនជាង ឬក៏ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួន ច្រើនជាង?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តាមដែលពួកខ្ញុំព្រះអង្គយល់ដឹងនូវធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយ ទឹកភ្នែកដែលហូរស្រក់ចុះរបស់ពួកខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលអន្ទោលទៅ រត់វាលវេរទៅមក អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះ ព្រោះការជួបប្រសព្វនឹងសត្វនិងសង្ខារដែលមិនជាទីគាប់ចិត្ត ព្រោះការព្រាត់ប្រាសចាកសត្វនិងសង្ខារជាទីគាប់ចិត្ត កាលខ្សឹកខ្សួលយំទួញ ទឹកភ្នែកនេះឯងច្រើនជាង ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួនមិនច្រើនជាងឡើយ»។

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛවෙ, සාධු ඛො මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ. එතදෙව, භික්ඛවෙ, බහුතරං යං වො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සන්ධාවතං සංසරතං අමනාපසම්පයොගා මනාපවිප්පයොගා කන්දන්තානං රොදන්තානං අස්සු පස්සන්නං පග්ඝරිතං, න ත්වෙව චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදකං. දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, මාතුමරණං පච්චනුභූතං; තෙසං වා මාතුමරණං පච්චනුභොන්තානං අමනාපසම්පයොගා මනාපවිප්පයොගා කන්දන්තානං රොදන්තානං අස්සු පස්සන්නං පග්ඝරිතං, න ත්වෙව චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදකං. දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, පිතුමරණං පච්චනුභූතං …පෙ… භාතුමරණං පච්චනුභූතං… භගිනිමරණං පච්චනුභූතං… පුත්තමරණං පච්චනුභූතං… ධීතුමරණං පච්චනුභූතං… ඤාතිබ්‍යසනං පච්චනුභූතං… භොගබ්‍යසනං පච්චනුභූතං. දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, රොගබ්‍යසනං පච්චනුභූතං, තෙසං වො රොගබ්‍යසනං පච්චනුභොන්තානං අමනාපසම්පයොගා මනාපවිප්පයොගා කන්දන්තානං රොදන්තානං අස්සු පස්සන්නං පග්ඝරිතං, න ත්වෙව චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදකං. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො [Pg.389] …පෙ… යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතු’’න්ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សាធុ សាធុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់ដឹងនូវធម៌ដែលតថាគតសម្តែងហើយយ៉ាងនេះ ពិរោះណាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទឹកភ្នែកដែលហូរស្រក់ចុះរបស់ពួកអ្នក ដែលអន្ទោលទៅ រត់វាលវេរទៅមក អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះ ព្រោះការជួបប្រសព្វនឹងសត្វនិងសង្ខារដែលមិនជាទីគាប់ចិត្ត ព្រោះការព្រាត់ប្រាសចាកសត្វនិងសង្ខារជាទីគាប់ចិត្ត កាលខ្សឹកខ្សួលយំទួញ ទឹកភ្នែកនេះឯងច្រើនជាង ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួនមិនច្រើនជាងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកបានសោយទុក្ខព្រោះមរណភាពនៃមាតា អស់កាលដ៏យូរអង្វែង ទឹកភ្នែកដែលហូរស្រក់ចុះរបស់ពួកអ្នក កាលសោយទុក្ខព្រោះមរណភាពនៃមាតានោះ ព្រោះការជួបប្រសព្វនឹងសត្វនិងសង្ខារដែលមិនជាទីគាប់ចិត្ត ព្រោះការព្រាត់ប្រាសចាកសត្វនិងសង្ខារជាទីគាប់ចិត្ត កាលខ្សឹកខ្សួលយំទួញ ទឹកភ្នែកនោះឯងច្រើនជាង ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួនមិនច្រើនជាងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកបានសោយទុក្ខព្រោះមរណភាពនៃបិតា... ព្រោះមរណភាពនៃបងប្អូនប្រុស... ព្រោះមរណភាពនៃបងប្អូនស្រី... ព្រោះមរណភាពនៃកូនប្រុស... ព្រោះមរណភាពនៃកូនស្រី... ព្រោះសេចក្តីវិនាសនៃញាតិ... ព្រោះសេចក្តីវិនាសនៃភោគទ្រព្យ អស់កាលដ៏យូរអង្វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកបានសោយទុក្ខព្រោះសេចក្តីវិនាសដោយរោគ អស់កាលដ៏យូរអង្វែង ទឹកភ្នែកដែលហូរស្រក់ចុះរបស់ពួកអ្នក កាលសោយទុក្ខព្រោះសេចក្តីវិនាសដោយរោគនោះ ព្រោះការជួបប្រសព្វនឹងសត្វនិងសង្ខារដែលមិនជាទីគាប់ចិត្ត ព្រោះការព្រាត់ប្រាសចាកសត្វនិងសង្ខារជាទីគាប់ចិត្ត កាលខ្សឹកខ្សួលយំទួញ ទឹកភ្នែកនោះឯងច្រើនជាង ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួនមិនច្រើនជាងឡើយ។ សេចក្តីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុតែប៉ុណ្ណោះ ក៏ល្មមដើម្បីនឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងពួង ល្មមដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក ល្មមដើម្បីរួចផុតហើយ»។ តតិយសូត្រ។

4. ඛීරසුත්තං

៤. ខីរសូត្រ

127. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යං වා වො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සන්ධාවතං සංසරතං මාතුථඤ්ඤං පීතං, යං වා චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදක’’න්ති? ‘‘යථා ඛො මයං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාම, එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං යං නො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සන්ධාවතං සංසරතං මාතුථඤ්ඤං පීතං, න ත්වෙව චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදක’’න්ති.

១២៧. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ចំពោះពួកសត្វដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរាស មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ រត់វាលវេរទៅមក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញដូចម្តេច ទឹកដោះមាតាដែលពួកអ្នកបានបៅ កាលដែលអន្ទោលទៅ រត់វាលវេរទៅមក អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះ តើទឹកដោះនោះច្រើនជាង ឬក៏ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួន ច្រើនជាង?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តាមដែលពួកខ្ញុំព្រះអង្គយល់ដឹងនូវធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយ ទឹកដោះមាតាដែលពួកខ្ញុំព្រះអង្គបានបៅ កាលដែលអន្ទោលទៅ រត់វាលវេរទៅមក អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះ ទឹកដោះនេះឯងច្រើនជាង ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួនមិនច្រើនជាងឡើយ»។

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛවෙ, සාධු ඛො මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ. එතදෙව, භික්ඛවෙ, බහුතරං යං වො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සන්ධාවතං සංසරතං මාතුථඤ්ඤං පීතං, න ත්වෙව චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදකං. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො…පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති. චතුත්ථං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សាធុ សាធុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយយល់ដឹងនូវធម៌ដែលតថាគតសម្តែងហើយយ៉ាងនេះ ពិរោះណាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទឹកដោះមាតាដែលពួកអ្នកបានបៅ កាលដែលអន្ទោលទៅ រត់វាលវេរទៅមក អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះ ទឹកដោះនេះឯងច្រើនជាង ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួនមិនច្រើនជាងឡើយ។ សេចក្តីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ... ល្មមដើម្បីរួចផុតហើយ»។ ចតុត្ថសូត្រ។

5. පබ්බතසුත්තං

៥. បព្វតសូត្រ

128. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ආරාමෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කීවදීඝො නු ඛො, භන්තෙ, කප්පො’’ති? ‘‘දීඝො ඛො, භික්ඛු, කප්පො. සො න සුකරො සඞ්ඛාතුං එත්තකානි වස්සානි ඉති වා, එත්තකානි වස්සසතානි ඉති වා, එත්තකානි වස්සසහස්සානි ඉති වා, එත්තකානි වස්සසතසහස්සානි ඉති වා’’ති.

១២៨. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... ក្នុងវត្តជេតពន។ គ្រានោះឯង មានភិក្ខុមួយរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើកប្បមួយមានប្រវែងយូរប៉ុនណា?» «ម្នាលភិក្ខុ កប្បនោះវែងណាស់។ កប្បនោះ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះរយឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះពាន់ឆ្នាំ ឬក៏ប៉ុណ្ណេះសែនឆ្នាំបានឡើយ»។

‘‘සක්කා පන, භන්තෙ, උපමං කාතු’’න්ති? ‘‘සක්කා, භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, මහාසෙලො පබ්බතො යොජනං ආයාමෙන යොජනං විත්ථාරෙන යොජනං උබ්බෙධෙන අච්ඡින්නො අසුසිරො එකග්ඝනො. තමෙනං පුරිසො වස්සසතස්ස වස්සසතස්ස අච්චයෙන කාසිකෙන වත්ථෙන [Pg.390] සකිං සකිං පරිමජ්ජෙය්‍ය. ඛිප්පතරං ඛො සො, භික්ඛු, මහාසෙලො පබ්බතො ඉමිනා උපක්කමෙන පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය, න ත්වෙව කප්පො. එවං දීඝො, භික්ඛු, කප්පො. එවං දීඝානං ඛො, භික්ඛු, කප්පානං නෙකො කප්පො සංසිතො, නෙකං කප්පසතං සංසිතං, නෙකං කප්පසහස්සං සංසිතං, නෙකං කප්පසතසහස්සං සංසිතං. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛු, සංසාරො. පුබ්බා කොටි…පෙ… යාවඤ්චිදං, භික්ඛු, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතු’’න්ති. පඤ්චමං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះព្រះអង្គអាចនឹងធ្វើសេចក្តីឧបមាបានដែរឬទេ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុ អាចធ្វើបាន។ ម្នាលភិក្ខុ ប្រៀបដូចជាភ្នំថ្មដ៏ធំមួយ មានបណ្តោយមួយយោជន៍ ទទឹងមួយយោជន៍ កម្ពស់មួយយោជន៍ ជាភ្នំគ្មានចន្លោះ គ្មានប្រហោង ជាដុំថ្មតែមួយដ៏រឹងមាំ។ លុះកន្លងទៅមួយរយឆ្នាំៗ មានបុរសម្នាក់យកសំពត់កាសីមកបោសអង្អែលភ្នំនោះម្តង។ ម្នាលភិក្ខុ ភ្នំថ្មដ៏ធំនោះ គប្បីដល់នូវការសឹកអស់ទៅដោយការព្យាយាមនេះ ឆាប់រហ័សជាងកប្បមួយទៅទៀត ឯកប្បមិនទាន់អស់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ កប្បមានប្រវែងវែងយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុ ចុះកប្បដែលមានប្រវែងវែងយ៉ាងនេះ ពួកអ្នកបានអន្ទោលទៅមក មិនមែនត្រឹមតែមួយកប្ប មិនមែនត្រឹមតែមួយរយកប្ប មិនមែនត្រឹមតែមួយពាន់កប្ប មិនមែនត្រឹមតែមួយសែនកប្បឡើយ។ សេចក្តីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុ ព្រោះថា សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម... ម្នាលភិក្ខុ ហេតុតែប៉ុណ្ណោះ ក៏ល្មមដើម្បីនឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងពួង ល្មមដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក ល្មមដើម្បីរួចផុតហើយ»។ បញ្ចសូត្រ។

6. සාසපසුත්තං

៦. សាសបសូត្រ

129. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කීවදීඝො, නු ඛො, භන්තෙ, කප්පො’’ති? ‘‘දීඝො ඛො, භික්ඛු, කප්පො. සො න සුකරො සඞ්ඛාතුං එත්තකානි වස්සානි ඉති වා…පෙ… එත්තකානි වස්සසතසහස්සානි ඉති වා’’ති.

១២៩. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង មានភិក្ខុមួយរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ... លុះភិក្ខុនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើកប្បមួយមានប្រវែងយូរប៉ុនណា?» «ម្នាលភិក្ខុ កប្បនោះវែងណាស់។ កប្បនោះ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ... ឬក៏ប៉ុណ្ណេះសែនឆ្នាំបានឡើយ»។

‘‘සක්කා පන, භන්තෙ, උපමං කාතු’’න්ති? ‘‘සක්කා, භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, ආයසං නගරං යොජනං ආයාමෙන යොජනං විත්ථාරෙන යොජනං උබ්බෙධෙන, පුණ්ණං සාසපානං ගුළිකාබද්ධං. තතො පුරිසො වස්සසතස්ස වස්සසතස්ස අච්චයෙන එකමෙකං සාසපං උද්ධරෙය්‍ය. ඛිප්පතරං ඛො සො, භික්ඛු මහාසාසපරාසි ඉමිනා උපක්කමෙන පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය, න ත්වෙව කප්පො. එවං දීඝො ඛො, භික්ඛු, කප්පො. එවං දීඝානං ඛො, භික්ඛු, කප්පානං නෙකො කප්පො සංසිතො, නෙකං කප්පසතං සංසිතං, නෙකං කප්පසහස්සං සංසිතං, නෙකං කප්පසතසහස්සං සංසිතං. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛු, සංසාරො …පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති. ඡට්ඨං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះព្រះអង្គអាចនឹងធ្វើសេចក្តីឧបមាបានដែរឬទេ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុ អាចធ្វើបាន。 ម្នាលភិក្ខុ ប្រៀបដូចជានគរដែកមួយ មានបណ្តោយមួយយោជន៍ ទទឹងមួយយោជន៍ កម្ពស់មួយយោជន៍ ពេញប្រៀបដោយគ្រាប់ស្ពៃណែនក្តាន់។ លុះកន្លងទៅមួយរយឆ្នាំៗ មានបុរសម្នាក់មកយកគ្រាប់ស្ពៃចេញមួយគ្រាប់ៗ។ ម្នាលភិក្ខុ គំនរគ្រាប់ស្ពៃដ៏ធំនោះ គប្បីដល់នូវការអស់ទៅដោយការព្យាយាមនេះ ឆាប់រហ័សជាងកប្បមួយទៅទៀត ឯកប្បមិនទាន់អស់ឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ កប្បមានប្រវែងវែងយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុ ចុះកប្បដែលមានប្រវែងវែងយ៉ាងនេះ ពួកអ្នកបានអន្ទោលទៅមក មិនមែនត្រឹមតែមួយកប្ប មិនមែនត្រឹមតែមួយរយកប្ប មិនមែនត្រឹមតែមួយពាន់កប្ប មិនមែនត្រឹមតែមួយសែនកប្បឡើយ។ សេចក្តីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុ ព្រោះថា សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ... ល្មមដើម្បីរួចផុតហើយ»។ ឆដ្ឋសូត្រ។

7. සාවකසුත්තං

៧. សាវកសូត្រ

130. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා…පෙ… එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘කීවබහුකා නු ඛො, භන්තෙ, කප්පා අබ්භතීතා අතික්කන්තා’’ති? ‘‘බහුකා ඛො, භික්ඛවෙ[Pg.391], කප්පා අබ්භතීතා අතික්කන්තා. තෙ න සුකරා සඞ්ඛාතුං – ‘එත්තකා කප්පා ඉති වා, එත්තකානි කප්පසතානි ඉති වා, එත්තකානි කප්පසහස්සානි ඉති වා, එත්තකානි කප්පසතසහස්සානි ඉති වා’’’ති.

១៣០. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង មានភិក្ខុជាច្រើនរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ... លុះភិក្ខុទាំងនោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើកប្បទាំងឡាយដែលកន្លងហួសទៅហើយ មានចំនួនច្រើនប៉ុនណា?» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កប្បទាំងឡាយដែលកន្លងហួសទៅហើយ មានចំនួនច្រើនណាស់។ កប្បទាំងនោះ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះកប្ប ឬប៉ុណ្ណេះរយកប្ប ឬប៉ុណ្ណេះពាន់កប្ប ឬក៏ប៉ុណ្ណេះសែនកប្បបានឡើយ»។

‘‘සක්කා පන, භන්තෙ, උපමං කාතු’’න්ති? ‘‘සක්කා, භික්ඛවෙ’’ති භගවා අවොච. ‘‘ඉධස්සු, භික්ඛවෙ, චත්තාරො සාවකා වස්සසතායුකා වස්සසතජීවිනො. තෙ දිවසෙ දිවසෙ කප්පසතසහස්සං කප්පසතසහස්සං අනුස්සරෙය්‍යුං. අනනුස්සරිතාව භික්ඛවෙ, තෙහි කප්පා අස්සු, අථ ඛො තෙ චත්තාරො සාවකා වස්සසතායුකා වස්සසතජීවිනො වස්සසතස්ස අච්චයෙන කාලං කරෙය්‍යුං. එවං බහුකා ඛො, භික්ඛවෙ, කප්පා අබ්භතීතා අතික්කන්තා. තෙ න සුකරා සඞ්ඛාතුං – ‘එත්තකා කප්පා ඉති වා, එත්තකානි කප්පසතානි ඉති වා, එත්තකානි කප්පසහස්සානි ඉති වා, එත්තකානි කප්පසතසහස්සානි ඉති වා’ති. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො…පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති. සත්තමං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះព្រះអង្គអាចនឹងធ្វើសេចក្តីឧបមាបានដែរឬទេ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាចធ្វើបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ ប្រសិនបើមានសាវក ៤ រូប ដែលមានអាយុមួយរយឆ្នាំ មានជីវិតរស់នៅបានមួយរយឆ្នាំ។ សាវកទាំងនោះ គប្បីរលឹកកប្បម្នាក់ៗមួយសែនកប្បៗ រាល់ៗថ្ងៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កប្បទាំងឡាយដែលសាវកទាំងនោះរលឹកមិនទាន់អស់ឡើយ ស្រាប់តែសាវកទាំង ៤ រូបនោះ ដែលមានអាយុមួយរយឆ្នាំ មានជីវិតរស់នៅបានមួយរយឆ្នាំ ក៏ធ្វើមរណកាលទៅក្នុងរវាងមួយរយឆ្នាំនោះទៅវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កប្បទាំងឡាយដែលកន្លងហួសទៅហើយ មានចំនួនច្រើនយ៉ាងនេះឯង។ កប្បទាំងនោះ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះកប្ប ឬប៉ុណ្ណេះរយកប្ប ឬប៉ុណ្ណេះពាន់កប្ប ឬក៏ប៉ុណ្ណេះសែនកប្បបានឡើយ។ សេចក្តីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ... ល្មមដើម្បីរួចផុតហើយ»។ សត្តមសូត្រ។

8. ගඞ්ගාසුත්තං

៨. គង្គាសូត្រ

131. රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කීවබහුකා නු ඛො, භො ගොතම, කප්පා අබ්භතීතා අතික්කන්තා’’ති? ‘‘බහුකා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, කප්පා අබ්භතීතා අතික්කන්තා. තෙ න සුකරා සඞ්ඛාතුං – ‘එත්තකා කප්පා ඉති වා, එත්තකානි කප්පසතානි ඉති වා, එත්තකානි කප්පසහස්සානි ඉති වා, එත්තකානි කප්පසතසහස්සානි ඉති වා’’’ති.

១៣១. គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍នោះអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តើកប្បទាំងឡាយដែលកន្លងហួសទៅហើយ មានចំនួនច្រើនប៉ុនណា?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កប្បទាំងឡាយដែលកន្លងហួសទៅហើយ មានចំនួនច្រើនណាស់។ កប្បទាំងនោះ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះកប្ប ឬប៉ុណ្ណេះរយកប្ប ឬប៉ុណ្ណេះពាន់កប្ប ឬក៏ប៉ុណ្ណេះសែនកប្បបានឡើយ»។

‘‘සක්කා පන, භො ගොතම, උපමං කාතු’’න්ති? ‘‘සක්කා, බ්‍රාහ්මණා’’ති භගවා අවොච. ‘‘සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, යතො චායං ගඞ්ගා නදී පභවති යත්ථ ච මහාසමුද්දං අප්පෙති, යා එතස්මිං අන්තරෙ වාලිකා සා න සුකරා සඞ්ඛාතුං – ‘එත්තකා වාලිකා ඉති වා, එත්තකානි වාලිකසතානි ඉති වා, එත්තකානි වාලිකසහස්සානි ඉති වා, එත්තකානි වාලිකසතසහස්සානි ඉති වා’ති. තතො බහුතරා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, කප්පා අබ්භතීතා අතික්කන්තා. තෙ න සුකරා සඞ්ඛාතුං – ‘එත්තකා කප්පා ඉති [Pg.392] වා, එත්තකානි කප්පසතානි ඉති වා, එත්තකානි කප්පසහස්සානි ඉති වා, එත්තකානි කප්පසතසහස්සානි ඉති වා’ති. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, බ්‍රාහ්මණ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. එවං දීඝරත්තං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, දුක්ඛං පච්චනුභූතං තිබ්බං පච්චනුභූතං බ්‍යසනං පච්චනුභූතං, කටසී වඩ්ඪිතා. යාවඤ්චිදං, බ්‍රාහ්මණ, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතු’’න්ති.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះព្រះអង្គអាចនឹងធ្វើឧបមាបានដែរឬទេ?» ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អាចធ្វើបាន»។ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ឧបមាដូចជា គ្រាប់ខ្សាច់ក្នុងចន្លោះ ចាប់តាំងពីកន្លែងដែលទន្លេគង្គានេះហូរចេញទៅ រហូតដល់កន្លែងដែលហូរទៅស៊ប់នឹងមហាសមុទ្រ គ្រាប់ខ្សាច់នោះ មិនងាយនឹងរាប់បានឡើយថា គ្រាប់ខ្សាច់មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ ឬថាគ្រាប់ខ្សាច់មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះរយ ឬថាគ្រាប់ខ្សាច់មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះពាន់ ឬថាគ្រាប់ខ្សាច់មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះសែនឡើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កប្បទាំងឡាយដែលកន្លងទៅហើយ ហួសទៅហើយ មានចំនួនច្រើនជាងគ្រាប់ខ្សាច់នោះទៅទៀត។ កប្បទាំងនោះ មិនងាយនឹងរាប់បានឡើយថា កប្បមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ ឬថាកប្បមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះរយ ឬថាកប្បមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះពាន់ ឬថាកប្បមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះសែនឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ បំភ័ន្តទៅ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សត្វទាំងឡាយបានទទួលរងទុក្ខ បានទទួលរងការឈឺចាប់ខ្លាំងក្លា បានទទួលរងសេចក្តីវិនាស និងញ៉ាំងព្រៃខ្មោចឲ្យចម្រើនឡើង អស់កាលដ៏យូរអង្វែងយ៉ាងនេះ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះហេតុនោះ គួរតែធុញទ្រាន់ក្នុងសង្ខារទាំងពួង គួរតែនឿយណាយ គួរតែរួចផុតឡើយ»។

එවං වුත්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. අට්ඨමං.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រាហ្មណ៍នោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ភ្លឺច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...។ល។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។ ចប់ សូត្រទី៨។

9. දණ්ඩසුත්තං

៩. ទណ្ឌសូត្រ

132. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, දණ්ඩො උපරිවෙහාසං ඛිත්තො සකිම්පි මූලෙන නිපතති, සකිම්පි මජ්ඣෙන නිපතති, සකිම්පි අන්තෙන නිපතති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජානීවරණා සත්තා තණ්හාසංයොජනා සන්ධාවන්තා සංසරන්තා සකිම්පි අස්මා ලොකා පරං ලොකං ගච්ඡන්ති, සකිම්පි පරස්මා ලොකා ඉමං ලොකං ආගච්ඡන්ති. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො…පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති. නවමං.

១៣២. គង់នៅទាបរាបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ បំភ័ន្តទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដំបងដែលគេគ្រវែងទៅលើអាកាស ជួនកាលធ្លាក់ចុះមកដោយគល់ ជួនកាលធ្លាក់ចុះមកដោយកណ្តាល ជួនកាលធ្លាក់ចុះមកដោយចុង យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ បំភ័ន្តទៅ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ជួនកាលចេញពីលោកនេះ ទៅកាន់លោកដទៃ ជួនកាលត្រឡប់ពីលោកដទៃ មកកាន់លោកនេះវិញ។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ...។ល។ គួរតែរួចផុតឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី៩។

10. පුග්ගලසුත්තං

១០. បុគ្គលសូត្រ

133. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១៣៣. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො…පෙ… එකපුග්ගලස්ස, භික්ඛවෙ, කප්පං සන්ධාවතො සංසරතො සියා එවං මහා අට්ඨිකඞ්කලො අට්ඨිපුඤ්ජො අට්ඨිරාසි යථායං වෙපුල්ලො පබ්බතො, සචෙ සංහාරකො අස්ස, සම්භතඤ්ච න විනස්සෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො…පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ...។ល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឆ្អឹង រាងឆ្អឹង គំនរឆ្អឹង របស់បុគ្គលម្នាក់ ដែលអន្ទោលទៅ បំភ័ន្តទៅ អស់មួយកប្ប បើមានអ្នកប្រមូលទុក ហើយឆ្អឹងដែលប្រមូលទុកនោះ មិនវិនាសបាត់បង់ទៅ គប្បីមានគំនរធំស្មើនឹងភ្នំវេបុល្លៈនេះ។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ...។ល។ គួរតែរួចផុតឡើយ»។

ඉදමවොච [Pg.393] භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគតជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះតទៅទៀតថា៖

‘‘එකස්සෙකෙන කප්පෙන, පුග්ගලස්සට්ඨිසඤ්චයො;

සියා පබ්බතසමො රාසි, ඉති වුත්තං මහෙසිනා.

«គំនរឆ្អឹងរបស់បុគ្គលម្នាក់ ដែលសន្សំទុកអស់មួយកប្ប គប្បីមានគំនរស្មើនឹងភ្នំ ដូចដែលព្រះមហេសី (ព្រះពុទ្ធ) ទ្រង់ត្រាស់ទុកមកយ៉ាងនេះ។

‘‘සො ඛො පනායං අක්ඛාතො, වෙපුල්ලො පබ්බතො මහා;

උත්තරො ගිජ්ඣකූටස්ස, මගධානං ගිරිබ්බජෙ.

«ភ្នំវេបុល្លៈដ៏ធំនេះ ដែលគេហៅថា ស្ថិតនៅខាងជើងនៃភ្នំគិជ្ឈកូដ ក្នុងចន្លោះភ្នំទាំងឡាយ នៃដែនមគធៈ។

‘‘යතො ච අරියසච්චානි, සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති;

දුක්ඛං දුක්ඛසමුප්පාදං, දුක්ඛස්ස ච අතික්කමං;

අරියං චට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

«កាលណា បុគ្គលឃើញច្បាស់នូវអរិយសច្ចៈទាំងឡាយ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ គឺឃើញទុក្ខ ហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ ការកន្លងផុតទៅនៃទុក្ខ និងអរិយមគ្គមានអង្គ ៨ ដែលជាផ្លូវទៅកាន់សេចក្តីរំលត់ទុក្ខ។

‘‘ස සත්තක්ඛත්තුංපරමං, සන්ධාවිත්වාන පුග්ගලො;

දුක්ඛස්සන්තකරො හොති, සබ්බසංයොජනක්ඛයා’’ති. දසමං;

«បុគ្គលនោះ អន្ទោលទៅយ៉ាងច្រើនត្រឹម ៧ ជាតិ ក៏ជាអ្នកធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន ព្រោះអស់ទៅនៃសំយោជនៈទាំងពួង»។ ចប់ សូត្រទី១០។

පඨමො වග්ගො.

វគ្គទី១។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

තිණකට්ඨඤ්ච පථවී, අස්සු ඛීරඤ්ච පබ්බතං;

සාසපා සාවකා ගඞ්ගා, දණ්ඩො ච පුග්ගලෙන චාති.

និយាយអំពី តិណកដ្ឋសូត្រ ១ បឋវីសូត្រ ១ អស្សុសូត្រ ១ ខីរសូត្រ ១ បព្វតសូត្រ ១ សាសបសូត្រ ១ សាវកសូត្រ ១ គង្គាសូត្រ ១ ទណ្ឌសូត្រ ១ និងបុគ្គលសូត្រ ១។

2. දුතියවග්ගො

២. វគ្គទី២។

1. දුග්ගතසුත්තං

១. ទុគ្គតសូត្រ

134. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛු ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. යං, භික්ඛවෙ, පස්සෙය්‍යාථ දුග්ගතං දුරූපෙතං නිට්ඨමෙත්ථ ගන්තබ්බං – ‘අම්හෙහිපි එවරූපං පච්චනුභූතං ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා’ති. තං කිස්ස හෙතු…පෙ… යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං අලං විරජ්ජිතුං අලං විමුච්චිතු’’න්ති. පඨමං.

១៣៤. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅវត្តជេតពន ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងรាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ បំភ័ន្តទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអ្នកទាំងឡាយឃើញបុគ្គលណាមួយ ជាអ្នកកំសត់ទុគ៌ត មានរូបរាងអាក្រក់ គួរតែសន្និដ្ឋានក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះថា "យើងទាំងឡាយ ក៏ធ្លាប់បានទទួលរងទុក្ខមានសភាពយ៉ាងនេះដែរ អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះ"។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ?...ល... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ គួរតែធុញទ្រាន់ក្នុងសង្ខារទាំងពួង គួរតែនឿយណាយ គួរតែរួចផុតឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី១។

2. සුඛිතසුත්තං

២. សុខិតសូត្រ

135. සාවත්ථියං [Pg.394] විහරති…පෙ… ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො…පෙ… යං, භික්ඛවෙ, පස්සෙය්‍යාථ සුඛිතං සුසජ්ජිතං, නිට්ඨමෙත්ථ ගන්තබ්බං – ‘අම්හෙහිපි එවරූපං පච්චනුභූතං ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා’ති. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති…පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති. දුතියං.

១៣៥. គង់នៅទាបរាបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ...។ល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអ្នកទាំងឡាយឃើញបុគ្គលណាមួយ ជាអ្នកមានសេចក្តីសុខ តុបតែងរាងកាយយ៉ាងល្អ គួរតែសន្និដ្ឋានក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះថា "យើងទាំងឡាយ ក៏ធ្លាប់បានទទួលរងសេចក្តីសុខមានសភាពយ៉ាងនេះដែរ អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះ"។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ...។ល។ គួរតែរួចផុតឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី២។

3. තිංසමත්තසුත්තං

៣. តិំសមត្តសូត្រ

136. රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ. අථ ඛො තිංසමත්තා පාවෙය්‍යකා භික්ඛූ සබ්බෙ ආරඤ්ඤිකා සබ්බෙ පිණ්ඩපාතිකා සබ්බෙ පංසුකූලිකා සබ්බෙ තෙචීවරිකා සබ්බෙ සසංයොජනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘ඉමෙ ඛො තිංසමත්තා පාවෙය්‍යකා භික්ඛූ සබ්බෙ ආරඤ්ඤිකා සබ්බෙ පිණ්ඩපාතිකා සබ්බෙ පංසුකූලිකා සබ්බෙ තෙචීවරිකා සබ්බෙ සසංයොජනා. යංනූනාහං ඉමෙසං තථා ධම්මං දෙසෙය්‍යං යථා නෙසං ඉමස්මිංයෙව ආසනෙ අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චෙය්‍යු’’න්ති. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១៣៦. គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងដែនបាវ៉ា ប្រមាណ ៣០ រូប សុទ្ធតែជាអ្នកកាន់អារញ្ញិកធុតង្គ សុទ្ធតែជាអ្នកកាន់បិណ្ឌបាតិកធុតង្គ សុទ្ធតែជាអ្នកកាន់បំសុកូលិកធុតង្គ សុទ្ធតែជាអ្នកកាន់តេចីវរិកធុតង្គ និងនៅមានសំយោជនៈនៅឡើយ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា «ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងដែនបាវ៉ា ប្រមាណ ៣០ រូបនេះ សុទ្ធតែជាអ្នកកាន់អារញ្ញិកធុតង្គ សុទ្ធតែជាអ្នកកាន់បិណ្ឌបាតិកធុតង្គ សុទ្ធតែជាអ្នកកាន់បំសុកូលិកធុតង្គ សុទ្ធតែជាអ្នកកាន់តេចីវរិកធុតង្គ និងនៅមានសំយោជនៈនៅឡើយ។ បើដូច្នោះ គួរតែតថាគតសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយនេះ ដោយប្រការដែលធ្វើឲ្យចិត្តរបស់លោកទាំងនោះ រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ មិនប្រកាន់មាំ ក្នុងទីអង្គុយនេះឯង»។ ទើបព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යං වා වො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සන්ධාවතං සංසරතං සීසච්ඡින්නානං ලොහිතං පස්සන්නං පග්ඝරිතං, යං වා චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදක’’න්ති? ‘‘යථා ඛො මයං, භන්තෙ, භගවතා ධම්මං දෙසිතං ආජානාම, එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං, යං නො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සන්ධාවතං සංසරතං සීසච්ඡින්නානං ලොහිතං පස්සන්නං පග්ඝරිතං, න ත්වෙව චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදක’’න්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរា មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ បំភ័ន្តទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញយ៉ាងណា ឈាមដែលហូរចេញពីករបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលត្រូវគេកាត់ក្បាល ក្នុងកាលដែលអន្ទោលទៅ បំភ័ន្តទៅ អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះ ជាមួយនឹងទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួន តើខាងណាមានចំនួនច្រើនជាង?» ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តាមដែលយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយ ឈាមដែលហូរចេញពីករបស់យើងខ្ញុំ ដែលត្រូវគេកាត់ក្បាល ក្នុងកាលដែលអន្ទោលទៅ បំភ័ន្តទៅ អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះឯង មានចំនួនច្រើនជាង ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួន មិនច្រើនជាងឡើយ»។

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛවෙ, සාධු ඛො මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ. එතදෙව, භික්ඛවෙ, බහුතරං, යං වො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා සන්ධාවතං සංසරතං සීසච්ඡින්නානං ලොහිතං පස්සන්නං පග්ඝරිතං, න ත්වෙව චතූසු මහාසමුද්දෙසු [Pg.395] උදකං. දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, ගුන්නං සතං ගොභූතානං සීසච්ඡින්නානං ලොහිතං පස්සන්නං පග්ඝරිතං, න ත්වෙව චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදකං. දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, මහිංසානං සතං මහිංසභූතානං සීසච්ඡින්නානං ලොහිතං පස්සන්නං පග්ඝරිතං …පෙ… දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, උරබ්භානං සතං උරබ්භභූතානං…පෙ… අජානං සතං අජභූතානං… මිගානං සතං මිගභූතානං… කුක්කුටානං සතං කුක්කුටභූතානං… සූකරානං සතං සූකරභූතානං… දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, චොරා ගාමඝාතාති ගහෙත්වා සීසච්ඡින්නානං ලොහිතං පස්සන්නං පග්ඝරිතං. දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, චොරා පාරිපන්ථිකාති ගහෙත්වා සීසච්ඡින්නානං ලොහිතං පස්සන්නං පග්ඝරිතං. දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, චොරා පාරදාරිකාති ගහෙත්වා සීසච්ඡින්නානං ලොහිතං පස්සන්නං පග්ඝරිතං, න ත්වෙව චතූසු මහාසමුද්දෙසු උදකං. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො…පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති.

«សាធុ សាធុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលតថាគតសម្តែងយ៉ាងនេះ ពិរោះណាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឈាមដែលហូរចេញពីករបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលត្រូវគេកាត់ក្បាល ក្នុងកាលដែលអន្ទោលទៅ បំភ័ន្តទៅ អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនេះឯង មានចំនួនច្រើនជាង ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួន មិនច្រើនជាងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឈាមដែលហូរចេញពីករបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលកើតជាគោ អស់កាលដ៏យូរអង្វែង ហើយត្រូវគេកាត់ក្បាលនោះ មានចំនួនច្រើនជាង ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួន មិនច្រើនជាងឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឈាមដែលហូរចេញពីករបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលកើតជាក្របី អស់កាលដ៏យូរអង្វែង ហើយត្រូវគេកាត់ក្បាលនោះ...។ល។ ឈាមដែលហូរចេញពីករបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលកើតជាចៀម... កើតជាពពែ... កើតជាម្រឹគ... កើតជាមាន់... កើតជាជ្រូក... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឈាមដែលហូរចេញពីករបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលគេចាប់បានថាជាចោរប្លន់អ្នកស្រុក ហើយត្រូវគេកាត់ក្បាល អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឈាមដែលហូរចេញពីករបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលគេចាប់បានថាជាចោរស្ទាក់ប្លន់តាមផ្លូវ ហើយត្រូវគេកាត់ក្បាល អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឈាមដែលហូរចេញពីករបស់អ្នកទាំងឡាយ ដែលគេចាប់បានថាជាចោរប្រព្រឹត្តខុសក្នុងប្រពន្ធកូនអ្នកដទៃ ហើយត្រូវគេកាត់ក្បាល អស់កាលដ៏យូរអង្វែងនោះ មានចំនួនច្រើនជាង ទឹកក្នុងមហាសមុទ្រទាំងបួន មិនច្រើនជាងឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ...។ល។ គួរតែរួចផុតឡើយ»

‘‘ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ තිංසමත්තානං පාවෙය්‍යකානං භික්ඛූනං අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චිංසූ’’ති. තතියං.

ព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ ភិក្ខុទាំងនោះ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងភាសិតរបស់ព្រះមានព្រះភាគ។ កាលដែលព្រះមានព្រះភាគកំពុងត្រាស់សេចក្តីពន្យល់នេះ ចិត្តរបស់ភិក្ខុអ្នកនៅក្នុងដែនបាវ៉ា ប្រមាណ ៣០ រូប ក៏រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ មិនប្រកាន់មាំឡើយ។ ចប់ សូត្រទី៣។

4. මාතුසුත්තං

៤. មាតុសូត្រ

137. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො…පෙ… න සො, භික්ඛවෙ, සත්තො සුලභරූපො යො නමාතාභූතපුබ්බො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො…පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති. චතුත්ථං.

១៣៧. គង់នៅទាបរាបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ...។ល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាម្តាយ ក្នុងកាលដ៏យូរអង្វែងនេះ មិនមែនជាសត្វដែលរកបានដោយងាយឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ...។ល។ គួរតែរួចផុតឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី៤។

5. පිතුසුත්තං

៥. បិតុសូត្រ

138. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො…පෙ… න සො, භික්ඛවෙ, සත්තො සුලභරූපො යො නපිතාභූතපුබ්බො …පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති. පඤ්චමං.

១៣៨. គង់នៅទាបរាបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្សារនេះ មានទីបំផុតដែលគេមិនអាចដឹងបានឡើយ...។ល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាឪពុក ក្នុងកាលដ៏យូរអង្វែងនេះ មិនមែនជាសត្វដែលរកបានដោយងាយឡើយ...។ល។ គួរតែរួចផុតឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី៥។

6. භාතුසුත්තං

៦. ភាតុសូត្រ

139. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘න සො, භික්ඛවෙ, සත්තො සුලභරූපො යො නභාතාභූතපුබ්බො…පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති. ඡට්ඨං.

១៣៩. គង់នៅទាបរាបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាបងប្អូនប្រុស ក្នុងកាលដ៏យូរអង្វែងនេះ មិនមែនជាសត្វដែលរកបានដោយងាយឡើយ...។ល។ គួរតែរួចផុតឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី៦។

7. භගිනිසුත්තං

៧. ភគិនីសូត្រ

140. සාවත්ථියං [Pg.396] විහරති…පෙ… ‘‘න සො, භික්ඛවෙ, සත්තො සුලභරූපො යො නභගිනිභූතපුබ්බො…පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති. සත්තමං.

១៤០. គង់នៅទាបរាបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាបងប្អូនស្រី ក្នុងកាលដ៏យូរអង្វែងនេះ មិនមែនជាសត្វដែលរកបានដោយងាយឡើយ...។ល។ គួរតែរួចផុតឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី៧។

8. පුත්තසුත්තං

៨. បុត្តសូត្រ

141. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘න සො, භික්ඛවෙ, සත්තො සුලභරූපො යො නපුත්තභූතපුබ්බො…පෙ… අලං විමුච්චිතු’’න්ති. අට්ඨමං.

១៤១. គង់នៅទាបរាបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាកូនប្រុស ក្នុងកាលដ៏យូរអង្វែងនេះ មិនមែនជាសត្វដែលរកបានដោយងាយឡើយ...។ល។ គួរតែរួចផុតឡើយ»។ ចប់ សូត្រទី៨។

9. ධීතුසුත්තං

៩. ធីតុសូត្រ

142. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. න සො, භික්ඛවෙ, සත්තො සුලභරූපො යො න ධීතාභූතපුබ්බො ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා. තං කිස්ස හෙතු? අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. එවං දීඝරත්තං වො, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං පච්චනුභූතං තිබ්බං පච්චනුභූතං බ්‍යසනං පච්චනුභූතං, කටසී වඩ්ඪිතා. යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතු’’න්ති. නවමං.

១៤២. ព្រះសាស្តា ទ្រង់គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមរកមិនឃើញឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយ ដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរាស មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ រត់ទៅកាន់ភពតូចភពធំ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វដែលមិនធ្លាប់ធ្វើជាកូនស្រី ក្នុងអធ្វានវែងឆ្ងាយនេះ មិនមែនជាសត្វដែលរកបានដោយងាយឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមរកមិនឃើញឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយ ដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរាស មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ រត់ទៅកាន់ភពតូចភពធំ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកបានសោយទុក្ខ បានសោយទុក្ខខ្លាំងក្លា បានសោយសេចក្តីវិនាស និងបានធ្វើឲ្យព្រៃខ្មោចរីកធំធាត់ អស់រាត្រីជាយូរអង្វែងយ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ គួរតែអ្នកទាំងឡាយ នឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងពួង គួរតែលះបង់សេចក្តីត្រេកអរ គួរតែរួចផុតចាកសង្ខារទាំងពួង។ សូត្រទី៩។

10. වෙපුල්ලපබ්බතසුත්තං

១០. វេបុល្លបព្វតសូត្រ

143. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១៤៣. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបបង្គំទូលតបព្រះមានព្រះភាគវិញថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘අනමතග්ගොයං, භික්ඛවෙ, සංසාරො. පුබ්බා කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජානීවරණානං සත්තානං තණ්හාසංයොජනානං සන්ධාවතං සංසරතං. භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස වෙපුල්ලස්ස පබ්බතස්ස ‘පාචීනවංසො’ත්වෙව සමඤ්ඤා උදපාදි. තෙන ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමයෙන මනුස්සානං ‘තිවරා’ත්වෙව සමඤ්ඤා උදපාදි. තිවරානං, භික්ඛවෙ, මනුස්සානං චත්තාරීස වස්සසහස්සානි ආයුප්පමාණං අහොසි. තිවරා, භික්ඛවෙ, මනුස්සා පාචීනවංසං පබ්බතං චතූහෙන ආරොහන්ති, චතූහෙන ඔරොහන්ති. තෙන ඛො පන, භික්ඛවෙ[Pg.397], සමයෙන කකුසන්ධො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො හොති. කකුසන්ධස්ස, භික්ඛවෙ, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස විධුරසඤ්ජීවං නාම සාවකයුගං අහොසි අග්ගං භද්දයුගං. පස්සථ, භික්ඛවෙ, සා චෙවිමස්ස පබ්බතස්ස සමඤ්ඤා අන්තරහිතා, තෙ ච මනුස්සා කාලඞ්කතා, සො ච භගවා පරිනිබ්බුතො. එවං අනිච්චා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; එවං අද්ධුවා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; එවං අනස්සාසිකා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා. යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතුං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សំសារវដ្តនេះ មានចំណុចចាប់ផ្តើមរកមិនឃើញឡើយ។ ទីបំផុតខាងដើម មិនប្រាកដឡើយ ដល់សត្វទាំងឡាយ ដែលមានអវិជ្ជាជាគ្រឿងរាំងរាស មានតណ្ហាជាគ្រឿងចងក្រង ដែលអន្ទោលទៅ រត់ទៅកាន់ភពតូចភពធំ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ភ្នំវេបុល្លៈនេះ មានឈ្មោះថា «បាចីនវំសៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យនោះ មនុស្សទាំងឡាយ មានឈ្មោះថា «តិវរៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សឈ្មោះតិវរៈទាំងឡាយ មានអាយុកាលប្រមាណ ៤ ម៉ឺនឆ្នាំ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សឈ្មោះតិវរៈទាំងឡាយ ឡើងភ្នំបាចីនវំសៈ អស់រយៈពេល ៤ ថ្ងៃ ចុះមកវិញ អស់រយៈពេល ៤ ថ្ងៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យនោះ ព្រះកកុសន្ធៈ ជាព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងឡើងក្នុងលោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះកកុសន្ធៈ ជាព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ មានគូសាវ័កដ៏ប្រសើរ ដ៏ល្អលើសលប់ ឈ្មោះថា វិធុរៈ និងសញ្ជីវៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកចូរមើលចុះ ឈ្មោះនៃភ្នំនោះ ក៏បាត់បង់ទៅហើយ មនុស្សទាំងនោះ ក៏ធ្វើមរណកាលទៅហើយ ព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ ក៏ទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនជាប់ធន់យ៉ាងនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនគួរជាទីទុកចិត្តយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ គួរតែអ្នកទាំងឡាយ នឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងពួង គួរតែលះបង់សេចក្តីត្រេកអរ គួរតែរួចផុតចាកសង្ខារទាំងពួង។

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස වෙපුල්ලස්ස පබ්බතස්ස ‘වඞ්කකො’ත්වෙව සමඤ්ඤා උදපාදි. තෙන ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමයෙන මනුස්සානං ‘රොහිතස්සා’ත්වෙව සමඤ්ඤා උදපාදි. රොහිතස්සානං, භික්ඛවෙ, මනුස්සානං තිංසවස්සසහස්සානි ආයුප්පමාණං අහොසි. රොහිතස්සා, භික්ඛවෙ, මනුස්සා වඞ්කකං පබ්බතං තීහෙන ආරොහන්ති, තීහෙන ඔරොහන්ති. තෙන ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමයෙන කොණාගමනො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො හොති. කොණාගමනස්ස, භික්ඛවෙ, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස භිය්‍යොසුත්තරං නාම සාවකයුගං අහොසි අග්ගං භද්දයුගං. පස්සථ, භික්ඛවෙ, සා චෙවිමස්ස පබ්බතස්ස සමඤ්ඤා අන්තරහිතා, තෙ ච මනුස්සා කාලඞ්කතා, සො ච භගවා පරිනිබ්බුතො. එවං අනිච්චා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා…පෙ… අලං විමුච්චිතුං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ភ្នំវេបុល្លៈនេះ មានឈ្មោះថា «វង្កកៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យនោះ មនុស្សទាំងឡាយ មានឈ្មោះថា «រោហិតស្សៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សឈ្មោះរោហិតស្សៈទាំងឡាយ មានអាយុកាលប្រមាណ ៣ ម៉ឺនឆ្នាំ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សឈ្មោះរោហិតស្សៈទាំងឡាយ ឡើងភ្នំវង្កកៈ អស់រយៈពេល ៣ ថ្ងៃ ចុះមកវិញ អស់រយៈពេល ៣ ថ្ងៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យនោះ ព្រះកោណគមនៈ ជាព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងឡើងក្នុងលោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះកោណគមនៈ ជាព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ មានគូសាវ័កដ៏ប្រសើរ ដ៏ល្អលើសលប់ ឈ្មោះថា ភិយ្យោសៈ និងឧត្តរៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកចូរមើលចុះ ឈ្មោះនៃភ្នំនោះ ក៏បាត់បង់ទៅហើយ មនុស្សទាំងនោះ ក៏ធ្វើមរណកាលទៅហើយ ព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ ក៏ទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង... គួរតែរួចផុតចាកសង្ខារទាំងពួង។

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස වෙපුල්ලස්ස පබ්බතස්ස ‘සුපස්සො’ත්වෙව සමඤ්ඤා උදපාදි. තෙන ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමයෙන මනුස්සානං ‘සුප්පියා’ත්වෙව සමඤ්ඤා උදපාදි. සුප්පියානං, භික්ඛවෙ, මනුස්සානං වීසතිවස්සසහස්සානි ආයුප්පමාණං අහොසි. සුප්පියා, භික්ඛවෙ, මනුස්සා සුපස්සං පබ්බතං ද්වීහෙන ආරොහන්ති, ද්වීහෙන ඔරොහන්ති. තෙන ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමයෙන කස්සපො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො හොති. කස්සපස්ස, භික්ඛවෙ, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස තිස්සභාරද්වාජං නාම සාවකයුගං අහොසි අග්ගං භද්දයුගං. පස්සථ, භික්ඛවෙ, සා චෙවිමස්ස පබ්බතස්ස සමඤ්ඤා අන්තරහිතා, තෙ ච මනුස්සා කාලඞ්කතා, සො ච භගවා පරිනිබ්බුතො. එවං අනිච්චා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; එවං අද්ධුවා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා…පෙ… අලං විමුච්චිතුං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ភ្នំវេបុល្លៈនេះ មានឈ្មោះថា «សុបស្សៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យនោះ មនុស្សទាំងឡាយ មានឈ្មោះថា «សុប្បិយៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សឈ្មោះសុប្បិយៈទាំងឡាយ មានអាយុកាលប្រមាណ ២ ម៉ឺនឆ្នាំ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សឈ្មោះសុប្បិយៈទាំងឡាយ ឡើងភ្នំសុបស្សៈ អស់រយៈពេល ២ ថ្ងៃ ចុះមកវិញ អស់រយៈពេល ២ ថ្ងៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យនោះ ព្រះកស្សបៈ ជាព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ដឹងឡើងក្នុងលោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះកស្សបៈ ជាព្រះមានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ មានគូសាវ័កដ៏ប្រសើរ ដ៏ល្អលើសលប់ ឈ្មោះថា តិស្សៈ និងភារទ្វាជៈ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកចូរមើលចុះ ឈ្មោះនៃភ្នំនោះ ក៏បាត់បង់ទៅហើយ មនុស្សទាំងនោះ ក៏ធ្វើមរណកាលទៅហើយ ព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ ក៏ទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនជាប់ធន់យ៉ាងនេះឯង... គួរតែរួចផុតចាកសង្ខារទាំងពួង។

‘‘එතරහි [Pg.398] ඛො පන, භික්ඛවෙ, ඉමස්ස වෙපුල්ලස්ස පබ්බතස්ස ‘වෙපුල්ලො’ත්වෙව සමඤ්ඤා උදපාදි. එතරහි ඛො පන, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං මනුස්සානං ‘මාගධකා’ත්වෙව සමඤ්ඤා උදපාදි. මාගධකානං, භික්ඛවෙ, මනුස්සානං අප්පකං ආයුප්පමාණං පරිත්තං ලහුකං ; යො චිරං ජීවති සො වස්සසතං අප්පං වා භිය්‍යො. මාගධකා, භික්ඛවෙ, මනුස්සා වෙපුල්ලං පබ්බතං මුහුත්තෙන ආරොහන්ති මුහුත්තෙන ඔරොහන්ති. එතරහි ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ලොකෙ උප්පන්නො. මය්හං ඛො පන, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානං නාම සාවකයුගං අග්ගං භද්දයුගං. භවිස්සති, භික්ඛවෙ, සො සමයො යා අයඤ්චෙවිමස්ස පබ්බතස්ස සමඤ්ඤා අන්තරධායිස්සති, ඉමෙ ච මනුස්සා කාලං කරිස්සන්ති, අහඤ්ච පරිනිබ්බායිස්සාමි. එවං අනිච්චා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; එවං අද්ධුවා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා; එවං අනස්සාසිකා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඛාරා. යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, අලමෙව සබ්බසඞ්ඛාරෙසු නිබ්බින්දිතුං, අලං විරජ්ජිතුං, අලං විමුච්චිතු’’න්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឯក្នុងកាលឥឡូវនេះ ភ្នំវេបុល្លៈនេះ មានឈ្មោះថា «វេបុល្លៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលឥឡូវនេះ មនុស្សទាំងឡាយ មានឈ្មោះថា «មគធៈ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សអ្នកស្រុកមគធៈទាំងឡាយ មានអាយុកាលប្រមាណតិចតួច ស្តួចស្តើង ឆាប់រហ័ស អ្នកដែលរស់នៅបានយូរ ក៏ត្រឹមតែ ១ រយឆ្នាំ ឬលើសជាងនោះបន្តិចបន្តួច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មនុស្សអ្នកស្រុកមគធៈទាំងឡាយ ឡើងភ្នំវេបុល្លៈ ត្រឹមតែមួយរំពេច ចុះមកវិញ ក៏ត្រឹមតែមួយរំពេច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងកាលឥឡូវនេះ តថាគតជាអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ បានត្រាស់ដឹងឡើងក្នុងលោក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត មានគូសាវ័កដ៏ប្រសើរ ដ៏ល្អលើសលប់ ឈ្មោះថា សារីបុត្ត និងមោគ្គល្លាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យនោះ នឹងមានជាមិនខាន ដែលឈ្មោះនៃភ្នំវេបុល្លៈនេះ នឹងបាត់បង់ទៅ មនុស្សទាំងនេះ ក៏នឹងធ្វើមរណកាលទៅ ហើយតថាគត ក៏នឹងបរិនិព្វានទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងយ៉ាងនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនជាប់ធន់យ៉ាងនេះឯង ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សង្ខារទាំងឡាយ មិនគួរជាទីទុកចិត្តយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ គួរតែអ្នកទាំងឡាយ នឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងពួង គួរតែលះបង់សេចក្តីត្រេកអរ គួរតែរួចផុតចាកសង្ខារទាំងពួង»។

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ ព្រះសុគតជាព្រះសាស្តា លុះទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថាពាក្យកាព្យនេះ តទៅទៀតថា៖

‘‘පාචීනවංසො තිවරානං, රොහිතස්සාන වඞ්කකො;

සුප්පියානං සුපස්සොති, මාගධානඤ්ච වෙපුල්ලො.

«ភ្នំនេះ ឈ្មោះបាចីនវំសៈ ក្នុងកាលនៃពួកមនុស្សឈ្មោះតិវរៈ ឈ្មោះវង្កកៈ ក្នុងកាលនៃពួកមនុស្សឈ្មោះរោហិតស្សៈ ឈ្មោះសុបស្សៈ ក្នុងកាលនៃពួកមនុស្សឈ្មោះសុប្បិយៈ ឈ្មោះវេបុល្លៈ ក្នុងកាលនៃពួកមនុស្សឈ្មោះមគធៈ។

‘‘අනිච්චා වත සඞ්ඛාරා, උප්පාදවයධම්මිනො;

උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති, තෙසං වූපසමො සුඛො’’ති. දසමං;

សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងពិតណាស់ មានសភាវៈកើតឡើង និងវិនាសទៅជាធម្មតា កើតឡើងហើយ តែងរលត់ទៅវិញ ការរម្ងាប់សង្ខារទាំងនោះ នាំមកនូវសេចក្តីសុខ»។ សូត្រទី១០។

දුතියො වග්ගො.

វគ្គទី២ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

දුග්ගතං සුඛිතඤ්චෙව, තිංස මාතාපිතෙන ච;

භාතා භගිනී පුත්තො ච, ධීතා වෙපුල්ලපබ්බතං.

និយាយអំពីសូត្រទាំងឡាយគឺ ទុគ្គតសូត្រ សុខិតសូត្រ តិំសសូត្រ មាតាសូត្រ បិតាសូត្រ ភាតាសូត្រ ភគិនីសូត្រ បុត្តសូត្រ ធីតាសូត្រ និងវេបុល្លបព្វតសូត្រ។

අනමතග්ගසංයුත්තං සමත්තං.

អនមតគ្គសំយុត្ត ចប់បរិបូណ៌។

5. කස්සපසංයුත්තං

៥. កស្សបសំយុត្ត

1. සන්තුට්ඨසුත්තං

១. សន្តុដ្ឋសូត្រ

144. සාවත්ථියං [Pg.399] විහරති…පෙ… ‘‘සන්තුට්ඨායං, භික්ඛවෙ, කස්සපො ඉතරීතරෙන චීවරෙන, ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී; න ච චීවරහෙතු අනෙසනං අප්පතිරූපං ආපජ්ජති; අලද්ධා ච චීවරං න පරිතස්සති; ලද්ධා ච චීවරං අගධිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣාපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති’’.

១៤៤. ព្រះសាស្តា ទ្រង់គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កស្សបៈនេះ ជាអ្នកសន្តោសដោយចីវរតាមមានតាមបាន ទាំងជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសដោយចីវរតាមមានតាមបានផង មិនដែលប្រព្រឹត្តអនេសនៈមិនសមរម្យ ព្រោះតែចីវរឡើយ កាលបើមិនបានចីវរ ក៏មិនរន្ធត់ចិត្ត ដល់បានចីវរហើយ ក៏មិនជាប់ជំពាក់ មិនវង្វេង មិនលិចលង់ ជាអ្នកឃើញទោស មានប្រាជ្ញាដឹងនូវឧបាយជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន ហើយទើបប្រើប្រាស់»។

‘‘සන්තුට්ඨායං, භික්ඛවෙ, කස්සපො ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන, ඉතරීතරපිණ්ඩපාතසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී; න ච පිණ්ඩපාතහෙතු අනෙසනං අප්පතිරූපං ආපජ්ජති; අලද්ධා ච පිණ්ඩපාතං න පරිතස්සති; ලද්ධා ච පිණ්ඩපාතං අගධිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣාපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កស្សបៈនេះ ជាអ្នកសន្តោសដោយបិណ្ឌបាតតាមមានតាមបាន ទាំងជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសដោយបិណ្ឌបាតតាមមានតាមបានផង មិនដែលប្រព្រឹត្តអនេសនៈមិនសមរម្យ ព្រោះតែបិណ្ឌបាតឡើយ កាលបើមិនបានបិណ្ឌបាត ក៏មិនរន្ធត់ចិត្ត ដល់បានបិណ្ឌបាតហើយ ក៏មិនជាប់ជំពាក់ មិនវង្វេង មិនលិចលង់ ជាអ្នកឃើញទោស មានប្រាជ្ញាដឹងនូវឧបាយជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន ហើយទើបឆាន់»។

‘‘සන්තුට්ඨායං, භික්ඛවෙ, කස්සපො ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන, ඉතරීතරසෙනාසනසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී; න ච සෙනාසනහෙතු අනෙසනං අප්පතිරූපං ආපජ්ජති; අලද්ධා ච සෙනාසනං න පරිතස්සති; ලද්ධා ච සෙනාසනං අගධිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣාපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កស្សបៈនេះ ជាអ្នកសន្តោសដោយសេនាសនៈតាមមានតាមបាន ទាំងជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសដោយសេនាសនៈតាមមានតាមបានផង មិនដែលប្រព្រឹត្តអនេសនៈមិនសមរម្យ ព្រោះតែសេនាសនៈឡើយ កាលបើមិនបានសេនាសនៈ ក៏មិនរន្ធត់ចិត្ត ដល់បានសេនាសនៈហើយ ក៏មិនជាប់ជំពាក់ មិនវង្វេង មិនលិចលង់ ជាអ្នកឃើញទោស មានប្រាជ្ញាដឹងនូវឧបាយជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន ហើយទើបប្រើប្រាស់»។

‘‘සන්තුට්ඨායං, භික්ඛවෙ, කස්සපො ඉතරීතරෙන ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, ඉතරීතරගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී; න ච ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරහෙතු අනෙසනං අප්පතිරූපං ආපජ්ජති; අලද්ධා ච ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං න පරිතස්සති; ලද්ධා ච ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං අගධිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣාපන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កស្សបៈនេះ ជាអ្នកសន្តោសដោយគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារតាមមានតាមបាន ទាំងជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសដោយគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារតាមមានតាមបានផង មិនដែលប្រព្រឹត្តអនេសនៈមិនសមរម្យ ព្រោះតែគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារឡើយ កាលបើមិនបានគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ក៏មិនរន្ធត់ចិត្ត ដល់បានគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារហើយ ក៏មិនជាប់ជំពាក់ មិនវង្វេង មិនលិចលង់ ជាអ្នកឃើញទោស មានប្រាជ្ញាដឹងនូវឧបាយជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន ហើយទើបប្រើប្រាស់»។

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘සන්තුට්ඨා භවිස්සාම ඉතරීතරෙන චීවරෙන, ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදිනො; න ච චීවරහෙතු අනෙසනං අප්පතිරූපං ආපජ්ජිස්සාම; අලද්ධා ච චීවරං න ච පරිතස්සිස්සාම; ලද්ධා ච චීවරං අගධිතා අමුච්ඡිතා අනජ්ඣාපන්නා ආදීනවදස්සාවිනො නිස්සරණපඤ්ඤා පරිභුඤ්ජිස්සාම’’’. (එවං සබ්බං කාතබ්බං).

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ ពួកអ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា៖ «យើងទាំងឡាយ នឹងជាអ្នកសន្តោសដោយចីវរតាមមានតាមបាន ទាំងជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសដោយចីវរតាមមានតាមបានផង យើងទាំងឡាយ នឹងមិនប្រព្រឹត្តអនេសនៈមិនសមរម្យ ព្រោះតែចីវរឡើយ កាលបើយើងមិនបានចីវរ ក៏នឹងមិនរន្ធត់ចិត្ត ដល់បានចីវរហើយ ក៏នឹងមិនជាប់ជំពាក់ មិនវង្វេង មិនលិចលង់ ជាអ្នកឃើញទោស មានប្រាជ្ញាដឹងនូវឧបាយជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន ហើយទើបប្រើប្រាស់»។ (គប្បីធ្វើសេចក្តីនេះ ឲ្យពេញលេញក្នុងបច្ច័យទាំងពួង)។

‘‘‘සන්තුට්ඨා [Pg.400] භවිස්සාම ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙන…පෙ… සන්තුට්ඨා භවිස්සාම ඉතරීතරෙන සෙනාසනෙන…පෙ… සන්තුට්ඨා භවිස්සාම ඉතරීතරෙන ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, ඉතරීතරගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදිනො; න ච ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරහෙතු අනෙසනං අප්පතිරූපං ආපජ්ජිස්සාම අලද්ධා ච ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං න පරිතස්සිස්සාම; ලද්ධා ච ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරං අගධිතා අමුච්ඡිතා අනජ්ඣාපන්නා ආදීනවදස්සාවිනො නිස්සරණපඤ්ඤා පරිභුඤ්ජිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං. කස්සපෙන වා හි වො, භික්ඛවෙ, ඔවදිස්සාමි යො වා පනස්ස කස්සපසදිසො, ඔවදිතෙහි ච පන වො තථත්තාය පටිපජ්ජිතබ්බ’’න්ති. පඨමං.

««យើងទាំងឡាយ នឹងជាអ្នកសន្តោសដោយបិណ្ឌបាតតាមមានតាមបាន... យើងទាំងឡាយ នឹងជាអ្នកសន្តោសដោយសេនាសនៈតាមមានតាមបាន... យើងទាំងឡាយ នឹងជាអ្នកសន្តោសដោយគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារតាមមានតាមបាន ទាំងជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសដោយគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារតាមមានតាមបានផង យើងទាំងឡាយ នឹងមិនប្រព្រឹត្តអនេសនៈមិនសមរម្យ ព្រោះតែគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារឡើយ កាលបើយើងមិនបានគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ក៏នឹងមិនរន្ធត់ចិត្ត ដល់បានគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារហើយ ក៏នឹងមិនជាប់ជំពាក់ មិនវង្វេង មិនលិចលង់ ជាអ្នកឃើញទោស មានប្រាជ្ញាដឹងនូវឧបាយជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន ហើយទើបប្រើប្រាស់»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកអ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត នឹងទូន្មានអ្នកទាំងឡាយ ដោយយកកស្សបៈជាតម្រាប់ ឬភិក្ខុណាដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងកស្សបៈ កាលដែលតថាគតទូន្មានហើយ ពួកអ្នកទាំងឡាយ គប្បីប្រតិបត្តិដើម្បីសម្រេចនូវសេចក្តីនោះចុះ»។ សូត្រទី១។

2. අනොත්තප්පීසුත්තං

២. អនោត្តប្បីសូត្រ

145. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා ච මහාකස්සපො ආයස්මා ච සාරිපුත්තො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා මහාකස්සපො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාකස්සපෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං එතදවොච – ‘‘වුච්චති හිදං, ආවුසො කස්සප, අනාතාපී අනොත්තප්පී අභබ්බො සම්බොධාය අභබ්බො නිබ්බානාය අභබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය; ආතාපී ච ඛො ඔත්තප්පී භබ්බො සම්බොධාය භබ්බො නිබ්බානාය භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමායා’’ති.

១៤៥. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមហាកស្សបដ៏មានអាយុ និងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ចេញពីទីសម្ងំក្នុងវេលាល្ងាច ហើយចូលទៅរកព្រះមហាកស្សបដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានរីករាយជាមួយព្រះមហាកស្សបដ៏មានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាកស្សបដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោកស្សប ពាក្យនេះដែលគេតែងពោលថា បុគ្គលមិនមានសេចក្តីព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មិនមានសេចក្តីក្រែងខ្លាចបាប មិនគួរដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនគួរដើម្បីព្រះនិព្វាន មិនគួរដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងឡើយ ចំណែកបុគ្គលមានសេចក្តីព្យាយាមជាគ្រឿងដុតកំដៅកិលេស មានសេចក្តីក្រែងខ្លាចបាប ទើបគួរដើម្បីត្រាស់ដឹង គួរដើម្បីព្រះនិព្វាន គួរដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង»។

‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො, අනාතාපී හොති අනොත්තප්පී අභබ්බො සම්බොධාය අභබ්බො නිබ්බානාය අභබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය; කිත්තාවතා ච පනාවුසො, ආතාපී හොති ඔත්තප්පී භබ්බො සම්බොධාය භබ්බො නිබ්බානාය භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමායා’’ති? ‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු ‘අනුප්පන්නා මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති [Pg.401] න ආතප්පං කරොති, ‘උප්පන්නා මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීයමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති න ආතප්පං කරොති, ‘අනුප්පන්නා මෙ කුසලා ධම්මානුප්පජ්ජමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති න ආතප්පං කරොති, ‘උප්පන්නා මෙ කුසලා ධම්මා නිරුජ්ඣමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති න ආතප්පං කරොති. එවං ඛො, ආවුසො, අනාතාපී හොති’’.

«ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលមិនមានសេចក្តីព្យាយាម មិនមានសេចក្តីក្រែងខ្លាចបាប មិនគួរដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនគួរដើម្បីព្រះនិព្វាន មិនគួរដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង តើដោយហេតុប៉ុន្មាន? ម្នាលអាវុសោ មួយទៀត បុគ្គលមានសេចក្តីព្យាយាម មានសេចក្តីក្រែងខ្លាចបាប គួរដើម្បីត្រាស់ដឹង គួរដើម្បីព្រះនិព្វាន គួរដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង តើដោយហេតុប៉ុន្មាន?» «ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនធ្វើសេចក្តីព្យាយាមដោយគិតថា \"អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលមិនទាន់កើតឡើងដល់អាត្មាអញ បើកើតឡើងហើយ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" មិនធ្វើសេចក្តីព្យាយាមដោយគិតថា \"អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយដល់អាត្មាអញ បើមិនលះបង់ទេ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" មិនធ្វើសេចក្តីព្យាយាមដោយគិតថា \"កុសលធម៌ដែលមិនទាន់កើតឡើងដល់អាត្មាអញ បើមិនកើតឡើងទេ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" មិនធ្វើសេចក្តីព្យាយាមដោយគិតថា \"កុសលធម៌ដែលកើតឡើងហើយដល់អាត្មាអញ បើរលត់ទៅវិញ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\"។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលមិនមានសេចក្តីព្យាយាម យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘කථඤ්චාවුසො, අනොත්තප්පී හොති? ඉධාවුසො, භික්ඛු ‘අනුප්පන්නා මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති න ඔත්තප්පති, ‘උප්පන්නා මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීයමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති න ඔත්තප්පති, ‘අනුප්පන්නා මෙ කුසලා ධම්මානුප්පජ්ජමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති න ඔත්තප්පති, ‘උප්පන්නා මෙ කුසලා ධම්මා නිරුජ්ඣමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති න ඔත්තප්පති. එවං ඛො, ආවුසො, අනොත්තප්පී හොති. එවං ඛො, ආවුසො, අනාතාපී අනොත්තප්පී අභබ්බො සම්බොධාය අභබ්බො නිබ්බානාය අභබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය.

«ម្នាលអាវុសោ ចុះបុគ្គលមិនមានសេចក្តីក្រែងខ្លាចបាប តើដូចម្តេច? ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ មិនក្រែងខ្លាចបាបដោយគិតថា \"អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលមិនទាន់កើតឡើងដល់អាត្មាអញ បើកើតឡើងហើយ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" មិនក្រែងខ្លាចបាបដោយគិតថា \"អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយដល់អាត្មាអញ បើមិនលះបង់ទេ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" មិនក្រែងខ្លាចបាបដោយគិតថា \"កុសលធម៌ដែលមិនទាន់កើតឡើងដល់អាត្មាអញ បើមិនកើតឡើងទេ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" មិនក្រែងខ្លាចបាបដោយគិតថា \"កុសលធម៌ដែលកើតឡើងហើយដល់អាត្មាអញ បើរលត់ទៅវិញ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\"។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលមិនមានសេចក្តីក្រែងខ្លាចបាប យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលមិនមានសេចក្តីព្យាយាម មិនមានសេចក្តីក្រែងខ្លាចបាប មិនគួរដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនគួរដើម្បីព្រះនិព្វាន មិនគួរដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘කථඤ්චාවුසො, ආතාපී හොති? ඉධාවුසො, භික්ඛු ‘අනුප්පන්නා මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති ආතප්පං කරොති, ‘උප්පන්නා මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීයමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති ආතප්පං කරොති, අනුප්පන්නා මෙ කුසලා ධම්මා…පෙ… ආතප්පං කරොති. එවං ඛො, ආවුසො, ආතාපී හොති.

«ម្នាលអាវុសោ ចុះបុគ្គលមានសេចក្តីព្យាយាម តើដូចម្តេច? ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ធ្វើសេចក្តីព្យាយាមដោយគិតថា \"អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលមិនទាន់កើតឡើងដល់អាត្មាអញ បើកើតឡើងហើយ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" ធ្វើសេចក្តីព្យាយាមដោយគិតថា \"អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយដល់អាត្មាអញ បើមិនលះបង់ទេ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" ធ្វើសេចក្តីព្យាយាមដោយគិតថា \"កុសលធម៌ដែលមិនទាន់កើតឡើងដល់អាត្មាអញ... បេ... ធ្វើសេចក្តីព្យាយាម។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលមានសេចក្តីព្យាយាម យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘කථඤ්චාවුසො, ඔත්තප්පී හොති? ඉධාවුසො, භික්ඛු ‘අනුප්පන්නා මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා උප්පජ්ජමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති ඔත්තප්පති, ‘උප්පන්නා මෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා අප්පහීයමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති ඔත්තප්පති, ‘අනුප්පන්නා මෙ කුසලා ධම්මා අනුප්පජ්ජමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති ඔත්තප්පති, ‘උප්පන්නා මෙ කුසලා ධම්මා නිරුජ්ඣමානා අනත්ථාය සංවත්තෙය්‍යු’න්ති ඔත්තප්පති. එවං ඛො, ආවුසො, ඔත්තප්පී හොති. එවං ඛො, ආවුසො, ආතාපී ඔත්තප්පී භබ්බො සම්බොධාය භබ්බො නිබ්බානාය භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමායා’’ති. දුතියං.

«ម្នាលអាវុសោ ចុះបុគ្គលមានសេចក្តីក្រែងខ្លាចបាប តើដូចម្តេច? ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងក្រែងខ្លាចបាបដោយគិតថា \"អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលមិនទាន់កើតឡើងដល់អាត្មាអញ បើកើតឡើងហើយ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" តែងក្រែងខ្លាចបាបដោយគិតថា \"អកុសលធម៌ដ៏លាមកដែលកើតឡើងហើយដល់អាត្មាអញ បើមិនលះបង់ទេ នឹងប្រព្រស្ថទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" តែងក្រែងខ្លាចបាបដោយគិតថា \"កុសលធម៌ដែលមិនទាន់កើតឡើងដល់អាត្មាអញ បើមិនកើតឡើងទេ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\" តែងក្រែងខ្លាចបាបដោយគិតថា \"កុសលធម៌ដែលកើតឡើងហើយដល់អាត្មាអញ បើរលត់ទៅវិញ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍\"។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលមានសេចក្តីក្រែងខ្លាចបាប យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលមានសេចក្តីព្យាយាម មានសេចក្តីក្រែងខ្លាចបាប ទើបគួរដើម្បីត្រាស់ដឹង គួរដើម្បីព្រះនិព្វាន គួរដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង»។ សូត្រទី២ ចប់។

3. චන්දූපමසුත්තං

៣. ចន្ទូបមសូត្រ

146. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘චන්දූපමා, භික්ඛවෙ, කුලානි උපසඞ්කමථ – අපකස්සෙව කායං, අපකස්ස චිත්තං, නිච්චනවකා කුලෙසු අප්පගබ්භා. සෙය්‍යථාපි[Pg.402], භික්ඛවෙ, පුරිසො ජරුදපානං වා ඔලොකෙය්‍ය පබ්බතවිසමං වා නදීවිදුග්ගං වා – අපකස්සෙව කායං, අපකස්ස චිත්තං; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චන්දූපමා කුලානි උපසඞ්කමථ – අපකස්සෙව කායං, අපකස්ස චිත්තං, නිච්චනවකා කුලෙසු අප්පගබ්භා’’.

១៤៦. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរចូលទៅរកត្រកូល ឲ្យដូចជាព្រះចន្ទ គឺដកកាយចេញ ដកចិត្តចេញ ធ្វើខ្លួនជាអ្នកថ្មីជានិច្ច មិនមានសេចក្តីព្រហើនក្នុងត្រកូលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសដែលមើលទៅក្នុងអណ្តូងចាស់ក្តី លើភ្នំដ៏មិនស្មើក្តី ក្នុងច្រកស្ទឹងដ៏លំបាកក្តី តែងដកកាយចេញ ដកចិត្តចេញ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរចូលទៅរកត្រកូល ឲ្យដូចជាព្រះចន្ទ គឺដកកាយចេញ ដកចិត្តចេញ ធ្វើខ្លួនជាអ្នកថ្មីជានិច្ច មិនមានសេចក្តីព្រហើនក្នុងត្រកូលទាំងឡាយ យ៉ាងនោះឯង»។

‘‘කස්සපො, භික්ඛවෙ, චන්දූපමො කුලානි උපසඞ්කමති – අපකස්සෙව කායං, අපකස්ස චිත්තං, නිච්චනවකො කුලෙසු අප්පගබ්භො. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කථංරූපො භික්ඛු අරහති කුලානි උපසඞ්කමිතු’’න්ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កស្សបតែងចូលទៅរកត្រកូល ដូចជាព្រះចន្ទ គឺដកកាយចេញ ដកចិត្តចេញ ធ្វើខ្លួនជាអ្នកថ្មីជានិច្ច មិនមានសេចក្តីព្រហើនក្នុងត្រកូលទាំងឡាយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ភិក្ខុមានសភាពបែបណា ទើបគួរចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំងឡាយរបស់ពួកយើងខ្ញុំ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាឫសគល់ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាអ្នកនាំទៅ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាទីពឹង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ពន្យល់នូវសេចក្តីនៃភាសិតនេះឲ្យច្បាស់លាស់តែម្តងទៅ ពួកភិក្ខុបានស្តាប់អំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក»។

අථ ඛො භගවා ආකාසෙ පාණිං චාලෙසි. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අයං ආකාසෙ පාණි න සජ්ජති න ගය්හති න බජ්ඣති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුනො කුලානි උපසඞ්කමතො කුලෙසු චිත්තං න සජ්ජති න ගය්හති න බජ්ඣති – ‘ලභන්තු ලාභකාමා, පුඤ්ඤකාමා කරොන්තු පුඤ්ඤානී’ති; යථාසකෙන ලාභෙන අත්තමනො හොති සුමනො, එවං පරෙසං ලාභෙන අත්තමනො හොති සුමනො; එවරූපො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහති කුලානි උපසඞ්කමිතුං.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់គ្រវីព្រះហស្តក្នុងអាកាស ហើយទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាព្រះហស្តនេះដែលគ្រវីក្នុងអាកាស មិនទាក់ មិនទើស មិនជាប់ជំពាក់ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយកាលចូលទៅរកត្រកូល ចិត្តមិនទាក់ មិនទើស មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងត្រកូលទាំងឡាយឡើយ ដោយគិតថា \"ពួកជនដែលចង់បានលាភ ចូរបានលាភចុះ ពួកជនដែលចង់បានបុណ្យ ចូរធ្វើបុណ្យចុះ\" ខ្លួនឯងមានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងលាភរបស់ខ្លួនយ៉ាងណា ក៏មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងលាភរបស់បុគ្គលដទៃយ៉ាងនោះដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមានសភាពបែបនេះឯង ទើបគួរចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ។»

‘‘කස්සපස්ස, භික්ඛවෙ, කුලානි උපසඞ්කමතො කුලෙසු චිත්තං න සජ්ජති න ගය්හති න බජ්ඣති – ‘ලභන්තු ලාභකාමා, පුඤ්ඤකාමා කරොන්තු පුඤ්ඤානී’ති; යථාසකෙන ලාභෙන අත්තමනො හොති සුමනො; එවං පරෙසං ලාභෙන අත්තමනො හොති සුමනො.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលកស្សបចូលទៅរកត្រកូល ចិត្តមិនទាក់ មិនទើស មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងត្រកូលទាំងឡាយឡើយ ដោយគិតថា \"ពួកជនដែលចង់បានលាភ ចូរបានលាភចុះ ពួកជនដែលចង់បានបុណ្យ ចូរធ្វើបុណ្យចុះ\" ខ្លួនឯងមានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងលាភរបស់ខ្លួនយ៉ាងណា ក៏មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងលាភរបស់បុគ្គលដទៃយ៉ាងនោះដែរ។»

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කථංරූපස්ස භික්ඛුනො අපරිසුද්ධා ධම්මදෙසනා හොති, කථංරූපස්ස භික්ඛුනො පරිසුද්ධා ධම්මදෙසනා හොතී’’ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ភិក្ខុមានសភាពបែបណា ការសម្តែងធម៌មិនបរិសុទ្ធ ភិក្ខុមានសភាពបែបណា ការសម្តែងធម៌បរិសុទ្ធ?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំងឡាយរបស់ពួកយើងខ្ញុំ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាឫសគល់ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាអ្នកនាំទៅ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាទីពឹង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ពន្យល់នូវសេចក្តីនៃភាសិតនេះឲ្យច្បាស់លាស់តែម្តងទៅ ពួកភិក្ខុបានស្តាប់អំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ នឹងចងចាំទុក»។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ ចូលធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ពួកភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංචිත්තො පරෙසං ධම්මං දෙසෙති – ‘අහො වත මෙ ධම්මං සුණෙය්‍යුං, සුත්වා ච පන ධම්මං පසීදෙය්‍යුං, පසන්නා ච [Pg.403] මෙ පසන්නාකාරං කරෙය්‍යු’න්ති; එවරූපස්ස ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අපරිසුද්ධා ධම්මදෙසනා හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ មានចិត្តយ៉ាងនេះ ហើយសម្តែងធម៌ដល់បុគ្គលដទៃថា \"ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យពួកជនស្តាប់ធម៌របស់អាត្មាអញ លុះស្តាប់ហើយ ឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងធម៌ លុះជ្រះថ្លាហើយ ឲ្យធ្វើអាការៈសម្តែងសេចក្តីជ្រះថ្លាចំពោះអាត្មាអញ\"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការសម្តែងធម៌របស់ភិក្ខុមានសភាពបែបនេះឯង ឈ្មោះថាជាការសម្តែងធម៌មិនបរិសុទ្ធ។»

‘‘යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංචිත්තො පරෙසං ධම්මං දෙසෙති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහීති. අහො, වත මෙ ධම්මං සුණෙය්‍යුං, සුත්වා ච පන ධම්මං ආජානෙය්‍යුං, ආජානිත්වා ච පන තථත්තාය පටිපජ්ජෙය්‍යු’න්ති. ඉති ධම්මසුධම්මතං පටිච්ච පරෙසං ධම්මං දෙසෙති, කාරුඤ්ඤං පටිච්ච අනුද්දයං පටිච්ච අනුකම්පං උපාදාය පරෙසං ධම්මං දෙසෙති. එවරූපස්ස ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පරිසුද්ධා ධම්මදෙසනා හොති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកភិក្ខុណា មានចិត្តយ៉ាងនេះ ហើយសម្តែងធម៌ដល់បុគ្គលដទៃថា \"ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងល្អហើយ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាលវេលា គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ជាធម៌ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន។ ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យពួកជនស្តាប់ធម៌របស់អាត្មាអញ លុះស្តាប់ហើយ ឲ្យយល់ច្បាស់នូវធម៌ លុះយល់ច្បាស់ហើយ ឲ្យប្រតិបត្តិដើម្បីផលនោះ\"។ ភិក្ខុនោះ សម្តែងធម៌ដល់បុគ្គលដទៃ ព្រោះអាស្រ័យភាពជាធម៌ល្អនៃធម៌ អាស្រ័យសេចក្តីអាណិតអាសូរ អាស្រ័យសេចក្តីអនុគ្រោះ អាស្រ័យសេចក្តីករុណា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការសម្តែងធម៌របស់ភិក្ខុមានសភាពបែបនេះឯង ឈ្មោះថាជាការសម្តែងធម៌បរិសុទ្ធ។»

‘‘කස්සපො, භික්ඛවෙ, එවංචිත්තො පරෙසං ධම්මං දෙසෙති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහීති. අහො, වත මෙ ධම්මං සුණෙය්‍යුං, සුත්වා ච පන ධම්මං ආජානෙය්‍යුං, ආජානිත්වා ච පන තථත්තාය පටිපජ්ජෙය්‍යු’න්ති. ඉති ධම්මසුධම්මතං පටිච්ච පරෙසං ධම්මං දෙසෙති, කාරුඤ්ඤං පටිච්ච අනුද්දයං පටිච්ච අනුකම්පං උපාදාය පරෙසං ධම්මං දෙසෙති. කස්සපෙන වා හි වො, භික්ඛවෙ, ඔවදිස්සාමි යො වා පනස්ස කස්සපසදිසො, ඔවදිතෙහි ච පන වො තථත්තාය පටිපජ්ජිතබ්බ’’න්ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កស្សបមានចិត្តយ៉ាងនេះ ហើយសម្តែងធម៌ដល់បុគ្គលដទៃថា \"ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងល្អហើយ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាលវេលា គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ជាធម៌ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន។ ធ្វើម្តេចហ្ន៎ ឲ្យពួកជនស្តាប់ធម៌របស់អាត្មាអញ លុះស្តាប់ហើយ ឲ្យយល់ច្បាស់នូវធម៌ លុះយល់ច្បាស់ហើយ ឲ្យប្រតិបត្តិដើម្បីផលនោះ\"។ កស្សបនោះ សម្តែងធម៌ដល់បុគ្គលដទៃ ព្រោះអាស្រ័យភាពជាធម៌ល្អនៃធម៌ អាស្រ័យសេចក្តីអាណិតអាសូរ អាស្រ័យសេចក្តីអនុគ្រោះ អាស្រ័យសេចក្តីករុណា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងប្រដៅអ្នកទាំងឡាយ ដោយយកកស្សបជាតម្រាប់ក្តី ឬយកភិក្ខុណាដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងកស្សបក្តី កាលដែលតថាគតប្រដៅហើយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីប្រតិបត្តិដើម្បីផលនោះចុះ»។ សូត្រទី៣ ចប់។

4. කුලූපකසුත්තං

៤. កុលូបកសូត្រ

147. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කථංරූපො භික්ඛු අරහති කුලූපකො හොතුං, කථංරූපො භික්ඛු න අරහති කුලූපකො හොතු’’න්ති? භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා…පෙ… භගවා එතදවොච –

១៤៧. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ដូចម្តេច ភិក្ខុមានសភាពបែបណា ទើបគួរជាអ្នកចូលទៅជិតត្រកូល ភិក្ខុមានសភាពបែបណា មិនគួរជាអ្នកចូលទៅជិតត្រកូល?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ទាំងឡាយរបស់ពួកយើងខ្ញុំ មានព្រះដ៏មានព្រះភាគជាឫសគល់...» ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංචිත්තො කුලානි උපසඞ්කමති – ‘දෙන්තුයෙව මෙ, මා නාදංසු; බහුකඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා ථොකං; පණීතඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා ලූඛං; සීඝඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා දන්ධං; සක්කච්චඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා අසක්කච්ච’න්ති. තස්ස චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො එවංචිත්තස්ස කුලානි උපසඞ්කමතො න දෙන්ති, තෙන භික්ඛු සන්දීයති; සො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. ථොකං දෙන්ති, නො බහුකං…පෙ… ලූඛං දෙන්ති, නො පණීතං… දන්ධං දෙන්ති, නො සීඝං, තෙන භික්ඛු සන්දීයති; සො තතොනිදානං [Pg.404] දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. අසක්කච්චං දෙන්ති, නො සක්කච්චං; තෙන භික්ඛු සන්දීයති; සො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. එවරූපො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න අරහති කූලූපකො හොතුං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ មានចិត្តយ៉ាងនេះ ហើយចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយថា \"សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញតែម៉្យាង កុំបីមិនប្រគេនឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញឲ្យច្រើន កុំប្រគេនតិចឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនរបស់ដ៏ផ្ចិតផ្ចង់ដល់អាត្មាអញ កុំប្រគេនរបស់សៅហ្មងឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញឲ្យឆាប់រហ័ស កុំយឺតយូរឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញដោយគោរព កុំប្រគេនដោយមិនគោរពឡើយ\"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលភិក្ខុមានចិត្តយ៉ាងនេះ ចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ បើគេមិនប្រគេន ភិក្ខុនោះតែងចង្អៀតចង្អល់ចិត្តដោយហេតុនោះ ភិក្ខុនោះតែងទទួលរងនូវសេចក្តីទុក្ខ និងសេចក្តីតូចចិត្ត ដែលមានការមិនប្រគេននោះជាហេតុ។ បើគេប្រគេនតិច មិនប្រគេនច្រើន... បេ... បើគេប្រគេនរបស់សៅហ្មង មិនប្រគេនរបស់ផ្ចិតផ្ចង់... បើគេប្រគេនយឺតយូរ មិនប្រគេនឆាប់រហ័ស ភិក្ខុនោះតែងចង្អៀតចង្អល់ចិត្តដោយហេតុនោះ ភិក្ខុនោះតែងទទួលរងនូវសេចក្តីទុក្ខ និងសេចក្តីតូចចិត្ត ដែលមានការប្រគេនតិចជាដើមនោះជាហេតុ។ បើគេប្រគេនដោយមិនគោរព មិនប្រគេនដោយគោរព ភិក្ខុនោះតែងចង្អៀតចង្អល់ចិត្តដោយហេតុនោះ ភិក្ខុនោះតែងទទួលរងនូវសេចក្តីទុក្ខ និងសេចក្តីតូចចិត្ត ដែលមានការប្រគេនដោយមិនគោរពនោះជាហេតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមានសភាពបែបនេះឯង មិនគួរជាអ្នកចូលទៅជិតត្រកូលឡើយ។»

‘‘යො ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංචිත්තො කුලානි උපසඞ්කමති – ‘තං කුතෙත්ථ ලබ්භා පරකුලෙසු – දෙන්තුයෙව මෙ, මා නාදංසු; බහුකඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා ථොකං; පණීතඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා ලූඛං; දීඝඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා දන්ධං; සක්කච්චඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා අසක්කච්ච’න්ති. තස්ස චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො එවංචිත්තස්ස කුලානි උපසඞ්කමතො න දෙන්ති; තෙන භික්ඛු න සන්දීයති; සො න තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. ථොකං දෙන්ති, නො බහුකං; තෙන භික්ඛු න සන්දීයති; සො න තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. ලූඛං දෙන්ති, නො පණීතං; තෙන භික්ඛු න සන්දීයති; සො න තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. දන්ධං දෙන්ති, නො සීඝං; තෙන භික්ඛු න සන්දීයති; සො න තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. අසක්කච්චං දෙන්ති, නො සක්කච්චං; තෙන භික්ඛු න සන්දීයති; සො න තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. එවරූපො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහති කුලූපකො හොතුං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ មានចិត្តយ៉ាងនេះ ចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយថា ”តើធ្វើដូចម្តេច នឹងបាន (លាភសក្ការៈ) ក្នុងត្រកូលដទៃទាំងឡាយនោះហ្ន៎ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញចុះ កុំបីមិនប្រគេនឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញច្រើនៗចុះ កុំបីប្រគេនតិចឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនរបស់ដ៏ផ្ចិតផ្ចង់ដល់អាត្មាអញចុះ កុំបីប្រគេនរបស់សៅហ្មងឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញជាប្រញាប់ចុះ កុំបីយឺតយូរឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញដោយគោរពចុះ កុំបីប្រគេនដោយមិនគោរពឡើយ“។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុមានចិត្តយ៉ាងនេះ ចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ បើគេមិនប្រគេន ភិក្ខុនោះក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ដោយហេតុនោះ ភិក្ខុនោះក៏មិនទទួលរងនូវទុក្ខ និងទោមនស្ស ដែលមានការមិនប្រគេននោះជាហេតុឡើយ។ បើគេប្រគេនតិច មិនប្រគេនច្រើន ភិក្ខុនោះក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ដោយហេតុនោះ ភិក្ខុនោះក៏មិនទទួលរងនូវទុក្ខ និងទោមនស្ស ដែលមានការប្រគេនតិចនោះជាហេតុឡើយ។ បើគេប្រគេនរបស់សៅហ្មង មិនប្រគេនរបស់ផ្ចិតផ្ចង់ ភិក្ខុនោះក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ដោយហេតុនោះ ភិក្ខុនោះក៏មិនទទួលរងនូវទុក្ខ និងទោមនស្ស ដែលមានការប្រគេនរបស់សៅហ្មងនោះជាហេតុឡើយ។ បើគេប្រគេនយឺតយូរ មិនប្រគេនជាប្រញាប់ ភិក្ខុនោះក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ដោយហេតុនោះ ភិក្ខុនោះក៏មិនទទួលរងនូវទុក្ខ និងទោមនស្ស ដែលមានការប្រគេនយឺតយូរនោះជាហេតុឡើយ។ បើគេប្រគេនដោយមិនគោរព មិនប្រគេនដោយគោរព ភិក្ខុនោះក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ដោយហេតុនោះ ភិក្ខុនោះក៏មិនទទួលរងនូវទុក្ខ និងទោមនស្ស ដែលមានការប្រគេនដោយមិនគោរពនោះជាហេតុឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុមានសភាពយ៉ាងនេះឯង ទើបគួរជាអ្នកចូលទៅរកត្រកូល។»

‘‘කස්සපො, භික්ඛවෙ, එවංචිත්තො කුලානි උපසඞ්කමති – ‘තං කුතෙත්ථ ලබ්භා පරකුලෙසු – දෙන්තුයෙව මෙ, මා නාදංසු; බහුකඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා ථොකං; පණීතඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා ලූඛං; සීඝඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා දන්ධං; සක්කච්චඤ්ඤෙව මෙ දෙන්තු, මා අසක්කච්ච’න්ති. තස්ස චෙ, භික්ඛවෙ, කස්සපස්ස එවංචිත්තස්ස කුලානි උපසඞ්කමතො න දෙන්ති; තෙන කස්සපො න සන්දීයති; සො න තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. ථොකං දෙන්ති, නො බහුකං; තෙන කස්සපො න සන්දීයති; සො න තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. ලූඛං දෙන්ති, නො පණීතං; තෙන කස්සපො න සන්දීයති; සො න තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. දන්ධං දෙන්ති, නො සීඝං; තෙන කස්සපො න සන්දීයති; සො න තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. අසක්කච්චං දෙන්ති, නො සක්කච්චං; තෙන කස්සපො න සන්දීයති; සො න තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදයති. කස්සපෙන වා හි වො, භික්ඛවෙ, ඔවදිස්සාමි යො වා පනස්ස කස්සපසදිසො. ඔවදිතෙහි ච පන වො තථත්තාය පටිපජ්ජිතබ්බ’’න්ති. චතුත්ථං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កស្សបៈមានចិត្តយ៉ាងនេះ ចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយថា ”តើធ្វើដូចម្តេច នឹងបាន (លាភសក្ការៈ) ក្នុងត្រកូលដទៃទាំងឡាយនោះហ្ន៎ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញចុះ កុំបីមិនប្រគេនឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញច្រើនៗចុះ កុំបីប្រគេនតិចឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនរបស់ដ៏ផ្ចិតផ្ចង់ដល់អាត្មាអញចុះ កុំបីប្រគេនរបស់សៅហ្មងឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញជាប្រញាប់ចុះ កុំបីយឺតយូរឡើយ សូមឲ្យគេប្រគេនដល់អាត្មាអញដោយគោរពចុះ កុំបីប្រគេនដោយមិនគោរពឡើយ“។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើកស្សបៈមានចិត្តយ៉ាងនេះ ចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយ បើគេមិនប្រគេន កស្សបៈនោះក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ដោយហេតុនោះ កស្សបៈនោះក៏មិនទទួលរងនូវទុក្ខ និងទោមនស្ស ដែលមានការមិនប្រគេននោះជាហេតុឡើយ។ បើគេប្រគេនតិច មិនប្រគេនច្រើន កស្សបៈនោះក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ដោយហេតុនោះ កស្សបៈនោះក៏មិនទទួលរងនូវទុក្ខ និងទោមនស្ស ដែលមានការប្រគេនតិចនោះជាហេតុឡើយ。 បើគេប្រគេនរបស់សៅហ្មង មិនប្រគេនរបស់ផ្ចិតផ្ចង់ កស្សបៈនោះក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ដោយហេតុនោះ កស្សបៈនោះក៏មិនទទួលរងនូវទុក្ខ និងទោមនស្ស ដែលមានការប្រគេនរបស់សៅហ្មងនោះជាហេតុឡើយ。 បើគេប្រគេនយឺតយូរ មិនប្រគេនជាប្រញាប់ កស្សបៈនោះក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ដោយហេតុនោះ កស្សបៈនោះក៏មិនទទួលរងនូវទុក្ខ និងទោមនស្ស ដែលមានការប្រគេនយឺតយូរនោះជាហេតុឡើយ។ បើគេប្រគេនដោយមិនគោរព មិនប្រគេនដោយគោរព កស្សបៈនោះក៏មិនចង្អៀតចង្អល់ដោយហេតុនោះ កស្សបៈនោះក៏មិនទទួលរងនូវទុក្ខ និងទោមនស្ស ដែលមានការប្រគេនដោយមិនគោរពនោះជាហេតុឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតនឹងទូន្មានអ្នកទាំងឡាយ ដោយយកកស្សបៈជាតម្រាប់ ឬភិក្ខុណាដែលប្រហាក់ប្រហែលនឹងកស្សបៈនោះ។ កាលបើមានការទូន្មានហើយ អ្នកទាំងឡាយគb្បីប្រតិបត្តិដើម្បីសម្រេចនូវសេចក្តីយ៉ាងនោះចុះ។»

5. ජිණ්ණසුත්තං

៥. «ជិណ្ណសូត្រ»

148. එවං [Pg.405] මෙ සුතං…පෙ… රාජගහෙ වෙළුවනෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං භගවා එතදවොච – ‘‘ජිණ්ණොසි දානි ත්වං, කස්සප, ගරුකානි ච තෙ ඉමානි සාණානි පංසුකූලානි නිබ්බසනානි. තස්මාතිහ ත්වං, කස්සප, ගහපතානි චෙව චීවරානි ධාරෙහි, නිමන්තනානි ච භුඤ්ජාහි, මම ච සන්තිකෙ විහරාහී’’ති.

១៤៨. «ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ... សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា ”ម្នាលកស្សបៈ ឥឡូវនេះ អ្នកចាស់ជរាហើយ ឯស្បង់ចីវរបង្សុកូលធ្វើអំពីសំបកធ្មៃដ៏ចាស់សៅហ្មងទាំងនេះ ក៏ធ្ងន់ណាស់។ ម្នាលកស្សបៈ ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកទ្រទ្រង់នូវចីវរដែលជាទានរបស់គហបតីចុះ ចូរឆាន់ចង្ហាន់ដែលគេនិមន្តចុះ និងចូរនៅក្នុងសំណាក់របស់តថាគតចុះ“។»

‘‘අහං ඛො, භන්තෙ, දීඝරත්තං ආරඤ්ඤිකො චෙව ආරඤ්ඤිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, පිණ්ඩපාතිකො චෙව පිණ්ඩපාතිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, පංසුකූලිකො චෙව පංසුකූලිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, තෙචීවරිකො චෙව තෙචීවරිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, අප්පිච්ඡො චෙව අප්පිච්ඡතාය ච වණ්ණවාදී, සන්තුට්ඨො චෙව සන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී, පවිවිත්තො චෙව පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදී, අසංසට්ඨො චෙව අසංසග්ගස්ස ච වණ්ණවාදී, ආරද්ධවීරියො චෙව වීරියාරම්භස්ස ච වණ්ණවාදී’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃផង ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការនៅក្នុងព្រៃផង អស់កាលជាយូរអង្វែងមកហើយ ជាអ្នកត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតផង ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតផង ជាអ្នកទ្រទ្រង់ចីវរបង្សុកូលផង ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការទ្រទ្រង់ចីវរបង្សុកូលផង ជាអ្នកទ្រទ្រង់ត្រៃចីវរផង ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការទ្រទ្រង់ត្រៃចីវរផង ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង ជាអ្នកសន្តោសផង ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសផង ជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ផង ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ផង ជាអ្នកមិនច្រឡូកច្រឡំផង ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការមិនច្រឡូកច្រឡំផង ជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាមផង ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការប្រារព្ធព្យាយាមផង។»

‘‘කිං පන ත්වං, කස්සප, අත්ථවසං සම්පස්සමානො දීඝරත්තං ආරඤ්ඤිකො චෙව ආරඤ්ඤිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, පිණ්ඩපාතිකො චෙව…පෙ… පංසුකූලිකො චෙව… තෙචීවරිකො චෙව… අප්පිච්ඡො චෙව… සන්තුට්ඨො චෙව… පවිවිත්තො චෙව… අසංසට්ඨො චෙව… ආරද්ධවීරියො චෙව වීරියාරම්භස්ස ච වණ්ණවාදී’’ති?

«ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សួរថា ”ម្នាលកស្សបៈ ចុះអ្នកយល់ឃើញនូវអំណាចប្រយោជន៍អ្វី ទើបបានជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃផង ពោលសរសើរគុណនៃការនៅក្នុងព្រៃផង អស់កាលជាយូរអង្វែងមកហើយ ជាអ្នកត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតផង...បេ... ជាអ្នកទ្រទ្រង់ចីវរបង្សុកូលផង... ជាអ្នកទ្រទ្រង់ត្រៃចីវរផង... ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង... ជាអ្នកសន្តោសផង... ជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ផង... ជាអ្នកមិនច្រឡូកច្រឡំផង... ជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាមផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រារព្ធព្យាយាមផង?“»

‘‘ද්වෙ ඛ්වාහං, භන්තෙ, අත්ථවසෙ සම්පස්සමානො දීඝරත්තං ආරඤ්ඤිකො චෙව ආරඤ්ඤිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, පිණ්ඩපාතිකො චෙව…පෙ… පංසුකූලිකො චෙව… තෙචීවරිකො චෙව… අප්පිච්ඡො චෙව… සන්තුට්ඨො චෙව… පවිවිත්තො චෙව… අසංසට්ඨො චෙව… ආරද්ධවීරියො චෙව වීරියාරම්භස්ස ච වණ්ණවාදී. අත්තනො ච දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං සම්පස්සමානො, පච්ඡිමඤ්ච ජනතං අනුකම්පමානො – ‘අප්පෙව නාම පච්ඡිමා ජනතා දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජෙය්‍යුං’. ‘යෙ කිර තෙ අහෙසුං බුද්ධානුබුද්ධසාවකා තෙ දීඝරත්තං ආරඤ්ඤිකා චෙව අහෙසුං ආරඤ්ඤිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදිනො…පෙ… පිණ්ඩපාතිකා චෙව අහෙසුං [Pg.406] …පෙ… පංසුකූලිකා චෙව අහෙසුං… තෙචීවරිකා චෙව අහෙසුං… අප්පිච්ඡා චෙව අහෙසුං… සන්තුට්ඨා චෙව අහෙසුං… පවිවිත්තා චෙව අහෙසුං… අසංසට්ඨා චෙව අහෙසුං… ආරද්ධවීරියා චෙව අහෙසුං වීරියාරම්භස්ස ච වණ්ණවාදිනො’ති. තෙ තථත්තාය පටිපජ්ජිස්සන්ති, තෙසං තං භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់ឃើញនូវអំណាចប្រយោជន៍ ២ យ៉ាង ទើបបានជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃផង ពោលសរសើរគុណនៃការនៅក្នុងព្រៃផង... ជាអ្នកត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតផង...បេ... ជាអ្នកទ្រទ្រង់ចីវរបង្សុកូលផង... ជាអ្នកទ្រទ្រង់ត្រៃចីវរផង... ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង... ជាអ្នកសន្តោសផង... ជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ផង... ជាអ្នកមិនច្រឡូកច្រឡំផង... ជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាមផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រារព្ធព្យាយាមផង អស់កាលជាយូរអង្វែងមកហើយ។ អំណាចប្រយោជន៍ ២ យ៉ាងនោះគឺ ខ្ញុំព្រះអង្គយល់ឃើញនូវការនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្នសម្រាប់ខ្លួនឯងផង និងអនុគ្រោះដល់ពួកជនក្នុងខាងក្រោយផង ដោយគិតថា ”ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ឲ្យពួកជនក្នុងខាងក្រោយ យកតម្រាប់តាមការឃើញនេះ“។ ពួកជនក្នុងខាងក្រោយនោះ នឹងគិតថា ”ឮថា ព្រះសាវ័កទាំងឡាយរបស់ព្រះពុទ្ធ និងព្រះអនុពុទ្ធ ក្នុងកាលមុន ពួកលោកជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃផង ពោលសរសើរគុណនៃការនៅក្នុងព្រៃផង អស់កាលជាយូរអង្វែងមកហើយ...បេ... ជាអ្នកត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតផង... ជាអ្នកទ្រទ្រង់ចីវរបង្សুকូលផង... ជាអ្នកទ្រទ្រង់ត្រៃចីវរផង... ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង... ជាអ្នកសន្តោសផង... ជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ផង... ជាអ្នកមិនច្រឡូកច្រឡំផង... ជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាមផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រារព្ធព្យាយាមផង“។ ពួកជនទាំងនោះ នឹងប្រតិបត្តិដើម្បីភាពជាយ៉ាងនោះ ឯការប្រតិបត្តិនោះ នឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ពួកជនទាំងនោះ អស់កាលជាយូរអង្វែង។»

‘‘ඉමෙ ඛ්වාහං, භන්තෙ, ද්වෙ අත්ථවසෙ සම්පස්සමානො දීඝරත්තං ආරඤ්ඤිකො චෙව ආරඤ්ඤිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, පිණ්ඩපාතිකො චෙව…පෙ… පංසුකූලිකො චෙව… තෙචීවරිකො චෙව… අප්පිච්ඡො චෙව… සන්තුට්ඨො චෙව… පවිවිත්තො චෙව… අසංසට්ඨො චෙව… ආරද්ධවීරියො චෙව වීරියාරම්භස්ස ච වණ්ණවාදී’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់ឃើញនូវអំណាចប្រយោជន៍ ២ យ៉ាងនេះឯង ទើបបានជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃផង ពោលសរសើរគុណនៃការនៅក្នុងព្រៃផង... ជាអ្នកត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតផង...បេ... ជាអ្នកទ្រទ្រង់ចីវរបង្សুকូលផង... ជាអ្នកទ្រទ្រង់ត្រៃចីវរផង... ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង... ជាអ្នកសន្តោសផង... ជាអ្នកស្ងប់ស្ងាត់ផង... ជាអ្នកមិនច្រឡូកច្រឡំផង... ជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាមផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រារព្ធព្យាយាមផង អស់កាលជាយូរអង្វែងមកហើយ។»

‘‘සාධු සාධු, කස්සප. බහුජනහිතාය කිර ත්වං, කස්සප, පටිපන්නො බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. තස්මාතිහ ත්වං, කස්සප, සාණානි චෙව පංසුකූලානි ධාරෙහි නිබ්බසනානි, පිණ්ඩාය ච චරාහි, අරඤ්ඤෙ ච විහරාහී’’ති. පඤ්චමං.

«ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា ”សាធុ សាធុ កស្សបៈ។ ម្នាលកស្សបៈ ឮថា អ្នកប្រតិបត្តិเพื่อជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើន ដើម្បីអនុគ្រោះដល់លោក ដើម្បីសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ។ ម្នាលកស្សបៈ ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នកទ្រទ្រង់នូវស្បង់ចីវរបង្សុកូលធ្វើអំពីសំបកធ្មៃដ៏ចាស់សៅហ្មងចុះ ចូរត្រាច់ទៅដើម្បីបិណ្ឌបាតចុះ និងចូរនៅក្នុងព្រៃចុះ“។»

6. ඔවාදසුත්තං

៦. «ឱវាទសូត្រ»

149. රාජගහෙ වෙළුවනෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං භගවා එතදවොච – ‘‘ඔවද, කස්සප, භික්ඛූ; කරොහි, කස්සප, භික්ඛූනං ධම්මිං කථං. අහං වා, කස්සප, භික්ඛූ ඔවදෙය්‍යං ත්වං වා; අහං වා භික්ඛූනං ධම්මිං කථං කරෙය්‍යං ත්වං වා’’ති.

១៤៩. «គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា ”ម្នាលកស្សបៈ ចូរអ្នកទូន្មានភិក្ខុទាំងឡាយចុះ ម្នាលកស្សបៈ ចូរអ្នកសម្តែងធម៌ទេសនាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយចុះ។ ម្នាលកស្សបៈ តថាគតក្តី អ្នកក្តី គប្បីទូន្មានភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតក្តី អ្នកក្តី គb្បីសម្តែងធម៌ទេសនាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ“។»

‘‘දුබ්බචා ඛො, භන්තෙ, එතරහි භික්ඛූ, දොවචස්සකරණෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා, අක්ඛමා, අප්පදක්ඛිණග්ගාහිනො අනුසාසනිං. ඉධාහං, භන්තෙ, අද්දසං භණ්ඩඤ්ච නාම භික්ඛුං ආනන්දස්ස සද්ධිවිහාරිං අභිජිකඤ්ච නාම භික්ඛුං අනුරුද්ධස්ස සද්ධිවිහාරිං අඤ්ඤමඤ්ඤං සුතෙන අච්චාවදන්තෙ – ‘එහි, භික්ඛු, කො බහුතරං භාසිස්සති, කො සුන්දරතරං භාසිස්සති, කො චිරතරං භාසිස්සතී’’’ති.

«ព្រះមហាកស្សបៈក្រាបបង្គំទូលថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងកាលឥឡូវនេះ ពួកភិក្ខុជាអ្នកប្រដៅក្រ ព្រមទាំងប្រកបដោយធម៌ដែលធ្វើឲ្យជាអ្នកប្រដៅក្រ មិនអត់ធន់ មិនទទួលយកសេចក្តីប្រដៅដោយគោរពឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងសាសនានេះ ខ្ញុំព្រះអង្គបានឃើញភិក្ខុឈ្មោះភណ្ឌៈ ជាសទ្ធិវិហារិករបស់ព្រះអានន្ទ និងភិក្ខុឈ្មោះអភិជិកៈ ជាសទ្ធិវិហារិករបស់ព្រះអនុរុទ្ធៈ និយាយជជែកដណ្តើមគ្នាដោយការចេះដឹងថា ”មកចុះ លោកម្ចាស់ តើនរណានឹងសម្តែងបានច្រើនជាង តើនរណានឹងសម្តែងបានពីរោះជាង តើនរណានឹងសម្តែងបានយូរជាង““។»

අථ [Pg.407] ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන භණ්ඩඤ්ච භික්ඛුං ආනන්දස්ස සද්ධිවිහාරිං අභිජිකඤ්ච භික්ඛුං අනුරුද්ධස්ස සද්ධිවිහාරිං ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’ති.

«គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ហៅភិក្ខុមួយរូបមកត្រាស់ថា ”ម្នាលភិក្ខុ ចូរអ្នកមកនេះ ចូរអ្នកទៅហៅភិក្ខុឈ្មោះភណ្ឌៈ ជាសទ្ធិវិហារិករបស់ព្រះអានន្ទ និងភិក្ខុឈ្មោះអភិជិកៈ ជាសទ្ធិវិហារិករបស់ព្រះអនុរុទ្ធៈ ដោយពាក្យរបស់តថាគតថា ”ព្រះសាស្ត្រាទ្រង់ហៅលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ““។ ភិក្ខុនោះទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា ”ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន“ រួចហើយក៏ចូលទៅរកភិក្ខុទាំងនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏និយាយនឹងភិក្ខុទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ”ព្រះសាស្ត្រាទ្រង់ហៅលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ“។»

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවා එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤමඤ්ඤං සුතෙන අච්චාවදථ – ‘එහි, භික්ඛු, කො බහුතරං භාසිස්සති, කො සුන්දරතරං භාසිස්සති, කො චිරතරං භාසිස්සතී’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘කිං නු ඛො මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ – ‘එථ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤමඤ්ඤං සුතෙන අච්චාවදථ – එහි, භික්ඛු, කො බහුතරං භාසිස්සති, කො සුන්දරතරං භාසිස්සති, කො චිරතරං භාසිස්සතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘නො චෙ කිර මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එවං ධම්මං දෙසිතං ආජානාථ, අථ කිං චරහි තුම්හෙ, මොඝපුරිසා, කිං ජානන්තා කිං පස්සන්තා එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිතා සමානා අඤ්ඤමඤ්ඤං සුතෙන අච්චාවදථ – ‘එහි, භික්ඛු, කො බහුතරං භාසිස්සති, කො සුන්දරතරං භාසිස්සති, කො චිරතරං භාසිස්සතී’’’ති.

«ភិក្ខុទាំងនោះទទួលពាក្យរបស់ភិក្ខុនោះថា ”ករុណា លោកដ៏មានអាយុ“ រួចហើយក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ。 ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរភិក្ខុទាំងនោះ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរ យ៉ាងនេះថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឮថា អ្នកទាំងឡាយនិយាយជជែកដណ្តើមគ្នាដោយការចេះដឹងថា ”មកចុះ លោកម្ចាស់ តើនរណានឹងសម្តែងបានច្រើនជាង តើនរណានឹងសម្តែងបានពីរោះជាង តើនរណានឹងសម្តែងបានយូរជាង“ ដូច្នេះ ពិតមែនឬ?“ ភិក្ខុទាំងនោះក្រាបបង្គំទូលថា ”ពិតមែន ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន“។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្នកទាំងឡាយយល់ថា តថាគតសម្តែងធម៌យ៉ាងនេះថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយមកនេះ ចូរនិយាយជជែកដណ្តើមគ្នាដោយការចេះដឹងថា មកចុះ លោកម្ចាស់ តើនរណានឹងសម្តែងបានច្រើនជាង តើនរណានឹងសម្តែងបានពីរោះជាង តើនរណានឹងសម្តែងបានយូរជាង“ ដូច្នេះឬ?“ ភិក្ខុទាំងនោះក្រាបបង្គំទូលថា ”មិនមែនយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន“។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា ”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើអ្នកទាំងឡាយមិនដែលដឹងថា តថាគតសម្តែងធម៌យ៉ាងនេះទេ ម្នាលមោឃបុរសទាំងឡាយ ចុះអ្នកទាំងឡាយដឹងអ្វី ឃើញអ្វី ទើបបានជាបួសក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងទុកល្អហើយយ៉ាងនេះ ហើយមកនិយាយជជែកដណ្តើមគ្នាដោយការចេះដឹងថា ”មកចុះ លោកម្ចាស់ តើនរណានឹងសម្តែងបានច្រើនជាង តើនរណានឹងសម្តែងបានពីរោះជាង តើនរណានឹងសម្តែងបានយូរជាង“ ដូច្នេះទៅវិញ?“»

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අච්චයො නො, භන්තෙ, අච්චගමා, යථාබාලෙ යථාමූළ්හෙ යථාඅකුසලෙ, යෙ මයං එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිතා සමානා අඤ්ඤමඤ්ඤං සුතෙන අච්චාවදිම්හ – ‘එහි, භික්ඛු, කො බහුතරං භාසිස්සති, කො සුන්දරතරං භාසිස්සති, කො චිරතරං භාසිස්සතී’ති. තෙසං නො, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති.

«គ្រានោះ ភិក្ខុទាំងនោះក៏ក្រាបក្បាលចុះទាបទៀបព្រះបាទារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទោសកំហុសបានគ្របសង្កត់លើពួកខ្ញុំព្រះអង្គហើយ តាមសភាពនៃមនុស្សពាល តាមសភាពនៃមនុស្សវង្វេង តាមសភាពនៃមនុស្សមិនឈ្លាសវៃ ដែលពួកខ្ញុំព្រះអង្គបានបួសក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះអង្គសម្តែងទុកល្អហើយយ៉ាងនេះ ហើយបែរជានិយាយជជែកដណ្តើមគ្នាដោយការចេះដឹងថា ”មកចុះ លោកម្ចាស់ តើនរណានឹងសម្តែងបានច្រើនជាង តើនរណានឹងសម្តែងបានពីរោះជាង តើនរណានឹងសម្តែងបានយូរជាង“ ដូច្នេះទៅវិញ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទទួលដឹងនូវទោសកំហុសរបស់ពួកខ្ញុំព្រះអង្គ ដោយភាពជាទោសកំហុស ដើម្បីសេចក្តីសង្រួមតទៅក្នុងកាលអនាគតចុះ“។»

‘‘තග්ඝ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අච්චයො අච්චගමා යථාබාලෙ යථාමූළ්හෙ යථාඅකුසලෙ, යෙ තුම්හෙ එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිතා සමානා අඤ්ඤමඤ්ඤං සුතෙන අච්චාවදිත්ථ – ‘එහි, භික්ඛු, කො බහුතරං භාසිස්සති, කො [Pg.408] සුන්දරතරං භාසිස්සති, කො චිරතරං භාසිස්සතී’ති. යතො ච ඛො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොථ, තං වො මයං පටිග්ගණ්හාම. වුද්ධි හෙසා, භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ යො අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොති ආයතිඤ්ච සංවරං ආපජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កំហុសពិតជាបានគ្របសង្កត់លើអ្នកទាំងឡាយ តាមសភាពនៃបុគ្គលពាល តាមសភាពនៃបុគ្គលវង្វេង តាមសភាពនៃបុគ្គលមិនឈ្លាសវៃ ព្រោះថាអ្នកទាំងឡាយ បួសក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសំដែងទុកល្អហើយនេះ នៅតែនិយាយជជែកដណ្តើមគ្នាដោយការចេះដឹងថា 'មកចុះ លោកភិក្ខុ តើនរណានឹងសំដែងបានច្រើនជាង តើនរណានឹងសំដែងបានពីរោះជាង តើនរណានឹងសំដែងបានយូរជាង'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលណាអ្នកទាំងឡាយឃើញកំហុសដោយសភាពជាកំហុស ហើយកែខៃតាមធម៌ តថាគតក៏ទទួលយកកំហុសនោះរបស់អ្នកទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះការដែលបុគ្គលឃើញកំហុសដោយសភាពជាកំហុស ហើយកែខៃតាមធម៌ ព្រមទាំងសង្រួមតទៅ នេះជាសេចក្តីចម្រើនក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល។» សូត្រទី៦។

7. දුතියඔවාදසුත්තං

៧. ទុតិយឱវាទសូត្រ

150. රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං භගවා එතදවොච – ‘‘ඔවද, කස්සප, භික්ඛූ; කරොහි, කස්සප, භික්ඛූනං ධම්මිං කථං. අහං වා, කස්සප, භික්ඛූ ඔවදෙය්‍යං ත්වං වා; අහං වා භික්ඛූනං ධම්මිං කථං කරෙය්‍යං ත්වං වා’’ති.

១៥០. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះមហាកស្សបមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ... លុះព្រះមហាកស្សបមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរដូច្នេះថា៖ «ម្នាលកស្សប ចូរអ្នកប្រដៅភិក្ខុទាំងឡាយចុះ ម្នាលកស្សប ចូរអ្នកធ្វើធម្មីកថាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយចុះ។ ម្នាលកស្សប តថាគតក្តី អ្នកក្តី គួរប្រដៅភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតក្តី អ្នកក្តី គួរធ្វើធម្មីកថាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ។»

‘‘දුබ්බචා ඛො, භන්තෙ, එතරහි භික්ඛූ, දොවචස්සකරණෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා අක්ඛමා අප්පදක්ඛිණග්ගාහිනො අනුසාසනිං. යස්ස කස්සචි, භන්තෙ, සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, ඔත්තප්පං නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, වීරියං නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងពេលឥឡូវនេះ ពួកភិក្ខុជាបុគ្គលប្រដៅក្រ ប្រកបដោយធម៌ដែលធ្វើឲ្យជាបុគ្គលប្រដៅក្រ មិនអត់ធន់ មិនទទួលយកសេចក្តីប្រដៅដោយគោរពឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាមួយដែលគ្មានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានហិរិក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានឱត្តប្បៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានវីរិយៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ គ្មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ ភិក្ខុនោះសង្ឃឹមបានតែសេចក្តីសាបសូន្យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គ្មានសេចក្តីចម្រើនឡើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, කාළපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හායතෙව වණ්ණෙන, හායති මණ්ඩලෙන, හායති ආභාය, හායති ආරොහපරිණාහෙන. එවමෙව ඛො, භන්තෙ, යස්ස කස්සචි සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු…පෙ… හිරී නත්ථි… ඔත්තප්පං නත්ථි … වීරියං නත්ථි… පඤ්ඤා නත්ථි… කුසලෙසු ධම්මෙසු තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាព្រះចន្ទក្នុងកាលរនោច កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ រមែងសាបសូន្យទៅដោយពណ៌ខ្លះ សាបសូន្យទៅដោយវង់ខ្លះ សាបសូន្យទៅដោយពន្លឺខ្លះ សាបសូន្យទៅដោយទំហំនិងបរិមាត្រខ្លះ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាមួយដែលគ្មានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ... គ្មានហិរិ... គ្មានឱត្តប្បៈ... គ្មានវីរិយៈ... គ្មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ ភិក្ខុនោះសង្ឃឹមបានតែសេចក្តីសាបសូន្យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គ្មានសេចក្តីចម្រើនឡើយ យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘‘අස්සද්ධො පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, පරිහානමෙතං; ‘අහිරිකො පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, පරිහානමෙතං; ‘අනොත්තප්පී පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, පරිහානමෙතං; ‘කුසීතො පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, පරිහානමෙතං; ‘දුප්පඤ්ඤො පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, පරිහානමෙතං; ‘කොධනො [Pg.409] පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, පරිහානමෙතං; ‘උපනාහී පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, පරිහානමෙතං; ‘න සන්ති භික්ඛූ ඔවාදකා’ති, භන්තෙ, පරිහානමෙතං.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលគ្មានសទ្ធា' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលគ្មានហិរិ' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលគ្មានឱត្តប្បៈ' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលខ្ជិលច្រអូស' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលគ្មានបញ្ញា' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលក្រោធ' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលចងគំនុំ' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'ភិក្ខុទាំងឡាយជាអ្នកប្រដៅគ្មាន' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ។»

‘‘යස්ස කස්සචි, භන්තෙ, සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, ඔත්තප්පං අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, වීරියං අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាមួយដែលមានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ មានហិរិក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ មានឱត្តប្បៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ មានវីរិយៈក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ ភិក្ខុនោះសង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គ្មានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, ජුණ්හපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වඩ්ඪතෙව වණ්ණෙන, වඩ්ඪති මණ්ඩලෙන, වඩ්ඪති ආභාය, වඩ්ඪති ආරොහපරිණාහෙන. එවමෙව ඛො, භන්තෙ, යස්ස කස්සචි සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු… හිරී අත්ථි…පෙ… ඔත්තප්පං අත්ථි… වීරියං අත්ථි… පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាព្រះចន្ទក្នុងកាលខ្នើត កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ រមែងចម្រើនឡើងដោយពណ៌ខ្លះ ចម្រើនឡើងដោយវង់ខ្លះ ចម្រើនឡើងដោយពន្លឺខ្លះ ចម្រើនឡើងដោយទំហំនិងបរិមាត្រខ្លះ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភិក្ខុណាមួយដែលមានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ... មានហិរិ... មានឱត្តប្បៈ... មានវីរិយៈ... មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ ភិក្ខុនោះសង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គ្មានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ យ៉ាងនោះឯង。»

‘‘‘සද්ධො පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, අපරිහානමෙතං; ‘හිරිමා පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, අපරිහානමෙතං; ‘ඔත්තප්පී පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, අපරිහානමෙතං; ‘ආරද්ධවීරියො පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, අපරිහානමෙතං; ‘පඤ්ඤවා පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, අපරිහානමෙතං; ‘අක්කොධනො පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, අපරිහානමෙතං; ‘අනුපනාහී පුරිසපුග්ගලො’ති, භන්තෙ, අපරිහානමෙතං; ‘සන්ති භික්ඛූ ඔවාදකා’ති, භන්තෙ, අපරිහානමෙත’’න්ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលមានសទ្ធា' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលមានហិរិ' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលមានឱត្តប្បៈ' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលមានវីរិយៈខ្ជាប់ខ្ជួន' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលមានបញ្ញា' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលមិនក្រោធ' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'បុគ្គលមិនចងគំនុំ' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យថា 'ភិក្ខុទាំងឡាយជាអ្នកប្រដៅមាននៅឡើយ' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យឡើយ»។

‘‘සාධු සාධු, කස්සප. යස්ස කස්සචි, කස්සප, සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු…පෙ… හිරී නත්ථි… ඔත්තප්පං නත්ථි… වීරියං නත්ථි… පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි.

«សាធុ សាធុ ម្នាលកស្សប។ ម្នាលកស្សប ភិក្ខុណាមួយដែលគ្មានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ... គ្មានហិរិ... គ្មានឱត្តប្បៈ... គ្មានវីរិយៈ... គ្មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ ភិក្ខុនោះសង្ឃឹមបានតែសេចក្តីសាបសូន្យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គ្មានសេចក្តីចម្រើនឡើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, කස්සප, කාළපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හායතෙව වණ්ණෙන…පෙ… හායති ආරොහපරිණාහෙන. එවමෙව ඛො, කස්සප, යස්ස කස්සචි සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු…පෙ… හිරී නත්ථි… ඔත්තප්පං නත්ථි… වීරියං නත්ථි… පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි. ‘අස්සද්ධො පුරිසපුග්ගලො’ති, කස්සප, පරිහානමෙතං[Pg.410]; අහිරිකො…පෙ… අනොත්තප්පී… කුසීතො… දුප්පඤ්ඤො… කොධනො… ‘උපනාහී පුරිසපුග්ගලො’ති, කස්සප, පරිහානමෙතං; ‘න සන්ති භික්ඛූ ඔවාදකා’ති, කස්සප, පරිහානමෙතං.

«ម្នាលកស្សប ប្រៀបដូចជាព្រះចន្ទក្នុងកាលរនោច កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ រមែងសាបសូន្យទៅដោយពណ៌ខ្លះ... សាបសូន្យទៅដោយទំហំនិងបរិមាត្រខ្លះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលកស្សប ភិក្ខុណាមួយដែលគ្មានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ... គ្មានហិរិ... គ្មានឱត្តប្បៈ... គ្មានវីរិយៈ... គ្មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ ភិក្ខុនោះសង្ឃឹមបានតែសេចក្តីសាបសូន្យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គ្មានសេចក្តីចម្រើនឡើយ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលកស្សប ពាក្យថា 'បុគ្គលគ្មានសទ្ធា' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ ពាក្យថា 'បុគ្គលគ្មានហិរិ'... 'បុគ្គលគ្មានឱត្តប្បៈ'... 'បុគ្គលខ្ជិលច្រអូស'... 'បុគ្គលគ្មានបញ្ញា'... 'បុគ្គលក្រោធ'... ពាក្យថា 'បុគ្គលចងគំនុំ' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ ម្នាលកស្សប ពាក្យថា 'ភិក្ខុទាំងឡាយជាអ្នកប្រដៅគ្មាន' នេះជាសេចក្តីសាបសូន្យ។»

‘‘යස්ස කස්සචි, කස්සප, සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු…පෙ… හිරී අත්ථි… ඔත්තප්පං අත්ථි… වීරියං අත්ථි… පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි.

«ម្នាលកស្សប ភិក្ខុណាមួយដែលមានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ... មានហិរិ... មានឱត្តប្បៈ... មានវីរិយៈ... មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ ភិក្ខុនោះសង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គ្មានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, කස්සප, ජුණ්හපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වඩ්ඪතෙව වණ්ණෙන, වඩ්ඪති මණ්ඩලෙන, වඩ්ඪති ආභාය, වඩ්ඪති ආරොහපරිණාහෙන. එවමෙව ඛො, කස්සප, යස්ස කස්සචි සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු හිරී අත්ථි… ඔත්තප්පං අත්ථි… වීරියං අත්ථි… පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි.

«ម្នាលកស្សប ប្រៀបដូចជាព្រះចន្ទក្នុងកាលខ្នើត កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ រមែងចម្រើនឡើងដោយពណ៌ខ្លះ ចម្រើនឡើងដោយវង់ខ្លះ ចម្រើនឡើងដោយពន្លឺខ្លះ ចម្រើនឡើងដោយទំហំនិងបរិមាត្រខ្លះ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលកស្សប ភិក្ខុណាមួយដែលមានសទ្ធាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ មានហិរិ... មានឱត្តប្បៈ... មានវីរិយៈ... មានបញ្ញាក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ កាលបើវេលាយប់ ឬថ្ងៃកន្លងទៅ ភិក្ខុនោះសង្ឃឹមបានតែសេចក្តីចម្រើនក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គ្មានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ យ៉ាងនោះឯង។»

‘‘‘සද්ධො පුරිසපුග්ගලො’ති, කස්සප, අපරිහානමෙතං; හිරිමා…පෙ… ඔත්තප්පී… ආරද්ධවීරියො… පඤ්ඤවා… අක්කොධනො… ‘අනුපනාහී පුරිසපුග්ගලො’ති, කස්සප, අපරිහානමෙතං; ‘සන්ති භික්ඛූ ඔවාදකා’ති, කස්සප, අපරිහානමෙත’’න්ති. සත්තමං.

«ម្នាលកស្សប ពាក្យថា 'បុគ្គលមានសទ្ធា' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យ ពាក្យថា 'បុគ្គលមានហិរិ'... 'បុគ្គលមានឱត្តប្បៈ'... 'បុគ្គលមានវីរិយៈខ្ជាប់ខ្ជួន'... 'បុគ្គលមានបញ្ញា'... 'បុគ្គលមិនក្រោធ'... ម្នាលកស្សប ពាក្យថា 'បុគ្គលមិនចងគំនុំ' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យ ម្នាលកស្សប ពាក្យថា 'ភិក្ខុទាំងឡាយជាអ្នកប្រដៅមាននៅឡើយ' នេះជាធម៌មិនសាបសូន្យឡើយ»។ សូត្រទី៧។

8. තතියඔවාදසුත්තං

៨. តតិយឱវាទសូត្រ

151. රාජගහෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං භගවා එතදවොච – ‘‘ඔවද, කස්සප, භික්ඛූ; කරොහි, කස්සප, භික්ඛූනං ධම්මිං කථං. අහං වා, කස්සප, භික්ඛූනං ඔවදෙය්‍යං ත්වං වා; අහං වා භික්ඛූනං ධම්මිං කථං කරෙය්‍යං ත්වං වා’’ති.

១៥១. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកន្លែងផ្តល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះមហាកស្សបមានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះមហាកស្សបមានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរដូច្នេះថា៖ «ម្នាលកស្សប ចូរអ្នកប្រដៅភិក្ខុទាំងឡាយចុះ ម្នាលកស្សប ចូរអ្នកធ្វើធម្មីកថាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយចុះ។ ម្នាលកស្សប តថាគតក្តី អ្នកក្តី គួរប្រដៅភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតក្តី អ្នកក្តី គួរធ្វើធម្មីកថាដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ។»

‘‘දුබ්බචා ඛො, භන්තෙ, එතරහි භික්ඛූ, දොවචස්සකරණෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා, අක්ඛමා, අප්පදක්ඛිණග්ගාහිනො අනුසාසනී’’න්ති. ‘‘තථා හි පන, කස්සප, පුබ්බෙ ථෙරා භික්ඛූ ආරඤ්ඤිකා චෙව අහෙසුං ආරඤ්ඤිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදිනො, පිණ්ඩපාතිකා චෙව අහෙසුං පිණ්ඩපාතිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදිනො[Pg.411], පංසුකූලිකා චෙව අහෙසුං පංසුකූලිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදිනො, තෙචීවරිකා චෙව අහෙසුං තෙචීවරිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදිනො, අප්පිච්ඡා චෙව අහෙසුං අප්පිච්ඡතාය ච වණ්ණවාදිනො, සන්තුට්ඨා චෙව අහෙසුං සන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදිනො, පවිවිත්තා චෙව අහෙසුං පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදිනො, අසංසට්ඨා චෙව අහෙසුං අසංසග්ගස්ස ච වණ්ණවාදිනො, ආරද්ධවීරියා චෙව අහෙසුං වීරියාරම්භස්ස ච වණ්ණවාදිනො.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងពេលឥឡូវនេះ ពួកភិក្ខុជាបុគ្គលប្រដៅក្រ ប្រកបដោយធម៌ដែលធ្វើឲ្យជាបុគ្គលប្រដៅក្រ មិនអត់ធន់ មិនទទួលយកសេចក្តីប្រដៅដោយគោរពឡើយ។» «ម្នាលកស្សប ព្រោះហេតុនោះឯង ក្នុងកាលមុន ពួកភិក្ខុជាថេរៈ តែងតែនៅក្នុងព្រៃផង ពោលសរសើរគុណនៃការនៅក្នុងព្រៃផង តែងតែត្រាច់បិណ្ឌបាតផង ពោលសរសើរគុណនៃការត្រាច់បិណ្ឌបាតផង តែងតែប្រើប្រាស់សំពត់បង្សុកូលផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រើប្រាស់សំពត់បង្សុកូលផង តែងតែប្រើប្រាស់ត្រីចីវរផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រើប្រាស់ត្រីចីវរផង តែងតែមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង ពោលសរសើរគុណនៃភាពមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង តែងតែសន្តោសផង ពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសផង តែងតែស្ងាត់កំបាំងផង ពោលសរសើរគុណនៃភាពស្ងាត់កំបាំងផង តែងតែមិនច្រឡូកច្រឡំដោយពួកក្រុមផង ពោលសរសើរគុណនៃការមិនច្រឡូកច្រឡំដោយពួកក្រុមផង តែងតែប្រារព្ធព្យាយាមផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រារព្ធព្យាយាមផង។»

‘‘තත්‍ර යො හොති භික්ඛු ආරඤ්ඤිකො චෙව ආරඤ්ඤිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, පිණ්ඩපාතිකො චෙව පිණ්ඩපාතිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, පංසුකූලිකො චෙව පංසුකූලිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, තෙචීවරිකො චෙව තෙචීවරිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, අප්පිච්ඡො චෙව අප්පිච්ඡතාය ච වණ්ණවාදී, සන්තුට්ඨො චෙව සන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී, පවිවිත්තො චෙව පවිවෙකස්ස ච වණ්ණවාදී, අසංසට්ඨො චෙව අසංසග්ගස්ස ච වණ්ණවාදී, ආරද්ධවීරියො චෙව වීරියාරම්භස්ස ච වණ්ණවාදී, තං ථෙරා භික්ඛූ ආසනෙන නිමන්තෙන්ති – ‘එහි, භික්ඛු, කො නාමායං භික්ඛු, භද්දකො වතායං භික්ඛු, සික්ඛාකාමො වතායං භික්ඛු; එහි, භික්ඛු, ඉදං ආසනං නිසීදාහී’’’ති.

«ក្នុងបណ្តាភិក្ខុទាំងនោះ ភិក្ខុណាដែលនៅក្នុងព្រៃផង ពោលសរសើរគុណនៃការនៅក្នុងព្រៃផង ត្រាច់បិណ្ឌបាតផង ពោលសរសើរគុណនៃការត្រាច់បិណ្ឌបាតផង ប្រើប្រាស់សំពត់បង្សុកូលផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រើប្រាស់សំពត់បង្សុកូលផង ប្រើប្រាស់ត្រីចីវរផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រើប្រាស់ត្រីចីវរផង មានសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង ពោលសរសើរគុណនៃភាពមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង សន្តោសផង ពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសផង ស្ងាត់កំបាំងផង ពោលសរសើរគុណនៃភាពស្ងាត់កំបាំងផង មិនច្រឡូកច្រឡំដោយពួកក្រុមផង ពោលសរសើរគុណនៃការមិនច្រឡូកច្រឡំដោយពួកក្រុមផង ប្រារព្ធព្យាយាមផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រារព្ធព្យាយាមផង ពួកភិក្ខុជាថេរៈរមែងនិមន្តភិក្ខុនោះដោយអាសនៈថា 'មកចុះ លោកភិក្ខុ លោកភិក្ខុនេះមានឈ្មោះអ្វី លោកភិក្ខុនេះល្អណាស់តើ លោកភិក្ខុនេះជាអ្នកចង់បានសិក្ខាណាស់តើ មកចុះ លោកភិក្ខុ នេះជាអាសនៈ សូមគង់ចុះ'។»

‘‘තත්‍ර, කස්සප, නවානං භික්ඛූනං එවං හොති – ‘යො කිර සො හොති භික්ඛු ආරඤ්ඤිකො චෙව ආරඤ්ඤිකත්තස්ස ච වණ්ණවාදී, පිණ්ඩපාතිකො චෙව…පෙ… පංසුකූලිකො චෙව… තෙචීවරිකො චෙව… අප්පිච්ඡො චෙව… සන්තුට්ඨො චෙව… පවිවිත්තො චෙව… අසංසට්ඨො චෙව… ආරද්ධවීරියො චෙව වීරියාරම්භස්ස ච වණ්ණවාදී, තං ථෙරා භික්ඛූ ආසනෙන නිමන්තෙන්ති – එහි, භික්ඛු, කො නාමායං භික්ඛු, භද්දකො වතායං භික්ඛු, සික්ඛාකාමො වතායං භික්ඛු; එහි, භික්ඛු, ඉදං ආසනං නිසීදාහී’ති. තෙ තථත්තාය පටිපජ්ජන්ති; තෙසං තං හොති දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය.

«ម្នាលកស្សប ក្នុងរឿងនោះ ពួកភិក្ខុថ្មីរមែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'ឮថា ភិក្ខុណាដែលនៅក្នុងព្រៃផង ពោលសរសើរគុណនៃការនៅក្នុងព្រៃផង ត្រាច់បិណ្ឌបាតផង... ប្រើប្រាស់សំពត់បង្សុកូលផង... ប្រើប្រាស់ត្រីចីវរផង... មានសេចក្តីប្រាថ្នាតិចផង... សន្តោសផង... ស្ងាត់កំបាំងផង... មិនច្រឡូកច្រឡំដោយពួកក្រុមផង... ប្រារព្ធព្យាយាមផង ពោលសរសើរគុណនៃការប្រារព្ធព្យាយាមផង ពួកភិក្ខុជាថេរៈរមែងនិមន្តភិក្ខុនោះដោយអាសនៈថា "មកចុះ លោកភិក្ខុ លោកភិក្ខុនេះមានឈ្មោះអ្វី លោកភិក្ខុនេះល្អណាស់តើ លោកភិក្ខុនេះជាអ្នកចង់បានសិក្ខាណាស់តើ មកចុះ លោកភិក្ខុ នេះជាអាសនៈ សូមគង់ចុះ"'។ ភិក្ខុថ្មីទាំងនោះ ក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីភាពជាយ៉ាងនោះ ការប្រតិបត្តិនោះ រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ភិក្ខុទាំងនោះ អស់កាលជាអង្វែង។»

‘‘එතරහි පන, කස්සප, ථෙරා භික්ඛූ න චෙව ආරඤ්ඤිකා න ච ආරඤ්ඤිකත්තස්ස වණ්ණවාදිනො, න චෙව පිණ්ඩපාතිකා න ච පිණ්ඩපාතිකත්තස්ස වණ්ණවාදිනො, න චෙව පංසුකූලිකා න ච පංසුකූලිකත්තස්ස වණ්ණවාදිනො, න චෙව තෙචීවරිකා න ච තෙචීවරිකත්තස්ස වණ්ණවාදිනො, න චෙව අප්පිච්ඡා න ච අප්පිච්ඡතාය වණ්ණවාදිනො, න චෙව සන්තුට්ඨා න ච සන්තුට්ඨියා වණ්ණවාදිනො, න චෙව පවිවිත්තා න ච පවිවෙකස්ස වණ්ණවාදිනො, න චෙව අසංසට්ඨා න ච අසංසග්ගස්ස වණ්ණවාදිනො, න චෙව ආරද්ධවීරියා න ච වීරියාරම්භස්ස වණ්ණවාදිනො.

«ម្នាលកស្សបៈ តែថា ក្នុងពេលឥឡូវនេះ ពួកភិក្ខុជាថេរៈ មិនមែនជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃផង មិនមែនជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការនៅក្នុងព្រៃផង មិនមែនជាអ្នកត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតផង មិនមែនជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតផង មិនមែនជាអ្នកទ្រទ្រង់សំពត់បង្សុកូលផង មិនមែនជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការទ្រទ្រង់សំពត់បង្សុកូលផង មិនមែនជាអ្នកទ្រទ្រង់ត្រៃចីវរផង មិនមែនជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការទ្រទ្រង់ត្រៃចីវរផង មិនមែនជាអ្នកមានប្រាថ្នាតិចផង មិនមែនជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃភាពមានប្រាថ្នាតិចផង មិនមែនជាអ្នកសន្តោសផង មិនមែនជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីសន្តោសផង មិនមែនជាអ្នកស្ងាត់កាយផង មិនមែនជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃសេចក្តីស្ងាត់កាយផង មិនមែនជាអ្នកមិនច្រឡូកច្រឡំផង មិនមែនជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការមិនច្រឡូកច្រឡំផង មិនមែនជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាមផង មិនមែនជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃការប្រារព្ធព្យាយាមផងឡើយ។»

‘‘තත්‍ර [Pg.412] යො හොති භික්ඛු ඤාතො යසස්සී ලාභී චීවර-පිණ්ඩපාත-සෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං තං ථෙරා භික්ඛූ ආසනෙන නිමන්තෙන්ති – ‘එහි, භික්ඛු, කො නාමායං භික්ඛු, භද්දකො වතායං භික්ඛු, සබ්‍රහ්මචාරිකාමො වතායං භික්ඛු; එහි, භික්ඛු, ඉදං ආසනං නිසීදාහී’’’ති.

«ក្នុងបណ្តាភិក្ខុទាំងនោះ ភិក្ខុណាជាអ្នកល្បីល្បាញ មានបរិវារច្រើន ជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ពួកភិក្ខុជាថេរៈ តែងនិមន្តភិក្ខុនោះដោយអាសនៈថា "សូមអញ្ជើញមក ភិក្ខុ! ភិក្ខុនេះមានឈ្មោះអ្វីហ្ន៎? ឱ! ភិក្ខុនេះល្អណាស់តើ! ឱ! ភិក្ខុនេះជាអ្នកស្រឡាញ់សហធម្មចារីណាស់តើ! សូមអញ្ជើញមក ភិក្ខុ! នេះជាអាសនៈ សូមគង់ចុះ"។»

‘‘තත්‍ර, කස්සප, නවානං භික්ඛූනං එවං හොති – ‘යො කිර සො හොති භික්ඛු ඤාතො යසස්සී ලාභී චීවර-පිණ්ඩපාත-සෙනාසන-ගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං තං ථෙරා භික්ඛූ ආසනෙන නිමන්තෙන්ති – එහි, භික්ඛු, කො නාමායං භික්ඛු, භද්දකො වතායං භික්ඛු, සබ්‍රහ්මචාරිකාමො වතායං භික්ඛු; එහි, භික්ඛු, ඉදං ආසනං නිසීදාහී’ති. තෙ තථත්තාය පටිපජ්ජන්ති. තෙසං තං හොති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. යඤ්හි තං, කස්සප, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘උපද්දුතා බ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරූපද්දවෙන අභිපත්ථනා බ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරිඅභිපත්ථනෙනා’ති, එතරහි තං, කස්සප, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘උපද්දුතා බ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරූපද්දවෙන අභිපත්ථනා බ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරිඅභිපත්ථනෙනා’’’ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលកស្សបៈ ក្នុងរឿងនោះ ពួកភិក្ខុថ្មី តែងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឮថា ភិក្ខុណាជាអ្នកល្បីល្បាញ មានបរិវារច្រើន ជាអ្នកបាននូវចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ពួកភិក្ខុជាថេរៈ តែងនិមន្តភិក្ខុនោះដោយអាសនៈថា 'សូមអញ្ជើញមក ភិក្ខុ! ភិក្ខុនេះមានឈ្មោះអ្វីហ្ន៎? ឱ! ភិក្ខុនេះល្អណាស់តើ! ឱ! ភិក្ខុនេះជាអ្នកស្រឡាញ់សហធម្មចារីណាស់តើ! សូមអញ្ជើញមក ភិក្ខុ! នេះជាអាសនៈ សូមគង់ចុះ' ដូច្នេះ"។ ភិក្ខុថ្មីទាំងនោះ ក៏ប្រតិបត្តិដើម្បីបាននូវភាពយ៉ាងនោះដែរ។ ការប្រតិបត្តិនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដល់ភិក្ខុថ្មីទាំងនោះ អស់កាលជាអង្វែង។ ម្នាលកស្សបៈ បុគ្គលកាលបើពោលឲ្យត្រូវ គួរពោលថា "ពួកអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ត្រូវឧបទ្រពនៃធម៌ដ៏ប្រសើរយាយីហើយ ពួកអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ត្រូវសេចក្តីប្រាថ្នានៃធម៌ដ៏ប្រសើរគ្របសង្កត់ហើយ" យ៉ាងណា ម្នាលកស្សបៈ ក្នុងពេលឥឡូវនេះ បុគ្គលកាលបើពោលឲ្យត្រូវ ក៏គួរពោលយ៉ាងនោះថា "ពួកអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ត្រូវឧបទ្រពនៃធម៌ដ៏ប្រសើរយាយីហើយ ពួកអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ត្រូវសេចក្តីប្រាថ្នានៃធម៌ដ៏ប្រសើរគ្របសង្កត់ហើយ" យ៉ាងនោះដែរ។ (ចប់ សូត្រទី៨)»

9. ඣානාභිඤ්ඤසුත්තං

៩. «ឈានាភិញ្ញសូត្រ»

152. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති’’.

១៥២. «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខ ដែលកើតអំពីសេចក្តីស្ងាត់ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខ ដែលកើតអំពីសេចក្តីស្ងាត់ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈ និងវិចារៈ ចូលទៅកាន់ទុតិយជ្ឈាន ជាធម្មជាតិផូរផង់ក្នុងចិត្ត ជាទីកើតឡើងនៃឯកគ្គតាចិត្ត គ្មានវិតក្កៈ គ្មានវិចារៈ មានតែបីតិ និងសុខ ដែលកើតអំពីសមាធិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះរម្ងាប់វិតក្កៈ និងវិចារៈ... ចូលទៅកាន់ទុតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះដែរ။»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරාමි සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙමි, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති පීතියා [Pg.413] ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො, සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិផង ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយផង មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈផង ទទួលសេចក្តីសុខដោយនាមកាយផង ដែលព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរថា "បុគ្គលដែលបានតតិយជ្ឈាន មានចិត្តព្រងើយកន្តើយ មានសតិ មានធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខ" ដូច្នេះ ចូលទៅកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះនឿយណាយចាកបីតិផង ជាអ្នកព្រងើយកន្តើយផង មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈផង ទទួលសេចក្តីសុខដោយនាមកាយផង ដែលព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរថា "បុគ្គលដែលបានតតិយជ្ឈាន មានចិត្តព្រងើយកន្តើយ មានសតិ មានធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខ" ដូច្នេះ ចូលទៅកាន់តតិយជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති සුඛස්ස ච පහානා …පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះលះបង់សេចក្តីសុខ និងលះបង់សេចក្តីទុក្ខ ព្រោះរលត់ទៅនៃសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុន ចូលទៅកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ដែលមិនមែនជាទុក្ខ មិនមែនជាសុខ មានសតិដ៏បរិសុទ្ធដោយសារឧបេក្ខា ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះលះបង់សេចក្តីសុខ... ចូលទៅកាន់ចតុត្ថជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះដែរ。»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා අනන්තො ආකාසොති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා…පෙ… ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងពួង ព្រោះរលត់ទៅនៃបដិឃសញ្ញា មិនធ្វើទុកក្នុងចិត្តនូវនានត្តសញ្ញា ចូលទៅកាន់អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "អាកាសមិនមានទីបំផុត" ដូច្នេះ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះកន្លងនូវរូបសញ្ញាទាំងពួង... ចូលទៅកាន់អាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම අනන්තං විඤ්ඤාණන්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់វិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត" ដូច្នេះ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះកន្លងនូវអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់វិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "វិញ្ញាណមិនមានទីបំផុត" ដូច្នេះ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති…පෙ… ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះកន្លងនូវវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ដោយធ្វើទុកក្នុងចិត្តថា "អ្វីបន្តិចបន្តួចក៏មិនមាន" ដូច្នេះ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា... ចូលទៅកាន់អាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះកន្លងនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា... ចូលទៅកាន់នេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ…පෙ… සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ព្រោះកន្លងនូវនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈានដោយប្រការទាំងពួង ចូលទៅកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ... ចូលទៅកាន់សញ្ញាវេទយិតនិរោធ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ អស់កាលត្រឹមនោះដែរ។»

‘‘අහං[Pg.414], භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොමි – එකොපි හුත්වා බහුධා හොමි, බහුධාපි හුත්වා එකො හොමි; ආවිභාවං, තිරොභාවං, තිරොකුට්ටං, තිරොපාකාරං, තිරොපබ්බතං, අසජ්ජමානො ගච්ඡාමි, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොමි, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡාමි, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමාමි, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසාමි පරිමජ්ජාමි; යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොති…පෙ… යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា តែងទទួលរងនូវឥទ្ធិពិធិជាច្រើនប្រការ គឺមនុស្សម្នាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាច្រើននាក់ក៏បាន មនុស្សច្រើននាក់ ធ្វើឲ្យទៅជាម្នាក់វិញក៏បាន ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ក៏បាន ធ្វើឲ្យបាត់រូបរាងក៏បាន ដើរធ្លុះទៅក្រៅជញ្ជាំង ក្រៅកំពែង ក្រៅភ្នំ ដោយមិនទើសទាក់ ដូចជាដើរក្នុងអាកាសក៏បាន ធ្វើការមុជចុះងើបឡើងក្នុងផែនដី ដូចជាមុជក្នុងទឹកក៏បាន ដើរលើទឹកមិនបែកធ្លាយ ដូចជាដើរលើផែនដីក៏បាន ហោះទៅក្នុងអាកាសទាំងភ្នែន ដូចជាសត្វស្លាបក៏បាន ចាប់ពាល់ស្ទាបអង្អែលព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទាំងនេះ ដែលមានឫទ្ធិច្រើនយ៉ាងនេះ មានអានុភាពច្រើនយ៉ាងនេះ ដោយដៃក៏បាន ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា តែងទទួលរងនូវឥទ្ធិពិធិជាច្រើនប្រការ... ញ៉ាំងអំណាចឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយកាយ រហូតដល់ព្រហ្មលោកក៏បានដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණාමි, දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති දිබ්බාය සොතධාතුයා…පෙ… දූරෙ සන්තිකෙ ච.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា តែងឮសំឡេងទាំងពីរប្រការ គឺសំឡេងទិព្វ និងសំឡេងមនុស្ស ទាំងសំឡេងឆ្ងាយ និងសំឡេងជិត ដោយទិព្វសោតធាតុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសសោតធាតុរបស់មនុស្សធម្មតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា ដោយទិព្វសោតធាតុ... ឮសំឡេងទាំងឆ្ងាយ និងជិតបានដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානාමි, වීතරාගං වා චිත්තං වීතරාගං චිත්තන්ති පජානාමි, සදොසං වා චිත්තං…පෙ… වීතදොසං වා චිත්තං… සමොහං වා චිත්තං… වීතමොහං වා චිත්තං… සංඛිත්තං වා චිත්තං… වික්ඛිත්තං වා චිත්තං… මහග්ගතං වා චිත්තං… අමහග්ගතං වා චිත්තං… සඋත්තරං වා චිත්තං… අනුත්තරං වා චිත්තං… සමාහිතං වා චිත්තං… අසමාහිතං වා චිත්තං… විමුත්තං වා චිත්තං… අවිමුත්තං වා චිත්තං අවිමුත්තං චිත්තන්ති පජානාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති – සරාගං වා චිත්තං සරාගං චිත්තන්ති පජානාති…පෙ… අවිමුත්තං වා චිත්තං අවිමුත්තං චිත්තන්ති පජානාති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា តែងកំណត់ដឹងនូវចិត្តរបស់សត្វដទៃ និងបុគ្គលដទៃដោយចិត្តរបស់ខ្លួនបាន គឺចិត្តប្រកបដោយរាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រកបដោយរាគៈ ឬចិត្តប្រាសចាករាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រាសចាករាគៈ ចិត្តប្រកបដោយទោសៈ... ឬចិត្តប្រាសចាកទោសៈ... ចិត្តប្រកបដោយមោហៈ... ឬចិត្តប្រាសចាកមោហៈ... ចិត្តរួញរា... ឬចិត្តរាយមាយ... ចិត្តជាមហគ្គតៈ... ឬចិត្តមិនមែនជាមហគ្គតៈ... ចិត្តមានចិត្តដទៃគ្របសង្កត់បាន... ឬចិត្តគ្មានចិត្តដទៃគ្របសង្កត់បាន... ចិត្តជាសមាធិ... ឬចិត្តមិនមែនជាសមាធិ... ចិត្តរួចចាកកិលេស... ឬចិត្តមិនទាន់រួចចាកកិលេស ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនទាន់រួចចាកកិលេស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា តែងកំណត់ដឹងនូវចិត្តរបស់សត្វដទៃ និងបុគ្គលដទៃដោយចិត្តរបស់ខ្លួនបាន គឺចិត្តប្រកបដោយរាគៈ ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តប្រកបដោយរាគៈ... ឬចិត្តមិនទាន់រួចចាកកិលេស ក៏ដឹងច្បាស់ថា ចិត្តមិនទាន់រួចចាកកិលេសដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි, අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො[Pg.415], සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគត កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា តែងរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ ២ ជាតិខ្លះ ៣ ជាតិខ្លះ ៤ ជាតិខ្លះ ៥ ជាតិខ្លះ ១០ ជាតិខ្លះ ២០ ជាតិខ្លះ ៣០ ជាតិខ្លះ ៤០ ជាតិខ្លះ ៥០ ជាតិខ្លះ ១ រយជាតិខ្លះ ១ ពាន់ជាតិខ្លះ ១ សែនជាតិខ្លះ ច្រើនសំវដ្តកប្បខ្លះ ច្រើនវិវដ្តកប្បខ្លះ ច្រើនសំវដ្តវិវដ្តកប្បខ្លះថា "ក្នុងភពនោះ ខ្ញុំមានឈ្មោះយ៉ាងនេះ មានគោត្រយ៉ាងនេះ មានសម្បុរយ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ ទទួលសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មានកំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះខ្ញុំចាកភពនោះហើយ ក៏បានទៅកើតក្នុងភពឯណោះ ក្នុងភពនោះ ខ្ញុំមានឈ្មោះយ៉ាងនេះ មានគោត្រយ៉ាងនេះ មានសម្បុរយ៉ាងនេះ មានអាហារយ៉ាងនេះ ទទួលសុខទុក្ខយ៉ាងនេះ មានកំណត់អាយុត្រឹមប៉ុណ្ណេះ លុះខ្ញុំចាកភពនោះហើយ ក៏បានមកកើតក្នុងភពនេះ" ដូច្នេះ។ តថាគត តែងរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នា អស់កាលត្រឹមណា តែងរលឹកឃើញនូវបុព្វេនិវាសជាច្រើនប្រការ គឺរលឹកបាន ១ ជាតិខ្លះ... ព្រមទាំងអាការៈ ព្រមទាំងឧទ្ទេស យ៉ាងនេះដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමි – ‘ඉමෙ වත, භොන්තො, සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා; තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා, ඉමෙ වා පන, භොන්තො, සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා; තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតកាលបើប្រាថ្នាត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ក៏រមែងមើលឃើញនូវសត្វទាំងឡាយដែលច្យុតិទៅ និងកើតឡើង ថោកទាប និងឧត្តម មានសម្បុរល្អ និងមានសម្បុរអាក្រក់ ទៅកាន់សុគតិ និងទៅកាន់ទុគ្គតិ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា រមែងដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមយថាកម្មថា "អើហ្ន៎ សត្វទាំងឡាយនេះ ប្រកបដោយកាយទុច្ចរិត ប្រកបដោយវចីទុច្ចរិត ប្រកបដោយមនោទុច្ចរិត និយាយបង្កាច់ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ ជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវកម្មដែលជាមិច្ឆាទិដ្ឋិ សត្វទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ រមែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក ឬមួយថា សត្វទាំងឡាយនេះ ប្រកបដោយកាយសុចរិត ប្រកបដោយវចីសុចរិត ប្រកបដោយមនោសុចរិត មិននិយាយបង្កាច់ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ ជាសម្មាទិដ្ឋិ កាន់យកនូវកម្មដែលជាសម្មាទិដ្ឋិ សត្វទាំងនោះ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ រមែងទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក"។ តថាគតរមែងមើលឃើញនូវសត្វទាំងឡាយដែលច្យុតិទៅ និងកើតឡើង ថោកទាប និងឧត្តម មានសម្បុរល្អ និងមានសម្បុរអាក្រក់ ទៅកាន់សុគតិ និងទៅកាន់ទុគ្គតិ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា រមែងដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមយថាកម្ម ដោយប្រការដូច្នេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នាត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ក៏រមែងមើលឃើញនូវសត្វទាំងឡាយដែលច្យុតិទៅ...។ប។ រមែងដឹងច្បាស់នូវសត្វទាំងឡាយដែលប្រព្រឹត្តទៅតាមយថាកម្ម ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា យ៉ាងនោះដែរ។»

‘‘අහං, භික්ඛවෙ, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ យ៉ាងនោះដែរ។» សូត្រទី៩។

10. උපස්සයසුත්තං

១០. ឧបស្សយសូត្រ

153. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා මහාකස්සපො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙනායස්මා [Pg.416] මහාකස්සපො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකස්සපං එතදවොච – ‘‘ආයාම, භන්තෙ කස්සප, යෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛුනුපස්සයො තෙනුපසඞ්කමිස්සාමා’’ති. ‘‘ගච්ඡ ත්වං, ආවුසො ආනන්ද, බහුකිච්චො ත්වං බහුකරණීයො’’ති. දුතියම්පි ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං එතදවොච – ‘‘ආයාම, භන්තෙ කස්සප, යෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛුනුපස්සයො තෙනුපසඞ්කමිස්සාමා’’ති. ‘‘ගච්ඡ ත්වං, ආවුසො ආනන්ද, බහුකිච්චො ත්වං බහුකරණීයො’’ති. තතියම්පි ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං එතදවොච – ‘‘ආයාම, භන්තෙ කස්සප, යෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛුනුපස්සයො තෙනුපසඞ්කමිස්සාමා’’ති.

១៥៣. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅរកព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់កស្សបៈ សូមយើងទៅកាន់លំនៅរបស់ភិក្ខុនីឯណោះ»។ ព្រះមហាកស្សបៈតបថា៖ «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ចូលអ្នកទៅចុះ ដ្បិតអ្នកមានកិច្ចការច្រើន មានធុរៈច្រើន»។ ជាគម្រប់ពីរដងផង ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់កស្សបៈ សូមយើងទៅកាន់លំនៅរបស់ភិក្ខុនីឯណោះ»។ ព្រះមហាកស្សបៈតបថា៖ «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ចូលអ្នកទៅចុះ ដ្បិតអ្នកមានកិច្ចការច្រើន មានធុរៈច្រើន»។ ជាគម្រប់បីដងផង ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់កស្សបៈ សូមយើងទៅកាន់លំនៅរបស់ភិក្ខុនីឯណោះ»។

අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ආයස්මතා ආනන්දෙන පච්ඡාසමණෙන යෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛුනුපස්සයො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛුනියො යෙනායස්මා මහාකස්සපො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකස්සපං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තා භික්ඛුනියො ආයස්මා මහාකස්සපො ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො තා භික්ඛුනියො ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

គ្រានោះ ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ មានព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុជាបច្ឆាសមណៈ ចូលទៅកាន់លំនៅរបស់ភិក្ខុនីឯណោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ គ្រានោះ ភិក្ខុនីជាច្រើនរូប ចូលទៅរកព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ បានពន្យល់ណែនាំ ដឹកនាំ ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ចំពោះភិក្ខុនីទាំងនោះដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរ ដោយធម្មីកថា។ លុះព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ បានពន្យល់ណែនាំ ដឹកនាំ ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ចំពោះភិក្ខុនីទាំងនោះដោយធម្មីកថារួចហើយ ក៏ក្រោកពីអាសនៈ និមន្តចេញទៅ។

අථ ඛො ථුල්ලතිස්සා භික්ඛුනී අනත්තමනා අනත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙසි – ‘‘කිං පන අය්‍යො මහාකස්සපො, අය්‍යස්ස ආනන්දස්ස වෙදෙහමුනිනො සම්මුඛා ධම්මං භාසිතබ්බං මඤ්ඤති? සෙය්‍යථාපි නාම සූචිවාණිජකො සූචිකාරස්ස සන්තිකෙ සූචිං වික්කෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය; එවමෙව අය්‍යො මහාකස්සපො අය්‍යස්ස ආනන්දස්ස වෙදෙහමුනිනො සම්මුඛා ධම්මං භාසිතබ්බං මඤ්ඤතී’’ති.

គ្រានោះ ថុល្លតិស្សាភិក្ខុនី មិនមានសេចក្តីត្រេកអរ ក៏បញ្ចេញវាចាមិនជាទីគាប់ចិត្តថា៖ «ហេតុអ្វីបានជាលោកម្ចាស់មហាកស្សបៈ សំគាល់ខ្លួនថាគួរពោលធម៌ចំពោះមុខលោកម្ចាស់អានន្ទ ព្រះវេទេហមុនី? ប្រៀបដូចជាអ្នកលក់ម្ជុល សំគាល់ខ្លួនថាគួរលក់ម្ជុលឲ្យទៅជាងធ្វើម្ជុល យ៉ាងណាមិញ លោកម្ចាស់មហាកស្សបៈ ក៏សំគាល់ខ្លួនថាគួរពោលធម៌ចំពោះមុខលោកម្ចាស់អានន្ទ ព្រះវេទេហមុនី យ៉ាងនោះដែរ»។

අස්සොසි ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො ථුල්ලතිස්සාය භික්ඛුනියා ඉමං වාචං භාසමානාය. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො ආනන්ද, අහං සූචිවාණිජකො, ත්වං සූචිකාරො; උදාහු අහං සූචිකාරො, ත්වං සූචිවාණිජකො’’ති? ‘‘ඛම[Pg.417], භන්තෙ කස්සප, බාලො මාතුගාමො’’ති. ‘‘ආගමෙහි ත්වං, ආවුසො ආනන්ද, මා තෙ සඞ්ඝො උත්තරි උපපරික්ඛි’’.

ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ បានឮថុល្លតិស្សាភិក្ខុនីពោលពាក្យនេះ។ គ្រានោះ ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា៖ «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ តើតថាគតជាអ្នកលក់ម្ជុល ហើយអ្នកជាជាងធ្វើម្ជុល ឬមួយតថាគតជាជាងធ្វើម្ជុល ហើយអ្នកជាអ្នកលក់ម្ជុល?» ព្រះអានន្ទតបថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់កស្សបៈ សូមអត់ទោសចុះ ព្រោះមាតុគ្រាមជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ»។ ព្រះមហាកស្សបៈពោលថា៖ «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ អ្នកចូរបង្អង់សិនចុះ កុំឲ្យសង្ឃស៊ើបសួរអ្នកក្រៃលែងជាងនេះទៅទៀតឡើយ»។

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො ආනන්ද, අපි නු ත්වං භගවතො සම්මුඛා භික්ඛුසඞ්ඝෙ උපනීතො – ‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. ආනන්දොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលអាវុសោអានន្ទ តើអ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច? តើព្រះដ៏មានព្រះភាគធ្លាប់លើកតម្កើងអ្នកចំពោះមុខភិក្ខុសង្ឃថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតកាលបើប្រាថ្នាត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ក៏ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ នូវបឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខៈដែលកើតអំពីសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីអានន្ទ កាលបើប្រាថ្នាត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ក៏ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ នូវបឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខៈដែលកើតអំពីសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ យ៉ាងនោះដែរ" ដូច្នេះដែរឬទេ?» ព្រះអានន្ទក្រាបបង្គំទូលថា៖ «មិនមែនយ៉ាងនោះទេ បពិត្រលោកម្ចាស់»។

‘‘අහං ඛො, ආවුසො, භගවතො සම්මුඛා භික්ඛුසඞ්ඝෙ උපනීතො – ‘අහං, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, යාවදෙව ආකඞ්ඛති විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරතී’ති…පෙ…. (නවන්නං අනුපුබ්බවිහාරසමාපත්තීනං පඤ්චන්නඤ්ච අභිඤ්ඤානං එවං විත්ථාරො වෙදිතබ්බො.)

«ម្នាលអាវុសោ គឺតថាគតឯណោះវិញទេ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់លើកតម្កើងចំពោះមុខភិក្ខុសង្ឃថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតកាលបើប្រាថ្នាត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ក៏ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ នូវបឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិនិងសុខៈដែលកើតអំពីសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ កាលបើប្រាថ្នាត្រឹមត្រូវកម្រិតណា ក៏ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ...។ប... ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ នូវបឋមជ្ឈាន យ៉ាងនោះដែរ"។...។ប... (សេចក្តីពិស្តារនៃអនុបុព្វវិហារសមាបត្តិទាំង៩ និងអភិញ្ញាទាំង៥ គប្បីដឹងតាមវិធីនេះចុះ)។»

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො ආනන්ද, අපි නු ත්වං භගවතො සම්මුඛා භික්ඛුසඞ්ඝෙ උපනීතො – ‘අහං, භික්ඛවෙ, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමි. ආනන්දොපි, භික්ඛවෙ, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលអាវុសោអានន្ទ តើអ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច? តើព្រះដ៏មានព្រះភាគធ្លាប់លើកតម្កើងអ្នកចំពោះមុខភិក្ខុសង្ឃថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីអានន្ទ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ យ៉ាងនោះដែរ" ដូច្នេះដែរឬទេ?» ព្រះអានន្ទក្រាបបង្គំទូលថា៖ «មិនមែនយ៉ាងនោះទេ បពិត្រលោកម្ចាស់»។

‘‘අහං ඛො, ආවුසො, භගවතො සම්මුඛා භික්ඛුසඞ්ඝෙ උපනීතො – ‘අහං, භික්ඛවෙ, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමි. කස්සපොපි, භික්ඛවෙ, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោ គឺតថាគតឯណោះវិញទេ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់លើកតម្កើងចំពោះមុខភិក្ខុសង្ឃថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីកស្សបៈ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ យ៉ាងនោះដែរ"។»

‘‘සත්තරතනං වා, ආවුසො, නාගං අඩ්ඪට්ඨමරතනං වා තාලපත්තිකාය ඡාදෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය, යො මෙ ඡ අභිඤ්ඤා ඡාදෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති.

«ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលណា សំគាល់ថានឹងបិទបាំងនូវអភិញ្ញាទាំង៦ របស់តថាគតបាន បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា សំគាល់ថានឹងបិទបាំងដំរីដ៏ធំមានកម្ពស់៧ហត្ថ ឬ៧ហត្ថកន្លះ ដោយស្លឹកត្នោតតូចមួយបាន យ៉ាងនោះដែរ។»

චවිත්ථ ච පන ථුල්ලතිස්සා භික්ඛුනී බ්‍රහ්මචරියම්හාති. දසමං.

ឯថុល្លតិស្សាភិក្ខុនី ក៏បានចាកចេញចាកព្រហ្មចរិយធម៌ទៅហើយ។ សូត្រទី១០។

11. චීවරසුත්තං

១១. ចីវរសូត្រ

154. එකං [Pg.418] සමයං ආයස්මා මහාකස්සපො රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ආනන්දො දක්ඛිණගිරිස්මිං චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං.

១៥៤. សម័យមួយ ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ និមន្តទៅកាន់ចារិកក្នុងទក្ខិណគិរិជនបទ ជាមួយនឹងភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន។

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො ආනන්දස්ස තිංසමත්තා සද්ධිවිහාරිනො භික්ඛූ සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තා භවන්ති යෙභුය්‍යෙන කුමාරභූතා. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො දක්ඛිණගිරිස්මිං යථාභිරන්තං චාරිකං චරිත්වා යෙන රාජගහං වෙළුවනං කලන්දකනිවාපො යෙනායස්මා මහාකස්සපො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකස්සපං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ආනන්දං ආයස්මා මහාකස්සපො එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, ආවුසො ආනන්ද, අත්ථවසෙ පටිච්ච භගවතා කුලෙසු තිකභොජනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති?

សម័យនោះឯង ភិក្ខុជាសទ្ធិវិហារិករបស់ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ប្រមាណជា៣០រូប ដែលភាគច្រើនជាភិក្ខុខ្ចី បានលះបង់សិក្ខាវិលត្រឡប់ទៅកាន់ភេទថោកទាប (ជាគ្រហស្ថ) វិញ។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ និមន្តទៅកាន់ចារិកក្នុងទក្ខិណគិរិជនបទ តាមការគួរហើយ ក៏ត្រឡប់មកកាន់វត្តវេឡុវន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ចូលទៅរកព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរថា៖ «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អាស្រ័យនូវអត្ថវសៈ (ប្រយោជន៍) ប៉ុន្មានយ៉ាង ទើបទ្រង់បញ្ញត្តនូវតិកភោជន (ការឆាន់ភោជនត្រឹម៣រូប) ក្នុងត្រកូលទាំងឡាយ?»

‘‘තයො ඛො, භන්තෙ කස්සප, අත්ථවසෙ පටිච්ච භගවතා කුලෙසු තිකභොජනං පඤ්ඤත්තං – දුම්මඞ්කූනං පුග්ගලානං නිග්ගහාය පෙසලානං භික්ඛූනං ඵාසුවිහාරාය, මා පාපිච්ඡා පක්ඛං නිස්සාය සඞ්ඝං භින්දෙය්‍යුං, කුලානුද්දයතාය ච. ඉමෙ ඛො, භන්තෙ කස්සප, තයො අත්ථවසෙ පටිච්ච භගවතා කුලෙසු තිකභොජනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති.

«បពិត្រលោកម្ចាស់កស្សបៈ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អាស្រ័យនូវអត្ថវសៈ៣យ៉ាង ទើបទ្រង់បញ្ញត្តនូវតិកភោជនក្នុងត្រកូលទាំងឡាយ គឺ៖ ដើម្បីសង្កត់សង្កិននូវបុគ្គលដែលមិនមានសេចក្តីអៀនខ្មាស ដើម្បីការរស់នៅជាសុខនៃភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានសីលជាទីស្រឡាញ់ ដើម្បីកុំឲ្យពួកភិក្ខុដែលមានសេចក្តីប្រាថ្នាអាក្រក់ អាស្រ័យបក្សពួកហើយបំផ្លាញសង្ឃ និងដើម្បីសេចក្តីអនុគ្រោះដល់ត្រកូលទាំងឡាយ។ បពិត្រលោកម្ចាស់កស្សបៈ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់អាស្រ័យនូវអត្ថវសៈទាំង៣យ៉ាងនេះឯង ទើបទ្រង់បញ្ញត្តនូវតិកភោជនក្នុងត្រកូលទាំងឡាយ។»

‘‘අථ කිඤ්චරහි ත්වං, ආවුසො ආනන්ද, ඉමෙහි නවෙහි භික්ඛූහි ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරෙහි භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූහි ජාගරියං අනනුයුත්තෙහි සද්ධිං චාරිකං චරසි? සස්සඝාතං මඤ්ඤෙ චරසි, කුලූපඝාතං මඤ්ඤෙ චරසි. ඔලුජ්ජති ඛො තෙ, ආවුසො ආනන්ද, පරිසා; පලුජ්ජන්ති ඛො තෙ, ආවුසො, නවප්පායා. න වායං කුමාරකො මත්තමඤ්ඤාසී’’ති.

«ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នក នាំភិក្ខុថ្មីទាំងឡាយ ដែលមិនបានគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ មិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន មិនប្រកបដោយការភ្ញាក់រលឹក ដើរទៅកាន់ចារិកជាមួយគ្នា? អ្នកដើរទៅ ហាក់ដូចជាបំផ្លាញនូវស្រូវសាលី ហាក់ដូចជាបំផ្លាញនូវត្រកូលទាំងឡាយ។ ម្នាលអាវុសោអានន្ទ បរិស័ទរបស់អ្នករមែងបែកបាក់ទៅ ពួកភិក្ខុថ្មីរបស់អ្នករមែងវិនាសទៅ។ ក្មេងម្នាក់នេះ មិនស្គាល់ប្រមាណសោះឡើយ!»

‘‘අපි මෙ, භන්තෙ කස්සප, සිරස්මිං පලිතානි ජාතානි. අථ ච පන මයං අජ්ජාපි ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස කුමාරකවාදා න මුච්චාමා’’ති. ‘‘තථා හි පන ත්වං, ආවුසො ආනන්ද, ඉමෙහි නවෙහි භික්ඛූහි ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරෙහි භොජනෙ අමත්තඤ්ඤූහි ජාගරියං අනනුයුත්තෙහි සද්ධිං චාරිකං චරසි, සස්සඝාතං මඤ්ඤෙ චරසි, කුලූපඝාතං මඤ්ඤෙ චරසි. ඔලුජ්ජති [Pg.419] ඛො තෙ, ආවුසො ආනන්ද, පරිසා; පලුජ්ජන්ති ඛො තෙ, ආවුසො, නවප්පායා. න වායං කුමාරකො මත්තමඤ්ඤාසී’’ති.

«បពិត្រលោកម្ចាស់កស្សបៈ សក់ស្កូវទាំងឡាយ ក៏ដុះលើក្បាលខ្ញុំហើយ ទោះជាយ៉ាងនោះក៏ដោយ ក៏ពួកយើងនៅតែមិនទាន់រួចផុតពីពាក្យថា "ក្មេង" របស់លោកម្ចាស់មហាកស្សបៈនៅឡើយ។» ព្រះមហាកស្សបៈតបថា៖ «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ព្រោះហេតុនោះឯង បានជាអ្នកនាំភិក្ខុថ្មីទាំងឡាយ ដែលមិនបានគ្រប់គ្រងទ្វារក្នុងឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ មិនដឹងប្រមាណក្នុងភោជន មិនប្រកបដោយការភ្ញាក់រលឹក ដើរទៅកាន់ចារិកជាមួយគ្នា អ្នកដើរទៅ ហាក់ដូចជាបំផ្លាញនូវស្រូវសាលី ហាក់ដូចជាបំផ្លាញនូវត្រកូលទាំងឡាយ។ ម្នាលអាវុសោអានន្ទ បរិស័ទរបស់អ្នករមែងបែកបាក់ទៅ ពួកភិក្ខុថ្មីរបស់អ្នករមែងវិនាសទៅ។ ក្មេងម្នាក់នេះ មិនស្គាល់ប្រមាណសោះឡើយ!»

අස්සොසි ඛො ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී – ‘‘අය්‍යෙන කිර මහාකස්සපෙන අය්‍යො ආනන්දො වෙදෙහමුනි කුමාරකවාදෙන අපසාදිතො’’ති.

«ថុល្លនន្ទាភិក្ខុនី បានឮថា៖ «ឮថា លោកម្ចាស់មហាកស្សបៈ បានស្តីបន្ទោសលោកម្ចាស់អានន្ទ ព្រះវេទេហមុនី ដោយពាក្យថា "ក្មេង" ដូច្នេះ។»»

අථ ඛො ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී අනත්තමනා අනත්තමනවාචං නිච්ඡාරෙසි – ‘‘කිං පන අය්‍යො මහාකස්සපො අඤ්ඤතිත්ථියපුබ්බො සමානො අය්‍යං ආනන්දං වෙදෙහමුනිං කුමාරකවාදෙන අපසාදෙතබ්බං මඤ්ඤතී’’ති! අස්සොසි ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො ථුල්ලනන්දාය භික්ඛුනියා ඉමං වාචං භාසමානාය.

គ្រានោះឯង ថុល្លនន្ទាភិក្ខុនី មានសេចក្តីមិនត្រេកអរ ក៏បញ្ចេញវាចាមិនជាទីគាប់ចិត្តថា «ចុះហេតុអ្វីបានជាលោកម្ចាស់មហាកស្សបៈ ដែលធ្លាប់ជាអន្យតិរ្ថិយពីមុន មកសំគាល់លោកម្ចាស់អានន្ទ ជាអ្នកប្រាជ្ញវេទេហៈ ថាជាបុគ្គលដែលខ្លួនគួរកំហែងដោយពាក្យថាជាក្មេងខ្ចីទៅវិញ?»។ ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ បានឮពាក្យដែលថុល្លនន្ទាភិក្ខុនីកំពុងពោលនេះហើយ។

අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘තග්ඝාවුසො ආනන්ද, ථුල්ලනන්දාය භික්ඛුනියා සහසා අප්පටිසඞ්ඛා වාචා භාසිතා. යත්වාහං, ආවුසො, කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො, නාභිජානාමි අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසිතා, අඤ්ඤත්‍ර තෙන භගවතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන. පුබ්බෙ මෙ, ආවුසො, අගාරිකභූතස්ස සතො එතදහොසි – ‘සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො, අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන පටපිලොතිකානං සඞ්ඝාටිං කාරෙත්වා යෙ ලොකෙ අරහන්තො තෙ උද්දිස්ස කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිං.

គ្រានោះឯង ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោអានន្ទ ពិតមែនហើយ ថុល្លនន្ទាភិក្ខុនី ពោលវាចានេះដោយរួសរាន់ មិនបានពិចារណាឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ តាំងពីខ្ញុំកោរសក់និងពុកចង្ការ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ចេញពីផ្ទះទៅបួសជាបុគ្គលមិនមានផ្ទះមក ខ្ញុំមិនដែលដឹងថាបានចង្អុលបង្ហាញគ្រូដទៃ ក្រៅពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ អង្គនោះឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ កាលពីមុន ពេលខ្ញុំនៅជាគ្រហស្ថនៅឡើយ សេចក្តីត្រិះរិះនេះបានកើតឡើងដល់ខ្ញុំថា ”ការនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះជាទីចង្អៀត ជាផ្លូវនៃធូលី (កិលេស) ឯផ្នួសជាឱកាសវាលទំនេរ។ បុគ្គលដែលនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ មិនងាយនឹងប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌នេះ ឲ្យបរិបូណ៌តែម្យ៉ាង ឲ្យបរិសុទ្ធតែម្យ៉ាង ដូចជាស័ង្ខដែលគេខាត់ស្អាតហើយនោះទេ។ បើដូច្នោះ មានតែខ្ញុំកោរសក់និងពុកចង្ការ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ចេញពីផ្ទះទៅបួសជាបុគ្គលមិនមានផ្ទះវិញ“។ ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំនោះឯង ក្នុងសម័យតមក ក៏បានធ្វើសង្ឃាដិអំពីសំពត់ចាស់ៗ ហើយឧទ្ទិសចំពោះព្រះអរហន្តទាំងឡាយក្នុងលោក កោរសក់និងពុកចង្ការ ស្លៀកដណ្តប់សំពត់កាសាយៈ ចេញពីផ្ទះទៅបួសជាបុគ្គលមិនមានផ្ទះ។»

සො එවං පබ්බජිතො සමානො අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො අද්දසං භගවන්තං අන්තරා ච රාජගහං අන්තරා ච නාළන්දං බහුපුත්තෙ චෙතියෙ නිසින්නං. දිස්වාන මෙ එතදහොසි – ‘සත්ථාරඤ්ච වතාහං පස්සෙය්‍යං, භගවන්තමෙව පස්සෙය්‍යං; සුගතඤ්ච වතාහං පස්සෙය්‍යං, භගවන්තමෙව පස්සෙය්‍යං; සම්මාසම්බුද්ධඤ්ච වතාහං පස්සෙය්‍යං; භගවන්තමෙව පස්සෙය්‍ය’න්ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, තත්ථෙව භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවන්තං එතදවොචං – ‘සත්ථා මෙ, භන්තෙ, භගවා, සාවකොහමස්මි; සත්ථා මෙ, භන්තෙ, භගවා, සාවකොහමස්මී’ති[Pg.420]. එවං වුත්තෙ මං, ආවුසො, භගවා එතදවොච – ‘යො ඛො, කස්සප, එවං සබ්බචෙතසා සමන්නාගතං සාවකං අජානඤ්ඤෙව වදෙය්‍ය ජානාමීති, අපස්සඤ්ඤෙව වදෙය්‍ය පස්සාමීති, මුද්ධාපි තස්ස විපතෙය්‍ය. අහං ඛො පන, කස්සප, ජානඤ්ඤෙව වදාමි ජානාමීති, පස්සඤ්ඤෙව වදාමි පස්සාමී’ති.

«កាលដែលខ្ញុំបួសយ៉ាងនេះហើយ កំពុងដើរទៅតាមផ្លូវឆ្ងាយ ក៏បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅទៀបពហុបុត្តចេតិយ ក្នុងចន្លោះក្រុងរាជគ្រឹះ និងក្រុងនាឡន្ទា។ លុះឃើញហើយ ខ្ញុំក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា ”បើខ្ញុំចង់ជួបព្រះសាស្តា ពិតមែនហើយ ខ្ញុំគួរជួបតែព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនេះឯង បើខ្ញុំចង់ជួបព្រះសុគត ពិតមែនហើយ ខ្ញុំគួរជួបតែព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនេះឯង បើខ្ញុំចង់ជួបព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ពិតមែនហើយ ខ្ញុំគួរជួបតែព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនេះឯង“។ ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំនោះឯង ក៏បានក្រាបក្បាលចុះទៀបព្រះបាទទាំងគូនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគក្នុងទីនោះឯង ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាគ្រូរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំជាសាវ័ក បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាគ្រូរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំជាសាវ័ក“។ ម្នាលអាវុសោ កាលខ្ញុំក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់នឹងខ្ញុំយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលកស្សបៈ បុគ្គលណាមួយ មិនដឹងច្បាស់ តែពោលនឹងសាវ័កដែលបរិបូណ៌ដោយចិត្តទាំងពួងយ៉ាងនេះថា អាត្មាដឹង ឬមិនឃើញច្បាស់ តែពោលថា អាត្មាឃើញ ក្បាលរបស់បុគ្គលនោះនឹងធ្លាក់ចុះ (ធ្លាយជាប្រាំពីរភាគ)។ ម្នាលកស្សបៈ ចំណែកឯតថាគតវិញ ដឹងច្បាស់ទើបពោលថា ដឹង ឃើញច្បាស់ទើបពោលថា ឃើញ“។»

තස්මාතිහ තෙ, කස්සප, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘තිබ්බං මෙ හිරොත්තප්පං පච්චුපට්ඨිතං භවිස්සති ථෙරෙසු නවෙසු මජ්ඣිමෙසූ’ති. එවඤ්හි තෙ, කස්සප, සික්ඛිතබ්බං.

«”ម្នាលកស្សបៈ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា សេចក្តីខ្មាស និងសេចក្តីខ្លាចបាបដ៏ក្លៀវក្លា នឹងមានប្រាកដដល់ខ្ញុំ ក្នុងព្រះថេរៈទាំងឡាយ ក្នុងភិក្ខុថ្មីទាំងឡាយ និងក្នុងភិក្ខុជាកណ្តាលទាំងឡាយ។ ម្នាលកស្សបៈ អ្នកត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង“។»

තස්මාතිහ තෙ, කස්සප, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘යං කිඤ්චි ධම්මං සුණිස්සාමි කුසලූපසංහිතං සබ්බං තං අට්ඨිං කත්වා මනසි කරිත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතො ධම්මං සුණිස්සාමී’ති. එවඤ්හි තෙ, කස්සප, සික්ඛිතබ්බං.

«”ម្នាលកស្សបៈ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា ខ្ញុំនឹងស្តាប់ធម៌ណាមួយដែលប្រកបដោយកុសល ខ្ញុំនឹងធ្វើធម៌នោះទាំងអស់ឲ្យជាប្រយោជន៍ យកចិត្តទុកដាក់ ផ្ចង់ចិត្តទាំងពួងមក រួចផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌នោះ។ ម្នាលកស្សបៈ អ្នកត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង“។»

තස්මාතිහ තෙ, කස්සප, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘සාතසහගතා ච මෙ කායගතාසති න විජහිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, කස්සප, සික්ඛිතබ්බන්ති.

«”ម្នាលកស្សបៈ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា កាយគតាសតិដែលប្រកបដោយសេចក្តីសុខស្រួល នឹងមិនលះបង់ខ្ញុំឡើយ។ ម្នាលកស្សបៈ អ្នកត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង“។»

‘‘අථ ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. සත්තාහමෙව ඛ්වාහං, ආවුසො, සරණො රට්ඨපිණ්ඩං භුඤ්ජිං’’. අට්ඨමියා අඤ්ඤා උදපාදි.

«ម្នាលអាវុសោ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះទ្រង់ប្រដៅខ្ញុំដោយឱវាទនេះហើយ ក៏ក្រោកពីព្រះពុទ្ធអាសន្នយាងចេញទៅ។ ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំបរិភោគដុំបាយរបស់ដែនដី ដោយសេចក្តីជំពាក់ (កិលេស) អស់តែ ៧ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ លុះដល់ថ្ងៃទី ៨ ព្រះអរហត្តផលក៏កើតឡើងដល់ខ្ញុំ។»

‘‘අථ ඛො, ආවුසො, භගවා මග්ගා ඔක්කම්ම යෙන අඤ්ඤතරං රුක්ඛමූලං තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛ්වාහං, ආවුසො, පටපිලොතිකානං සඞ්ඝාටිං චතුග්ගුණං පඤ්ඤපෙත්වා භගවන්තං එතදවොචං – ‘ඉධ, භන්තෙ, භගවා නිසීදතු, යං මමස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’ති. නිසීදි ඛො, ආවුසො, භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො මං, ආවුසො, භගවා එතදවොච – ‘මුදුකා ඛො ත්‍යායං, කස්සප, පටපිලොතිකානං සඞ්ඝාටී’ති. ‘පටිග්ගණ්හාතු මෙ, භන්තෙ, භගවා පටපිලොතිකානං සඞ්ඝාටිං අනුකම්පං උපාදායා’ති. ‘ධාරෙස්සසි පන මෙ ත්වං, කස්සප, සාණානි පංසුකූලානි නිබ්බසනානී’ති. ‘ධාරෙස්සාමහං, භන්තෙ, භගවතො සාණානි පංසුකූලානි නිබ්බසනානී’ති. ‘‘සො ඛ්වාහං, ආවුසො, පටපිලොතිකානං සඞ්ඝාටිං භගවතො පාදාසිං. අහං පන භගවතො සාණානි පංසුකූලානි නිබ්බසනානි පටිපජ්ජිං’’.

«ម្នាលអាវុសោ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងចុះពីផ្លូវ ចូលទៅជិតគល់ឈើមួយ។ ម្នាលអាវុសោ គ្រានោះ ខ្ញុំបានបត់សង្ឃាដិធ្វើអំពីសំពត់ចាស់ៗជាបួនជាន់ ក្រាលថ្វាយ រួចក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់លើទីនេះ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ អស់កាលជាអង្វែងទៅ“។ ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏គង់លើអាសនៈដែលខ្ញុំក្រាលថ្វាយនោះ។ លុះគង់ហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងខ្ញុំយ៉ាងនេះថា ”ម្នាលកស្សបៈ សង្ឃាដិធ្វើអំពីសំពត់ចាស់ៗរបស់អ្នកនេះ ទន់ណាស់តើ“។ ខ្ញុំក្រាបបង្គំទូលថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួលសង្ឃាដិធ្វើអំពីសំពត់ចាស់ៗរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីអនុគ្រោះចុះ“។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា ”ម្នាលកស្សបៈ ចុះអ្នកនឹងទ្រទ្រង់នូវសំពត់បង្សុកូលធ្វើអំពីធ្មៃ ដែលជាសំពត់ចាស់របស់តថាគតបានដែរឬទេ?“។ ខ្ញុំក្រាបបង្គំទូលថា ”បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងទ្រទ្រង់នូវសំពត់បង្សុកូលធ្វើអំពីធ្មៃ ដែលជាសំពត់ចាស់របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគបាន“។ ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំនោះឯង ក៏បានថ្វាយសង្ឃាដិធ្វើអំពីសំពត់ចាស់ៗដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចំណែកខ្ញុំវិញ ក៏បានទទួលយកសំពត់បង្សុកូលធ្វើអំពីធ្មៃ ដែលជាសំពត់ចាស់របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគមកប្រើប្រាស់។»

‘‘යඤ්හි තං, ආවුසො, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘භගවතො පුත්තො ඔරසො මුඛතො ජාතො ධම්මජො ධම්මනිම්මිතො ධම්මදායාදො, පටිග්ගහිතානි [Pg.421] සාණානි පංසුකූලානි නිබ්බසනානී’ති, මමං තං සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘භගවතො පුත්තො ඔරසො මුඛතො ජාතො ධම්මජො ධම්මනිම්මිතො ධම්මදායාදො, පටිග්ගහිතානි සාණානි පංසුකූලානි නිබ්බසනානී’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលកាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គួរពោលសំដៅលើបុគ្គលណាថា ”ជាបុត្រកើតអំពីទ្រូង កើតអំពីព្រះឱស្ឋរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កើតអំពីធម៌ ធម៌និម្មិតឡើង ជាអ្នកទទួលមរតកធម៌ ជាអ្នកទទួលយកសំពត់បង្សុកូលធ្វើអំពីធ្មៃ ដែលជាសំពត់ចាស់មកប្រើប្រាស់“ បុគ្គលកាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គួរពោលសំដៅលើខ្ញុំនេះឯងថា ”ជាបុត្រកើតអំពីទ្រូង កើតអំពីព្រះឱស្ឋរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កើតអំពីធម៌ ធម៌និម្មិតឡើង ជាអ្នកទទួលមរតកធម៌ ជាអ្នកទទួលយកសំពត់បង្សុកូលធ្វើអំពីធ្មៃ ដែលជាសំពត់ចាស់មកប្រើប្រាស់“។»

‘‘අහං ඛො, ආවුසො, යාවදෙව ආකඞ්ඛාමි විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. අහං ඛො, ආවුසො, යාවදෙ ආකඞ්ඛාමි…පෙ… (නවන්නං අනුපුබ්බවිහාරසමාපත්තිනං පඤ්චන්නඤ්ච අභිඤ්ඤානං එවං විත්ථාරො වෙදිතබ්බො).

«ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំកាលណាដែលប្រាថ្នា ស្ងាត់ចាកកាមទាំងឡាយ ស្ងាត់ចាកអកុសលធម៌ទាំងឡាយ ក៏ចូលទៅកាន់បឋមជ្ឈាន ដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ វិចារៈ មានបីតិ និងសុខដែលកើតអំពីសេចក្តីស្ងាត់ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំកាលណាដែលប្រាថ្នា...។ប។ (សេចក្តីពិស្តារនៃអនុបុព្វវិហារសមាបត្តិទាំង ៩ និងអភិញ្ញាទាំង ៥ គប្បីដឹងយ៉ាងនេះចុះ)។»

‘‘අහං ඛො, ආවුසො, ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරාමි; සත්තරතනං වා, ආවුසො, නාගං අඩ්ඪට්ඨමරතනං වා තාලපත්තිකාය ඡාදෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය, යො මෙ ඡ අභිඤ්ඤා ඡාදෙතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති.

«ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវចេតោវិមុត្តិ និងបញ្ញាវិមុត្តិ ដែលមិនមានអាសវៈ ព្រោះអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ហើយចូលទៅកាន់សម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលណា សំគាល់នូវអភិញ្ញាទាំង ៦ របស់ខ្ញុំថា គួរលាក់បាំងបាន បុគ្គលនោះ ហាក់ដូចជាសំគាល់នូវដំរីដ៏ធំ មានកម្ពស់ ៧ ហត្ថ ឬ ៧ ហត្ថកន្លះ ថាអាចបិទបាំងបានដោយស្លឹកត្នោតខ្ចីដូច្នោះឯង।»

චවිත්ථ ච පන ථුල්ලනන්දා භික්ඛුනී බ්‍රහ්මචරියම්හාති. එකාදසමං.

ក៏ឯថុល្លនន្ទាភិក្ខុនី បានចាកចេញចាកព្រហ្មចរិយធម៌ទៅហើយ។ ចប់ សូត្រទី១១។

12. පරංමරණසුත්තං

១២. បរម្មរណសូត្រ

155. එකං සමයං ආයස්මා ච මහාකස්සපො ආයස්මා ච සාරිපුත්තො බාරාණසියං විහරන්ති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා මහාකස්සපො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාකස්සපෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො කස්සප, හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, ආවුසො, භගවතා – ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පනාවුසො, න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එවම්පි ඛො, ආවුසො, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, ආවුසො, භගවතා – ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’’’ති. ‘‘කිං පනාවුසො, නෙව හොති, න න හොති තථාගතො පරං මරණා’’ති? ‘‘එවම්පි ඛො, ආවුසො, අබ්‍යාකතං භගවතා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො [Pg.422] පරං මරණා’’’ති. ‘‘කස්මා චෙතං, ආවුසො, අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘න හෙතං, ආවුසො, අත්ථසංහිතං නාදිබ්‍රහ්මචරියකං න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති. තස්මා තං අබ්‍යාකතං භගවතා’’ති.

១៥៥. សម័យមួយ ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ និងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងឥសិបតនមិគទាយវ័ន ទៀបក្រុងពារាណសី។ គ្រានោះឯង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ចេញអំពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយចូលទៅរកព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយសំណេះសំណាលជាមួយនឹងព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏សួរព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុកស្សបៈ ចុះសត្វ (តថាគត) ស្លាប់ទៅហើយ នៅមានទៀតឬ?» ព្រះមហាកស្សបៈឆ្លើយថា «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះថា ”សត្វស្លាប់ទៅហើយ នៅមានទៀត“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគមិនបានព្យាករឡើយ»។ ព្រះសារីបុត្តសួរថា «ម្នាលអាវុសោ ចុះសត្វស្លាប់ទៅហើយ មិនមានទៀតទេឬ?» ព្រះមហាកស្សបៈឆ្លើយថា «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះថា ”សត្វស្លាប់ទៅហើយ មិនមានទៀត“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏មិនបានព្យាករឡើយ»។ ព្រះសារីបុត្តសួរថា «ម្នាលអាវុសោ ចុះសត្វស្លាប់ទៅហើយ មានខ្លះ មិនមានខ្លះឬ?» ព្រះមហាកស្សបៈឆ្លើយថា «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះថា ”សត្វស្លាប់ទៅហើយ មានខ្លះ មិនមានខ្លះ“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏មិនបានព្យាករឡើយ»។ ព្រះសារីបុត្តសួរថា «ម្នាលអាវុសោ ចុះសត្វស្លាប់ទៅហើយ មានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែនឬ?» ព្រះមហាកស្សបៈឆ្លើយថា «ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះថា ”សត្វស្លាប់ទៅហើយ មានក៏មិនមែន មិនមានក៏មិនមែន“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏មិនបានព្យាករឡើយ»។ ព្រះសារីបុត្តសួរថា «ម្នាលអាវុសោ ហេតុអ្វីបានជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនទ្រង់ព្យាករសេចក្តីនោះ?» ព្រះមហាកស្សបៈឆ្លើយថា «ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថាសេចក្តីនោះ មិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ មិនមែនជាចំណែកនៃអាទិព្រហ្មចរិយៈ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីរំលត់ទុក្ខ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស្ងប់រំងាប់ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីដឹងច្បាស់ មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីត្រាស់ដឹង មិនប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីព្រះនិព្វានឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ បានជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនទ្រង់ព្យាករសេចក្តីនោះឡើយ។»

‘‘අථ කිඤ්චරහාවුසො, බ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘ඉදං ‘දුක්ඛ’න්ති ඛො, ආවුසො, බ්‍යාකතං භගවතා; අයං ‘දුක්ඛසමුදයො’ති බ්‍යාකතං භගවතා; අයං ‘දුක්ඛනිරොධො’ති බ්‍යාකතං භගවතා; අයං ‘දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති බ්‍යාකතං භගවතා’’ති. ‘‘කස්මා චෙතං, ආවුසො, බ්‍යාකතං භගවතා’’ති? ‘‘එතඤ්හි, ආවුසො, අත්ථසංහිතං එතං ආදිබ්‍රහ්මචරියකං එතං නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. තස්මා තං බ්‍යාකතං භගවතා’’ති. ද්වාදසමං.

ព្រះសារីបុត្តសួរថា ”ម្នាលអាវុសោ ចុះអ្វីទៅដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករហើយ?“ ព្រះមហាកស្សបៈឆ្លើយថា ”ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីនេះថា ”នេះជាទុក្ខ“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករហើយ សេចក្តីនេះថា ”នេះជាហេតុនាំឲ្យកើតទុក្ខ“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករហើយ សេចក្តីនេះថា ”នេះជាសេចក្តីរំលត់ទុក្ខ“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករហើយ សេចក្តីនេះថា ”នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់ទីរំលត់ទុក្ខ“ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករហើយ“។ ព្រះសារីបុត្តសួរថា ”ម្នាលអាវុសោ ហេតុអ្វីបានជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករសេចក្តីនោះ?“ ព្រះមហាកស្សបៈឆ្លើយថា ”ម្នាលអាវុសោ ព្រោះថាសេចក្តីនោះ ប្រកបដោយប្រយោជន៍ ជាចំណែកនៃអាទិព្រហ្មចរិយៈ ប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីនឿយណាយ ដើម្បីប្រាសចាកតម្រេក ដើម្បីរំលត់ទុក្ខ ដើម្បីសេចក្តីស្ងប់រំងាប់ ដើម្បីសេចក្តីដឹងច្បាស់ ដើម្បីត្រាស់ដឹង ដើម្បីព្រះនិព្វាន។ ព្រោះហេតុនោះ បានជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករសេចក្តីនោះឡើយ“។ ចប់ សូត្រទី១២។

13. සද්ධම්මප්පතිරූපකසුත්තං

១៣. សទ្ធម្មប្បដិរូបកសូត្រ

156. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො, යෙන පුබ්බෙ අප්පතරානි චෙව සික්ඛාපදානි අහෙසුං බහුතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඨහිංසු? කො පන, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො, යෙනෙතරහි බහුතරානි චෙව සික්ඛාපදානි අප්පතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඨහන්තී’’ති? ‘‘එවඤ්චෙතං, කස්සප, හොති සත්තෙසු හායමානෙසු සද්ධම්මෙ අන්තරධායමානෙ, බහුතරානි චෙව සික්ඛාපදානි හොන්ති අප්පතරා ච භික්ඛූ අඤ්ඤාය සණ්ඨහන්ති. න තාව, කස්සප, සද්ධම්මස්ස අන්තරධානං හොති යාව න සද්ධම්මප්පතිරූපකං ලොකෙ උප්පජ්ජති. යතො ච ඛො, කස්සප, සද්ධම්මප්පතිරූපකං ලොකෙ උප්පජ්ජති, අථ සද්ධම්මස්ස අන්තරධානං හොති’’.

១៥៦. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀបក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះមហាកស្សបៈដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យសិក្ខាបទទាំងឡាយមានតិចក្នុងកាលមុន តែភិក្ខុទាំងឡាយបានសម្រេចព្រះអរហត្តផលមានច្រើន? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ ដែលនាំឲ្យសិក្ខាបទទាំងឡាយមានច្រើនក្នុងកាលឥឡូវនេះ តែភិក្ខុទាំងឡាយបានសម្រេចព្រះអរហត្តផលមានតិចទៅវិញ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលកស្សបៈ សេចក្តីនេះតែងមានយ៉ាងហ្នឹងឯង កាលបើពួកសត្វសាបសូន្យទៅ ព្រះសទ្ធម្មវិនាសទៅ សិក្ខាបទទាំងឡាយក៏មានច្រើនឡើង តែភិក្ខុទាំងឡាយបានសម្រេចព្រះអរហត្តផលមានតិចទៅវិញ។ ម្នាលកស្សបៈ ព្រះសទ្ធម្មមិនទាន់វិនាសសាបសូន្យទៅដរាបណា កាលបើព្រះសទ្ធម្មក្លែងក្លាយ (សទ្ធម្មប្បដិរូបកៈ) មិនទាន់កើតឡើងក្នុងលោក។ ម្នាលកស្សបៈ កាលណាព្រះសទ្ធម្មក្លែងក្លាយកើតឡើងក្នុងលោកហើយ កាលនោះឯង ព្រះសទ្ធម្មពិតប្រាកដតែងវិនាសសាបសូន្យទៅ។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, කස්සප, න තාව ජාතරූපස්ස අන්තරධානං හොති යාව න ජාතරූපප්පතිරූපකං ලොකෙ උප්පජ්ජති. යතො ච ඛො, කස්සප, ජාතරූපප්පතිරූපකං ලොකෙ උප්පජ්ජති, අථ ජාතරූපස්ස අන්තරධානං හොති. එවමෙව ඛො, කස්සප, න තාව සද්ධම්මස්ස අන්තරධානං හොති යාව [Pg.423] න සද්ධම්මප්පතිරූපකං ලොකෙ උප්පජ්ජති. යතො ච ඛො, කස්සප, සද්ධම්මප්පතිරූපකං ලොකෙ උප්පජ්ජති, අථ සද්ධම්මස්ස අන්තරධානං හොති.

«ម្នាលកស្សបៈ ប្រៀបដូចជាការបាត់បង់ទៅនៃមាសពិត មិនទាន់មានដរាបណា ក៏ព្រោះតែមាសក្លែងក្លាយមិនទាន់កើតឡើងក្នុងលោកដរាបនោះ។ ម្នាលកស្សបៈ លុះកាលណា មាសក្លែងក្លាយកើតឡើងក្នុងលោកហើយ ពេលនោះការបាត់បង់ទៅនៃមាសពិតក៏រមែងមាន។ ម្នាលកស្សបៈ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង ការបាត់បង់ទៅនៃព្រះសទ្ធម្ម មិនទាន់មានដរាបណា ក៏ព្រោះតែសទ្ធម្មក្លែងក្លាយមិនទាន់កើតឡើងក្នុងលោកដរាបនោះ។ ម្នាលកស្សបៈ លុះកាលណា សទ្ធម្មក្លែងក្លាយកើតឡើងក្នុងលោកហើយ ពេលនោះការបាត់បង់ទៅនៃព្រះសទ្ធម្មក៏រមែងមាន។

‘‘න ඛො, කස්සප, පථවීධාතු සද්ධම්මං අන්තරධාපෙති, න ආපොධාතු සද්ධම්මං අන්තරධාපෙති, න තෙජොධාතු සද්ධම්මං අන්තරධාපෙති, න වායොධාතු සද්ධම්මං අන්තරධාපෙති; අථ ඛො ඉධෙව තෙ උප්පජ්ජන්ති මොඝපුරිසා යෙ ඉමං සද්ධම්මං අන්තරධාපෙන්ති. සෙය්‍යථාපි, කස්සප, නාවා ආදිකෙනෙව ඔපිලවති; න ඛො, කස්සප, එවං සද්ධම්මස්ස අන්තරධානං හොති.

«ម្នាលកស្សបៈ បឋវីធាតុមិនបានធ្វើព្រះសទ្ធម្មឲ្យបាត់បង់ទៅឡើយ អាបោធាតុមិនបានធ្វើព្រះសទ្ធម្មឲ្យបាត់បង់ទៅឡើយ តេជោធាតុមិនបានធ្វើព្រះសទ្ធម្មឲ្យបាត់បង់ទៅឡើយ វាយោធាតុមិនបានធ្វើព្រះសទ្ធម្មឲ្យបាត់បង់ទៅឡើយ តែថាពួកមោឃបុរសដែលកើតឡើងក្នុងសាសនានេះឯង រមែងធ្វើព្រះសទ្ធម្មនេះឲ្យបាត់បង់ទៅ។ ម្នាលកស្សបៈ ប្រៀបដូចជាទូកដែលលិចទៅ ព្រោះតែការផ្ទុកទម្ងន់លើសកម្រិត យ៉ាងណាមិញ ម្នាលកស្សបៈ ការបាត់បង់ទៅនៃព្រះសទ្ធម្ម មិនមែនមានយ៉ាងនោះឡើយ។

‘‘පඤ්ච ඛොමෙ, කස්සප, ඔක්කමනියා ධම්මා සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, කස්සප, භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො සත්ථරි අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, ධම්මෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සඞ්ඝෙ අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සික්ඛාය අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා, සමාධිස්මිං අගාරවා විහරන්ති අප්පතිස්සා – ඉමෙ ඛො, කස්සප, පඤ්ච ඔක්කමනියා ධම්මා සද්ධම්මස්ස සම්මොසාය අන්තරධානාය සංවත්තන්ති.

«ម្នាលកស្សបៈ ធម៌ ៥ ប្រការនេះឯង រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសាបសូន្យ ដើម្បីសេចក្តីវង្វេង ដើម្បីការបាត់បង់ទៅនៃព្រះសទ្ធម្ម។ ធម៌ ៥ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលកស្សបៈ ភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា ១ មិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ ១ មិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃ ១ មិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងសិក្ខា ១ មិនគោរព មិនកោតក្រែងក្នុងសមាធិ ១។ ម្នាលកស្សបៈ ធម៌ ៥ ប្រការនេះឯង រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីសាបសូន្យ ដើម្បីសេចក្តីវង្វេង ដើម្បីការបាត់បង់ទៅនៃព្រះសទ្ធម្ម។

‘‘පඤ්ච ඛොමෙ, කස්සප, ධම්මා සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, කස්සප, භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො සත්ථරි සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, ධම්මෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සඞ්ඝෙ සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සික්ඛාය සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා, සමාධිස්මිං සගාරවා විහරන්ති සප්පතිස්සා – ඉමෙ ඛො, කස්සප, පඤ්ච ධම්මා සද්ධම්මස්ස ඨිතියා අසම්මොසාය අනන්තරධානාය සංවත්තන්තී’’ති. තෙරසමං.

«ម្នាលកស្សបៈ ធម៌ ៥ ប្រការនេះឯង រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស្ថិតស្ថេរ ដើម្បីមិនឲ្យវង្វេង ដើម្បីមិនឲ្យបាត់បង់ទៅនៃព្រះសទ្ធម្ម។ ធម៌ ៥ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលកស្សបៈ ភិក្ខុ ភិក្ខុនី ឧបាសក ឧបាសិកា ក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកគោរព កោតក្រែងក្នុងព្រះសាស្តា ១ គោរព កោតក្រែងក្នុងព្រះធម៌ ១ គោរព កោតក្រែងក្នុងព្រះសង្ឃ ១ គោរព កោតក្រែងក្នុងសិក្ខា ១ គោរព កោតក្រែងក្នុងសមាធិ ១។ ម្នាលកស្សបៈ ធម៌ ៥ ប្រការនេះឯង រមែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្តីស្ថិតស្ថេរ ដើម្បីមិនឲ្យវង្វេង ដើម្បីមិនឲ្យបាត់បង់ទៅនៃព្រះសទ្ធម្ម»។ ចប់ ទីដប់បី។

කස්සපසංයුත්තං සමත්තං.

ប់ កស្សបសំយុត្ត។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃកស្សបសំយុត្តនោះគឺ៖

සන්තුට්ඨඤ්ච අනොත්තප්පී, චන්දූපමං කුලූපකං;

ජිණ්ණං තයො ච ඔවාදා, ඣානාභිඤ්ඤා උපස්සයං;

චීවරං පරංමරණං, සද්ධම්මප්පතිරූපකන්ති.

និយាយអំពីសូត្រទាំងឡាយគឺ សន្តុដ្ឋសូត្រ ១ អនោត្តប្បីសូត្រ ១ ចន្ទូបមសូត្រ ១ កុលូបកសូត្រ ១ ជិណ្ណសូត្រ ១ ឱវាទសូត្រ ៣ លើក ឈានាភិញ្ញាសូត្រ ១ ឧបស្សយសូត្រ ១ ចីវរសូត្រ ១ បរម្មរណសូត្រ ១ សទ្ធម្មប្បដិរូបកសូត្រ ១។

6. ලාභසක්කාරසංයුත්තං

៦. លាភសក្ការសំយុត្ត

1. පඨමවග්ගො

១. វគ្គទី ១

1. දාරුණසුත්තං

១. ទារុណសូត្រ

157. එවං [Pg.424] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១៥៧. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො කටුකො ඵරුසො අන්තරායිකො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘උප්පන්නං ලාභසක්කාරසිලොකං පජහිස්සාම, න ච නො උප්පන්නො ලාභසක්කාරසිලොකො චිත්තං පරියාදාය ඨස්සතී’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. පඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជាធម៌ដ៏ឃោរឃៅ ក្តៅក្រហាយ គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "យើងទាំងឡាយនឹងលះបង់លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ មួយវិញទៀត លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់យើងទាំងឡាយឲ្យស្ថិតនៅបានឡើយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទីមួយ។

2. බළිසසුත්තං

២. ពឡិសសូត្រ

158. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො කටුකො ඵරුසො අන්තරායිකො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, බාළිසිකො ආමිසගතං බළිසං ගම්භීරෙ උදකරහදෙ පක්ඛිපෙය්‍ය. තමෙනං අඤ්ඤතරො ආමිසචක්ඛු මච්ඡො ගිලෙය්‍ය. එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, මච්ඡො ගිලබළිසො බාළිසිකස්ස අනයං ආපන්නො බ්‍යසනං ආපන්නො යථාකාමකරණීයො බාළිසිකස්ස’’.

១៥៨. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជាធម៌ដ៏ឃោរឃៅ ក្តៅក្រហាយ គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាព្រានសន្ទូច បោះផ្លែសន្ទូចដែលមាននុយទៅក្នុងអន្លង់ទឹកដ៏ជ្រៅ។ ត្រីណាមួយដែលលោភលន់នឹងនុយ ក៏លេបផ្លែសន្ទូចនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រីដែលលេបផ្លែសន្ទូចនោះ ឈ្មោះថាដល់នូវសេចក្តីវិនាស ដល់នូវសេចក្តីសាបសូន្យ ជាសត្វដែលព្រានសន្ទូចត្រូវធ្វើតាមចិត្តប្រាថ្នា យ៉ាងណាមិញ»។

‘‘බාළිසිකොති ඛො, භික්ඛවෙ, මාරස්සෙතං පාපිමතො අධිවචනං. බළිසන්ති ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකස්සෙතං අධිවචනං. යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උප්පන්නං ලාභසක්කාරසිලොකං අස්සාදෙති නිකාමෙති, අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගිලබළිසො මාරස්ස අනයං ආපන්නො බ්‍යසනං ආපන්නො යථාකාමකරණීයො පාපිමතො. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ[Pg.425], ලාභසක්කාරසිලොකො කටුකො ඵරුසො අන්තරායිකො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘උප්පන්නං ලාභසක්කාරසිලොකං පජහිස්සාම, න ච නො උප්පන්නො ලාභසක්කාරසිලොකො චිත්තං පරියාදාය ඨස්සතී’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දුතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "ព្រានសន្ទូច" នេះ ជាឈ្មោះរបស់មារមានចិត្តបាប។ ពាក្យថា "ផ្លែសន្ទូច" នេះ ជាឈ្មោះរបស់លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ ត្រេកអរ ពេញចិត្តនឹងលាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ ភិក្ខុនេះ ហៅថាជាអ្នកលេបផ្លែសន្ទូចរបស់មារ ដល់នូវសេចក្តីវិនាស ដល់នូវសេចក្តីសាបសូន្យ ជាអ្នកដែលមារមានចិត្តបាបត្រូវធ្វើតាមចិត្តប្រាថ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជាធម៌ដ៏ឃោរឃៅ ក្តៅក្រហាយ គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "យើងទាំងឡាយនឹងលះបង់លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ មួយវិញទៀត លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់យើងទាំងឡាយឲ្យស្ថិតនៅបានឡើយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ចប់ ទីពីរ។

3. කුම්මසුත්තං

៣. កុម្មសូត្រ

159. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… අධිගමාය. භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතරස්මිං උදකරහදෙ මහාකුම්මකුලං චිරනිවාසි අහොසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතරො කුම්මො අඤ්ඤතරං කුම්මං එතදවොච – ‘මා ඛො ත්වං, තාත කුම්ම, එතං පදෙසං අගමාසී’ති. අගමාසි ඛො, භික්ඛවෙ, සො කුම්මො තං පදෙසං. තමෙනං ලුද්දො පපතාය විජ්ඣි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සො කුම්මො යෙන සො කුම්මො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො, භික්ඛවෙ, සො කුම්මො තං කුම්මං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන තං කුම්මං එතදවොච – ‘කච්චි ත්වං, තාත කුම්ම, න තං පදෙසං අගමාසී’ති? ‘අගමාසිං ඛ්වාහං, තාත කුම්ම, තං පදෙස’න්ති. ‘කච්චි පනාසි, තාත කුම්ම, අක්ඛතො අනුපහතො’ති? ‘අක්ඛතො ඛොම්හි, තාත කුම්ම, අනුපහතො, අත්ථි ච මෙ ඉදං සුත්තකං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධ’න්ති. ‘තග්ඝසි, තාත කුම්ම, ඛතො, තග්ඝ උපහතො. එතෙන හි තෙ, තාත කුම්ම, සුත්තකෙන පිතරො ච පිතාමහා ච අනයං ආපන්නා බ්‍යසනං ආපන්නා. ගච්ඡ දානි ත්වං, තාත කුම්ම, න දානි ත්වං අම්හාක’’’න්ති.

១៥៩. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជាធម៌ដ៏ឃោរឃៅ... ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេច។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានហ្វូងអណ្តើកធំមួយ រស់នៅអស់កាលជាយូរលង់ណាស់មកហើយ ក្នុងអន្លង់ទឹកមួយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ មានអណ្តើកមួយ បាននិយាយទៅកាន់អណ្តើកមួយទៀតថា "នែប្អូនអណ្តើក ឯងកុំទៅកាន់ទីនោះឡើយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អណ្តើកនោះ ក៏នៅតែទៅកាន់ទីនោះដដែល។ ព្រានព្រៃក៏បានចាក់អណ្តើកនោះ ដោយលំពែងដែលមានខ្សែចងភ្ជាប់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ អណ្តើកនោះ ក៏បានត្រឡប់មកកាន់អណ្តើកដែលជាអ្នកណែនាំនោះវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អណ្តើកនោះ បានឃើញអណ្តើកនោះដើរមកពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏សួរថា "នែប្អូនអណ្តើក ឯងមិនបានទៅកាន់ទីនោះទេឬ?" "នែបងអណ្តើក ខ្ញុំបានទៅកាន់ទីនោះមែន"។ "នែប្អូនអណ្តើក ចុះឯងមិនមានរបួស មិនមានការឈឺចាប់ទេឬ?" "នែបងអណ្តើក ខ្ញុំមិនមានរបួស មិនមានការឈឺចាប់ទេ តែមានខ្សែតូចនេះជាប់តាមក្រោយខ្នងខ្ញុំជានិច្ច"។ "នែប្អូនអណ្តើក ឯងត្រូវរបួសពិតមែនហើយ ឯងរងគ្រោះពិតមែនហើយ។ ម្នាលប្អូនអណ្តើក ព្រោះតែខ្សែនេះឯង ទាំងឪពុក ទាំងជីតារបស់ឯង សុទ្ធតែដល់នូវសេចក្តីវិនាស ដល់នូវសេចក្តីសាបសូន្យមកហើយ។ នែប្អូនអណ្តើក ឥឡូវនេះ ឯងចូរទៅចុះ ឯងមិនមែនជាពួករបស់យើងទៀតឡើយ"។

‘‘ලුද්දොති ඛො, භික්ඛවෙ, මාරස්සෙතං පාපිමතො අධිවචනං. පපතාති ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකස්සෙතං අධිවචනං. සුත්තකන්ති ඛො, භික්ඛවෙ, නන්දිරාගස්සෙතං අධිවචනං. යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උප්පන්නං ලාභසක්කාරසිලොකං අස්සාදෙති නිකාමෙති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගිද්ධො පපතාය අනයං ආපන්නො බ්‍යසනං ආපන්නො යථාකාමකරණීයො පාපිමතො. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. තතියං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "ព្រានព្រៃ" នេះ ជាឈ្មោះរបស់មារមានចិត្តបាប។ ពាក្យថា "លំពែងមានខ្សែចង" នេះ ជាឈ្មោះរបស់លាភ សក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ។ ពាក្យថា "ខ្សែតូច

4. දීඝලොමිකසුත්තං

៤. ទីឃលោមិកសូត្រ

160. සාවත්ථියං [Pg.426] විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… අධිගමාය. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, දීඝලොමිකා එළකා කණ්ටකගහනං පවිසෙය්‍ය. සා තත්‍ර තත්‍ර සජ්ජෙය්‍ය, තත්‍ර තත්‍ර ගය්හෙය්‍ය, තත්‍ර තත්‍ර බජ්ඣෙය්‍ය, තත්‍ර තත්‍ර අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජෙය්‍ය. ‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො භික්ඛු ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතො පරියාදිණ්ණචිත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති. සො තත්‍ර තත්‍ර සජ්ජති, තත්‍ර තත්‍ර ගය්හති, තත්‍ර තත්‍ර බජ්ඣති, තත්‍ර තත්‍ර අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’’න්ති. චතුත්ථං.

១៦០. ព្រះសាស្តាគង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវ... ធ្វើនូវសេចក្តីអន្តរាយដល់ការសម្រេចធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាមេចៀមដែលមានរោមវែង ចូលទៅកាន់ព្រៃបន្លា វាតែងជំពាក់ក្នុងទីនោះៗ តែងទាក់ក្នុងទីនោះៗ តែងជាប់ក្នុងទីនោះៗ តែងដល់នូវសេចក្តីវិនាសអន្តរាយក្នុងទីនោះៗ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ ភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ ត្រូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរគ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់ស្បង់ចីវរ កាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ស្រុក ឬនិគមដើម្បីបិណ្ឌបាត។ ភិក្ខុនោះតែងជំពាក់ក្នុងទីនោះៗ តែងទាក់ក្នុងទីនោះៗ តែងជាប់ក្នុងទីនោះៗ តែងដល់នូវសេចក្តីវិនាសអន្តរាយក្នុងទីនោះៗ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ សូត្រទី៤។

5. මීළ්හකසුත්තං

៥. មីឡ្ហកសូត្រ

161. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… අධිගමාය. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මීළ්හකා ගූථාදී ගූථපූරා පුණ්ණා ගූථස්ස. පුරතො චස්ස මහාගූථපුඤ්ජො. සා තෙන අඤ්ඤා මීළ්හකා අතිමඤ්ඤෙය්‍ය – ‘අහම්හි ගූථාදී ගූථපූරා පුණ්ණා ගූථස්ස, පුරතො ච ම්‍යායං මහාගූථපුඤ්ජො’ති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො භික්ඛු ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතො පරියාදිණ්ණචිත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති. සො තත්ථ භුත්තාවී ච හොති යාවදත්ථො, නිමන්තිතො ච ස්වාතනාය, පිණ්ඩපාතො චස්ස පූරො. සො ආරාමං ගන්ත්වා භික්ඛුගණස්ස මජ්ඣෙ විකත්ථති – ‘භුත්තාවී චම්හි යාවදත්ථො, නිමන්තිතො චම්හි ස්වාතනාය, පිණ්ඩපාතො ච ම්‍යායං පූරො, ලාභී චම්හි චීවර-පිණ්ඩපාත-සෙනාසන-ගිලානප්පච්චය-භෙසජ්ජපරික්ඛාරානං, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ අප්පපුඤ්ඤා අප්පෙසක්ඛා න ලාභිනො චීවර-පිණ්ඩපාතසෙනාසන-ගිලානප්පච්චය-භෙසජ්ජ-පරික්ඛාරාන’න්ති. සො තෙන ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතො පරියාදිණ්ණචිත්තො අඤ්ඤෙ පෙසලෙ භික්ඛූ අතිමඤ්ඤති. තඤ්හි තස්ස, භික්ඛවෙ, මොඝපුරිසස්ස හොති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. පඤ්චමං.

១៦១. ព្រះសាស្តាគង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវ... ធ្វើនូវសេចក្តីអន្តរាយដល់ការសម្រេចធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាខ្មូតលាមក ស៊ីលាមកជាអាហារ ពេញដោយលាមក ណែនដោយលាមក ហើយនៅខាងមុខរបស់វា ក៏មានគំនរលាមកយ៉ាងធំ។ វាគប្បីមើលងាយខ្មូតលាមកដទៃទៀត ដោយសារគំនរលាមកនោះថា «យើងជាសត្វស៊ីលាមក ពេញដោយលាមក ណែនដោយលាមក ហើយនៅខាងមុខរបស់យើងនេះ ក៏មានគំនរលាមកយ៉ាងធំ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ ភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ ត្រូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរគ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់ស្បង់ចីវរ កាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ស្រុក ឬនិគមដើម្បីបិណ្ឌបាត។ ភិក្ខុនោះបានឆាន់ក្នុងស្រុកនោះតាមតម្រូវការផង គេបាននិមន្តដើម្បីឆាន់ក្នុងថ្ងៃស្អែកផង បិណ្ឌបាតរបស់ភិក្ខុនោះក៏ពេញបាត្រផង។ ភិក្ខុនោះត្រឡប់មកកាន់អារាមវិញ ហើយអួតអាងក្នុងកណ្តាលជំនុំភិក្ខុថា «យើងបានឆាន់តាមតម្រូវការហើយ គេបាននិមន្តយើងសម្រាប់ថ្ងៃស្អែកទៀត បិណ្ឌបាតរបស់យើងនេះក៏ពេញបាត្រ យើងជាអ្នកបានចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារ ចំណែកភិក្ខុដទៃទាំងនេះ ជាអ្នកមានបុណ្យតិច មានស័ក្តិតិច មិនសូវបានចីវរ បិណ្ឌបាត សេនាសនៈ និងគិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារឡើយ»។ ភិក្ខុនោះត្រូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរគ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ តែងមើលងាយភិក្ខុដទៃដែលមានសីលជាទីស្រឡាញ់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការមើលងាយនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខអស់កាលជាអង្វែង ដល់បុរសសូន្យទទេនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ សូត្រទី៥។

6. අසනිසුත්තං

៦. អសនិសូត្រ

162. සාවත්ථියං [Pg.427] විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… අධිගමාය. කං, භික්ඛවෙ, අසනිවිචක්කං ආගච්ඡතු, සෙඛං අප්පත්තමානසං ලාභසක්කාරසිලොකො අනුපාපුණාතු’’.

១៦២. ព្រះសាស្តាគង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវ... ធ្វើនូវសេចក្តីអន្តរាយដល់ការសម្រេចធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើកង់រន្ទះគប្បីធ្លាក់ចុះលើបុគ្គលណា? លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ តែងធ្លាក់ចុះមកលើសេក្ខបុគ្គល ដែលមានចិត្តមិនទាន់ដល់នូវព្រះអរហត្ត។

‘‘අසනිවිචක්කන්ති ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකස්සෙතං අධිවචනං. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា កង់រន្ទះ នេះ ជាឈ្មោះនៃលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ សូត្រទី៦។

7. දිද්ධසුත්තං

៧. ទិទ្ធសូត្រ

163. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… අධිගමාය. කං, භික්ඛවෙ, දිද්ධගතෙන විසල්ලෙන සල්ලෙන විජ්ඣතු, සෙඛං අප්පත්තමානසං ලාභසක්කාරසිලොකො අනුපාපුණාතු’’.

១៦៣. គង់នៅទាបរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅណាស់... តែងធ្វើនូវអន្តរាយដល់ការសម្រេចធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ តែងចាក់ដោតនូវបុគ្គលណា ដូចជាព្រួញដែលលាបដោយថ្នាំពិស តែងចាក់ដោតនូវបុគ្គល? គឺលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ តែងធ្លាក់មកលើភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល ដែលមានចិត្តមិនទាន់ដល់នូវព្រះអរហត្ត (មិនទាន់ដល់នូវបំណងនៃចិត្ត)។»

‘‘සල්ලන්ති ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකස්සෙතං අධිවචනං. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. සත්තමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពាក្យថា "ព្រួញ" នេះ ជាឈ្មោះនៃលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» សូត្រទី៧។

8. සිඞ්ගාලසුත්තං

៨. សិង្គាលសូត្រ

164. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… අධිගමාය. අස්සුත්ථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං [Pg.428] ජරසිඞ්ගාලස්ස වස්සමානස්සා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එසො ඛො, භික්ඛවෙ, ජරසිඞ්ගාලො උක්කණ්ඩකෙන නාම රොගජාතෙන ඵුට්ඨො නෙව බිලගතො රමති, න රුක්ඛමූලගතො රමති, න අජ්ඣොකාසගතො රමති; යෙන යෙන ගච්ඡති, යත්ථ යත්ථ තිට්ඨති, යත්ථ යත්ථ නිසීදති, යත්ථ යත්ථ නිපජ්ජති; තත්ථ තත්ථ අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො භික්ඛු ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතො පරියාදිණ්ණචිත්තො නෙව සුඤ්ඤාගාරගතො රමති, න රුක්ඛමූලගතො රමති, න අජ්ඣොකාසගතො රමති; යෙන යෙන ගච්ඡති, යත්ථ යත්ථ තිට්ඨති, යත්ථ යත්ථ නිසීදති, යත්ථ යත්ථ නිපජ්ජති; තත්ථ තත්ථ අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. අට්ඨමං.

១៦៤. គង់នៅទាបរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅណាស់... តែងធ្វើនូវអន្តរាយដល់ការសម្រេចធម៌。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយបានឮសំឡេងចចកចាស់លូក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រីដែរឬទេ?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំបានឮ។» ព្រះអង្គត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចចកចាស់នោះ ត្រូវរោគសើស្បែកឈ្មោះឧក្កណ្ដកៈ (រោគស្រែង) គ្របសង្កត់ហើយ វានៅក្នុងរូង ក៏មិនត្រេកអរ នៅក្រោមម្លប់ឈើ ក៏មិនត្រេកអរ នៅក្នុងទីវាល ក៏មិនត្រេកអរ វាកាលដើរទៅកាន់ទីណាៗ ឈរក្នុងទីណាៗ អង្គុយក្នុងទីណាៗ ដេកក្នុងទីណាៗ តែងដល់នូវសេចក្ដីវិនាស និងទុក្ខវេទនាក្នុងទីនោះៗ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ ភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ ត្រូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរគ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ ទោះបីទៅនៅក្នុងផ្ទះស្ងាត់ ក៏មិនត្រេកអរ ទៅនៅក្រោមម្លប់ឈើ ក៏មិនត្រេកអរ ទៅនៅក្នុងទីវាល ក៏មិនត្រេកអរ ភិក្ខុនោះកាលដើរទៅកាន់ទីណាៗ ឈរក្នុងទីណាៗ អង្គុយក្នុងទីណាៗ ដេកក្នុងទីណាៗ តែងដល់នូវសេចក្ដីវិនាស និងទុក្ខវេទនាក្នុងទីនោះៗ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» សូត្រទី៨។

9. වෙරම්භසුත්තං

៩. វេរម្ភសូត្រ

165. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… අධිගමාය. උපරි, භික්ඛවෙ, ආකාසෙ වෙරම්භා නාම වාතා වායන්ති. තත්ථ යො පක්ඛී ගච්ඡති තමෙනං වෙරම්භා වාතා ඛිපන්ති. තස්ස වෙරම්භවාතක්ඛිත්තස්ස අඤ්ඤෙනෙව පාදා ගච්ඡන්ති, අඤ්ඤෙන පක්ඛා ගච්ඡන්ති, අඤ්ඤෙන සීසං ගච්ඡති, අඤ්ඤෙන කායො ගච්ඡති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො භික්ඛු ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතො පරියාදිණ්ණචිත්තො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන අරක්ඛිතාය වාචාය අරක්ඛිතෙන චිත්තෙන, අනුපට්ඨිතාය සතියා, අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි. සො තත්ථ පස්සති මාතුගාමං දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා. තස්ස මාතුගාමං දිස්වා දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. තස්ස අඤ්ඤෙ චීවරං හරන්ති, අඤ්ඤෙ පත්තං හරන්ති, අඤ්ඤෙ නිසීදනං හරන්ති, අඤ්ඤෙ සූචිඝරං හරන්ති, වෙරම්භවාතක්ඛිත්තස්සෙව සකුණස්ස. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. නවමං.

១៦៥. គង់នៅទាបរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅណាស់... តែងធ្វើនូវអន្តរាយដល់ការសម្រេចធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងអាកាសខាងលើ មានខ្យល់ព្យុះម្យ៉ាងឈ្មោះ វេរម្ភៈ តែងបក់បោក។ សត្វស្លាបណាមួយហើរទៅក្នុងទីនោះ ខ្យល់វេរម្ភៈតែងបោកបក់សត្វស្លាបនោះ។ កាលដែលសត្វស្លាបនោះ ត្រូវខ្យល់វេរម្ភៈបោកបក់ហើយ ជើងទាំងឡាយរបស់វា តែងខ្ចាត់ខ្ចាយទៅផ្លូវផ្សេង ស្លាបទាំងឡាយ ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅផ្លូវផ្សេង ក្បាលខ្ចាត់ខ្ចាយទៅផ្លូវផ្សេង ខ្លួនខ្ចាត់ខ្ចាយទៅផ្លូវផ្សេង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះមែនហើយ ភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ ត្រូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរគ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយ កាន់យកបាត្រ និងចីវរ ចូលទៅកាន់ស្រុក ឬនិគម ដើម្បីបិណ្ឌបាត ដោយកាយមិនបានរក្សា ដោយវាចាមិនបានរក្សា ដោយចិត្តមិនបានរក្សា មិនបានតាំងសតិទុក មិនបានសង្រួមឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ។ ភិក្ខុនោះ ឃើញស្ត្រីដែលស្លៀកពាក់មិនរៀបរយ ឬដណ្ដប់មិនរៀបរយ ក្នុងស្រុកនោះ។ កាលដែលភិក្ខុនោះ បានឃើញស្ត្រីដែលស្លៀកពាក់មិនរៀបរយ ឬដណ្ដប់មិនរៀបរយហើយ រាគៈក៏ញាំញីចិត្ត។ ភិក្ខុនោះ មានចិត្តត្រូវរាគៈញាំញីហើយ ក៏ពោលលាសិក្ខា ត្រឡប់មកកាន់ភេទថោកទាប (សឹកជាគ្រហស្ថ)។ ជនទាំងឡាយខ្លះ ក៏ដណ្ដើមយកចីវររបស់ភិក្ខុនោះ ខ្លះដណ្ដើមយកបាត្រ ខ្លះដណ្ដើមយកសំពត់ទ្រនាប់អង្គុយ ខ្លះដណ្ដើមយកបំពង់ម្ជុល ដូចជាសត្វស្លាបដែលត្រូវខ្យល់វេរម្ភៈបោកបក់ខ្ចាត់ខ្ចាយទៅដូច្នោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» សូត្រទី៩។

10. සගාථකසුත්තං

១០. សគាថកសូត្រ

166. සාවත්ථියං [Pg.429] විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… අධිගමාය. ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පස්සාමි සක්කාරෙන අභිභූතං පරියාදිණ්ණචිත්තං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නං. ඉධ පනාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පස්සාමි අසක්කාරෙන අභිභූතං පරියාදිණ්ණචිත්තං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නං. ඉධ පනාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පස්සාමි සක්කාරෙන ච අසක්කාරෙන ච තදුභයෙන අභිභූතං පරියාදිණ්ණචිත්තං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නං. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති.

១៦៦. គង់នៅទាបរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅណាស់... តែងធ្វើនូវអន្តរាយដល់ការសម្រេចធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ តថាគតឃើញបុគ្គលខ្លះ ត្រូវសក្ការៈគ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ តថាគតឃើញបុគ្គលខ្លះ ត្រូវសេចក្ដីមិនមានសក្ការៈគ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មួយវិញទៀត ក្នុងលោកនេះ តថាគតឃើញបុគ្គលខ្លះ ត្រូវសក្ការៈផង សេចក្ដីមិនមានសក្ការៈផង ទាំងពីរយ៉ាងនោះ គ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។»

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្ដីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគតជាព្រះសាស្តា បានត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

‘‘යස්ස සක්කරියමානස්ස, අසක්කාරෙන චූභයං;

සමාධි න විකම්පති, අප්පමාණවිහාරිනො.

«ភិក្ខុណាដែលជាអ្នកមានធម៌ជាគ្រឿងនៅរកប្រមាណគ្មាន កាលបើគេធ្វើសក្ការៈក្ដី មិនធ្វើសក្ការៈក្ដី ទាំងពីរយ៉ាងនេះ សមាធិរបស់ភិក្ខុនោះ មិនរំភើបញាប់ញ័រឡើយ។

‘‘තං ඣායිනං සාතතිකං, සුඛුමං දිට්ඨිවිපස්සකං;

උපාදානක්ඛයාරාමං, ආහු සප්පුරිසො ඉතී’’ති. දසමං;

«ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ តែងហៅភិក្ខុនោះ ដែលជាអ្នកសម្លាប់កិលេស (មានឈាន) មានការប្រឹងប្រែងជានិច្ច មានការឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ល្អិតល្អន់ មានសេចក្ដីត្រេកអរក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបាទាន (គឺព្រះនិព្វាន) ថាជាសប្បុរស។» សូត្រទី១០។

පඨමො වග්ගො.

វគ្គទី១ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះ គឺ៖

දාරුණො බළිසං කුම්මං, දීඝලොමි ච මීළ්හකං;

අසනි දිද්ධං සිඞ්ගාලං, වෙරම්භෙන සගාථකන්ති.

និយាយពីសូត្រទាំងឡាយ គឺ ដារុណសូត្រ ពលិសសូត្រ កុម្មសូត្រ ទីឃលោមិកសូត្រ មីឡ្ហកសូត្រ អសនិសូត្រ ទិទ្ធសូត្រ សិង្គាលសូត្រ វេរម្ភសូត្រ ជាមួយនិងសគាថកសូត្រ។

2. දුතියවග්ගො

២. វគ្គទី២

1. සුවණ්ණපාතිසුත්තං

១. សុវណ្ណបាតិសូត្រ

167. සාවත්ථියං [Pg.430] විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… අධිගමාය. ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘න චායමායස්මා සුවණ්ණපාතියාපි රූපියචුණ්ණපරිපූරාය හෙතු සම්පජානමුසා භාසෙය්‍යා’ති. තමෙනං පස්සාමි අපරෙන සමයෙන ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතං පරියාදිණ්ණචිත්තං සම්පජානමුසා භාසන්තං. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. පඨමං.

១៦៧. គង់នៅទាបរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅណាស់... តែងធ្វើនូវអន្តរាយដល់ការសម្រេចធម៌។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះ ដោយចិត្តរបស់តថាគតយ៉ាងនេះថា "លោកដ៏មានអាយុនេះ ទោះបីព្រោះហេតុតែភាជន៍មាសដ៏ពេញដោយកម្ទេចប្រាក់ ក៏មិននិយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនឡើយ"។ លុះសម័យតមក តថាគតឃើញបុគ្គលនោះ ត្រូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរគ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ និយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» សូត្រទី១។

2. රූපියපාතිසුත්තං

២. រូបិយបាតិសូត្រ

168. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘න චායමායස්මා රූපියපාතියාපි සුවණ්ණචුණ්ණපරිපූරාය හෙතු සම්පජානමුසා භාසෙය්‍යා’ති. තමෙනං පස්සාමි අපරෙන සමයෙන ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතං පරියාදිණ්ණචිත්තං සම්පජානමුසා භාසන්තං. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දුතියං.

១៦៨. គង់នៅទាបរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅណាស់... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះ ដោយចិត្តរបស់តថាគតយ៉ាងនេះថា "លោកដ៏មានអាយុនេះ ទោះបីព្រោះហេតុតែភាជន៍ប្រាក់ដ៏ពេញដោយកម្ទេចមាស ក៏មិននិយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនឡើយ"។ លុះសម័យតមក តថាគតឃើញបុគ្គលនោះ ត្រូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរគ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ និយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» សូត្រទី២។

3-10. සුවණ්ණනික්ඛසුත්තාදිඅට්ඨකං

៣-១០. សុវណ្ណនិក្ខសូត្រជាដើម ៨ សូត្រ

169. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘න චායමායස්මා සුවණ්ණනික්ඛස්සාපි හෙතු…පෙ… සුවණ්ණනික්ඛසතස්සාපි හෙතු… සිඞ්ගීනික්ඛස්සාපි හෙතු… සිඞ්ගීනික්ඛසතස්සාපි හෙතු… පථවියාපි ජාතරූපපරිපූරාය හෙතු… ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතුපි… ජීවිතහෙතුපි… ජනපදකල්‍යාණියාපි හෙතු සම්පජානමුසා භාසෙය්‍යා’ති. තමෙනං පස්සාමි අපරෙන සමයෙන ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතං පරියාදිණ්ණචිත්තං සම්පජානමුසා භාසන්තං. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දසමං.

១៦៩. គង់នៅទាបរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងលោកនេះ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះ ដោយចិត្តរបស់តថាគតយ៉ាងនេះថា "លោកដ៏មានអាយុនេះ ទោះបីព្រោះហេតុតែនិក្ខៈមាស (ដុំមាស) មួយក្ដី... ព្រោះហេតុតែនិក្ខៈមាសមួយរយក្ដី... ព្រោះហេតុតែនិក្ខៈមាសសិង្គី (មាសល្អ) មួយក្ដី... ព្រោះហេតុតែនិក្ខៈមាសសិង្គីមួយរយក្ដី... ព្រោះហេតុតែផែនដីដ៏ពេញដោយមាសក្ដី... ព្រោះហេតុតែអាមិសបន្តិចបន្តួចក្ដី... ព្រោះហេតុតែជីវិតក្ដី... ព្រោះហេតុតែស្រីស្អាតបំផុតក្នុងជនបទក្ដី ក៏មិននិយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនឡើយ"។ លុះសម័យតមក តថាគតឃើញបុគ្គលនោះ ត្រូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរគ្របសង្កត់ រួបរឹតចិត្តហើយ និយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» សូត្រទី១០។

දුතියො වග්ගො.

វគ្គទី២ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះ គឺ៖

ද්වෙ [Pg.431] පාති ද්වෙ සුවණ්ණා ච, සිඞ්ගීහි අපරෙ දුවෙ;

පථවී කිඤ්චික්ඛජීවිතං, ජනපදකල්‍යාණියා දසාති.

និយាយពីសូត្រទាំងឡាយ គឺ បាតិសូត្រ ២ សូត្រ សុវណ្ណនិក្ខសូត្រ ២ សូត្រ សិង្គិនិក្ខសូត្រ ២ សូត្រ ក្រៅពីនោះមាន បថវីសូត្រ កិញ្ចិក្ខសូត្រ ជីវិតសូត្រ និងជនបទកល្យាណីសូត្រ រួមជា ១០ សូត្រ។

3. තතියවග්ගො

៣. វគ្គទី៣

1. මාතුගාමසුත්තං

១. មាតុគាមសូត្រ

170. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… න තස්ස, භික්ඛවෙ, මාතුගාමො එකො එකස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො …පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. පඨමං.

១៧០. គង់នៅទាបរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅណាស់... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្ត្រីម្នាក់ មិនអាចរួបរឹតចិត្តរបស់បុរសម្នាក់ឱ្យនៅជាប់បានឡើយ ប៉ុន្តែលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ តែងរួបរឹតចិត្តរបស់បុគ្គលនោះឱ្យនៅជាប់បាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» សូត្រទី១។

2. කල්‍යාණීසුත්තං

២. Kalyāṇīsuttaṃ

171. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… න තස්ස, භික්ඛවෙ, ජනපදකල්‍යාණී එකා එකස්ස චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති යස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨති. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දුතියං.

១៧១. គង់នៅទាបរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅណាស់... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្រីស្អាតបំផុតក្នុងជនបទម្នាក់ មិនអាចរួបរឹតចិត្តរបស់បុរសម្នាក់ឱ្យនៅជាប់បានឡើយ ប៉ុន្តែលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ តែងរួបរឹតចិត្តរបស់បុគ្គលនោះឱ្យនៅជាប់បាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» សូត្រទី២។

3. එකපුත්තකසුත්තං

៣. ឯកបុត្តកសូត្រ

172. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… සද්ධා, භික්ඛවෙ, උපාසිකා එකපුත්තකං පියං මනාපං එවං සම්මා ආයාචමානා ආයාචෙය්‍ය – ‘තාදිසො, තාත, භවාහි යාදිසො චිත්තො ච ගහපති හත්ථකො ච ආළවකො’ති. එසා, භික්ඛවෙ, තුලා එතං පමාණං මම සාවකානං උපාසකානං, යදිදං චිත්තො ච ගහපති හත්ථකො ච ආළවකො. සචෙ ඛො ත්වං, තාත, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජසි; තාදිසො, තාත, භවාහි යාදිසා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානාති. එසා, භික්ඛවෙ, තුලා එතං පමාණං මම සාවකානං භික්ඛූනං, යදිදං සාරිපුත්තමොග්ගලානා[Pg.432]. මා ච ඛො ත්වං, තාත, සෙඛං අප්පත්තමානසං ලාභසක්කාරසිලොකො අනුපාපුණාතූති. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං සෙඛං අප්පත්තමානසං ලාභසක්කාරසිලොකො අනුපාපුණාති, සො තස්ස හොති අන්තරායාය. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. තතියං.

១៧២. គង់នៅទាបរក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅណាស់... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាដែលមានសទ្ធា កាលបើប្រាថ្នាដោយល្អ នូវកូនប្រុសតែមួយ ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត គប្បីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះថា "នែកូនសម្លាញ់ ចូរឯងជាបុគ្គលប្រហែលដូចជាចិត្តគហបតី និងហត្ថកអាឡវកៈចុះ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសកទាំងពីររូបនេះ គឺចិត្តគហបតី និងហត្ថកអាឡវកៈ គឺជាជញ្ជីង ជាកម្រិតវាស់វែង នៃឧបាសកទាំងឡាយជាសាវករបស់តថាគត។ "នែកូនសម្លាញ់ បើឯងចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាភិក្ខុ មិនគ្រប់គ្រងផ្ទះ ចូរឯងជាបុគ្គលប្រហែលដូចជាព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានចុះ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងពីររូបនេះ គឺព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន គឺជាជញ្ជីង ជាកម្រិតវាស់វែង នៃភិក្ខុទាំងឡាយជាសាវករបស់តថាគត។ "នែកូនសម្លាញ់ កាលបើឯងនៅជាសេក្ខបុគ្គល ដែលមានចិត្តមិនទាន់ដល់ព្រះអរហត្តនៅឡើយ សូមកុំឱ្យលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ធ្លាក់មកលើឯងឡើយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើលាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ធ្លាក់មកលើភិក្ខុជាសេក្ខបុគ្គល ដែលមានចិត្តមិនទាន់ដល់ព្រះអរហត្ត លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីធ្វើអន្តរាយដល់ភិក្ខុនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្ដីសរសើរ ឃោរឃៅយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» សូត្រទី៣។

4. එකධීතුසුත්තං

៤. ឯកធីតុសូត្រ

173. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… සද්ධා භික්ඛවෙ උපාසිකා එකං ධීතරං පියං මනාපං එවං සම්මා ආයාචමානා ආයාචෙය්‍ය – ‘තාදිසා, අය්‍යෙ, භවාහි යාදිසා ඛුජ්ජුත්තරා ච උපාසිකා වෙළුකණ්ඩකියා ච නන්දමාතා’ති. එසා, භික්ඛවෙ, තුලා එතං පමාණං මම සාවිකානං උපාසිකානං, යදිදං ඛුජ්ජුත්තරා ච උපාසිකා වෙළුකණ්ඩකියා ච නන්දමාතා. සචෙ ඛො ත්වං, අය්‍යෙ, අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජසි; තාදිසා, අය්‍යෙ, භවාහි යාදිසා ඛෙමා ච භික්ඛුනී උප්පලවණ්ණා චාති. එසා, භික්ඛවෙ, තුලා එතං පමාණං මම සාවිකානං භික්ඛුනීනං, යදිදං ඛෙමා ච භික්ඛුනී උප්පලවණ්ණා ච. මා ච ඛො ත්වං, අය්‍යෙ, සෙඛං අප්පත්තමානසං ලාභසක්කාරසිලොකො අනුපාපුණාතූති. තං චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනිං සෙඛං අප්පත්තමානසං ලාභසක්කාරසිලොකො අනුපාපුණාති, සො තස්සා හොති අන්තරායාය. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. චතුත්ථං.

១៧៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាដែលមានសទ្ធា កាលបើចង់ទូន្មានប្រដៅកូនស្រីតែម្នាក់ ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ គប្បីទូន្មានយ៉ាងនេះថា 'នែកូនស្រី ចូរនាងជាអ្នកមានសភាពដូចជាខុជ្ជុត្តរាឧបាសិកា និងនន្ទមាតា ជាអ្នកស្រុកវេឡុកណ្ឌកៈចុះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឧបាសិកាទាំងពីររូបនេះ គឺខុជ្ជុត្តរាឧបាសិកា និងនន្ទមាតា ជាអ្នកស្រុកវេឡុកណ្ឌកៈ គឺជាជញ្ជីង ជាកម្រិតវាស់ស្ទង់ នៃឧបាសិកាទាំងឡាយ ជាសាវិការបស់តថាគត។ 'នែកូនស្រី បើនាងចេញចាកផ្ទះ ទៅបួសជាអនគារិក នាងចូរជាអ្នកមានសភាពដូចជាខេមាភិក្ខុនី និងឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនីចុះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនីទាំងពីររូបនេះ គឺខេមាភិក្ខុនី និងឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី គឺជាជញ្ជីង ជាកម្រិតវាស់ស្ទង់ នៃភិក្ខុនីទាំងឡាយ ជាសាវិការបស់តថាគត។ 'នែកូនស្រី លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ កុំបីគ្របសង្កត់នាង ដែលនៅជាសេក្ខបុគ្គល មិនទាន់សម្រេចមគ្គផលខ្ពស់បំផុតនោះឡើយ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រសិនបើលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ គ្របសង្កត់ភិក្ខុនីនោះ ដែលនៅជាសេក្ខបុគ្គល មិនទាន់សម្រេចមគ្គផលខ្ពស់បំផុតទេ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរនោះ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្ដីអន្តរាយដល់ភិក្ខុនីនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ នាងទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះ»។ (ចប់ ទី៤)

5. සමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

៥. សមណព្រាហ្មណសូត្រ

174. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ලාභසක්කාරසිලොකස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති, න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පන තෙ ආයස්මන්තා සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ලාභසක්කාරසිලොකස්ස අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච [Pg.433] නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානන්ති, තෙ ච ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා, තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. පඤ්චමං.

១៧៤. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលមិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវអរិយរស (សេចក្ដីត្រេកអរ) នូវទោស និងការរំដោះខ្លួនចាកលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តថាគតមិនសន្មតថាជាសមណៈក្នុងចំណោមសមណៈទាំងឡាយ ឬជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងចំណោមព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឡើយ ហើយលោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ក៏មិនបានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង មិនបានចូលទៅសម្រេចនូវប្រយោជន៍នៃសមណភាព ឬប្រយោជន៍នៃព្រាហ្មណភាព ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលដឹងច្បាស់តាមពិត នូវអរិយរស នូវទោស និងការរំដោះខ្លួនចាកលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ តថាគតសន្មតថាជាសមណៈក្នុងចំណោមសមណៈទាំងឡាយផង ជាព្រាហ្មណ៍ក្នុងចំណោមព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយផង ហើយលោកដ៏មានអាយុទាំងនោះ ក៏បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង បានចូលទៅសម្រេចនូវប្រយោជន៍នៃសមណភាព និងប្រយោជន៍នៃព្រាហ្មណភាព ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះដែរ»។ (ចប់ ទី៥)

6. දුතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

៦. ទុតិយសមណព្រាហ្មណសូត្រ

175. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ලාභසක්කාරසිලොකස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානන්ති…පෙ… පජානන්ති…පෙ… සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. ඡට්ඨං.

១៧៥. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលមិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវហេតុបង្កើត នូវការរលត់ នូវអរិយរស នូវទោស និងការរំដោះខ្លួនចាកលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ... (សេចក្ដីពិស្ដារដូចសូត្រមុន) ...ចំណែកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលដឹងច្បាស់តាមពិត... បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង បានចូលទៅសម្រេចគង់នៅ»។ (ចប់ ទី៦)

7. තතියසමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

៧. តតិយសមណព្រាហ្មណសូត្រ

176. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ලාභසක්කාරසිලොකං යථාභූතං නප්පජානන්ති, ලාභසක්කාරසිලොකසමුදයං නප්පජානන්ති, ලාභසක්කාරසිලොකනිරොධං නප්පජානන්ති, ලාභසක්කාරසිලොකනිරොධගාමිනිං පටිපදං නප්පජානන්ති …පෙ… පජානන්ති…පෙ… සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. සත්තමං.

១៧៦. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលមិនដឹងច្បាស់តាមពិត នូវលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ មិនដឹងច្បាស់នូវហេតុបង្កើតលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ មិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ មិនដឹងច្បាស់នូវបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ... ចំណែកសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលដឹងច្បាស់តាមពិត... បានធ្វើឱ្យជាក់ច្បាស់ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង បានចូលទៅសម្រេចគង់នៅ»។ (ចប់ ទី៧)

8. ඡවිසුත්තං

៨. ឆវិសូត្រ

177. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො. ලාභසක්කාරසිලොකො, භික්ඛවෙ, ඡවිං ඡින්දති, ඡවිං ඡෙත්වා චම්මං ඡින්දති, චම්මං ඡෙත්වා මංසං ඡින්දති, මංසං ඡෙත්වා න්හාරුං ඡින්දති, න්හාරුං ඡෙත්වා අට්ඨිං ඡින්දති, අට්ඨිං ඡෙත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච තිට්ඨති. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. අට්ඨමං.

១៧៧. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវណាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ តែងកាត់ស្បែកក្រៅ លុះកាត់ស្បែកក្រៅហើយ តែងកាត់ស្បែកកម្រាស់ លុះកាត់ស្បែកកម្រាស់ហើយ តែងកាត់សាច់ លុះកាត់សាច់ហើយ តែងកាត់សរសៃ លុះកាត់សរសៃហើយ តែងកាត់ឆ្អឹង លុះកាត់ឆ្អឹងហើយ តែងទម្លុះទៅដល់ខួរក្នុងឆ្អឹង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ នាងទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះ»។ (ចប់ ទី៨)

9. රජ්ජුසුත්තං

៩. រជ្ជុសូត្រ

178. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො. ලාභසක්කාරසිලොකො, භික්ඛවෙ, ඡවිං ඡින්දති, ඡවිං ඡෙත්වා චම්මං ඡින්දති, චම්මං ඡෙත්වා මංසං ඡින්දති, මංසං ඡෙත්වා න්හාරුං ඡින්දති, න්හාරුං ඡෙත්වා අට්ඨිං ඡින්දති, අට්ඨිං ඡෙත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච තිට්ඨති’’.

១៧៨. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវណាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ តែងកាត់ស្បែកក្រៅ លុះកាត់ស្បែកក្រៅហើយ តែងកាត់ស្បែកកម្រាស់ លុះកាត់ស្បែកកម្រាស់ហើយ តែងកាត់សាច់ លុះកាត់សាច់ហើយ តែងកាត់សរសៃ លុះកាត់សរសៃហើយ តែងកាត់ឆ្អឹង លុះកាត់ឆ្អឹងហើយ តែងទម្លុះទៅដល់ខួរក្នុងឆ្អឹង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.434], භික්ඛවෙ, බලවා පුරිසො දළ්හාය වාළරජ්ජුයා ජඞ්ඝං වෙඨෙත්වා ඝංසෙය්‍ය. සා ඡවිං ඡින්දෙය්‍ය, ඡවිං ඡෙත්වා චම්මං ඡින්දෙය්‍ය, චම්මං ඡෙත්වා මංසං ඡින්දෙය්‍ය, මංසං ඡෙත්වා න්හාරුං ඡින්දෙය්‍ය, න්හාරුං ඡෙත්වා අට්ඨිං ඡින්දෙය්‍ය, අට්ඨිං ඡෙත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ආහච්ච තිට්ඨෙය්‍ය. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො ඡවිං ඡින්දති, ඡවිං ඡෙත්වා චම්මං ඡින්දති, චම්මං ඡෙත්වා මංසං ඡින්දති, මංසං ඡෙත්වා න්හාරුං ඡින්දති, න්හාරුං ඡෙත්වා අට්ඨිං ඡින්දති, අට්ඨිං ඡෙත්වා අට්ඨිංමිඤ්ජං ආහච්ච තිට්ඨති. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង យកខ្សែធ្វើដោយរោមសត្វដ៏មាំ មកព័ទ្ធរឹតស្មងជើង ហើយទាញកកិត។ ខ្សែនោះគប្បីកាត់ស្បែកក្រៅ លុះកាត់ស្បែកក្រៅហើយ គប្បីកាត់ស្បែកកម្រាស់ លុះកាត់ស្បែកកម្រាស់ហើយ គប្បីកាត់សាច់ លុះកាត់សាច់ហើយ គប្បីកាត់សរសៃ លុះកាត់សរសៃហើយ គប្បីកាត់ឆ្អឹង លុះកាត់ឆ្អឹងហើយ គប្បីទម្លុះទៅដល់ខួរក្នុងឆ្អឹង យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ក៏យ៉ាងនោះឯង តែងកាត់ស្បែកក្រៅ លុះកាត់ស្បែកក្រៅហើយ តែងកាត់ស្បែកកម្រាស់ លុះកាត់ស្បែកកម្រាស់ហើយ តែងកាត់សាច់ លុះកាត់សាច់ហើយ តែងកាត់សរសៃ លុះកាត់សរសៃហើយ តែងកាត់ឆ្អឹង លុះកាត់ឆ្អឹងហើយ តែងទម្លុះទៅដល់ខួរក្នុងឆ្អឹង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ នាងទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះ»។ (ចប់ ទី៩)

10. භික්ඛුසුත්තං

១០. ភិក្ខុសូត្រ

179. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යොපි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං ඛීණාසවො තස්සපාහං ලාභසක්කාරසිලොකො අන්තරායාය වදාමී’’ති. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිස්ස පන, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො ලාභසක්කාරසිලොකො අන්තරායායා’’ති? ‘‘යා හිස්ස සා, ආනන්ද, අකුප්පා චෙතොවිමුත්ති නාහං තස්සා ලාභසක්කාරසිලොකං අන්තරායාය වදාමි. යෙ ච ඛ්වස්ස, ආනන්ද, අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරා අධිගතා තෙසාහමස්ස ලාභසක්කාරසිලොකං අන්තරායාය වදාමි. එවං දාරුණො ඛො, ආනන්ද, ලාභසක්කාරසිලොකො කටුකො ඵරුසො අන්තරායිකො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. තස්මාතිහානන්ද, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘උප්පන්නං ලාභසක්කාරසිලොකං පජහිස්සාම, න ච නො උප්පන්නො ලාභසක්කාරසිලොකො චිත්තං පරියාදාය ඨස්සතී’ති. එවඤ්හි වො, ආනන්ද, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දසමං.

១៧៩. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតែភិក្ខុណាដែលជាព្រះអរហន្តខីណាស្រព តថាគតក៏ពោលថា លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្ដីអន្តរាយដល់ភិក្ខុនោះដែរ»។ កាលបើព្រះអង្គត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ តែងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសេចក្ដីអន្តរាយដល់ភិក្ខុជាព្រះអរហន្តខីណាស្រព ដោយហេតុដូចម្ដេច?»។ «ម្នាលអានន្ទ ចេតោវិមុត្តិដ៏មិនកម្រើកណា របស់ភិក្ខុនោះ តថាគតមិនពោលថា លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ធ្វើអន្តរាយដល់ចេតោវិមុត្តិនោះឡើយ។ ម្នាលអានន្ទ ប៉ុន្តែធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន (ផលសមាបត្តិ) ទាំងឡាយណា ដែលភិក្ខុនោះជាអ្នកមិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន បានសម្រេចហើយ តថាគតពោលថា លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ តែងធ្វើអន្តរាយដល់ធម៌ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្នទាំងនោះ។ ម្នាលអានន្ទ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវ ហឹរហាល គ្រោតគ្រាត ជាគ្រឿងធ្វើអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈដ៏ប្រសើរលើសលប់ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា 'យើងទាំងឡាយនឹងលះបង់លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ ម្យ៉ាងទៀត លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់យើងទាំងឡាយឱ្យស្ថិតនៅបានឡើយ'។ ម្នាលអានន្ទ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ (ចប់ ទី១០)

තතියො වග්ගො.

វគ្គទី ៣ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះ គឺ៖

මාතුගාමො ච කල්‍යාණී, පුත්තො ච එකධීතු ච;

සමණබ්‍රාහ්මණා තීණි, ඡවි රජ්ජු ච භික්ඛුනාති.

និយាយអំពីមាតុគ្រាម ១ នាងជនបទកល្យាណី ១ កូនប្រុសតែម្នាក់ ១ កូនស្រីតែម្នាក់ ១ សមណព្រាហ្មណសូត្រ ៣ ឆវិសូត្រ ១ រជ្ជុសូត្រ ១ ភិក្ខុសូត្រ ១។

4. චතුත්ථවග්ගො

៤. វគ្គទី ៤

1. භින්දිසුත්තං

១. ភិន្ទិសូត្រ

180. සාවත්ථියං [Pg.435] විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො. ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතො පරියාදිණ්ණචිත්තො, භික්ඛවෙ, දෙවදත්තො සඞ්ඝං භින්දි. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. පඨමං.

១៨០. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវណាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវទត្ត ត្រូវលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរគ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលលាភសក្ការៈរួបរឹតហើយ ទើបធ្វើសង្ឃឲ្យបែកបាក់គ្នា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង... ហេតុនោះ នាងទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះ»។ (ចប់ ទី១)

2. කුසලමූලසුත්තං

២. កុសលមូលសូត្រ

181. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො. ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතස්ස පරියාදිණ්ණචිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, දෙවදත්තස්ස කුසලමූලං සමුච්ඡෙදමගමා. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දුතියං.

១៨១. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវណាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលទេវទត្ត ត្រូវលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរគ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលលាភសក្ការៈរួបរឹតហើយ កុសលមូល (ឫសគល់នៃកុសល) ក៏ដល់នូវការដាច់សូន្យទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង... ហេតុនោះ នាងទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះ»។ (ចប់ ទី២)

3. කුසලධම්මසුත්තං

៣. កុសលធម្មសូត្រ

182. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො. ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතස්ස පරියාදිණ්ණචිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, දෙවදත්තස්ස කුසලො ධම්මො සමුච්ඡෙදමගමා. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. තතියං.

១៨២. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវណាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលទេវទត្ត ត្រូវលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរគ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលលាភសក្ការៈរួបរឹតហើយ កុសលធម៌ ក៏ដល់នូវការដាច់សូន្យទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង... ហេតុនោះ នាងទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះ»។ (ចប់ ទី៣)

4. සුක්කධම්මසුත්තං

៤. សុក្កធម្មសូត្រ

183. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො. ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතස්ස පරියාදිණ්ණචිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, දෙවදත්තස්ස සුක්කො ධම්මො සමුච්ඡෙදමගමා. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. චතුත්ථං.

១៨៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវណាស់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលទេវទត្ត ត្រូវលាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរគ្របសង្កត់ មានចិត្តដែលលាភសក្ការៈរួបរឹតហើយ សុក្កធម៌ (ធម៌ស) ក៏ដល់នូវការដាច់សូន្យទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង... ហេតុនោះ នាងទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះ»។ (ចប់ ទី៤)

5. අචිරපක්කන්තසුත්තං

៥. អចិរបក្កន្តសូត្រ

184. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ අචිරපක්කන්තෙ දෙවදත්තෙ. තත්‍ර ඛො භගවා දෙවදත්තං ආරබ්භ භික්ඛූ ආමන්තෙසි [Pg.436] – ‘‘අත්තවධාය, භික්ඛවෙ, දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි, පරාභවාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි’’.

១៨៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ក្នុងកាលដែលទេវទត្តចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រារព្ភទេវទត្ត ហើយត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ កើតឡើងដល់ទេវទត្ត ដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ កើតឡើងដល់ទេវទត្ត ដើម្បីសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කදලී අත්තවධාය ඵලං දෙති, පරාභවාය ඵලං දෙති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අත්තවධාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි, පරාභවාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដើមចេក បញ្ចេញផ្លែមកដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង បញ្ចេញផ្លែមកដើម្បីសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ កើតឡើងដល់ទេវទត្ត ដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ ក៏យ៉ាងនោះឯង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, වෙළු අත්තවධාය ඵලං දෙති, පරාභවාය ඵලං දෙති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අත්තවධාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි, පරාභවාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដើមឫស្សី បញ្ចេញផ្លែមកដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង បញ្ចេញផ្លែមកដើម្បីសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ កើតឡើងដល់ទេវទត្ត ដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ ក៏យ៉ាងនោះឯង»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, නළො අත්තවධාය ඵලං දෙති, පරාභවාය ඵලං දෙති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අත්තවධාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි, පරාභවාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាដើមបបុស បញ្ចេញផ្លែមកដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង បញ្ចេញផ្លែមកដើម្បីសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ យ៉ាងណាមិញ。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ កើតឡើងដល់ទេវទត្ត ដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ ក៏យ៉ាងនោះឯង»。

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අස්සතරී අත්තවධාය ගබ්භං ගණ්හාති, පරාභවාය ගබ්භං ගණ්හාති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අත්තවධාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි, පරාභවාය දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකො උදපාදි. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាមេអស្សតរ ផ្ទុកគភ៌ដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ផ្ទុកគភ៌ដើម្បីសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ យ៉ាងណាមិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ កើតឡើងដល់ទេវទត្ត ដើម្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង ដើម្បីសេចក្ដីវិនាសអន្តរាយ ក៏យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈនិងសេចក្ដីសរសើរ ជារបស់កាចសាហាវយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ នាងទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះ»។

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្ដីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគតជាសាស្តា បានត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

‘‘ඵලං වෙ කදලිං හන්ති, ඵලං වෙළුං ඵලං නළං;

සක්කාරො කාපුරිසං හන්ති, ගබ්භො අස්සතරිං යථාති’’. පඤ්චමං;

«ផ្លែចេកតែងសម្លាប់ដើមចេក ផ្លែឫស្សីតែងសម្លាប់ដើមឫស្សី ផ្លែបបុសតែងសម្លាប់ដើមបបុស គភ៌តែងសម្លាប់មេអស្សតរ យ៉ាងណាមិញ សក្ការៈតែងសម្លាប់បុរសអាក្រក់ ក៏យ៉ាងនោះឯង»។ (ចប់ ទី៥)

6. පඤ්චරථසතසුත්තං

៦. បញ្ចរថសតសូត្រ

185. රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන දෙවදත්තස්ස අජාතසත්තුකුමාරො පඤ්චහි රථසතෙහි සායං පාතං [Pg.437] උපට්ඨානං ගච්ඡති, පඤ්ච ච ථාලිපාකසතානි භත්තාභිහාරො අභිහරීයති. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘දෙවදත්තස්ස, භන්තෙ, අජාතසත්තුකුමාරො පඤ්චහි රථසතෙහි සායං පාතං උපට්ඨානං ගච්ඡති, පඤ්ච ච ථාලිපාකසතානි භත්තාභිහාරො අභිහරීයතී’’ති. ‘‘මා, භික්ඛවෙ, දෙවදත්තස්ස ලාභසක්කාරසිලොකං පිහයිත්ථ. යාවකීවඤ්ච, භික්ඛවෙ, දෙවදත්තස්ස අජාතසත්තුකුමාරො පඤ්චහි රථසතෙහි සායං පාතං උපට්ඨානං ගමිස්සති, පඤ්ච ච ථාලිපාකසතානි භත්තාභිහාරො ආහරීයිස්සති, හානියෙව, භික්ඛවෙ, දෙවදත්තස්ස පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි’’.

១៨៥. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកន្លែងផ្តល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះកុមារអជាតសត្តុ តែងតែយាងទៅបម្រើព្រះទេវទត្ត ទាំងល្ងាចទាំងព្រឹក ដោយរទេះប្រាំរយគ្រឿង ហើយនាំទៅនូវភត្តដែលគេរៀបចំទុកក្នុងឆ្នាំងប្រាំរយ ដើម្បីជាគ្រឿងឧបត្ថម្ភ។ គ្រានោះ ភិក្ខុជាច្រើនរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងនោះគង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះកុមារអជាតសត្តុ តែងតែយាងទៅបម្រើព្រះទេវទត្ត ទាំងល្ងាចទាំងព្រឹក ដោយរទេះប្រាំរយគ្រឿង ហើយនាំទៅនូវភត្តដែលគេរៀបចំទុកក្នុងឆ្នាំងប្រាំរយ ដើម្បីជាគ្រឿងឧបត្ថម្ភ»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយកុំប្រាថ្នាចង់បានលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើររបស់ទេវទត្តឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះកុមារអជាតសត្តុ តែងតែយាងទៅបម្រើព្រះទេវទត្ត ទាំងល្ងាចទាំងព្រឹក ដោយរទេះប្រាំរយគ្រឿង ហើយនាំទៅនូវភត្តដែលគេរៀបចំទុកក្នុងឆ្នាំងប្រាំរយ ដើម្បីជាគ្រឿងឧបត្ថម្ភ អស់កាលត្រឹមណា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីសាបសូន្យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ ដែលទេវទត្តត្រូវសង្ឃឹមទុក មិនមែនសេចក្តីចម្រើនឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ»។

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, චණ්ඩස්ස කුක්කුරස්ස නාසාය පිත්තං භින්දෙය්‍යුං, එවඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, කුක්කුරො භිය්‍යොසොමත්තාය චණ්ඩතරො අස්ස; එවමෙව, භික්ඛවෙ, යාවකීවඤ්ච දෙවදත්තස්ස අජාතසත්තුකුමාරො පඤ්චහි රථසතෙහි සායං පාතං උපට්ඨානං ගමිස්සති, පඤ්ච ච ථාලිපාකසතානි භත්තාභිහාරො ආහරීයිස්සති, හානියෙව, භික්ඛවෙ, දෙවදත්තස්ස පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුද්ධි. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො…පෙ… එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាគេបំបែកប្រមាត់ដាក់លើច្រមុះនៃឆ្កែដ៏កាច សត្វឆ្កែនោះ រឹតតែខឹងសម្បារ កាចសាហាវលើសដើម យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះកុមារអជាតសត្តុ តែងតែយាងទៅបម្រើព្រះទេវទត្ត ទាំងល្ងាចទាំងព្រឹក ដោយរទេះប្រាំរយគ្រឿង ហើយនាំទៅនូវភត្តដែលគេរៀបចំទុកក្នុងឆ្នាំងប្រាំរយ ដើម្បីជាគ្រឿងឧបត្ថម្ភ អស់កាលត្រឹមណា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីសាបសូន្យក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ ដែលទេវទត្តត្រូវសង្ឃឹមទុក មិនមែនសេចក្តីចម្រើនឡើយ អស់កាលត្រឹមណោះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់សាហាវយ៉ាងនេះឯង...ល... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះ»។ សូត្រទី៦។

7. මාතුසුත්තං

៧. មាតុសូត្រ

186. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො කටුකො ඵරුසො අන්තරායිකො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘න චායමායස්මා මාතුපි හෙතු සම්පජානමුසා භාසෙය්‍යා’ති. තමෙනං පස්සාමි අපරෙන සමයෙන ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතං පරියාදිණ්ණචිත්තං සම්පජානමුසා භාසන්තං. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො කටුකො ඵරුසො අන්තරායිකො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘උප්පන්නං ලාභසක්කාරසිලොකං පජහිස්සාම. න ච නො උප්පන්නො ලාභසක්කාරසිලොකො චිත්තං පරියාදාය ඨස්සතී’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. සත්තමං.

១៨៦. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់សាហាវ ខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ដោយចិត្តរបស់តថាគតយ៉ាងនេះថា៖ 'លោកដ៏មានអាយុនេះ សូម្បីព្រោះហេតុតែមាតា ក៏មិននិយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនឡើយ'។ តែសម័យខាងក្រោយមក តថាគតឃើញបុគ្គលនោះ ត្រូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរគ្របសង្កត់ រឹបអូសយកចិត្តបាន ក៏និយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់សាហាវ ខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង យ៉ាងនេះឯង。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា៖ 'យើងទាំងឡាយនឹងលះបង់លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់យើងទាំងឡាយ ហើយស្ថិតនៅបានឡើយ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ សូត្រទី៧។

8-13. පිතුසුත්තාදිඡක්කං

៨-១៣. បិតុសូត្រជាដើម ប្រាំមួយសូត្រ

187. සාවත්ථියං [Pg.438] විහරති…පෙ… ‘‘දාරුණො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො කටුකො ඵරුසො අන්තරායිකො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘න චායමායස්මා පිතුපි හෙතු…පෙ… භාතුපි හෙතු… භගිනියාපි හෙතු… පුත්තස්සපි හෙතු… ධීතුයාපි හෙතු… පජාපතියාපි හෙතු සම්පජානමුසා භාසෙය්‍යා’ති. තමෙනං පස්සාමි අපරෙන සමයෙන ලාභසක්කාරසිලොකෙන අභිභූතං පරියාදිණ්ණචිත්තං සම්පජානමුසා භාසන්තං. එවං දාරුණො ඛො, භික්ඛවෙ, ලාභසක්කාරසිලොකො කටුකො ඵරුසො අන්තරායිකො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘උප්පන්නං ලාභසක්කාරසිලොකං පජහිස්සාම, න ච නො උප්පන්නො ලාභසක්කාරසිලොකො චිත්තං පරියාදාය ඨස්සතී’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. තෙරසමං.

១៨៧. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់សាហាវ ខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតកំណត់ដឹងចិត្តបុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ដោយចិត្តរបស់តថាគតយ៉ាងនេះថា៖ 'លោកដ៏មានអាយុនេះ សូម្បីព្រោះហេតុតែបិតា...ល... ព្រោះហេតុតែបងប្អូនប្រុស... ព្រោះហេតុតែបងប្អូនស្រី... ព្រោះហេតុតែកូនប្រុស... ព្រោះហេតុតែកូនស្រី... ព្រោះហេតុតែភរិយា ក៏មិននិយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួនឡើយ'។ តែសម័យខាងក្រោយមក តថាគតឃើញបុគ្គលនោះ ត្រូវលាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរគ្របសង្កត់ រឹបអូសយកចិត្តបាន ក៏និយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរ ជារបស់សាហាវ ខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ជាអន្តរាយដល់ការសម្រេចនូវធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ គ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាង យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះថា៖ 'យើងទាំងឡាយនឹងលះបង់លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត លាភសក្ការៈ និងសេចក្តីសរសើរដែលកើតឡើងហើយ មិនអាចគ្របសង្កត់ចិត្តរបស់យើងទាំងឡាយ ហើយស្ថិតនៅបានឡើយ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយត្រូវសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ សូត្រទី១៣។

චතුත්ථො වග්ගො.

វគ្គទី៤ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

භින්දි මූලං දුවෙ ධම්මා, පක්කන්තං රථ මාතරි;

පිතා භාතා ච භගිනී, පුත්තො ධීතා පජාපතීති.

សូត្រស្តីពីការបំបែកសង្ឃ (ភិន្ទិ) សូត្រស្តីពីឫសគល់ (មូល) សូត្រស្តីពីធម៌ទាំងពីរ (ធម្ម) សូត្រស្តីពីការចៀសចេញទៅ (បក្កន្ត) សូត្រស្តីពីរទេះ (រថ) សូត្រស្តីពីមាតា (មាតា) សូត្រស្តីពីបិតា (បិតា) បងប្អូនប្រុស (ភាតា) បងប្អូនស្រី (ភគិនី) កូនប្រុស (បុត្ត) កូនស្រី (ធីតា) និងភរិយា (បជាបតិ)។

ලාභසක්කාරසංයුත්තං සමත්තං.

លាភសក្ការសំយុត្ត ចប់បរិបូណ៌។

7. රාහුලසංයුත්තං

៧. រាហុលសំយុត្ត

1. පඨමවග්ගො

១. វគ្គទី១

1. චක්ඛුසුත්තං

១. ចក្ខុសូត្រ

188. එවං [Pg.439] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ධම්මං දෙසෙතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

១៨៨. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងធម៌ដោយសង្ខេបដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីឱ្យខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ ទៅនៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនធ្វេសប្រហែស មានសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន»

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, චක්ඛුං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සොතං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ…. ‘‘ඝානං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘ජිව්හා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘කායො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’ …පෙ… ‘‘මනො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

«ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច ចក្ខុ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «របស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ?» «ជាទុក្ខ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «របស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសភាវៈប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬដើម្បីយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា 'នោះជារបស់អញ នោះជាអញ នោះជាខ្លួនរបស់អញ'?» «មិនគួរយល់ឃើញយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «សោតៈ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... «ឃានៈ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... «ជិវ្ហា ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... «កាយ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... «មនៈ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «របស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ?» «ជាទុក្ខ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «របស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសភាវៈប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬដើម្បីយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា 'នោះជារបស់អញ នោះជាអញ នោះជាខ្លួនរបស់អញ'?» «មិនគួរយល់ឃើញយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති …පෙ… සොතස්මිම්පි නිබ්බින්දති… ඝානස්මිම්පි නිබ්බින්දති… ජිව්හායපි නිබ්බින්දති… කායස්මිම්පි නිබ්බින්දති… මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. පඨමං.

«ម្នាលរាហុល អរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ហើយ កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងចក្ខុផង...ល... នឿយណាយក្នុងសោតៈផង... នឿយណាយក្នុងឃានៈផង... នឿយណាយក្នុងជិវ្ហាផង... នឿយណាយក្នុងកាយផង... នឿយណាយក្នុងមនៈផង។ កាលបើនឿយណាយ តែងប្រាសចាកតម្រេក។ ព្រោះប្រាសចាកតម្រេក ចិត្តក៏រួចចម្លង។ កាលបើចិត្តរួចចម្លងហើយ ញាណដឹងថា 'ចិត្តរួចចម្លងហើយ' ក៏កើតមាន។ អរិយសាវ័កនោះដឹងច្បាស់ថា 'ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសភាវៈយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ'»។ សូត្រទី១។

2. රූපසුත්තං

២. រូបសូត្រ

189. සාවත්ථියං [Pg.440] විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, රූපා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා නිච්චා වා අනිච්චා වාති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො රූපෙසුපි නිබ්බින්දති… සද්දෙසුපි නිබ්බින්දති… ගන්ධෙසුපි නිබ්බින්දති… රසෙසුපි නිබ්බින්දති… ඵොට්ඨබ්බෙසුපි නිබ්බින්දති… ධම්මෙසුපි නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති…පෙ… පජානාතී’’ති. දුතියං.

១៨៩. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច រូបទាំងឡាយ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... សំឡេងទាំងឡាយ... ក្លិនទាំងឡាយ... រសទាំងឡាយ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយ... ធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយ ទៀង ឬមិនទៀង? «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... «ម្នាលរាហុល អរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ហើយ កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងរូបទាំងឡាយផង នឿយណាយក្នុងសំឡេងទាំងឡាយផង នឿយណាយក្នុងក្លិនទាំងឡាយផង នឿយណាយក្នុងរសទាំងឡាយផង នឿយណាយក្នុងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយផង នឿយណាយក្នុងធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយផង។ កាលបើនឿយណាយ តែងប្រាសចាកតម្រេក...ល... ដឹងច្បាស់ (ថាជាតិអស់ហើយ...)»។ សូត្រទី២។

3. විඤ්ඤාණසුත්තං

៣. វិញ្ញាណសូត្រ

190. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘සොතවිඤ්ඤාණං…පෙ… ඝානවිඤ්ඤාණං… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං… කායවිඤ්ඤාණං… මනොවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’ …පෙ… ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… සොතවිඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති… ඝානවිඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති… ජිව්හාවිඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති… කායවිඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති… මනොවිඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති…පෙ… පජානාතී’’ති. තතියං.

១៩០. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច ចក្ខុវិញ្ញាណ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... សោតវិញ្ញាណ... ឃានវិញ្ញាណ... ជិវ្ហាវិញ្ញាណ... កាយវិញ្ញាណ... មនោវិញ្ញាណ ទៀង ឬមិនទៀង? «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... «ម្នាលរាហុល អរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ហើយ កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងចក្ខុវិញ្ញាណផង...ល... នឿយណាយក្នុងសោតវិញ្ញាណផង... នឿយណាយក្នុងឃានវិញ្ញាណផង... នឿយណាយក្នុងជិវ្ហាវិញ្ញាណផង... នឿយណាយក្នុងកាយវិញ្ញាណផង... នឿយណាយក្នុងមនោវិញ្ញាណផង។ កាលបើនឿយណាយ តែងប្រាសចាកតម្រេក...ល... ដឹងច្បាស់ (ថាជាតិអស់ហើយ...)»。 សូត្រទី៣។

4. සම්ඵස්සසුත්තං

៤. សម្ផស្សសូត្រ

191. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, චක්ඛුසම්ඵස්සො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘සොතසම්ඵස්සො…පෙ… ඝානසම්ඵස්සො… ජිව්හාසම්ඵස්සො… කායසම්ඵස්සො… මනොසම්ඵස්සො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුසම්ඵස්සස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… සොතසම්ඵස්සස්මිම්පි නිබ්බින්දති… ඝානසම්ඵස්සස්මිම්පි නිබ්බින්දති… ජිව්හාසම්ඵස්සස්මිම්පි නිබ්බින්දති… කායසම්ඵස්සස්මිම්පි නිබ්බින්දති… මනොසම්ඵස්සස්මිම්පි නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති…පෙ… පජානාතී’’ති. චතුත්ථං.

១៩១. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច ចក្ខុសម្ផស្ស ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... សោតសម្ផស្ស... ឃានសម្ផស្ស... ជិវ្ហាសម្ផស្ស... កាយសម្ផស្ស... មនោសម្ផស្ស ទៀង ឬមិនទៀង? «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... «ម្នាលរាហុល អរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ហើយ កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងចក្ខុសម្ផស្សផង...ល... នឿយណាយក្នុងសោតសម្ផស្សផង... នឿយណាយក្នុងឃានសម្ផស្សផង... នឿយណាយក្នុងជិវ្ហាសម្ផស្សផង... នឿយណាយក្នុងកាយសម្ផស្សផង... នឿយណាយក្នុងមនោសម្ផស្សផង។ កាលបើនឿយណាយ តែងប្រាសចាកតម្រេក...ល... ដឹងច្បាស់ (ថាជាតិអស់ហើយ...)»។ សូត្រទី៤។

5. වෙදනාසුත්තං

៥. វេទនាសូត្រ

192. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා… ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා… කායසම්ඵස්සජා වෙදනා… මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා[Pg.441], භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුසම්ඵස්සජාය වෙදනායපි නිබ්බින්දති…පෙ… සොත… ඝාන… ජිව්හා… කාය… මනොසම්ඵස්සජාය වෙදනායපි නිබ්බින්දති…පෙ… පජානාතී’’ති. පඤ්චමං.

១៩២. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច វេទនាដែលកើតអំពីចក្ខុសម្ផស្ស ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... វេទនាដែលកើតអំពីសោតសម្ផស្ស... វេទនាដែលកើតអំពីឃានសម្ផស្ស... វេទនាដែលកើតអំពីជិវ្ហាសម្ផស្ស... វេទនាដែលកើតអំពីកាយសម្ផស្ស... វេទនាដែលកើតអំពីមនោសម្ផស្ស ទៀង ឬមិនទៀង? «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... «ម្នាលរាហុល អរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ហើយ កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងវេទនាដែលកើតអំពីចក្ខុសម្ផស្សផង...ល... នឿយណាយក្នុងវេទនាដែលកើតអំពីសោតសម្ផស្ស... ឃានសម្ផស្ស... ជិវ្ហាសម្ផស្ស... កាយសម្ផស្ស... មនោសម្ផស្សផង...ល... ដឹងច្បាស់ (ថាជាតិអស់ហើយ...)»។ សូត្រទី៥។

6. සඤ්ඤාසුත්තං

៦. សញ្ញាសូត្រ

193. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, රූපසඤ්ඤා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘සද්දසඤ්ඤා…පෙ… ගන්ධසඤ්ඤා… රසසඤ්ඤා… ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා… ධම්මසඤ්ඤා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො රූපසඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති…පෙ… සද්දසඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති… ගන්ධසඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති… රසසඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති… ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති… ධම්මසඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති…පෙ… පජානාතී’’ති. ඡට්ඨං.

១៩៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច រូបសញ្ញា ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... សទ្ទសញ្ញា... គន្ធសញ្ញា... រសសញ្ញា... ផោដ្ឋព្វសញ្ញា... ធម្មសញ្ញា ទៀង ឬមិនទៀង? «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...ល... «ម្នាលរាហុល អរិយសាវ័កអ្នកបានស្តាប់ហើយ កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ តែងនឿយណាយក្នុងរូបសញ្ញាផង...ល... នឿយណាយក្នុងសទ្ទសញ្ញាផង... នឿយណាយក្នុងគន្ធសញ្ញាផង... នឿយណាយក្នុងរសសញ្ញាផង... នឿយណាយក្នុងផោដ្ឋព្វសញ្ញាផង... នឿយណាយក្នុងធម្មសញ្ញាផង...ល... ដឹងច្បាស់ (ថាជាតិអស់ហើយ...)»។ សូត្រទី៦។

7. සඤ්චෙතනාසුත්තං

៧. សញ្ចេតនាសូត្រ

194. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, රූපසඤ්චෙතනා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘සද්දසඤ්චෙතනා…පෙ… ගන්ධසඤ්චෙතනා… රසසඤ්චෙතනා … ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනා… ධම්මසඤ්චෙතනා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො රූපසඤ්චෙතනායපි නිබ්බින්දති…පෙ… සද්දසඤ්චෙතනායපි නිබ්බින්දති… ගන්ධසඤ්චෙතනායපි නිබ්බින්දති… රසසඤ්චෙතනායපි නිබ්බින්දති… ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනායපි නිබ්බින්දති… ධම්මසඤ්චෙතනායපි නිබ්බින්දති…පෙ… පජානාතී’’ති. සත්තමං.

១៩៤. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច រូបសញ្ចេតនា ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»... «សទ្ទសញ្ចេតនា... គន្ធសញ្ចេតនា... រសសញ្ចេតនា... ផោដ្ឋព្វសញ្ចេតនា... ធម្មសញ្ចេតនា ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»... «ម្នាលរាហុល កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រហើយ តែងនឿយណាយក្នុងរូបសញ្ចេតនាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងសទ្ទសញ្ចេតនាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងគន្ធសញ្ចេតនាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងរសសញ្ចេតនាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងផោដ្ឋព្វសញ្ចេតនាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងធម្មសញ្ចេតនាខ្លះ...ដឹងច្បាស់...»។ ទី៧។

8. තණ්හාසුත්තං

៨. តណ្ហាសូត្រ

195. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, රූපතණ්හා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘සද්දතණ්හා…පෙ… ගන්ධතණ්හා… රසතණ්හා… ඵොට්ඨබ්බතණ්හා… ධම්මතණ්හා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො රූපතණ්හායපි නිබ්බින්දති…පෙ… සද්දතණ්හායපි නිබ්බින්දති… ගන්ධතණ්හායපි නිබ්බින්දති… රසතණ්හායපි නිබ්බින්දති… ඵොට්ඨබ්බතණ්හාය නිබ්බින්දති… ධම්මතණ්හායපි නිබ්බින්දති …පෙ… පජානාතී’’ති. අට්ඨමං.

១៩៥. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច រូបតណ្ហា ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»... «សទ្ទតណ្ហា... គន្ធតណ្ហា... រសតណ្ហា... ផោដ្ឋព្វតណ្ហា... ធម្មតណ្ហា ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»... «ម្នាលរាហុល កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រហើយ តែងនឿយណាយក្នុងរូបតណ្ហាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងសទ្ទតណ្ហាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងគន្ធតណ្ហាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងរសតណ្ហាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងផោដ្ឋព្វតណ្ហាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងធម្មតណ្ហាខ្លះ...ដឹងច្បាស់...»។ ទី៨។

9. ධාතුසුත්තං

៩. ធាតុសូត្រ

196. සාවත්ථියං [Pg.442] විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, පථවීධාතු නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘ආපොධාතු…පෙ… තෙජොධාතු… වායොධාතු… ආකාසධාතු… විඤ්ඤාණධාතු නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො පථවීධාතුයාපි නිබ්බින්දති…පෙ… ආපොධාතුයාපි නිබ්බින්දති… තෙජොධාතුයාපි නිබ්බින්දති… වායොධාතුයාපි නිබ්බින්දති… ආකාසධාතුයාපි නිබ්බින්දති… විඤ්ඤාණධාතුයාපි නිබ්බින්දති…පෙ… පජානාතී’’ති. නවමං.

១៩៦. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច បឋវីធាតុ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»... «អាបោធាតុ... តេជោធាតុ... វាយោធាតុ... អាកាសធាតុ... វិញ្ញាណធាតុ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»... «ម្នាលរាហុល កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រហើយ តែងនឿយណាយក្នុងបឋវីធាតុខ្លះ... នឿយណាយក្នុងអាបោធាតុខ្លះ... នឿយណាយក្នុងតេជោធាតុខ្លះ... នឿយណាយក្នុងវាយោធាតុខ្លះ... នឿយណាយក្នុងអាកាសធាតុខ្លះ... នឿយណាយក្នុងវិញ្ញាណធាតុខ្លះ...ដឹងច្បាស់...»។ ទី៩។

10. ඛන්ධසුත්තං

១០. ខន្ធសូត្រ

197. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘වෙදනා…පෙ… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’…පෙ… ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… වෙදනායපි නිබ්බින්දති… සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති… සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති… විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. දසමං.

១៩៧. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច រូប ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»... «វេទនា... សញ្ញា... សង្ខារទាំងឡាយ... វិញ្ញាណ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»... «ម្នាលរាហុល កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រហើយ តែងនឿយណាយក្នុងរូបខ្លះ... នឿយណាយក្នុងវេទនាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងសញ្ញាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងសង្ខារទាំងឡាយខ្លះ... នឿយណាយក្នុងវិញ្ញាណខ្លះ កាលបើនឿយណាយ តែងប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះប្រាសចាកតម្រេក តែងរួចចាកទុក្ខ កាលបើរួចចាកទុក្ខហើយ ញាណដឹងថា រួចចាកទុក្ខហើយ តែងកើតមាន។ ដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ មគ្គព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ»។ ទី១០។

පඨමො වග්ගො.

វគ្គទី១ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

චක්ඛු රූපඤ්ච විඤ්ඤාණං, සම්ඵස්සො වෙදනාය ච;

සඤ්ඤා සඤ්චෙතනා තණ්හා, ධාතු ඛන්ධෙන තෙ දසාති.

និយាយពី ចក្ខុ រូប វិញ្ញាណ សម្ផស្ស វេទនា សញ្ញា សញ្ចេតនា តណ្ហា ធាតុ និងខន្ធ រួមជា ១០ សូត្រ។

2. දුතියවග්ගො

២. វគ្គទី២

1. චක්ඛුසුත්තං

១. ចក្ខុសូត្រ

198. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාහුලං [Pg.443] භගවා එතදවොච – ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, චක්ඛුං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සොතං…පෙ… ඝානං… ජිව්හා… කායො… මනො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති…පෙ… සොතස්මිම්පි නිබ්බින්දති… ඝානස්මිම්පි නිබ්බින්දති … ජිව්හායපි නිබ්බින්දති… කායස්මිම්පි නිබ්බින්දති… මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති; විරාගා විමුච්චති; විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති. එතෙන පෙය්‍යාලෙන දස සුත්තන්තා කාතබ්බා. පඨමං.

១៩៨. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ទៅនឹងព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច ចក្ខុ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»។ «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ?» «ជាទុក្ខ ព្រះអង្គ»។ «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬដើម្បីនឹងយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា “នុះជារបស់អញ នុះជាអញ នុះជាខ្លួនរបស់អញ”?» «មិនគួរយល់ឃើញយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គ»។ «សោតៈ... ឃានៈ... ជីវ្ហា... កាយ... មនោ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»។ «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង របស់នោះជាទុក្ខ ឬជាសុខ?» «ជាទុក្ខ ព្រះអង្គ»។ «ចុះរបស់ណាដែលមិនទៀង ជាទុក្ខ មានសេចក្តីប្រែប្រួលជាធម្មតា គួរឬដើម្បីនឹងយល់ឃើញនូវរបស់នោះថា “នុះជារបស់អញ នុះជាអញ នុះជាខ្លួនរបស់អញ”?» «មិនគួរយល់ឃើញយ៉ាងនោះទេ ព្រះអង្គ»។ «ម្នាលរាហុល កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ អរិយសាវ័កអ្នកបានរៀនសូត្រហើយ តែងនឿយណាយក្នុងចក្ខុខ្លះ... នឿយណាយក្នុងសោតៈខ្លះ... នឿយណាយក្នុងឃានៈខ្លះ... នឿយណាយក្នុងជីវ្ហាខ្លះ... នឿយណាយក្នុងកាយខ្លះ... នឿយណាយក្នុងមនោខ្លះ កាលបើនឿយណាយ តែងប្រាសចាកតម្រេក ព្រោះប្រាសចាកតម្រេក តែងរួចចាកទុក្ខ កាលបើរួចចាកទុក្ខហើយ ញាណដឹងថា រួចចាកទុក្ខហើយ តែងកើតមាន。 ដឹងច្បាស់ថា ជាតិអស់ហើយ មគ្គព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ»។ គប្បីធ្វើសូត្រទាំង ១០ ដោយន័យបេយ្យាលៈនេះ។ ទី១។

2-10. රූපාදිසුත්තනවකං

២-១០. រូបាទិសូត្រនវកៈ (ពួកសូត្រ ៩ មានរូបសូត្រជាដើម)

199. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, රූපා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’…පෙ… සද්දා… ගන්ධා… රසා… ඵොට්ඨබ්බා… ධම්මා….

១៩៩. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលរាហុល អ្នកយល់ឃើញដូចម្តេច រូបទាំងឡាយ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»... «សម្លេងទាំងឡាយ... ក្លិនទាំងឡាយ... រសទាំងឡាយ... ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយ... ធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយ...»។

‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං…පෙ… සොතවිඤ්ඤාණං… ඝානවිඤ්ඤාණං… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං… කායවිඤ්ඤාණං… මනොවිඤ්ඤාණං….

«ចក្ខុវិញ្ញាណ... សោតវិញ្ញាណ... ឃានវិញ្ញាណ... ជីវ្ហាវិញ្ញាណ... កាយវិញ្ញាណ... មនោវិញ្ញាណ...»

‘‘චක්ඛුසම්ඵස්සො…පෙ… සොතසම්ඵස්සො… ඝානසම්ඵස්සො… ජිව්හාසම්ඵස්සො… කායසම්ඵස්සො… මනොසම්ඵස්සො….

«ចក្ខុសម្ផស្ស... សោតសម្ផស្ស... ឃានសម្ផស្ស... ជីវ្ហាសម្ផស្ស... កាយសម្ផស្ស... មនោសម្ផស្ស...»

‘‘චක්ඛුසම්ඵස්සජා වෙදනා…පෙ… සොතසම්ඵස්සජා වෙදනා… ඝානසම්ඵස්සජා වෙදනා… ජිව්හාසම්ඵස්සජා වෙදනා… කායසම්ඵස්සජා වෙදනා… මනොසම්ඵස්සජා වෙදනා….

«វេទនាកើតអំពីចក្ខុសម្ផស្ស... វេទនាកើតអំពីសោតសម្ផស្ស... វេទនាកើតអំពីឃានសម្ផស្ស... វេទនាកើតអំពីជីវ្ហាសម្ផស្ស... វេទនាកើតអំពីកាយសម្ផស្ស... វេទនាកើតអំពីមនោសម្ផស្ស...»

‘‘රූපසඤ්ඤා…පෙ… සද්දසඤ්ඤා… ගන්ධසඤ්ඤා… රසසඤ්ඤා… ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤා… ධම්මසඤ්ඤා….

«រូបសញ្ញា... សទ្ទសញ្ញា... គន្ធសញ្ញា... រសសញ្ញា... ផោដ្ឋព្វសញ្ញា... ធម្មសញ្ញា...»

‘‘රූපසඤ්චෙතනා…පෙ… සද්දසඤ්චෙතනා… ගන්ධසඤ්චෙතනා… රසසඤ්චෙතනා… ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනා… ධම්මසඤ්චෙතනා….

«រូបសញ្ចេតនា... សទ្ទសញ្ចេតនា... គន្ធសញ្ចេតនា... រសសញ្ចេតនា... ផោដ្ឋព្វសញ្ចេតនា... ធម្មសញ្ចេតនា...»

‘‘රූපතණ්හා [Pg.444] …පෙ… සද්දතණ්හා… ගන්ධතණ්හා… රසතණ්හා… ඵොට්ඨබ්බතණ්හා… ධම්මතණ්හා….

«រូបតណ្ហា... សទ្ទតណ្ហា... គន្ធតណ្ហា... រសតណ្ហា... ផោដ្ឋព្វតណ្ហា... ធម្មតណ្ហា...»

‘‘පථවීධාතු…පෙ… ආපොධාතු… තෙජොධාතු… වායොධාතු… ආකාසධාතු … විඤ්ඤාණධාතු….

«បឋវីធាតុ... អាបោធាតុ... តេជោធាតុ... វាយោធាតុ... អាកាសធាតុ... វិញ្ញាណធាតុ...»

‘‘රූපං …පෙ… වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… එවං පස්සං රාහුල…පෙ… නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති. දසමං.

«រូប... វេទនា... សញ្ញា... សង្ខារ... វិញ្ញាណ ទៀង ឬមិនទៀង?» «មិនទៀងទេ ព្រះអង្គ»... «ម្នាលរាហុល កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ...ដឹងច្បាស់ថា កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ»។ ទី១០។

11. අනුසයසුත්තං

១១. អនុសយសូត្រ

200. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති? ‘‘යං කිඤ්චි, රාහුල, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො, රාහුල, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති. එකාදසමං.

២០០. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើបុគ្គលដឹងដូចម្តេច ឃើញដូចម្តេច ក្នុងកាយដែលមានវិញ្ញាណនេះផង ក្នុងនិមិត្តទាំងពួងខាងក្រៅផង ទើបមិនមានអហង្ការ មមង្ការ និងមានានុស័យ?» «ម្នាលរាហុល រូបណាមួយ ជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រគ្រើមគ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ឧត្តមក្តី ឆ្ងាយក្តី ជិតក្តី រូបទាំងអស់នោះ បុគ្គលតែងឃើញច្បាស់តាមពិត ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា “នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ”។ វេទនាណាមួយ... សញ្ញាណាមួយ... សង្ខារទាំងឡាយណាមួយ... វិញ្ញាណណាមួយ ជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រគ្រើមគ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ឧត្តមក្តី ឆ្ងាយក្តី ជិតក្តី វិញ្ញាណទាំងអស់នោះ បុគ្គលតែងឃើញច្បាស់តាមពិត ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា “នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ”។ ម្នាលរាហុល កាលបើបុគ្គលដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះឯង ក្នុងកាយដែលមានវិញ្ញាណនេះផង ក្នុងនិមិត្តទាំងពួងខាងក្រៅផង ទើបមិនមានអហង្ការ មមង្ការ និងមានានុស័យឡើយ»។ ទី១១។

12. අපගතසුත්තං

១២. អបគតសូត្រ

201. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා රාහුලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කථං නු ඛො, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිං ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ [Pg.445] බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති? ‘‘යං කිඤ්චි, රාහුල, රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදා විමුත්තො හොති’’.

២០១. ហេតុការណ៍កើតឡើងក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើបុគ្គលដឹងដូចម្តេច ឃើញដូចម្តេច ក្នុងកាយដែលមានវិញ្ញាណនេះផង ក្នុងនិមិត្តទាំងពួងខាងក្រៅផង ចិត្តទើបប្រាសចាកអហង្ការ មមង្ការ និងមានៈ កន្លងផុតនូវការប្រៀបធៀប (មានៈ) ជាចិត្តស្ងប់ រួចផុតស្រឡះហើយ?» «ម្នាលរាហុល រូបណាមួយ ជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រគ្រើមគ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ឧត្តមក្តី ឆ្ងាយក្តី ជិតក្តី រូបទាំងអស់នោះ បុគ្គលឃើញច្បាស់តាមពិត ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា “នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ” ហើយមិនប្រកាន់មាំ តែងរួចផុតចាកទុក្ខ»។

‘‘යා කාචි වෙදනා…පෙ… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා, සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුපාදා විමුත්තො හොති. එවං ඛො, රාහුල, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානාපගතං මානසං හොති විධා සමතික්කන්තං සන්තං සුවිමුත්ත’’න්ති. ද්වාදසමං.

«វេទនាណាមួយ... សញ្ញាណាមួយ... សង្ខារទាំងឡាយណាមួយ... វិញ្ញាណណាមួយ ជាអតីត អនាគត ឬបច្ចុប្បន្ន ខាងក្នុងក្តី ខាងក្រៅក្តី គ្រគ្រើមគ្រោតគ្រាតក្តី ល្អិតក្តី ថោកទាបក្តី ឧត្តមក្តី ឆ្ងាយក្តី ជិតក្តី វិញ្ញាណទាំងអស់នោះ បុគ្គលឃើញច្បាស់តាមពិត ដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះថា “នុះមិនមែនជារបស់អញ នុះមិនមែនជាអញ នុះមិនមែនជាខ្លួនរបស់អញឡើយ” ហើយមិនប្រកាន់មាំ តែងរួចផុតចាកទុក្ខ។ ម្នាលរាហុល កាលបើបុគ្គលដឹងយ៉ាងនេះ ឃើញយ៉ាងនេះឯង ក្នុងកាយដែលមានវិញ្ញាណនេះផង ក្នុងនិមិត្តទាំងពួងខាងក្រៅផង ចិត្តទើបប្រាសចាកអហង្ការ មមង្ការ និងមានៈ កន្លងផុតនូវការប្រៀបធៀប (មានៈ) ជាចិត្តស្ងប់ រួចផុតស្រឡះហើយ»។ ទី១២។

දුතියො වග්ගො.

វគ្គទី២ ចប់។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

චක්ඛු රූපඤ්ච විඤ්ඤාණං, සම්ඵස්සො වෙදනාය ච;

සඤ්ඤා සඤ්චෙතනා තණ්හා, ධාතු ඛන්ධෙන තෙ දස;

අනුසයං අපගතඤ්චෙව, වග්ගො තෙන පවුච්චතීති.

និយាយពី ចក្ខុ រូប វិញ្ញាណ សម្ផស្ស វេទនា សញ្ញា សញ្ចេតនា តណ្ហា ធាតុ ខន្ធ អនុស័យ និងអបគតៈ រួមជា ១៣ សូត្រ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា វគ្គ។

රාහුලසංයුත්තං සමත්තං.

រាហុលសំយុត្ត ចប់បរិបូណ៌។

8. ලක්ඛණසංයුත්තං

៨. លក្ខណសំយុត្ត

1. පඨමවග්ගො

១. វគ្គទី១

1. අට්ඨිසුත්තං

១. អដ្ឋិសូត្រ

202. එවං [Pg.446] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච ලක්ඛණො ආයස්මා ච මහාමොග්ගල්ලානො ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ විහරන්ති. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙනායස්මා ලක්ඛණො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ලක්ඛණං එතදවොච – ‘‘ආයාමාවුසො ලක්ඛණ, රාජගහං පිණ්ඩාය පවිසිස්සාමා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා ලක්ඛණො ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස පච්චස්සොසි. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි. අථ ඛො ආයස්මා ලක්ඛණො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, ආවුසො මොග්ගල්ලාන, හෙතු කො පච්චයො සිතස්ස පාතුකම්මායා’’ති? ‘‘අකාලො ඛො, ආවුසො ලක්ඛණ, එතස්ස පඤ්හස්ස. භගවතො මං සන්තිකෙ එතං පඤ්හං පුච්ඡා’’ති.

២០២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកន្លែងផ្តល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះលក្ខណត្ថេរដ៏មានអាយុ និងព្រះមហាមោគ្គល្លានត្ថេរដ៏មានអាយុ គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ។ គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់ស្បង់ចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅរកព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោលក្ខណៈ មកចុះ យើងនឹងចូលទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះដើម្បីបិណ្ឌបាត»។ ព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ បានទទួលពាក្យរបស់ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុថា «ករុណា អាវុសោ»។ គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ កាលដែលចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានសម្តែងការញញឹមក្នុងទីកន្លែងមួយ។ ទើបព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ សួរព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោ មោគ្គល្លាន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ នាំឲ្យលោកសម្តែងការញញឹម?»។ ព្រះមហាមោគ្គល្លានតបថា «ម្នាលអាវុសោ លក្ខណៈ ពេលនេះមិនទាន់ជាកាលគួរឆ្លើយនឹងសំណួរនេះទេ សុំលោកសួរខ្ញុំនូវសំណួរនេះ ក្នុងទីចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគចុះ»។

අථ ඛො ආයස්මා ච ලක්ඛණො ආයස්මා ච මහාමොග්ගල්ලානො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ලක්ඛණො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච – ‘‘ඉධායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අඤ්ඤතරස්මිං පදෙසෙ සිතං පාත්වාකාසි. කො නු ඛො, ආවුසො මොග්ගල්ලාන, හෙතු කො පච්චයො සිතස්ස පාතුකම්මායා’’ති?

លុះព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ និងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះលក្ខណៈដ៏មានអាយុ បានសួរព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុថា «ក្នុងទីនេះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ កាលដែលចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានសម្តែងការញញឹមក្នុងទីកន្លែងមួយ។ ម្នាលអាវុសោ មោគ្គល្លាន អ្វីជាហេតុ អ្វីជាបច្ច័យ នាំឲ្យលោកសម្តែងការញញឹម?»។

‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා [Pg.447] අනුපතිත්වා ඵාසුළන්තරිකාහි විතුදෙන්ති විතච්ඡෙන්ති විරාජෙන්ති. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති. තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! එවරූපොපි නාම සත්තො භවිස්සති! එවරූපොපි නාම යක්ඛො භවිස්සති! එවරූපොපි නාම අත්තභාවපටිලාභො භවිස්සතී’’’ති!!

ព្រះមហាមោគ្គល្លានតបថា «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញរាងឆ្អឹងហោះទៅលើអាកាស។ ហ្វូងត្មាតខ្លះ ហ្វូងក្អែកខ្លះ ហ្វូងខ្លែងខ្លះ ហោះដេញតាមចឹកចោះ ជម្រុះសាច់ និងហែកទាញរាងឆ្អឹងនោះ តាមចន្លោះឆ្អឹងជំនីរ។ ប្រេតនោះ ស្រែកយំដោយសេចក្តីឈឺចាប់ជាខ្លាំង។ ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឱ! អស្ចារ្យណាស់ហ្ន៎ ឱ! ចម្លែកណាស់ហ្ន៎ សត្វបែបនេះក៏មានដែរ យក្សបែបនេះក៏មានដែរ ការបានអត្តភាពបែបនេះក៏មានដែរ!"»

අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘චක්ඛුභූතා වත, භික්ඛවෙ, සාවකා විහරන්ති; ඤාණභූතා වත, භික්ඛවෙ, සාවකා විහරන්ති, යත්‍ර හි නාම සාවකො එවරූපං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සක්ඛිං වා කරිස්සති. පුබ්බෙව මෙ සො, භික්ඛවෙ, සත්තො දිට්ඨො අහොසි, අපි චාහං න බ්‍යාකාසිං. අහඤ්චෙතං බ්‍යාකරෙය්‍යං, පරෙ ච මෙ න සද්දහෙය්‍යුං. යෙ මෙ න සද්දහෙය්‍යුං, තෙසං තං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ ගොඝාතකො අහොසි. සො තස්ස කම්මස්ස විපාකෙන බහූනි වස්සානි බහූනි වස්සසතානි බහූනි වස්සසහස්සානි බහූනි වස්සසතසහස්සානි නිරයෙ පච්චිත්වා තස්සෙව කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන එවරූපං අත්තභාවපටිලාභං පටිසංවෙදයතී’’ති. (සබ්බෙසං සුත්තන්තානං එසෙව පෙය්‍යාලො). පඨමං.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សាវ័កទាំងឡាយ ជាអ្នកមានចក្ខុពិតមែន ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សាវ័កទាំងឡាយ ជាអ្នកមានញាណពិតមែន ព្រោះថាសាវ័កអាចដឹង អាចឃើញ ឬធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវសត្វបែបនេះបាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពីមុន តថាគតក៏បានឃើញសត្វនោះដែរ ប៉ុន្តែតថាគតមិនបានសម្តែងប្រាប់ឡើយ។ ប្រសិនបើតថាគតសម្តែងប្រាប់ ហើយអ្នកដទៃមិនជឿតថាគត សេចក្តីមិនជឿនោះ នឹងនាំមកនូវសេចក្តីមិនជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីទុក្ខអស់កាលជាអង្វែង ដល់ពួកគេទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ កាលពីមុន ជាអ្នកសម្លាប់គោ នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង។ សត្វនោះ បានឆេះឆ្អិនក្នុងនរកអស់ច្រើនឆ្នាំ ច្រើនរយឆ្នាំ ច្រើនពាន់ឆ្នាំ ច្រើនសែនឆ្នាំ ដោយផលនៃកម្មនោះ ហើយដោយសារតែផលកម្មដែលនៅសេសសល់ ទើបមកទទួលអត្តភាពបែបនេះ»。(សេចក្តីពង្រីកនៃសូត្រទាំងអស់ គឺដូចគ្នានេះឯង)។ សូត្រទី១។

2. පෙසිසුත්තං

២. បេសិសូត្រ

203. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං මංසපෙසිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විරාජෙන්ති. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ ගොඝාතකො අහොසි…පෙ…. දුතියං.

២០៣. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញចំណិតសាច់ហោះទៅលើអាកាស。 ហ្វូងត្មាតខ្លះ ហ្វូងក្អែកខ្លះ ហ្វូងខ្លែងខ្លះ ហោះដេញតាមចឹកចោះ ជម្រុះសាច់ និងហែកទាញចំណិតសាច់នោះ។ ប្រេតនោះ ស្រែកយំដោយសេចក្តីឈឺចាប់ជាខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ កាលពីមុន ជាអ្នកសម្លាប់គោ នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...»។ សូត្រទី២។

3. පිණ්ඩසුත්තං

៣. បិណ្ឌសូត្រ

204. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං මංසපිණ්ඩං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විරාජෙන්ති. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ සාකුණිකො අහොසි…පෙ…. තතියං.

២០៤. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញដុំសាច់ហោះទៅលើអាកាស។ ហ្វូងត្មាតខ្លះ ហ្វូងក្អែកខ្លះ ហ្វូងខ្លែងខ្លះ ហោះដេញតាមចឹកចោះ ជម្រុះសាច់ និងហែកទាញដុំសាច់នោះ។ ប្រេតនោះ ស្រែកយំដោយសេចក្តីឈឺចាប់ជាខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ កាលពីមុន ជាព្រានបក្សី នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...»។ សូត្រទី៣។

4. නිච්ඡවිසුත්තං

៤. និច្ឆវិសូត្រ

205. ‘‘ඉධාහං[Pg.448], ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං නිච්ඡවිං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විරාජෙන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ ඔරබ්භිකො අහොසි…පෙ…. චතුත්ථං.

២០៥. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញបុរសគ្មានស្បែកហោះទៅលើអាកាស។ ហ្វូងត្មាតខ្លះ ហ្វូងក្អែកខ្លះ ហ្វូងខ្លែងខ្លះ ហោះដេញតាមចឹកចោះ ជម្រុះសាច់ និងហែកទាញបុរសនោះ។ ប្រេតនោះ ស្រែកយំដោយសេចក្តីឈឺចាប់ជាខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ កាលពីមុន ជាអ្នកសម្លាប់ចៀម នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...»។ សូត្រទី៤។

5. අසිලොමසුත්තං

៥. អសិលោមសូត្រ

206. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං අසිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස තෙ අසී උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා තස්සෙව කායෙ නිපතන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ සූකරිකො අහොසි…පෙ…. පඤ්චමං.

២០៦. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញបុរសមានរោមជាដាវ ហោះទៅលើអាកាស។ ដាវទាំងឡាយរបស់ប្រេតនោះ ហោះឡើងទៅលើ ហើយធ្លាក់ចុះមកចាក់លើរាងកាយរបស់ប្រេតនោះឯង។ ប្រេតនោះ ស្រែកយំដោយសេចក្តីឈឺចាប់ជាខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ កាលពីមុន ជាអ្នកសម្លាប់ជ្រូក នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...»។ សូត្រទី៥។

6. සත්තිසුත්තං

៦. សត្តិសូត្រ

207. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං සත්තිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස තා සත්තියො උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා තස්සෙව කායෙ නිපතන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ මාගවිකො අහොසි…පෙ…. ඡට්ඨං.

២០៧. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញបុរសមានរោមជាលំពែង ហោះទៅលើអាកាស។ លំពែងទាំងឡាយរបស់ប្រេតនោះ ហោះឡើងទៅលើ ហើយធ្លាក់ចុះមកចាក់លើរាងកាយរបស់ប្រេតនោះឯង។ ប្រេតនោះ ស្រែកយំដោយសេចក្តីឈឺចាប់ជាខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ កាលពីមុន ជាព្រានម្រឹគ នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...»។ សូត្រទី៦។

7. උසුලොමසුත්තං

៧. ឧសុលោមសូត្រ

208. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං උසුලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස තෙ උසූ උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා තස්සෙව කායෙ නිපතන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ කාරණිකො අහොසි…පෙ…. සත්තමං.

២០៨. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញបុរសមានរោមជាព្រួញ ហោះទៅលើអាកាស។ ព្រួញទាំងឡាយរបស់ប្រេតនោះ ហោះឡើងទៅលើ ហើយធ្លាក់ចុះមកចាក់លើរាងកាយរបស់ប្រេតនោះឯង។ ប្រេតនោះ ស្រែកយំដោយសេចក្តីឈឺចាប់ជាខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ កាលពីមុន ជាអ្នកធ្វើទារុណកម្ម នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...»។ សូត្រទី៧។

8. සූචිලොමසුත්තං

៨. សូជិលោមសូត្រ

209. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං සූචිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස තා සූචියො උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා තස්සෙව කායෙ නිපතන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො[Pg.449], භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ සූතො අහොසි…පෙ…. අට්ඨමං.

២០៩. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញបុរសមានរោមជាម្ជុល ហោះទៅលើអាកាស។ ម្ជុលទាំងឡាយរបស់ប្រេតនោះ ហោះឡើងទៅលើ ហើយធ្លាក់ចុះមកចាក់លើរាងកាយរបស់ប្រេតនោះឯង។ ប្រេតនោះ ស្រែកយំដោយសេចក្តីឈឺចាប់ជាខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ កាលពីមុន ជានាយសារថី នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...»។ សូត្រទី៨។

9. දුතියසූචිලොමසුත්තං

៩. ទុតិយសូជិលោមសូត្រ

210. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං සූචිලොමං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස තා සූචියො සීසෙ පවිසිත්වා මුඛතො නික්ඛමන්ති; මුඛෙ පවිසිත්වා උරතො නික්ඛමන්ති; උරෙ පවිසිත්වා උදරතො නික්ඛමන්ති; උදරෙ පවිසිත්වා ඌරූහි නික්ඛමන්ති; ඌරූසු පවිසිත්වා ජඞ්ඝාහි නික්ඛමන්ති; ජඞ්ඝාසු පවිසිත්වා පාදෙහි නික්ඛමන්ති; සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ සූචකො අහොසි…පෙ…. නවමං.

២១០. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះចាកភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញបុរសមានរោមជាម្ជុល ហោះទៅលើអាកាស។ ម្ជុលទាំងឡាយរបស់ប្រេតនោះ មុតចូលទៅតាមក្បាល ហើយធ្លាយចេញតាមមាត់ មុតចូលតាមមាត់ ហើយធ្លាយចេញតាមទ្រូង មុតចូលតាមទ្រូង ហើយធ្លាយចេញតាមពោះ មុតចូលតាមពោះ ហើយធ្លាយចេញតាមភ្លៅ មុតចូលតាមភ្លៅ ហើយធ្លាយចេញតាមកំភួនជើង មុតចូលតាមកំភួនជើង ហើយធ្លាយចេញតាមបាតជើង។ ប្រេតនោះ ស្រែកយំដោយសេចក្តីឈឺចាប់ជាខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ កាលពីមុន ជាអ្នកញុះញង់ នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...»។ សូត្រទី៩។

10. කුම්භණ්ඩසුත්තං

១០. កុម្ភណ្ឌសូត្រ

211. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං කුම්භණ්ඩං පුරිසං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. සො ගච්ඡන්තොපි තෙව අණ්ඩෙ ඛන්ධෙ ආරොපෙත්වා ගච්ඡති. නිසීදන්තොපි තෙස්වෙව අණ්ඩෙසු නිසීදති. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විරාජෙන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ ගාමකූටකො අහොසි…පෙ…. දසමං.

២១១. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះមកអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញបុរសម្នាក់មានពងស្វាសប៉ុនក្អម ហោះទៅក្នុងអាកាស។ បុរសនោះ ទោះបីដើរទៅ ក៏លើកតែពងស្វាសទាំងនោះដាក់លើស្មាដើរទៅ។ ទោះបីអង្គុយ ក៏អង្គុយលើពងស្វាសទាំងនោះឯង។ ពួកត្មាតខ្លះ ពួកក្អែកខ្លះ ពួកខ្លែងខ្លះ ហោះដេញតាមចឹកចង្អឹះ ហែកទាញបុរសនោះ។ បុរសនោះ តែងស្រែកយំសោកសង្រេងដោយសំឡេងដ៏ខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ ធ្លាប់ជាអ្នកបោកប្រាស់អ្នកស្រុក នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...។ ទី១០។»

පඨමො වග්ගො.

«បឋមវគ្គ។»

තස්සුද්දානං –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

අට්ඨි පෙසි උභො ගාවඝාතකා,පිණ්ඩො සාකුණියො නිච්ඡවොරබ්භි;

අසි සූකරිකො සත්තිමාගවි,උසු කාරණිකො සූචි සාරථි;

යො ච සිබ්බියති සූචකො හි සො,අණ්ඩභාරි අහු ගාමකූටකොති.

«ប្រេតឆ្អឹង ១ ប្រេតសាច់ដុំ ១ ទាំងពីរនាក់ ធ្លាប់ជាអ្នកសម្លាប់គោ ប្រេតដុំសាច់ ធ្លាប់ជាព្រានបក្សី ប្រេតគ្មានស្បែក ធ្លាប់ជាអ្នកសម្លាប់ពពែ ប្រេតមានរោមដូចដាវ ធ្លាប់ជាអ្នកសម្លាប់ជ្រូក ប្រេតមានរោមដូចលំពែង ធ្លាប់ជាព្រានម្រឹគ ប្រេតមានរោមដូចព្រួញ ធ្លាប់ជាអ្នកធ្វើទារុណកម្ម ប្រេតមានរោមដូចម្ជុល ធ្លាប់ជាសារថី មួយទៀត ប្រេតដែលត្រូវគេដេរភ្ជាប់ ធ្លាប់ជាអ្នកចាក់រុក ឯប្រេតទ្រពងស្វាស ធ្លាប់ជាអ្នកបោកប្រាស់អ្នកស្រុក។»

2. දුතියවග්ගො

២. «ទុតិយវគ្គ»

1. සසීසකසුත්තං

១. «សសីសកសូត្រ»

212. එවං [Pg.450] මෙ සුතං – එකං සමයං රාජගහෙ වෙළුවනෙ. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං පුරිසං ගූථකූපෙ සසීසකං නිමුග්ගං…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ පාරදාරිකො අහොසි…පෙ…. පඨමං.

២១២. «ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ... "ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះមកអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញបុរសម្នាក់លិចក្បាលទៅក្នុងរណ្តៅលាមក... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ ធ្លាប់ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាម នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...។ ទី១។»

2. ගූථඛාදසුත්තං

២. «គូថខាទសូត្រ»

213. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං පුරිසං ගූථකූපෙ නිමුග්ගං උභොහි හත්ථෙහි ගූථං ඛාදන්තං…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ දුට්ඨබ්‍රාහ්මණො අහොසි. සො කස්සපස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාවචනෙ භික්ඛුසඞ්ඝං භත්තෙන නිමන්තෙත්වා දොණියො ගූථස්ස පූරාපෙත්වා එතදවොච – අහො භොන්තො, යාවදත්ථං භුඤ්ජන්තු චෙව හරන්තු චාති…පෙ…. දුතියං.

២១៣. «"ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះមកអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញបុរសម្នាក់លិចទៅក្នុងរណ្តៅលាមក ហើយស៊ីលាមកដោយដៃទាំងពីរ... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ ធ្លាប់ជាព្រាហ្មណ៍ចិត្តអាក្រក់ នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង។ ព្រាហ្មណ៍នោះ កាលក្នុងសាសនានៃព្រះកស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធ បាននិមន្តភិក្ខុសង្ឃដោយភត្ត ហើយបង្គាប់ឲ្យគេចាក់លាមកពេញស្នូក រួចពោលពាក្យនេះថា 'បពិត្រលោកដ៏ចម្រើនទាំងឡាយ សូមលោកទាំងឡាយឆាន់ និងនាំយកទៅតាមប្រាថ្នាចុះ'...។ ទី២។»

3. නිච්ඡවිත්ථිසුත්තං

៣. «និច្ឆវិត្ថីសូត្រ»

214. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං නිච්ඡවිං ඉත්ථිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විරාජෙන්ති. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසා, භික්ඛවෙ, ඉත්ථී ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ අතිචාරිනී අහොසි…පෙ…. තතියං.

២១៤. «"ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះមកអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញស្រីម្នាក់គ្មានស្បែក ហោះទៅក្នុងអាកាស។ ពួកត្មាតខ្លះ ពួកក្អែកខ្លះ ពួកខ្លែងខ្លះ ហោះដេញតាមចឹកចង្អឹះ ហែកទាញនាង។ នាងនោះ តែងស្រែកយំសោកសង្រេងដោយសំឡេងដ៏ខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាងនោះ ធ្លាប់ជាស្រីប្រព្រឹត្តក្បត់ចិត្តប្តី នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...។ ទី៣។»

4. මඞ්ගුලිත්ථිසුත්තං

៤. «មង្គុលិត្ថីសូត្រ»

215. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං ඉත්ථිං දුග්ගන්ධං මඞ්ගුලිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විරාජෙන්ති. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසා, භික්ඛවෙ, ඉත්ථී ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ ඉක්ඛණිකා අහොසි…පෙ…. චතුත්ථං.

២១៥. «"ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះមកអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញស្រីម្នាក់មានក្លិនស្អុយ មានរូបអាក្រក់ក្រៃលែង ហោះទៅក្នុងអាកាស។ ពួកត្មាតខ្លះ ពួកក្អែកខ្លះ ពួកខ្លែងខ្លះ ហោះដេញតាមចឹកចង្អឹះ ហែកទាញនាង។ នាងនោះ តែងស្រែកយំសោកសង្រេងដោយសំឡេងដ៏ខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាងនោះ ធ្លាប់ជាស្រីគ្រូទាយ នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...។ ទី៤។»

5. ඔකිලිනීසුත්තං

៥. «ឱកិលិនីសូត្រ»

216. ‘‘ඉධාහං[Pg.451], ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං ඉත්ථිං උප්පක්කං ඔකිලිනිං ඔකිරිනිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසා, භික්ඛවෙ, ඉත්ථී කලිඞ්ගස්ස රඤ්ඤො අග්ගමහෙසී අහොසි. සා ඉස්සාපකතා සපත්තිං අඞ්ගාරකටාහෙන ඔකිරි…පෙ…. පඤ්චමං.

២១៦. «"ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះមកអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញស្រីម្នាក់មានខ្លួនខ្លោច មានទឹកលឿងហូរស្រក់ មានរងើកភ្លើងធ្លាក់ស្រោចស្រព ហោះទៅក្នុងអាកាស។ នាងនោះ តែងស្រែកយំសោកសង្រេងដោយសំឡេងដ៏ខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាងនោះ ធ្លាប់ជាព្រះអគ្គមហេសីរបស់ស្តេចកលិង្គ។ នាងនោះ ត្រូវសេចក្តីច្រណែនគ្របសង្កត់ បានយកអាំងក្អមរងើកភ្លើងស្រោចស្រពលើស្រីរួមប្តី...។ ទី៥។»

6. අසීසකසුත්තං

៦. «អសីសកសូត្រ»

217. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං අසීසකං කබන්ධං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස උරෙ අක්ඛීනි චෙව හොන්ති මුඛඤ්ච. තමෙනං ගිජ්ඣාපි කාකාපි කුලලාපි අනුපතිත්වා අනුපතිත්වා විතච්ඡෙන්ති විරාජෙන්ති. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, සත්තො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ හාරිකො නාම චොරඝාතකො අහොසි…පෙ…. ඡට්ඨං.

២១៧. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះមកអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញដងខ្លួនគ្មានក្បាល ហោះទៅក្នុងអាកាស។ ភ្នែក និងមាត់របស់វា មាននៅលើទ្រូង។ ពួកត្មាតខ្លះ ពួកក្អែកខ្លះ ពួកខ្លែងខ្លះ ហោះដេញតាមចឹកចើក ចុករូងនូវដងខ្លួននោះ។ ដងខ្លួននោះ តែងស្រែកយំដោយសំឡេងដ៏ខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សត្វនោះ ធ្លាប់ជាអ្នកសម្លាប់ចោរ ឈ្មោះហារិកៈ នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះឯង...។» ទី៦។

7. පාපභික්ඛුසුත්තං

៧. បាបភិក្ខុសូត្រ

218. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං භික්ඛුං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස සඞ්ඝාටිපි ආදිත්තා සම්පජ්ජලිතා සජොතිභූතා, පත්තොපි ආදිත්තො සම්පජ්ජලිතො සජොතිභූතො, කායබන්ධනම්පි ආදිත්තං සම්පජ්ජලිතං සජොතිභූතං, කායොපි ආදිත්තො සම්පජ්ජලිතො සජොතිභූතො. සො සුදං අට්ටස්සරං කරොති…පෙ… එසො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කස්සපස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාවචනෙ පාපභික්ඛු අහොසි…පෙ…. සත්තමං.

២១៨. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះមកអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញភិក្ខុហោះទៅក្នុងអាកាស។ សង្ឃាដិរបស់ភិក្ខុនោះ ក៏ភ្លឺច្រាល រោលរាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ ទាំងသបិត ក៏ភ្លឺច្រាល រោលរាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ ទាំងវត្ថពន្ធចង្កេះ ក៏ភ្លឺច្រាល រោលរាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ ទាំងកាយ ក៏ភ្លឺច្រាល រោលរាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ។ ភិក្ខុនោះ តែងស្រែកយំដោយសំឡេងដ៏ខ្លាំង... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ ធ្លាប់ជាភិក្ខុអាក្រក់ ក្នុងសាសនារបស់ព្រះកស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធ...។» ទី៧។

8. පාපභික්ඛුනීසුත්තං

៨. បាបភិក្ខុនីសូត្រ

219. ‘‘අද්දසං භික්ඛුනිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තස්සා සඞ්ඝාටිපි ආදිත්තා…පෙ… පාපභික්ඛුනී අහොසි…පෙ…. අට්ඨමං.

២១៩. «ខ្ញុំបានឃើញភិក្ខុនីហោះទៅក្នុងអាកាស។ សង្ឃាដិរបស់ភិក្ខុនីនោះ ក៏ភ្លឺច្រាល... ធ្លាប់ជាភិក្ខុនីអាក្រក់...។» ទី៨។

9. පාපසික්ඛමානසුත්තං

៩. បាបសិក្ខមានាសូត្រ

220. ‘‘අද්දසං [Pg.452] සික්ඛමානං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තස්සා සඞ්ඝාටිපි ආදිත්තා…පෙ… පාපසික්ඛමානා අහොසි…පෙ…. නවමං.

២២០. «ខ្ញុំបានឃើញសិក្ខមានាហោះទៅក្នុងអាកាស។ សង្ឃាដិរបស់សិក្ខមានានោះ ក៏ភ្លឺច្រាល... ធ្លាប់ជាសិក្ខមានាអាក្រក់...।» ទី៩។

10. පාපසාමණෙරසුත්තං

១០. បាបសាមណេរសូត្រ

221. ‘‘අද්දසං සාමණෙරං වෙහාසං ගච්ඡන්තං. තස්ස සඞ්ඝාටිපි ආදිත්තා…පෙ… පාපසාමණෙරො අහොසි…පෙ…. දසමං.

២២១. «ខ្ញុំបានឃើញសាមណេរហោះទៅក្នុងអាកាស។ សង្ឃាដិរបស់សាមណេរនោះ ក៏ភ្លឺច្រាល... ធ្លាប់ជាសាមណេរអាក្រក់...។» ទី១០។

11. පාපසාමණෙරීසුත්තං

១១. បាបសាមណេរីសូត្រ

222. ‘‘ඉධාහං, ආවුසො, ගිජ්ඣකූටා පබ්බතා ඔරොහන්තො අද්දසං සාමණෙරිං වෙහාසං ගච්ඡන්තිං. තස්සා සඞ්ඝාටිපි ආදිත්තා සම්පජ්ජලිතා සජොතිභූතා, පත්තොපි ආදිත්තො සම්පජ්ජලිතො සජොතිභූතො, කායබන්ධනම්පි ආදිත්තං සම්පජ්ජලිතං සජොතිභූතං, කායොපි ආදිත්තො සම්පජ්ජලිතො සජොතිභූතො. සා සුදං අට්ටස්සරං කරොති. තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! එවරූපොපි නාම සත්තො භවිස්සති! එවරූපොපි නාම යක්ඛො භවිස්සති! එවරූපොපි නාම අත්තභාවපටිලාභො භවිස්සතී’’’ති!!

២២២. «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំចុះមកអំពីភ្នំគិជ្ឈកូដ បានឃើញសាមណេរីហោះទៅក្នុងអាកាស។ សង្ឃាដិរបស់សាមណេរីនោះ ក៏ភ្លឺច្រាល រោលរាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ ទាំងသបិត ក៏ភ្លឺច្រាល រោលរាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ ទាំងវត្ថពន្ធចង្កេះ ក៏ភ្លឺច្រាល រោលរាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ ទាំងកាយ ក៏ភ្លឺច្រាល រោលរាល ឆេះសន្ធោសន្ធៅ។ សាមណេរីនោះ តែងស្រែកយំដោយសំឡេងដ៏ខ្លាំង។ ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីត្រិះរិះនេះ បានកើតឡើងដល់ខ្ញុំថា "ឱហ្ន៎ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ឱហ្ន៎ មិនធ្លាប់មានសោះ សត្វបែបនេះ ក៏មានដែរ យក្សបែបនេះ ក៏មានដែរ ការបានអត្តភាពបែបនេះ ក៏មានដែរ"។»

අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘චක්ඛුභූතා වත, භික්ඛවෙ, සාවකා විහරන්ති; ඤාණභූතා වත, භික්ඛවෙ, සාවකා විහරන්ති, යත්‍ර හි නාම සාවකො එවරූපං ඤස්සති වා දක්ඛති වා සක්ඛිං වා කරිස්සති. පුබ්බෙව මෙ සා, භික්ඛවෙ, සාමණෙරී දිට්ඨා අහොසි. අපි චාහං න බ්‍යාකාසිං. අහඤ්චෙතං බ්‍යාකරෙය්‍යං, පරෙ ච මෙ න සද්දහෙය්‍යුං. යෙ මෙ න සද්දහෙය්‍යුං, තෙසං තං අස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය. එසා, භික්ඛවෙ, සාමණෙරී කස්සපස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස පාවචනෙ පාපසාමණෙරී අහොසි. සා තස්ස කම්මස්ස විපාකෙන බහූනි වස්සානි බහූනි වස්සසතානි බහූනි වස්සසහස්සානි බහූනි වස්සසතසහස්සානි නිරයෙ පච්චිත්වා තස්සෙව කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන එවරූපං අත්තභාවපටිලාභං පටිසංවෙදයතී’’ති. එකාදසමං.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសាវ័កជាអ្នកមានភ្នែក រមែងនៅជាសុខហ្ន៎ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកសាវ័កជាអ្នកមានប្រាជ្ញា រមែងនៅជាសុខហ្ន៎ ព្រោះថា សាវ័កបានដឹង បានឃើញ ឬបានធ្វើឲ្យជាបន្ទាល់នូវសត្វមានសភាពបែបនេះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលពីមុន ខ្ញុំក៏បានឃើញសាមណេរីនោះដែរ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនបានព្យាករ។ ប្រសិនបើខ្ញុំព្យាករនូវរឿងនោះ ហើយអ្នកដទៃមិនជឿខ្ញុំ សេចក្តីមិនជឿនោះ នឹងនាំមកនូវសេចក្តីមិនជាប្រយោជន៍ នាំមកនូវសេចក្តីទុក្ខ ដល់ពួកគេអស់កាលជាអង្វែង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សាមណេរីនោះ ធ្លាប់ជាសាមណេរីអាក្រក់ ក្នុងសាសនារបស់ព្រះកស្សបសម្មាសម្ពុទ្ធ។ នាងនោះ បានឆេះឆ្អិនក្នុងនរក អស់ឆ្នាំជាច្រើនរយឆ្នាំ ច្រើនពាន់ឆ្នាំ ច្រើនសែនឆ្នាំ ដោយផលនៃកម្មនោះ ហើយក៏បានមកទទួលរងនូវការបានអត្តភាពមានសភាពបែបនេះ ដោយកម្លាំងនៃផលកម្មដែលនៅសេសសល់នោះឯង។» ទី១១។

දුතියො වග්ගො.

វគ្គទី២។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

කූපෙ [Pg.453] නිමුග්ගො හි සො පාරදාරිකො;

ගූථඛාදි අහු දුට්ඨබ්‍රාහ්මණො.

ប្រេតលិចក្នុងរណ្តៅលាមក ព្រោះធ្លាប់ជាអ្នកប្រព្រឹត្តខុសក្នុងកាម ប្រេតស៊ីលាមក ធ្លាប់ជាព្រាហ្មណ៍អាក្រក់។

නිච්ඡවිත්ථි අතිචාරිනී අහු;

මඞ්ගුලිත්ථි අහු ඉක්ඛණිත්ථිකා.

ប្រេតស្រីគ្មានស្បែក ធ្លាប់ជាស្រីប្រព្រឹត្តក្បត់ចិត្តប្តី ប្រេតស្រីមានរូបអាក្រក់ ធ្លាប់ជាស្រីមេមត់។

ඔකිලිනි සපත්තඞ්ගාරොකිරි;

සීසච්ඡින්නො අහු චොරඝාතකො.

ប្រេតស្រីត្រូវរងើកភ្លើងធ្លាក់ស្រោចស្រព ធ្លាប់ជាស្រីច្រណែនដែលយកធ្យូងក្តៅស្រោចលើស្រីរួមប្តី ប្រេតដាច់ក្បាល ធ្លាប់ជាអ្នកសម្លាប់ចោរ។

භික්ඛු භික්ඛුනී සික්ඛමානා;

සාමණෙරො අථ සාමණෙරිකා.

ភិក្ខុ ភិក្ខុនី សិក្ខមានា សាមណេរ និងសាមណេរី។

කස්සපස්ස විනයස්මිං පබ්බජ්ජං;

පාපකම්මං කරිංසු තාවදෙති.

បុគ្គលទាំងឡាយមានប្រមាណប៉ុណ្ណោះ បានបួសក្នុងវិន័យរបស់ព្រះកស្សបពុទ្ធ ហើយបានធ្វើបាបកម្ម។

ලක්ඛණසංයුත්තං සමත්තං.

លក្ខណសំយុត្ត ចប់។

9. ඔපම්මසංයුත්තං

៩. ឱបម្មសំយុត្ត

1. කූටසුත්තං

១. កូដសូត្រ

223. එවං [Pg.454] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කූටාගාරස්ස යා කාචි ගොපානසියො සබ්බා තා කූටඞ්ගමා කූටසමොසරණා කූටසමුග්ඝාතා සබ්බා තා සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි අකුසලා ධම්මා සබ්බෙ තෙ අවිජ්ජාමූලකා අවිජ්ජාසමොසරණා අවිජ්ජාසමුග්ඝාතා, සබ්බෙ තෙ සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘අප්පමත්තා විහරිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. පඨමං.

២២៣. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាបង្កង់ទាំងឡាយណាមួយ នៃផ្ទះកំពូល បង្កង់ទាំងអស់នោះ តែងទោរទៅរកកំពូល ផ្អែកទៅលើកំពូល ប្រជុំចុះក្នុងកំពូល កាលបើកំពូលត្រូវគេកម្ទេចចោលហើយ បង្កង់ទាំងអស់នោះ ក៏រមែងត្រូវកម្ទេចទៅជាមួយដែរ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អកុសលធម៌ណាមួយទាំងអស់ ក៏មានអវិជ្ជាជាឫសគល់ មានអវិជ្ជាជាទីប្រជុំចុះ មានអវិជ្ជាជាទីកម្ទេច កាលបើអវិជ្ជាត្រូវគេកម្ទេចចោលហើយ អកុសលធម៌ទាំងអស់នោះ ក៏រមែងត្រូវកម្ទេចទៅជាមួយដែរ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "យើងទាំងឡាយនឹងជាអ្នកមិនប្រមាថរស់នៅ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» ទី១។

2. නඛසිඛසුත්තං

២. នខសិខសូត្រ

224. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො භගවා පරිත්තං නඛසිඛායං පංසුං ආරොපෙත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ, කතමං නු ඛො බහුතරං, යො වායං මයා පරිත්තො නඛසිඛායං පංසු ආරොපිතො අයං වා මහාපථවී’’ති? ‘‘එතදෙව, භන්තෙ, බහුතරං යදිදං මහාපථවී. අප්පමත්තකොයං භගවතා පරිත්තො නඛසිඛායං පංසු ආරොපිතො. සඞ්ඛම්පි න උපෙති උපනිධිම්පි න උපෙති කලභාගම්පි න උපෙති මහාපථවිං උපනිධාය භගවතා පරිත්තො නඛසිඛායං පංසු ආරොපිතො’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අප්පකා තෙ සත්තා යෙ මනුස්සෙසු පච්චාජායන්ති; අථ ඛො එතෙයෙව බහුතරා සත්තා යෙ අඤ්ඤත්‍ර මනුස්සෙහි පච්චාජායන්ති. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘අප්පමත්තා විහරිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දුතියං.

២២៤. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យកធូលីបន្តិចបន្តួចដាក់លើចុងព្រះនខា រួចត្រាស់សួរភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញយ៉ាងណា ធូលីបន្តិចបន្តួចដែលខ្ញុំយកដាក់លើចុងក្រចកនេះ និងផែនដីដ៏ធំនេះ តើមួយណាមានប្រមាណច្រើនជាង?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ផែនដីដ៏ធំនេះឯង មានប្រមាណច្រើនជាង។ ធូលីបន្តិចបន្តួចដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគយកដាក់លើចុងក្រចកនេះ មានប្រមាណតិចតួចណាស់។ ធូលីបន្តិចបន្តួចដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគយកដាក់លើចុងក្រចក កាលបើប្រៀបធៀបនឹងផែនដីដ៏ធំ មិនដល់នូវការរាប់ផង មិនដល់នូវការប្រៀបធៀបផង មិនដល់សូម្បីតែមួយចំណែកតូចផង។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងណាមិញ ពួកសត្វដែលត្រឡប់មកកើតក្នុងពួកមនុស្សវិញ មានប្រមាណតិចតួចណាស់ ដោយឡែក ពួកសត្វដែលទៅកើតក្នុងទីដទៃក្រៅពីពួកមនុស្ស មានប្រមាណច្រើនលើសលប់ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "យើងទាំងឡាយនឹងជាអ្នកមិនប្រមាថរស់នៅ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» ទី២។

3. කුලසුත්තං

៣. កុលសូត្រ

225. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි කුලානි බහුත්ථිකානි අප්පපුරිසානි තානි සුප්පධංසියානි හොන්ති චොරෙහි කුම්භත්ථෙනකෙහි[Pg.455]; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුනො මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති අභාවිතා අබහුලීකතා සො සුප්පධංසියො හොති අමනුස්සෙහි. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි කුලානි අප්පිත්ථිකානි බහුපුරිසානි තානි දුප්පධංසියානි හොන්ති චොරෙහි කුම්භත්ථෙනකෙහි, එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුනො මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා සො දුප්පධංසියො හොති අමනුස්සෙහි. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘මෙත්තා නො චෙතොවිමුත්ති භාවිතා භවිස්සති බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. තතියං.

២២៥. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលទាំងឡាយណាមួយ ដែលមានស្រីច្រើន មានប្រុសតិច ត្រកូលទាំងនោះ ងាយនឹងត្រូវពួកចោរលួចទ្រព្យមកបៀតបៀនបំផ្លាញបាន យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ ដែលមិនបានចម្រើន មិនបានធ្វើឲ្យរឿយៗ នូវមេត្តាចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុនោះ ក៏ងាយនឹងត្រូវពួកអមនុស្សបៀតបៀនបំផ្លាញបាន យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ត្រកូលទាំងឡាយណាមួយ ដែលមានស្រីតិច មានប្រុសច្រើន ត្រកូលទាំងនោះ ក្រនឹងត្រូវពួកចោរលួចទ្រព្យមកបៀតបៀនបំផ្លាញបាន យ៉ាងណាមិញ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុណាមួយ ដែលបានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរឿយៗ នូវមេត្តាចេតោវិមុត្តិ ភិក្ខុនោះ ក៏ក្រនឹងត្រូវពួកអមនុស្សបៀតបៀនបំផ្លាញបាន យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "មេត្តាចេតោវិមុត្តិ យើងនឹងចម្រើន នឹងធ្វើឲ្យរឿយៗ ធ្វើឲ្យដូចជាយាន ធ្វើឲ្យដូចជាទីតាំង ឲ្យបានតាំងនៅមាំមួន ឲ្យស៊ាំស្ទាត់ ឲ្យប្រារព្ធបានល្អ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» ទី៣។

4. ඔක්ඛාසුත්තං

៤. ឱក្ខាសូត្រ

226. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘යො, භික්ඛවෙ, පුබ්බණ්හසමයං ඔක්ඛාසතං දානං දදෙය්‍ය, යො මජ්ඣන්හිකසමයං ඔක්ඛාසතං දානං දදෙය්‍ය, යො සායන්හසමයං ඔක්ඛාසතං දානං දදෙය්‍ය, යො වා පුබ්බණ්හසමයං අන්තමසො ගද්දුහනමත්තම්පි මෙත්තචිත්තං භාවෙය්‍ය, යො වා මජ්ඣන්හිකසමයං අන්තමසො ගද්දුහනමත්තම්පි මෙත්තචිත්තං භාවෙය්‍ය, යො වා සායන්හසමයං අන්තමසො ගද්දුහනමත්තම්පි මෙත්තචිත්තං භාවෙය්‍ය, ඉදං තතො මහප්ඵලතරං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘මෙත්තා නො චෙතොවිමුත්ති භාවිතා භවිස්සති බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. චතුත්ථං.

២២៦. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលណា គប្បីថ្វាយទានដោយឆ្នាំងបាយមួយរយឆ្នាំង ក្នុងពេលព្រឹក គប្បីថ្វាយទានដោយឆ្នាំងបាយមួយរយឆ្នាំង ក្នុងពេលថ្ងៃត្រង់ គប្បីថ្វាយទានដោយឆ្នាំងបាយមួយរយឆ្នាំង ក្នុងពេលល្ងាច ឬបុគ្គលណា គប្បីចម្រើនមេត្តាចិត្ត សូម្បីតែត្រឹមតែមួយបឺតដោះគោ ក្នុងពេលព្រឹក ឬគប្បីចម្រើនមេត្តាចិត្ត សូម្បីតែត្រឹមតែមួយបឺតដោះគោ ក្នុងពេលថ្ងៃត្រង់ ឬគប្បីចម្រើនមេត្តាចិត្ត សូម្បីតែត្រឹមតែមួយបឺតដោះគោ ក្នុងពេលល្ងាច ការចម្រើនមេត្តាចិត្តនេះ មានផលច្រើនជាងការថ្វាយទាននោះទៅទៀត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "មេត្តាចេតោវិមុត្តិ យើងនឹងចម្រើន នឹងធ្វើឲ្យរឿយៗ ធ្វើឲ្យដូចជាយាន ធ្វើឲ្យដូចជាទីតាំង ឲ្យបានតាំងនៅមាំមួន ឲ្យស៊ាំស្ទាត់ ឲ្យប្រារព្ធបានល្អ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» ទី៤។

5. සත්තිසුත්තං

៥. សត្តិសូត្រ

227. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සත්ති තිණ්හඵලා. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය – ‘අහං ඉමං සත්තිං තිණ්හඵලං පාණිනා වා මුට්ඨිනා වා පටිලෙණිස්සාමි පටිකොට්ටිස්සාමි පටිවට්ටෙස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, භබ්බො නු ඛො සො පුරිසො අමුං සත්තිං තිණ්හඵලං පාණිනා වා මුට්ඨිනා වා පටිලෙණෙතුං පටිකොට්ටෙතුං පටිවට්ටෙතු’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අසු හි, භන්තෙ, සත්ති තිණ්හඵලා න සුකරා පාණිනා වා මුට්ඨිනා වා පටිලෙණෙතුං පටිකොට්ටෙතුං පටිවට්ටෙතුං. යාවදෙව ච පන සො පුරිසො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්සා’’ති.

២២៧. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាលំពែងដែលមានមុខដ៏មុតស្រួច។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់ដើរមក ហើយនិយាយថា "ខ្ញុំនឹងពត់លំពែងដែលមានមុខដ៏មុតស្រួចនេះ ដោយបាតដៃ ឬដោយកណ្តាប់ដៃ នឹងធ្វើឲ្យវាកោង ឬធ្វើឲ្យវាមូល"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយយល់ឃើញយ៉ាងណា តើបុរសនោះ អាចនឹងពត់លំពែងដែលមានមុខដ៏មុតស្រួចនោះ ដោយបាតដៃ ឬដោយកណ្តាប់ដៃ ធ្វើឲ្យវាកោង ឬធ្វើឲ្យវាមូលបានដែរឬទេ?» ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា «មិនអាចទេ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ «តើព្រោះហេតុអ្វី?» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថាលំពែងដែលមានមុខដ៏មុតស្រួចនោះ មិនងាយនឹងពត់ដោយបាតដៃ ឬដោយកណ្តាប់ដៃ ធ្វើឲ្យវាកោង ឬធ្វើឲ្យវាមូលបានឡើយ។ បុរសនោះ មានតែរងនូវសេចក្តីនឿយហត់ និងសេចក្តីលំបាកចិត្តតែប៉ុណ្ណោះ។»

‘‘එවමෙව [Pg.456] ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුනො මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා, තස්ස චෙ අමනුස්සො චිත්තං ඛිපිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය; අථ ඛො ස්වෙව අමනුස්සො කිලමථස්ස විඝාතස්ස භාගී අස්ස. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘මෙත්තා නො චෙතොවිමුත්ති භාවිතා භවිස්සති බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. පඤ්චමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុណាមួយ ដែលបានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរឿយៗ ធ្វើឲ្យដូចជាយាន ធ្វើឲ្យដូចជាទីតាំង ឲ្យបានតាំងនៅមាំមួន ឲ្យស៊ាំស្ទាត់ ឲ្យប្រារព្ធបានល្អ នូវមេត្តាចេតោវិមុត្តិ ប្រសិនបើមានអមនុស្សណាមួយ គិតនឹងធ្វើចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះឲ្យឃ្លាតចាក អមនុស្សនោះឯង នឹងត្រូវរងនូវសេចក្តីនឿយហត់ និងសេចក្តីលំបាកចិត្តវិញជាមិនខាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "មេត្តាចេតោវិមុត្តិ យើងនឹងចម្រើន នឹងធ្វើឲ្យរឿយៗ ធ្វើឲ្យដូចជាយាន ធ្វើឲ្យដូចជាទីតាំង ឲ្យបានតាំងនៅមាំមួន ឲ្យស៊ាំស្ទាត់ ឲ្យប្រារព្ធបានល្អ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។» ទី៥។

6. ධනුග්ගහසුත්තං

៦. ធនុគ្គហសូត្រ

228. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, චත්තාරො දළ්හධම්මා ධනුග්ගහා සුසික්ඛිතා කතහත්ථා කතූපාසනා චතුද්දිසා ඨිතා අස්සු. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය – ‘අහං ඉමෙසං චතුන්නං දළ්හධම්මානං ධනුග්ගහානං සුසික්ඛිතානං කතහත්ථානං කතූපාසනානං චතුද්දිසා කණ්ඩෙ ඛිත්තෙ අප්පතිට්ඨිතෙ පථවියං ගහෙත්වා ආහරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, ‘ජවනො පුරිසො පරමෙන ජවෙන සමන්නාගතො’ති අලං වචනායා’’ති?

២២៨. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាខ្មាន់ធ្នូមានកម្លាំងខ្លាំង ៤ នាក់ ដែលបានសិក្សាល្អហើយ មានដៃស្ទាត់ជំនាញ ធ្លាប់បានបង្ហាញថ្វីដៃមកហើយ ឈរនៅទិសទាំង ៤។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់ដើរមក ហើយនិយាយថា "ខ្ញុំនឹងចាប់ព្រួញដែលខ្មាន់ធ្នូមានកម្លាំងខ្លាំង ៤ នាក់ ដែលបានសិក្សាល្អហើយ មានដៃស្ទាត់ជំនាញ ធ្លាប់បានបង្ហាញថ្វីដៃមកហើយ បាញ់ទៅកាន់ទិសទាំង ៤ មិនឲ្យធ្លាក់ដល់ដី រួចនាំយកមកវិញ

‘‘එකස්ස චෙපි, භන්තෙ, දළ්හධම්මස්ස ධනුග්ගහස්ස සුසික්ඛිතස්ස කතහත්ථස්ස කතූපාසනස්ස කණ්ඩං ඛිත්තං අප්පතිට්ඨිතං පථවියං ගහෙත්වා ආහරෙය්‍ය – ‘ජවනො පුරිසො පරමෙන ජවෙන සමන්නාගතො’ති අලං වචනාය, කො පන වාදො චතුන්නං දළ්හධම්මානං ධනුග්ගහානං සුසික්ඛිතානං කතහත්ථානං කතූපාසනාන’’න්ති?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើបុរសម្នាក់ អាចចាប់យកព្រួញដែលបាញ់ចេញពីខ្មាន់ធ្នូម្នាក់ ដែលជាអ្នកមានធ្នូដ៏មាំ បានសិក្សារៀនសូត្រយ៉ាងល្អ មានដៃស្ទាត់ជំនាញ ធ្លាប់បានបង្ហាញសិល្បៈ មិនទាន់ធ្លាក់ចុះដល់ដី ហើយនាំយកត្រឡប់មកវិញបាន ការពោលថា "បុរសនេះជាអ្នកលឿន ប្រកបដោយល្បឿនដ៏កំពូល" នេះជាពាក្យគួរពោលពិតមែន ចុះនឹងបាច់និយាយទៅថ្វីដល់ខ្មាន់ធ្នូ ៤ នាក់ ដែលជាអ្នកមានធ្នូដ៏មាំ បានសិក្សារៀនសូត្រយ៉ាងល្អ មានដៃស្ទាត់ជំនាញ ធ្លាប់បានបង្ហាញសិល្បៈនោះ?»

‘‘යථා ච, භික්ඛවෙ, තස්ස පුරිසස්ස ජවො, යථා ච චන්දිමසූරියානං ජවො, තතො සීඝතරො. යථා ච, භික්ඛවෙ, තස්ස පුරිසස්ස ජවො යථා ච චන්දිමසූරියානං ජවො යථා ච යා දෙවතා චන්දිමසූරියානං පුරතො ධාවන්ති තාසං දෙවතානං ජවො, ( ) තතො සීඝතරං ආයුසඞ්ඛාරා ඛියන්ති. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘අප්පමත්තා විහරිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. ඡට්ඨං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ល្បឿនរបស់ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ លឿនជាងល្បឿនរបស់បុរសនោះទៅទៀត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ល្បឿនរបស់ពួកទេវតាដែលរត់ទៅខាងមុខព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ លឿនជាងល្បឿនរបស់បុរសនោះ និងល្បឿនរបស់ព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យទៅទៀត តែអាយុសង្ខារទាំងឡាយ តែងរលត់ទៅលឿនជាងល្បឿនរបស់ពួកទេវតានោះទៅទៀត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "យើងទាំងឡាយនឹងជាអ្នកមិនប្រមាថរស់នៅ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ទី៦។

7. ආණිසුත්තං

៧. អាណិសូត្រ

229. සාවත්ථියං [Pg.457] විහරති…පෙ… ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, දසාරහානං ආනකො නාම මුදිඞ්ගො අහොසි. තස්ස දසාරහා ආනකෙ ඝටිතෙ අඤ්ඤං ආණිං ඔදහිංසු. අහු ඛො සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං ආනකස්ස මුදිඞ්ගස්ස පොරාණං පොක්ඛරඵලකං අන්තරධායි. ආණිසඞ්ඝාටොව අවසිස්සි. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භවිස්සන්ති භික්ඛූ අනාගතමද්ධානං, යෙ තෙ සුත්තන්තා තථාගතභාසිතා ගම්භීරා ගම්භීරත්ථා ලොකුත්තරා සුඤ්ඤතප්පටිසංයුත්තා, තෙසු භඤ්ඤමානෙසු න සුස්සූසිස්සන්ති න සොතං ඔදහිස්සන්ති න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙස්සන්ති න ච තෙ ධම්මෙ උග්ගහෙතබ්බං පරියාපුණිතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්ති’’.

២២៩. គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ស្គរធំឈ្មោះអានកៈ របស់ពួកស្តេចទសារហៈ មានពិតមែន។ កាលណាស្គរអានកៈនោះប្រេះធ្លាយ ពួកស្តេចទសារហៈក៏បានបោះស្នៀតផ្សេងទៀតភ្ជាប់ទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សម័យដែលតួស្គរចាស់របស់ស្គរអានកៈនោះវិនាសបាត់បង់ទៅ នៅសល់តែបណ្តុំស្នៀតប៉ុណ្ណោះ មុខជាមានមិនខាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យយ៉ាងណាមិញ ពួកភិក្ខុក្នុងអនាគតកាល ក៏យ៉ាងនោះដែរ កាលបើពួកសូត្រដែលជាព្រះតថាគតសំដែងហើយ ជាសូត្រជ្រាលជ្រៅ មានសេចក្តីជ្រាលជ្រៅ ជាលោកុត្តរៈ ប្រកបដោយសុញ្ញតធម៌ កាលបើគេកំពុងសំដែងសូត្រទាំងនោះ ភិក្ខុទាំងឡាយនឹងមិនផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ មិនយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់ មិនតាំងចិត្តដើម្បីដឹងច្បាស់ឡើយ ហើយក៏មិនសំគាល់ធម៌ទាំងនោះថាជាធម៌គួររៀន គួរស្វាធ្យាយឡើយ»។

‘‘යෙ පන තෙ සුත්තන්තා කවිකතා කාවෙය්‍යා චිත්තක්ඛරා චිත්තබ්‍යඤ්ජනා බාහිරකා සාවකභාසිතා, තෙසු භඤ්ඤමානෙසු සුස්සූසිස්සන්ති, සොතං ඔදහිස්සන්ති, අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙස්සන්ති, තෙ ච ධම්මෙ උග්ගහෙතබ්බං පරියාපුණිතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්ති. එවමෙතෙසං, භික්ඛවෙ, සුත්තන්තානං තථාගතභාසිතානං ගම්භීරානං ගම්භීරත්ථානං ලොකුත්තරානං සුඤ්ඤතප්පටිසංයුත්තානං අන්තරධානං භවිස්සති. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘යෙ තෙ සුත්තන්තා තථාගතභාසිතා ගම්භීරා ගම්භීරත්ථා ලොකුත්තරා සුඤ්ඤතප්පටිසංයුත්තා, තෙසු භඤ්ඤමානෙසු සුස්සූසිස්සාම, සොතං ඔදහිස්සාම, අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙස්සාම, තෙ ච ධම්මෙ උග්ගහෙතබ්බං පරියාපුණිතබ්බං මඤ්ඤිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. සත්තමං.

«តែថា កាលបើពួកសូត្រដែលពួកកវីតាក់តែងឡើង ជាកាព្យឃ្លោង មានអក្សរដ៏វិចិត្រ មានព្យញ្ជនៈដ៏វិចិត្រ ជាសូត្រខាងក្រៅព្រះសាសនា ជាសេចក្តីសំដែងរបស់ពួកសាវ័ក កាលបើគេកំពុងសំដែងសូត្រទាំងនោះ ភិក្ខុទាំងឡាយនឹងផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ យកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់ តាំងចិត្តដើម្បីដឹងច្បាស់ ហើយនឹងសំគាល់ធម៌ទាំងនោះថាជាធម៌គួររៀន គួរស្វាធ្យាយទៅវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការបាត់បង់ទៅនៃពួកសូត្រដែលជាព្រះតថាគតសំដែងហើយ ជាសូត្រជ្រាលជ្រៅ មានសេចក្តីជ្រាលជ្រៅ ជាលោកុត្តរៈ ប្រកបដោយសុញ្ញតធម៌ នឹងមានឡើងដោយប្រការយ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "កាលបើពួកសូត្រដែលជាព្រះតថាគតសំដែងហើយ ជាសូត្រជ្រាលជ្រៅ មានសេចក្តីជ្រាលជ្រៅ ជាលោកុត្តរៈ ប្រកបដោយសុញ្ញតធម៌ កាលបើគេកំពុងសំដែងសូត្រទាំងនោះ យើងទាំងឡាយនឹងផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ នឹងយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់ នឹងតាំងចិត្តដើម្បីដឹងច្បាស់ ហើយនឹងសំគាល់ធម៌ទាំងនោះថាជាធម៌គួររៀន គួរស្វាធ្យាយ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ទី៧។

8. කලිඞ්ගරසුත්තං

៨. កលិង្គរសូត្រ

230. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

២៣០. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘කලිඞ්ගරූපධානා, භික්ඛවෙ, එතරහි ලිච්ඡවී විහරන්ති අප්පමත්තා ආතාපිනො උපාසනස්මිං. තෙසං රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො න ලභති ඔතාරං න ලභති ආරම්මණං. භවිස්සන්ති, භික්ඛවෙ[Pg.458], අනාගතමද්ධානං ලිච්ඡවී සුඛුමාලා මුදුතලුනහත්ථපාදා තෙ මුදුකාසු සෙය්‍යාසු තූලබිම්බොහනාසු යාවසූරියුග්ගමනා සෙය්‍යං කප්පිස්සන්ති. තෙසං රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො ලච්ඡති ඔතාරං ලච්ඡති ආරම්මණං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងពេលឥឡូវនេះ ពួកស្តេចលិច្ឆវី តែងយកកំណាត់ឈើធ្វើជាខ្នើយកើយ មិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ក្នុងការហាត់រៀនសិល្បៈ។ ស្តេចអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត ជាម្ចាស់ដែនមគធៈ មិនបានឱកាស មិនបានហេតុ (ដើម្បីផ្ចាញ់ផ្ចាល) ពួកស្តេចលិច្ឆវីទាំងនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងអនាគតកាល ពួកស្តេចលិច្ឆវី នឹងទៅជាអ្នកសុខុមាលជាតិ មានដៃជើងទន់ល្វើយ ពួកស្តេចលិច្ឆវីទាំងនោះ នឹងសម្រាន្តលើគ្រែដ៏ទន់ មានខ្នើយសំឡី រហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះឡើង។ កាលនោះ ស្តេចអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្ត ជាម្ចាស់ដែនមគធៈ នឹងបានឱកាស នឹងបានហេតុ (ដើម្បីផ្ចាញ់ផ្ចាល) ពួកស្តេចលិច្ឆវីទាំងនោះជាមិនខាន»។

‘‘කලිඞ්ගරූපධානා, භික්ඛවෙ, එතරහි භික්ඛූ විහරන්ති අප්පමත්තා ආතාපිනො පධානස්මිං. තෙසං මාරො පාපිමා න ලභති ඔතාරං න ලභති ආරම්මණං. භවිස්සන්ති, භික්ඛවෙ, අනාගතමද්ධානං භික්ඛූ සුඛුමා මුදුතලුනහත්ථපාදා. තෙ මුදුකාසු සෙය්‍යාසු තූලබිම්බොහනාසු යාවසූරියුග්ගමනා සෙය්‍යං කප්පිස්සන්ති. තෙසං මාරො පාපිමා ලච්ඡති ඔතාරං ලච්ඡති ආරම්මණං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘කලිඞ්ගරූපධානා විහරිස්සාම අප්පමත්තා ආතාපිනො පධානස්මි’න්ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. අට්ඨමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងពេលឥឡូវនេះ ពួកភិក្ខុ តែងយកកំណាត់ឈើធ្វើជាខ្នើយកើយ មិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ក្នុងសេចក្តីព្យាយាម។ មារមានចិត្តបាប មិនបានឱកាស មិនបានហេតុ (ដើម្បីយាយី) ពួកភិក្ខុទាំងនោះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងអនាគតកាល ពួកភិក្ខុ នឹងទៅជាអ្នកសុខុមាលជាតិ មានដៃជើងទន់ល្វើយ ពួកភិក្ខុទាំងនោះ នឹងសម្រាន្តលើគ្រែដ៏ទន់ មានខ្នើយសំឡី រហូតដល់ព្រះអាទិត្យរះឡើង។ កាលនោះ មារមានចិត្តបាប នឹងបានឱកាស នឹងបានហេតុ (ដើម្បីយាយី) ពួកភិក្ខុទាំងនោះជាមិនខាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "យើងទាំងឡាយនឹងយកកំណាត់ឈើធ្វើជាខ្នើយកើយ មិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស ក្នុងសេចក្តីព្យាយាម"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ទី៨។

9. නාගසුත්තං

៩. នាគសូត្រ

231. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො නවො භික්ඛු අතිවෙලං කුලානි උපසඞ්කමති. තමෙනං භික්ඛූ එවමාහංසු – ‘‘මායස්මා අතිවෙලං කුලානි උපසඞ්කමී’’ති. සො භික්ඛු භික්ඛූහි වුච්චමානො එවමාහ – ‘‘ඉමෙ හි නාම ථෙරා භික්ඛූ කුලානි උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්ති, කිමඞ්ගං පනාහ’’න්ති?

២៣១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង មានភិក្ខុថ្មីមួយរូប តែងចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយហួសវេលា។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ លោកកុំចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយហួសវេលាឡើយ»។ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយនិយាយតឿនរំលឹកយ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះក៏និយាយតបវិញថា «ចុះហេតុអ្វីបានជាពួកភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយនេះ សំគាល់ខ្លួនថាគួរចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយបាន ចំណែកខ្ញុំវិញ ហេតុអ្វីក៏មិនគួរចូលទៅ?»។

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, අඤ්ඤතරො නවො භික්ඛු අතිවෙලං කුලානි උපසඞ්කමති. තමෙනං භික්ඛූ එවමාහංසු – ‘මායස්මා අතිවෙලං කුලානි උපසඞ්කමී’ති. සො භික්ඛු භික්ඛූහි වුච්චමානො එවමාහ – ‘ඉමෙ හි නාම ථෙරා භික්ඛූ කුලානි උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤිස්සන්ති, කිමඞ්ගං පනාහ’’’න්ති.

គ្រានោះឯង ភិក្ខុជាច្រើនរូប បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ មានភិក្ខុថ្មីមួយរូប តែងចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយហួសវេលា។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោ លោកកុំចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយហួសវេលាឡើយ"។ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយនិយាយតឿនរំលឹកយ៉ាងនេះ ភិក្ខុនោះក៏និយាយតបវិញថា "ចុះហេតុអ្វីបានជាពួកភិក្ខុជាថេរៈទាំងឡាយនេះ សំគាល់ខ្លួនថាគួរចូលទៅរកត្រកូលទាំងឡាយបាន ចំណែកខ្ញុំវិញ ហេតុអ្វីក៏មិនគួរចូលទៅ?"»។

‘‘භූතපුබ්බං[Pg.459], භික්ඛවෙ, අරඤ්ඤායතනෙ මහාසරසී. තං නාගා උපනිස්සාය විහරන්ති. තෙ තං සරසිං ඔගාහෙත්වා සොණ්ඩාය භිසමුළාලං අබ්බුහෙත්වා සුවික්ඛාලිතං වික්ඛාලෙත්වා අකද්දමං සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරන්ති. තෙසං තං වණ්ණාය චෙව හොති බලාය ච, න ච තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡන්ති මරණමත්තං වා දුක්ඛං. තෙසංයෙව ඛො පන, භික්ඛවෙ, මහානාගානං අනුසික්ඛමානා තරුණා භිඞ්කච්ඡාපා තං සරසිං ඔගාහෙත්වා සොණ්ඩාය භිසමුළාලං අබ්බුහෙත්වා න සුවික්ඛාලිතං වික්ඛාලෙත්වා සකද්දමං අසඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරන්ති. තෙසං තං නෙව වණ්ණාය හොති න බලාය. තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡන්ති මරණමත්තං වා දුක්ඛං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានស្រះធំមួយក្នុងព្រៃជ្រៅ។ ពួកដំរីធំ (នាគ) តែងអាស្រ័យនឹងស្រះនោះរស់នៅ។ ដំរីទាំងនោះ ចុះទៅក្នុងស្រះនោះ ហើយដកក្រអៅឈូក និងមើមឈូកដោយប្រមោយ លាងជម្រះយ៉ាងស្អាត មិនឲ្យមានភក់ ហើយទំពាស៊ីលេបទៅ។ ការស៊ីនោះ តែងនាំមកនូវសម្បុរផង នូវកម្លាំងផង ដល់ដំរីទាំងនោះ ហើយដំរីទាំងនោះ ក៏មិនដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬសេចក្តីទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះតែការស៊ីនោះជាហេតុឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯពួកកូនដំរីតូចៗ តែងធ្វើតម្រាប់តាមពួកដំរីធំទាំងនោះ ក៏ចុះទៅក្នុងស្រះនោះ ហើយដកក្រអៅឈូក និងមើមឈូកដោយប្រមោយ តែមិនបានលាងជម្រះឲ្យស្អាតល្អឡើយ គឺស៊ីទាំងភក់ មិនទំពាឲ្យម៉ដ្ឋល្អ ហើយលេបទៅ។ ការស៊ីនោះ មិននាំមកនូវសម្បុរឡើយ មិននាំមកនូវកម្លាំងឡើយ ដល់កូនដំរីទាំងនោះ ហើយកូនដំរីទាំងនោះ ក៏ដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬសេចក្តីទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះតែការស៊ីទាំងភក់នោះជាហេតុ។»

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉධ ථෙරා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසන්ති. තෙ තත්ථ ධම්මං භාසන්ති. තෙසං ගිහී පසන්නාකාරං කරොන්ති. තෙ තං ලාභං අගධිතා අමුච්ඡිතා අනජ්ඣොපන්නා ආදීනවදස්සාවිනො නිස්සරණපඤ්ඤා පරිභුඤ්ජන්ති. තෙසං තං වණ්ණාය චෙව හොති බලාය ච, න ච තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡන්ති මරණමත්තං වා දුක්ඛං. තෙසංයෙව ඛො පන, භික්ඛවෙ, ථෙරානං භික්ඛූනං අනුසික්ඛමානා නවා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසන්ති. තෙ තත්ථ ධම්මං භාසන්ති. තෙසං ගිහී පසන්නාකාරං කරොන්ති. තෙ තං ලාභං ගධිතා මුච්ඡිතා අජ්ඣොපන්නා අනාදීනවදස්සාවිනො අනිස්සරණපඤ්ඤා පරිභුඤ්ජන්ති. තෙසං තං නෙව වණ්ණාය හොති න බලාය, තෙ තතොනිදානං මරණං වා නිගච්ඡන්ති මරණමත්තං වා දුක්ඛං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘අගධිතා අමුච්ඡිතා අනජ්ඣොපන්නා ආදීනවදස්සාවිනො නිස්සරණපඤ්ඤා තං ලාභං පරිභුඤ්ජිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. නවමං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីនេះមានឧបមេយ្យយ៉ាងណាមិញ ក្នុងសាសនានេះ ពួកភិក្ខុជាថេរៈ តែងស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រ និងចីវរ ចូលទៅកាន់ស្រុក ឬនិគម ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ ភិក្ខុទាំងនោះ តែងសំដែងធម៌ក្នុងទីនោះ。 ពួកគ្រហស្ថ តែងធ្វើនូវអាការៈជ្រះថ្លាចំពោះភិក្ខុទាំងនោះ។ ភិក្ខុជាថេរៈទាំងនោះ តែងឆាន់នូវលាភសក្ការៈនោះ ដោយមិនជាប់ជំពាក់ មិនស្រវឹង មិនងប់ងល់ ជាអ្នកឃើញនូវទោស មានបញ្ញាជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន។ ការឆាន់នោះ តែងនាំមកនូវសម្បុរផង នូវកម្លាំងផង ដល់ភិក្ខុទាំងនោះ ហើយភិក្ខុទាំងនោះ ក៏មិនដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬសេចក្តីទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះតែលាភសក្ការៈនោះជាហេតុឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯពួកភិក្ខុថ្មី តែងធ្វើតម្រាប់តាមពួកភិក្ខុជាថេរៈទាំងនោះ ក៏ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រ និងចីវរ ចូលទៅកាន់ស្រុក ឬនិគម ដើម្បីបិណ្ឌបាតដែរ។ ភិក្ខុទាំងនោះ តែងសំដែងធម៌ក្នុងទីនោះ។ ពួកគ្រហស្ថ តែងធ្វើនូវអាការៈជ្រះថ្លាចំពោះភិក្ខុទាំងនោះ។ ភិក្ខុថ្មីទាំងនោះ តែងឆាន់នូវលាភសក្ការៈនោះ ដោយសេចក្តីជាប់ជំពាក់ ស្រវឹង ងប់ងល់ ជាអ្នកមិនឃើញនូវទោស គ្មានបញ្ញាជាគ្រឿងរំដោះខ្លួនឡើយ។ ការឆាន់នោះ មិននាំមកនូវសម្បុរឡើយ មិននាំមកនូវកម្លាំងឡើយ ដល់ភិក្ខុទាំងនោះ ហើយភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬសេចក្តីទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះតែលាភសក្ការៈនោះជាហេតុ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ក្នុងសាសនានេះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា "យើងទាំងឡាយនឹងឆាន់នូវលាភសក្ការៈនោះ ដោយមិនជាប់ជំពាក់ មិនស្រវឹង មិនងប់ងល់ ជាអ្នកឃើញនូវទោស មានបញ្ញាជាគ្រឿងរំដោះខ្លួន"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង»។ ទី៩។

10. බිළාරසුත්තං

១០. ពិឡារសូត្រ

232. සාවත්ථියං විහරති. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු අතිවෙලං කුලෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජති. තමෙනං භික්ඛූ එවමාහංසු – ‘‘මායස්මා අතිවෙලං කුලෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජී’’ති. සො භික්ඛු භික්ඛූහි වුච්චමානො න විරමති. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු[Pg.460]; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු අතිවෙලං කුලෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජති. තමෙනං භික්ඛූ එවමාහංසු – ‘මායස්මා අතිවෙලං කුලෙසු චාරිත්තං ආපජ්ජී’ති. සො භික්ඛු භික්ඛූහි වුච්චමානො න විරමතී’’ති.

២៣២. គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង មានភិក្ខុមួយរូប តែងត្រាច់ទៅកាន់ត្រកូលទាំងឡាយហួសវេលា។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ លោកកុំត្រាច់ទៅកាន់ត្រកូលទាំងឡាយហួសវេលាឡើយ»។ ភិក្ខុនោះ ទោះបីភិក្ខុទាំងឡាយនិយាយតឿនរំលឹកយ៉ាងនេះ ក៏មិនព្រមឈប់ឡើយ។ គ្រានោះឯង ភិក្ខុជាច្រើនរូប បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ មានភិក្ខុមួយរូប តែងត្រាច់ទៅកាន់ត្រកូលទាំងឡាយហួសវេលា។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា "ម្នាលអាវុសោ លោកកុំត្រាច់ទៅកាន់ត្រកូលទាំងឡាយហួសវេលាឡើយ"។ ភិក្ខុនោះ ទោះបីភិក្ខុទាំងឡាយនិយាយតឿនរំលឹកយ៉ាងនេះ ក៏មិនព្រមឈប់ឡើយ»។

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, බිළාරො සන්ධිසමලසඞ්කටීරෙ ඨිතො අහොසි මුදුමූසිං මග්ගයමානො – ‘යදායං මුදුමූසි ගොචරාය පක්කමිස්සති, තත්ථෙව නං ගහෙත්වා ඛාදිස්සාමී’ති. අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, මුදුමූසි ගොචරාය පක්කාමි. තමෙනං බිළාරො ගහෙත්වා සහසා සඞ්ඛාදිත්වා අජ්ඣොහරි. තස්ස සො මුදුමූසි අන්තම්පි ඛාදි, අන්තගුණම්පි ඛාදි. සො තතොනිදානං මරණම්පි නිගච්ඡි මරණමත්තම්පි දුක්ඛං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ សត្វឆ្មាមួយ ឈរនៅចន្លោះផ្ទះ ឬក្បែរលូទឹកស្អុយ ឬគំនរសម្រាម ដើម្បីចាំចាប់កូនកណ្តុរ ដោយគិតថា "កាលណាកូនកណ្តុរនេះ ចេញមកស្វែងរកចំណី អាត្មាអញនឹងចាប់វាស៊ីក្នុងទីនោះឯង"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង កូនកណ្តុរនោះ ក៏ចេញមកស្វែងរកចំណី។ ឆ្មាក៏ចាប់កូនកណ្តុរនោះបាន ហើយទំពាស៊ីលេបទៅយ៉ាងប្រញាប់ប្រញាល់។ កូនកណ្តុរនោះ ក៏ខាំស៊ីទាំងពោះវៀនធំ ទាំងពោះវៀនតូចរបស់ឆ្មានោះ។ ឆ្មានោះ ក៏ដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬសេចក្តីទុក្ខស្ទើរតែស្លាប់ ព្រោះតែការស៊ីនោះជាហេតុ។»

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉධෙකච්චො භික්ඛු පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසති අරක්ඛිතෙනෙව කායෙන අරක්ඛිතාය වාචාය අරක්ඛිතෙන චිත්තෙන, අනුපට්ඨිතාය සතියා, අසංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි. සො තත්ථ පස්සති මාතුගාමං දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා. තස්ස මාතුගාමං දිස්වා දුන්නිවත්ථං වා දුප්පාරුතං වා රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. සො රාගානුද්ධංසෙන චිත්තෙන මරණං වා නිගච්ඡති මරණමත්තං වා දුක්ඛං. මරණඤ්හෙතං, භික්ඛවෙ, අරියස්ස විනයෙ යො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති. මරණමත්තඤ්හෙතං, භික්ඛවෙ, දුක්ඛං යදිදං අඤ්ඤතරං සංකිලිට්ඨං ආපත්තිං ආපජ්ජති. යථාරූපාය ආපත්තියා වුට්ඨානං පඤ්ඤායති. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘රක්ඛිතෙනෙව කායෙන රක්ඛිතාය වාචාය රක්ඛිතෙන චිත්තෙන, උපට්ඨිතාය සතියා, සංවුතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි ගාමං වා නිගමං වා පිණ්ඩාය පවිසිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. දසමං.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ យ៉ាងនោះឯង ភិក្ខុខ្លះក្នុងសាសនានេះ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់ស្បង់ចីវរក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយកាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ស្រុក ឬនិគម ដើម្បីបិណ្ឌបាត ដោយកាយមិនបានរក្សា ដោយវាចាមិនបានរក្សា ដោយចិត្តមិនបានរក្សា ដោយសតិមិនបានតាំងមាំ ដោយឥន្ទ្រិយទាំងឡាយមិនបានសង្រួម។ ភិក្ខុនោះ ឃើញមាតុគ្រាមដែលស្លៀកដណ្តប់មិនស្រួល ក្នុងស្រុក ឬនិគមនោះ។ កាលភិក្ខុនោះបានឃើញមាតុគ្រាមដែលស្លៀកដណ្តប់មិនស្រួលហើយ រាគៈក៏ញាំញីចិត្ត។ ភិក្ខុនោះមានចិត្តដែលរាគៈញាំញីហើយ តែងដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ឬដល់នូវទុក្ខស្មើដោយសេចក្តីស្លាប់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលបុគ្គលលះបង់សិក្ខា វិលត្រឡប់ទៅកាន់ភេទថោកទាប នេះឈ្មោះថា សេចក្តីស្លាប់ ក្នុងវិន័យរបស់ព្រះអរិយបុគ្គល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលភិក្ខុត្រូវអាបត្តិសៅហ្មងណាមួយ ដែលជាអាបត្តិមានការចេញចាកបានប្រាកដ នេះឈ្មោះថា ទុក្ខស្មើដោយសេចក្តីស្លាប់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា «យើងទាំងឡាយ នឹងមានកាយបានរក្សាហើយ មានវាចាបានរក្សាហើយ មានចិត្តបានរក្សាហើយ មានសតិតាំងមាំហើយ មានឥន្ទ្រិយទាំងឡាយសង្រួមហើយ ចូលទៅកាន់ស្រុក ឬនិគម ដើម្បីបិណ្ឌបាត»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ (សូត្រទី ១០)

11. සිඞ්ගාලසුත්තං

១១. សិង្គាលសូត្រ

233. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අස්සුත්ථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං ජරසිඞ්ගාලස්ස වස්සමානස්සා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එසො ඛො, භික්ඛවෙ, ජරසිඞ්ගාලො උක්කණ්ඩකෙන නාම රොගජාතෙන ඵුට්ඨො. සො යෙන [Pg.461] යෙන ඉච්ඡති තෙන තෙන ගච්ඡති; යත්ථ යත්ථ ඉච්ඡති තත්ථ තත්ථ තිට්ඨති; යත්ථ යත්ථ ඉච්ඡති තත්ථ තත්ථ නිසීදති; යත්ථ යත්ථ ඉච්ඡති තත්ථ තත්ථ නිපජ්ජති; සීතකොපි නං වාතො උපවායති. සාධු ඛ්වස්ස, භික්ඛවෙ, යං ඉධෙකච්චො සක්‍යපුත්තියපටිඤ්ඤො එවරූපම්පි අත්තභාවපටිලාභං පටිසංවෙදියෙථ. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘අප්පමත්තා විහරිස්සාමා’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. එකාදසමං.

២៣៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយបានឮសំឡេងលូនៃចចកចាស់ ក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រីដែរឬទេ?» «បានឮ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចចកចាស់នោះ ត្រូវរោគម្យ៉ាងឈ្មោះថា ឧក្កណ្ដកៈ (ស្រែង ឬឃ្លង់) ញាំញីហើយ។ ចចកនោះ ចង់ទៅក្នុងទីណាៗ ក៏ទៅក្នុងទីនោះៗ ចង់ឈរក្នុងទីណាៗ ក៏ឈរក្នុងទីនោះៗ ចង់អង្គុយក្នុងទីណាៗ ក៏អង្គុយក្នុងទីនោះៗ ចង់ដេកក្នុងទីណាៗ ក៏ដេកក្នុងទីនោះៗ សូម្បីតែខ្យល់ត្រជាក់ ក៏បក់មកត្រូវវា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលខ្លះក្នុងសាសនានេះ ដែលប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាសក្យបុត្រ គប្បីទទួលរងនូវអត្តភាពបែបនេះខ្លះ ក៏ជាការល្អ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា «យើងទាំងឡាយ នឹងជាអ្នកមិនប្រមាថរស់នៅ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ (សូត្រទី ១១)

12. දුතියසිඞ්ගාලසුත්තං

១២. ទុតិយសិង្គាលសូត្រ

234. සාවත්ථියං විහරති…පෙ… ‘‘අස්සුත්ථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං ජරසිඞ්ගාලස්ස වස්සමානස්සා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සියා ඛො, භික්ඛවෙ, තස්මිං ජරසිඞ්ගාලෙ යා කාචි කතඤ්ඤුතා කතවෙදිතා, න ත්වෙව ඉධෙකච්චෙ සක්‍යපුත්තියපටිඤ්ඤෙ සියා යා කාචි කතඤ්ඤුතා කතවෙදිතා. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘කතඤ්ඤුනො භවිස්සාම කතවෙදිනො; න ච නො අම්හෙසු අප්පකම්පි කතං නස්සිස්සතී’ති. එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති. ද්වාදසමං.

២៣៤. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី... «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយបានឮសំឡេងលូនៃចចកចាស់ ក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រីដែរឬទេ?» «បានឮ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន។» «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីដឹងគុណ សេចក្តីតបស្នងគុណណាមួយ គប្បីមានក្នុងចចកចាស់នោះខ្លះ ប៉ុន្តែសេចក្តីដឹងគុណ សេចក្តីតបស្នងគុណណាមួយ មិនមានឡើយក្នុងបុគ្គលខ្លះក្នុងសាសនានេះ ដែលប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាសក្យបុត្រ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា «យើងទាំងឡាយ នឹងជាអ្នកដឹងគុណ ជាអ្នកតបស្នងគុណ សូម្បីតែឧបការៈបន្តិចបន្តួចដែលគេធ្វើហើយដល់យើង ក៏នឹងមិនសាបសូន្យឡើយ»។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ គប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង។ (សូត្រទី ១២)

ඔපම්මසංයුත්තං සමත්තං.

ចប់ ឱបម្មសំយុត្ត។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃឱបម្មសំយុត្តនោះគឺ៖

කූටං නඛසිඛං කුලං, ඔක්ඛා සත්ති ධනුග්ගහො;

ආණි කලිඞ්ගරො නාගො, බිළාරො ද්වෙ සිඞ්ගාලකාති.

និយាយអំពី កំពូលផ្ទះ ១ ក្រចកដៃ ១ ត្រកូល ១ ឆ្នាំង ១ លំពែង ១ ខ្មាន់ធ្នូ ១ បង្គោលទ្វារ ១ កំណាត់ឈើ ១ ដំរី ១ ឆ្មា ១ ចចកពីរលើក ១។

10. භික්ඛුසංයුත්තං

១០. ភិក្ខុសំយុត្ត

1. කොලිතසුත්තං

១. កោលិតសូត្រ

235. එවං [Pg.462] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස පච්චස්සොසුං.

២៣៥. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលពាក្យព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោ»។

ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, ආවුසො, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘අරියො තුණ්හීභාවො, අරියො තුණ්හීභාවොති වුච්චති. කතමො නු ඛො අරියො තුණ්හීභාවො’ති? තස්ස මය්හං ආවුසො, එතදහොසි – ‘ඉධ භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං වුච්චති අරියො තුණ්හීභාවො’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරිං. තස්ස මය්හං, ආවුසො, ඉමිනා විහාරෙන විහරතො විතක්කසහගතා සඤ්ඤා මනසිකාරා සමුදාචරන්ති’’.

ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំទៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្ងំនៅម្នាក់ឯង សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា «ដែលហៅថា អរិយតុណ្ហីភាព (ការស្ងៀមស្ងាត់ដ៏ប្រសើរ) អរិយតុណ្ហីភាព ដូច្នេះ តើអរិយតុណ្ហីភាពនោះ ដូចម្តេចហ្ន៎?» ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះ បានកើតឡើងដល់ខ្ញុំថា «ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ព្រោះរំងាប់វិតក្កៈនិងវិចារៈ ចូលដល់ទុតិយជ្ឈាន ដែលជាធម្មជាតិកើតមានក្នុងសន្តានចិត្ត មានសេចក្តីជ្រះថ្លា មានចិត្តជាសភាពតែមួយ គ្មានវិតក្កៈ គ្មានវិចារៈ មានតែបីតិនិងសុខ ដែលកើតអំពីសមាធិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ នេះហៅថា អរិយតុណ្ហីភាព។» ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំនោះ ព្រោះរំងាប់វិតក្កៈនិងវិចារៈ ចូលដល់ទុតិយជ្ឈាន ដែលជាធម្មជាតិកើតមានក្នុងសន្តានចិត្ត មានសេចក្តីជ្រះថ្លា មានចិត្តជាសភាពតែមួយ គ្មានវិតក្កៈ គ្មានវិចារៈ មានតែបីតិនិងសុខ ដែលកើតអំពីសមាធិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ កាលដែលខ្ញុំសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយវិហារធម៌នេះ សញ្ញានិងមនសិការៈដែលប្រកបដោយវិតក្កៈ ក៏នៅតែមករំខានខ្ញុំ។»

‘‘අථ ඛො මං, ආවුසො, භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘මොග්ගල්ලාන, මොග්ගල්ලාන, මා, බ්‍රාහ්මණ, අරියං තුණ්හීභාවං පමාදො, අරියෙ තුණ්හීභාවෙ චිත්තං සණ්ඨපෙහි, අරියෙ තුණ්හීභාවෙ චිත්තං එකොදිභාවං කරොහි, අරියෙ තුණ්හීභාවෙ චිත්තං සමාදහා’ති. සො ඛ්වාහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරාමි. යඤ්හි තං, ආවුසො, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සත්ථාරා අනුග්ගහිතො සාවකො මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’ති, මමං තං සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘සත්ථාරා අනුග්ගහිතො සාවකො මහාභිඤ්ඤතං පත්තො’’’ති. පඨමං.

«ម្នាលអាវុសោ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងមកជិតខ្ញុំដោយឫទ្ធិ ហើយមានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះថា «ម្នាលមោគ្គល្លាន ម្នាលមោគ្គល្លាន ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អ្នកកុំប្រមាថក្នុងអរិយតុណ្ហីភាពឡើយ ចូរតាំងចិត្តទុកឲ្យមាំក្នុងអរិយតុណ្ហីភាព ចូរធ្វើចិត្តឲ្យជាសភាពតែមួយក្នុងអរិយតុណ្ហីភាព ចូរតម្កល់ចិត្តឲ្យមាំក្នុងអរិយតុណ្ហីភាពចុះ។» ម្នាលអាវុសោ សម័យខាងក្រោយមក ខ្ញុំក៏បានរំងាប់វិតក្កៈនិងវិចារៈ ចូលដល់ទុតិយជ្ឈាន ដែលជាធម្មជាតិកើតមានក្នុងសន្តានចិត្ត មានសេចក្តីជ្រះថ្លា មានចិត្តជាសភាពតែមួយ គ្មានវិតក្កៈ គ្មានវិចារៈ មានតែបីតិនិងសុខ ដែលកើតអំពីសមាធិ ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ម្នាលអាវុសោ បុគ្គលកាលពោលសរសើរដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលសំដៅលើបុគ្គលណាថា «សាវ័កដែលព្រះសាស្តាទ្រង់អនុគ្រោះហើយ ដល់នូវអភិញ្ញាដ៏ធំធេង» បុគ្គលនោះ កាលពោលសរសើរដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលសំដៅលើរូបខ្ញុំនេះឯងថា «សាវ័កដែលព្រះសាស្តាទ្រង់អនុគ្រោះហើយ ដល់នូវអភិញ្ញាដ៏ធំធេង»។» (សូត្រទី ១)

2. උපතිස්සසුත්තං

២. ឧបតិស្សសូត្រ

236. සාවත්ථියං [Pg.463] විහරති. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

២៣៦. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលអាវុសោភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលពាក្យព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោ»។ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះថា៖

‘‘ඉධ මය්හං, ආවුසො, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘අත්ථි නු ඛො තං කිඤ්චි ලොකස්මිං යස්ස මෙ විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’ති? තස්ස මය්හං, ආවුසො, එතදහොසි – ‘නත්ථි ඛො තං කිඤ්චි ලොකස්මිං යස්ස මෙ විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’’ති.

«ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំទៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្ងំនៅម្នាក់ឯង សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា «តើមានអ្វីខ្លះក្នុងលោក ដែលកាលបើប្រែប្រួលប្រែជាផ្សេងទៅ នាំឲ្យកើតសេចក្តីសោក សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្តដល់ខ្ញុំដែរឬទេ?» ម្នាលអាវុសោ សេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះ បានកើតឡើងដល់ខ្ញុំថា «គ្មានអ្វីមួយក្នុងលោក ដែលកាលបើប្រែប្រួលប្រែជាផ្សេងទៅ នាំឲ្យកើតសេចក្តីសោក សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្តដល់ខ្ញុំឡើយ»។»

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘සත්ථුපි ඛො තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති? ‘‘සත්ථුපි ඛො මෙ, ආවුසො, විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා, අපි ච මෙ එවමස්ස – ‘මහෙසක්ඛො වත, භො, සත්ථා අන්තරහිතො මහිද්ධිකො මහානුභාවො. සචෙ හි භගවා චිරං දීඝමද්ධානං තිට්ඨෙය්‍ය තදස්ස බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සාන’න්ති. තථා හි පනායස්මතො සාරිපුත්තස්ස දීඝරත්තං අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයා සුසමූහතා. තස්මා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස සත්ථුපි විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා නුප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා’’ති. දුතියං.

កាលបើព្រះសារីបុត្តពោលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត សូម្បីតែព្រះសាស្តា កាលបើទ្រង់ប្រែប្រួលប្រែជាផ្សេងទៅ តើសេចក្តីសោក សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត មិនកើតឡើងដល់លោកទេឬ?» «ម្នាលអាវុសោ សូម្បីតែព្រះសាស្តា កាលបើទ្រង់ប្រែប្រួលប្រែជាផ្សេងទៅ សេចក្តីសោក សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ក៏មិនកើតឡើងដល់ខ្ញុំឡើយ តែថា ខ្ញុំគប្បីមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឱ! ព្រះសាស្តាដ៏មានបុណ្យធំ មានឫទ្ធិធំ មានអានុភាពធំ ទ្រង់អន្តរធានទៅហើយហ្ន៎ បើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅអស់កាលយូរអង្វែង នោះគប្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើន ជាសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើន ដើម្បីអនុគ្រោះដល់សត្វលោក ដើម្បីជាប្រយោជន៍ ជាសេចក្តីចម្រើន ជាសេចក្តីសុខ ដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ»។» «ពិតមែនហើយ ព្រោះថា អហង្ការ មមង្ការ និងមានានុស័យ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានដកចោលរំលើងអស់ដោយល្អ អស់កាលជាយូរអង្វែងមកហើយ ហេតុនោះ សូម្បីតែព្រះសាស្តា កាលបើទ្រង់ប្រែប្រួលប្រែជាផ្សេងទៅ សេចក្តីសោក សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល ទុក្ខ ទោមនស្ស និងសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ក៏មិនកើតឡើងដល់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុឡើយ»។ (សូត្រទី ២)

3. ඝටසුත්තං

៣. ឃដសូត្រ

237. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාමොග්ගල්ලානො රාජගහෙ විහරන්ති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ එකවිහාරෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාමොග්ගල්ලානෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං [Pg.464] නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච –

២៣៧. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ និងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងកុដិតែមួយ ក្នុងវត្តវេឡុវន ជាកន្លែងឲ្យចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ចេញអំពីទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយចូលទៅរកព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ បានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុថា៖

‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, ආවුසො මොග්ගල්ලාන, ඉන්ද්‍රියානි; පරිසුද්ධො මුඛවණ්ණො පරියොදාතො සන්තෙන නූනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො අජ්ජ විහාරෙන විහාසී’’ති. ‘‘ඔළාරිකෙන ඛ්වාහං, ආවුසො, අජ්ජ විහාරෙන විහාසිං. අපි ච, මෙ අහොසි ධම්මී කථා’’ති. ‘‘කෙන සද්ධිං පනායස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස අහොසි ධම්මී කථා’’ති? ‘‘භගවතා ඛො මෙ, ආවුසො, සද්ධිං අහොසි ධම්මී කථා’’ති. ‘‘දූරෙ ඛො, ආවුසො, භගවා එතරහි සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. කිං නු ඛො, ආයස්මා, මහාමොග්ගල්ලානො භගවන්තං ඉද්ධියා උපසඞ්කමි; උදාහු භගවා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං ඉද්ධියා උපසඞ්කමී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, ආවුසො, භගවන්තං ඉද්ධියා උපසඞ්කමිං; නපි මං භගවා ඉද්ධියා උපසඞ්කමි. අපි ච, මෙ යාවතා භගවා එත්තාවතා දිබ්බචක්ඛු විසුජ්ඣි දිබ්බා ච සොතධාතු. භගවතොපි යාවතාහං එත්තාවතා දිබ්බචක්ඛු විසුජ්ඣි දිබ්බා ච සොතධාතූ’’ති. ‘‘යථාකථං පනායස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස භගවතා සද්ධිං අහොසි ධම්මී කථා’’ති?

«ម្នាលអាវុសោលោគ្គល្លាន ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់លោក ជ្រះថ្លាណាស់ ពណ៌សម្បុរមុខរបស់លោក បរិសុទ្ធ ផូរផង់ ថ្ងៃនេះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ប្រហែលជាសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយសន្តវិហារធម៌មិនខាន?» «ម្នាលអាវុសោ ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយឱឡារិកវិហារធម៌ទេតើ តែថា ខ្ញុំបានជជែកធម្មកថាខ្លះដែរ។» «ចុះព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានជជែកធម្មកថាជាមួយនរណា?» «ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំបានជជែកធម្មកថាជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។» «ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ឥឡូវនេះ គង់នៅឆ្ងាយណាស់ គឺទ្រង់គង់នៅវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថីឯណោះ តើព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ យាងទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយឫទ្ធិ ឬក៏ព្រះដ៏មានព្រះភាគ យាងមករកព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុដោយឫទ្ធិ?» «ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនបានទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយឫទ្ធិឡើយ ហើយព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏មិនបានយាងមករកខ្ញុំដោយឫទ្ធិដែរ តែថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជម្រះទិព្វចក្ខុនិងទិព្វសោតធាតុ ដើម្បីទាក់ទងនឹងខ្ញុំ ក្នុងកម្រិតណា ខ្ញុំក៏បានជម្រះទិព្វចក្ខុនិងទិព្វសោតធាតុ ដើម្បីទាក់ទងនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្នុងកម្រិតនោះដែរ Sunset។» «ចុះព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ បានជជែកធម្មកថាជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ?»

‘‘ඉධාහං, ආවුසො, භගවන්තං එතදවොචං – ‘ආරද්ධවීරියො ආරද්ධවීරියොති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, ආරද්ධවීරියො හොතී’ති? එවං වුත්තෙ, මං, ආවුසො, භගවා එතදවොච – ‘ඉධ, මොග්ගල්ලාන, භික්ඛු ආරද්ධවීරියො විහරති – කාමං තචො ච න්හාරු ච අට්ඨී ච අවසිස්සතු, සරීරෙ උපසුස්සතු මංසලොහිතං, යං තං පුරිසථාමෙන පුරිසවීරියෙන පුරිසපරක්කමෙන පත්තබ්බං න තං අපාපුණිත්වා වීරියස්ස සණ්ඨානං භවිස්සතීති. එවං ඛො, මොග්ගල්ලාන, ආරද්ධවීරියො හොතී’ති. එවං ඛො මෙ, ආවුසො, භගවතා සද්ධිං අහොසි ධම්මී කථා’’ති.

«ម្នាលអាវុសោ ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ដែលហៅថា បុគ្គលអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ដូច្នេះ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើបុគ្គលមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ ដោយកម្រិតណាខ្លះហ្ន៎?» កាលបើខ្ញុំក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលនឹងខ្ញុំយ៉ាងនេះថា «ម្នាលមោគ្គល្លាន ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ សម្រេចសម្រាន្តនៅដោយតាំងចិត្តថា «ស្បែក សរសៃ និងឆ្អឹង គប្បីសល់នៅចុះ សាច់និងឈាមក្នុងរាងកាយ គប្បីស្ងួតហួតហែងទៅចុះ ផលណាដែលបុគ្គលគប្បីដល់បាន ដោយកម្លាំងរបស់បុរស ដោយព្យាយាមរបស់បុរស ដោយសេចក្តីអត់ធន់របស់បុរស បើមិនទាន់ដល់នូវផលនោះទេ នឹងមិនឈប់សម្រាកនូវព្យាយាមឡើយ»។ ម្នាលមោគ្គល្លាន យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ។» ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំបានជជែកធម្មកថាជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះឯង។»

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, හිමවතො පබ්බතරාජස්ස පරිත්තා පාසාණසක්ඛරා යාවදෙව උපනික්ඛෙපනමත්තාය; එවමෙව ඛො මයං ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස යාවදෙව උපනික්ඛෙපනමත්තාය. ආයස්මා හි මහාමොග්ගල්ලානො මහිද්ධිකො මහානුභාවො ආකඞ්ඛමානො කප්පං තිට්ඨෙය්‍යා’’ති.

«ម្នាលអាវុសោ ប្រៀបដូចជាគ្រួសតូចៗ យកទៅដាក់ជិតភ្នំហិមពាន្ត ដែលជាស្តេចភ្នំ គ្រាន់តែជាគ្រឿងប្រៀបធៀបប៉ុណ្ណោះ យ៉ាងណាមិញ យើងទាំងឡាយ ក៏គ្រាន់តែជាគ្រឿងប្រៀបធៀប នឹងព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ យ៉ាងនោះឯង។ ព្រោះថា ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ មានឫទ្ធិច្រើន មានអានុភាពច្រើន ប្រសិនបើលោកប្រាថ្នា គប្បីគង់នៅអស់មួយកប្បក៏បាន»។

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.465], ආවුසො, මහතියා ලොණඝටාය පරිත්තා ලොණසක්ඛරාය යාවදෙව උපනික්ඛෙපනමත්තාය; එවමෙව ඛො මයං ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස යාවදෙව උපනික්ඛෙපනමත්තාය. ආයස්මා හි සාරිපුත්තො භගවතා අනෙකපරියායෙන ථොමිතො වණ්ණිතො පසත්ථො –

«ម្នាលអាវុសោ ប្រៀបដូចជាគ្រាប់អំបិលបន្តិចបន្តួច យកទៅដាក់ជិតក្រឡអំបិលដ៏ធំ គ្រាន់តែជាគ្រឿងប្រៀបធៀបប៉ុណ្ណោះ យ៉ាងណាមិញ យើងទាំងឡាយ ក៏គ្រាន់តែជាគ្រឿងប្រៀបធៀប នឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ យ៉ាងនោះឯង។ ព្រោះថា ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សរសើរ ពណ៌នា លើកតម្កើង ដោយអនេកបរិយាយថា៖

‘‘සාරිපුත්තොව පඤ්ඤාය, සීලෙන උපසමෙන ච;

යොපි පාරඞ්ගතො භික්ඛු, එතාවපරමො සියා’’ති.

“ព្រះសារីបុត្តជាបុគ្គលប្រសើរលើសគេ ដោយបញ្ញា ដោយសីល និងដោយសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់ ទោះបីភិក្ខុណាមួយដល់នូវត្រើយ (និព្វាន) ក៏យ៉ាងច្រើនត្រឹមតែស្មើនឹងព្រះសារីបុត្តនោះឯង”»។

ඉතිහ තෙ උභො මහානාගා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස සුභාසිතං සුලපිතං සමනුමොදිංසූති. තතියං.

ព្រះមហានាគទាំងពីររូបនោះ បានត្រេកអរចំពោះសុភាសិត ដែលនិយាយល្អហើយ របស់គ្នាទៅវិញទៅមក ដោយប្រការដូច្នេះឯង។ សូត្រទី៣ ចប់។

4. නවසුත්තං

៤. នវសូត្រ ទី៤

238. සාවත්ථියං විහරති. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො නවො භික්ඛු පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො විහාරං පවිසිත්වා අප්පොස්සුක්කො තුණ්හීභූතො සඞ්කසායති, න භික්ඛූනං වෙය්‍යාවච්චං කරොති චීවරකාරසමයෙ. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, අඤ්ඤතරො නවො භික්ඛු පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො විහාරං පවිසිත්වා අප්පොස්සුක්කො තුණ්හීභූතො සඞ්කසායති, න භික්ඛූනං වෙය්‍යාවච්චං කරොති චීවරකාරසමයෙ’’ති.

២៣៨. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង មានភិក្ខុថ្មីមួយរូប ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ហើយចូលទៅកាន់វិហារ មានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយតិច អង្គុយស្ងៀមនៅស្ងប់ស្ងាត់ មិនធ្វើវេយ្យាវច្ចៈ (ការខ្វល់ខ្វាយជួយការងារ) របស់ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យធ្វើចីវរឡើយ។ គ្រានោះ ភិក្ខុជាច្រើនរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ មានភិក្ខុថ្មីមួយរូប ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ហើយចូលទៅកាន់វិហារ មានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយតិច អង្គុយស្ងៀមនៅស្ងប់ស្ងាត់ មិនធ្វើវេយ្យាវច្ចៈរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យធ្វើចីវរឡើយ»។

අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන තං භික්ඛුං ආමන්තෙහි ‘සත්ථා තං, ආවුසො, ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘සත්ථා තං, ආවුසො, ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො සො භික්ඛු තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං භික්ඛුං භගවා එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර ත්වං, භික්ඛු, පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො විහාරං පවිසිත්වා අප්පොස්සුක්කො තුණ්හීභූතො සඞ්කසායසි, න භික්ඛූනං වෙය්‍යාවච්චං කරොසි චීවරකාරසමයෙ’’ති? ‘‘අහම්පි ඛො, භන්තෙ, සකං කිච්චං කරොමී’’ති.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុមួយរូបមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុ ចូរអ្នកមកនេះ ចូរទៅហៅភិក្ខុនោះតាមពាក្យតថាគតថា “ម្នាលអាវុសោ ព្រះសាស្តាទ្រង់ហៅអ្នក”»។ ភិក្ខុនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន» ហើយក៏ចូលទៅរកភិក្ខុនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏និយាយនឹងភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ព្រះសាស្តាទ្រង់ហៅអ្នក»។ ភិក្ខុនោះ ទទួលពាក្យរបស់ភិក្ខុនោះថា «ករុណា អាវុសោ» ហើយក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរភិក្ខុនោះ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរ យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលភិក្ខុ ឮថា អ្នកត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ហើយចូលទៅកាន់វិហារ មានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយតិច អង្គុយស្ងៀមនៅស្ងប់ស្ងាត់ មិនធ្វើវេយ្យាវច្ចៈរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសម័យធ្វើចីវរ ពិតមែនឬ?»។ ភិក្ខុនោះ ក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គ ក៏កំពុងធ្វើកិច្ចរបស់ខ្លួនដែរ»។

අථ [Pg.466] ඛො භගවා තස්ස භික්ඛුනො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘මා ඛො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතස්ස භික්ඛුනො උජ්ඣායිත්ථ. එසො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, යස්ස චත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់ភិក្ខុនោះ ដោយព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ហើយទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ កុំឡើយ កុំតិះដៀលភិក្ខុនេះឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនេះ ជាអ្នកបានតាមប្រាថ្នា បានមិនលំបាក បានមិនក្រ នូវឈានទាំង ៤ ដែលជាចិត្តដ៏ឧត្តម ជាគ្រឿងនៅជាសុខក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់អនុត្តរធម៌ណា ភិក្ខុនេះ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង នូវទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងនោះ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង»។

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ។ លុះព្រះសុគតជាព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះ តទៅទៀតថា៖

‘‘නයිදං සිථිලමාරබ්භ, නයිදං අප්පෙන ථාමසා;

නිබ්බානං අධිගන්තබ්බං, සබ්බදුක්ඛප්පමොචනං.

«បុគ្គលមិនអាចសម្រេចនូវព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿងរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួងនេះ ដោយការប្រឹងប្រែងធូររលុងឡើយ ហើយក៏មិនអាចសម្រេចបាន ដោយកម្លាំងបន្តិចបន្តួចដែរ។

‘‘අයඤ්ච දහරො භික්ඛු, අයමුත්තමපුරිසො;

ධාරෙති අන්තිමං දෙහං, ජෙත්වා මාරං සවාහිනි’’න්ති. චතුත්ථං;

ភិក្ខុនេះ ទោះបីនៅក្មេងខ្ចី ប៉ុន្តែជាឧត្តមបុរសដ៏ពិតប្រាកដ លោកបានឈ្នះមារ ព្រមទាំងសេនា ហើយទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត»។ សូត្រទី៤ ចប់។

5. සුජාතසුත්තං

៥. សុជាតសូត្រ ទី៥

239. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො ආයස්මා සුජාතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං සුජාතං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘උභයෙනෙවායං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තො සොභති – යඤ්ච අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො, යස්ස චත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජන්ති තදනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති. ඉදමවොච භගවා…පෙ… සත්ථා –

២៣៩. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះសុជាតដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទតឃើញព្រះសុជាតដ៏មានអាយុ និមន្តមកអំពីចម្ងាយ លុះទតឃើញហើយ ក៏ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កុលបុត្រនេះ ស្អាតល្អដោយហេតុទាំងពីរប្រការ គឺលោកមានរូបល្អ គួរពុទ្ធបរិស័ទចង់មើល គួរជ្រះថ្លា ប្រកបដោយសម្បុរស្បែកដ៏ល្អក្រៃលែងផង កុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់អនុត្តរធម៌ណា លោកក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង នូវទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងនោះ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះផង»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ... ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់គាថានេះថា៖

‘‘සොභති වතායං භික්ඛු, උජුභූතෙන චෙතසා;

විප්පයුත්තො විසංයුත්තො, අනුපාදාය නිබ්බුතො;

ධාරෙති අන්තිමං දෙහං, ජෙත්වා මාරං සවාහිනි’’න්ති. පඤ්චමං;

«ភិក្ខុនេះ ស្អាតល្អណាស់តើ ដោយចិត្តដ៏ត្រង់ លោកប្រាសចាកកិលេស រួចផុតចាកសញ្ញោជនៈ រលត់ទុក្ខហើយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំ លោកបានឈ្នះមារ ព្រមទាំងសេនា ហើយទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត»។ សូត្រទី៥ ចប់។

6. ලකුණ්ඩකභද්දියසුත්තං

៦. លកុណ្ឌកភទ្ទិយសូត្រ ទី៦

240. සාවත්ථියං [Pg.467] විහරති. අථ ඛො ආයස්මා ලකුණ්ඩකභද්දියො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං ලකුණ්ඩකභද්දියං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං භික්ඛුං ආගච්ඡන්තං දුබ්බණ්ණං දුද්දසිකං ඔකොටිමකං භික්ඛූනං පරිභූතරූප’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එසො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මහිද්ධිකො මහානුභාවො, න ච සා සමාපත්ති සුලභරූපා යා තෙන භික්ඛුනා අසමාපන්නපුබ්බා. යස්ස චත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති. ඉදමවොච භගවා…පෙ… සත්ථා –

២៤០. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះលកុណ្ឌកភទ្ទិយដ៏មានអាយុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទតឃើញព្រះលកុណ្ឌកភទ្ទិយដ៏មានអាយុ និមន្តមកអំពីចម្ងាយ លុះទតឃើញហើយ ក៏ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយ ឃើញភិក្ខុនោះ ដែលកំពុងដើរមក មានសម្បុរអាក្រក់ មិនគួរចង់មើល ទាបកឿន ជាទីមើលងាយរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយដែរឬទេ?»។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបទូលថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះ មានឫទ្ធិច្រើន មានអានុភាពច្រើន មិនមានសមាបត្តិណាមួយ ដែលភិក្ខុនោះមិនធ្លាប់ចូលឡើយ (លោកចូលសមាបត្តិបានដោយងាយ)។ កុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់អនុត្តរធម៌ណា លោកក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងដោយខ្លួនឯង នូវទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏ប្រសើរគ្មានធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងនោះ ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ... ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់គាថានេះថា៖

‘‘හංසා කොඤ්චා මයූරා ච, හත්ථයො පසදා මිගා;

සබ්බෙ සීහස්ස භායන්ති, නත්ථි කායස්මිං තුල්‍යතා.

«ហង្ស ក្រៀល ក្ងោក ដំរី និងម្រឹគផ្កាយ ម្រឹគទាំងពួង តែងខ្លាចសត្វសីហៈ ព្រោះថាសេចក្តីស្មើគ្នា ដោយរាងកាយ មិនមានឡើយ។

‘‘එවමෙව මනුස්සෙසු, දහරො චෙපි පඤ්ඤවා;

සො හි තත්ථ මහා හොති, නෙව බාලො සරීරවා’’ති. ඡට්ඨං;

យ៉ាងណាមិញ ក្នុងពួកមនុស្ស ទោះបីជាក្មេងខ្ចី ប៉ុន្តែបើមានប្រាជ្ញា លោកទើបជាអ្នកធំក្នុងពួកមនុស្សនោះ ចំណែកឯមនុស្សពាល ទោះបីមានរាងកាយធំធាត់ ក៏មិនឈ្មោះថាជាអ្នកធំឡើយ»។ សូត្រទី៦ ចប់។

7. විසාඛසුත්තං

៧. វិសាខសូត្រ ទី៧

241. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා විසාඛො පඤ්චාලපුත්තො උපට්ඨානසාලායං භික්ඛූ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති, පොරියා වාචාය විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා පරියාපන්නාය අනිස්සිතාය.

២៤១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ សម័យនោះឯង ព្រះវិសាខដ៏មានអាយុ ជាបុត្ររបស់បព្វជិតឈ្មោះបញ្ចាលៈ កំពុងពន្យល់ ដឹកនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ក្នុងឧបដ្ឋានសាលា ដោយធម្មីកថា ដ៏ជាវាចាគួរចង់ស្តាប់ មិនរដិបរដុប មិនរអាក់រអួល អាចឲ្យដឹងសេចក្តីបានច្បាស់លាស់ រួបរួមក្នុងសច្ចធម៌ មិនអាស្រ័យដោយវដ្តៈឡើយ។

අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන උපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කො නු ඛො, භික්ඛවෙ, උපට්ඨානසාලායං භික්ඛූ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති පොරියා වාචාය විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා පරියාපන්නාය අනිස්සිතායා’’ති? ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, විසාඛො [Pg.468] පඤ්චාලපුත්තො උපට්ඨානසාලායං භික්ඛූ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති, පොරියා වාචාය විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා පරියාපන්නාය අනිස්සිතායා’’ති.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញចាកទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយនិមន្តទៅកាន់ឧបដ្ឋានសាលា លុះនិមន្តទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់ហើយ ទើបត្រាស់សួរភិក្ខុទាំងឡាយថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តើភិក្ខុរូបណា កំពុងពន្យល់ ដឹកនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ក្នុងឧបដ្ឋានសាលា ដោយធម្មីកថា ដ៏ជាវាចាគួរចង់ស្តាប់ មិនរដិបរដុប មិនរអាក់រអួល អាចឲ្យដឹងសេចក្តីបានច្បាស់លាស់ រួបរួមក្នុងសច្ចធម៌ មិនអាស្រ័យដោយវដ្តៈ?»។ ភិក្ខុទាំងឡាយ ក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គឺព្រះវិសាខដ៏មានអាយុ ជាបុត្ររបស់បញ្ចាលៈ កំពុងពន្យល់ ដឹកនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ក្នុងឧបដ្ឋានសាលា ដោយធម្មីកថា ដ៏ជាវាចាគួរចង់ស្តាប់ មិនរដិបរដុប មិនរអាក់រអួល អាចឲ្យដឹងសេចក្តីបានច្បាស់លាស់ រួបរួមក្នុងសច្ចធម៌ មិនអាស្រ័យដោយវដ្តៈ ព្រះអង្គ»។

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං විසාඛං පඤ්චාලපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘සාධු සාධු, විසාඛ, සාධු ඛො ත්වං, විසාඛ, භික්ඛූ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි…පෙ… අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා පරියාපන්නාය අනිස්සිතායා’’ති.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះវិសាខដ៏មានអាយុ ជាបុត្ររបស់បញ្ចាលៈថា៖ «ពិរោះណាស់ ពិរោះណាស់ វិសាខ ម្នាលវិសាខ អ្នកពន្យល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយធម្មីកថា... អាចឲ្យដឹងសេចក្តីបានច្បាស់លាស់ រួបរួមក្នុងសច្ចធម៌ មិនអាស្រ័យដោយវដ្តៈ នោះ ល្អណាស់ហើយ»។

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ។ លុះព្រះសុគតជាព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះ តទៅទៀតថា៖

‘‘නාභාසමානං ජානන්ති, මිස්සං බාලෙහි පණ්ඩිතං;

භාසමානඤ්ච ජානන්ති, දෙසෙන්තං අමතං පදං.

«កាលបើមិនទាន់និយាយចេញមក ពួកជនរមែងមិនស្គាល់បណ្ឌិត ដែលនៅលាយឡំនឹងពួកមនុស្សពាលឡើយ លុះតែនិយាយចេញមក ទើបគេស្គាល់បណ្ឌិតនោះ ដែលកំពុងសម្តែងនូវធម៌ជាគ្រឿងមិនស្លាប់ (ព្រះនិព្វាន)។

‘‘භාසයෙ ජොතයෙ ධම්මං, පග්ගණ්හෙ ඉසිනං ධජං;

සුභාසිතධජා ඉසයො, ධම්මො හි ඉසිනං ධජො’’ති. සත්තමං;

បណ្ឌិតគប្បីសម្តែងធម៌ គប្បីធ្វើធម៌ឲ្យភ្លឺច្បាស់ គប្បីលើកតម្កើងនូវទង់ជ័យរបស់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ព្រោះថា ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មានសុភាសិតជាទង់ជ័យ ម្យ៉ាងទៀត ធម៌ហ្នឹងឯង ជាទង់ជ័យរបស់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ»។ សូត្រទី៧ ចប់។

8. නන්දසුත්තං

៨. នន្ទសូត្រ ទី៨

242. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො ආයස්මා නන්දො භගවතො මාතුච්ඡාපුත්තො ආකොටිතපච්චාකොටිතානි චීවරානි පාරුපිත්වා අක්ඛීනි අඤ්ජෙත්වා අච්ඡං පත්තං ගහෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං නන්දං භගවා එතදවොච – ‘‘න ඛො තෙ තං, නන්ද, පතිරූපං කුලපුත්තස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතස්ස, යං ත්වං ආකොටිතපච්චාකොටිතානි චීවරානි පාරුපෙය්‍යාසි, අක්ඛීනි ච අඤ්ජෙය්‍යාසි, අච්ඡඤ්ච පත්තං ධාරෙය්‍යාසි. එතං ඛො තෙ, නන්ද, පතිරූපං කුලපුත්තස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතස්ස, යං ත්වං ආරඤ්ඤිකො ච අස්සසි, පිණ්ඩපාතිකො ච පංසුකුලිකො ච කාමෙසු ච අනපෙක්ඛො විහරෙය්‍යාසී’’ති. ඉදමවොච භගවා…පෙ… සත්ථා –

២៤២. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះនន្ទដ៏មានអាយុ ជាបុត្រនៃព្រះមាតុច្ឆារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ចីវរដែលគេវាយដំសង្កត់យ៉ាងរាបស្មើ (ចីវរអ៊ុតយ៉ាងស្អាត) ទាំងលាបភ្នែក ទាំងកាន់បាត្រដីមានពណ៌ថ្លា ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងព្រះនន្ទដ៏មានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរ យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលនន្ទ ការដែលអ្នកស្លៀកដណ្តប់ចីវរដែលគេវាយដំសង្កត់យ៉ាងរាបស្មើផង លាបភ្នែកផង កាន់បាត្រមានពណ៌ថ្លាផង នេះមិនសមគួរដល់អ្នកជាកុលបុត្រ ដែលចេញចាកផ្ទះ ចូលកាន់ផ្នួសដោយជំនឿឡើយ។ ម្នាលនន្ទ ការដែលអ្នកជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃផង ជាអ្នកដើរត្រេចទៅដើម្បីបិណ្ឌបាតផង ជាអ្នកទ្រទ្រង់ចីវរបង្សុកូលផង ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកាមទាំងឡាយផង នេះទើបសមគួរដល់អ្នកជាកុលបុត្រ ដែលចេញចាកផ្ទះ ចូលកាន់ផ្នួសដោយជំនឿ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ... ព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់គាថានេះថា៖

‘‘කදාහං නන්දං පස්සෙය්‍යං, ආරඤ්ඤං පංසුකූලිකං;

අඤ්ඤාතුඤ්ඡෙන යාපෙන්තං, කාමෙසු අනපෙක්ඛින’’න්ති.

«តើកាលណា ទើបតថាគតនឹងបានឃើញនន្ទ ជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃ ទ្រទ្រង់ចីវរបង្សុកូល ចិញ្ចឹមជីវិតដោយអាហារដែលបានមកពីការដើរបិណ្ឌបាតតាមលំដាប់ផ្ទះ មិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកាមទាំងឡាយ?»។

අථ [Pg.469] ඛො ආයස්මා නන්දො අපරෙන සමයෙන ආරඤ්ඤිකො ච පිණ්ඩපාතිකො ච පංසුකූලිකො ච කාමෙසු ච අනපෙක්ඛො විහාසීති. අට්ඨමං.

គ្រាក្រោយមក ព្រះនន្ទដ៏មានអាយុ ក៏បានទៅជាអ្នកនៅក្នុងព្រៃផង ជាអ្នកដើរត្រេចទៅដើម្បីបិណ្ឌបាតផង ជាអ្នកទ្រទ្រង់ចីវរបង្សុកូលផង ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកាមទាំងឡាយផង ដោយពិតឯង។ សូត្រទី៨ ចប់។

9. තිස්සසුත්තං

៩. តិស្សសូត្រ ទី៩

243. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො ආයස්මා තිස්සො භගවතො පිතුච්ඡාපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි දුක්ඛී දුම්මනො අස්සූනි පවත්තයමානො. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං තිස්සං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො ත්වං, තිස්ස, එකමන්තං නිසින්නො දුක්ඛී දුම්මනො අස්සූනි පවත්තයමානො’’ති? ‘‘තථා හි පන මං, භන්තෙ, භික්ඛූ සමන්තා වාචාසන්නිතොදකෙන සඤ්ජම්භරිමකංසූ’’ති. ‘‘තථාහි පන ත්වං, තිස්ස, වත්තා නො ච වචනක්ඛමො; න ඛො තෙ තං, තිස්ස, පතිරූපං කුලපුත්තස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතස්ස, යං ත්වං වත්තා නො ච වචනක්ඛමො. එතං ඛො තෙ, තිස්ස, පතිරූපං කුලපුත්තස්ස සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතස්ස – ‘යං ත්වං වත්තා ච අස්ස වචනක්ඛමො චා’’’ති.

២៤៣. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះអាយស្មាតិស្សៈ ជាបុត្រនៃព្រះបិតុច្ឆារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ ទាំងមានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត មានទឹកភ្នែកហូរស្រក់។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរទៅកាន់ព្រះអាយស្មាតិស្សៈថា «ម្នាលតិស្សៈ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកអង្គុយក្នុងទីសមគួរ ទាំងមានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត មានទឹកភ្នែកហូរស្រក់ដូច្នេះ?»។ ព្រះអាយស្មាតិស្សៈក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ភិក្ខុទាំងឡាយចោមរោមចាក់ដោតខ្ញុំព្រះអង្គដោយលំពែងគឺវាចាជុំវិញទិស»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលតិស្សៈ ព្រោះតែអ្នកនិយាយទៅរកគេ តែខ្លួនឯងមិនអត់ធន់ចំពោះពាក្យសម្តីគេ។ ម្នាលតិស្សៈ ការដែលអ្នកនិយាយទៅរកគេ តែមិនអត់ធន់ចំពោះពាក្យសម្តីគេនោះ មិនសមគួរដល់អ្នកជាកុលបុត្រ ដែលមានជំនឿ ចេញចាកផ្ទះ ចូលមកកាន់ផ្នួសឡើយ។ ម្នាលតិស្សៈ ការដែលអ្នកនិយាយទៅរកគេផង ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះពាក្យសម្តីគេផង នេះទើបសមគួរដល់អ្នកជាកុលបុត្រ ដែលមានជំនឿ ចេញចាកផ្ទះ ចូលមកកាន់ផ្នួស»។

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះ។ លុះព្រះសុគតជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់ពាក្យនេះតទៅទៀតថា៖

‘‘කිං නු කුජ්ඣසි මා කුජ්ඣි, අක්කොධො තිස්ස තෙ වරං;

කොධමානමක්ඛවිනයත්ථඤ්හි, තිස්ස බ්‍රහ්මචරියං වුස්සතී’’ති. නවමං;

«ម្នាលតិស្សៈ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកខឹង? កុំខឹងឡើយ ការមិនខឹងជាគុណដ៏ប្រសើររបស់អ្នក។ ម្នាលតិស្សៈ ព្រោះថា ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌នេះ ដើម្បីលះបង់សេចក្តីខឹង ម៉ានៈ និងការលុបគុណគេ»។ (ចប់ សូត្រទី៩)

10. ථෙරනාමකසුත්තං

១០. ថេរនាមកសូត្រ

244. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරනාමකො එකවිහාරී චෙව හොති එකවිහාරස්ස ච වණ්ණවාදී. සො එකො ගාමං පිණ්ඩාය පවිසති එකො පටික්කමති එකො රහො නිසීදති එකො චඞ්කමං අධිට්ඨාති. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො [Pg.470] තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු ථෙරනාමකො එකවිහාරී එකවිහාරස්ස ච වණ්ණවාදී’’ති.

២៤៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រះវេឡុវន ជាកន្លែងផ្តល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង មានភិក្ខុមួយរូបឈ្មោះ ថេរៈ ជាអ្នករស់នៅម្នាក់ឯងផង តែងតែសរសើរគុណនៃការរស់នៅម្នាក់ឯងផង។ ភិក្ខុនោះ ចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងភូមិតែម្នាក់ឯង ត្រឡប់មកវិញតែម្នាក់ឯង អង្គុយក្នុងទីស្ងាត់តែម្នាក់ឯង ដើរចង្ក្រមតែម្នាក់ឯង។ គ្រានោះ ភិក្ខុជាច្រើនរូប បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងឡាយនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ មានភិក្ខុមួយរូបឈ្មោះ ថេរៈ ជាអ្នករស់នៅម្នាក់ឯងផង តែងតែសរសើរគុណនៃការរស់នៅម្នាក់ឯងផង»។

අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන ථෙරං භික්ඛුං ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා තං, ආවුසො ථෙර, ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා ථෙරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ථෙරං එතදවොච – ‘‘සත්ථා තං, ආවුසො ථෙර, ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා ථෙරො තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ථෙරං භගවා එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර ත්වං, ථෙර, එකවිහාරී එකවිහාරස්ස ච වණ්ණවාදී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, ථෙර, එකවිහාරී එකවිහාරස්ස ච වණ්ණවාදී’’ති? ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, එකො ගාමං පිණ්ඩාය පවිසාමි එකො පටික්කමාමි එකො රහො නිසීදාමි එකො චඞ්කමං අධිට්ඨාමි. එවං ඛ්වාහං, භන්තෙ, එකවිහාරී එකවිහාරස්ස ච වණ්ණවාදී’’ති.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុមួយរូបថា «ម្នាលភិក្ខុ ចូរអ្នកមកនេះ ចូរទៅហៅភិក្ខុឈ្មោះថេរៈ តាមពាក្យតថាគតថា 'បពិត្រព្រះថេរៈដ៏មានអាយុ ព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់ហៅលោក'»។ ភិក្ខុនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន» រួចហើយ ក៏ចូលទៅរកព្រះអាយស្មាតថេរៈ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏និយាយនឹងព្រះអាយស្មាតថេរៈដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះថេរៈដ៏មានអាយុ ព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់ហៅលោក»។ ព្រះអាយស្មាតថេរៈ ទទួលពាក្យភិក្ខុនោះថា «ករុណា អាវុសោ» រួចហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលសួរទៅកាន់ព្រះអាយស្មាតថេរៈ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះថា «ម្នាលថេរៈ ឮថាអ្នកជាអ្នករស់នៅម្នាក់ឯងផង តែងតែសរសើរគុណនៃការរស់នៅម្នាក់ឯងផង ពិតមែនឬ?»។ ព្រះថេរៈក្រាបបង្គំទូលថា «ពិតមែន ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សួរថា «ម្នាលថេរៈ ចុះអ្នករស់នៅម្នាក់ឯង និងសរសើរគុណនៃការរស់នៅម្នាក់ឯង ដោយរបៀបណា?»។ ព្រះថេរៈក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គ តែម្នាក់ឯង ចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងភូមិ តែម្នាក់ឯង ត្រឡប់មកវិញ តែម្នាក់ឯង អង្គុយក្នុងទីស្ងាត់ តែម្នាក់ឯង ដើរចង្ក្រម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គ រស់នៅម្នាក់ឯង និងសរសើរគុណនៃការរស់នៅម្នាក់ឯង យ៉ាងនេះឯង»។

‘‘අත්ථෙසො, ථෙර, එකවිහාරො නෙසො නත්ථීති වදාමි. අපි ච, ථෙර, යථා එකවිහාරො විත්ථාරෙන පරිපුණ්ණො හොති තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො…පෙ…. ‘‘කථඤ්ච, ථෙර, එකවිහාරො විත්ථාරෙන පරිපුණ්ණො හොති. ඉධ, ථෙර, යං අතීතං තං පහීනං, යං අනාගතං තං පටිනිස්සට්ඨං, පච්චුප්පන්නෙසු ච අත්තභාවපටිලාභෙසු ඡන්දරාගො සුප්පටිවිනීතො. එවං ඛො, ථෙර, එකවිහාරො විත්ථාරෙන පරිපුණ්ණො හොතී’’ති.

«ម្នាលថេរៈ ការរស់នៅម្នាក់ឯងបែបនោះ មានពិតមែន តថាគតមិនមែនថាមិនមាននោះទេ។ ម្នាលថេរៈ ប៉ុន្តែ ការរស់នៅម្នាក់ឯង ឲ្យបរិបូណ៌ដោយពិស្តារ យ៉ាងណានោះ ចូរអ្នកស្តាប់ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ព្រះថេរៈក្រាបបង្គំទូលទទួលថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»...។ «ម្នាលថេរៈ ចុះការរស់នៅម្នាក់ឯង ឲ្យបរិបូណ៌ដោយពិស្តារ តើដូចម្តេច? ម្នាលថេរៈ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ អ្វីដែលជាអតីត ក៏បានលះបង់ហើយ អ្វីដែលជាអនាគត ក៏បានលះចោលហើយ ចំណែកឯសេចក្តីតម្រេកដោយអំណាចតណ្ហា (ឆន្ទរាគ) ក្នុងអត្តភាពដែលបានមកក្នុងបច្ចុប្បន្ន ក៏បានទូន្មានអស់ហើយ។ ម្នាលថេរៈ យ៉ាងនេះឯង ឈ្មោះថា ការរស់នៅម្នាក់ឯង ដ៏បរិបូណ៌ដោយពិស្តារ»។

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះ។ លុះព្រះសុគតជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់ពាក្យនេះតទៅទៀតថា៖

‘‘සබ්බාභිභුං සබ්බවිදුං සුමෙධං,සබ්බෙසු ධම්මෙසු අනූපලිත්තං;

සබ්බඤ්ජහං තණ්හාක්ඛයෙ විමුත්තං,තමහං නරං එකවිහාරීති බ්‍රූමී’’ති. දසමං;

«តថាគតហៅបុគ្គលដែលមានប្រាជ្ញាល្អ គ្របសង្កត់នូវធម៌ទាំងពួង ដឹងនូវធម៌ទាំងពួង មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងធម៌ទាំងពួង លះបង់នូវធម៌ទាំងពួង រួចផុតក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃតណ្ហានោះថា ជាអ្នករស់នៅម្នាក់ឯង»។ (ចប់ សូត្រទី១០)

11. මහාකප්පිනසුත්තං

១១. មហាកប្ពីនសូត្រ

245. සාවත්ථියං [Pg.471] විහරති. අථ ඛො ආයස්මා මහාකප්පිනො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං මහාකප්පිනං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ භික්ඛවෙ, එතං භික්ඛුං ආගච්ඡන්තං ඔදාතකං තනුකං තුඞ්ගනාසික’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එසො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මහිද්ධිකො මහානුභාවො. න ච සා සමාපත්ති සුලභරූපා යා තෙන භික්ඛුනා අසමාපන්නපුබ්බා. යස්ස චත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති.

២៤៥. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះអាយស្មាមហាកប្ពីន បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទតឃើញព្រះអាយស្មាមហាកប្ពីន ដើរមកអំពីចម្ងាយ លុះទតឃើញហើយ ក៏ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយឃើញភិក្ខុនោះ ដែលមានសម្បុរស ស្លីវស្តើង មានច្រមុះស្រួចខ្ពស់ កំពុងដើរមកដែរឬទេ?»។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា «ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះឯង ជាអ្នកមានឫទ្ធិច្រើន មានអានុភាពច្រើន។ មួយវិញទៀត សមាបត្តិណាដែលភិក្ខុនោះមិនធ្លាប់ចូល សមាបត្តិនោះ មិនមែនជាធម៌ដែលភិក្ខុនោះបានដោយក្រឡើយ។ កុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលមកកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់គុណធម៌ណា ភិក្ខុនោះ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន នូវទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏រកគុណធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងគ្មាននោះ»។

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះ。 លុះព្រះសុគតជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់ពាក្យនេះតទៅទៀតថា៖

‘‘ඛත්තියො සෙට්ඨො ජනෙතස්මිං, යෙ ගොත්තපටිසාරිනො;

විජ්ජාචරණසම්පන්නො, සො සෙට්ඨො දෙවමානුසෙ.

«ក្សត្រជាបុគ្គលប្រសើរបំផុត ក្នុងពួកជនដែលរាប់រកត្រកូល ប៉ុន្តែ បុគ្គលណាដែលបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ បុគ្គលនោះ ទើបជាអ្នកប្រសើរបំផុត ក្នុងពួកទេវតា និងមនុស្ស។

‘‘දිවා තපති ආදිච්චො, රත්තිමාභාති චන්දිමා;

සන්නද්ධො ඛත්තියො තපති, ඣායී තපති බ්‍රාහ්මණො;

අථ සබ්බමහොරත්තිං, බුද්ධො තපති තෙජසා’’ති. එකාදසමං;

ព្រះអាទិត្យ តែងរុងរឿងក្នុងពេលថ្ងៃ ព្រះចន្ទ តែងភ្លឺស្វាងក្នុងពេលយប់ ក្សត្រដែលពាក់គ្រឿងសស្ត្រាវុធ តែងរុងរឿង ព្រាហ្មណ៍ (ព្រះខីណាស្រព) ដែលមានឈាន តែងរុងរឿង ចំណែកឯព្រះពុទ្ធ តែងរុងរឿងដោយតេជះ អស់ទាំងថ្ងៃទាំងយប់»។ (ចប់ សូត្រទី១១)

12. සහායකසුත්තං

១២. សហាយកសូត្រ

246. සාවත්ථියං විහරති. අථ ඛො ද්වෙ භික්ඛූ සහායකා ආයස්මතො මහාකප්පිනස්ස සද්ධිවිහාරිනො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු. අද්දසා ඛො භගවා තෙ භික්ඛූ දූරතොව ආගච්ඡන්තෙ. දිස්වාන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතෙ භික්ඛූ සහායකෙ ආගච්ඡන්තෙ කප්පිනස්ස සද්ධිවිහාරිනො’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එතෙ ඛො තෙ භික්ඛූ මහිද්ධිකා මහානුභාවා. න ච සා සමාපත්ති සුලභරූපා, යා තෙහි භික්ඛූහි අසමාපන්නපුබ්බා. යස්ස චත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති.

២៤៦. ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្បែរក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ មានភិក្ខុពីររូបជាសម្លាញ់នឹងគ្នា ជាសទ្ធិវិហារិករបស់ព្រះអាយស្មាមហាកប្ពីន បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទតឃើញភិក្ខុទាំងនោះ ដើរមកអំពីចម្ងាយ លុះទតឃើញហើយ ក៏ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយឃើញភិក្ខុជាសម្លាញ់ទាំងពីររូបនោះ ដែលជាសទ្ធិវិហារិករបស់កប្ពីន កំពុងដើរមកដែរឬទេ?»។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា «ឃើញ ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»。 ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុទាំងនោះឯង ជាអ្នកមានឫទ្ធិច្រើន មានអានុភាពច្រើន។ មួយវិញទៀត សមាបត្តិណាដែលភិក្ខុទាំងនោះមិនធ្លាប់ចូល សមាបត្តិនោះ មិនមែនជាធម៌ដែលភិក្ខុទាំងនោះបានដោយក្រឡើយ។ កុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលមកកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់គុណធម៌ណា ភិក្ខុនោះ ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ សម្រេចសម្រាន្តនៅ ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន នូវទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ដ៏រកគុណធម៌ដទៃក្រៃលែងជាងគ្មាននោះ»។

ඉදමවොච [Pg.472] භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះ។ លុះព្រះសុគតជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់ពាក្យនេះតទៅទៀតថា៖

‘‘සහායා වතිමෙ භික්ඛූ, චිරරත්තං සමෙතිකා;

සමෙති නෙසං සද්ධම්මො, ධම්මෙ බුද්ධප්පවෙදිතෙ.

«ភិក្ខុទាំងឡាយនេះ ជាសម្លាញ់នឹងគ្នាពិតមែន ជាអ្នកស្របសម្រុះសម្រួលគ្នាក្នុងកាលដ៏យូរអង្វែង សទ្ធម៌របស់លោកទាំងនោះ តែងស្របគ្នាក្នុងធម៌ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់សម្តែងហើយ។

‘‘සුවිනීතා කප්පිනෙන, ධම්මෙ අරියප්පවෙදිතෙ;

ධාරෙන්ති අන්තිමං දෙහං, ජෙත්වා මාරං සවාහිනි’’න්ති. ද්වාදසමං;

ភិក្ខុទាំងនោះ ដែលព្រះកប្ពីនទូន្មានល្អហើយ ក្នុងធម៌ដែលព្រះអរិយទ្រង់សម្តែងហើយ តែងទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត ព្រោះបានឈ្នះមារព្រមទាំងសេនាហើយ»។ (ចប់ សូត្រទី១២)

භික්ඛුසංයුත්තං සමත්තං.

ភិក្ខុសំយុត្ត ចប់ហើយ។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃភិក្ខុសំយុត្តនោះគឺ៖

කොලිතො උපතිස්සො ච, ඝටො චාපි පවුච්චති;

නවො සුජාතො භද්දි ච, විසාඛො නන්දො තිස්සො ච;

ථෙරනාමො ච කප්පිනො, සහායෙන ච ද්වාදසාති.

និយាយពីសូត្រទាំងឡាយគឺ កោលិតសូត្រ ១ ឧបតិស្សសូត្រ ១ ឃដសូត្រ ១ នវសូត្រ ១ សុជាតសូត្រ ១ ភទ្ទិសូត្រ ១ វិសាខសូត្រ ១ នន្ទសូត្រ ១ តិស្សសូត្រ ១ ថេរនាមកសូត្រ ១ កប្ពីនសូត្រ ១ ព្រមទាំងសហាយកសូត្រ ១ ត្រូវជា ១២ សូត្រ។

නිදානවග්ගො දුතියො.

និទានវគ្គ ជាវគ្គទី២។

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃនិទានវគ្គនោះគឺ៖

නිදානාභිසමයධාතු, අනමතග්ගෙන කස්සපං;

සක්කාරරාහුලලක්ඛණො, ඔපම්ම-භික්ඛුනා වග්ගො.

និទានសំយុត្ត ១ អភិសមយសំយុត្ត ១ ធាតុសំយុត្ត ១ អនមតគ្គសំយុត្ត ១ កស្សបសំយុត្ត ១ លាភសក្ការសំយុត្ត ១ រាហុលសំយុត្ត ១ លក្ខណសំយុត្ត ១ ឧបមសំយុត្ត ១ ភិក្ខុសំយុត្ត ១។

දුතියො තෙන පවුච්චතීති.

ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា វគ្គទី២។

නිදානවග්ගසංයුත්තපාළි නිට්ඨිතා.

និទានវគ្គសំយុត្តបាឡី ចប់បរិបូណ៌។