1

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

នមស្ការថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ។

---

සංයුත්තනිකායො

សំយុត្តនិកាយ

---

සගාථාවග්ගො

សគាថវគ្គ

---

1. දෙවතාසංයුත්තං

១. ទេវតាសំយុត្ត

---

1. නළවග්ගො

១. នឡវគ្គ

---

1. ඔඝතරණසුත්තං

១. ឱឃតរណសូត្រ

---

1. එවං [Pg.1] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘කථං නු ත්වං, මාරිස, ඔඝමතරී’ති? ‘අප්පතිට්ඨං ඛ්වාහං, ආවුසො, අනායූහං ඔඝමතරි’න්ති. ‘යථා කථං පන ත්වං, මාරිස, අප්පතිට්ඨං අනායූහං ඔඝමතරී’ති? ‘යදාඛ්වාහං, ආවුසො, සන්තිට්ඨාමි තදාස්සු සංසීදාමි; යදාඛ්වාහං, ආවුසො, ආයූහාමි තදාස්සු නිබ්බුය්හාමි. එවං ඛ්වාහං, ආවුසො, අප්පතිට්ඨං අනායූහං ඔඝමතරි’’’න්ති.

១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ក៏ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានអាយុ ព្រះអង្គឆ្លងឱឃៈ (ជំនន់គឺសង្សារវដ្ត) ដូចម្តេច?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនបង្អង់ មិនប្រឹងប្រែង ទើបឆ្លងឱឃៈបាន។» ទេវតាក្រាបទូលសួរថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានអាយុ ចុះព្រះអង្គមិនបង្អង់ មិនប្រឹងប្រែង ឆ្លងឱឃៈបានដូចម្តេច?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ កាលណាដែលតថាគតបង្អង់ កាលនោះតថាគតនឹងលិចចុះ កាលណាដែលតថាគតប្រឹងប្រែង កាលនោះតថាគតនឹងអណ្តែតទៅ។ ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនបង្អង់ មិនប្រឹងប្រែង យ៉ាងនេះឯង ទើបឆ្លងឱឃៈបាន។»

---

‘‘චිරස්සං වත පස්සාමි, බ්‍රාහ්මණං පරිනිබ්බුතං;

අප්පතිට්ඨං අනායූහං, තිණ්ණං ලොකෙ විසත්තික’’න්ති. –

«ឱ! យូរណាស់ហើយ ទើបតែនឹងបានឃើញព្រះព្រាហ្មណ៍ ព្រះអង្គមានទុក្ខរលត់ហើយ មិនបង្អង់ មិនប្រឹងប្រែង ឆ្លងផុតតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោក។»

---

ඉදමවොච [Pg.2] සා දෙවතා. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො සා දෙවතා – ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායීති.

ទេវតានោះបានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះហើយ។ ព្រះសាស្តាទ្រង់យល់ព្រម។ គ្រានោះឯង ទេវតានោះដឹងថា «ព្រះសាស្តាយល់ព្រមនឹងពាក្យអញហើយ» ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ រួចក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

2. නිමොක්ඛසුත්තං

២. និមោក្ខសូត្រ

---

2. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච –

២. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ក៏ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘ජානාසි නො ත්වං, මාරිස, සත්තානං නිමොක්ඛං පමොක්ඛං විවෙක’’න්ති?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានអាយុ ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបនូវការរួចផុត ការរួចផុតស្រឡះ និងការស្ងប់ស្ងាត់របស់សត្វទាំងឡាយដែរឬទេ?»

---

‘‘ජානාමි ඛ්වාහං, ආවුසො, සත්තානං නිමොක්ඛං පමොක්ඛං විවෙක’’න්ති.

«ម្នាលអាវុសោ តថាគតដឹងនូវការរួចផុត ការរួចផុតស្រឡះ និងការស្ងប់ស្ងាត់របស់សត្វទាំងឡាយ។»

---

‘‘යථා කථං පන ත්වං, මාරිස, ජානාසි සත්තානං නිමොක්ඛං පමොක්ඛං විවෙක’’න්ති?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានអាយុ ចុះព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបនូវការរួចផុត ការរួចផុតស្រឡះ និងការស្ងប់ស្ងាត់របស់សត្វទាំងឡាយ ដូចម្តេច?»

---

‘‘නන්දීභවපරික්ඛයා, සඤ්ඤාවිඤ්ඤාණසඞ්ඛයා, වෙදනානං නිරොධා උපසමා – එවං ඛ්වාහං, ආවුසො, ජානාමි සත්තානං නිමොක්ඛං පමොක්ඛං විවෙක’’න්ති.

«ព្រោះអស់ទៅនៃកាមភពដែលមានសេចក្តីត្រេកអរជាឫសគល់ ព្រោះអស់ទៅនៃសញ្ញានិងវិញ្ញាណ ព្រោះរលត់និងស្ងប់រម្ងាប់នៃវេទនាទាំងឡាយ ម្នាលអាវុសោ តថាគតដឹងនូវការរួចផុត ការរួចផុតស្រឡះ និងការស្ងប់ស្ងាត់របស់សត្វទាំងឡាយ យ៉ាងនេះឯង។»

---

3. උපනීයසුත්තං

៣. ឧបនីយសូត្រ

---

3. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៣. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘උපනීයති ජීවිතමප්පමායු,ජරූපනීතස්ස න සන්ති තාණා;

එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,පුඤ්ඤානි කයිරාථ සුඛාවහානී’’ති.

«ជិវិតគឺអាយុដ៏តិចនេះ តែងតែនាំចូលទៅជិត (សេចក្តីស្លាប់) ទីពឹងទាំងឡាយ មិនមានដល់បុគ្គលដែលជរានាំចូលទៅជិតហើយទេ បុគ្គលកាលឃើញភ័យក្នុងសេចក្តីស្លាប់នោះ គប្បីធ្វើបុណ្យទាំងឡាយដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘උපනීයති ජීවිතමප්පමායු,ජරූපනීතස්ස න සන්ති තාණා;

එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,ලොකාමිසං පජහෙ සන්තිපෙක්ඛො’’ති.

«ជិវិតគឺអាយុដ៏តិចនេះ តែងតែនាំចូលទៅជិត (សេចក្តីស្លាប់) ទីពឹងទាំងឡាយ មិនមានដល់បុគ្គលដែលជរានាំចូលទៅជិតហើយទេ បុគ្គលកាលឃើញភ័យក្នុងសេចក្តីស្លាប់នោះ ជាអ្នកប្រាថ្នានូវសេចក្តីស្ងប់ គប្បីលះបង់នូវលោកាមិសចេញ។»

---

4. අච්චෙන්තිසුත්තං

៤. អច្ចេន្តិសូត្រ

---

4. සාවත්ථිනිදානං[Pg.3]. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៤. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘අච්චෙන්ති කාලා තරයන්ති රත්තියො,වයොගුණා අනුපුබ්බං ජහන්ති;

එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,පුඤ්ඤානි කයිරාථ සුඛාවහානී’’ති.

«កាលទាំងឡាយតែងកន្លងទៅ រាត្រីទាំងឡាយតែងកន្លងផុតទៅ វ័យទាំងឡាយតែងលះបង់ទៅតាមលំដាប់ បុគ្គលកាលឃើញភ័យក្នុងសេចក្តីស្លាប់នោះ គប្បីធ្វើបុណ្យទាំងឡាយដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘අච්චෙන්ති කාලා තරයන්ති රත්තියො,වයොගුණා අනුපුබ්බං ජහන්ති;

එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,ලොකාමිසං පජහෙ සන්තිපෙක්ඛො’’ති.

«កាលទាំងឡាយតែងកន្លងទៅ រាត្រីទាំងឡាយតែងកន្លងផុតទៅ វ័យទាំងឡាយតែងលះបង់ទៅតាមលំដាប់ បុគ្គលកាលឃើញភ័យក្នុងសេចក្តីស្លាប់នោះ ជាអ្នកប្រាថ្នានូវសេចក្តីស្ងប់ គប្បីលះបង់នូវលោកាមិសចេញ។»

---

5. කතිඡින්දසුත්තං

៥. កតិឆិន្ទសូត្រ

---

5. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៥. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කති ඡින්දෙ කති ජහෙ, කති චුත්තරි භාවයෙ;

කති සඞ්ගාතිගො භික්ඛු, ඔඝතිණ්ණොති වුච්චතී’’ති.

«ភិក្ខុគប្បីកាត់បង់ (ធម៌) ប៉ុន្មានយ៉ាង គប្បីលះបង់ប៉ុន្មានយ៉ាង និងគប្បីចម្រើនឲ្យក្រៃលែងឡើងទៅប៉ុន្មានយ៉ាង ភិក្ខុកន្លងផុតគ្រឿងជំពាក់ប៉ុន្មានយ៉ាង ទើបហៅថាជាអ្នកឆ្លងឱឃៈបាន?»

---

‘‘පඤ්ච ඡින්දෙ පඤ්ච ජහෙ, පඤ්ච චුත්තරි භාවයෙ;

පඤ්ච සඞ්ගාතිගො භික්ඛු, ඔඝතිණ්ණොති වුච්චතී’’ති.

«ភិក្ខុគប្បីកាត់បង់ (សំយោជនៈចំណែកខាងក្រោម) ប្រាំយ៉ាង គប្បីលះបង់ (សំយោជនៈចំណែកខាងលើ) ប្រាំយ៉ាង និងគប្បីចម្រើន (ឥន្ទ្រិយ) ឲ្យក្រៃលែងឡើងទៅប្រាំយ៉ាង ភិក្ខុកន្លងផុតគ្រឿងជំពាក់ប្រាំយ៉ាង ទើបហៅថាជាអ្នកឆ្លងឱឃៈបាន។»

---

6. ජාගරසුත්තං

៦. ជាគរសូត្រ

---

6. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៦. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី。 លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කති ජාගරතං සුත්තා, කති සුත්තෙසු ජාගරා;

කතිභි රජමාදෙති, කතිභි පරිසුජ්ඣතී’’ති.

«ធម៌ប៉ុន្មានយ៉ាងឈ្មោះថាដេកលក់ ក្នុងកាលដែលសត្វទាំងឡាយភ្ញាក់រលឹក ធម៌ប៉ុន្មានយ៉ាងឈ្មោះថាភ្ញាក់រលឹក ក្នុងកាលដែលសត្វទាំងឡាយដេកលក់ បុគ្គលរមែងកាន់យកនូវធូលី (កិលេស) ដោយធម៌ប៉ុន្មានយ៉ាង និងស្អាតបរិសុទ្ធដោយធម៌ប៉ុន្មានយ៉ាង?»

---

‘‘පඤ්ච ජාගරතං සුත්තා, පඤ්ච සුත්තෙසු ජාගරා;

පඤ්චභි රජමාදෙති, පඤ්චභි පරිසුජ්ඣතී’’ති.

«នីវរណធម៌ប្រាំយ៉ាងឈ្មោះថាដេកលក់ ក្នុងកាលដែលសត្វទាំងឡាយភ្ញាក់រលឹក ឥន្ទ្រិយប្រាំយ៉ាងឈ្មោះថាភ្ញាក់រលឹក ក្នុងកាលដែលសត្វទាំងឡាយដេកលក់ បុគ្គលរមែងកាន់យកនូវធូលី (កិលេស) ដោយធម៌ប្រាំយ៉ាង និងស្អាតបរិសុទ្ធដោយធម៌ប្រាំយ៉ាង។»

---

7. අප්පටිවිදිතසුත්තං

៧. អប្បដិវិទិតសូត្រ

---

7. සාවත්ථිනිදානං[Pg.4]. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៧. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘යෙසං ධම්මා අප්පටිවිදිතා, පරවාදෙසු නීයරෙ ;

සුත්තා තෙ නප්පබුජ්ඣන්ති, කාලො තෙසං පබුජ්ඣිතු’’න්ති.

«ពួកជនណាដែលមិនទាន់ចាក់ធ្លុះនូវធម៌ទាំងឡាយ (អរិយសច្ច) តែងអណ្តែតទៅតាមវាទៈរបស់បុគ្គលដទៃ ពួកជននោះឈ្មោះថាដេកលក់ មិនភ្ញាក់រលឹកឡើយ ឥឡូវនេះជាកាលគួរដើម្បីឲ្យពួកជននោះភ្ញាក់រលឹកហើយ។»

---

‘‘යෙසං ධම්මා සුප්පටිවිදිතා, පරවාදෙසු න නීයරෙ;

තෙ සම්බුද්ධා සම්මදඤ්ඤා, චරන්ති විසමෙ සම’’න්ති.

«ពួកជនណាដែលចាក់ធ្លុះល្អហើយនូវធម៌ទាំងឡាយ មិនអណ្តែតទៅតាមវាទៈរបស់បុគ្គលដទៃឡើយ ពួកជននោះឈ្មោះថាជាអ្នកភ្ញាក់រលឹកល្អ ដឹងច្បាស់ដោយប្រពៃ រមែងប្រព្រឹត្តស្មើក្នុងលោកដែលមិនស្មើ។»

---

8. සුසම්මුට්ඨසුත්තං

៨. សុសម្មុដ្ឋសូត្រ

---

8. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៨. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘යෙසං ධම්මා සුසම්මුට්ඨා, පරවාදෙසු නීයරෙ;

සුත්තා තෙ නප්පබුජ්ඣන්ති, කාලො තෙසං පබුජ්ඣිතු’’න්ති.

«ពួកជនណាដែលភ្លេចភ្លាំងនូវធម៌ទាំងឡាយ (អរិយសច្ច) តែងអណ្តែតទៅតាមវាទៈរបស់បុគ្គលដទៃ ពួកជននោះឈ្មោះថាដេកលក់ មិនភ្ញាក់រលឹកឡើយ ឥឡូវនេះជាកាលគួរដើម្បីឲ្យពួកជននោះភ្ញាក់រលឹកហើយ។»

---

‘‘යෙසං ධම්මා අසම්මුට්ඨා, පරවාදෙසු න නීයරෙ;

තෙ සම්බුද්ධා සම්මදඤ්ඤා, චරන්ති විසමෙ සම’’න්ති.

«ពួកជនណាដែលមិនភ្លេចភ្លាំងនូវធម៌ទាំងឡាយ មិនអណ្តែតទៅតាមវាទៈរបស់បុគ្គលដទៃឡើយ ពួកជននោះឈ្មោះថាជាអ្នកភ្ញាក់រលឹកល្អ ដឹងច្បាស់ដោយប្រពៃ រមែងប្រព្រឹត្តស្មើក្នុងលោកដែលមិនស្មើ។»

---

9. මානකාමසුත්තං

៩. មានកាមសូត្រ

---

9. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៩. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘න මානකාමස්ස දමො ඉධත්ථි,න මොනමත්ථි අසමාහිතස්ස;

එකො අරඤ්ඤෙ විහරං පමත්තො,න මච්චුධෙය්‍යස්ස තරෙය්‍ය පාර’’න්ති.

«ការទូន្មានចិត្តក្នុងលោកនេះ មិនមានដល់បុគ្គលដែលប្រាថ្នានូវមានៈឡើយ ញាណដឹងធម៌ពិត មិនមានដល់បុគ្គលដែលមិនមានចិត្តតម្កល់មាំឡើយ បុគ្គលដែលធ្វេសប្រហែស ទោះបីនៅក្នុងព្រៃតែម្នាក់ឯង ក៏មិនអាចឆ្លងផុតទៅកាន់ត្រើយម្ខាងនៃដែនមច្ចុបានឡើយ។»

---

‘‘මානං පහාය සුසමාහිතත්තො,සුචෙතසො සබ්බධි විප්පමුත්තො;

එකො අරඤ්ඤෙ විහරං අප්පමත්තො,ස මච්චුධෙය්‍යස්ස තරෙය්‍ය පාර’’න්ති.

«បុគ្គលដែលលះបង់មានៈ មានចិត្តតម្កល់មាំល្អ មានចិត្តល្អ រួចផុតស្រឡះក្នុងធម៌ទាំងពួង មិនធ្វេសប្រហែស ទោះបីនៅក្នុងព្រៃតែម្នាក់ឯង ក៏អាចឆ្លងផុតទៅកាន់ត្រើយម្ខាងនៃដែនមច្ចុបាន។»

---

10. අරඤ්ඤසුත්තං

១០. អរញ្ញសូត្រ

---

10. සාවත්ථිනිදානං[Pg.5]. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១០. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

---

‘‘අරඤ්ඤෙ විහරන්තානං, සන්තානං බ්‍රහ්මචාරිනං;

එකභත්තං භුඤ්ජමානානං, කෙන වණ්ණො පසීදතී’’ති.

«ពួកលោកម្ចាស់ដែលគង់នៅក្នុងព្រៃ មានចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ ប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ឆាន់ចង្ហាន់តែមួយពេល ចុះហេតុអ្វីបានជាសម្បុរកាយរបស់លោកម្ចាស់ស្រស់បស់យ៉ាងនេះ?»

---

‘‘අතීතං නානුසොචන්ති, නප්පජප්පන්ති නාගතං;

පච්චුප්පන්නෙන යාපෙන්ති, තෙන වණ්ණො පසීදති’’.

«ពួកលោកមិនសោកស្តាយចំពោះរបស់ដែលកន្លងទៅហើយ មិនប្រាថ្នចង់បានរបស់ដែលមិនទាន់មកដល់ ញ៉ាំងជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយរបស់ដែលមានចំពោះមុខ ហេតុនោះបានជាសម្បុរកាយរបស់ពួកលោកស្រស់បស់។»

---

‘‘අනාගතප්පජප්පාය, අතීතස්සානුසොචනා;

එතෙන බාලා සුස්සන්ති, නළොව හරිතො ලුතො’’ති.

«ពួកជនពាលតែងស្ងួតក្រៀមទៅ ព្រោះតែប្រាថ្នាចង់បានរបស់ដែលមិនទាន់មកដល់ និងសោកស្តាយចំពោះរបស់ដែលកន្លងទៅហើយ ដូចជាដើមបបុសដ៏ស្រស់ដែលគេកាត់ចោលហើយ តែងស្ងួតក្រៀមទៅ ដូច្នោះឯង។»

---

නළවග්ගො පඨමො.

នឡវគ្គ ទី ១ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

ඔඝං නිමොක්ඛං උපනෙය්‍යං, අච්චෙන්ති කතිඡින්දි ච;

ජාගරං අප්පටිවිදිතා, සුසම්මුට්ඨා මානකාමිනා;

අරඤ්ඤෙ දසමො වුත්තො, වග්ගො තෙන පවුච්චති.

និយាយពីឱឃតរណសូត្រ និមោក្ខសូត្រ ឧបនីយសូត្រ អច្ចេន្តិសូត្រ កតិឆិន្ទសូត្រ ជាគរសូត្រ អប្បដិវិទិតសូត្រ សុសម្មុដ្ឋសូត្រ មានកាមសូត្រ និងអរញ្ញសូត្រជាគម្រប់ដប់ ហេតុនោះទើបហៅថា នឡវគ្គ។

---

2. නන්දනවග්ගො

២. នន្ទនវគ្គ

---

1. නන්දනසුත්තං

១. នន្ទនសូត្រ

---

11. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបបង្គំទូលឆ្លើយតបនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា៖

---

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතරා තාවතිංසකායිකා දෙවතා නන්දනෙ වනෙ අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතා දිබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතා සමඞ්ගීභූතා පරිචාරියමානා තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ទេវតាមួយអង្គជាសមាជិកនៃពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស កាលដែលកំពុងត្រេកត្រអាលនៅក្នុងសួននន្ទនវន ដ៏ពេញហែហមដោយពួកស្រីអប្សរ ជាអ្នកព្រមព្រៀងមូលមិត្ត ស្កប់ស្កល់ដោយកាមគុណទាំងប្រាំដ៏ជាទិព្វ ក្នុងសម័យនោះ ក៏បានពោលគាថានេះថា៖»

---

‘‘න [Pg.6] තෙ සුඛං පජානන්ති, යෙ න පස්සන්ති නන්දනං;

ආවාසං නරදෙවානං, තිදසානං යසස්සින’’න්ති.

«ពួកជនណាដែលមិនទាន់ឃើញសួននន្ទនវន ជាទីលំនៅរបស់ពួកទេវបុត្រជាន់តាវតឹង្សដ៏មានយសសក្តិ ពួកជននោះមិនទាន់ស្គាល់នូវសេចក្តីសុខឡើយ។»

---

‘‘එවං වුත්තෙ, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතරා දෙවතා තං දෙවතං ගාථාය පච්චභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលទេវតានោះពោលយ៉ាងនេះហើយ ទេវតាមួយអង្គទៀត ក៏បានពោលគាថាឆ្លើយតបនឹងទេវតានោះវិញថា៖»

---

‘‘න ත්වං බාලෙ පජානාසි, යථා අරහතං වචො;

අනිච්චා සබ්බසඞ්ඛාරා, උප්පාදවයධම්මිනො;

උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති, තෙසං වූපසමො සුඛො’’ති.

«នែទេវតាពាល អ្នកឯងមិនដឹងនូវពាក្យរបស់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយឡើយ សង្ខារទាំងពួងមិនទៀងឡើយ មានសេចក្តីកើតឡើងនិងវិនាសទៅជាធម្មតា កាលកើតឡើងហើយរមែងរលត់ទៅវិញ ការស្ងប់រម្ងាប់នូវសង្ខារទាំងនោះ ទើបជាសុខ។»

---

2. නන්දතිසුත්තං

២. នន្ទតិសូត្រ

---

12. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១២. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី。 លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘නන්දති පුත්තෙහි පුත්තිමා,ගොමා ගොහි තථෙව නන්දති;

උපධීහි නරස්ස නන්දනා,න හි සො නන්දති යො නිරූපධී’’ති.

«ជនអ្នកមានកូន តែងត្រេកអរព្រោះកូន ជនអ្នកមានគោ ក៏តែងត្រេកអរព្រោះគោ យ៉ាងនោះដែរ។ ឧបធិទាំងឡាយ តែងជាគ្រឿងត្រេកអររបស់មនុស្ស ជនណាមិនមានឧបធិ ជននោះរមែងមិនត្រេកអរឡើយ»។

---

‘‘සොචති පුත්තෙහි පුත්තිමා,ගොමා ගොහි තථෙව සොචති;

උපධීහි නරස්ස සොචනා,න හි සො සොචති යො නිරූපධී’’ති.

«ជនអ្នកមានកូន តែងសោកសៅព្រោះកូន ជនអ្នកមានគោ ក៏តែងសោកសៅព្រោះគោ យ៉ាងនោះដែរ។ ឧបធិទាំងឡាយ តែងជាគ្រឿងសោកសៅរបស់មនុស្ស ជនណាមិនមានឧបធិ ជននោះរមែងមិនសោកសៅឡើយ»။

---

3. නත්ථිපුත්තසමසුත්තං

៣. នត្ថិបុត្តសមសូត្រ

---

13. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១៣. ក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘නත්ථි පුත්තසමං පෙමං, නත්ථි ගොසමිතං ධනං;

නත්ථි සූරියසමා ආභා, සමුද්දපරමා සරා’’ති.

«សេចក្តីស្រឡាញ់ស្មើដោយកូន មិនមាន ទ្រព្យស្មើដោយគោ មិនមាន ពន្លឺស្មើដោយព្រះអាទិត្យ មិនមាន ស្រះទាំងឡាយមានសមុទ្រជាក្រៃលែង»။

---

‘‘නත්ථි අත්තසමං පෙමං, නත්ථි ධඤ්ඤසමං ධනං;

නත්ථි පඤ්ඤාසමා ආභා, වුට්ඨි වෙ පරමා සරා’’ති.

«សេចក្តីស្រឡាញ់ស្មើដោយខ្លួនឯង មិនមាន ទ្រព្យស្មើដោយស្រូវ មិនមាន ពន្លឺស្មើដោយប្រាជ្ញា មិនមាន ទឹកភ្លៀងពិតជាក្រៃលែងជាងស្រះទាំងឡាយ»။

---

4. ඛත්තියසුත්තං

៤. ខត្តិយសូត្រ

---

14. ‘‘ඛත්තියො [Pg.7] ද්විපදං සෙට්ඨො, බලීබද්දො චතුප්පදං.

១៤. «ក្សត្រជាបុគ្គលប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ គោបាជាសត្វប្រសើរជាងសត្វជើងបួន»။

---

කොමාරී සෙට්ඨා භරියානං, යො ච පුත්තාන පුබ්බජො’’ති.

«ស្ត្រីក្រមុំជាភរិយាដ៏ប្រសើរជាងភរិយាទាំងឡាយ កូនច្បងជាកូនដ៏ប្រសើរជាងកូនទាំងឡាយ»။

---

‘‘සම්බුද්ධො ද්විපදං සෙට්ඨො, ආජානීයො චතුප්පදං;

සුස්සූසා සෙට්ඨා භරියානං, යො ච පුත්තානමස්සවො’’ති.

«ព្រះសម្ពុទ្ធជាបុគ្គលប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ សត្វអាជានេយ្យជាសត្វប្រសើរជាងសត្វជើងបួន ភរិយាដែលស្តាប់បង្គាប់ជាភរិយាប្រសើរជាងភរិយាទាំងឡាយ កូនដែលស្តាប់បង្គាប់ជាកូនប្រសើរជាងកូនទាំងឡាយ»။

---

5. සණමානසුත්තං

៥. សណមានសូត្រ

---

15. ‘‘ඨිතෙ මජ්ඣන්හිකෙ කාලෙ, සන්නිසීවෙසු පක්ඛිසු.

១៥. «កាលបើវេលាថ្ងៃត្រង់ឈានចូលមកដល់ ហ្វូងសត្វស្លាបទាំងឡាយនាំគ្នាសម្រាកស្ងៀមស្ងាត់»

---

සණතෙව බ්‍රහාරඤ්ඤං, තං භයං පටිභාති ම’’න්ති.

«ព្រៃធំតែងបន្លឺសំឡេងគគ្រហឹម សំឡេងនោះប្រាកដដល់ខ្ញុំថាជាភ័យគួរឲ្យខ្លាច»။

---

‘‘ඨිතෙ මජ්ඣන්හිකෙ කාලෙ, සන්නිසීවෙසු පක්ඛිසු;

සණතෙව බ්‍රහාරඤ්ඤං, සා රති පටිභාති ම’’න්ති.

«កាលបើវេលាថ្ងៃត្រង់ឈានចូលមកដល់ ហ្វូងសត្វស្លាបទាំងឡាយនាំគ្នាសម្រាកស្ងៀមស្ងាត់ ព្រៃធំតែងបន្លឺសំឡេងគគ្រហឹម សេចក្តីត្រេកអរ (ក្នុងការវិវេក) នោះ រមែងប្រាកដដល់តថាគត»။

---

6. නිද්දාතන්දීසුත්තං

៦. និទ្ទាតន្ទីសូត្រ

---

16. ‘‘නිද්දා තන්දී විජම්භිතා, අරතී භත්තසම්මදො.

១៦. «សេចក្តីងងុយដេក សេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ការស្ងាបស្ទះ សេចក្តីមិនត្រេកអរ ការស្រវឹងបាយ»

---

එතෙන නප්පකාසති, අරියමග්ගො ඉධ පාණින’’න්ති.

«ព្រោះធម៌គ្រឿងសៅហ្មងមានសេចក្តីងងុយជាដើមនោះ ផ្លូវដ៏ប្រសើររមែងមិនប្រាកដដល់សត្វទាំងឡាយក្នុងលោកនេះឡើយ»။

---

‘‘නිද්දං තන්දිං විජම්භිතං, අරතිං භත්තසම්මදං;

වීරියෙන නං පණාමෙත්වා, අරියමග්ගො විසුජ්ඣතී’’ති.

«បុគ្គលកាលកំចាត់បង់នូវសេចក្តីងងុយដេក សេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ការស្ងាបស្ទះ សេចក្តីមិនត្រេកអរ និងការស្រវឹងបាយនោះ ដោយសេចក្តីព្យាយាម ផ្លូវដ៏ប្រសើររមែងស្អាតបរិសុទ្ធ»။

---

7. දුක්කරසුත්තං

៧. ទុក្ករសូត្រ

---

17. ‘‘දුක්කරං දුත්තිතික්ඛඤ්ච, අබ්‍යත්තෙන ච සාමඤ්ඤං.

១៧. «ផ្នួសនេះ បុគ្គលមិនឈ្លាសវៃធ្វើបានដោយកម្រ ទាំងអត់ធន់បានដោយកម្រ»

---

බහූහි තත්ථ සම්බාධා, යත්ථ බාලො විසීදතී’’ති.

«ព្រោះក្នុងផ្នួសនោះ មានគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ជាច្រើន ដែលជាហេতুធ្វើឲ្យមនុស្សល្ងង់លិចលង់ចុះ»။

---

‘‘කතිහං චරෙය්‍ය සාමඤ්ඤං, චිත්තං චෙ න නිවාරයෙ;

පදෙ පදෙ විසීදෙය්‍ය, සඞ්කප්පානං වසානුගො’’ති.

«បើបុគ្គលមិនរារាំងចិត្តទេ តើនឹងអាចប្រព្រឹត្តសមណធម៌បានប៉ុន្មានថ្ងៃ? ព្រោះបុគ្គលដែលលុះក្នុងអំណាចនៃសេចក្តីត្រិះរិះ តែងលិចលង់ចុះក្នុងគ្រប់ៗជំហាន»။

---

‘‘කුම්මොව අඞ්ගානි සකෙ කපාලෙ,සමොදහං භික්ඛු මනොවිතක්කෙ;

අනිස්සිතො අඤ්ඤමහෙඨයානො,පරිනිබ්බුතො නූපවදෙය්‍ය කඤ්චී’’ති.

«ភិក្ខុគប្បីប្រមូលទុកនូវសេចក្តីត្រិះរិះនៃចិត្ត ដូចជាលိပ်ក្ដោបអវយវៈទាំងឡាយទុកក្នុងស្នូករបស់ខ្លួន ជាអ្នកមិនអាស្រ័យ មិនបៀតបៀនអ្នកដទៃ ជាអ្នករលត់ទុក្ខហើយ មិនគប្បីតិះដៀលនរណាម្នាក់ឡើយ»။

---

8. හිරීසුත්තං

៨. ហិរីសូត្រ

---

18. ‘‘හිරීනිසෙධො [Pg.8] පුරිසො, කොචි ලොකස්මිං විජ්ජති.

១៨. «បុរសដែលឃាត់ហាមដោយហិរិ មានខ្លះដែរឬទេក្នុងលោក»

---

යො නින්දං අපබොධති, අස්සො භද්‍රො කසාමිවා’’ති.

«បុគ្គលណាដែលភ្ញាក់រលឹកចៀសវាងការតិះដៀល ដូចជាសេះអាជានេយ្យដ៏ល្អជៀសវាងរំពាត់»။

---

‘‘හිරීනිසෙධා තනුයා, යෙ චරන්ති සදා සතා;

අන්තං දුක්ඛස්ස පප්පුය්‍ය, චරන්ති විසමෙ සම’’න්ති.

«បុគ្គលទាំងឡាយណាដែលឃាត់ហាមដោយហិរិ មានសតិគ្រប់ពេលវេលា តែងប្រព្រឹត្តទៅ បុគ្គលទាំងនោះដល់នូវទីបំផុតនៃទុក្ខ តែងប្រព្រឹត្តស្មើក្នុងលោកដែលមិនស្មើ»။

---

9. කුටිකාසුත්තං

៩. កុដិកាសូត្រ

---

19.

១៩.

---

‘‘කච්චි තෙ කුටිකා නත්ථි, කච්චි නත්ථි කුලාවකා;

කච්චි සන්තානකා නත්ථි, කච්චි මුත්තොසි බන්ධනා’’ති.

«តើព្រះអង្គមិនមានកុដិទេឬ? តើមិនមានសំបុកទេឬ? តើមិនមានខ្សែចងទេឬ? តើព្រះអង្គរួចផុតចាកចំណងហើយឬ?»။

---

‘‘තග්ඝ මෙ කුටිකා නත්ථි, තග්ඝ නත්ථි කුලාවකා;

තග්ඝ සන්තානකා නත්ථි, තග්ඝ මුත්තොම්හි බන්ධනා’’ති.

«ពិតណាស់ តថាគតមិនមានកុដិឡើយ ពិតណាស់ តថាគតមិនមានសំបុកឡើយ ពិតណាស់ តថាគតមិនមានខ្សែចងឡើយ ពិតណាស់ តថាគតរួចផុតចាកចំណងហើយ»။

---

‘‘කින්තාහං කුටිකං බ්‍රූමි, කිං තෙ බ්‍රූමි කුලාවකං;

කිං තෙ සන්තානකං බ්‍රූමි, කින්තාහං බ්‍රූමි බන්ධන’’න්ති.

«តើខ្ញុំព្រះករុណាហៅអ្វីថាជាកុដិរបស់ព្រះអង្គ? ហៅអ្វីថាជាសំបុករបស់ព្រះអង្គ? ហៅអ្វីថាជាខ្សែចងរបស់ព្រះអង្គ? ហៅអ្វីថាជាចំណងរបស់ព្រះអង្គ?»။

---

‘‘මාතරං කුටිකං බ්‍රූසි, භරියං බ්‍රූසි කුලාවකං;

පුත්තෙ සන්තානකෙ බ්‍රූසි, තණ්හං මෙ බ්‍රූසි බන්ධන’’න්ති.

«អ្នកឯងហៅមាតាថាជាកុដិ ហៅភរិយាថាជាសំបុក ហៅកូនទាំងឡាយថាជាខ្សែចង ហៅតណ្ហាថាជាចំណងរបស់តថាគត»။

---

‘‘සාහු තෙ කුටිකා නත්ථි, සාහු නත්ථි කුලාවකා;

සාහු සන්තානකා නත්ථි, සාහු මුත්තොසි බන්ධනා’’ති.

«ការដែលព្រះអង្គមិនមានកុដិ ជាការប្រពៃណាស់ ការដែលមិនមានសំបុក ជាការប្រពៃណាស់ ការដែលមិនមានខ្សែចង ជាការប្រពៃណាស់ ការដែលព្រះអង្គរួចផុតចាកចំណងហើយ ជាការប្រពៃណាស់»။

---

10. සමිද්ධිසුත්තං

១០. សមិទ្ធិសូត្រ

---

20. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති තපොදාරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා සමිද්ධි රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය යෙන තපොදා තෙනුපසඞ්කමි ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. තපොදෙ ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසි ගත්තානි පුබ්බාපයමානො. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං තපොදං ඔභාසෙත්වා යෙන ආයස්මා සමිද්ධි තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා වෙහාසං ඨිතා ආයස්මන්තං සමිද්ධිං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២០. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តតបោទារាម ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះសមិទ្ធិដ៏មានអាយុ ក្រោកឡើងក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី ហើយចូលទៅកាន់ស្ទឹងតបោទា ដើម្បីស្រង់ព្រះកាយ។ លុះស្រង់ព្រះកាយក្នុងស្ទឹងតបោទា រួចឡើងមកវិញហើយ ក៏គ្រងចីវរមួយផ្ទាំង ឈរធ្វើព្រះកាយឲ្យស្ងួត។ គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ ញ៉ាំងស្ទឹងតបោទាទាំងអស់ឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅរកព្រះសមិទ្ធិដ៏មានអាយុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរនៅលើអាកាស ហើយបានពោលគាថានឹងព្រះសមិទ្ធិដ៏មានអាយុថា៖

---

‘‘අභුත්වා [Pg.9] භික්ඛසි භික්ඛු, න හි භුත්වාන භික්ඛසි;

භුත්වාන භික්ඛු භික්ඛස්සු, මා තං කාලො උපච්චගා’’ති.

«បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គមិនទាន់បានបរិភោគឡើយ ក៏ដើរត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត ព្រះអង្គមិនមែនបរិភោគរួចហើយ ទើបដើរត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតនោះទេ បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គចូរបរិភោគសិនចុះ សឹមដើរត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត កាលកុំបីកន្លងហួសព្រះអង្គឡើយ»။

---

‘‘කාලං වොහං න ජානාමි, ඡන්නො කාලො න දිස්සති;

තස්මා අභුත්වා භික්ඛාමි, මා මං කාලො උපච්චගා’’ති.

«ម្នាលនាងទេវតា តថាគតមិនដឹងនូវកាលឡើយ ព្រោះកាលនោះកំបាំង មិនប្រាកដឡើយ ហេតុនោះ តថាគតមិនទាន់បានបរិភោគ ទើបដើរត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត កាលកុំបីកន្លងហួសតថាគតឡើយ»။

---

අථ ඛො සා දෙවතා පථවියං පතිට්ඨහිත්වා ආයස්මන්තං සමිද්ධිං එතදවොච – ‘‘දහරො ත්වං භික්ඛු, පබ්බජිතො සුසු කාළකෙසො, භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො, පඨමෙන වයසා, අනික්කීළිතාවී කාමෙසු. භුඤ්ජ, භික්ඛු, මානුසකෙ කාමෙ; මා සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවී’’ති.

គ្រានោះ ទេវតានោះចុះមកឈរលើផែនដី ហើយបានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះសមិទ្ធិដ៏មានអាយុថា៖ ‘បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គនៅក្មេងនៅឡើយ ជាអ្នកបួសថ្មីៗ សក់នៅខ្មៅស្រស់ ប្រកបដោយវ័យដ៏ចម្រើន គឺបឋមវ័យ មិនទាន់បានលេងកម្សាន្តក្នុងកាមទាំងឡាយឡើយ បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គចូរបរិភោគនូវកាមជារបស់មនុស្សចុះ ព្រះអង្គកុំលះបង់នូវធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយស្ទុះទៅរកធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងកាលគួរឡើយ’

---

‘‘න ඛ්වාහං, ආවුසො, සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවාමි. කාලිකඤ්ච ඛ්වාහං, ආවුසො, හිත්වා සන්දිට්ඨිකං අනුධාවාමි. කාලිකා හි, ආවුසො, කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා; ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. සන්දිට්ඨිකො අයං ධම්මො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති.

«ម្នាលនាងទេវតា តថាគតមិនមែនលះបង់នូវធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយស្ទុះទៅរកធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងកាលគួរនោះទេ ម្នាលនាងទេវតា តាមពិត តថាគតលះបង់នូវធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងកាលគួរ ហើយស្ទុះទៅរកធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្នវិញតើ។ ម្នាលនាងទេវតា ព្រោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា កាមទាំងឡាយជាធម៌ឲ្យផលក្នុងកាលគួរ មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន ទោសក្នុងកាមនោះមានច្រើនណាស់ ចំណែកឯធម៌នេះ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាលវេលា គួរហៅឲ្យចូលមកមើលបាន គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន»။

---

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛු, කාලිකා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො? කථං සන්දිට්ඨිකො අයං ධම්මො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති?

«បពិត្រភិក្ខុ ចុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថាកាមទាំងឡាយជាធម៌ឲ្យផលក្នុងកាលគួរ មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន ទោសក្នុងកាមនោះមានច្រើនណាស់ តើដោយប្រការដូចម្តេច? ចុះធម៌នេះ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាលវេលា គួរហៅឲ្យចូលមកមើលបាន គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន តើដោយប្រការដូចម្តេច?»။

---

‘‘අහං ඛො, ආවුසො, නවො අචිරපබ්බජිතො අධුනාගතො ඉමං ධම්මවිනයං. න තාහං සක්කොමි විත්ථාරෙන ආචික්ඛිතුං. අයං සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො රාජගහෙ විහරති තපොදාරාමෙ. තං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පුච්ඡ. යථා තෙ භගවා බ්‍යාකරොති තථා නං ධාරෙය්‍යාසී’’ති.

«ម្នាលនាងទេវតា តថាគតជាអ្នកបួសថ្មី មិនទាន់បានប៉ុន្មានវស្សាឡើយ ទើបតែនឹងមកកាន់ធម្មវិន័យនេះថ្មីៗ មិនអាចនឹងសម្តែងសេចក្តីនោះឲ្យពិស្តារបានឡើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនោះ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តតបោទារាម ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ នាងចូរចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ហើយសួរនូវសេចក្តីនេះចុះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ដោះស្រាយដល់នាងយ៉ាងណា នាងគប្បីចាំទុកនូវសេចក្តីនោះយ៉ាងនោះចុះ»။

---

‘‘න ඛො, භික්ඛු, සුකරො සො භගවා අම්හෙහි උපසඞ්කමිතුං, අඤ්ඤාහි මහෙසක්ඛාහි දෙවතාහි පරිවුතො. සචෙ ඛො ත්වං, භික්ඛු, තං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යාසි, මයම්පි ආගච්ඡෙය්‍යාම ධම්මස්සවනායා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා සමිද්ධි තස්සා දෙවතාය පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සමිද්ධි භගවන්තං එතදවොච –

«បពិត្រភិក្ខុ ព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនោះ មិនងាយនឹងឲ្យពួកយើងចូលទៅគាល់បានឡើយ ព្រោះព្រះអង្គមានទេវតាទាំងឡាយផ្សេងទៀតដែលមានស័ក្តិធំចោមរោមជុំវិញ បពិត្រភិក្ខុ បើព្រះអង្គចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ហើយសួរនូវសេចក្តីនេះ ពួកយើងក៏នឹងមកដើម្បីស្តាប់ធម៌ដែរ»។ ព្រះសមិទ្ធិដ៏មានអាយុ ទទួលពាក្យទេវតានោះថា ‘ម្នាលនាងទេវតា យ៉ាងនោះចុះ’ ហើយក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះសមិទ្ធិដ៏មានអាយុ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគនូវពាក្យនេះថា៖

---

‘‘ඉධාහං[Pg.10], භන්තෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය යෙන තපොදා තෙනුපසඞ්කමිං ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. තපොදෙ ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසිං ගත්තානි පුබ්බාපයමානො. අථ ඛො, භන්තෙ, අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං තපොදං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා වෙහාසං ඨිතා ඉමාය ගාථාය අජ්ඣභාසි –

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាក្រោកឡើងក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី ហើយចូលទៅកាន់ស្ទឹងតបោទា ដើម្បីស្រង់កាយ។ លុះស្រង់កាយក្នុងស្ទឹងតបោទា រួចឡើងមកវិញហើយ ក៏គ្រងចីវរមួយផ្ទាំង ឈរធ្វើកាយឲ្យស្ងួត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ ញ៉ាំងស្ទឹងតបោទាទាំងអស់ឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមកជិតខ្ញុំព្រះករុណា លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ឈរនៅលើអាកាស ហើយបានពោលគាថានេះនឹងខ្ញុំព្រះករុណាថា៖

---

‘‘අභුත්වා භික්ඛසි භික්ඛු, න හි භුත්වාන භික්ඛසි;

භුත්වාන භික්ඛු භික්ඛස්සු, මා තං කාලො උපච්චගා’’ති.

«បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គមិនទាន់បានបរិភោគឡើយ ក៏ដើរត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត ព្រះអង្គមិនមែនបរិភោគរួចហើយ ទើបដើរត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតនោះទេ បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គចូរបរិភោគសិនចុះ សឹមដើរត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត កាលកុំបីកន្លងហួសព្រះអង្គឡើយ»။

---

‘‘එවං වුත්තෙ අහං, භන්තෙ, තං දෙවතං ගාථාය පච්චභාසිං –

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើទេវតានោះពោលយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏បានពោលគាថាឆ្លើយតបនឹងទេវតានោះវិញថា៖

---

‘‘කාලං වොහං න ජානාමි, ඡන්නො කාලො න දිස්සති;

තස්මා අභුත්වා භික්ඛාමි, මා මං කාලො උපච්චගා’’ති.

«ម្នាលនាងទេវតា តថាគតមិនដឹងនូវកាលឡើយ ព្រោះកាលនោះកំបាំង មិនប្រាកដឡើយ ហេតុនោះ តថាគតមិនទាន់បានបរិភោគ ទើបដើរត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាត កាលកុំបីកន្លងហួសតថាគតឡើយ»။

---

‘‘අථ ඛො, භන්තෙ, සා දෙවතා පථවියං පතිට්ඨහිත්වා මං එතදවොච – ‘දහරො ත්වං, භික්ඛු, පබ්බජිතො සුසු කාළකෙසො, භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො, පඨමෙන වයසා, අනික්කීළිතාවී කාමෙසු. භුඤ්ජ, භික්ඛු, මානුසකෙ කාමෙ; මා සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවී’’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ទេវតានោះចុះមកឈរលើផែនដី ហើយបានពោលពាក្យនេះនឹងខ្ញុំព្រះករុណាថា៖ ‘បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គនៅក្មេងនៅឡើយ ជាអ្នកបួសថ្មីៗ សក់នៅខ្មៅស្រស់ ប្រកបដោយវ័យដ៏ចម្រើន គឺបឋមវ័យ មិនទាន់បានលេងកម្សាន្តក្នុងកាមទាំងឡាយឡើយ បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គចូរបរិភោគនូវកាមជារបស់មនុស្សចុះ ព្រះអង្គកុំលះបង់នូវធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយស្ទុះទៅរកធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងកាលគួរឡើយ’»

---

‘‘එවං වුත්තාහං, භන්තෙ, තං දෙවතං එතදවොචං – ‘න ඛ්වාහං, ආවුසො, සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවාමි; කාලිකඤ්ච ඛ්වාහං, ආවුසො, හිත්වා සන්දිට්ඨිකං අනුධාවාමි. කාලිකා හි, ආවුසො, කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා; ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. සන්දිට්ඨිකො අයං ධම්මො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើខ្ញុំព្រះករុណាពោលយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏បានពោលពាក្យនេះនឹងទេវតានោះថា៖ ‘ម្នាលនាងទេវតា តថាគតមិនមែនលះបង់នូវធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយស្ទុះទៅរកធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងកាលគួរនោះទេ ម្នាលនាងទេវតា តាមពិត តថាគតលះបង់នូវធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងកាលគួរ ហើយស្ទុះទៅរកធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្នវិញតើ។ ម្នាលនាងទេវតា ព្រោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា កាមទាំងឡាយជាធម៌ឲ្យផលក្នុងកាលគួរ មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន ទោសក្នុងកាមនោះមានច្រើនណាស់ ចំណែកឯធម៌នេះ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាលវេលា គួរហៅឲ្យចូលមកមើលបាន គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន’»

---

‘‘එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘කථඤ්ච, භික්ඛු, කාලිකා කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා; ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො? කථං සන්දිට්ඨිකො අයං ධම්මො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති? එවං වුත්තාහං, භන්තෙ, තං දෙවතං එතදවොචං – ‘අහං ඛො, ආවුසො, නවො අචිරපබ්බජිතො අධුනාගතො ඉමං ධම්මවිනයං, න තාහං සක්කොමි විත්ථාරෙන ආචික්ඛිතුං. අයං සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො රාජගහෙ විහරති තපොදාරාමෙ. තං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පුච්ඡ. යථා තෙ භගවා බ්‍යාකරොති තථා නං ධාරෙය්‍යාසී’’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើខ្ញុំព្រះករុណាពោលយ៉ាងនេះហើយ ទេវតានោះក៏បានសួរខ្ញុំព្រះករុណាថា៖ ‘បពិត្រភិក្ខុ ចុះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថាកាមទាំងឡាយជាធម៌ឲ្យផលក្នុងកាលគួរ មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន ទោសក្នុងកាមនោះមានច្រើនណាស់ តើដោយប្រការដូចម្តេច? ចុះធម៌នេះ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាលវេលា គួរហៅឲ្យចូលមកមើលបាន គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន តើដោយប្រការដូចម្តេច?’។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើទេវតានោះសួរយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំព្រះករុណាក៏បានពោលពាក្យនេះនឹងទេវតានោះថា៖ ‘ម្នាលនាងទេវតា តថាគតជាអ្នកបួសថ្មី មិនទាន់បានប៉ុន្មានវស្សាឡើយ ទើបតែនឹងមកកាន់ធម្មវិន័យនេះថ្មីៗ មិនអាចនឹងសម្តែងសេចក្តីនោះឲ្យពិស្តារបានឡើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនោះ ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តតបោទារាម ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ នាងចូរចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ហើយសួរនូវសេចក្តីនេះចុះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ដោះស្រាយដល់នាងយ៉ាងណា នាងគប្បីចាំទុកនូវសេចក្តីនោះយ៉ាងនោះចុះ’»

---

‘‘එවං [Pg.11] වුත්තෙ, භන්තෙ, සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘න ඛො, භික්ඛු, සුකරො සො භගවා අම්හෙහි උපසඞ්කමිතුං, අඤ්ඤාහි මහෙසක්ඛාහි දෙවතාහි පරිවුතො. සචෙ ඛො, ත්වං භික්ඛු, තං භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යාසි, මයම්පි ආගච්ඡෙය්‍යාම ධම්මස්සවනායා’ති. සචෙ, භන්තෙ, තස්සා දෙවතාය සච්චං වචනං, ඉධෙව සා දෙවතා අවිදූරෙ’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើខ្ញុំព្រះករុណាពោលយ៉ាងនេះហើយ ទេវតានោះក៏បាននិយាយនឹងខ្ញុំព្រះករុណាថា៖ ‘បពិត្រភិក្ខុ ព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនោះ មិនងាយនឹងឲ្យពួកយើងចូលទៅគាល់បានឡើយ ព្រោះព្រះអង្គមានទេវតាទាំងឡាយផ្សេងទៀតដែលមានស័ក្តិធំចោមរោមជុំវិញ បពិត្រភិក្ខុ បើព្រះអង្គចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ហើយសួរនូវសេចក្តីនេះ ពួកយើងក៏នឹងមកដើម្បីស្តាប់ធម៌ដែរ’។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បើពាក្យរបស់ទេវតានោះពិតមែន ទេវតានោះក៏ស្ថិតនៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីទីនេះឡើយ»

---

එවං වුත්තෙ, සා දෙවතා ආයස්මන්තං සමිද්ධිං එතදවොච – ‘‘පුච්ඡ, භික්ඛු, පුච්ඡ, භික්ඛු, යමහං අනුප්පත්තා’’ති.

កាលបើព្រះសមិទ្ធិក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ទេវតានោះក៏បានពោលនឹងព្រះសមិទ្ធិដ៏មានអាយុថា៖ «បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គចូរសួរចុះ បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គចូរសួរចុះ ព្រោះខ្ញុំបានមកដល់ទីនេះហើយ»។

---

අථ ඛො භගවා තං දෙවතං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានត្រាស់នឹងទេវតានោះដោយគាថាទាំងឡាយថា៖

---

‘‘අක්ඛෙය්‍යසඤ්ඤිනො සත්තා, අක්ඛෙය්‍යස්මිං පතිට්ඨිතා;

අක්ඛෙය්‍යං අපරිඤ්ඤාය, යොගමායන්ති මච්චුනො.

«សត្វទាំងឡាយដែលសំគាល់នូវវត្ថុដែលគប្បីនិយាយបាន តែងតម្កល់នៅក្នុងវត្ថុដែលគប្បីនិយាយបាន កាលបើមិនកំណត់ដឹងនូវវត្ថុដែលគប្បីនិយាយបាន តែងតែទៅកាន់នឹមនៃសេចក្តីស្លាប់»။

---

‘‘අක්ඛෙය්‍යඤ්ච පරිඤ්ඤාය, අක්ඛාතාරං න මඤ්ඤති;

තඤ්හි තස්ස න හොතීති, යෙන නං වජ්ජා න තස්ස අත්ථි;

සචෙ විජානාසි වදෙහි යක්ඛා’’ති.

«លុះកំណត់ដឹងនូវវត្ថុដែលគប្បីនិយាយបានហើយ រមែងមិនសំគាល់នូវបុគ្គលអ្នកនិយាយឡើយ ព្រោះហេតុនោះ មិនមានដល់ព្រះខីណាស្រពនោះទេ ហេតុកាលដែលគេគប្បីនិយាយសំដៅដល់ព្រះខីណាស្រពនោះ ក៏មិនមានឡើយ ម្នាលនាងយក្សិនី បើនាងយល់សេចក្តីនេះ ចូរនិយាយមកចុះ»။

---

‘‘න ඛ්වාහං, භන්තෙ, ඉමස්ස භගවතා සඞ්ඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා තථා භාසතු යථාහං ඉමස්ස භගවතා සඞ්ඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ජානෙය්‍ය’’න්ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាមិនយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារបានឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងធម៌ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា ដោយប្រការដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះករុណាយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលទ្រង់សម្តែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យបានពិស្តារផងចុះ»

---

‘‘සමො විසෙසී උද වා නිහීනො,යො මඤ්ඤතී සො විවදෙථ තෙන;

තීසු විධාසු අවිකම්පමානො,සමො විසෙසීති න තස්ස හොති;

සචෙ විජානාසි වදෙහි යක්ඛා’’ති.

«បុគ្គលណាដែលសម្គាល់ខ្លួនថា "ស្មើគេ" "វិសេសជាងគេ" ឬ "ថោកទាបជាងគេ" បុគ្គលនោះតែងតែឈ្លោះប្រកែកជាមួយគេដោយសារមានះនោះ។ ចំណែកបុគ្គលដែលមិនរំភើបញាប់ញ័រក្នុងវិធា (មានះ) ទាំង ៣ យ៉ាង តែងគ្មានសេចក្តីសម្គាល់ថា "ស្មើគេ" ឬ "វិសេសជាងគេ" ឡើយ។ ម្នាលយក្ស បើសិនជាអ្នកដឹង ចូរនិយាយមកមើល៍។»

---

‘‘ඉමස්සාපි ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සඞ්ඛිත්තෙන භාසිතස්ස න විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා තථා භාසතු යථාහං ඉමස්ස භගවතා සඞ්ඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ජානෙය්‍ය’’න්ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្ដែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារបានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្ដែងធម៌ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដោយប្រការដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្ដែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារបានផងចុះ។»

---

‘‘පහාසි සඞ්ඛං න විමානමජ්ඣගා, අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං ඉධ නාමරූපෙ;

තං ඡින්නගන්ථං අනිඝං නිරාසං, පරියෙසමානා නාජ්ඣගමුං;

දෙවා මනුස්සා ඉධ වා හුරං වා, සග්ගෙසු වා සබ්බනිවෙසනෙසු;

සචෙ විජානාසි වදෙහි යක්ඛා’’ති.

«បុគ្គលណាបានលះបង់នូវការរាប់ (បញ្ញត្តិ) ហើយ មិនដល់នូវមានះឡើយ បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហាក្នុងនាមរូបនេះហើយ។ ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ទោះក្នុងលោកនេះក្តី ក្នុងលោកដទៃក្តី ក្នុងឋានសួគ៌ក្តី ឬក្នុងទីលំនៅទាំងពួងក្តី កាលស្វែងរកនូវបុគ្គលនោះ ដែលមានគ្រឿងចងកាត់ផ្តាច់ហើយ គ្មានទុក្ខកង្វល់ គ្មានសេចក្តីប្រាថ្នា តែងរកមិនឃើញឡើយ។ ម្នាលយក្ស បើសិនជាអ្នកដឹង ចូរនិយាយមកមើល៍។»

---

‘‘ඉමස්ස [Pg.12] ඛ්වාහං, භන්තෙ, භගවතා සඞ්ඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි –

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គយល់សេចក្តីនៃធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្ដែងដោយសង្ខេបនេះ ឲ្យពិស្តារយ៉ាងនេះថា៖»

---

‘‘පාපං න කයිරා වචසා මනසා,කායෙන වා කිඤ්චන සබ්බලොකෙ;

කාමෙ පහාය සතිමා සම්පජානො,දුක්ඛං න සෙවෙථ අනත්ථසංහිත’’න්ති.

«បុគ្គលមិនគួរធ្វើអំពើបាបបន្តិចបន្តួចក្នុងលោកទាំងពួង ដោយវាចា ដោយចិត្ត ឬដោយកាយឡើយ។ បុគ្គលគួរលះបង់នូវកាមទាំងឡាយ មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ មិនគួរសេពនូវសេចក្តីទុក្ខដែលមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ឡើយ។»

---

නන්දනවග්ගො දුතියො.

«នន្ទនវគ្គ ទី២ ចប់។»

---

තස්සුද්දානං –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

---

නන්දනා නන්දති චෙව, නත්ථිපුත්තසමෙන ච;

ඛත්තියො සණමානො ච, නිද්දාතන්දී ච දුක්කරං;

හිරී කුටිකා නවමො, දසමො වුත්තො සමිද්ධිනාති.

«នន្ទនសូត្រ ១ នន្ទតិសូត្រ ១ នត្ថិបុត្តសមសូត្រ ១ ខត្តិយសូត្រ ១ សណមានសូត្រ ១ និទ្ទាតន្ទីសូត្រ ១ ទុក្ករសូត្រ ១ ហិរីសូត្រ ១ កុដិកសូត្រ ជាទី៩ និងសមិទ្ធិសូត្រ ជាទី១០ ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងហើយ។»

---

3. සත්තිවග්ගො

៣. «សត្តិវគ្គ»

---

1. සත්තිසුත්තං

១. «សត្តិសូត្រ»

---

21. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

២១. «សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖»

---

‘‘සත්තියා විය ඔමට්ඨො, ඩය්හමානොව මත්ථකෙ;

කාමරාගප්පහානාය, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

«ភិក្ខុគួរមានសតិ វៀាកាម ដើម្បីលះបង់នូវកាមរាគៈ ដូចជាបុគ្គលដែលត្រូវលំពែងចាក់ដោត ឬដូចជាបុគ្គលដែលភ្លើងឆេះក្បាល ដូច្នោះឯង។»

---

‘‘සත්තියා විය ඔමට්ඨො, ඩය්හමානොව මත්ථකෙ;

සක්කායදිට්ඨිප්පහානාය, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

«ភិក្ខុគួរមានសតិ វៀាកាម ដើម្បីលះបង់នូវសក្កាយទិដ្ឋិ ដូចជាបុគ្គលដែលត្រូវលំពែងចាក់ដោត ឬដូចជាបុគ្គលដែលភ្លើងឆេះក្បាល ដូច្នោះឯង។»

---

2. ඵුසතිසුත්තං

២. «ផុសតិសូត្រ»

---

22.

២២.

---

‘‘නාඵුසන්තං ඵුසති ච, ඵුසන්තඤ්ච තතො ඵුසෙ;

තස්මා ඵුසන්තං ඵුසති, අප්පදුට්ඨපදොසින’’න්ති.

«ផលកម្មមិនប៉ះពាល់ដល់បុគ្គលដែលមិនបានធ្វើកម្មឡើយ តែតែងប៉ះពាល់ដល់បុគ្គលដែលបានធ្វើកម្មនោះវិញ ហេតុនោះ ផលកម្មតែងប៉ះពាល់ដល់បុគ្គលដែលបានធ្វើកម្ម គឺបុគ្គលដែលប្រទូស្តចំពោះបុគ្គលដែលមិនប្រទូស្តនោះឯង។»

---

‘‘යො [Pg.13] අප්පදුට්ඨස්ස නරස්ස දුස්සති,සුද්ධස්ස පොසස්ස අනඞ්ගණස්ස;

තමෙව බාලං පච්චෙති පාපං,සුඛුමො රජො පටිවාතංව ඛිත්තො’’ති.

«បុគ្គលណាប្រទូស្តចំពោះនរជនដែលមិនប្រទូស្ត ជាបុគ្គលស្អាតស្អំ គ្មានកិលេសគ្រឿងហ្មងសៅ បាបកម្មតែងត្រឡប់មកគ្របដណ្តប់លើបុគ្គលពាលនោះវិញ ដូចជាធូលីដ៏ល្អិតដែលគេបាចទៅច្រាសខ្យល់ ដូច្នោះឯង។»

---

3. ජටාසුත්තං

៣. «ជដាសូត្រ»

---

23.

២៣.

---

‘‘අන්තො ජටා බහි ජටා, ජටාය ජටිතා පජා;

තං තං ගොතම පුච්ඡාමි, කො ඉමං විජටයෙ ජට’’න්ති.

«សេចក្តីស៊ប់សួនមានក្នុងខាងក្នុង សេចក្តីស៊ប់សួនមានក្នុងខាងក្រៅ ពពួកសត្វតែងជំពាក់ដោយសេចក្តីស៊ប់សួន។ បពិត្រព្រះគោតម ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរព្រះអង្គនូវសេចក្តីនោះ តើនរណាអាចដោះស្រាយសេចក្តីស៊ប់សួននេះបាន?»

---

‘‘සීලෙ පතිට්ඨාය නරො සපඤ්ඤො, චිත්තං පඤ්ඤඤ්ච භාවයං;

ආතාපී නිපකො භික්ඛු, සො ඉමං විජටයෙ ජටං.

«នរជនអ្នកមានប្រាជ្ញា ស្ថិតនៅក្នុងសីល ហើយចំរើនចិត្តនិងបញ្ញា ជាភិក្ខុមានសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានប្រាជ្ញាស្មារតី ភិក្ខុនោះទើបអាចដោះស្រាយសេចក្តីស៊ប់សួននេះបាន។»

---

‘‘යෙසං රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

ඛීණාසවා අරහන්තො, තෙසං විජටිතා ජටා.

«បុគ្គលទាំងឡាយណា មានរាគៈ ទោសៈ និងអវិជ្ជាខ្ចាត់បង់ហើយ ជាព្រះខីណាស្រព អរហន្ត បុគ្គលទាំងនោះឯង ឈ្មោះថាបានដោះស្រាយសេចក្តីស៊ប់សួនហើយ។»

---

‘‘යත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච, අසෙසං උපරුජ්ඣති;

පටිඝං රූපසඤ්ඤා ච, එත්ථෙසා ඡිජ්ජතෙ ජටා’’ති.

«នាមក្តី រូបក្តី បដិឃសញ្ញានិងរូបសញ្ញាក្តី រលត់មិនមានសេសសល់ក្នុងទីណា សេចក្តីស៊ប់សួននេះ តែងដាច់ស្រឡះក្នុងទីនោះឯង។»

---

4. මනොනිවාරණසුත්තං

៤. «មនោនិវារណសូត្រ»

---

24. ‘‘යතො යතො මනො නිවාරයෙ,

២៤. «បុគ្គលហាមឃាត់ចិត្តចាកអារម្មណ៍ណាៗ»

---

න දුක්ඛමෙති නං තතො තතො;

ස සබ්බතො මනො නිවාරයෙ,ස සබ්බතො දුක්ඛා පමුච්චති’’.

«សេចក្តីទុក្ខតែងមិនមកដល់បុគ្គលនោះ ព្រោះតែអារម្មណ៍នោះៗឡើយ។ បុគ្គលនោះគួរហាមឃាត់ចិត្តចាកអារម្មណ៍ទាំងពួង បុគ្គលនោះតែងរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួង។»

---

‘‘න සබ්බතො මනො නිවාරයෙ,න මනො සංයතත්තමාගතං;

යතො යතො ච පාපකං,තතො තතො මනො නිවාරයෙ’’ති.

«បុគ្គលមិនគួរហាមឃាត់ចិត្តចាកអារម្មណ៍ទាំងពួងឡើយ មិនគួរហាមឃាត់ចិត្តដែលសង្រួមល្អហើយនោះឡើយ ចិត្តកើតអកុសលព្រោះអារម្មណ៍ណាៗ គួរហាមឃាត់ចិត្តចាកអារម្មណ៍នោះៗវិញ។»

---

5. අරහන්තසුත්තං

៥. «អរហន្តសូត្រ»

---

25.

២៥.

---

‘‘යො හොති භික්ඛු අරහං කතාවී,ඛීණාසවො අන්තිමදෙහධාරී;

අහං වදාමීතිපි සො වදෙය්‍ය,මමං වදන්තීතිපි සො වදෙය්‍යා’’ති.

«ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ធ្វើកិច្ចស្រេចហើយ មានអាសវៈអស់ហើយ ទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត ភិក្ខុនោះគួរពោលថា "ខ្ញុំនិយាយ" ខ្លះដែរឬទេ? ឬគួរពោលថា "គេនិយាយនឹងខ្ញុំ" ខ្លះដែរឬទេ?»

---

‘‘යො [Pg.14] හොති භික්ඛු අරහං කතාවී,ඛීණාසවො අන්තිමදෙහධාරී;

අහං වදාමීතිපි සො වදෙය්‍ය,මමං වදන්තීතිපි සො වදෙය්‍ය;

ලොකෙ සමඤ්ඤං කුසලො විදිත්වා,වොහාරමත්තෙන සො වොහරෙය්‍යා’’ති.

«ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ធ្វើកិច្ចស្រេចហើយ មានអាសវៈអស់ហើយ ទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត ភិក្ខុនោះគួរពោលថា "ខ្ញុំនិយាយ" ខ្លះដែរ គួរពោលថា "គេនិយាយនឹងខ្ញុំ" ខ្លះដែរ ព្រោះភិក្ខុនោះជាអ្នកឈ្លាសវៃ ដឹងច្បាស់នូវសមញ្ញាញាណក្នុងលោក តែងពោលទៅតាមវោហារមត្តៈប៉ុណ្ណោះ។»

---

‘‘යො හොති භික්ඛු අරහං කතාවී,ඛීණාසවො අන්තිමදෙහධාරී;

මානං නු ඛො සො උපගම්ම භික්ඛු,අහං වදාමීතිපි සො වදෙය්‍ය;

මමං වදන්තීතිපි සො වදෙය්‍යා’’ති.

«ភិក្ខុណាជាព្រះអរហន្ត ធ្វើកិច្ចស្រេចហើយ មានអាសវៈអស់ហើយ ទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត ភិក្ខុនោះចូលទៅជិតមានះឬទេ ទើបពោលថា "ខ្ញុំនិយាយ" ខ្លះ ឬពោលថា "គេនិយាយនឹងខ្ញុំ" ខ្លះ?»

---

‘‘පහීනමානස්ස න සන්ති ගන්ථා,විධූපිතා මානගන්ථස්ස සබ්බෙ;

ස වීතිවත්තො මඤ්ඤතං සුමෙධො,අහං වදාමීතිපි සො වදෙය්‍ය.

«គ្រឿងចងទាំងឡាយ មិនមានដល់ភិក្ខុអ្នកលះបង់មានះហើយឡើយ គ្រឿងចងគឺមានះទាំងអស់ ភិក្ខុនោះបានកម្ចាត់ចោលអស់ហើយ ភិក្ខុនោះជាអ្នកមានប្រាជ្ញាល្អ កន្លងផុតនូវការសម្គាល់ហើយ ភិក្ខុនោះគួរពោលថា "ខ្ញុំនិយាយ" ខ្លះដែរ»

---

‘‘මමං වදන්තීතිපි සො වදෙය්‍ය;

ලොකෙ සමඤ්ඤං කුසලො විදිත්වා;

වොහාරමත්තෙන සො වොහරෙය්‍යා’’ති.

«គួរពោលថា "គេនិយាយនឹងខ្ញុំ" ខ្លះដែរ ព្រោះភិក្ខុនោះជាអ្នកឈ្លាសវៃ ដឹងច្បាស់នូវសមញ្ញាញាណក្នុងលោក តែងពោលទៅតាមវោហារមត្តៈប៉ុណ្ណោះ។»

---

6. පජ්ජොතසුත්තං

៦. «បជ្ជោតសូត្រ»

---

26.

២៦.

---

‘‘කති ලොකස්මිං පජ්ජොතා, යෙහි ලොකො පකාසති ;

භගවන්තං පුට්ඨුමාගම්ම, කථං ජානෙමු තං මය’’න්ති.

«ពន្លឺទាំងឡាយក្នុងលោក ដែលញ៉ាំងលោកឲ្យភ្លឺស្វាង មានប៉ុន្មានយ៉ាង? ពួកយើងខ្ញុំមកដើម្បីទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើពួកយើងខ្ញុំគួរយល់សេចក្តីនោះយ៉ាងដូចម្តេច?»

---

‘‘චත්තාරො ලොකෙ පජ්ජොතා, පඤ්චමෙත්ථ න විජ්ජති;

දිවා තපති ආදිච්චො, රත්තිමාභාති චන්දිමා.

«ពន្លឺក្នុងលោកមាន ៤ យ៉ាង ពន្លឺទី ៥ មិនមានក្នុងលោកនេះឡើយ គឺព្រះអាទិត្យតែងភ្លឺស្វាងក្នុងវេលាថ្ងៃ ព្រះចន្ទតែងរុងរឿងក្នុងវេលាយប់»

---

‘‘අථ අග්ගි දිවාරත්තිං, තත්ථ තත්ථ පකාසති;

සම්බුද්ධො තපතං සෙට්ඨො, එසා ආභා අනුත්තරා’’ති.

«មួយវិញទៀត ភ្លើងតែងភ្លឺស្វាងក្នុងទីនោះៗ ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ចំណែកព្រះសម្ពុទ្ធជាបុគ្គលប្រសើរជាងពន្លឺទាំងឡាយ ពន្លឺរបស់ព្រះអង្គនោះឯង ជាពន្លឺដ៏ប្រសើរគ្មានពន្លឺដទៃក្រៃលែងជាងឡើយ។»

---

7. සරසුත්තං

៧. «សរសូត្រ»

---

27.

២៧.

---

‘‘කුතො [Pg.15] සරා නිවත්තන්ති, කත්ථ වට්ටං න වත්තති;

කත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච, අසෙසං උපරුජ්ඣතී’’ති.

«ខ្សែទឹកតែងត្រឡប់មកវិញចាកទីណា? វដ្តសង្សារមិនវិលទៅក្នុងទីណា? នាមនិងរូបរលត់មិនមានសេសសល់ក្នុងទីណា?»

---

‘‘යත්ථ ආපො ච පථවී, තෙජො වායො න ගාධති;

අතො සරා නිවත්තන්ති, එත්ථ වට්ටං න වත්තති;

එත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච, අසෙසං උපරුජ්ඣතී’’ති.

«ក្នុងទីណាដែលអាបោធាតុ បថវីធាតុ តេជោធាតុ និងវាយោធាតុ មិនអាចតាំងនៅបាន ខ្សែទឹកទាំងឡាយតែងត្រឡប់មកវិញចាកទីនោះ វដ្តសង្សារមិនវិលទៅក្នុងទីនោះឡើយ នាមនិងរូបរលត់មិនមានសេសសល់ក្នុងទីនោះឡើយ។»

---

8. මහද්ධනසුත්තං

៨. «មហទ្ធនសូត្រ»

---

28.

២៨.

---

‘‘මහද්ධනා මහාභොගා, රට්ඨවන්තොපි ඛත්තියා;

අඤ්ඤමඤ්ඤාභිගිජ්ඣන්ති, කාමෙසු අනලඞ්කතා.

«ស្តេចក្សត្រទាំងឡាយ ទោះបីជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន ជាម្ចាស់ដែនដីក្តី ក៏នៅតែមិនចេះឆ្អែតក្នុងកាមទាំងឡាយ តែងចង់បានរំលោភយកទ្រព្យរបស់គ្នាទៅវិញទៅមក។»

---

‘‘තෙසු උස්සුක්කජාතෙසු, භවසොතානුසාරිසු;

කෙධ තණ්හං පජහිංසු, කෙ ලොකස්මිං අනුස්සුකා’’ති.

«ក្នុងពួកមនុស្សដែលមានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយ អណ្តែតទៅតាមខ្សែទឹកនៃភពទាំងនោះ តើបុគ្គលណាខ្លះបានលះបង់តណ្ហាក្នុងលោកនេះ? តើបុគ្គលណាខ្លះគ្មានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយក្នុងលោក?»

---

‘‘හිත්වා අගාරං පබ්බජිතා, හිත්වා පුත්තං පසුං වියං;

හිත්වා රාගඤ්ච දොසඤ්ච, අවිජ්ජඤ්ච විරාජිය;

ඛීණාසවා අරහන්තො, තෙ ලොකස්මිං අනුස්සුකා’’ති.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយណា លះបង់ផ្ទះសម្បែងហើយចេញបួស លះបង់កូនជាទីស្រឡាញ់និងសត្វចិញ្ចឹម លះបង់រាគៈនិងទោសៈ ខ្ចាត់បង់អវិជ្ជាហើយ ជាព្រះខីណាស្រព ព្រះអរហន្តទាំងនោះឯង ឈ្មោះថាគ្មានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយក្នុងលោកឡើយ។»

---

9. චතුචක්කසුත්තං

៩. «ចតុចក្កសូត្រ»

---

29.

២៩.

---

‘‘චතුචක්කං නවද්වාරං, පුණ්ණං ලොභෙන සංයුතං;

පඞ්කජාතං මහාවීර, කථං යාත්‍රා භවිස්සතී’’ති.

«បពិត្រព្រះមហាវីរៈ រាងកាយនេះមានកង់ ៤ មានទ្វារ ៩ ពេញដោយវត្ថុមិនស្អាត ប្រកបដោយលោភៈ កើតក្នុងភក់ តើការចាកចេញពីរាងកាយនេះ នឹងមានបានដោយប្រការដូចម្តេច?»

---

‘‘ඡෙත්වා නද්ධිං වරත්තඤ්ච, ඉච්ඡා ලොභඤ්ච පාපකං;

සමූලං තණ්හමබ්බුය්හ, එවං යාත්‍රා භවිස්සතී’’ති.

«បុគ្គលកាត់ផ្តាច់នូវការចងគំនុំផង នូវខ្សែតណ្ហាផង នូវសេចក្តីប្រាថ្នានិងលោភៈដ៏លាមកផង ដកតណ្ហាព្រមទាំងឫសគល់ចេញបានហើយ ទើបមានការចាកចេញរួចផុតបានយ៉ាងនេះឯង។»

---

10. එණිජඞ්ඝසුත්තං

១០. «ឯណិជង្ឃសូត្រ»

---

30.

៣០.

---

‘‘එණිජඞ්ඝං කිසං වීරං, අප්පාහාරං අලොලුපං;

සීහං වෙකචරං නාගං, කාමෙසු අනපෙක්ඛිනං;

උපසඞ්කම්ම පුච්ඡාම, කථං දුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.

«ពួកយើងខ្ញុំបានចូលមកជិតទូលសួរព្រះអង្គ ជាព្រះមហាវីរៈ មានស្មងរៀវដូចស្មងសត្វទ្រាយ មានព្រះកាយស្គម មានសេចក្តីព្យាយាម សោយអាហារតិច មិនលោភលន់ ត្រេកត្រអាល តែងយាងទៅតែមួយអង្គឯង ដូចជាសត្វសីហៈ ឬដូចជាដំរីដ៏ប្រសើរ គ្មានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកាមទាំងឡាយ តើបុគ្គលរួចផុតចាកទុក្ខបានដោយប្រការដូចម្តេច?»

---

‘‘පඤ්ච [Pg.16] කාමගුණා ලොකෙ, මනොඡට්ඨා පවෙදිතා;

එත්ථ ඡන්දං විරාජෙත්වා, එවං දුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.

«កាមគុណ ៥ យ៉ាងក្នុងលោក មានចិត្តជាទី ៦ ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងហើយ បុគ្គលខ្ចាត់បង់នូវសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងនាមរូបនេះហើយ តែងរួចផុតចាកទុក្ខបានយ៉ាងនេះឯង។»

---

සත්තිවග්ගො තතියො.

«សត្តិវគ្គ ទី៣ ចប់។»

---

තස්සුද්දානං –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

---

සත්තියා ඵුසති චෙව, ජටා මනොනිවාරණා;

අරහන්තෙන පජ්ජොතො, සරා මහද්ධනෙන ච;

චතුචක්කෙන නවමං, එණිජඞ්ඝෙන තෙ දසාති.

«សូត្រទាំងឡាយគឺ សត្តិសូត្រ ១ ផុសតិសូត្រ ១ ជដាសូត្រ ១ មនោនិវារណសូត្រ ១ អរហន្តសូត្រ ១ បជ្ជោតសូត្រ ១ សរសូត្រ ១ មហទ្ធនសូត្រ ១ ចតុចក្កសូត្រ ជាទី៩ និងឯណិជង្ឃសូត្រ ជាទី១០ រួមជា ១០ សូត្រ។»

---

4. සතුල්ලපකායිකවග්ගො

៤. «សតុល្លបកាយិកវគ្គ»

---

1. සබ්භිසුත්තං

១. «សព្ភិសូត្រ»

---

31. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සම්බහුලා සතුල්ලපකායිකා දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො එකා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៣១. «ខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាទាំងឡាយច្រើនអង្គ ក្នុងពួកសតុល្លបកាយិកាទេវតា មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ក្នុងវេលាកន្លងបឋមយាម ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតាមួយអង្គឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖»

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සෙය්‍යො හොති න පාපියො’’ති.

«បុគ្គលគួរគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ គួរធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះបុគ្គលដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយហើយ តែងមានសេចក្តីចម្រើន មិនមានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។»

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

«លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គដទៃទៀត ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖»

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, පඤ්ඤා ලබ්භති නාඤ්ඤතො’’ති.

«បុគ្គលគួរគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ គួរធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះបុគ្គលដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយហើយ តែងបាននូវបញ្ញา មិនមែនបានចាកបុគ្គលដទៃឡើយ។»

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

«លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គដទៃទៀត ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖»

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සොකමජ්ඣෙ න සොචතී’’ති.

«បុគ្គលគួរគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ គួរធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះបុគ្គលដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយហើយ តែងមិនសោកសៅក្នុងកណ្តាលនៃពួកជនអ្នកសោកសៅឡើយ។»

---

අථ [Pg.17] ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

«លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គដទៃទៀត ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖»

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, ඤාතිමජ්ඣෙ විරොචතී’’ති.

«បុគ្គលគួរគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គួរធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះបានដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម្មរបស់សប្បុរសទាំងឡាយ ទើបជាអ្នករុងរឿងក្នុងកណ្តាលពួកញាតិ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සත්තා ගච්ඡන්ති සුග්ගති’’න්ති.

«បុគ្គលគួរគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គួរធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះបានដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម្មរបស់សប្បុរសទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយរមែងទៅកាន់សុគតិ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සත්තා තිට්ඨන්ති සාතත’’න්ති.

«បុគ្គលគួរគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គួរធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះបានដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម្មរបស់សប្បុរសទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយរមែងរស់នៅជាសុខអស់កាលជានិច្ច»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කස්ස නු ඛො, භගවා, සුභාසිත’’න්ති? සබ්බාසං වො සුභාසිතං පරියායෙන, අපි ච මමපි සුණාථ –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យរបស់ទេវតាណា ជាសុភាសិតហ្ន៎»? ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «ពាក្យរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា ជាសុភាសិតដោយបរិយាយ ប៉ុន្តែ ចូរអ្នករាល់គ្នាស្ដាប់ពាក្យរបស់យើងផងចុះ៖

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.

«បុគ្គលគួរគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ គួរធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះបានដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម្មរបស់សប្បុរសទាំងឡាយ រមែងរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួង»។

---

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තා දෙවතායො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායිංසූති.

ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ ទេវតាទាំងនោះ មានចិត្តត្រេកអរ បានថ្វាយបង្គំលាព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

2. මච්ඡරිසුත්තං

២. មច្ឆរិសូត្រ

---

32. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සම්බහුලා සතුල්ලපකායිකා දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො එකා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៣២. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាទាំងឡាយច្រើនអង្គ ក្នុងពួកសតុល្លបកាយ មានរស្មីដ៏ល្អស្អាត កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំលាព្រះមានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតាទាំងនោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ទេវតាមួយអង្គ បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘මච්ඡෙරා ච පමාදා ච, එවං දානං න දීයති ;

පුඤ්ඤං ආකඞ්ඛමානෙන, දෙය්‍යං හොති විජානතා’’ති.

«ព្រោះតែសេចក្តីកំណាញ់ និងសេចក្តីប្រមាទ ទើបបុគ្គលមិនបានឲ្យទាន បុគ្គលអ្នកដឹងច្បាស់ កាលប្រាថ្នានូវបុណ្យ គួរតែឲ្យទាន»។

---

අථ [Pg.18] ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘යස්සෙව භීතො න දදාති මච්ඡරී, තදෙවාදදතො භයං;

ජිඝච්ඡා ච පිපාසා ච, යස්ස භායති මච්ඡරී;

තමෙව බාලං ඵුසති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච.

«ជនកំណាញ់ខ្លាចភ័យព្រោះហេតុណា ក៏មិនឲ្យទាន ភ័យនោះឯង រមែងមកប៉ះពាល់ដល់ជនកំណាញ់ដែលមិនឲ្យទាននោះវិញ។ ជនកំណាញ់ខ្លាចសេចក្តីឃ្លាន និងសេចក្តីស្រេកណា សេចក្តីឃ្លាន និងសេចក្តីស្រេកនោះឯង រមែងបៀតបៀនបុគ្គលពាលនោះ ទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខ។

---

‘‘තස්මා විනෙය්‍ය මච්ඡෙරං, දජ්ජා දානං මලාභිභූ;

පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං, පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគួរកំចាត់បង់នូវសេចក្តីកំណាញ់ ជាអ្នកគ្របសង្កត់លើមន្ទិល ហើយឲ្យទានចុះ ព្រោះបុណ្យទាំងឡាយ តែងជាទីពឹងរបស់សត្វទាំងឡាយ ក្នុងលោកខាងមុខ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘තෙ මතෙසු න මීයන්ති, පන්ථානංව සහබ්බජං;

අප්පස්මිං යෙ පවෙච්ඡන්ති, එස ධම්මො සනන්තනො.

«ពួកជនណា កាលបើមានរបស់បន្តិចបន្តួច ក៏នៅតែចែករំលែកឲ្យ ដូចជាពួកអ្នករួមដំណើរជាមួយគ្នាតามផ្លូវ ពួកជននោះ ឈ្មោះថា មិនស្លាប់ក្នុងចំណោមពួកអ្នកស្លាប់ឡើយ នេះជាធម៌បុរាណ។

---

‘‘අප්පස්මෙකෙ පවෙච්ඡන්ති, බහුනෙකෙ න දිච්ඡරෙ;

අප්පස්මා දක්ඛිණා දින්නා, සහස්සෙන සමං මිතා’’ති.

ពួកជនខ្លះ មានរបស់បន្តិចបន្តួច ក៏ចែករំលែកឲ្យ ពួកជនខ្លះ មានរបស់ច្រើន តែមិនចង់ឲ្យ ទក្ខិណាទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយអំពីរបស់បន្តិចបន្តួច រមែងស្មើនឹងទានមួយពាន់»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘දුද්දදං දදමානානං, දුක්කරං කම්ම කුබ්බතං;

අසන්තො නානුකුබ්බන්ති, සතං ධම්මො දුරන්වයො.

«ពួកអសប្បុរស មិនអាចធ្វើតាមពួកសប្បុរស ដែលឲ្យនូវរបស់ដែលគេឲ្យបានដោយកម្រ ធ្វើនូវអំពើដែលគេធ្វើបានដោយកម្រឡើយ ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ ពួកអសប្បុរសដឹងបានដោយកម្រ។

---

‘‘තස්මා සතඤ්ච අසතං, නානා හොති ඉතො ගති;

අසන්තො නිරයං යන්ති, සන්තො සග්ගපරායනා’’ති.

ព្រោះហេតុនោះ ដំណើរទៅកាន់បរលោក អំពីលោកនេះ របស់ពួកសប្បុរស និងពួកអសប្បុរស រមែងខុសគ្នា ពួកអសប្បុរស រមែងទៅកាន់នរក ពួកសប្បុរស រមែងមានសួគ៌ជាទីទៅក្នុងខាងមុខ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ එතදවොච – ‘‘කස්ස නු ඛො, භගවා, සුභාසිත’’න්ති?

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យរបស់ទេវតាណា ជាសុភាសិតហ្ន៎»?

---

‘‘සබ්බාසං වො සුභාසිතං පරියායෙන; අපි ච මමපි සුණාථ –

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «ពាក្យរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា ជាសុភាសិតដោយបរិយាយ ប៉ុន្តែ ចូរអ្នករាល់គ្នាស្ដាប់ពាក្យរបស់យើងផងចុះ៖

---

‘‘ධම්මං චරෙ යොපි සමුඤ්ජකං චරෙ,දාරඤ්ච පොසං දදමප්පකස්මිං;

සතං සහස්සානං සහස්සයාගිනං,කලම්පි නාග්ඝන්ති තථාවිධස්ස තෙ’’ති.

«បុគ្គលណា ប្រព្រឹត្តធម៌ផង ចិញ្ចឹមជីវិតដោយការរើសកម្ទេចស្រូវផង ចិញ្ចឹមបុត្រភរិយាផង កាលបើមានរបស់បន្តិចបន្តួច ក៏នៅតែចែករំលែកឲ្យទានផង ទានរបស់ពួកជនមួយសែននាក់ ដែលបូជាដោយទ្រព្យមួយពាន់ ក៏មិនដល់មួយចំណិតនៃទានរបស់បុគ្គលបែបនោះឡើយ»។

---

අථ [Pg.19] ඛො අපරා දෙවතා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានពោលគាថា ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කෙනෙස යඤ්ඤො විපුලො මහග්ගතො,සමෙන දින්නස්ස න අග්ඝමෙති;

කථං සතං සහස්සානං සහස්සයාගිනං,කලම්පි නාග්ඝන්ති තථාවිධස්ස තෙ’’ති.

«ហេតុអ្វីបានជាការបូជាដ៏ធំទូលាយ និងខ្ពង់ខ្ពស់នោះ មិនដល់តម្លៃនៃទានដែលបុគ្គលឲ្យដោយធម៌ស្មើគ្នា? ហេតុអ្វីបានជាទានរបស់ពួកជនមួយសែននាក់ ដែលបូជាដោយទ្រព្យមួយពាន់ ក៏មិនដល់មួយចំណិតនៃទានរបស់បុគ្គលបែបនោះ?»

---

‘‘දදන්ති හෙකෙ විසමෙ නිවිට්ඨා,ඡෙත්වා වධිත්වා අථ සොචයිත්වා;

සා දක්ඛිණා අස්සුමුඛා සදණ්ඩා,සමෙන දින්නස්ස න අග්ඝමෙති.

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «ពួកជនខ្លះ តាំងនៅក្នុងអំពើមិនស្មើ តែងឲ្យទាន ដោយការកាត់ ការសម្លាប់ និងការធ្វើឲ្យគេសោកសៅ ទក្ខិណាទានដែលជាទៅដោយទឹកភ្នែក ជាទៅដោយអាជ្ញានោះ មិនដល់តម្លៃនៃទានដែលបុគ្គលឲ្យដោយស្មើឡើយ។

---

‘‘එවං සතං සහස්සානං සහස්සයාගිනං;

කලම්පි නාග්ඝන්ති තථාවිධස්ස තෙ’’ති.

យ៉ាងនេះឯង ទានរបស់ពួកជនមួយសែននាក់ ដែលបូជាដោយទ្រព្យមួយពាន់ ក៏មិនដល់មួយចំណិតនៃទានរបស់បុគ្គលបែបនោះឡើយ»។

---

3. සාධුසුත්තං

៣. សាធុសូត្រ

---

33. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො සම්බහුලා සතුල්ලපකායිකා දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො එකා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි –

៣៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាទាំងឡាយច្រើនអង្គ ក្នុងពួកសតុល្លបកាយ មានរស្មីដ៏ល្អស្អាត កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំលាព្រះមានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតាទាំងនោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ទេវតាមួយអង្គ បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සාධු ඛො, මාරිස, දානං;

මච්ඡෙරා ච පමාදා ච, එවං දානං න දීයති;

පුඤ්ඤං ආකඞ්ඛමානෙන, දෙය්‍යං හොති විජානතා’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការឲ្យទាន ជាការល្អពិតណាស់ ព្រោះតែសេចក្តីកំណាញ់ និងសេចក្តីប្រមាទ ទើបបុគ្គលមិនបានឲ្យទាន បុគ្គលអ្នកដឹងច្បាស់ កាលប្រាថ្នានូវបុណ្យ គួរតែឲ្យទាន»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සාධු ඛො, මාරිස, දානං;

අපි ච අප්පකස්මිම්පි සාහු දානං’’.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការឲ្យទាន ជាការល្អពិតណាស់ មួយវិញទៀត សូម្បីការឲ្យទានអំពីរបស់បន្តិចបន្តួច ក៏ជាការល្អដែរ»។

---

‘‘අප්පස්මෙකෙ පවෙච්ඡන්ති, බහුනෙකෙ න දිච්ඡරෙ;

අප්පස්මා දක්ඛිණා දින්නා, සහස්සෙන සමං මිතා’’ති.

«ពួកជនខ្លះ មានរបស់បន្តិចបន្តួច ក៏ចែករំលែកឲ្យ ពួកជនខ្លះ មានរបស់ច្រើន តែមិនចង់ឲ្យ ទក្ខិណាទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយអំពីរបស់បន្តិចបន្តួច រមែងស្មើនឹងទានមួយពាន់»។

---

අථ [Pg.20] ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සාධු ඛො, මාරිස, දානං;

අප්පකස්මිම්පි සාහු දානං;

අපි ච සද්ධායපි සාහු දානං’’.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការឲ្យទាន ជាការល្អពិតណាស់ សូម្បីការឲ្យទានអំពីរបស់បន្តិចបន្តួច ក៏ជាការល្អដែរ មួយវិញទៀត សូម្បីការឲ្យទានដោយសទ្ធា ក៏ជាការល្អដែរ»។

---

‘‘දානඤ්ච යුද්ධඤ්ච සමානමාහු,අප්පාපි සන්තා බහුකෙ ජිනන්ති;

අප්පම්පි චෙ සද්දහානො දදාති,තෙනෙව සො හොති සුඛී පරත්ථා’’ති.

«អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ ពោលថា ការឲ្យទាន និងការធ្វើសង្គ្រាម មានសភាពស្មើគ្នា ពួកជនទោះបីមានគ្នាតិច តែជាអ្នកក្លាហាន តែងឈ្នះពួកសត្រូវដ៏ច្រើនបាន បើបុគ្គលមានសទ្ធា ទោះបីឲ្យទានបន្តិចបន្តួច គេរមែងជាអ្នកមានសុខក្នុងលោកខាងមុខ ព្រោះតែទាននោះឯង»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සාධු ඛො, මාරිස, දානං;

අප්පකස්මිම්පි සාහු දානං;

සද්ධායපි සාහු දානං;

අපි ච ධම්මලද්ධස්සාපි සාහු දානං’’.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការឲ្យទាន ជាការល្អពិតណាស់ សូម្បីការឲ្យទានអំពីរបស់បន្តិចបន្តួច ក៏ជាការល្អដែរ សូម្បីការឲ្យទានដោយសទ្ធា ក៏ជាការល្អដែរ មួយវិញទៀត សូម្បីការឲ្យទានដែលបានមកដោយធម៌ ក៏ជាការល្អដែរ»។

---

‘‘යො ධම්මලද්ධස්ස දදාති දානං,උට්ඨානවීරියාධිගතස්ස ජන්තු;

අතික්කම්ම සො වෙතරණිං යමස්ස,දිබ්බානි ඨානානි උපෙති මච්චො’’ති.

«សត្វលោកណា ឲ្យទានដែលបានមកដោយធម៌ ជាទ្រព្យដែលខ្លួនបានមកដោយសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង សត្វលោកនោះជាអ្នកមិនស្លាប់ រមែងកន្លងផុតនូវស្ទឹងវេតរណីរបស់យមរាជ ហើយទៅកាន់ឋានសួគ៌ដ៏ជាទិព្វ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සාධු ඛො, මාරිස, දානං;

අප්පකස්මිම්පි සාහු දානං;

සද්ධායපි සාහු දානං;

ධම්මලද්ධස්සාපි සාහු දානං;

අපි ච විචෙය්‍ය දානම්පි සාහු දානං’’.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការឲ្យទាន ជាការល្អពិតណាស់ សូម្បីការឲ្យទានអំពីរបស់បន្តិចបន្តួច ក៏ជាការល្អដែរ សូម្បីការឲ្យទានដោយសទ្ធា ក៏ជាការល្អដែរ សូម្បីការឲ្យទានដែលបានមកដោយធម៌ ក៏ជាការល្អដែរ មួយវិញទៀត សូម្បីការជ្រើសរើសហើយឲ្យទាន ក៏ជាការល្អដែរ»។

---

‘‘විචෙය්‍ය දානං සුගතප්පසත්ථං,යෙ දක්ඛිණෙය්‍යා ඉධ ජීවලොකෙ;

එතෙසු දින්නානි මහප්ඵලානි,බීජානි වුත්තානි යථා සුඛෙත්තෙ’’ති.

«ការជ្រើសរើសហើយឲ្យទាន ព្រះសុគតទ្រង់សរសើរហើយ ពួកបុគ្គលណាជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គល ក្នុងលោកនេះ ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយចំពោះទក្ខិណេយ្យបុគ្គលទាំងនោះ រមែងមានផលច្រើន ដូចជាពូជដែលគេព្រោះហើយក្នុងស្រែដ៏ល្អ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සාධු ඛො, මාරිස, දානං;

අප්පකස්මිම්පි සාහු දානං;

සද්ධායපි සාහු දානං;

ධම්මලද්ධස්සාපි සාහු දානං;

විචෙය්‍ය දානම්පි සාහු දානං;

අපි ච පාණෙසුපි සාධු සංයමො’’.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការឲ្យទាន ជាការល្អពិតណាស់ សូម្បីការឲ្យទានអំពីរបស់បន្តិចបន្តួច ក៏ជាការល្អដែរ សូម្បីការឲ្យទានដោយសទ្ធា ក៏ជាការល្អដែរ សូម្បីការឲ្យទានដែលបានមកដោយធម៌ ក៏ជាការល្អដែរ សូម្បីការជ្រើសរើសហើយឲ្យទាន ក៏ជាការល្អដែរ មួយវិញទៀត សូម្បីការសង្រួមក្នុងសត្វទាំងឡាយ ក៏ជាការល្អដែរ»。

---

‘‘යො [Pg.21] පාණභූතානි අහෙඨයං චරං,පරූපවාදා න කරොන්ති පාපං;

භීරුං පසංසන්ති න හි තත්ථ සූරං,භයා හි සන්තො න කරොන්ති පාප’’න්ති.

«បុគ្គលណា មិនបៀតបៀនសត្វទាំងឡាយ ប្រព្រឹត្តទៅ ពួកសប្បុរសរមែងមិនធ្វើបាប ព្រោះខ្លាចការតិះដៀលអំពីអ្នកដទៃ ពួកសប្បុរសរមែងសរសើរចំពោះបុគ្គលអ្នកខ្លាចបាប មិនសរសើរចំពោះបុគ្គលអ្នកហ៊ានធ្វើបាបក្នុងទីនោះឡើយ ព្រោះថា ពួកសប្បុរស តែងមិនធ្វើបាប ព្រោះតែសេចក្តីខ្លាច»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කස්ස නු ඛො, භගවා, සුභාසිත’’න්ති?

លំដាប់នោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពាក្យរបស់ទេវតាណា ជាសុភាសិតហ្ន៎»?

---

‘‘සබ්බාසං වො සුභාසිතං පරියායෙන, අපි ච මමපි සුණාථ –

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «ពាក្យរបស់អ្នកទាំងអស់គ្នា ជាសុភាសិតដោយបរិយាយ ប៉ុន្តែ ចូរអ្នករាល់គ្នាស្ដាប់ពាក្យរបស់យើងផងចុះ៖

---

‘‘සද්ධා හි දානං බහුධා පසත්ථං,දානා ච ඛො ධම්මපදංව සෙය්‍යො;

පුබ්බෙ ච හි පුබ්බතරෙ ච සන්තො,නිබ්බානමෙවජ්ඣගමුං සපඤ්ඤා’’ති.

«ការឲ្យទានដោយសទ្ធា ពួកអ្នកប្រាជ្ញសរសើរហើយដោយច្រើនប្រការ ប៉ុន្តែ ផ្លូវនៃធម៌វិសេសជាងការឲ្យទានទៅទៀត ព្រោះថា ពួកសប្បុរសមានប្រាជ្ញា ទាំងក្នុងកាលមុន ទាំងក្នុងកាលមុនៗទៅទៀត តែងបានដល់នូវព្រះនិព្វានពិតប្រាកដ»។

---

4. නසන්තිසුත්තං

៤. នសន្តិសូត្រ

---

34. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සම්බහුලා සතුල්ලපකායිකා දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො එකා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៣៤. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាទាំងឡាយច្រើនអង្គ ក្នុងពួកសតុល្លបកាយ មានរស្មីដ៏ល្អស្អាត កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំលាព្រះមានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតាទាំងនោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ទេវតាមួយអង្គ បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘න සන්ති කාමා මනුජෙසු නිච්චා,සන්තීධ කමනීයානි යෙසු බද්ධො;

යෙසු පමත්තො අපුනාගමනං,අනාගන්තා පුරිසො මච්චුධෙය්‍යා’’ති.

«កាមទាំងឡាយដែលទៀងទាត់ មិនមានក្នុងពួកមនុស្សឡើយ ក្នុងលោកនេះ មានតែវត្ថុជាទីគាប់ចិត្តទាំងឡាយ ដែលបុរសជាប់ជំពាក់ កាលបើបុរសនោះជាអ្នកប្រមាទក្នុងវត្ថុទាំងនោះ រមែងមិនអាចដល់នូវព្រះនិព្វាន ជាទីមិនត្រឡប់មកវិញ ចាកដែននៃមច្ចុបានឡើយ»។

---

‘‘ඡන්දජං අඝං ඡන්දජං දුක්ඛං;

ඡන්දවිනයා අඝවිනයො;

අඝවිනයා දුක්ඛවිනයො’’ති.

«ទោសកើតអំពីតណ្ហា សេចក្តីទុក្ខ ក៏កើតអំពីតណ្ហា ព្រោះកំចាត់បង់នូវតណ្ហា ទើបកំចាត់បង់នូវទោសបាន ព្រោះកំចាត់បង់នូវទោស ទើបកំចាត់បង់នូវសេចក្តីទុក្ខបាន»។

---

‘‘න තෙ කාමා යානි චිත්‍රානි ලොකෙ,සඞ්කප්පරාගො පුරිසස්ස කාමො;

තිට්ඨන්ති චිත්‍රානි තථෙව ලොකෙ,අථෙත්ථ ධීරා විනයන්ති ඡන්දං.

«វត្ថុដ៏វិចិត្រទាំងឡាយក្នុងលោក មិនមែនជាកាមឡើយ សេចក្តីត្រេកអរដោយការត្រិះរិះ ទើបជាកាមរបស់បុរស វត្ថុដ៏វិចិត្រទាំងឡាយ តែងតាំងនៅយ៉ាងនោះឯងក្នុងលោក ចំណែកឯពួកអ្នកប្រាជ្ញ តែងកំចាត់បង់នូវសេចក្តីតម្រេកក្នុងវត្ថុទាំងនោះចេញ។

---

‘‘කොධං [Pg.22] ජහෙ විප්පජහෙය්‍ය මානං,සංයොජනං සබ්බමතික්කමෙය්‍ය;

තං නාමරූපස්මිමසජ්ජමානං,අකිඤ්චනං නානුපතන්ති දුක්ඛා.

បុគ្គលគួរលះបង់នូវសេចក្តីក្រោធ គួរលះបង់នូវសេចក្តីប្រកាន់ គួរកន្លងនូវសង្វោជនៈទាំងពួង សេចក្តីទុក្ខទាំងឡាយ តែងមិនធ្លាក់ទៅតាមបុគ្គលនោះ ដែលមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងនាមរូប ជាអ្នកមិនមានកង្វល់ឡើយ។

---

‘‘පහාසි සඞ්ඛං න විමානමජ්ඣගා,අච්ඡෙච්ඡි තණ්හං ඉධ නාමරූපෙ;

තං ඡින්නගන්ථං අනිඝං නිරාසං,පරියෙසමානා නාජ්ඣගමුං;

දෙවා මනුස්සා ඉධ වා හුරං වා,සග්ගෙසු වා සබ්බනිවෙසනෙසූ’’ති.

ព្រះខីណាស្រពណា លះបង់នូវការរាប់ហើយ មិនដល់នូវសេចក្តីប្រកាន់ឡើយ បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហាក្នុងនាមរូបនេះហើយ ពួកទេវតា និងមនុស្ស កាលស្វែងរកនូវព្រះខីណាស្រពនោះ ដែលមានគ្រឿងចងក្រងកាត់ផ្តាច់ហើយ មិនមានសេចក្តីទុក្ខ មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា តែងរកមិនឃើញឡើយ មិនថាក្នុងលោកនេះ ឬលោកខាងមុខ ឬក្នុងឋានសួគ៌ ឬក្នុងទីលំនៅរបស់សត្វទាំងពួងឡើយ»។

---

‘‘තං චෙ හි නාද්දක්ඛුං තථාවිමුත්තං (ඉච්චායස්මා මොඝරාජා),දෙවා මනුස්සා ඉධ වා හුරං වා;

නරුත්තමං අත්ථචරං නරානං,යෙ තං නමස්සන්ති පසංසියා තෙ’’ති.

«បើសិនជាពួកទេវតា និងមនុស្ស មិនឃើញនូវព្រះខីណាស្រព ដែលរួចផុតយ៉ាងនោះ ទាំងក្នុងលោកនេះ ឬលោកខាងមុខទេ ពួកជនណា ថ្វាយបង្គំនូវព្រះខីណាស្រពនោះ ដែលជាបុរសដ៏ឧត្តម ជាអ្នកប្រព្រឹត្តនូវប្រយោជន៍ដល់មនុស្សទាំងឡាយ ពួកជនទាំងនោះ គួរជាទីសរសើរដែរឬទេ?»

---

‘‘පසංසියා තෙපි භවන්ති භික්ඛූ (මොඝරාජාති භගවා),යෙ තං නමස්සන්ති තථාවිමුත්තං;

අඤ්ඤාය ධම්මං විචිකිච්ඡං පහාය,සඞ්ගාතිගා තෙපි භවන්ති භික්ඛූ’’ති.

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលមោឃរាជ ពួកជនណា ថ្វាយបង្គំនូវព្រះខីណាស្រព ដែលរួចផុតយ៉ាងនោះ ពួកជនទាំងនោះ ក៏ជាទីសរសើរដែរ ម្នាលភិក្ខុ ពួកជនទាំងនោះ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ លះបង់នូវសេចក្តីសង្ស័យ ជាអ្នកកន្លងផុតនូវគ្រឿងជំពាក់ទាំងឡាយបាន»។

---

5. උජ්ඣානසඤ්ඤිසුත්තං

៥. ឧជ្ឈានសញ្ញិសូត្រ

---

35. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සම්බහුලා උජ්ඣානසඤ්ඤිකා දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා වෙහාසං අට්ඨංසු. වෙහාසං ඨිතා ඛො එකා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៣៥. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាទាំងឡាយច្រើនអង្គ ដែលចូលចិត្តតិះដៀល មានរស្មីដ៏ល្អស្អាត កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរនៅក្នុងអាកាស។ លុះទេវតាទាំងនោះឈរនៅក្នុងអាកាសហើយ ទេវតាមួយអង្គ បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘අඤ්ඤථා සන්තමත්තානං, අඤ්ඤථා යො පවෙදයෙ;

නිකච්ච කිතවස්සෙව, භුත්තං ථෙය්‍යෙන තස්ස තං.

«បុគ្គលណា មានខ្លួនជាបែបផ្សេង តែប្រាប់ដល់អ្នកដទៃជាបែបផ្សេងវិញ ការបរិភោគរបស់បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថា បរិភោគដោយការលួច ដូចជាព្រានបក្សីដែលបញ្ឆោតសត្វស្លាបយកមកស៊ីដូច្នោះ»។

---

‘‘යඤ්හි කයිරා තඤ්හි වදෙ, යං න කයිරා න තං වදෙ;

අකරොන්තං භාසමානානං, පරිජානන්ති පණ්ඩිතා’’ති.

«បុគ្គលធ្វើនូវអំពើណា គប្បីនិយាយនូវអំពើនោះ បុគ្គលមិនធ្វើនូវអំពើណា មិនគប្បីនិយាយនូវអំពើនោះឡើយ ពួកបណ្ឌិតរមែងដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលដែលមិនធ្វើ (តាមពាក្យ) តែនិយាយ (នោះ)»។

---

‘‘න යිදං භාසිතමත්තෙන, එකන්තසවනෙන වා;

අනුක්කමිතවෙ සක්කා, යායං පටිපදා දළ්හා;

යාය ධීරා පමුච්චන්ති, ඣායිනො මාරබන්ධනා.

«បដិបទាដ៏មាំមួននេះ គឺបដិបទាណាដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញ ជាអ្នកចម្រើនឈាន រមែងរួចផុតចាកចំណងនៃមារ បុគ្គលមិនអាចនឹងឈានទៅកាន់បដិបទានោះបាន ដោយត្រឹមតែការនិយាយ ឬដោយត្រឹមតែការស្តាប់ម្យ៉ាងនោះឡើយ»។

---

‘‘න [Pg.23] වෙ ධීරා පකුබ්බන්ති, විදිත්වා ලොකපරියායං;

අඤ්ඤාය නිබ්බුතා ධීරා, තිණ්ණා ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.

«ពួកអ្នកប្រាជ្ញដឹងច្បាស់នូវសភាពនៃលោកហើយ តែងមិនធ្វើ (នូវពាក្យមិនពិត) ឡើយ ពួកអ្នកប្រាជ្ញដឹងច្បាស់ (នូវធម៌) ហើយ រមែងរលត់ទុក្ខ ឆ្លងផុតតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោក»។

---

අථ ඛො තා දෙවතායො පථවියං පතිට්ඨහිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අච්චයො නො, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යා මයං භගවන්තං ආසාදෙතබ්බං අමඤ්ඤිම්හා. තාසං නො, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති. අථ ඛො භගවා සිතං පාත්වාකාසි. අථ ඛො තා දෙවතායො භිය්‍යොසොමත්තාය උජ්ඣායන්තියො වෙහාසං අබ්භුග්ගඤ්ඡුං. එකා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

គ្រានោះឯង ទេវតាទាំងឡាយនោះ ឋិតនៅលើផែនដី ក្រាបក្បាលចុះទាបទាបទៀបព្រះបាទទាំងគូនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទោសបានគ្របសង្កត់លើពួកយើងខ្ញុំ តាមសភាពនៃមនុស្សពាល តាមសភាពនៃមនុស្សវង្វេង តាមសភាពនៃមនុស្សមិនឈ្លាសវៃ ដែលពួកយើងខ្ញុំបានសម្គាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថាជាបុគ្គលដែលខ្លួនគប្បីប្រទូស្ត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទទួលនូវទោសរបស់ពួកយើងខ្ញុំ ដោយសេចក្តីជាទោស ដើម្បីសេចក្តីសង្រួមតទៅ»។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ធ្វើការញញឹមឲ្យប្រាកដ។ លំដាប់នោះ ទេវតាទាំងឡាយនោះ កាលបើតិះដៀលក្រៃលែងជាងប្រមាណ ក៏ហោះឡើងទៅកាន់អាកាស។ ទេវតាមួយអង្គ បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘අච්චයං දෙසයන්තීනං, යො චෙ න පටිගණ්හති;

කොපන්තරො දොසගරු, ස වෙරං පටිමුඤ්චතී’’ති.

«បុគ្គលណា កាលបើគេសម្តែងនូវទោស មិនទទួល (អត់ទោសឲ្យ) បុគ្គលនោះមានសេចក្តីក្រោធក្នុងចន្លោះ មានទោសៈជាធំ ឈ្មោះថាចងនូវពៀរទុក»។

---

‘‘අච්චයො චෙ න විජ්ජෙථ, නොචිධාපගතං සියා;

වෙරානි න ච සම්මෙය්‍යුං, කෙනීධ කුසලො සියා’’ති.

«បើទោសមិនមានទេ សេចក្តីខុសឆ្គងក៏មិនមានក្នុងលោកនេះដែរ ហើយពៀរទាំងឡាយក៏មិនរម្ងាប់ទៅវិញ បើដូច្នោះ តើបុគ្គលនឹងក្លាយជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងលោកនេះដោយហេតុដូចម្តេច?»

---

‘‘කස්සච්චයා න විජ්ජන්ති, කස්ස නත්ථි අපාගතං;

කො න සම්මොහමාපාදි, කො ච ධීරො සදා සතො’’ති.

«តើទោសទាំងឡាយមិនមានដល់បុគ្គលណា? សេចក្តីខុសឆ្គងមិនមានដល់បុគ្គលណា? តើបុគ្គលណាដែលមិនដល់នូវសេចក្តីវង្វេង? ហើយតើបុគ្គលណាជាអ្នកប្រាជ្ញ មានស្មារតីសព្វៗ កាល?»

---

‘‘තථාගතස්ස බුද්ධස්ස, සබ්බභූතානුකම්පිනො;

තස්සච්චයා න විජ්ජන්ති, තස්ස නත්ථි අපාගතං;

සො න සම්මොහමාපාදි, සොව ධීරො සදා සතො’’ති.

«ព្រះតថាគតជាព្រះពុទ្ធ ទ្រង់មានសេចក្តីអនុគ្រោះដល់សត្វលោកទាំងពួង ទោសទាំងឡាយមិនមានដល់ព្រះអង្គឡើយ សេចក្តីខុសឆ្គងក៏មិនមានដល់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គមិនដល់នូវសេចក្តីវង្វេង ព្រះអង្គនោះឯងជាអ្នកប្រាជ្ញ មានស្មារតីសព្វៗ កាល»។

---

‘‘අච්චයං දෙසයන්තීනං, යො චෙ න පටිගණ්හති;

කොපන්තරො දොසගරු, ස වෙරං පටිමුඤ්චති;

තං වෙරං නාභිනන්දාමි, පටිග්ගණ්හාමි වොච්චය’’න්ති.

«បុគ្គលណា កាលបើគេសម្តែងនូវទោស មិនទទួល (អត់ទោសឲ្យ) បុគ្គលនោះមានសេចក្តីក្រោធក្នុងចន្លោះ មានទោសៈជាធំ ឈ្មោះថាចងនូវពៀរទុក តថាគតមិនត្រេកអរនឹងពៀរនោះឡើយ តថាគតទទួលអត់ទោសនូវកំហុសរបស់ពួកអ្នក»។

---

6. සද්ධාසුත්තං

៦. សទ្ធាសូត្រ

---

36. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සම්බහුලා සතුල්ලපකායිකා දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං [Pg.24] ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො එකා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៣៦. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាទាំងឡាយច្រើនអង្គ ក្នុងពួកសតុល្លបកាយ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនជុំវិញទាំងអស់ឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតាអង្គមួយ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සද්ධා දුතියා පුරිසස්ස හොති,නො චෙ අස්සද්ධියං අවතිට්ඨති;

යසො ච කිත්තී ච තත්වස්ස හොති,සග්ගඤ්ච සො ගච්ඡති සරීරං විහායා’’ති.

«សទ្ធា តែងជាមិត្តសម្លាញ់របស់បុរស បើសេចក្តីមិនជឿមិនមាននៅក្នុងខ្លួនរបស់បុរសនោះទេ យសសេចក្តីសរសើរ និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរមែងមានដល់បុរសនោះ ព្រោះសទ្ធានោះ បុរសនោះលុះលះបង់រាងកាយនេះទៅហើយ តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කොධං ජහෙ විප්පජහෙය්‍ය මානං,සංයොජනං සබ්බමතික්කමෙය්‍ය;

තං නාමරූපස්මිමසජ්ජමානං,අකිඤ්චනං නානුපතන්ති සඞ්ගා’’ති.

«បុគ្គលគប្បីលះបង់សេចក្តីក្រោធ គប្បីលះបង់សេចក្តីប្រកាន់មាំ គប្បីកន្លងនូវសង្វោជន៍ទាំងពួង សេចក្តីចំពាក់ទាំងឡាយ តែងមិនធ្លាក់ទៅតាមបុគ្គលនោះ ដែលមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងនាមរូប មិនមានកង្វល់ឡើយ»។

---

‘‘පමාදමනුයුඤ්ජන්ති, බාලා දුම්මෙධිනො ජනා;

අප්පමාදඤ්ච මෙධාවී, ධනං සෙට්ඨංව රක්ඛති.

«ពួកជនពាល មានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងប្រកបនូវសេចក្តីប្រមាទ ចំណែកឯអ្នកប្រាជ្ញ តែងរក្សានូវសេចក្តីមិនប្រមាទ ដូចជាទ្រព្យដ៏ប្រសើរ»។

---

‘‘මා පමාදමනුයුඤ්ජෙථ, මා කාමරති සන්ථවං;

අප්පමත්තො හි ඣායන්තො, පප්පොති පරමං සුඛ’’න්ති.

«អ្នកទាំងឡាយ កុំប្រកបនូវសេចក្តីប្រមាទ កុំប្រកបនូវការសេពគប់ដោយតម្រេកក្នុងកាម ព្រោះថាបុគ្គលអ្នកមិនប្រមាទ ពិចារណាធម៌ រមែងដល់នូវសេចក្តីសុខដ៏ក្រៃលែង»។

---

7. සමයසුත්තං

៧. សមយសូត្រ

---

37. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං මහාවනෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහි; දසහි ච ලොකධාතූහි දෙවතා යෙභුය්‍යෙන සන්නිපතිතා හොන්ති භගවන්තං දස්සනාය භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. අථ ඛො චතුන්නං සුද්ධාවාසකායිකානං දෙවතානං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං මහාවනෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහි; දසහි ච ලොකධාතූහි දෙවතා යෙභුය්‍යෙන සන්නිපතිතා හොන්ති භගවන්තං දස්සනාය භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. යංනූන මයම්පි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො සන්තිකෙ පච්චෙකං ගාථං භාසෙය්‍යාමා’’ති.

៣៧. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងមហាវន ជិតក្រុងកបិលព័ស្តុ ក្នុងដែនសក្កៈ ជាមួយនិងភិក្ខុសង្ឃច្រើនរូប ប្រមាណប្រាំរយរូប ដែលសុទ្ធសឹងតែជាព្រះអរហន្តទាំងអស់។ ទេវតាទាំងឡាយ មកពីលោកធាតុទាំងដប់ ច្រើនតែមកប្រជុំគ្នា ដើម្បីគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ និងភិក្ខុសង្ឃ។ គ្រានោះឯង ទេវតាទាំងឡាយបួនអង្គ ក្នុងពួកសុទ្ធាវាសកាយ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនេះ ទ្រង់គង់នៅក្នុងមហាវន ជិតក្រុងកបិលព័ស្តុ ក្នុងដែនសក្កៈ ជាមួយនិងភិក្ខុសង្ឃច្រើនរូប ប្រមាណប្រាំរយរូប ដែលសុទ្ធសឹងតែជាព្រះអរហន្តទាំងអស់។ ទេវតាទាំងឡាយ មកពីលោកធាតុទាំងដប់ ច្រើនតែមកប្រជុំគ្នា ដើម្បីគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ និងភិក្ខុសង្ឃ។ បើដូច្នោះ គួរតែពួកយើងចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ គប្បីពោលគាថាម្នាក់មួយៗ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ»។

---

අථ [Pg.25] ඛො තා දෙවතා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය. එවමෙව – සුද්ධාවාසෙසු දෙවෙසු අන්තරහිතා භගවතො පුරතො පාතුරහෙසුං. අථ ඛො තා දෙවතා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො එකා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

លំដាប់នោះ ទេវតាទាំងនោះ ក៏បាត់ខ្លួនចាកពួកទេវតាក្នុងជាន់សុទ្ធាវាស ទៅប្រាកដនៅចំពោះព្រះភក្ត្រនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ ដូច្នោះឯង។ គ្រានោះ ទេវតាទាំងនោះ ថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតាមួយអង្គ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘මහාසමයො පවනස්මිං, දෙවකායා සමාගතා;

ආගතම්හ ඉමං ධම්මසමයං, දක්ඛිතායෙ අපරාජිතසඞ්ඝ’’න්ති.

«ការប្រជុំធំមាននៅក្នុងព្រៃធំ ពួកទេវតាបានមកជួបជុំគ្នាហើយ ពួកយើងខ្ញុំបានមកកាន់ធម្មសន្និបាតនេះ ដើម្បីមើលនូវព្រះសង្ឃដែលសត្រូវមិនអាចផ្ចាញ់បាន»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘තත්‍ර භික්ඛවො සමාදහංසු, චිත්තමත්තනො උජුකං අකංසු ;

සාරථීව නෙත්තානි ගහෙත්වා, ඉන්ද්‍රියානි රක්ඛන්ති පණ්ඩිතා’’ති.

«ភិក្ខុទាំងឡាយក្នុងទីនោះ បានតម្កល់ចិត្តមាំមួន ធ្វើចិត្តរបស់ខ្លួនឲ្យត្រង់ ពួកលោកជាបណ្ឌិត តែងរក្សានូវឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ ដូចជានាយសារថីកាន់ខ្សែបររថ ដូច្នោះ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘ඡෙත්වා ඛීලං ඡෙත්වා පලිඝං, ඉන්දඛීලං ඌහච්ච මනෙජා;

තෙ චරන්ති සුද්ධා විමලා, චක්ඛුමතා සුදන්තා සුසුනාගා’’ති.

«ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ កាត់ផ្តាច់នូវគោល កាត់ផ្តាច់នូវសសរខឿន ដកឡើងនូវសសរគោល មិនមានសេចក្តីញាប់ញ័រ តែងត្រាច់ទៅ ពួកលោកជាអ្នកស្អាតស្អំ មិនមានមន្ទិល ជាកូននាគដែលព្រះមានចក្ខុទ្រង់ទូន្មានល្អហើយ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘යෙ කෙචි බුද්ධං සරණං ගතාසෙ, න තෙ ගමිස්සන්ති අපායභූමිං;

පහාය මානුසං දෙහං, දෙවකායං පරිපූරෙස්සන්තී’’ති.

«ជនណាមួយ បានដល់នូវព្រះពុទ្ធជាទីពឹង ជនទាំងនោះ នឹងមិនទៅកាន់អបាយភូមិឡើយ លុះលះបង់រាងកាយជារបស់មនុស្សហើយ នឹងញ៉ាំងពួកទេវតាឲ្យពេញបរិបូណ៌»។

---

8. සකලිකසුත්තං

៨. សកលិកាសូត្រ

---

38. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති මද්දකුච්ඡිස්මිං මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවතො පාදො සකලිකාය ඛතො හොති. භුසා සුදං භගවතො වෙදනා වත්තන්ති සාරීරිකා වෙදනා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා අසාතා අමනාපා; තා සුදං භගවා සතො සම්පජානො අධිවාසෙති අවිහඤ්ඤමානො. අථ ඛො භගවා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙති පාදෙ පාදං අච්චාධාය සතො සම්පජානො.

៣៨. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងមទ្ទកុច្ឆិមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះបាទនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រូវអំបែងថ្មមុត។ វេទនាទាំងឡាយក្នុងព្រះវរកាយ ដ៏ខ្លាំងក្លា ជាទុក្ខ ក្លៀវក្លា គ្រោតគ្រាត ក្ដៅក្រហាយ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត តែងប្រព្រឹត្តទៅដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានស្មារតី ដឹងខ្លួន អត់ទ្រាំនូវវេទនាទាំងនោះ ដោយមិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយឡើយ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់តម្រូវសង្ឃាដិជាបួនជាន់ ហើយទ្រង់សម្រាន្តដោយសីហសេយ្យា ដោយព្រះហង្សស្តាំ ទ្រង់ដាក់ព្រះបាទលើព្រះបាទ មានស្មារតី ដឹងខ្លួន។

---

අථ [Pg.26] ඛො සත්තසතා සතුල්ලපකායිකා දෙවතායො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං මද්දකුච්ඡිං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො එකා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි – ‘‘නාගො වත, භො, සමණො ගොතමො; නාගවතා ච සමුප්පන්නා සාරීරිකා වෙදනා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා අසාතා අමනාපා සතො සම්පජානො අධිවාසෙති අවිහඤ්ඤමානො’’ති.

គ្រានោះឯង ទេវតាទាំងឡាយប្រាំពីររយអង្គ ក្នុងពួកសតុល្លបកាយ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងមទ្ទកុច្ឆិទាំងអស់ឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតាមួយអង្គ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ព្រះសមណគោតម ទ្រង់ដូចជាដំរីដ៏ប្រសើរហ្ន៎ ព្រោះភាពជាដំរីដ៏ប្រសើរនោះ ទើបទ្រង់មានស្មារតី ដឹងខ្លួន អត់ទ្រាំនូវវេទនាទាំងឡាយក្នុងព្រះវរកាយ ដែលកើតឡើងហើយ ដ៏ជាទុក្ខ ខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ក្ដៅក្រហាយ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត ដោយមិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយឡើយ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි – ‘‘සීහො වත, භො, සමණො ගොතමො; සීහවතා ච සමුප්පන්නා සාරීරිකා වෙදනා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා අසාතා අමනාපා සතො සම්පජානො අධිවාසෙති අවිහඤ්ඤමානො’’ති.

គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ព្រះសមណគោតម ទ្រង់ដូចជាសីហៈហ្ន៎ ព្រោះភាពជាសីហៈនោះ ទើបទ្រង់មានស្មារតី ដឹងខ្លួន អត់ទ្រាំនូវវេទនាទាំងឡាយក្នុងព្រះវរកាយ ដែលកើតឡើងហើយ ដ៏ជាទុក្ខ ខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ក្ដៅក្រហាយ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត ដោយមិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយឡើយ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි – ‘‘ආජානීයො වත, භො, සමණො ගොතමො; ආජානීයවතා ච සමුප්පන්නා සාරීරිකා වෙදනා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා අසාතා අමනාපා සතො සම්පජානො අධිවාසෙති අවිහඤ්ඤමානො’’ති.

គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ព្រះសមណគោតម ទ្រង់ដូចជាសេះអាជានេយ្យហ្ន៎ ព្រោះភាពជាសេះអាជានេយ្យនោះ ទើបទ្រង់មានស្មារតី ដឹងខ្លួន អត់ទ្រាំនូវវេទនាទាំងឡាយក្នុងព្រះវរកាយ ដែលកើតឡើងហើយ ដ៏ជាទុក្ខ ខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ក្ដៅក្រហាយ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត ដោយមិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយឡើយ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි – ‘‘නිසභො වත, භො, සමණො ගොතමො; නිසභවතා ච සමුප්පන්නා සාරීරිකා වෙදනා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා අසාතා අමනාපා සතො සම්පජානො අධිවාසෙති අවිහඤ්ඤමානො’’ති.

គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ព្រះសមណគោតម ទ្រង់ដូចជាគោឧសភរាជហ្ន៎ ព្រោះភាពជាគោឧសភរាជនោះ ទើបទ្រង់មានស្មារតី ដឹងខ្លួន អត់ទ្រាំនូវវេទនាទាំងឡាយក្នុងព្រះវរកាយ ដែលកើតឡើងហើយ ដ៏ជាទុក្ខ ខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ក្ដៅក្រហាយ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត ដោយមិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយឡើយ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි – ‘‘ධොරය්හො වත, භො, සමණො ගොතමො; ධොරය්හවතා ච සමුප්පන්නා සාරීරිකා වෙදනා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා අසාතා අමනාපා සතො සම්පජානො අධිවාසෙති අවිහඤ්ඤමානො’’ති.

គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ព្រះសមណគោតម ទ្រង់ដូចជាគោនាំធួរហ្ន៎ ព្រោះភាពជាគោនាំធួរនោះ ទើបទ្រង់មានស្មារតី ដឹងខ្លួន អត់ទ្រាំនូវវេទនាទាំងឡាយក្នុងព្រះវរកាយ ដែលកើតឡើងហើយ ដ៏ជាទុក្ខ ខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ក្ដៅក្រហាយ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត ដោយមិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយឡើយ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි – ‘‘දන්තො වත, භො, සමණො ගොතමො; දන්තවතා ච සමුප්පන්නා සාරීරිකා වෙදනා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා අසාතා අමනාපා සතො සම්පජානො අධිවාසෙති අවිහඤ්ඤමානො’’ති.

គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «នែអ្នកទាំងឡាយ ព្រះសមណគោតម ទ្រង់ជាអ្នកទូន្មានខ្លួនល្អហើយហ្ន៎ ព្រោះភាពជាអ្នកទូន្មានខ្លួនល្អនោះ ទើបទ្រង់មានស្មារតី ដឹងខ្លួន អត់ទ្រាំនូវវេទនាទាំងឡាយក្នុងព្រះវរកាយ ដែលកើតឡើងហើយ ដ៏ជាទុក្ខ ខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ក្ដៅក្រហាយ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត ដោយមិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយឡើយ»។

---

අථ ඛො අපරා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං උදානං උදානෙසි – ‘‘පස්ස සමාධිං සුභාවිතං චිත්තඤ්ච සුවිමුත්තං, න චාභිනතං න චාපනතං න [Pg.27] ච සසඞ්ඛාරනිග්ගය්හවාරිතගතං. යො එවරූපං පුරිසනාගං පුරිසසීහං පුරිසආජානීයං පුරිසනිසභං පුරිසධොරය්හං පුරිසදන්තං අතික්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය කිමඤ්ඤත්‍ර අදස්සනා’’ති.

គ្រានោះ ទេវតាមួយអង្គទៀត បានបន្លឺនូវឧទាននេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ចូរមើលនូវសមាធិដែលទ្រង់ចម្រើនល្អហើយ និងព្រះហឫទ័យដែលរួចផុតល្អហើយ មិនលំអៀងទៅ មិនឃ្លាតចេញទៅ ទាំងមិនមែនជាចិត្តដែលសង្កត់សង្កិនទប់ទល់ដោយសសង្ខារឡើយ។ បុគ្គលណា គប្បីសម្គាល់នូវបុរសដ៏ប្រសើរដូចជាដំរី បុរសដ៏ប្រសើរដូចជាសីហៈ បុរសដ៏ប្រសើរដូចជាសេះអាជានេយ្យ បុរសដ៏ប្រសើរដូចជាគោឧសភរាជ បុរសដ៏ប្រសើរដូចជាគោនាំធួរ បុរសដ៏ប្រសើរដែលទូន្មានខ្លួនល្អហើយ បែបនេះ ថាជាបុគ្គលដែលខ្លួនគប្បីប្រទូស្តបាន តើមានហេតុអ្វីក្រៅពីសេចក្តីមិនដឹងមិនឃើញ?»

---

‘‘පඤ්චවෙදා සතං සමං, තපස්සී බ්‍රාහ්මණා චරං;

චිත්තඤ්ච නෙසං න සම්මා විමුත්තං, හීනත්ථරූපා න පාරඞ්ගමා තෙ.

«ពួកព្រាហ្មណ៍អ្នកមានតបៈ ទោះបីរៀនចប់វេទទាំងប្រាំ ត្រាច់ទៅអស់មួយរយឆ្នាំក៏ដោយ ចិត្តរបស់ពួកគេក៏មិនរួចផុតល្អឡើយ ពួកគេមានសភាពថោកទាប មិនអាចដល់នូវត្រើយបានឡើយ។»

---

‘‘තණ්හාධිපන්නා වතසීලබද්ධා, ලූඛං තපං වස්සසතං චරන්තා;

චිත්තඤ්ච නෙසං න සම්මා විමුත්තං, හීනත්ථරූපා න පාරඞ්ගමා තෙ.

«ពួកជនដែលត្រូវតណ្ហាគ្របសង្កត់ ជាប់ជំពាក់ដោយវ័តនិងសីល ប្រព្រឹត្តនូវតបៈដ៏សៅហ្មងអស់មួយរយឆ្នាំ ចិត្តរបស់ពួកគេក៏មិនរួចផុតល្អឡើយ ពួកគេមានសភាពថោកទាប មិនអាចដល់នូវត្រើយបានឡើយ»។

---

‘‘න මානකාමස්ස දමො ඉධත්ථි, න මොනමත්ථි අසමාහිතස්ස;

එකො අරඤ්ඤෙ විහරං පමත්තො, න මච්චුධෙය්‍යස්ස තරෙය්‍ය පාර’’න්ති.

«ការទូន្មានខ្លួន មិនមានដល់បុគ្គលអ្នកប្រាថ្នានូវមានៈក្នុងលោកនេះឡើយ សេចក្តីដឹងក៏មិនមានដល់បុគ្គលអ្នកមានចិត្តមិនតម្កល់មាំឡើយ បុគ្គលទោះបីនៅក្នុងព្រៃម្នាក់ឯង តែជាអ្នកប្រមាទ ក៏មិនអាចឆ្លងផុតនូវត្រើយនៃដែនរបស់មច្ចុបានឡើយ»។

---

‘‘මානං පහාය සුසමාහිතත්තො, සුචෙතසො සබ්බධි විප්පමුත්තො;

එකො අරඤ්ඤෙ විහරමප්පමත්තො, ස මච්චුධෙය්‍යස්ස තරෙය්‍ය පාර’’න්ති.

«បុគ្គលលះបង់នូវមានៈ មានចិត្តតម្កល់មាំល្អ មានចិត្តល្អ រួចផុតចាកកិលេសក្នុងធម៌ទាំងពួង នៅក្នុងព្រៃម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាទ បុគ្គលនោះឯង គប្បីឆ្លងផុតនូវត្រើយនៃដែនរបស់មច្ចុបាន»។

---

9. පඨමපජ්ජුන්නධීතුසුත්තං

៩. បឋមបជ្ជុណ្ណធីតុសូត្រ

---

39. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො කොකනදා පජ්ජුන්නස්ස ධීතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං මහාවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා කොකනදා පජ්ජුන්නස්ස ධීතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

៣៩. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ក្នុងមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះឯង នាងកោកនទា ជាកូនស្រីរបស់បជ្ជុណ្ណទេវរាជ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងព្រៃមហាវនជុំវិញទាំងអស់ឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះនាងកោកនទាទេវធីតា ជាកូនស្រីរបស់បជ្ជុណ្ណទេវរាជ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘වෙසාලියං වනෙ විහරන්තං, අග්ගං සත්තස්ස සම්බුද්ධං;

කොකනදාහමස්මි අභිවන්දෙ, කොකනදා පජ්ජුන්නස්ස ධීතා.

«ខ្ញុំជាទេវធីតាឈ្មោះកោកនទា ជាបុត្រីរបស់បជ្ជុណ្ណទេវរាជ។ នាងកោកនទាខ្ញុំ សូមក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ជាងសត្វលោកទាំងឡាយ ដែលទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។»

---

‘‘සුතමෙව පුරෙ ආසි, ධම්මො චක්ඛුමතානුබුද්ධො;

සාහං දානි සක්ඛි ජානාමි, මුනිනො දෙසයතො සුගතස්ස.

«កាលពីមុន ខ្ញុំគ្រាន់តែបានឮមកថា ធម៌ដែលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានចក្ខុបានត្រាស់ដឹងហើយ។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនោះបានដឹងច្បាស់ចំពោះមុខ នូវធម៌ដែលព្រះមុនី ទ្រង់ជាព្រះសុគត កំពុងតែសម្តែង។»

---

‘‘යෙ කෙචි අරියං ධම්මං, විගරහන්තා චරන්ති දුම්මෙධා;

උපෙන්ති රොරුවං ඝොරං, චිරරත්තං දුක්ඛං අනුභවන්ති.

«ជនពាលទាំងឡាយណាដែលតិះដៀលធម៌របស់ព្រះអរិយបុគ្គល ហើយដើរទៅ ជនពាលទាំងនោះ តែងតែធ្លាក់ទៅក្នុងនរកឈ្មោះរោរុវៈដ៏គួរឲ្យខ្លាចខ្លាំងណាស់ ហើយរងទុក្ខវេទនាអស់រាត្រីដ៏យូរអង្វែង។»

---

‘‘යෙ ච ඛො අරියෙ ධම්මෙ, ඛන්තියා උපසමෙන උපෙතා;

පහාය මානුසං දෙහං, දෙවකාය පරිපූරෙස්සන්තී’’ති.

«ចំណែកជនទាំងឡាយណាដែលប្រកបដោយសេចក្តីអត់ធន់ និងសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់ក្នុងធម៌របស់ព្រះអរិយបុគ្គល ជនទាំងនោះ លុះលះបង់រូបកាយជារបស់មនុស្សនេះហើយ នឹងទៅបំពេញពួកទេវតាឲ្យពេញ។»

---

10. දුතියපජ්ජුන්නධීතුසුත්තං

១០. «ទុតិយបជ្ជុណ្ណធីតុសូត្រ»

---

40. එවං [Pg.28] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො චූළකොකනදා පජ්ජුන්නස්ස ධීතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං මහාවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා චූළකොකනදා පජ්ජුන්නස්ස ධීතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

៤០. «ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងសាលាមានកំពូលស្រួច ក្នុងព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះឯង នាងចូឡកោកនទា ជាបុត្រីរបស់បជ្ជុណ្ណទេវរាជ មានពណ៌សម្បុរដ៏ល្អឆើតឆាយ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ (ក្នុងវេលាពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រ) បានញ៉ាំងព្រៃមហាវនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះនាងចូឡកោកនទាទេវធីតា ជាបុត្រីរបស់បជ្ជុណ្ណទេវរាជ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលនូវគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖»

---

‘‘ඉධාගමා විජ්ජුපභාසවණ්ණා, කොකනදා පජ්ජුන්නස්ස ධීතා;

බුද්ධඤ්ච ධම්මඤ්ච නමස්සමානා, ගාථාචිමා අත්ථවතී අභාසි.

«នាងកោកនទា ជាបុត្រីរបស់បជ្ជុណ្ណទេវរាជ មានពណ៌សម្បុរដូចជាពន្លឺផ្លេកបន្ទោរ បានមកក្នុងទីនេះ ដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះពុទ្ធ និងព្រះធម៌ ហើយបានពោលនូវគាថាទាំងឡាយនេះ ដ៏ប្រកបដោយប្រយោជន៍។»

---

‘‘බහුනාපි ඛො තං විභජෙය්‍යං, පරියායෙන තාදිසො ධම්මො;

සංඛිත්තමත්ථං ලපයිස්සාමි, යාවතා මෙ මනසා පරියත්තං.

«ខ្ញុំចង់បកស្រាយធម៌នោះ ដោយអនេកបរិយាយ ព្រោះធម៌នោះមានសភាពបែបនោះ (គួរតែបកស្រាយដោយអនេកបរិយាយ) ប៉ុន្តែខ្ញុំនឹងពោលនូវសេចក្តីសង្ខេប ត្រឹមតែសេចក្តីដែលខ្ញុំបានរៀនចាំទុកដោយចិត្តប៉ុណ្ណោះ។»

---

‘‘පාපං න කයිරා වචසා මනසා,කායෙන වා කිඤ්චන සබ්බලොකෙ;

කාමෙ පහාය සතිමා සම්පජානො,දුක්ඛං න සෙවෙථ අනත්ථසංහිත’’න්ති.

«បុគ្គលមិនគួរធ្វើអំពើបាបបន្តិចបន្តួចឡើយ ក្នុងលោកទាំងពួង ដោយកាយ វាចា ឬចិត្ត គួរលះបង់កាមទាំងឡាយ មានសតិ និងសម្បជញ្ញៈ មិនគួរសេពនូវទុក្ខដែលមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ឡើយ។»

---

සතුල්ලපකායිකවග්ගො චතුත්ථො.

«សតុល្លបកាយិកវគ្គ ទី៤ ចប់។»

---

තස්සුද්දානං –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

---

සබ්භිමච්ඡරිනා සාධු, න සන්තුජ්ඣානසඤ්ඤිනො;

සද්ධා සමයො සකලිකං, උභො පජ්ජුන්නධීතරොති.

«សូត្រទាំងឡាយគឺ សព្វិសូត្រ មច្ឆរិសូត្រ សាធុសូត្រ នសន្តិសូត្រ ឧជ្ឈានសញ្ញីសូត្រ សទ្ធាសូត្រ សមយសូត្រ សកលិកសូត្រ និងបជ្ជុណ្ណធីតុសូត្រទាំងពីរ រួមជាដប់សូត្រ។»

---

5. ආදිත්තවග්ගො

៥. «អាទិត្តវគ្គ»

---

1. ආදිත්තසුත්තං

១. «អាទិត្តសូត្រ»

---

41. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය [Pg.29] රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

៤១. «ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាអង្គមួយ មានពណ៌សម្បុរដ៏ល្អឆើតឆាយ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ (ក្នុងវេលាពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រ) បានញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលនូវគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖»

---

‘‘ආදිත්තස්මිං අගාරස්මිං, යං නීහරති භාජනං;

තං තස්ස හොති අත්ථාය, නො ච යං තත්ථ ඩය්හති.

«កាលបើផ្ទះកំពុងត្រូវភ្លើងឆេះ របស់របរណាដែលម្ចាស់ផ្ទះជញ្ជូនចេញបាន របស់របរនោះ តែងមានប្រយោជន៍ដល់ម្ចាស់ផ្ទះនោះ ឯរបស់របរណាដែលនៅសល់ត្រូវភ្លើងឆេះក្នុងផ្ទះនោះ មិនមានប្រយោជន៍ឡើយ យ៉ាងណាមិញ»

---

‘‘එවං ආදිත්තකො ලොකො, ජරාය මරණෙන ච;

නීහරෙථෙව දානෙන, දින්නං හොති සුනීහතං.

«លោកគឺសត្វលោក ក៏ត្រូវភ្លើងគឺជរានិងមរណៈឆេះរោលរាលយ៉ាងនោះដែរ បុគ្គលគប្បីជញ្ជូនទ្រព្យចេញដោយការឲ្យទាន ព្រោះទ្រព្យដែលបុគ្គលបានឲ្យទានហើយ ឈ្មោះថាជាទ្រព្យដែលជញ្ជូនចេញបានល្អហើយ។»

---

‘‘දින්නං සුඛඵලං හොති, නාදින්නං හොති තං තථා;

චොරා හරන්ති රාජානො, අග්ගි ඩහති නස්සති.

«ទ្រព្យដែលបុគ្គលបានឲ្យទានហើយ តែងមានផលជាសុខ ឯទ្រព្យដែលមិនបានឲ្យទាន មិនមានផលជាសុខយ៉ាងនោះឡើយ ម្យ៉ាងទៀត ទ្រព្យនោះ ពួកចោរតែងប្លន់យកទៅខ្លះ ស្តេចតែងរឹបអូសយកទៅខ្លះ ភ្លើងតែងឆេះបំផ្លាញទៅខ្លះ តែងវិនាសបាត់បង់ទៅខ្លះ។»

---

‘‘අථ අන්තෙන ජහති, සරීරං සපරිග්ගහං;

එතදඤ්ඤාය මෙධාවී, භුඤ්ජෙථ ච දදෙථ ච;

දත්වා ච භුත්වා ච යථානුභාවං;

අනින්දිතො සග්ගමුපෙති ඨාන’’න්ති.

«លុះដល់ទីបំផុត បុគ្គលតែងលះបង់រូបកាយ ព្រមទាំងទ្រព្យសម្បត្តិដែលខ្លួនហួងហែងទាំងអស់។ អ្នកមានប្រាជ្ញាដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនេះហើយ គប្បីប្រើប្រាស់ផង គប្បីឲ្យទានផង កាលដែលបានឲ្យទាន និងប្រើប្រាស់តាមសមគួរដល់អានុភាពហើយ តែងជាអ្នកមិនត្រូវគេតិះដៀលឡើយ ហើយទៅកាន់ឋានសួគ៌។»

---

2. කිංදදසුත්තං

២. «កិំទសូត្រ»

---

42.

៤២.

---

‘‘කිංදදො බලදො හොති, කිංදදො හොති වණ්ණදො;

කිංදදො සුඛදො හොති, කිංදදො හොති චක්ඛුදො;

කො ච සබ්බදදො හොති, තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතො’’ති.

«(ទេវតាក្រាបបង្គំទូលថា) បុគ្គលឲ្យអ្វី ឈ្មោះថាឲ្យកម្លាំង បុគ្គលឲ្យអ្វី ឈ្មោះថាឲ្យពណ៌សម្បុរ បុគ្គលឲ្យអ្វី ឈ្មោះថាឲ្យសេចក្តីសុខ បុគ្គលឲ្យអ្វី ឈ្មោះថាឲ្យចក្ខុ ហើយបុគ្គលណា ឈ្មោះថាឲ្យរបស់សព្វគ្រប់ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរ ព្រះអង្គមេត្តាសម្តែងប្រាប់សេចក្តីនោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គផង។»

---

‘‘අන්නදො බලදො හොති, වත්ථදො හොති වණ්ණදො;

යානදො සුඛදො හොති, දීපදො හොති චක්ඛුදො.

«(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) បុគ្គលឲ្យបាយ ឈ្មោះថាឲ្យកម្លាំង បុគ្គលឲ្យសម្លៀកបំពាក់ ឈ្មោះថាឲ្យពណ៌សម្បុរ បុគ្គលឲ្យយានជំនិះ ឈ្មោះថាឲ្យសេចក្តីសុខ បុគ្គលឲ្យប្រទីបជ្វាលា ឈ្មោះថាឲ្យចក្ខុ។»

---

‘‘සො ච සබ්බදදො හොති, යො දදාති උපස්සයං;

අමතං දදො ච සො හොති, යො ධම්මමනුසාසතී’’ති.

«ចំណែកបុគ្គលណាឲ្យទីស្នាក់អាស្រ័យ (មានវត្តអារាមជាដើម) បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាឲ្យរបស់សព្វគ្រប់ ឯបុគ្គលណាប្រដៅធម៌ (សម្តែងធម៌) បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាឲ្យនូវធម៌មិនស្លាប់ (គឺព្រះនិព្វាន)។»

---

3. අන්නසුත්තං

៣. «អន្នសូត្រ»

---

43.

៤៣.

---

‘‘අන්නමෙවාභිනන්දන්ති, උභයෙ දෙවමානුසා;

අථ කො නාම සො යක්ඛො, යං අන්නං නාභිනන්දතී’’ති.

«(ទេវតាក្រាបបង្គំទូលថា) ទាំងទេវតានិងមនុស្ស តែងតែត្រេកអរចំពោះតែអាហារប៉ុណ្ណោះ ចុះយក្ស (ទេវតា) ណាមួយ ដែលមិនត្រេកអរចំពោះអាហារនោះ តើមានឈ្មោះអ្វីទៅ?»

---

‘‘යෙ [Pg.30] නං දදන්ති සද්ධාය, විප්පසන්නෙන චෙතසා;

තමෙව අන්නං භජති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච.

«(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) ជនទាំងឡាយណាដែលឲ្យអាហារនោះ ដោយសទ្ធា ដោយចិត្តដ៏ជ្រះថ្លា អាហារនោះឯង តែងតាមជួយឧបត្ថម្ភដល់ជននោះ ទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខ។»

---

‘‘තස්මා විනෙය්‍ය මච්ඡෙරං, දජ්ජා දානං මලාභිභූ;

පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං, පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති.

«ព្រះហេតុនោះ បុគ្គលគួរកំចាត់បង់សេចក្តីកំណាញ់ ជាអ្នកគ្របសង្កត់លើមន្ទិល (គឺសេចក្តីកំណាញ់) ហើយគប្បីឲ្យទាន ព្រោះបុណ្យទាំងឡាយ តែងជាទីពឹងបង្អែករបស់សត្វលោក ក្នុងលោកខាងមុខ។»

---

4. එකමූලසුත්තං

៤. «ឯកមូលសូត្រ»

---

44.

៤៤.

---

‘‘එකමූලං ද්විරාවට්ටං, තිමලං පඤ්චපත්ථරං;

සමුද්දං ද්වාදසාවට්ටං, පාතාලං අතරී ඉසී’’ති.

«ព្រះអរហន្តជាអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ បានឆ្លងផុតសមុទ្រគឺសង្សារវដ្ត ដែលមានឫសមួយ (គឺតណ្ហា) មានការវិលវល់ពីរ (គឺសស្សតទិដ្ឋិ និងឧច្ឆេទទិដ្ឋិ) មានមន្ទិលបី (គឺរាគៈ ទោសៈ មោហៈ) មានការផ្សាយចេញប្រាំ (គឺកាមគុណប្រាំ) មានទឹកវក់ដប់ពីរ (គឺអាយតនៈដប់ពីរ) និងមានជម្រៅរកបាតមិនឃើញ។»

---

5. අනොමසුත්තං

៥. «អនោមសូត្រ»

---

45.

៤៥.

---

‘‘අනොමනාමං නිපුණත්ථදස්සිං, පඤ්ඤාදදං කාමාලයෙ අසත්තං;

තං පස්සථ සබ්බවිදුං සුමෙධං, අරියෙ පථෙ කමමානං මහෙසි’’න්ති.

«អ្នកទាំងឡាយ ចូរមើលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះនាមមិនថោកថយ (គឺទ្រង់មានព្រះនាមដ៏ឧត្តម) ទ្រង់ឃើញនូវសេចក្តីដ៏ល្អិតល្អន់ ទ្រង់ប្រទាននូវប្រាជ្ញា មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងអាល័យគឺកាម ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវធម៌ទាំងពួង មានព្រះប្រាជ្ញាល្អ ជាព្រះមហេសី ទ្រង់យាងទៅក្នុងផ្លូវដ៏ប្រសើរ (គឺអរិយមគ្គ)។»

---

6. අච්ඡරාසුත්තං

៦. «អច្ឆរាសូត្រ»

---

46.

៤៦.

---

‘‘අච්ඡරාගණසඞ්ඝුට්ඨං, පිසාචගණසෙවිතං;

වනන්තං මොහනං නාම, කථං යාත්‍රා භවිස්සතී’’ති.

«(ទេវតាក្រាបបង្គំទូលថា) ព្រៃនន្ទវននេះ កងរំពងទៅដោយពួកទេវធីតា ជាទីសេពគប់នៃពួកទេវតា (ឬពួកបិសាច) មានឈ្មោះថា មោហនៈ (ព្រៃញ៉ាំងចិត្តឲ្យវង្វេង) តើការកន្លងផុត (ចាកព្រៃនោះ) នឹងមានបានដោយរបៀបណា?»

---

‘‘උජුකො නාම සො මග්ගො, අභයා නාම සා දිසා;

රථො අකූජනො නාම, ධම්මචක්කෙහි සංයුතො.

«(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) ផ្លូវនោះឈ្មោះថា ផ្លូវត្រង់ ទិសនោះឈ្មោះថា ទិសគ្មានភ័យ រទេះនោះឈ្មោះថា រទេះគ្មានសំឡេង ប្រកបដោយកង់គឺធម៌។»

---

‘‘හිරී තස්ස අපාලම්බො, සත්‍යස්ස පරිවාරණං;

ධම්මාහං සාරථිං බ්‍රූමි, සම්මාදිට්ඨිපුරෙජවං.

«សេចក្តីខ្មាសបាប (ហិរិ) ជាបង្អែកនៃរទេះនោះ សតិជាគ្រឿងការពារ តថាគតហៅធម៌ (គឺអរិយមគ្គ) ថាជាសារថី ដែលមានសម្មាទិដ្ឋិជាអ្នកនាំមុខ។»

---

‘‘යස්ස එතාදිසං යානං, ඉත්ථියා පුරිසස්ස වා;

ස වෙ එතෙන යානෙන, නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ’’ති.

«យានបែបនេះ មានដល់ស្ត្រី ឬបុរសណា ជននោះ តែងទៅដល់ជិតព្រះនិព្វាន ដោយយាននេះជាប្រាកដ។»

---

7. වනරොපසුත්තං

៧. «វនរោបសូត្រ»

---

47.

៤៧.

---

‘‘කෙසං දිවා ච රත්තො ච, සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති;

ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නා, කෙ ජනා සග්ගගාමිනො’’ති.

«(ទេវតាក្រាបបង្គំទូលថា) បុណ្យតែងចម្រើនដល់ជនទាំងឡាយណា ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ គ្រប់ពេលវេលា? ជនទាំងឡាយណា តាំងនៅក្នុងធម៌ ប្រកបដោយសីល ហើយជនទាំងឡាយណា តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌?»

---

‘‘ආරාමරොපා වනරොපා, යෙ ජනා සෙතුකාරකා;

පපඤ්ච උදපානඤ්ච, යෙ දදන්ති උපස්සයං.

«(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) ជនទាំងឡាយណា ដាំសួនច្បារ (ដាំឈើហូបផ្លែ) ដាំព្រៃឈើ ជនទាំងឡាយណា សង់ស្ពាន ឲ្យកន្លែងផឹកទឹក និងអណ្តូងទឹក និងជនទាំងឡាយណា ឲ្យទីស្នាក់អាស្រ័យ»

---

‘‘තෙසං [Pg.31] දිවා ච රත්තො ච, සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති;

ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නා, තෙ ජනා සග්ගගාමිනො’’ති.

«បុណ្យតែងចម្រើនដល់ជនទាំងនោះ ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ គ្រប់ពេលវេលា ជនទាំងនោះ តាំងនៅក្នុងធម៌ ប្រកបដោយសីល តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌។»

---

8. ජෙතවනසුත්තං

៨. «ជេតវនសូត្រ»

---

48.

៤៨.

---

‘‘ඉදඤ්හි තං ජෙතවනං, ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතං;

ආවුත්ථං ධම්මරාජෙන, පීතිසඤ්ජනනං මම.

«(អនាថបិណ្ឌិកទេវបុត្រក្រាបបង្គំទូលថា) វត្តជេតពននេះឯង ជាទីសេពគប់នៃពួកព្រះអរហន្ត ជាទីដែលព្រះធម្មរាជទ្រង់គង់នៅ តែងញ៉ាំងសេចក្តីត្រេកអរ (បីតិ) ឲ្យកើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ។»

---

‘‘කම්මං විජ්ජා ච ධම්මො ච, සීලං ජීවිතමුත්තමං;

එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්ති, න ගොත්තෙන ධනෙන වා.

«សត្វលោកទាំងឡាយ តែងស្អាតបរិសុទ្ធដោយកម្ម វិជ្ជា ធម៌ សីល និងជីវិតដ៏ឧត្តម មិនមែនស្អាតបរិសុទ្ធដោយគោត្រ ឬដោយទ្រព្យសម្បត្តិឡើយ។»

---

‘‘තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

යොනිසො විචිනෙ ධම්මං, එවං තත්ථ විසුජ්ඣති.

«ព្រះហេតុនោះ បុគ្គលជាបណ្ឌិត កាលសម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន គប្បីពិចារណាធម៌ដោយឧបាយដ៏សមគួរ តែងស្អាតបរិសុទ្ធក្នុងធម៌នោះ ដោយការពិចារណាយ៉ាងនេះ។»

---

‘‘සාරිපුත්තොව පඤ්ඤාය, සීලෙන උපසමෙන ච;

යොපි පාරඞ්ගතො භික්ඛු, එතාවපරමො සියා’’ති.

«ព្រះសារីបុត្ត ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ដោយប្រាជ្ញា សីល និងសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់ ភិក្ខុណាមួយ ទោះបីជាអ្នកបានដល់ត្រើយ (គឺព្រះនិព្វាន) ក៏ដោយ ក៏មានត្រឹមតែស្មើនឹងព្រះសារីបុត្តនោះប៉ុណ្ណោះ។»

---

9. මච්ඡරිසුත්තං

៩. «មច្ឆរិសូត្រ»

---

49.

៤៩.

---

‘‘යෙධ මච්ඡරිනො ලොකෙ, කදරියා පරිභාසකා;

අඤ්ඤෙසං දදමානානං, අන්තරායකරා නරා.

«(ទេវតាក្រាបបង្គំទូលថា) ជនទាំងឡាយណា ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកកំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេច និងជាអ្នកធ្វើអន្តរាយដល់ជនដទៃដែលកំពុងឲ្យទាន»

---

‘‘කීදිසො තෙසං විපාකො, සම්පරායො ච කීදිසො;

භගවන්තං පුට්ඨුමාගම්ම, කථං ජානෙමු තං මය’’න්ති.

«តើផលវិបាករបស់ជនទាំងនោះ ដូចម្តេចខ្លះ ហើយបរលោករបស់ពួកគេ ដូចម្តេចខ្លះ? ពួកយើងខ្ញុំបានមកដើម្បីទូលសួរព្រះមានព្រះភាគ តើធ្វើដូចម្តេចទើបពួកយើងខ្ញុំដឹងនូវសេចក្តីនោះបាន?»

---

‘‘යෙධ මච්ඡරිනො ලොකෙ, කදරියා පරිභාසකා;

අඤ්ඤෙසං දදමානානං, අන්තරායකරා නරා.

«(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) ជនទាំងឡាយណា ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកកំណាញ់ ស្វិតស្វាញ ចូលចិត្តជេរប្រទេច និងជាអ្នកធ្វើអន្តរាយដល់ជនដទៃដែលកំពុងឲ្យទាន»

---

‘‘නිරයං තිරච්ඡානයොනිං, යමලොකං උපපජ්ජරෙ;

සචෙ එන්ති මනුස්සත්තං, දලිද්දෙ ජායරෙ කුලෙ.

«ជនទាំងនោះ តែងតែទៅកើតក្នុងនរក ក្នុងកំណើតសត្វតិរច្ឆាន ឬក្នុងយមលោក បើសិនជាបានមកកើតជាមនុស្សវិញ តែងតែកើតក្នុងត្រកូលក្រីក្រ»

---

‘‘චොළං පිණ්ඩො රතී ඛිඩ්ඩා, යත්ථ කිච්ඡෙන ලබ්භති;

පරතො ආසීසරෙ බාලා, තම්පි තෙසං න ලබ්භති;

දිට්ඨෙ ධම්මෙස විපාකො, සම්පරායෙ ච දුග්ගතී’’ති.

«ជាត្រកូលដែលរកសម្លៀកបំពាក់ អាហារ សេចក្តីត្រេកអរ និងការលេងកម្សាន្តបានដោយលំបាក ជនពាលទាំងនោះ តែងតែប្រាថ្នាចង់បាន (ទ្រព្យ) ពីអ្នកដទៃ ប៉ុន្តែទ្រព្យនោះ ក៏មិនបានដល់ពួកគេឡើយ នេះជាផលវិបាកក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិ ឯក្នុងបរលោក តែងតែទៅកាន់ទុគ្គតិ។»

---

‘‘ඉතිහෙතං විජානාම, අඤ්ඤං පුච්ඡාම ගොතම;

යෙධ ලද්ධා මනුස්සත්තං, වදඤ්ඤූ වීතමච්ඡරා.

«(ទេវតាក្រាបបង្គំទូលថា) ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនោះយ៉ាងនេះហើយ បពិត្រព្រះគោតម ពួកយើងខ្ញុំសូមទូលសួរនូវប្រស្នាមួយទៀត៖ ជនទាំងឡាយណា ក្នុងលោកនេះ បានកើតជាមនុស្សហើយ ជាអ្នកដឹងនូវពាក្យរបស់អ្នកសុំ (ដឹងការគួរឲ្យ) មិនមានសេចក្តីកំណាញ់»

---

‘‘බුද්ධෙ [Pg.32] පසන්නා ධම්මෙ ච, සඞ්ඝෙ ච තිබ්බගාරවා;

කීදිසො තෙසං විපාකො, සම්පරායො ච කීදිසො;

භගවන්තං පුට්ඨුමාගම්ම, කථං ජානෙමු තං මය’’න්ති.

«ជាអ្នកជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ និងមានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លា តើផលវិបាករបស់ជនទាំងនោះ ដូចម្តេចខ្លះ ហើយបរលោករបស់ពួកគេ ដូចម្តេចខ្លះ? ពួកយើងខ្ញុំបានមកដើម្បីទូលសួរព្រះមានព្រះភាគ តើធ្វើដូចម្តេចទើបពួកយើងខ្ញុំដឹងនូវសេចក្តីនោះបាន?»

---

‘‘යෙධ ලද්ධා මනුස්සත්තං, වදඤ්ඤූ වීතමච්ඡරා;

බුද්ධෙ පසන්නා ධම්මෙ ච, සඞ්ඝෙ ච තිබ්බගාරවා;

එතෙ සග්ගා පකාසන්ති, යත්ථ තෙ උපපජ්ජරෙ.

«(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) ជនទាំងឡាយណា បានកើតជាមនុស្សហើយ ជាអ្នកដឹងនូវពាក្យរបស់អ្នកសុំ មិនមានសេចក្តីកំណាញ់ ជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ និងមានសេចក្តីគោរពដ៏ខ្លាំងក្លា ជនទាំងនោះ កាលបើទៅកើតក្នុងឋានសួគ៌ណា តែងតែញ៉ាំងឋានសួគ៌នោះឲ្យភ្លឺស្វាងដោយពន្លឺវិមានរបស់ខ្លួន។»

---

‘‘සචෙ එන්ති මනුස්සත්තං, අඩ්ඪෙ ආජායරෙ කුලෙ;

චොළං පිණ්ඩො රතී ඛිඩ්ඩා, යත්ථාකිච්ඡෙන ලබ්භති.

«បើសិនជាបានមកកើតជាមនុស្សវិញ តែងតែកើតក្នុងត្រកូលដ៏ស្តុកស្តម្ភ ជាត្រកូលដែលរកសម្លៀកបំពាក់ អាហារ សេចក្តីត្រេកអរ និងការលេងកម្សាន្តបានដោយមិនបាច់លំបាកឡើយ។»

---

‘‘පරසම්භතෙසු භොගෙසු, වසවත්තීව මොදරෙ;

දිට්ඨෙ ධම්මෙස විපාකො, සම්පරායෙ ච සුග්ගතී’’ති.

«ជនទាំងនោះ តែងតែរីករាយក្នុងភោគសម្បត្តិដែលអ្នកដទៃចាត់ចែងទុកឲ្យ ហាក់ដូចជាទេវតាដែលជាធំលើការប្រើប្រាស់ភោគៈ នេះជាផលវិបាកក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិ ឯក្នុងបរលោក តែងតែទៅកាន់សុគតិ។»

---

10. ඝටීකාරසුත්තං

១០. «ឃដីការសូត្រ»

---

50.

៥០.

---

‘‘අවිහං උපපන්නාසෙ, විමුත්තා සත්ත භික්ඛවො;

රාගදොසපරික්ඛීණා, තිණ්ණා ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.

«(ឃដីការទេវបុត្រក្រាបបង្គំទូលថា) ភិក្ខុប្រាំពីររូប បានទៅកើតក្នុងជាន់អវិហា រួចផុតចាកកិលេស មានរាគៈនិងទោសៈអស់ហើយ បានឆ្លងផុតនូវតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោក។»

---

‘‘කෙ ච තෙ අතරුං පඞ්කං, මච්චුධෙය්‍යං සුදුත්තරං;

කෙ හිත්වා මානුසං දෙහං, දිබ්බයොගං උපච්චගු’’න්ති.

«(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) តើភិក្ខុទាំងនោះជាអ្នកណាខ្លះ ដែលបានឆ្លងផុតភក់ (គឺកិលេស) និងដែននៃមច្ចុដែលឆ្លងបានដោយកម្រក្រៃលែង? តើភិក្ខុណាខ្លះ លះបង់រូបកាយជារបស់មនុស្សហើយ បានកន្លងផុតនូវចំណងទិព្វ?»

---

‘‘උපකො පලගණ්ඩො ච, පුක්කුසාති ච තෙ තයො;

භද්දියො ඛණ්ඩදෙවො ච, බාහුරග්ගි ච සිඞ්ගියො ;

තෙ හිත්වා මානුසං දෙහං, දිබ්බයොගං උපච්චගු’’න්ති.

«(ឃដីការទេវបុត្រក្រាបបង្គំទូលថា) ភិក្ខុទាំងបីរូបគឺ ឧបកៈ ១ បលគណ្ឌៈ ១ បុក្កុសាតិ ១ និងភិក្ខុដទៃទៀតគឺ ភទ្ទិយៈ ១ ខណ្ឌទេវៈ ១ ពាហុរគ្គិ ១ សិង្គិយៈ ១ ភិក្ខុទាំងប្រាំពីររូបនោះ លះបង់រូបកាយជារបស់មនុស្សហើយ បានកន្លងផុតនូវចំណងទិព្វ។»

---

‘‘කුසලී භාසසී තෙසං, මාරපාසප්පහායිනං;

කස්ස තෙ ධම්මමඤ්ඤාය, අච්ඡිදුං භවබන්ධන’’න්ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «អ្នកពោលសរសើរនូវសេចក្តីមិនមានទោសរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ដែលជាអ្នកលះបង់នូវអន្ទាក់នៃមារ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះបានដឹងច្បាស់នូវធម៌របស់បុគ្គលណា ទើបកាត់ផ្តាច់នូវចំណងនៃភពបាន?»

---

‘‘න අඤ්ඤත්‍ර භගවතා, නාඤ්ඤත්‍ර තව සාසනා;

යස්ස තෙ ධම්මමඤ්ඤාය, අච්ඡිදුං භවබන්ධනං.

(ឃដិការទេវបុត្រក្រាបទូលថា) «មិនមែនក្រៅពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនមែនក្រៅពីសាសនារបស់ព្រះអង្គឡើយ ដែលភិក្ខុទាំងឡាយនោះបានដឹងច្បាស់នូវធម៌របស់ព្រះអង្គណា ហើយកាត់ផ្តាច់នូវចំណងនៃភពបាន។

---

‘‘යත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච, අසෙසං උපරුජ්ඣති;

තං තෙ ධම්මං ඉධඤ්ඤාය, අච්ඡිදුං භවබන්ධන’’න්ති.

នាម និងរូបរលត់មិនមានសេសសល់ក្នុងទីណា ភិក្ខុទាំងឡាយនោះបានដឹងច្បាស់នូវធម៌នោះក្នុងសាសនានេះ ទើបកាត់ផ្តាច់នូវចំណងនៃភពបាន»។

---

‘‘ගම්භීරං භාසසී වාචං, දුබ්බිජානං සුදුබ්බුධං;

කස්ස ත්වං ධම්මමඤ්ඤාය, වාචං භාසසි ඊදිස’’න්ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «អ្នកពោលនូវវាចាដ៏ជ្រាលជ្រៅ ដែលបុគ្គលដឹងបានដោយកម្រ ត្រាស់ដឹងបានដោយក្រៃលែង។ អ្នកបានដឹងច្បាស់នូវធម៌របស់បុគ្គលណា ទើបពោលនូវវាចាមានសភាពយ៉ាងនេះ?»

---

‘‘කුම්භකාරො [Pg.33] පුරෙ ආසිං, වෙකළිඞ්ගෙ ඝටීකරො;

මාතාපෙත්තිභරො ආසිං, කස්සපස්ස උපාසකො.

(ឃដិការទេវបុត្រក្រាបទូលថា) «ក្នុងកាលមុន ទូលព្រះបង្គំជាជាងឆ្នាំង ឈ្មោះឃដិការៈ នៅក្នុងភូមិវេកឡិង្គៈ ជាអ្នកចិញ្ចឹមមាតាបិតា និងជាឧបាសករបស់ព្រះពុទ្ធកស្សបៈ។

---

‘‘විරතො මෙථුනා ධම්මා, බ්‍රහ්මචාරී නිරාමිසො;

අහුවා තෙ සගාමෙය්‍යො, අහුවා තෙ පුරෙ සඛා.

ទូលព្រះបង្គំជាអ្នកវៀរចាកមេថុនធម្ម ប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ មិនមានអាមិសៈ ធ្លាប់ជាអ្នកនៅក្នុងភូមិជាមួយគ្នានឹងព្រះអង្គ និងធ្លាប់ជាសម្លាញ់របស់ព្រះអង្គក្នុងកាលមុន។

---

‘‘සොහමෙතෙ පජානාමි, විමුත්තෙ සත්ත භික්ඛවො;

රාගදොසපරික්ඛීණෙ, තිණ්ණෙ ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.

ទូលព្រះបង្គំនោះឯង ស្គាល់ច្បាស់នូវភិក្ខុទាំង ៧ អង្គនេះ ដែលជាអ្នករួចផុតចាកកិលេស មានរាគៈនិងទោសៈអស់ហើយ ជាអ្នកឆ្លងផុតនូវតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោក»។

---

‘‘එවමෙතං තදා ආසි, යථා භාසසි භග්ගව;

කුම්භකාරො පුරෙ ආසි, වෙකළිඞ්ගෙ ඝටීකරො;

මාතාපෙත්තිභරො ආසි, කස්සපස්ස උපාසකො.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «ម្នាលភគ្គវៈ រឿងនោះក្នុងកាលនោះ គឺយ៉ាងនោះមែន ដូចជាអ្នកពោលហើយ។ ក្នុងកាលមុន អ្នកជាជាងឆ្នាំង ឈ្មោះឃដិការៈ នៅក្នុងភូមិវេកឡិង្គៈ ជាអ្នកចិញ្ចឹមមាតាបិតា និងជាឧបាសករបស់ព្រះពុទ្ធកស្សបៈ។

---

‘‘විරතො මෙථුනා ධම්මා, බ්‍රහ්මචාරී නිරාමිසො;

අහුවා මෙ සගාමෙය්‍යො, අහුවා මෙ පුරෙ සඛා’’ති.

អ្នកជាអ្នកវៀរចាកមេថុនធម្ម ប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ មិនមានអាមិសៈ ធ្លាប់ជាអ្នកនៅក្នុងភូមិជាមួយគ្នានឹងតថាគត និងធ្លាប់ជាសម្លាញ់របស់តថាគតក្នុងកាលមុន» Baltic

---

‘‘එවමෙතං පුරාණානං, සහායානං අහු සඞ්ගමො;

උභින්නං භාවිතත්තානං, සරීරන්තිමධාරින’’න්ති.

«ការជួបជុំគ្នានៃសម្លាញ់ចាស់ទាំងពីរនាក់ ដែលជាអ្នកមានខ្លួនបានអប់រំហើយ ជាអ្នកទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត គឺយ៉ាងនេះឯង»។

---

ආදිත්තවග්ගො පඤ්චමො.

អាទិត្តវគ្គ ទី៥ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

ආදිත්තං කිංදදං අන්නං, එකමූලඅනොමියං;

අච්ඡරාවනරොපජෙතං, මච්ඡරෙන ඝටීකරොති.

អាទិត្តសូត្រ ១ កិំទសូត្រ ១ អន្នសូត្រ ១ ឯកមូលសូត្រ ១ អនោមិយសូត្រ ១ អច្ឆរាសូត្រ ១ វនរោបសូត្រ ១ ជេតសូត្រ ១ មច្ឆរិយសូត្រ ១ ឃដិការសូត្រ ១ រួមជា ១០ សូត្រ។

---

6. ජරාවග්ගො

៦. ជរាវគ្គ ទី៦

---

1. ජරාසුත්තං

១. ជរាសូត្រ ទី១

---

51.

៥១.

---

‘‘කිංසු යාව ජරා සාධු, කිංසු සාධු පතිට්ඨිතං;

කිංසු නරානං රතනං, කිංසු චොරෙහි දූහර’’න්ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីល្អរហូតដល់ចាស់? តើអ្វីដែលតម្កល់មាំហើយទើបល្អ? តើអ្វីជាកែវរតនៈរបស់មនុស្សទាំងឡាយ? តើអ្វីដែលពួកចោរលួចយកបានដោយកម្រ?»

---

‘‘සීලං යාව ජරා සාධු, සද්ධා සාධු පතිට්ඨිතා;

පඤ්ඤා නරානං රතනං, පුඤ්ඤං චොරෙහි දූහර’’න්ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «សីលល្អរហូតដល់ចាស់ ជំនឿ (សទ្ធា) ដែលតម្កល់មាំហើយទើបល្អ បញ្ញាជាកែវរតនៈរបស់មនុស្សទាំងឡាយ បុណ្យដែលពួកចោរលួចយកបានដោយកម្រ»

---

2. අජරසාසුත්තං

២. អជរទាសូត្រ ទី២

---

52.

៥២.

---

‘‘කිංසු [Pg.34] අජරසා සාධු, කිංසු සාධු අධිට්ඨිතං;

කිංසු නරානං රතනං, කිංසු චොරෙහ්‍යහාරිය’’න්ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីដែលមិនចេះទ្រុឌទ្រោមទើបល្អ? តើអ្វីដែលតម្កល់មាំហើយទើបល្អ? តើអ្វីជាកែវរតនៈរបស់មនុស្សទាំងឡាយ? តើអ្វីដែលពួកចោរមិនអាចលួចយកបាន?»

---

‘‘සීලං අජරසා සාධු, සද්ධා සාධු අධිට්ඨිතා;

පඤ්ඤා නරානං රතනං, පුඤ්ඤං චොරෙහ්‍යහාරිය’’න්ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «សីលដែលមិនចេះទ្រុឌទ្រោមទើបល្អ ជំនឿ (សទ្ធា) ដែលតម្កល់មាំហើយទើបល្អ បញ្ញាជាកែវរតនៈរបស់មនុស្សទាំងឡាយ បុណ្យដែលពួកចោរមិនអាចលួចយកបាន»

---

3. මිත්තසුත්තං

៣. មិត្តសូត្រ ទី៣

---

53.

៥៣.

---

‘‘කිංසු පවසතො මිත්තං, කිංසු මිත්තං සකෙ ඝරෙ;

කිං මිත්තං අත්ථජාතස්ස, කිං මිත්තං සම්පරායික’’න්ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីជាមិត្តរបស់អ្នកដើរផ្លូវ? តើអ្វីជាមិត្តនៅក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួន? តើអ្វីជាមិត្តរបស់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីត្រូវការកើតឡើងហើយ? តើអ្វីជាមិត្តក្នុងបរលោក?»

---

‘‘සත්ථො පවසතො මිත්තං, මාතා මිත්තං සකෙ ඝරෙ;

සහායො අත්ථජාතස්ස, හොති මිත්තං පුනප්පුනං;

සයංකතානි පුඤ්ඤානි, තං මිත්තං සම්පරායික’’න්ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «ពួកបនអ្នកដំណើរជាមិត្តរបស់អ្នកដើរផ្លូវ មាតាជាមិត្តនៅក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួន គូកនជាមិត្តរឿយៗរបស់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីត្រូវការកើតឡើងហើយ បុណ្យទាំងឡាយដែលខ្លួនបានធ្វើហើយ នោះជាមិត្តក្នុងបរលោក»

---

4. වත්ථුසුත්තං

៤. វត្ថុសូត្រ ទី៤

---

54.

៥៤.

---

‘‘කිංසු වත්ථු මනුස්සානං, කිංසූධ පරමො සඛා;

කිංසු භූතා උපජීවන්ති, යෙ පාණා පථවිස්සිතා’’ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីជាទីពឹងរបស់មនុស្សទាំងឡាយ? តើអ្វីជាសម្លាញ់ដ៏ប្រសើរបំផុតក្នុងលោកនេះ? ពួកសត្វដែលមានជីវិតអាស្រ័យនៅលើផែនដី តើអាស្រ័យនូវអ្វីទើបចិញ្ចឹមជីវិតរស់នៅបាន?»

---

‘‘පුත්තා වත්ථු මනුස්සානං, භරියා ච පරමො සඛා;

වුට්ඨිං භූතා උපජීවන්ති, යෙ පාණා පථවිස්සිතා’’ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «កូនទាំងឡាយជាទីពឹងរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ភរិយាជាសម្លាញ់ដ៏ប្រសើរបំផុត ពួកសត្វដែលមានជីវិតអាស្រ័យនៅលើផែនដី តែងអាស្រ័យនូវទឹកភ្លៀងទើបចិញ្ចឹមជីវិតរស់នៅបាន»

---

5. පඨමජනසුත්තං

៥. បឋមជនសូត្រ ទី៥

---

55.

៥៥.

---

‘‘කිංසු ජනෙති පුරිසං, කිංසු තස්ස විධාවති;

කිංසු සංසාරමාපාදි, කිංසු තස්ස මහබ්භය’’න්ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីបង្កើតនូវបុរស? តើអ្វីរបស់បុរសនោះដែលរត់ត្រឡប់ទៅត្រឡប់មក? តើអ្វីអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត? តើអ្វីជាភ័យដ៏ធំរបស់បុរសនោះ?»

---

‘‘තණ්හා ජනෙති පුරිසං, චිත්තමස්ස විධාවති;

සත්තො සංසාරමාපාදි, දුක්ඛමස්ස මහබ්භය’’න්ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «តណ្ហាបង្កើតនូវបុរស ចិត្តរបស់បុរសនោះតែងរត់ត្រឡប់ទៅត្រឡប់មក សត្វតែងអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត ទុក្ខជាភ័យដ៏ធំរបស់បុរសនោះ»

---

6. දුතියජනසුත්තං

៦. ទុតិយជនសូត្រ ទី៦

---

56.

៥៦.

---

‘‘කිංසු [Pg.35] ජනෙති පුරිසං, කිංසු තස්ස විධාවති;

කිංසු සංසාරමාපාදි, කිස්මා න පරිමුච්චතී’’ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីបង្កើតនូវបុរស? តើអ្វីរបស់បុរសនោះដែលរត់ត្រឡប់ទៅត្រឡប់មក? តើអ្វីអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត? តើបុរសនោះមិនរួចផុតចាកអ្វី?»

---

‘‘තණ්හා ජනෙති පුරිසං, චිත්තමස්ස විධාවති;

සත්තො සංසාරමාපාදි, දුක්ඛා න පරිමුච්චතී’’ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «តណ្ហាបង្កើតនូវបុរស ចិត្តរបស់បុរសនោះតែងរត់ត្រឡប់ទៅត្រឡប់មក សត្វតែងអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត សត្វមិនរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ»

---

7. තතියජනසුත්තං

៧. តតិយជនសូត្រ ទី៧

---

57.

៥៧.

---

‘‘කිංසු ජනෙති පුරිසං, කිංසු තස්ස විධාවති;

කිංසු සංසාරමාපාදි, කිංසු තස්ස පරායන’’න්ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីបង្កើតនូវបុរស? តើអ្វីរបស់បុរសនោះដែលរត់ត្រឡប់ទៅត្រឡប់មក? តើអ្វីអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត? តើអ្វីជាទីពឹងផ្អែករបស់បុរសនោះ?»

---

‘‘තණ්හා ජනෙති පුරිසං, චිත්තමස්ස විධාවති;

සත්තො සංසාරමාපාදි, කම්මං තස්ස පරායන’’න්ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «តណ្ហាបង្កើតនូវបុរស ចិត្តរបស់បុរសនោះតែងរត់ត្រឡប់ទៅត្រឡប់មក សត្វតែងអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត កម្មជាទីពឹងផ្អែករបស់សត្វនោះ»

---

8. උප්පථසුත්තං

៨. ឧប្បថសូត្រ ទី៨

---

58.

៥៨.

---

‘‘කිංසු උප්පථො අක්ඛාතො, කිංසු රත්තින්දිවක්ඛයො;

කිං මලං බ්‍රහ්මචරියස්ස, කිං සිනානමනොදක’’න්ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីដែលលោកហៅថាផ្លូវខុស? តើអ្វីដែលអស់ទៅទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ? តើអ្វីជាមន្ទិលនៃព្រហ្មចរិយៈ? តើអ្វីជាការងូតទឹកដែលមិនបាច់ប្រើទឹក?»

---

‘‘රාගො උප්පථො අක්ඛාතො, වයො රත්තින්දිවක්ඛයො;

ඉත්ථී මලං බ්‍රහ්මචරියස්ස, එත්ථායං සජ්ජතෙ පජා;

තපො ච බ්‍රහ්මචරියඤ්ච, තං සිනානමනොදක’’න්ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «រាគៈ លោកហៅថាផ្លូវខុស វ័យតែងអស់ទៅទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ស្ត្រីជាមន្ទិលនៃព្រហ្មចរិយៈ ពួកសត្វនេះតែងជាប់ជំពាក់ក្នុងស្ត្រីនេះ ឯតបៈនិងព្រហ្មចរិយៈ នោះឯងជាការងូតទឹកដែលមិនបាច់ប្រើទឹក»

---

9. දුතියසුත්තං

៩. ទុតិយសូត្រ ទី៩

---

59.

៥៩.

---

‘‘කිංසු දුතියා පුරිසස්ස හොති, කිංසු චෙනං පසාසති;

කිස්ස චාභිරතො මච්චො, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីជាគូកនរបស់បុរស? តើអ្វីតែងប្រដៅបុរសនោះ? សត្វដែលត្រេកអរក្នុងធម៌ណា ទើបរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួង?»

---

‘‘සද්ධා දුතියා පුරිසස්ස හොති, පඤ්ඤා චෙනං පසාසති;

නිබ්බානාභිරතො මච්චො, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «សទ្ធាជាគូកនរបស់បុរស បញ្ញាតែងប្រដៅបុរសនោះ សត្វដែលត្រេកអរក្នុងព្រះនិព្វាន តែងរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួង»

---

10. කවිසුත්තං

១០. កវិសូត្រ ទី១០

---

60.

៦០.

---

‘‘කිංසු නිදානං ගාථානං, කිංසු තාසං වියඤ්ජනං;

කිංසු සන්නිස්සිතා ගාථා, කිංසු ගාථානමාසයො’’ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីជាហេតុបង្កើតនូវគាថាទាំងឡាយ? តើអ្វីជាព្យញ្ជនៈនៃគាថាទាំងនោះ? តើគាថាទាំងឡាយអាស្រ័យនូវអ្វី? តើអ្វីជាទីតម្កល់នៃគាថាទាំងឡាយ?»

---

‘‘ඡන්දො [Pg.36] නිදානං ගාථානං, අක්ඛරා තාසං වියඤ්ජනං;

නාමසන්නිස්සිතා ගාථා, කවි ගාථානමාසයො’’ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «ឆន្ទៈជាហេតុបង្កើតនូវគាថាទាំងឡាយ អក្សរជាព្យញ្ជនៈនៃគាថាទាំងនោះ គាថាទាំងឡាយអាស្រ័យនូវនាម កវីជាទីតម្កល់នៃគាថាទាំងឡាយ»

---

ජරාවග්ගො ඡට්ඨො.

ជរាវគ្គ ទី៦ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

ජරා අජරසා මිත්තං, වත්ථු තීණි ජනානි ච;

උප්පථො ච දුතියො ච, කවිනා පූරිතො වග්ගොති.

ជរាសូត្រ ១ អជរទាសូត្រ ១ មិត្តសូត្រ ១ វត្ថុសូត្រ ១ ជនសូត្រ ៣ ឧប្បថសូត្រ ១ ទុតិយសូត្រ ១ កវិសូត្រ ១ រួមជា ១០ សូត្រ ពេញជាវគ្គមួយ។

---

7. අද්ධවග්ගො

៧. អទ្ធវគ្គ ទី៧

---

1. නාමසුත්තං

១. នាមសូត្រ ទី១

---

61.

៦១.

---

‘‘කිංසු සබ්බං අද්ධභවි, කිස්මා භිය්‍යො න විජ්ජති;

කිස්සස්සු එකධම්මස්ස, සබ්බෙව වසමන්වගූ’’ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើអ្វីគ្របសង្កត់លើរបស់សព្វសារពើ? តើអ្វីដែលធំទូលាយជាងគេ? តើធម៌ទាំងពួងតែងប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃធម៌តែមួយមុខណា?»

---

‘‘නාමං සබ්බං අද්ධභවි, නාමා භිය්‍යො න විජ්ජති;

නාමස්ස එකධම්මස්ස, සබ්බෙව වසමන්වගූ’’ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «នាមគ្របសង្កត់លើរបស់សព្វសារពើ មិនមានអ្វីធំទូលាយជាងនាមឡើយ ធម៌ទាំងពួងតែងប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃធម៌តែមួយមុខ គឺនាមនេះឯង»

---

2. චිත්තසුත්තං

២. ចិត្តសូត្រ ទី២

---

62.

៦២.

---

‘‘කෙනස්සු නීයති ලොකො, කෙනස්සු පරිකස්සති;

කිස්සස්සු එකධම්මස්ස, සබ්බෙව වසමන්වගූ’’ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើលោកតែងដឹកនាំទៅដោយអ្វី? តើលោកតែងកន្ត្រាក់ទៅដោយអ្វី? តើធម៌ទាំងពួងតែងប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃធម៌តែមួយមុខណា?»

---

‘‘චිත්තෙන නීයති ලොකො, චිත්තෙන පරිකස්සති;

චිත්තස්ස එකධම්මස්ස, සබ්බෙව වසමන්වගූ’’ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «លោកតែងដឹកនាំទៅដោយចិត្ត លោកតែងកន្ត្រាក់ទៅដោយចិត្ត ធម៌ទាំងពួងតែងប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃធម៌តែមួយមុខ គឺចិត្តនេះឯង»

---

3. තණ්හාසුත්තං

៣. តណ្ហាសូត្រ ទី៣

---

63.

៦៣.

---

‘‘කෙනස්සු නීයති ලොකො, කෙනස්සු පරිකස්සති;

කිස්සස්සු එකධම්මස්ස, සබ්බෙව වසමන්වගූ’’ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើលោកតែងដឹកនាំទៅដោយអ្វី? តើលោកតែងកន្ត្រាក់ទៅដោយអ្វី? តើធម៌ទាំងពួងតែងប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃធម៌តែមួយមុខណា?»

---

‘‘තණ්හාය නීයති ලොකො, තණ්හාය පරිකස්සති;

තණ්හාය එකධම්මස්ස, සබ්බෙව වසමන්වගූ’’ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «លោកតែងដឹកនាំទៅដោយតណ្ហា លោកតែងកន្ត្រាក់ទៅដោយតណ្ហា ធម៌ទាំងពួងតែងប្រព្រឹត្តទៅតាមអំណាចនៃធម៌តែមួយមុខ គឺតណ្ហានេះឯង»

---

4. සංයොජනසුත්තං

៤. សំយោជនសូត្រ ទី៤

---

64.

៦៤.

---

‘‘කිංසු [Pg.37] සංයොජනො ලොකො, කිංසු තස්ස විචාරණං;

කිස්සස්සු විප්පහානෙන, නිබ්බානං ඉති වුච්චතී’’ති.

(ទេវបុត្រសួរថា) «តើលោកមានអ្វីជាគ្រឿងចង? តើអ្វីជាគ្រឿងត្រាច់ទៅរបស់លោកនោះ? តើព្រោះលះបង់នូវអ្វី ទើបលោកហៅថាព្រះនិព្វាន?»

---

‘‘නන්දීසංයොජනො ලොකො, විතක්කස්ස විචාරණං;

තණ්හාය විප්පහානෙන, නිබ්බානං ඉති වුච්චතී’’ති.

(ព្រះភគវាត្រាស់ថា) «លោកមានសេចក្តីត្រេកអរជាគ្រឿងចង វិតក្កៈជាគ្រឿងត្រាច់ទៅរបស់លោកនោះ ព្រោះលះបង់នូវតណ្ហា ទើបលោកហៅថាព្រះនិព្វាន»

---

5. බන්ධනසුත්තං

៥. ពន្ធនសូត្រ

---

65.

៦៥.

---

‘‘කිංසු සම්බන්ධනො ලොකො, කිංසු තස්ස විචාරණං;

කිස්සස්සු විප්පහානෙන, සබ්බං ඡින්දති බන්ධන’’න්ති.

«តើលោកជំពាក់ជំពិនដោយសារអ្វី? អ្វីជាគ្រឿងត្រាច់ទៅរបស់លោកនោះ? ព្រោះលះបង់អ្វី ទើបកាត់ចំណងទាំងពួងបាន?»

---

‘‘නන්දීසම්බන්ධනො ලොකො, විතක්කස්ස විචාරණං;

තණ්හාය විප්පහානෙන, සබ්බං ඡින්දති බන්ධන’’න්ති.

«លោកជំពាក់ជំពិនដោយសារសេចក្តីត្រេកអរ សេចក្តីត្រិះរិះជាគ្រឿងត្រាច់ទៅរបស់លោកនោះ ព្រោះលះបង់តណ្ហា ទើបកាត់ចំណងទាំងពួងបាន។»

---

6. අත්තහතසුත්තං

៦. អត្តហតសូត្រ

---

66.

៦៦.

---

‘‘කෙනස්සුබ්භාහතො ලොකො, කෙනස්සු පරිවාරිතො;

කෙන සල්ලෙන ඔතිණ්ණො, කිස්ස ධූපායිතො සදා’’ති.

«តើលោកត្រូវអ្វីបៀតបៀនហើយ? ត្រូវអ្វីចោមរោមហើយ? ត្រូវសរគឺអ្វីមុតហើយ? តែងឆេះរោលរាលជានិច្ចព្រោះអ្វី?»

---

‘‘මච්චුනාබ්භාහතො ලොකො, ජරාය පරිවාරිතො;

තණ්හාසල්ලෙන ඔතිණ්ණො, ඉච්ඡාධූපායිතො සදා’’ති.

«លោកត្រូវមច្ចុបៀតបៀនហើយ ត្រូវជរាចោមរោមហើយ ត្រូវសរគឺតណ្ហាមុតហើយ តែងឆេះរោលរាលជានិច្ចព្រោះសេចក្តីប្រាថ្នា។»

---

7. උඩ්ඩිතසුත්තං

៧. ឧឌ្ឍិតសូត្រ

---

67.

៦៧.

---

‘‘කෙනස්සු උඩ්ඩිතො ලොකො, කෙනස්සු පරිවාරිතො;

කෙනස්සු පිහිතො ලොකො, කිස්මිං ලොකො පතිට්ඨිතො’’ති.

«តើលោកត្រូវអ្វីទាក់ទាញហើយ? ត្រូវអ្វីចោមរោមហើយ? តើលោកត្រូវអ្វីបិទបាំងហើយ? លោកតាំងនៅក្នុងអ្វី?»

---

‘‘තණ්හාය උඩ්ඩිතො ලොකො, ජරාය පරිවාරිතො;

මච්චුනා පිහිතො ලොකො, දුක්ඛෙ ලොකො පතිට්ඨිතො’’ති.

«លោកត្រូវតណ្ហាទាក់ទាញហើយ ត្រូវជរាចោមរោមហើយ លោកត្រូវមច្ចុបិទបាំងហើយ លោកតាំងនៅក្នុងទុក្ខ។»

---

8. පිහිතසුත්තං

៨. ពិហិតសូត្រ

---

68.

៦៨.

---

‘‘කෙනස්සු පිහිතො ලොකො, කිස්මිං ලොකො පතිට්ඨිතො;

කෙනස්සු උඩ්ඩිතො ලොකො, කෙනස්සු පරිවාරිතො’’ති.

«តើលោកត្រូវអ្វីបិទបាំងហើយ? លោកតាំងនៅក្នុងអ្វី? តើលោកត្រូវអ្វីទាក់ទាញហើយ? ត្រូវអ្វីចោមរោមហើយ?»

---

‘‘මච්චුනා [Pg.38] පිහිතො ලොකො, දුක්ඛෙ ලොකො පතිට්ඨිතො;

තණ්හාය උඩ්ඩිතො ලොකො, ජරාය පරිවාරිතො’’ති.

«លោកត្រូវមច្ចុបិទបាំងហើយ លោកតាំងនៅក្នុងទុក្ខ លោកត្រូវតណ្ហាទាក់ទាញហើយ ត្រូវជរាចោមរោមហើយ។»

---

9. ඉච්ඡාසුත්තං

៩. ឥច្ឆាសូត្រ

---

69.

៦៩.

---

‘‘කෙනස්සු බජ්ඣතී ලොකො, කිස්ස විනයාය මුච්චති;

කිස්සස්සු විප්පහානෙන, සබ්බං ඡින්දති බන්ධන’’න්ති.

«តើលោកត្រូវចងដោយសារអ្វី? ព្រោះកំចាត់អ្វីទើបរួចផុត? ព្រោះលះបង់អ្វី ទើបកាត់ចំណងទាំងពួងបាន?»

---

‘‘ඉච්ඡාය බජ්ඣතී ලොකො, ඉච්ඡාවිනයාය මුච්චති;

ඉච්ඡාය විප්පහානෙන, සබ්බං ඡින්දති බන්ධන’’න්ති.

«លោកត្រូវចងដោយសារសេចក្តីប្រាថ្នា ព្រោះកំចាត់សេចក្តីប្រាថ្នាទើបរួចផុត ព្រោះលះបង់សេចក្តីប្រាថ្នា ទើបកាត់ចំណងទាំងពួងបាន។»

---

10. ලොකසුත්තං

១០. លោកសូត្រ

---

70.

៧០.

---

‘‘කිස්මිං ලොකො සමුප්පන්නො, කිස්මිං කුබ්බති සන්ථවං;

කිස්ස ලොකො උපාදාය, කිස්මිං ලොකො විහඤ්ඤතී’’ති.

«តើលោកកើតឡើងក្នុងអ្វី? តែងធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលក្នុងអ្វី? លោកប្រកាន់មាំនូវអ្វី ទើបក្តៅក្រហាយក្នុងអ្វី?»

---

‘‘ඡසු ලොකො සමුප්පන්නො, ඡසු කුබ්බති සන්ථවං;

ඡන්නමෙව උපාදාය, ඡසු ලොකො විහඤ්ඤතී’’ති.

«លោកកើតឡើងក្នុងធម៌ ៦ យ៉ាង តែងធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលក្នុងធម៌ ៦ យ៉ាង លោកប្រកាន់មាំនូវធម៌ ៦ យ៉ាងនោះឯង ទើបក្តៅក្រហាយក្នុងធម៌ ៦ យ៉ាង។»

---

අද්ධවග්ගො සත්තමො.

អទ្ធវគ្គ ទី ៧ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃអទ្ធវគ្គនោះគឺ៖

---

නාමං චිත්තඤ්ච තණ්හා ච, සංයොජනඤ්ච බන්ධනා;

අබ්භාහතුඩ්ඩිතො පිහිතො, ඉච්ඡා ලොකෙන තෙ දසාති.

និយាយពីនាមសូត្រ ១ ចិត្តសូត្រ ១ តណ្ហាសូត្រ ១ សំយោជនសូត្រ ១ ពន្ធនសូត្រ ១ អព្ភាហតសូត្រ ១ ឧឌ្ឍិតសូត្រ ១ ពិហិតសូត្រ ១ ឥច្ឆាសូត្រ ១ លោកសូត្រ ១ រួមជា ១០ សូត្រ។

---

8. ඡෙත්වාවග්ගො

៨. ឆេត្វាវគ្គ

---

1. ඡෙත්වාසුත්තං

១. ឆេត្វាសូត្រ

---

71. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

៧១. សម័យនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅវត្តជេតពន ទៀបក្រុងសាវត្ថី។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කිංසු ඡෙත්වා සුඛං සෙති, කිංසු ඡෙත්වා න සොචති;

කිස්සස්සු එකධම්මස්ස, වධං රොචෙසි ගොතමා’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតម តើបុគ្គលសម្លាប់អ្វីបាន ទើបដេកជាសុខ? សម្លាប់អ្វីបាន ទើបមិនសោកស្តាយ? ព្រះអង្គតែងសរសើរការសម្លាប់ធម៌តែមួយមុខណា?»

---

‘‘කොධං [Pg.39] ඡෙත්වා සුඛං සෙති, කොධං ඡෙත්වා න සොචති;

කොධස්ස විසමූලස්ස, මධුරග්ගස්ස දෙවතෙ;

වධං අරියා පසංසන්ති, තඤ්හි ඡෙත්වා න සොචතී’’ති.

«ម្នាលទេវតា បុគ្គលសម្លាប់សេចក្តីក្រោធបាន ទើបដេកជាសុខ សម្លាប់សេចក្តីក្រោធបាន ទើបមិនសោកស្តាយ។ ព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរការសម្លាប់សេចក្តីក្រោធ ដែលមានឫសពុល មានចុងផ្អែម ព្រោះថា បុគ្គលសម្លាប់សេចក្តីក្រោធនោះបានហើយ តែងមិនសោកស្តាយឡើយ។»

---

2. රථසුත්තං

២. រថសូត្រ

---

72.

៧២.

---

‘‘කිංසු රථස්ස පඤ්ඤාණං, කිංසු පඤ්ඤාණමග්ගිනො;

කිංසු රට්ඨස්ස පඤ්ඤාණං, කිංසු පඤ්ඤාණමිත්ථියා’’ති.

«អ្វីជាគ្រឿងសម្គាល់របស់រថ? អ្វីជាគ្រឿងសម្គាល់របស់ភ្លើង? អ្វីជាគ្រឿងសម្គាល់របស់ប្រទេស? អ្វីជាគ្រឿងសម្គាល់របស់ស្ត្រី?»

---

‘‘ධජො රථස්ස පඤ්ඤාණං, ධූමො පඤ්ඤාණමග්ගිනො;

රාජා රට්ඨස්ස පඤ්ඤාණං, භත්තා පඤ්ඤාණමිත්ථියා’’ති.

«ទង់ជាគ្រឿងសម្គាល់របស់រថ ផ្សែងជាគ្រឿងសម្គាល់របស់ភ្លើង ព្រះរាជាជាគ្រឿងសម្គាល់របស់ប្រទេស ស្វាមីជាគ្រឿងសម្គាល់របស់ស្ត្រី។»

---

3. විත්තසුත්තං

៣. វិត្តសូត្រ

---

73.

៧៣.

---

‘‘කිංසූධ විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨං, කිංසු සුචිණ්ණො සුඛමාවහති;

කිංසු හවෙ සාදුතරං රසානං, කථංජීවිං ජීවිතමාහු සෙට්ඨ’’න්ති.

«តើទ្រព្យអ្វីរបស់បុរសក្នុងលោកនេះជាទ្រព្យដ៏ប្រសើរ? ធម៌អ្វីដែលបុគ្គលសន្សំល្អហើយ តែងនាំមកនូវសុខ? រសអ្វីជាំរសដ៏ផ្អែមល្ហែមជាងរសទាំងឡាយ? បុគ្គលដែលរស់នៅបែបណា ទើបអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយពោលថាមានជីវិតដ៏ប្រសើរ?»

---

‘‘සද්ධීධ විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨං, ධම්මො සුචිණ්ණො සුඛමාවහති;

සච්චං හවෙ සාදුතරං රසානං, පඤ්ඤාජීවිං ජීවිතමාහු සෙට්ඨ’’න්ති.

«សទ្ធាជាទ្រព្យដ៏ប្រសើររបស់បុរសក្នុងលោកនេះ ធម៌ដែលបុគ្គលសន្សំល្អហើយ តែងនាំមកនូវសុខ សច្ចៈជាំរសដ៏ផ្អែមល្ហែមជាងរសទាំងឡាយ បុគ្គលដែលរស់នៅដោយបញ្ញា ទើបអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយពោលថាមានជីវិតដ៏ប្រសើរ។»

---

4. වුට්ඨිසුත්තං

៤. វុដ្ឋិសូត្រ

---

74.

៧៤.

---

‘‘කිංසු උප්පතතං සෙට්ඨං, කිංසු නිපතතං වරං;

කිංසු පවජමානානං, කිංසු පවදතං වර’’න්ති.

«តើអ្វីជាប្រសើរជាងរបស់ដែលលូតលាស់ឡើង? អ្វីជាប្រសើរជាងរបស់ដែលធ្លាក់ចុះ? អ្វីជាប្រសើរជាងពួកអ្នកដើរទៅដោយជើង? នរណាជាប្រសើរជាងពួកអ្នកនិយាយ?»

---

‘‘බීජං උප්පතතං සෙට්ඨං, වුට්ඨි නිපතතං වරා;

ගාවො පවජමානානං, පුත්තො පවදතං වරොති.

«ពូជជាប្រសើរជាងរបស់ដែលលូតលាស់ឡើង ទឹកភ្លៀងជាប្រសើរជាងរបស់ដែលធ្លាក់ចុះ ហ្វូងគោជាប្រសើរជាងពួកអ្នកដើរទៅដោយជើង កូនជាប្រសើរជាងពួកអ្នកនិយាយ។»

---

‘‘විජ්ජා උප්පතතං සෙට්ඨා, අවිජ්ජා නිපතතං වරා;

සඞ්ඝො පවජමානානං, බුද්ධො පවදතං වරො’’ති.

«វិជ្ជាជាប្រសើរជាងរបស់ដែលលូតលាស់ឡើង អវិជ្ជាជាប្រសើរជាងរបស់ដែលធ្លាក់ចុះ ព្រះសង្ឃជាប្រសើរជាងពួកអ្នកដើរទៅដោយជើង ព្រះពុទ្ធជាប្រសើរជាងពួកអ្នកនិយាយ។»

---

5. භීතාසුත්තං

៥. ភីតាសូត្រ

---

75.

៧៥.

---

‘‘කිංසූධ භීතා ජනතා අනෙකා,මග්ගො චනෙකායතනප්පවුත්තො;

පුච්ඡාමි තං ගොතම භූරිපඤ්ඤ,කිස්මිං ඨිතො පරලොකං න භායෙ’’ති.

«ហេតុអ្វីបានជាពួកជនជាច្រើនក្នុងលោកនេះតែងភ័យខ្លាច ក្នុងកាលដែលផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងហើយដោយហេតុច្រើនយ៉ាង? បពិត្រព្រះគោតម ព្រះអង្គមានបញ្ញាច្រើន ខ្ញុំព្រះករុណា សូមទូលសួរព្រះអង្គ បុគ្គលតាំងនៅក្នុងធម៌អ្វី ទើបមិនភ័យខ្លាចចំពោះបរលោក?»

---

‘‘වාචං [Pg.40] මනඤ්ච පණිධාය සම්මා,කායෙන පාපානි අකුබ්බමානො;

බව්හන්නපානං ඝරමාවසන්තො,සද්ධො මුදූ සංවිභාගී වදඤ්ඤූ;

එතෙසු ධම්මෙසු ඨිතො චතූසු,ධම්මෙ ඨිතො පරලොකං න භායෙ’’ති.

«បុគ្គលណាបានតម្កល់វាចានិងចិត្តដោយប្រពៃ មិនធ្វើបាបដោយកាយ គ្រប់គ្រងផ្ទះដែលមានបាយនិងទឹកច្រើន ជាអ្នកមានសទ្ធា មានចិត្តទន់ភ្លន់ ចូលចិត្តចែករំលែក ដឹងនូវពាក្យសុំ កាលបើបុគ្គលនោះតាំងនៅក្នុងធម៌ទាំង ៤ យ៉ាងនេះ តាំងនៅក្នុងធម៌ហើយ តែងមិនភ័យខ្លាចចំពោះបរលោកឡើយ។»

---

6. නජීරතිසුත්තං

៦. នជីរតិសូត្រ

---

76.

៧៦.

---

‘‘කිං ජීරති කිං න ජීරති, කිංසු උප්පථොති වුච්චති;

කිංසු ධම්මානං පරිපන්ථො, කිංසු රත්තින්දිවක්ඛයො;

කිං මලං බ්‍රහ්මචරියස්ස, කිං සිනානමනොදකං.

«តើអ្វីតែងទ្រុឌទ្រោម? អ្វីមិនចេះទ្រុឌទ្រោម? អ្វីដែលហៅថាផ្លូវខុស? អ្វីជាគ្រឿងរារាំងដល់កុសលធម៌ទាំងឡាយ? អ្វីដែលអស់ទៅតាមយប់និងថ្ងៃ? អ្វីជាមន្ទិលនៃព្រហ្មចរិយធម៌? អ្វីជាការងូតទឹកដែលមិនមែនជាទឹក?»

---

‘‘කති ලොකස්මිං ඡිද්දානි, යත්ථ විත්තං න තිට්ඨති;

භගවන්තං පුට්ඨුමාගම්ම, කථං ජානෙමු තං මය’’න්ති.

«តើចន្លោះប្រហោងក្នុងលោកមានប៉ុន្មានយ៉ាង ដែលជាទីមិនតាំងនៅនៃទ្រព្យគឺកុសល? ពួកយើងខ្ញុំមកដើម្បីទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគ តើធ្វើដូចម្តេចទើបពួកយើងខ្ញុំដឹងនូវសេចក្តីនោះបាន?»

---

‘‘රූපං ජීරති මච්චානං, නාමගොත්තං න ජීරති;

රාගො උප්පථොති වුච්චති.

«រូបរាងកាយរបស់សត្វទាំងឡាយតែងទ្រុឌទ្រោម តែថានាមនិងគោត្រមិនចេះទ្រុឌទ្រោមឡើយ រាគៈហៅថាផ្លូវខុស។»

---

‘‘ලොභො ධම්මානං පරිපන්ථො, වයො රත්තින්දිවක්ඛයො;

ඉත්ථී මලං බ්‍රහ්මචරියස්ස, එත්ථායං සජ්ජතෙ පජා;

තපො ච බ්‍රහ්මචරියඤ්ච, තං සිනානමනොදකං.

«លោភៈជាគ្រឿងរារាំងដល់កុសលធម៌ទាំងឡាយ វ័យតែងអស់ទៅតាមយប់និងថ្ងៃ ស្ត្រីជាមន្ទិលនៃព្រហ្មចរិយធម៌ ពួកសត្វនេះតែងជំពាក់ក្នុងស្ត្រីនោះ សេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស និងព្រហ្មចរិយៈ នោះឯងជាការងូតទឹកដែលមិនមែនជាទឹក។»

---

‘‘ඡ ලොකස්මිං ඡිද්දානි, යත්ථ විත්තං න තිට්ඨති;

ආලස්‍යඤ්ච පමාදො ච, අනුට්ඨානං අසංයමො;

නිද්දා තන්දී ච තෙ ඡිද්දෙ, සබ්බසො තං විවජ්ජයෙ’’ති.

«ចន្លោះប្រហោងក្នុងលោក ដែលជាទីមិនតាំងនៅនៃទ្រព្យគឺកុសល មាន ៦ យ៉ាង គឺសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស ១ សេចក្តីប្រមាទ ១ ការមិនក្រោកប្រឹងប្រែង ១ សេចក្តីមិនសង្រួម ១ សេចក្តីងងុយដេកច្រើន ១ សេចក្តីធុញទ្រាន់ ១ បុគ្គលគួរវៀរចាកចន្លោះប្រហោងទាំងនោះដោយប្រការទាំងពួង។»

---

7. ඉස්සරියසුත්තං

៧. ឥស្សរិយសូត្រ

---

77.

៧៧.

---

‘‘කිංසු ඉස්සරියං ලොකෙ, කිංසු භණ්ඩානමුත්තමං;

කිංසු සත්ථමලං ලොකෙ, කිංසු ලොකස්මිමබ්බුදං.

«តើអ្វីជាភាពជាធំក្នុងលោក? អ្វីជាភណ្ឌៈដ៏ឧត្តមជាងភណ្ឌៈទាំងឡាយ? អ្វីជាមន្ទិលនៃគ្រឿងសាស្ត្រាវុធគឺបញ្ញាក្នុងលោក? អ្វីជាឧបទ្រពក្នុងលោក?»

---

‘‘කිංසු හරන්තං වාරෙන්ති, හරන්තො පන කො පියො;

කිංසු පුනප්පුනායන්තං, අභිනන්දන්ති පණ්ඩිතා’’ති.

«កាលបុគ្គលនាំយកនូវអ្វីទៅ គេតែងហាមឃាត់? ចុះបុគ្គលកាលនាំយកនូវអ្វីទៅ ទើបជាទីស្រឡាញ់? ពួកអ្នកប្រាជ្ញតែងត្រេកអរចំពោះបុគ្គលណាដែលមកញឹកញយ?»

---

‘‘වසො [Pg.41] ඉස්සරියං ලොකෙ, ඉත්ථී භණ්ඩානමුත්තමං;

කොධො සත්ථමලං ලොකෙ, චොරා ලොකස්මිමබ්බුදා.

«អំណាចជាភាពជាធំក្នុងលោក ស្ត្រីជាភណ្ឌៈដ៏ឧត្តមជាងភណ្ឌៈទាំងឡាយ សេចក្តីក្រោធជាមន្ទិលនៃគ្រឿងសាស្ត្រាវុធគឺបញ្ញាក្នុងលោក ពួកចោរជាឧបទ្រពក្នុងលោក។»

---

‘‘චොරං හරන්තං වාරෙන්ති, හරන්තො සමණො පියො;

සමණං පුනප්පුනායන්තං, අභිනන්දන්ති පණ්ඩිතා’’ති.

«គេតែងហាមឃាត់ចោរដែលនាំយកទ្រព្យទៅ ចំណែកព្រះសមណៈកាលនាំយកទៅ តែងជាទីស្រឡាញ់ ពួកអ្នកប្រាជ្ញតែងត្រេកអរចំពោះព្រះសមណៈដែលមកញឹកញយ។»

---

8. කාමසුත්තං

៨. កាមសូត្រ

---

78.

៧៨.

---

‘‘කිමත්ථකාමො න දදෙ, කිං මච්චො න පරිච්චජෙ;

කිංසු මුඤ්චෙය්‍ය කල්‍යාණං, පාපිකං න ච මොචයෙ’’ති.

«តើអ្នកប្រាថ្នាប្រយោជន៍មិនគួរឲ្យនូវអ្វី? សត្វមិនគួរលះបង់នូវអ្វី? បុគ្គលគួរពោលវាចាដ៏ល្អបែបណា? ចុះវាចាដ៏អាក្រក់មិនគួរពោលបែបណា?»

---

‘‘අත්තානං න දදෙ පොසො, අත්තානං න පරිච්චජෙ;

වාචං මුඤ්චෙය්‍ය කල්‍යාණං, පාපිකඤ්ච න මොචයෙ’’ති.

«បុរសមិនគួរឲ្យខ្លួនឡើយ មិនគួរលះបង់ខ្លួនឡើយ គួរពោលតែវាចាដ៏ល្អ មិនគួរពោលវាចាដ៏អាក្រក់ឡើយ។»

---

9. පාථෙය්‍යසුත්තං

៩. បាថេយ្យសូត្រ

---

79.

៧៩.

---

‘‘කිංසු බන්ධති පාථෙය්‍යං, කිංසු භොගානමාසයො;

කිංසු නරං පරිකස්සති, කිංසු ලොකස්මි දුජ්ජහං;

කිස්මිං බද්ධා පුථූ සත්තා, පාසෙන සකුණී යථා’’ති.

«តើអ្វីតែងចងក្រងនូវស្បៀង? អ្វីជាទីអាស្រ័យនៃភោគទ្រព្យទាំងឡាយ? អ្វីតែងអូសទាញបុរសទៅ? អ្វីដែលបុគ្គលលះបង់បានដោយកម្រក្នុងលោក? ពួកសត្វជាច្រើនត្រូវអ្វីចងទុកហើយ ដូចជាសត្វស្លាបដែលត្រូវអន្ទាក់ចងទុក?»

---

‘‘සද්ධා බන්ධති පාථෙය්‍යං, සිරී භොගානමාසයො;

ඉච්ඡා නරං පරිකස්සති, ඉච්ඡා ලොකස්මි දුජ්ජහා;

ඉච්ඡාබද්ධා පුථූ සත්තා, පාසෙන සකුණී යථා’’ති.

«សទ្ធាតែងចងក្រងនូវស្បៀង សិរីជាទីអាស្រ័យនៃភោគទ្រព្យទាំងឡាយ សេចក្តីប្រាថ្នាតែងអូសទាញបុរសទៅ សេចក្តីប្រាថ្នាជាធម្មជាតិដែលបុគ្គលលះបង់បានដោយកម្រក្នុងលោក ពួកសត្វជាច្រើនត្រូវសេចក្តីប្រាថ្នាចងទុកហើយ ដូចជាសត្វស្លាបដែលត្រូវអន្ទាក់ចងទុក។»

---

10. පජ්ජොතසුත්තං

១០. បជ្ជោតសូត្រ

---

80.

៨០.

---

‘‘කිංසු ලොකස්මි පජ්ජොතො, කිංසු ලොකස්මි ජාගරො;

කිංසු කම්මෙ සජීවානං, කිමස්ස ඉරියාපථො.

«តើអ្វីជាពន្លឺក្នុងលោក? អ្វីជាគ្រឿងភ្ញាក់រលឹកក្នុងលោក? អ្វីជាគ្នារបស់ពួកសត្វដែលរស់នៅដោយការងារ? អ្វីជាគ្រឿងប្រព្រឹត្តទៅនៃជីវិតរបស់សត្វនោះ?»

---

‘‘කිංසු අලසං අනලසඤ්ච, මාතා පුත්තංව පොසති;

කිං භූතා උපජීවන්ති, යෙ පාණා පථවිස්සිතා’’ති.

«តើអ្វីតែងចិញ្ចឹមសត្វទាំងឡាយ ទោះបីខ្ជិលច្រអូសក្តី មិនខ្ជិលច្រអូសក្តី ដូចជាម្តាយចិញ្ចឹមកូន? ពួកសត្វដែលមានជីវិតអាស្រ័យនៅលើផែនដី តែងរស់នៅដោយអាស្រ័យនូវអ្វី?»

---

‘‘පඤ්ඤා ලොකස්මි පජ්ජොතො, සති ලොකස්මි ජාගරො;

ගාවො කම්මෙ සජීවානං, සීතස්ස ඉරියාපථො.

«បញ្ញាជាពន្លឺក្នុងលោក សតិជាគ្រឿងភ្ញាក់រលឹកក្នុងលោក ហ្វូងគោជាគ្នារបស់ពួកសត្វដែលរស់នៅដោយការងារ នង្គ័លជាគ្រឿងប្រព្រឹត្តទៅនៃជីវិតរបស់សត្វនោះ។»

---

‘‘වුට්ඨි අලසං අනලසඤ්ච, මාතා පුත්තංව පොසති;

වුට්ඨිං භූතා උපජීවන්ති, යෙ පාණා පථවිස්සිතා’’ති.

«ភ្លៀងរមែងចិញ្ចឹម (សត្វ) ខ្ជិលច្រអូស និងមិនខ្ជិលច្រអូស ដូចជាមាតាចិញ្ចឹមបុត្រ ដូច្នោះឯង សត្វទាំងឡាយណាដែលមានជីវិត អាស្រ័យនៅលើផែនដី សត្វទាំងឡាយនោះ រមែងរស់នៅអាស្រ័យនឹងភ្លៀង។»

---

11. අරණසුත්තං

១១. អរណសូត្រ

---

81.

៨១.

---

‘‘කෙසූධ [Pg.42] අරණා ලොකෙ, කෙසං වුසිතං න නස්සති;

කෙධ ඉච්ඡං පරිජානන්ති, කෙසං භොජිස්සියං සදා.

«ក្នុងលោកនេះ តើពួកណាជាអ្នកមិនមានពៀរ? មគ្គព្រហ្មចរិយៈដែលពួកណាប្រព្រឹត្តហើយ មិនវិនាសសាបសូន្យ? តើពួកណាដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងលោកនេះ? តើពួកណាមានភាពជាធំជានិច្ច?»

---

‘‘කිංසු මාතා පිතා භාතා, වන්දන්ති නං පතිට්ඨිතං;

කිංසු ඉධ ජාතිහීනං, අභිවාදෙන්ති ඛත්තියා’’ති.

«តើមាតា បិតា និងបងប្អូន រមែងថ្វាយបង្គំបុគ្គលណា ដែលតាំងនៅមាំមួនហើយ? តើពួកក្សត្ររមែងថ្វាយបង្គំបុគ្គលណា ដែលមានជាតិថោកទាបក្នុងលោកនេះ?»

---

‘‘සමණීධ අරණා ලොකෙ, සමණානං වුසිතං න නස්සති;

සමණා ඉච්ඡං පරිජානන්ති, සමණානං භොජිස්සියං සදා.

«ក្នុងលោកនេះ ពួកសមណៈជាអ្នកមិនមានពៀរ មគ្គព្រហ្មចរិយៈដែលពួកសមណៈប្រព្រឹត្តហើយ មិនវិនាសសាបសូន្យឡើយ ពួកសមណៈរមែងដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីប្រាថ្នា ពួកសមណៈរមែងមានភាពជាធំជានិច្ច។»

---

‘‘සමණං මාතා පිතා භාතා, වන්දන්ති නං පතිට්ඨිතං;

සමණීධ ජාතිහීනං, අභිවාදෙන්ති ඛත්තියා’’ති.

«មាតា បិតា និងបងប្អូន រមែងថ្វាយបង្គំសមណៈ ដែលតាំងនៅមាំមួនហើយ ពួកក្សត្ររមែងថ្វាយបង្គំសមណៈ ទោះបីមានជាតិថោកទាបក្នុងលោកនេះ។»

---

ඡෙත්වාවග්ගො අට්ඨමො.

ឆេត្វាវគ្គ ទី៨។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃឆេត្វាវគ្គនោះគឺ៖

---

ඡෙත්වා රථඤ්ච චිත්තඤ්ච, වුට්ඨි භීතා නජීරති;

ඉස්සරං කාමං පාථෙය්‍යං, පජ්ජොතො අරණෙන චාති.

ឆេត្វាសូត្រ រថសូត្រ ចិត្តសូត្រ វុដ្ឋិសូត្រ ភីតសូត្រ នជីរតិសូត្រ ឥស្សរសូត្រ កាមសូត្រ បាថេយ្យសូត្រ បជ្ជោតសូត្រ និងអរណសូត្រ។

---

දෙවතාසංයුත්තං සමත්තං.

ទេវតាសំយុត្ត ចប់បរិបូណ៌។

---

2. දෙවපුත්තසංයුත්තං

២. ទេវបុត្តសំយុត្ត

---

1. පඨමවග්ගො

១. វគ្គទី១

---

1. පඨමකස්සපසුත්තං

១. បឋមកស្សបសូត្រ

---

82. එවං [Pg.43] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො කස්සපො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො කස්සපො දෙවපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘භික්ඛුං භගවා පකාසෙසි, නො ච භික්ඛුනො අනුසාස’’න්ති. ‘‘තෙන හි කස්සප, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිභාතූ’’ති.

៨២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ កស្សបទេវបុត្រ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ស្អាត ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះកស្សបទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងតែអំពីភិក្ខុ ប៉ុន្តែមិនបានសម្តែងនូវឱវាទ (សេចក្តីប្រដៅ) ដល់ភិក្ខុឡើយ។» ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលកស្សប បើដូច្នោះ សេចក្តីប្រដៅនោះ ចូរភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នកចុះ។»

---

‘‘සුභාසිතස්ස සික්ඛෙථ, සමණූපාසනස්ස ච;

එකාසනස්ස ච රහො, චිත්තවූපසමස්ස චා’’ති.

«ភិក្ខុគប្បីសិក្សានូវវាចាដែលពោលល្អហើយផង នូវការចូលទៅអង្គុយជិតសមណៈផង នូវការត្រេកអរក្នុងទីអង្គុយម្នាក់ឯងក្នុងទីស្ងាត់ផង នូវការធ្វើចិត្តឲ្យស្ងប់រម្ងាប់ផង។»

---

ඉදමවොච කස්සපො දෙවපුත්තො; සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො කස්සපො දෙවපුත්තො ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායීති.

កស្សបទេវបុត្របានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះហើយ ព្រះសាស្តាក៏ទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រម។ គ្រានោះ កស្សបទេវបុត្រដឹងថា «ព្រះសាស្តាទ្រង់សព្វព្រះហឫទ័យយល់ព្រមនឹងពាក្យអញហើយ» ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

2. දුතියකස්සපසුත්තං

២. ទុតិយកស្សបសូត្រ

---

83. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතො ඛො කස්සපො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៨៣. ហេតុបច្ចុប្បន្ននៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះកស្សបទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘භික්ඛු සියා ඣායී විමුත්තචිත්තො,ආකඞ්ඛෙ චෙ හදයස්සානුපත්තිං;

ලොකස්ස ඤත්වා උදයබ්බයඤ්ච,සුචෙතසො අනිස්සිතො තදානිසංසො’’ති.

«បើភិក្ខុប្រាថ្នានូវការសម្រេចផលគឺព្រះអរហត្ត គប្បីជាអ្នកចម្រើនឈាន មានចិត្តរួចផុត (ចាកកិលេស) ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីកើត និងសេចក្តីរលត់នៃលោក មានចិត្តល្អ មិនអាស្រ័យ (ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ) មានព្រះអរហត្តផលនោះជាអានិសង្ស។»

---

3. මාඝසුත්තං

៣. មាឃសូត្រ

---

84. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො මාඝො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි[Pg.44]. එකමන්තං ඨිතො ඛො මාඝො දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

៨៤. ហេតុបច្ចុប្បន្ននៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មាឃទេវបុត្រ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ស្អាត ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះមាឃទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

---

‘‘කිංසු ඡෙත්වා සුඛං සෙති, කිංසු ඡෙත්වා න සොචති;

කිස්සස්සු එකධම්මස්ස, වධං රොචෙසි ගොතමා’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតម ជនសម្លាប់ (កាត់ផ្តាច់) អ្វី ទើបដេកជាសុខ? សម្លាប់អ្វី ទើបមិនសោកសៅ? ព្រះអង្គរមែងសព្វព្រះហឫទ័យនឹងការសម្លាប់ធម៌តែមួយមុខណា?»

---

‘‘කොධං ඡෙත්වා සුඛං සෙති, කොධං ඡෙත්වා න සොචති;

කොධස්ස විසමූලස්ස, මධුරග්ගස්ස වත්‍රභූ;

වධං අරියා පසංසන්ති, තඤ්හි ඡෙත්වා න සොචතී’’ති.

«ម្នាលវត្រភូ (សក្កទេវរាជ) បុគ្គលសម្លាប់សេចក្តីក្រោធ ទើបដេកជាសុខ សម្លាប់សេចក្តីក្រោធ ទើបមិនសោកសៅ ព្រះអរិយភូមិន្ទទាំងឡាយ រមែងសរសើរការសម្លាប់សេចក្តីក្រោធ ដែលមានឫសពោរពេញដោយពិស មានចុងដ៏ផ្អែមល្ហែម ព្រោះថា បុគ្គលសម្លាប់សេចក្តីក្រោធនោះហើយ រមែងមិនសោកសៅឡើយ។»

---

4. මාගධසුත්තං

៤. មាគធសូត្រ

---

85. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතො ඛො මාගධො දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

៨៥. ហេតុបច្ចុប្បន្ននៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះមាគធទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

---

‘‘කති ලොකස්මිං පජ්ජොතා, යෙහි ලොකො පකාසති;

භවන්තං පුට්ඨුමාගම්ම, කථං ජානෙමු තං මය’’න්ති.

«តើគ្រឿងបំភ្លឺក្នុងលោកមានប៉ុន្មានយ៉ាង ដែលញ៉ាំងលោកឲ្យភ្លឺស្វាង? យើងខ្ញុំទាំងឡាយមកដើម្បីទូលសួរព្រះមានព្រះភាគ តើយើងខ្ញុំគប្បីដឹងនូវសេចក្តីនោះដូចម្តេច?»

---

‘‘චත්තාරො ලොකෙ පජ්ජොතා, පඤ්චමෙත්ථ න විජ්ජති;

දිවා තපති ආදිච්චො, රත්තිමාභාති චන්දිමා.

«គ្រឿងបំភ្លឺក្នុងលោកមាន ៤ យ៉ាង គ្រឿងបំភ្លឺទី ៥ មិនមានក្នុងលោកនេះឡើយ គឺព្រះអាទិត្យរមែងភ្លឺស្វាងក្នុងវេលាថ្ងៃ ព្រះចន្ទរមែងរុងរឿងក្នុងវេលាយប់។»

---

‘‘අථ අග්ගි දිවාරත්තිං, තත්ථ තත්ථ පකාසති;

සම්බුද්ධො තපතං සෙට්ඨො, එසා ආභා අනුත්තරා’’ති.

«មួយទៀត ភ្លើងរមែងភ្លឺស្វាងក្នុងទីនោះៗ ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ ចំណែកព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ប្រសើរជាងពន្លឺទាំងឡាយ ពន្លឺរបស់ព្រះអង្គនោះ ជាពន្លឺដ៏ប្រសើរគ្មានពន្លឺដទៃក្រៃលែងជាងឡើយ។»

---

5. දාමලිසුත්තං

៥. ដាមលិសូត្រ

---

86. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො දාමලි දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො දාමලි දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៨៦. ហេតុបច្ចុប្បន្ននៅក្រុងសាវត្ថី。គ្រានោះឯង កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ដាមលិទេវបុត្រ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ស្អាត ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះដាមលិទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කරණීයමෙතං බ්‍රාහ්මණෙන, පධානං අකිලාසුනා;

කාමානං විප්පහානෙන, න තෙනාසීසතෙ භව’’න්ති.

«សេចក្តីព្យាយាមនេះ ព្រាហ្មណ៍ (ព្រះអរហន្ត) មិនខ្ជិលច្រអូស គប្បីធ្វើ ដោយការលះបង់នូវកាមទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ព្រាហ្មណ៍រមែងមិនប្រាថ្នានូវភពឡើយ។»

---

‘‘නත්ථි කිච්චං බ්‍රාහ්මණස්ස (දාමලීති භගවා),කතකිච්චො හි බ්‍රාහ්මණො.

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលដាមលិ កិច្ច (ដែលត្រូវធ្វើ) របស់ព្រាហ្មណ៍មិនមានឡើយ ព្រោះព្រាហ្មណ៍បានធ្វើកិច្ចស្រេចហើយ។»

---

‘‘යාව [Pg.45] න ගාධං ලභති නදීසු,ආයූහති සබ්බගත්තෙභි ජන්තු;

ගාධඤ්ච ලද්ධාන ථලෙ ඨිතො යො,නායූහතී පාරගතො හි සොව.

«សត្វកាលបើមិនទាន់បានទីពឹង (ទីឈរជើង) ក្នុងស្ទឹងទាំងឡាយ រមែងប្រឹងប្រែងហែលដោយអវយវៈទាំងអស់ កាលណាបានទីពឹងហើយ ឈរនៅលើគោក មិនបាច់ប្រឹងប្រែងហែលទៀតឡើយ ព្រោះគាត់បានដល់ត្រើយហើយ យ៉ាងណាមិញ។»

---

‘‘එසූපමා දාමලි බ්‍රාහ්මණස්ස,ඛීණාසවස්ස නිපකස්ස ඣායිනො;

පප්පුය්‍ය ජාතිමරණස්ස අන්තං,නායූහතී පාරගතො හි සො’’ති.

«ម្នាលដាមលិ ឧបមានេះ ដូចជាព្រាហ្មណ៍ មានអាសវៈអស់ហើយ មានប្រាជ្ញាចាស់ក្លា មានឈាន ដល់នូវទីបំផុតនៃជាតិនិងមរណៈហើយ មិនបាច់ប្រឹងប្រែងទៀតឡើយ ព្រោះលោកបានដល់ត្រើយ (គឺព្រះនិព្វាន) ហើយ។»

---

6. කාමදසුත්තං

៦. កាមទសូត្រ

---

87. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතො ඛො කාමදො දෙවපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘දුක්කරං භගවා, සුදුක්කරං භගවා’’ති.

៨៧. ហេតុបច្ចុប្បន្ននៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះកាមទទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ (សមណធម៌) ធ្វើបានដោយកម្រណាស់ បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើបានដោយកម្រក្រៃលែងណាស់។»

---

‘‘දුක්කරං වාපි කරොන්ති (කාමදාති භගවා),සෙඛා සීලසමාහිතා;

ඨිතත්තා අනගාරියුපෙතස්ස,තුට්ඨි හොති සුඛාවහා’’ති.

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលកាមទ ពួកសេក្ខបុគ្គល ដែលបរិបូណ៌ដោយសីល មានចិត្តតាំងមាំ មានខ្លួនតាំងនៅមាំមួនហើយ រមែងធ្វើនូវធម៌ដែលធ្វើបានដោយកម្រនោះបាន សេចក្តីត្រេកអរ (ក្នុងបច្ច័យ ៤) របស់បុគ្គលអ្នកចូលទៅកាន់ផ្នួស រមែងនាំមកនូវសុខ។»

---

‘‘දුල්ලභා භගවා යදිදං තුට්ඨී’’ති.

កាមទទេវបុត្រក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សេចក្តីត្រេកអរ (សន្តោស) នេះ រកបានដោយកម្រណាស់។»

---

‘‘දුල්ලභං වාපි ලභන්ති (කාමදාති භගවා),චිත්තවූපසමෙ රතා;

යෙසං දිවා ච රත්තො ච,භාවනාය රතො මනො’’ති.

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលកាមទ ពួកបុគ្គលដែលត្រេកអរក្នុងសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់នៃចិត្ត មានចិត្តត្រេកអរក្នុងភាវនា ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ រមែងបាននូវសេចក្តីត្រេកអរដែលរកបានដោយកម្រនោះ។»

---

‘‘දුස්සමාදහං භගවා යදිදං චිත්ත’’න්ති.

កាមទទេវបុត្រក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ ចិត្តនេះ តាំងមាំបានដោយកម្រណាស់។»

---

‘‘දුස්සමාදහං වාපි සමාදහන්ති (කාමදාති භගවා),ඉන්ද්‍රියූපසමෙ රතා;

තෙ ඡෙත්වා මච්චුනො ජාලං,අරියා ගච්ඡන්ති කාමදා’’ති.

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលកាមទ ពួកបុគ្គលដែលត្រេកអរក្នុងសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់នៃឥន្ទ្រិយ រមែងតាំងចិត្តដែលតាំងមាំបានដោយកម្រនោះឲ្យមាំមួនបាន ម្នាលកាមទ ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយនោះ កាត់ផ្តាច់នូវសំណាញ់នៃមច្ចុរាជ ហើយរមែងទៅ (កាន់ព្រះនិព្វាន)។»

---

‘‘දුග්ගමො [Pg.46] භගවා විසමො මග්ගො’’ති.

កាមទទេវបុត្រក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ ផ្លូវវៀចវេរ ទៅបានដោយកម្រណាស់។»

---

‘‘දුග්ගමෙ විසමෙ වාපි, අරියා ගච්ඡන්ති කාමද;

අනරියා විසමෙ මග්ගෙ, පපතන්ති අවංසිරා;

අරියානං සමො මග්ගො, අරියා හි විසමෙ සමා’’ති.

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលកាមទ ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ រមែងទៅបាន ទោះបីក្នុងផ្លូវវៀចវេរដែលទៅបានដោយកម្រ ពួកអនរិយបុគ្គល (បុថុជ្ជន) រមែងធ្លាក់ចុះផ្កាប់មុខក្នុងផ្លូវវៀចវេរ ឯផ្លូវរបស់ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ ជាផ្លូវត្រង់ ព្រោះព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ ជាអ្នកត្រង់ ក្នុងពួកសត្វដែលវៀចវេរ។»

---

7. පඤ්චාලචණ්ඩසුත්තං

៧. បញ្ចាលចណ្ឌសូត្រ

---

88. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතො ඛො පඤ්චාලචණ්ඩො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៨៨. ហេតុបច្ចុប្បន្ននៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះបញ្ចាលចណ្ឌទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සම්බාධෙ වත ඔකාසං, අවින්දි භූරිමෙධසො;

යො ඣානමබුජ්ඣි බුද්ධො, පටිලීනනිසභො මුනී’’ති.

«ព្រះពុទ្ធមានប្រាជ្ញាធំទូលាយដូចជាផែនដី ទ្រង់បាននូវឱកាស (គឺឈាន) ក្នុងទីដ៏ចង្អៀត (គឺនីវរណធម៌) ទ្រង់បានត្រាស់ដឹងនូវឈាន ទ្រង់ជាមុនីដ៏ប្រសើរ ឈ្នះនូវមានៈហើយ។»

---

‘‘සම්බාධෙ වාපි වින්දන්ති (පඤ්චාලචණ්ඩාති භගවා),ධම්මං නිබ්බානපත්තියා;

යෙ සතිං පච්චලත්ථංසු,සම්මා තෙ සුසමාහිතා’’ති.

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលបញ្ចាលចណ្ឌ ពួកបុគ្គលណាបាននូវសតិ ដើម្បីសម្រេចនូវព្រះនិព្វាន ពួកបុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាបាននូវធម៌ក្នុងទីដ៏ចង្អៀត ពួកបុគ្គលនោះ តាំងចិត្តមាំមួនល្អហើយ ដោយសម្មាសមាធិ។»

---

8. තායනසුත්තං

៨. តាយនសូត្រ

---

89. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො තායනො දෙවපුත්තො පුරාණතිත්ථකරො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො තායනො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

៨៩. ហេតុបច្ចុប្បន្ននៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ តាយនទេវបុត្រ ដែលជាអតីតម្ចាស់លទ្ធិ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ស្អាត ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះតាយនទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘ඡින්ද සොතං පරක්කම්ම, කාමෙ පනුද බ්‍රාහ්මණ;

නප්පහාය මුනී කාමෙ, නෙකත්තමුපපජ්ජති.

«នែព្រាហ្មណ៍ ចូរព្យាយាមកាត់ផ្តាច់នូវខ្សែទឹក ចូរកំចាត់បង់នូវកាមទាំងឡាយចេញ មុនីកាលបើមិនលះបង់នូវកាមទាំងឡាយ រមែងមិនដល់នូវសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ឡើយ។»

---

‘‘කයිරා චෙ කයිරාථෙනං, දළ්හමෙනං පරක්කමෙ;

සිථිලො හි පරිබ්බාජො, භිය්‍යො ආකිරතෙ රජං.

«បើបុគ្គលធ្វើនូវសេចក្តីព្យាយាមនោះ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីព្យាយាមនោះឲ្យមាំមួន គប្បីបណ្តុះសេចក្តីព្យាយាមនោះឲ្យខ្លាំងក្លា ព្រោះថា បព្វជិតដែលធូររលុង រមែងរោយរាយនូវធូលីក្រៃលែងឡើង។»

---

‘‘අකතං දුක්කටං සෙය්‍යො, පච්ඡා තපති දුක්කටං;

කතඤ්ච සුකතං සෙය්‍යො, යං කත්වා නානුතප්පති.

«អំពើអាក្រក់ មិនធ្វើវិញប្រសើរជាង ព្រោះអំពើអាក្រក់រមែងក្តៅក្រហាយក្នុងកាលជាខាងក្រោយ អំពើល្អ ធ្វើហើយប្រសើរជាង ព្រោះធ្វើហើយ រមែងមិនក្តៅក្រហាយក្នុងកាលជាខាងក្រោយឡើយ។»

---

‘‘කුසො [Pg.47] යථා දුග්ගහිතො, හත්ථමෙවානුකන්තති;

සාමඤ්ඤං දුප්පරාමට්ඨං, නිරයායූපකඩ්ඪති.

«ស្មៅស្បូវដែលបុគ្គលកាន់មិនល្អ រមែងមុតដៃនោះឯង យ៉ាងណាមិញ ផ្នួសដែលបុគ្គលប្រតិបត្តិមិនល្អ រមែងទាញទៅកាន់នរក យ៉ាងនោះឯង។»

---

‘‘යං කිඤ්චි සිථිලං කම්මං, සංකිලිට්ඨඤ්ච යං වතං;

සඞ්කස්සරං බ්‍රහ්මචරියං, න තං හොති මහප්ඵල’’න්ති.

«ការងារណាមួយដែលធូររលុងផង វត្តណាមួយដែលសៅហ្មងផង ព្រហ្មចរិយៈណាមួយដែលគួររង្កៀសផង ធម៌ទាំងអស់នោះ រមែងមិនមានផលច្រើនឡើយ។»

---

ඉදමවොච තායනො දෙවපුත්තො; ඉදං වත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායීති.

តាយនទេវបុត្របានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះហើយ លុះពោលពាក្យនេះរួច ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං තායනො නාම දෙවපුත්තො පුරාණතිත්ථකරො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො, භික්ඛවෙ, තායනො දෙවපුත්තො මම සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ តាយនទេវបុត្រ ជាអតីតម្ចាស់លទ្ធិ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ស្អាត ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត រួចឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះតាយនទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់របស់តថាគតថា៖»

---

‘‘ඡින්ද සොතං පරක්කම්ම, කාමෙ පනුද බ්‍රාහ්මණ;

නප්පහාය මුනී කාමෙ, නෙකත්තමුපපජ්ජති.

«“នែព្រាហ្មណ៍ ចូរព្យាយាមកាត់ផ្តាច់នូវខ្សែទឹក ចូរកំចាត់បង់នូវកាមទាំងឡាយចេញ មុនីកាលបើមិនលះបង់នូវកាមទាំងឡាយ រមែងមិនដល់នូវសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ឡើយ។»

---

‘‘කයිරා චෙ කයිරාථෙනං, දළ්හමෙනං පරක්කමෙ;

සිථිලො හි පරිබ්බාජො, භිය්‍යො ආකිරතෙ රජං.

«បើបុគ្គលធ្វើនូវសេចក្តីព្យាយាមនោះ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីព្យាយាមនោះឲ្យមាំមួន គប្បីបណ្តុះសេចក្តីព្យាយាមនោះឲ្យខ្លាំងក្លា ព្រោះថា បព្វជិតដែលធូររលុង រមែងរោយរាយនូវធូលីក្រៃលែងឡើង។»

---

‘‘අකතං දුක්කටං සෙය්‍යො, පච්ඡා තපති දුක්කටං;

කතඤ්ච සුකතං සෙය්‍යො, යං කත්වා නානුතප්පති.

«អំពើអាក្រក់ មិនធ្វើវិញប្រសើរជាង ព្រោះអំពើអាក្រក់រមែងក្តៅក្រហាយក្នុងកាលជាខាងក្រោយ អំពើល្អ ធ្វើហើយប្រសើរជាង ព្រោះធ្វើហើយ រមែងមិនក្តៅក្រហាយក្នុងកាលជាខាងក្រោយឡើយ។»

---

‘‘කුසො යථා දුග්ගහිතො, හත්ථමෙවානුකන්තති;

සාමඤ්ඤං දුප්පරාමට්ඨං, නිරයායූපකඩ්ඪති.

«ស្មៅស្បូវដែលបុគ្គលកាន់មិនល្អ រមែងមុតដៃនោះឯង យ៉ាងណាមិញ ផ្នួសដែលបុគ្គលប្រតិបត្តិមិនល្អ រមែងទាញទៅកាន់នរក យ៉ាងនោះឯង។”»

---

‘‘යං කිඤ්චි සිථිලං කම්මං, සංකිලිට්ඨඤ්ච යං වතං;

සඞ්කස්සරං බ්‍රහ්මචරියං, න තං හොති මහප්ඵල’’න්ති.

«ការងារណាមួយដែលធូររលុងផង វត្ត (សីលវត្ត) ណាមួយដែលសៅហ្មងផង ព្រហ្មចរិយធម៌ដែលគួររង្កៀស (សង្ស័យ) ផង ធម៌ទាំងអស់នោះ មិនមានផលច្រើនឡើយ»។

---

‘‘ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, තායනො දෙවපුත්තො, ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි. උග්ගණ්හාථ, භික්ඛවෙ, තායනගාථා; පරියාපුණාථ, භික්ඛවෙ, තායනගාථා; ධාරෙථ, භික්ඛවෙ, තායනගාථා. අත්ථසංහිතා, භික්ඛවෙ, තායනගාථා ආදිබ්‍රහ්මචරියිකා’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តាយនទេវបុត្រ បានពោលពាក្យនេះ លុះពោលពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូររៀននូវគាថារបស់តាយនទេវបុត្រចុះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរស្ទាត់ជំនាញនូវគាថារបស់តាយនទេវបុត្រចុះ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរទ្រទ្រង់នូវគាថារបស់តាយនទេវបុត្រចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គាថារបស់តាយនទេវបុត្រ ប្រកបដោយប្រយោជន៍ ជាខាងដើមនៃព្រហ្មចរិយធម៌»។

---

9. චන්දිමසුත්තං

៩. ចន្ទិមសូត្រ

---

90. සාවත්ථිනිදානං[Pg.48]. තෙන ඛො පන සමයෙන චන්දිමා දෙවපුත්තො රාහුනා අසුරින්දෙන ගහිතො හොති. අථ ඛො චන්දිමා දෙවපුත්තො භගවන්තං අනුස්සරමානො තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

៩០. គ្រឿងផ្ដើមរឿងនៅក្រុងសាវត្ថី។ ក៏សម័យនោះឯង ចន្ទិមទេវបុត្រ ត្រូវរាហុអសុរិន្ទចាប់យកហើយ។ គ្រានោះ ចន្ទិមទេវបុត្រ កាលរលឹកដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘නමො තෙ බුද්ධ වීරත්ථු, විප්පමුත්තොසි සබ්බධි;

සම්බාධපටිපන්නොස්මි, තස්ස මෙ සරණං භවා’’ති.

«បពិត្រព្រះពុទ្ធមានព្យាយាម ខ្ញុំព្រះករុណា សូមថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ព្រះអង្គជាបុគ្គលរួចស្រឡះហើយក្នុងធម៌ទាំងពួង ខ្ញុំព្រះករុណាដល់នូវសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ហើយ សូមព្រះអង្គជាទីពឹងនៃខ្ញុំព្រះករុណានោះផងចុះ»។

---

අථ ඛො භගවා චන්දිමං දෙවපුත්තං ආරබ්භ රාහුං අසුරින්දං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រារព្ភចន្ទិមទេវបុត្រ ហើយបានត្រាស់នឹងរាហុអសុរិន្ទដោយគាថាថា៖

---

‘‘තථාගතං අරහන්තං, චන්දිමා සරණං ගතො;

රාහු චන්දං පමුඤ්චස්සු, බුද්ධා ලොකානුකම්පකා’’ති.

«ម្នាលរាហុ ចន្ទិមទេវបុត្រ ដល់នូវព្រះតថាគតជាព្រះអរហន្ត ជាទីពឹងហើយ អ្នកចូរលែងចន្ទិមទេវបុត្រចុះ ព្រោះព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងអនុគ្រោះដល់លោក»។

---

අථ ඛො රාහු අසුරින්දො චන්දිමං දෙවපුත්තං මුඤ්චිත්වා තරමානරූපො යෙන වෙපචිත්ති අසුරින්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො රාහුං අසුරින්දං වෙපචිත්ති අසුරින්දො ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ រាហុអសុរិន្ទ លែងចន្ទិមទេវបុត្រហើយ ក៏មានសេចក្ដីប្រញាប់ប្រញាល់ ចូលទៅរកវេបចិត្តិអសុរិន្ទ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏មានសេចក្ដីតក់ស្លុត ព្រឺរោម ឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ បានពោលនឹងរាហុអសុរិន្ទ ដែលឈរនៅក្នុងទីសមគួរ ដោយគាថាថា៖

---

‘‘කිං නු සන්තරමානොව, රාහු චන්දං පමුඤ්චසි;

සංවිග්ගරූපො ආගම්ම, කිං නු භීතොව තිට්ඨසී’’ති.

«ម្នាលរាហុ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកប្រញាប់ប្រញាល់លែងចន្ទិមទេវបុត្រចុះ អ្នកមានសភាពតក់ស្លុត ចូលមកឈរញាប់ញ័រ ដូចជាខ្លាចអ្វីខ្លាំងម្ល៉េះ»។

---

‘‘සත්තධා මෙ ඵලෙ මුද්ධා, ජීවන්තො න සුඛං ලභෙ;

බුද්ධගාථාභිගීතොම්හි, නො චෙ මුඤ්චෙය්‍ය චන්දිම’’න්ති.

«ក្បាលរបស់ខ្ញុំនឹងធ្លាយជាប្រាំពីរភាគ ទោះបីរស់នៅ ក៏មិនបានសេចក្ដីសុខឡើយ ព្រោះខ្ញុំត្រូវគាថារបស់ព្រះពុទ្ធសូត្រសង្កត់សង្កិនហើយ បើប្រសិនបើខ្ញុំមិនលែងចន្ទិមទេវបុត្រទេ»។

---

10. සූරියසුත්තං

១០. សុរិយសូត្រ

---

91. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන සූරියො දෙවපුත්තො රාහුනා අසුරින්දෙන ගහිතො හොති. අථ ඛො සූරියො දෙවපුත්තො භගවන්තං අනුස්සරමානො තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

៩១. គ្រឿងផ្ដើមរឿងនៅក្រុងសាវត្ថី។ ក៏សម័យនោះឯង សុរិយទេវបុត្រ ត្រូវរាហុអសុរិន្ទចាប់យកហើយ។ គ្រានោះ សុរិយទេវបុត្រ កាលរលឹកដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘නමො තෙ බුද්ධ වීරත්ථු, විප්පමුත්තොසි සබ්බධි;

සම්බාධපටිපන්නොස්මි, තස්ස මෙ සරණං භවා’’ති.

«បពិត្រព្រះពុទ្ធមានព្យាយាម ខ្ញុំព្រះករុណា សូមថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ព្រះអង្គជាបុគ្គលរួចស្រឡះហើយក្នុងធម៌ទាំងពួង ខ្ញុំព្រះករុណាដល់នូវសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ហើយ សូមព្រះអង្គជាទីពឹងនៃខ្ញុំព្រះករុណានោះផងចុះ»។

---

අථ ඛො භගවා සූරියං දෙවපුත්තං ආරබ්භ රාහුං අසුරින්දං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ប្រារព្ភសុរិយទេវបុត្រ ហើយបានត្រាស់នឹងរាហុអសុរិន្ទដោយគាថាទាំងឡាយថា៖

---

‘‘තථාගතං [Pg.49] අරහන්තං, සූරියො සරණං ගතො;

රාහු සූරියං පමුඤ්චස්සු, බුද්ධා ලොකානුකම්පකා.

«ម្នាលរាហុ សុរិយទេវបុត្រ ដល់នូវព្រះតថាគតជាព្រះអរហន្ត ជាទីពឹងហើយ អ្នកចូរលែងសុរិយទេវបុត្រចុះ ព្រោះព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងអនុគ្រោះដល់លោក»។

---

‘‘යො අන්ධකාරෙ තමසි පභඞ්කරො,වෙරොචනො මණ්ඩලී උග්ගතෙජො;

මා රාහු ගිලී චරමන්තලික්ඛෙ,පජං මමං රාහු පමුඤ්ච සූරිය’’න්ති.

«ម្នាលរាហុ សុរិយទេវបុត្រណា ជាអ្នកធ្វើនូវពន្លឺក្នុងទីងងឹតដ៏ក្រាស់ មានរស្មីភ្លឺចិញ្ចែងចិញ្ចាច មានមណ្ឌលមូល មានតេជះដ៏ខ្លាំងក្លា ដើរទៅក្នុងអាកាស អ្នកកុំលេបនូវសុរិយទេវបុត្រនោះឡើយ ម្នាលរាហុ អ្នកចូរលែងសុរិយទេវបុត្រ ដែលជាកូនរបស់តថាគតនោះចេញទៅ»។

---

අථ ඛො රාහු අසුරින්දො සූරියං දෙවපුත්තං මුඤ්චිත්වා තරමානරූපො යෙන වෙපචිත්ති අසුරින්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො රාහුං අසුරින්දං වෙපචිත්ති අසුරින්දො ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ រាហុអសុរិន្ទ លែងសុរិយទេវបុត្រហើយ ក៏មានសេចក្ដីប្រញាប់ប្រញាល់ ចូលទៅរកវេបចិត្តិអសុរិន្ទ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏មានសេចក្ដីតក់ស្លុត ព្រឺរោម ឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ បានពោលនឹងរាហុអសុរិន្ទ ដែលឈរនៅក្នុងទីសមគួរ ដោយគាថាថា៖

---

‘‘කිං නු සන්තරමානොව, රාහු සූරියං පමුඤ්චසි;

සංවිග්ගරූපො ආගම්ම, කිං නු භීතොව තිට්ඨසී’’ති.

«ម្នាលរាហុ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកប្រញាប់ប្រញាល់លែងសុរិយទេវបុត្រចុះ អ្នកមានសភាពតក់ស្លុត ចូលមកឈរញាប់ញ័រ ដូចជាខ្លាចអ្វីខ្លាំងម្ល៉េះ»។

---

‘‘සත්තධා මෙ ඵලෙ මුද්ධා, ජීවන්තො න සුඛං ලභෙ;

බුද්ධගාථාභිගීතොම්හි, නො චෙ මුඤ්චෙය්‍ය සූරිය’’න්ති.

«ក្បាលរបស់ខ្ញុំនឹងធ្លាយជាប្រាំពីរភាគ ទោះបីរស់នៅ ក៏មិនបានសេចក្ដីសុខឡើយ ព្រោះខ្ញុំត្រូវគាថារបស់ព្រះពុទ្ធសូត្រសង្កត់សង្កិនហើយ បើប្រសិនបើខ្ញុំមិនលែងសុរិយទេវបុត្រទេ»។

---

පඨමො වග්ගො.

វគ្គទី ១ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

ද්වෙ කස්සපා ච මාඝො ච, මාගධො දාමලි කාමදො;

පඤ්චාලචණ්ඩො තායනො, චන්දිමසූරියෙන තෙ දසාති.

ព្រះសូត្រពីរឈ្មោះកស្សបៈ ១ ម៉ាឃសូត្រ ១ មាគធសូត្រ ១ ទាមលិសូត្រ ១ កាមទសូត្រ ១ បញ្ចាលចណ្ឌសូត្រ ១ តាយនសូត្រ ១ ព្រមទាំងចន្ទិមសូត្រ និងសុរិយសូត្រ រួមជា ១០ ព្រះសូត្រ។

---

2. අනාථපිණ්ඩිකවග්ගො

២. អនាថបិណ្ឌិកវគ្គ

---

1. චන්දිමසසුත්තං

១. ចន្ទិមសសូត្រ

---

92. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො චන්දිමසො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි[Pg.50]. එකමන්තං ඨිතො ඛො චන්දිමසො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៩២. គ្រឿងផ្ដើមរឿងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ចន្ទិមសទេវបុត្រ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះចន្ទិមសទេវបុត្រ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘තෙ හි සොත්ථිං ගමිස්සන්ති, කච්ඡෙ වාමකසෙ මගා;

ඣානානි උපසම්පජ්ජ, එකොදි නිපකා සතා’’ති.

«ជនទាំងឡាយណា ចូលដល់នូវឈានទាំងឡាយ មានចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួន មានប្រាជ្ញាចាស់ក្លា មានស្មារតី ជនទាំងឡាយនោះឯង នឹងទៅកាន់សេចក្ដីសុខ ដូចជាពួកម្រឹគនៅក្នុងព្រៃស្បាតដែលមិនមានរបោមនិងមូសដូច្នោះ»។

---

‘‘තෙ හි පාරං ගමිස්සන්ති, ඡෙත්වා ජාලංව අම්බුජො;

ඣානානි උපසම්පජ්ජ, අප්පමත්තා රණඤ්ජහා’’ති.

«ជនទាំងឡាយណា ចូលដល់នូវឈានទាំងឡាយ ជាអ្នកមិនប្រមាទ លះបង់នូវកិលេសគ្រឿងចម្បាំង ជនទាំងឡាយនោះឯង នឹងទៅដល់ត្រើយ (គឺព្រះនិព្វាន) ដូចជាត្រីដែលទម្លាយនូវសំណាញ់ទៅកាន់ទីសុខដូច្នោះ»។

---

2. වෙණ්ඩුසුත්තං

២. វេណ្ឌុសូត្រ

---

93. එකමන්තං ඨිතො ඛො වෙණ්ඩු දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៩៣. លុះវេណ្ឌុទេវបុត្រ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සුඛිතාව තෙ මනුජා, සුගතං පයිරුපාසිය;

යුඤ්ජං ගොතමසාසනෙ, අප්පමත්තා නු සික්ඛරෙ’’ති.

«មនុស្សទាំងឡាយណា ចូលទៅអង្គុយជិតព្រះសុគត ព្យាយាមក្នុងសាសនានៃព្រះគោតម សិក្សាដោយសេចក្ដីមិនប្រមាទ មនុស្សទាំងឡាយនោះ តែងមានសេចក្ដីសុខពិតប្រាកដ»។

---

‘‘යෙ මෙ පවුත්තෙ සිට්ඨිපදෙ (වෙණ්ඩූති භගවා),අනුසික්ඛන්ති ඣායිනො;

කාලෙ තෙ අප්පමජ්ජන්තා,න මච්චුවසගා සියු’’න්ති.

«ម្នាលវេណ្ឌុ ពួកអ្នកចម្រើនឈានទាំងឡាយណា សិក្សាតាមធម៌ជាគ្រឿងប្រដៅដែលតថាគតបានពោលហើយ ពួកជនទាំងនោះ ជាអ្នកមិនប្រមាទក្នុងកាលដ៏គួរ មិនទៅកាន់អំណាចនៃសេចក្ដីស្លាប់ឡើយ»។

---

3. දීඝලට්ඨිසුත්තං

៣. ទីឃលដ្ឋិសូត្រ

---

94. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො දීඝලට්ඨි දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං වෙළුවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො දීඝලට්ඨි දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៩៤. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវន ជាកន្លែងសម្រាប់ឲ្យចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ ទីឃលដ្ឋិទេវបុត្រ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ ញ៉ាំងវត្តវេឡុវនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះទីឃលដ្ឋិទេវបុត្រ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘භික්ඛු සියා ඣායී විමුත්තචිත්තො,ආකඞ්ඛෙ චෙ හදයස්සානුපත්තිං;

ලොකස්ස ඤත්වා උදයබ්බයඤ්ච,සුචෙතසො අනිස්සිතො තදානිසංසො’’ති.

«បើភិក្ខុប្រាថ្នានូវការសម្រេចផលនៃចិត្ត (គឺអរហត្តផល) គប្បីជាអ្នកចម្រើនឈាន មានចិត្តរួចផុតហើយ ដឹងច្បាស់នូវការកើតឡើងនិងការវិនាសទៅនៃលោក មានចិត្តល្អ មិនអាស្រ័យនឹងតណ្ហានិងទិដ្ឋិ មានអរហត្តផលនោះជាអានិសង្ស»។

---

4. නන්දනසුත්තං

៤. នន្ទនសូត្រ

---

95. එකමන්තං [Pg.51] ඨිතො ඛො නන්දනො දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

៩៥. លុះនន្ទនទេវបុត្រ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘පුච්ඡාමි තං ගොතම භූරිපඤ්ඤ,අනාවටං භගවතො ඤාණදස්සනං;

කථංවිධං සීලවන්තං වදන්ති,කථංවිධං පඤ්ඤවන්තං වදන්ති;

කථංවිධො දුක්ඛමතිච්ච ඉරියති,කථංවිධං දෙවතා පූජයන්තී’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតមមានប្រាជ្ញាធំទូលាយដូចជាផែនដី ខ្ញុំព្រះករុណាសូមទូលសួរព្រះអង្គ ព្រោះញាណទស្សនៈរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនមានការបិទបាំងឡើយ ជនមានសភាពបែបណា ដែលលោកហៅថាជាអ្នកមានសីល ជនមានសភាពបែបណា ដែលលោកហៅថាជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ជនមានសភាពបែបណា ដែលកន្លងផុតនូវទុក្ខហើយរស់នៅ ជនមានសភាពបែបណា ដែលពួកទេវតាតែងបូជា»។

---

‘‘යො සීලවා පඤ්ඤවා භාවිතත්තො,සමාහිතො ඣානරතො සතීමා;

සබ්බස්ස සොකා විගතා පහීනා,ඛීණාසවො අන්තිමදෙහධාරී.

«បុគ្គលណាមានសីល មានប្រាជ្ញា មានចិត្តបានចម្រើនហើយ មានចិត្តតម្កល់មាំ ត្រេកអរក្នុងឈាន មានស្មារតី មានសេចក្ដីសោកទាំងពួងទៅប្រាសហើយ លះបង់កិលេសអស់ហើយ ជាព្រះខីណាស្រព ទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត។

---

‘‘තථාවිධං සීලවන්තං වදන්ති,තථාවිධං පඤ්ඤවන්තං වදන්ති;

තථාවිධො දුක්ඛමතිච්ච ඉරියති,තථාවිධං දෙවතා පූජයන්තී’’ති.

«ជនទាំងឡាយ ហៅបុគ្គលមានសភាពបែបនោះឯងថាជាអ្នកមានសីល ហៅបុគ្គលមានសភាពបែបនោះឯងថាជាអ្នកមានប្រាជ្ញា បុគ្គលមានសភាពបែបនោះឯង តែងកន្លងផុតនូវទុក្ខហើយរស់នៅ ពួកទេវតាតែងបូជានូវបុគ្គលមានសភាពបែបនោះឯង»។

---

5. චන්දනසුත්තං

៥. ចន្ទនសូត្រ

---

96. එකමන්තං ඨිතො ඛො චන්දනො දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

៩៦. លុះចន្ទនទេវបុត្រ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කථංසු තරති ඔඝං, රත්තින්දිවමතන්දිතො;

අප්පතිට්ඨෙ අනාලම්බෙ, කො ගම්භීරෙ න සීදතී’’ති.

«តើបុគ្គលឆ្លងនូវអន្លង់ (គឺសង្សារវដ្ត) យ៉ាងដូចម្ដេច ទើបមិនខ្ជិលច្រអូសទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ក្នុងអន្លង់ដ៏ជ្រៅ គ្មានទីឈរ គ្មានទីតោង តើបុគ្គលណាមិនលិចលង់»។

---

‘‘සබ්බදා සීලසම්පන්නො, පඤ්ඤවා සුසමාහිතො;

ආරද්ධවීරියො පහිතත්තො, ඔඝං තරති දුත්තරං.

«បុគ្គលណា បរិបូណ៌ដោយសីលសព្វៗកាល មានប្រាជ្ញា មានចិត្តតម្កល់មាំល្អ មានព្យាយាមប្រារព្ភហើយ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន បុគ្គលនោះ តែងឆ្លងនូវអន្លង់ដែលឆ្លងបានដោយក្រ។

---

‘‘විරතො කාමසඤ්ඤාය, රූපසංයොජනාතිගො;

නන්දීරාගපරික්ඛීණො, සො ගම්භීරෙ න සීදතී’’ති.

«បុគ្គលណា វៀរចាកកាមសញ្ញា កន្លងផុតនូវរូបសញ្ញោជនៈ មាននន្ទិរាគៈ (សេចក្ដីត្រេកអរនិងតម្រេក) អស់ហើយ បុគ្គលនោះ មិនលិចលង់ក្នុងអន្លង់ដ៏ជ្រៅឡើយ»។

---

6. වාසුදත්තසුත්තං

៦. វាសុទត្តសូត្រ

---

97. එකමන්තං [Pg.52] ඨිතො ඛො වාසුදත්තො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

៩៧. លុះវាសុទត្តទេវបុត្រ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සත්තියා විය ඔමට්ඨො, ඩය්හමානොව මත්ථකෙ;

කාමරාගප්පහානාය, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

«ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកមានស្មារតី ត្រេកត្រអាល (ប្រព្រឹត្តទៅ) ដើម្បីលះបង់នូវកាមរាគៈ ដូចជាបុគ្គលដែលត្រូវគេចាក់ដោយលំពែង ឬដូចជាបុគ្គលដែលមានភ្លើងឆេះលើក្បាលដូច្នោះ»។

---

‘‘සත්තියා විය ඔමට්ඨො, ඩය්හමානොව මත්ථකෙ;

සක්කායදිට්ඨිප්පහානාය, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

«ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកមានស្មារតី ត្រេកត្រអាល (ប្រព្រឹត្តទៅ) ដើម្បីលះបង់នូវសក្កាយទិដ្ឋិ ដូចជាបុគ្គលដែលត្រូវគេចាក់ដោយលំពែង ឬដូចជាបុគ្គលដែលមានភ្លើងឆេះលើក្បាលដូច្នោះ»。

---

7. සුබ්‍රහ්මසුත්තං

៧. សុព្រហ្មសូត្រ

---

98. එකමන්තං ඨිතො ඛො සුබ්‍රහ්මා දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

៩៨. លុះសុព្រហ្មទេវបុត្រ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘නිච්චං උත්‍රස්තමිදං චිත්තං, නිච්චං උබ්බිග්ගමිදං මනො;

අනුප්පන්නෙසු කිච්ඡෙසු, අථො උප්පතිතෙසු ච;

සචෙ අත්ථි අනුත්‍රස්තං, තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතො’’ති.

«ចិត្តនេះតែងតក់ស្លុតជានិច្ច គំនិតនេះតែងភ័យព្រួយជានិច្ច ចំពោះធម៌ជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ដែលមិនទាន់កើតឡើងផង ចំពោះធម៌ជាគ្រឿងចង្អៀតចង្អល់ដែលកើតឡើងហើយផង បើប្រសិនជាមានធម៌មិនតក់ស្លុត ខ្ញុំព្រះករុណាសូមទូលសួរហើយ សូមព្រះអង្គប្រាប់នូវធម៌នោះដល់ខ្ញុំព្រះករុណាផង»។

---

‘‘නාඤ්ඤත්‍ර බොජ්ඣා තපසා, නාඤ්ඤත්‍රින්ද්‍රියසංවරා;

නාඤ්ඤත්‍ර සබ්බනිස්සග්ගා, සොත්ථිං පස්සාමි පාණින’’න්ති.

«តថាគតមិនឃើញសេចក្ដីសុខរបស់សត្វទាំងឡាយ ក្រៅពីពោធិបក្ខិយធម៌ និងតបធម៌ ក្រៅពីការសង្រួមឥន្ទ្រិយ និងក្រៅពីការលះបង់នូវធម៌ទាំងពួង (គឺព្រះនិព្វាន) ឡើយ»។

---

‘‘ඉදමවොච…පෙ… තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

«ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់ពាក្យនេះហើយ...។ល។ ទេវបុត្រនោះ ក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង»។

---

8. කකුධසුත්තං

៨. កកុធសូត្រ

---

99. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාකෙතෙ විහරති අඤ්ජනවනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො කකුධො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං අඤ්ජනවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො කකුධො දෙවපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘නන්දසි, සමණා’’ති? ‘‘කිං ලද්ධා, ආවුසො’’ති? ‘‘තෙන හි, සමණ, සොචසී’’ති? ‘‘කිං ජීයිත්ථ, ආවුසො’’ති? ‘‘තෙන හි, සමණ, නෙව නන්දසි න ච සොචසී’’ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති.

៩៩. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃអញ្ជនវន ជាមិគទាយវន ជិតក្រុងសាកេត។ គ្រានោះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ កកុធទេវបុត្រ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ ញ៉ាំងព្រៃអញ្ជនវនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះកកុធទេវបុត្រ ឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះសមណៈ ព្រះអង្គត្រេកអរដែរឬ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សួរថា៖ «ម្នាលអាវុសោ តថាគតបានអ្វី ទើបត្រូវត្រេកអរ»។ ទេវបុត្រសួរថា៖ «បពិត្រព្រះសមណៈ បើដូច្នោះ ព្រះអង្គសោកសៅដែរឬ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សួរថា៖ «ម្នាលអាវុសោ អ្វីដែលវិនាសទៅ ទើបតថាគតត្រូវសោកសៅ»។ ទេវបុត្រសួរថា៖ «បពិត្រព្រះសមណៈ បើដូច្នោះ ព្រះអង្គមិនត្រេកអរផង មិនសោកសៅផងទេឬ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលអាវុសោ យ៉ាងហ្នឹងហើយ»។

---

‘‘කච්චි [Pg.53] ත්වං අනඝො භික්ඛු, කච්චි නන්දී න විජ්ජති;

කච්චි තං එකමාසීනං, අරතී නාභිකීරතී’’ති.

«បពិត្រភិក្ខុ ព្រះអង្គមិនមានទុក្ខទេឬ សេចក្ដីត្រេកអរមិនមានដល់ព្រះអង្គទេឬ សេចក្ដីអផ្សុកមិនគ្របសង្កត់នូវព្រះអង្គដែលគង់នៅតែមួយអង្គឯងទេឬ»។

---

‘‘අනඝො වෙ අහං යක්ඛ, අථො නන්දී න විජ්ජති;

අථො මං එකමාසීනං, අරතී නාභිකීරතී’’ති.

«ម្នាលយក្ស តថាគតមិនមានទុក្ខពិតមែន មួយទៀត សេចក្ដីត្រេកអរក៏មិនមានដល់តថាគតឡើយ មួយវិញទៀត សេចក្ដីអផ្សុកក៏មិនគ្របសង្កត់នូវតថាគតដែលអង្គុយតែម្នាក់ឯងនោះឡើយ»。

---

‘‘කථං ත්වං අනඝො භික්ඛු, කථං නන්දී න විජ්ජති;

කථං තං එකමාසීනං, අරතී නාභිකීරතී’’ති.

«បពិត្រភិក្ខុ ហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គមិនមានទុក្ខ ហេតុអ្វីបានជាសេចក្ដីត្រេកអរមិនមានដល់ព្រះអង្គ ហេតុអ្វីបានជាសេចក្ដីអផ្សុកមិនគ្របសង្កត់នូវព្រះអង្គដែលគង់នៅតែមួយអង្គឯង»。

---

‘‘අඝජාතස්ස වෙ නන්දී, නන්දීජාතස්ස වෙ අඝං;

අනන්දී අනඝො භික්ඛු, එවං ජානාහි ආවුසො’’ති.

«ម្នាលអាវុសោ សេចក្ដីត្រេកអរ តែងមានដល់បុគ្គលដែលមានទុក្ខ សេចក្ដីទុក្ខ តែងមានដល់បុគ្គលដែលមានសេចក្ដីត្រេកអរ ភិក្ខុជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីត្រេកអរ មិនមានទុក្ខឡើយ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ»។

---

‘‘චිරස්සං වත පස්සාමි, බ්‍රාහ්මණං පරිනිබ්බුතං;

අනන්දිං අනඝං භික්ඛුං, තිණ්ණං ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.

«ឱ! យូរណាស់ហើយ ទើបតែថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបានឃើញព្រះព្រាហ្មណ៍ (គឺព្រះអរហន្ត) ដ៏រលត់កិលេសហើយ ជាភិក្ខុមិនមានសេចក្ដីត្រេកអរ មិនមានទុក្ខ ឆ្លងផុតនូវតណ្ហាជាគ្រឿងផ្សាយទៅក្នុងលោក»។

---

9. උත්තරසුත්තං

៩. ឧត្តរសូត្រ

---

100. රාජගහනිදානං. එකමන්තං ඨිතො ඛො උත්තරො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១០០. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងរាជគ្រឹះ។ លុះឧត្តរទេវបុត្រឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘උපනීයති ජීවිතමප්පමායු,ජරූපනීතස්ස න සන්ති තාණා;

එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,පුඤ්ඤානි කයිරාථ සුඛාවහානී’’ති.

«ជីវិតត្រូវបាននាំទៅជិត (សេចក្តីស្លាប់) អាយុមានប្រមាណតិច ទីពឹងទាំងឡាយមិនមានដល់បុគ្គលដែលជរានាំទៅជិតហើយឡើយ កាលបើបុគ្គលសម្លឹងឃើញភ័យក្នុងសេចក្តីស្លាប់នោះ គប្បីធ្វើបុណ្យទាំងឡាយដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខ»។

---

‘‘උපනීයති ජීවිතමප්පමායු,ජරූපනීතස්ස න සන්ති තාණා;

එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,ලොකාමිසං පජහෙ සන්තිපෙක්ඛො’’ති.

«ជីវិតត្រូវបាននាំទៅជិត (សេចក្តីស្លាប់) អាយុមានប្រមាណតិច ទីពឹងទាំងឡាយមិនមានដល់បុគ្គលដែលជរានាំទៅជិតហើយឡើយ កាលបើបុគ្គលសម្លឹងឃើញភ័យក្នុងសេចក្តីស្លាប់នោះ អ្នកប្រាថ្នាសេចក្តីស្ងប់ (ព្រះនិព្វាន) គប្បីលះបង់នូវលោកាមិសចេញ»។

---

10. අනාථපිණ්ඩිකසුත්තං

១០. អនាថបិណ្ឌិកសូត្រ

---

101. එකමන්තං ඨිතො ඛො අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

១០១. លុះអនាថបិណ្ឌិកទេវបុត្រឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘ඉදඤ්හි තං ජෙතවනං, ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතං;

ආවුත්ථං ධම්මරාජෙන, පීතිසඤ්ජනනං මම.

«ព្រះជេតពននេះឯង ជាទីអាស្រ័យនៅនៃពួកឥសីសង្ឃ ដែលព្រះធម្មរាជទ្រង់គង់នៅហើយ តែងញ៉ាំងសេចក្តីត្រេកអរឲ្យកើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះករុណា។

---

‘‘කම්මං [Pg.54] විජ්ජා ච ධම්මො ච, සීලං ජීවිතමුත්තමං;

එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්ති, න ගොත්තෙන ධනෙන වා.

កម្ម១ វិជ្ជា១ ធម៌១ សីល១ ជីវិតដ៏ឧត្តម១ សត្វទាំងឡាយតែងស្អាតស្អំដោយធម៌ទាំងនេះ មិនមែនស្អាតស្អំដោយគោត្រ ឬដោយទ្រព្យឡើយ។

---

‘‘තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

යොනිසො විචිනෙ ධම්මං, එවං තත්ථ විසුජ්ඣති.

ព្រោះហេតុនោះឯង បុគ្គលជាបណ្ឌិត កាលសម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន គប្បីជ្រើសរើសធម៌ដោយឧបាយដ៏ឧបការៈ (យោនិសោមនសិការ) យ៉ាងនេះ ទើបស្អាតស្អំក្នុងធម៌នោះបាន។

---

‘‘සාරිපුත්තොව පඤ්ඤාය, සීලෙන උපසමෙන ච;

යොපි පාරඞ්ගතො භික්ඛු, එතාවපරමො සියා’’ති.

ព្រះសារីបុត្តមានប្រាជ្ញាផង មានសីលផង មានសេចក្តីស្ងប់រំងាប់ផង ដ៏ឧត្តមបំផុត ទោះបីភិក្ខុណាមួយដល់នូវត្រើយ (ព្រះនិព្វាន) ក៏មានព្រះសារីបុត្តនេះជាទីបំផុត»។

---

ඉදමවොච අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො. ඉදං වත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායීති.

អនាថបិណ្ឌិកទេវបុត្របានពោលពាក្យនេះហើយ។ លុះពោលពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො, භික්ඛවෙ, සො දෙවපුත්තො මම සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានទេវបុត្រមួយអង្គ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ស្អាត ញ៉ាំងព្រះជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមករកតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះទេវបុត្រនោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់តថាគតថា៖

---

‘‘ඉදඤ්හි තං ජෙතවනං, ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතං;

ආවුත්ථං ධම්මරාජෙන, පීතිසඤ්ජනනං මම.

«ព្រះជេតពននេះឯង ជាទីអាស្រ័យនៅនៃពួកឥសីសង្ឃ ដែលព្រះធម្មរាជទ្រង់គង់នៅហើយ តែងញ៉ាំងសេចក្តីត្រេកអរឲ្យកើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះករុណា។

---

‘‘කම්මං විජ්ජා ච ධම්මො ච, සීලං ජීවිතමුත්තමං;

එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්ති, න ගොත්තෙන ධනෙන වා.

កម្ម១ វិជ្ជា១ ធម៌១ សីល១ ជីវិតដ៏ឧត្តម១ សត្វទាំងឡាយតែងស្អាតស្អំដោយធម៌ទាំងនេះ មិនមែនស្អាតស្អំដោយគោត្រ ឬដោយទ្រព្យឡើយ។

---

‘‘තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

යොනිසො විචිනෙ ධම්මං, එවං තත්ථ විසුජ්ඣති.

ព្រោះហេតុនោះឯង បុគ្គលជាបណ្ឌិត កាលសម្លឹងឃើញប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន គប្បីជ្រើសរើសធម៌ដោយឧបាយដ៏ឧបការៈ (យោនិសោមនសិការ) យ៉ាងនេះ ទើបស្អាតស្អំក្នុងធម៌នោះបាន។

---

‘‘සාරිපුත්තොව පඤ්ඤාය, සීලෙන උපසමෙන ච;

යොපි පාරඞ්ගතො භික්ඛු, එතාවපරමො සියා’’ති.

ព្រះសារីបុត្តមានប្រាជ្ញាផង មានសីលផង មានសេចក្តីស្ងប់រំងាប់ផង ដ៏ឧត្តមបំផុត ទោះបីភិក្ខុណាមួយដល់នូវត្រើយ (ព្រះនិព្វាន) ក៏មានព្រះសារីបុត្តនេះជាទីបំផុត»។

---

‘‘ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සො දෙවපුත්තො. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទេវបុត្រនោះបានពោលពាក្យនេះហើយ។ លុះពោលពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង»។

---

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සො හි නූන, භන්තෙ, අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො භවිස්සති. අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති ආයස්මන්තෙ සාරිපුත්තෙ අභිප්පසන්නො අහොසී’’ති. ‘‘සාධු [Pg.55] සාධු, ආනන්ද, යාවතකං ඛො, ආනන්ද, තක්කාය පත්තබ්බං අනුප්පත්තං තං තයා. අනාථපිණ්ඩිකො හි සො, ආනන්ද, දෙවපුත්තො’’ති.

កាលដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទេវបុត្រនោះ ប្រាកដជាអនាថបិណ្ឌិកទេវបុត្រមិនខាន ព្រោះថាអនាថបិណ្ឌិកគហបតី ធ្លាប់មានសេចក្តីជ្រះថ្លាដ៏ក្រៃលែងក្នុងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ»។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា៖ «សាធុ សាធុ អានន្ទ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីយល់ណាដែលគប្បីដល់បានដោយការត្រិះរិះ សេចក្តីយល់នោះ អ្នកបានដល់ហើយ។ ម្នាលអានន្ទ ទេវបុត្រនោះ គឺអនាថបិណ្ឌិកទេវបុត្រពិតមែន»។

---

අනාථපිණ්ඩිකවග්ගො දුතියො.

អនាថបិណ្ឌិកវគ្គ ទី២ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

បញ្ជីរឿងនៃវគ្គនោះគឺ៖

---

චන්දිමසො ච වෙණ්ඩු ච, දීඝලට්ඨි ච නන්දනො;

චන්දනො වාසුදත්තො ච, සුබ්‍රහ්මා කකුධෙන ච;

උත්තරො නවමො වුත්තො, දසමො අනාථපිණ්ඩිකොති.

ចន្ទិមសសូត្រ១ វេណ្ឌុសូត្រ១ ទីឃលដ្ឋិសូត្រ១ នន្ទនសូត្រ១ ចន្ទនសូត្រ១ វាសុទត្តសូត្រ១ សុព្រហ្មសូត្រ១ កកុធសូត្រ១ ឧត្តរសូត្រជាទី៩ និងអនាថបិណ្ឌិកសូត្រជាទី១០។

---

3. නානාතිත්ථියවග්ගො

៣. នានាតិត្ថិយវគ្គ

---

1. සිවසුත්තං

១. សិវសូត្រ

---

102. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සිවො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සිවො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

១០២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រះជេតពន វត្តរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង សិវទេវបុត្រ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ស្អាត ញ៉ាំងព្រះជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមកគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះសិវទេវបុត្រឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සෙය්‍යො හොති න පාපියො.

«បុគ្គលគប្បីគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ គប្បីធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ ទើបមានសេចក្តីចម្រើន មិនមានសេចក្តីសាបសូន្យឡើយ។

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, පඤ්ඤා ලබ්භති නාඤ්ඤතො.

បុគ្គលគប្បីគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ គប្បីធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ ទើបបាននូវប្រាជ្ញា មិនមែនបានអំពីបុគ្គលដទៃ (ពាលជន) ឡើយ។

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සොකමජ්ඣෙ න සොචති.

បុគ្គលគប្បីគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ គប្បីធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ ទើបមិនសោកសៅក្នុងកណ្តាលពួកជនដែលកំពុងសោកសៅ។

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, ඤාතිමජ්ඣෙ විරොචති.

បុគ្គលគប្បីគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ គប្បីធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ ទើបជាអ្នករុងរឿងក្នុងកណ្តាលពួកញាតិ។

---

‘‘සබ්භිරෙව [Pg.56] සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සත්තා ගච්ඡන්ති සුග්ගතිං.

បុគ្គលគប្បីគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ គប្បីធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយតែងទៅកាន់សុគតិ។

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සත්තා තිට්ඨන්ති සාතත’’න්ති.

បុគ្គលគប្បីគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ គប្បីធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ សត្វទាំងឡាយតែងរស់នៅជាសុខអស់កាលជានិច្ច»។

---

අථ ඛො භගවා සිවං දෙවපුත්තං ගාථාය පච්චභාසි –

គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់តបនឹងសិវទេវបុត្រដោយគាថាវិញថា៖

---

‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ, සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;

සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.

«បុគ្គលគប្បីគប់រកតែនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ គប្បីធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងសប្បុរសទាំងឡាយ ព្រោះដឹងច្បាស់នូវសទ្ធម៌របស់សប្បុរសទាំងឡាយ ទើបរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួង»។

---

2. ඛෙමසුත්තං

២. ខេមសូត្រ

---

103. එකමන්තං ඨිතො ඛො ඛෙමො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

១០៣. លុះខេមទេវបុត្រឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘චරන්ති බාලා දුම්මෙධා, අමිත්තෙනෙව අත්තනා;

කරොන්තා පාපකං කම්මං, යං හොති කටුකප්ඵලං.

«ពួកជនពាលមានប្រាជ្ញាទន់ខ្សោយ តែងប្រព្រឹត្តទៅជាមួយនឹងខ្លួន ហាក់ដូចជាសត្រូវ កាលធ្វើនូវអំពើបាបណា ដែលមានផលដ៏ល្វីងជូរចត់។

---

‘‘න තං කම්මං කතං සාධු, යං කත්වා අනුතප්පති;

යස්ස අස්සුමුඛො රොදං, විපාකං පටිසෙවති.

អំពើណាដែលធ្វើហើយ តែងក្តៅក្រហាយតាមក្រោយ ត្រូវមានមុខទទឹកដោយទឹកភ្នែក យំសោក ទទួលរងផលនៃអំពើនោះ អំពើនោះដែលធ្វើហើយ មិនល្អឡើយ។

---

‘‘තඤ්ච කම්මං කතං සාධු, යං කත්වා නානුතප්පති;

යස්ස පතීතො සුමනො, විපාකං පටිසෙවති.

ចំណែកអំពើណាដែលធ្វើហើយ មិនក្តៅក្រហាយតាមក្រោយ ត្រូវមានសេចក្តីត្រេកអរ រីករាយចិត្ត ទទួលរងផលនៃអំពើនោះ អំពើនោះដែលធ្វើហើយ ទើបជាអំពើល្អ។

---

‘‘පටිකච්චෙව තං කයිරා, යං ජඤ්ඤා හිතමත්තනො;

න සාකටිකචින්තාය, මන්තා ධීරො පරක්කමෙ.

បុគ្គលដឹងនូវអំពើណាថាជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួន គប្បីធ្វើនូវអំពើនោះជាមុន (មុននឹងស្លាប់) បុគ្គលជាអ្នកប្រាជ្ញ មិនគប្បីព្យាយាមដោយការត្រិះរិះដូចជានាយបររទេះឡើយ។

---

‘‘යථා සාකටිකො මට්ඨං, සමං හිත්වා මහාපථං;

විසමං මග්ගමාරුය්හ, අක්ඛච්ඡින්නොව ඣායති.

នាយបររទេះ លះបង់នូវផ្លូវធំដ៏រាបស្មើល្អ ហើយបរឡើងកាន់ផ្លូវមិនរាបស្មើ តែងសោកសៅព្រោះរទេះបាក់ភ្លៅ យ៉ាងណា

---

‘‘එවං ධම්මා අපක්කම්ම, අධම්මමනුවත්තිය;

මන්දො මච්චුමුඛං පත්තො, අක්ඛච්ඡින්නොව ඣායතී’’ති.

បុគ្គលល្ងង់ខ្លៅ លះបង់ធម៌ (របស់សប្បុរស) ហើយប្រព្រឹត្តតាមអធម៌ កាលដល់នូវមាត់នៃសេចក្តីស្លាប់ តែងសោកសៅ ដូចជានាយបររទេះដែលបាក់ភ្លៅរទេះ យ៉ាងនោះឯង»។

---

3. සෙරීසුත්තං

៣. សេរីសូត្រ

---

104. එකමන්තං ඨිතො ඛො සෙරී දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១០៤. លុះសេរីទេវបុត្រឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘අන්නමෙවාභිනන්දන්ති[Pg.57], උභයෙ දෙවමානුසා;

අථ කො නාම සො යක්ඛො, යං අන්නං නාභිනන්දතී’’ති.

«ពួកទេវតា និងមនុស្សទាំងពីរពួក តែងត្រេកអរចំពោះតែអាហារ (បាយ) ចុះយក្ស (ទេវតា) នោះឈ្មោះអ្វី ដែលមិនត្រេកអរចំពោះអាហារ»។

---

‘‘යෙ නං දදන්ති සද්ධාය, විප්පසන්නෙන චෙතසා;

තමෙව අන්නං භජති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච.

«ជនទាំងឡាយណា ឲ្យនូវអាហារនោះដោយសទ្ធា ដោយចិត្តដ៏ជ្រះថ្លា អាហារនោះឯង តែងតាមជួយឧបត្ថម្ភដល់ជននោះ ទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខ។

---

‘‘තස්මා විනෙය්‍ය මච්ඡෙරං, දජ්ජා දානං මලාභිභූ;

පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං, පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគប្បីកំចាត់បង់នូវសេចក្តីកំណាញ់ ជាអ្នកគ្របសង្កត់លើមន្ទិល (កំណាញ់) ហើយគប្បីឲ្យទាន ព្រោះបុណ្យទាំងឡាយ តែងជាទីពឹងរបស់សត្វទាំងឡាយ ក្នុងលោកខាងមុខ»។

---

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවසුභාසිතමිදං, භන්තෙ, භගවතා –

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនធ្លាប់មានឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះធម៌នេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយ ពិរោះណាស់ថា៖

---

‘‘යෙ නං දදන්ති සද්ධාය, විප්පසන්නෙන චෙතසා;

තමෙව අන්නං භජති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච.

“ជនទាំងឡាយណា ឲ្យនូវអាហារនោះដោយសទ្ធា ដោយចិត្តដ៏ជ្រះថ្លា អាហារនោះឯង តែងតាមជួយឧបត្ថម្ភដល់ជននោះ ទាំងក្នុងលោកនេះ និងលោកខាងមុខ។

---

‘‘තස්මා විනෙය්‍ය මච්ඡෙරං, දජ්ජා දානං මලාභිභූ;

පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං, පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគប្បីកំចាត់បង់នូវសេចក្តីកំណាញ់ ជាអ្នកគ្របសង្កត់លើមន្ទិល (កំណាញ់) ហើយគប្បីឲ្យទាន ព្រោះបុណ្យទាំងឡាយ តែងជាទីពឹងរបស់សត្វទាំងឡាយ ក្នុងលោកខាងមុខ” ដូច្នេះ។

---

‘‘භූතපුබ්බාහං, භන්තෙ, සිරී නාම රාජා අහොසිං දායකො දානපති දානස්ස වණ්ණවාදී. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, චතූසු ද්වාරෙසු දානං දීයිත්ථ සමණ-බ්‍රාහ්මණ-කපණද්ධික-වනිබ්බකයාචකානං. අථ ඛො මං, භන්තෙ, ඉත්ථාගාරං උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘දෙවස්ස ඛො දානං දීයති; අම්හාකං දානං න දීයති. සාධු මයම්පි දෙවං නිස්සාය දානානි දදෙය්‍යාම, පුඤ්ඤානි කරෙය්‍යාමා’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අහං ඛොස්මි දායකො දානපති දානස්ස වණ්ණවාදී. දානං දස්සාමාති වදන්තෙ කින්ති වදෙය්‍ය’න්ති? සො ඛ්වාහං, භන්තෙ, පඨමං ද්වාරං ඉත්ථාගාරස්ස අදාසිං. තත්ථ ඉත්ථාගාරස්ස දානං දීයිත්ථ; මම දානං පටික්කමි.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលពីព្រេងនាយ ខ្ញុំព្រះករុណាបានកើតជាស្តេច ព្រះនាមសេរី ជាអ្នកឲ្យទាន ជាទានបតី ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃទាន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលនោះ ខ្ញុំព្រះករុណាបានឲ្យទាននៅទ្វារទាំងបួនទិស ដល់ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ ជនកំសត់ អ្នកដំណើរ ពួកអ្នកចម្រៀងសរសើរ និងពួកស្មូម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ពួកស្រីស្នំបានចូលមកជិតខ្ញុំព្រះករុណា ហើយពោលយ៉ាងនេះថា៖ «ទានរបស់ព្រះសម្មតិទេវ តែងតែឲ្យទៅហើយ ចំណែកទានរបស់ពួកខ្ញុំម្ចាស់ មិនទាន់បានឲ្យឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរតែពួកខ្ញុំម្ចាស់បានអាស្រ័យនឹងព្រះសម្មតិទេវ ដើម្បីនឹងបានឲ្យទានទាំងឡាយ និងធ្វើនូវបុណ្យទាំងឡាយដែរ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីត្រិះរិះនេះបានកើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះករុណាថា៖ «យើងជាអ្នកឲ្យទាន ជាទានបតី ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃទាន កាលបើពួកជនពោលថា “ពួកយើងនឹងឲ្យទាន” តើយើងគួរពោលតបយ៉ាងណាទៅ?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានោះ ក៏បានប្រគល់ទ្វារទីមួយ ឲ្យទៅពួកស្រីស្នំ។ ក្នុងទ្វារនោះ ពួកស្រីស្នំក៏បានឲ្យទាន ចំណែកទានរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ក៏បានត្រឡប់មកវិញ (គឺផ្អាកឈប់ឲ្យនៅទ្វារនោះ)។

---

‘‘අථ ඛො මං, භන්තෙ, ඛත්තියා අනුයන්තා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘දෙවස්ස ඛො දානං දීයති; ඉත්ථාගාරස්ස දානං දීයති; අම්හාකං දානං න දීයති. සාධු මයම්පි දෙවං නිස්සාය දානානි දදෙය්‍යාම, පුඤ්ඤානි කරෙය්‍යාමා’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අහං ඛොස්මි දායකො දානපති දානස්ස වණ්ණවාදී. දානං දස්සාමාති වදන්තෙ කින්ති වදෙය්‍ය’න්ති[Pg.58]? සො ඛ්වාහං, භන්තෙ, දුතියං ද්වාරං ඛත්තියානං අනුයන්තානං අදාසිං. තත්ථ ඛත්තියානං අනුයන්තානං දානං දීයිත්ථ, මම දානං පටික්කමි.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ពួកក្សត្រជាបរិវារ បានចូលមកជិតខ្ញុំព្រះករុណា ហើយពោលយ៉ាងនេះថា៖ «ទានរបស់ព្រះសម្មតិទេវ តែងតែឲ្យទៅហើយ ទានរបស់ពួកស្រីស្នំ ក៏ឲ្យទៅហើយ ចំណែកទានរបស់ពួកខ្ញុំម្ចាស់ មិនទាន់បានឲ្យឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរតែពួកខ្ញុំម្ចាស់បានអាស្រ័យនឹងព្រះសម្មតិទេវ ដើម្បីនឹងបានឲ្យទានទាំងឡាយ និងធ្វើនូវបុណ្យទាំងឡាយដែរ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីត្រិះរិះនេះបានកើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះករុណាថា៖ «យើងជាអ្នកឲ្យទាន ជាទានបតី ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃទាន កាលបើពួកជនពោលថា “ពួកយើងនឹងឲ្យទាន” តើយើងគួរពោលតបយ៉ាងណាទៅ?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានោះ ក៏បានប្រគល់ទ្វារទីពីរ ឲ្យទៅពួកក្សត្រជាបរិវារ។ ក្នុងទ្វារនោះ ពួកក្សត្រជាបរិវារក៏បានឲ្យទាន ចំណែកទានរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ក៏បានត្រឡប់មកវិញ។

---

‘‘අථ ඛො මං, භන්තෙ, බලකායො උපසඞ්කමිත්වා එතදවොච – ‘දෙවස්ස ඛො දානං දීයති; ඉත්ථාගාරස්ස දානං දීයති; ඛත්තියානං අනුයන්තානං දානං දීයති; අම්හාකං දානං න දීයති. සාධු මයම්පි දෙවං නිස්සාය දානානි දදෙය්‍යාම, පුඤ්ඤානි කරෙය්‍යාමා’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අහං ඛොස්මි දායකො දානපති දානස්ස වණ්ණවාදී. දානං දස්සාමාති වදන්තෙ කින්ති වදෙය්‍ය’න්ති? සො ඛ්වාහං භන්තෙ, තතියං ද්වාරං බලකායස්ස අදාසිං. තත්ථ බලකායස්ස දානං දීයිත්ථ, මම දානං පටික්කමි.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ពួកយោធា (កងទ័ព) បានចូលមកជិតខ្ញុំព្រះករុណា ហើយពោលយ៉ាងនេះថា៖ «ទានរបស់ព្រះសម្មតិទេវ តែងតែឲ្យទៅហើយ ទានរបស់ពួកស្រីស្នំ ក៏ឲ្យទៅហើយ ទានរបស់ពួកក្សត្រជាបរិវារ ក៏ឲ្យទៅហើយ ចំណែកទានរបស់ពួកខ្ញុំម្ចាស់ មិនទាន់បានឲ្យឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរតែពួកខ្ញុំម្ចាស់បានអាស្រ័យនឹងព្រះសម្មតិទេវ ដើម្បីនឹងបានឲ្យទានទាំងឡាយ និងធ្វើនូវបុណ្យទាំងឡាយដែរ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីត្រិះរិះនេះបានកើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះករុណាថា៖ «យើងជាអ្នកឲ្យទាន ជាទានបតី ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃទាន កាលបើពួកជនពោលថា “ពួកយើងនឹងឲ្យទាន” តើយើងគួរពោលតបយ៉ាងណាទៅ?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានោះ ក៏បានប្រគល់ទ្វារទីបី ឲ្យទៅពួកយោធា។ ក្នុងទ្វារនោះ ពួកយោធាក៏បានឲ្យទាន ចំណែកទានរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ក៏បានត្រឡប់មកវិញ។

---

‘‘අථ ඛො මං, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණගහපතිකා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘දෙවස්ස ඛො දානං දීයති; ඉත්ථාගාරස්ස දානං දීයති; ඛත්තියානං අනුයන්තානං දානං දීයති; බලකායස්ස දානං දීයති; අම්හාකං දානං න දීයති. සාධු මයම්පි දෙවං නිස්සාය දානානි දදෙය්‍යාම, පුඤ්ඤානි කරෙය්‍යාමා’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අහං ඛොස්මි දායකො දානපති දානස්ස වණ්ණවාදී. දානං දස්සාමාති වදන්තෙ කින්ති වදෙය්‍ය’න්ති? සො ඛ්වාහං, භන්තෙ, චතුත්ථං ද්වාරං බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං අදාසිං. තත්ථ බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං දානං දීයිත්ථ, මම දානං පටික්කමි.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី បានចូលមកជិតខ្ញុំព្រះករុណា ហើយពោលយ៉ាងនេះថា៖ «ទានរបស់ព្រះសម្មតិទេវ តែងតែឲ្យទៅហើយ ទានរបស់ពួកស្រីស្នំ ក៏ឲ្យទៅហើយ ទានរបស់ពួកក្សត្រជាបរិវារ ក៏ឲ្យទៅហើយ ទានរបស់ពួកយោធា ក៏ឲ្យទៅហើយ ចំណែកទានរបស់ពួកខ្ញុំម្ចាស់ មិនទាន់បានឲ្យឡើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរតែពួកខ្ញុំម្ចាស់បានអាស្រ័យនឹងព្រះសម្មតិទេវ ដើម្បីនឹងបានឲ្យទានទាំងឡាយ និងធ្វើនូវបុណ្យទាំងឡាយដែរ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីត្រិះរិះនេះបានកើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះករុណាថា៖ «យើងជាអ្នកឲ្យទាន ជាទានបតី ជាអ្នកពោលសរសើរគុណនៃទាន កាលបើពួកជនពោលថា “ពួកយើងនឹងឲ្យទាន” តើយើងគួរពោលតបយ៉ាងណាទៅ?» បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានោះ ក៏បានប្រគល់ទ្វារទីបួន ឲ្យទៅពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតី។ ក្នុងទ្វារនោះ ពួកព្រាហ្មណ៍ និងគហបតីក៏បានឲ្យទាន ចំណែកទានរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ក៏បានត្រឡប់មកវិញ។

---

‘‘අථ ඛො මං, භන්තෙ, පුරිසා උපසඞ්කමිත්වා එතදවොචුං – ‘න ඛො දානි දෙවස්ස කොචි දානං දීයතී’ති. එවං වුත්තාහං, භන්තෙ, තෙ පුරිසෙ එතදවොචං – ‘තෙන හි, භණෙ, යො බාහිරෙසු ජනපදෙසු ආයො සඤ්ජායති තතො උපඩ්ඪං අන්තෙපුරෙ පවෙසෙථ, උපඩ්ඪං තත්ථෙව දානං දෙථ සමණ-බ්‍රාහ්මණ-කපණද්ධික-වනිබ්බක-යාචකාන’න්ති. සො ඛ්වාහං, භන්තෙ, එවං දීඝරත්තං කතානං පුඤ්ඤානං එවං දීඝරත්තං කතානං කුසලානං ධම්මානං පරියන්තං නාධිගච්ඡාමි – එත්තකං පුඤ්ඤන්ති වා එත්තකො පුඤ්ඤවිපාකොති වා එත්තකං සග්ගෙ ඨාතබ්බන්ති වාති. අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවසුභාසිතමිදං, භන්තෙ, භගවතා –

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលនោះ ពួកបុរស (រាជបុរស) បានចូលមកជិតខ្ញុំព្រះអង្គ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះសម្មតិទេវៈ ឥឡូវនេះ ព្រះអង្គមិនបានប្រទានទានណាមួយឡើយ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើពួកបុរសពោលយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានពោលទៅកាន់ពួកបុរសទាំងនោះយ៉ាងនេះថា «នែគ្នាយើង បើដូច្នោះ ផលចំណូលណាដែលកើតឡើងក្នុងជនបទខាងក្រៅ ចូរនាំយកផលចំណូលនោះពាក់កណ្តាលមកបញ្ចូលក្នុងព្រះរាជវាំង ហើយពាក់កណ្តាលទៀត ចូរប្រទានទានក្នុងទីនោះឯង ដល់សមណព្រាហ្មណ៍ អ្នកកំសត់ អ្នកធ្វើដំណើរ អ្នកសូមទាន និងយាចកទាំងឡាយចុះ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ មិនដឹងនូវទីបំផុតនៃបុណ្យទាំងឡាយដែលបានធ្វើអស់កាលដ៏យូរអង្វែងយ៉ាងនេះ មិនដឹងនូវទីបំផុតនៃកុសលធម៌ទាំងឡាយដែលបានធ្វើអស់កាលដ៏យូរអង្វែងយ៉ាងនេះថា «បុណ្យមានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ» ឬថា «ផលវិបាកនៃបុណ្យមានប្រមាណប៉ុណ្េះ» ឬថា «ការដែលត្រូវស្ថិតនៅក្នុងឋានសួគ៌មានប្រមាណប៉ុណ្ណេះ» ឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនធ្លាប់មានឡើយ! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងទុកល្អណាស់ហើយថា–»

---

‘‘යෙ නං දදන්ති සද්ධාය, විප්පසන්නෙන චෙතසා;

තමෙව අන්නං භජති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච.

«ជនទាំងឡាយណា តែងប្រទាន (បាយ) នោះ ដោយសទ្ធា ដោយចិត្តដ៏ជ្រះថ្លា បាយនោះឯង តែងតាមជួយឧបត្ថម្ភដល់ជននោះ ទាំងក្នុងលោកនេះ ទាំងក្នុងលោកខាងមុខ។»

---

‘‘තස්මා විනෙය්‍ය මච්ඡෙරං, දජ්ජා දානං මලාභිභූ;

පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං, පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති.

«ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគួរកំចាត់បង់នូវសេចក្តីកំណាញ់ ជាអ្នកគ្របសង្កត់លើមន្ទិល ហើយប្រទានទានចុះ ព្រោះបុណ្យទាំងឡាយ តែងជាទីពឹងរបស់សត្វទាំងឡាយ ក្នុងលោកខាងមុខ»។

---

4. ඝටීකාරසුත්තං

៤. ឃដិការសូត្រ

---

105. එකමන්තං [Pg.59] ඨිතො ඛො ඝටීකාරො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១០៥. លុះឃដិការទេវបុត្រ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលនូវគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘අවිහං උපපන්නාසෙ, විමුත්තා සත්ත භික්ඛවො;

රාගදොසපරික්ඛීණා, තිණ්ණා ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.

«ភិក្ខុ ៧ អង្គ បានទៅកើតក្នុងជាន់អវិហា រួចផុតស្រឡះហើយ មានរាគៈ និងទោសៈអស់ហើយ ជាអ្នកឆ្លងផុតនូវតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោក។»

---

‘‘කෙ ච තෙ අතරුං පඞ්කං, මච්චුධෙය්‍යං සුදුත්තරං;

කෙ හිත්වා මානුසං දෙහං, දිබ්බයොගං උපච්චගු’’න්ති.

«តើភិក្ខុទាំងនោះជាអ្នកណាខ្លះ ដែលបានឆ្លងផុតភក់ គឺកិលេស ជាដែននៃមច្ចុ ដែលឆ្លងបានដោយកម្រក្រៃលែង? តើភិក្ខុទាំងនោះជាអ្នកណាខ្លះ ដែលបានលះបង់រាងកាយជារបស់មនុស្ស ហើយកន្លងផុតនូវទិព្វយោគៈ (ចំណងជារបស់ទិព្វ)?»

---

‘‘උපකො පලගණ්ඩො ච, පුක්කුසාති ච තෙ තයො;

භද්දියො ඛණ්ඩදෙවො ච, බාහුරග්ගි ච සඞ්ගියො ;

තෙ හිත්වා මානුසං දෙහං, දිබ්බයොගං උපච්චගු’’න්ති.

«ភិក្ខុទាំង ៣ អង្គ គឺឧបកៈ ១ ពលគណ្ឌៈ ១ បុក្កុសាតិ ១ និងភិក្ខុទាំងឡាយ គឺភទ្ទិយៈ ១ ខណ្ឌទេវៈ ១ ពាហុរគ្គិ ១ សង្គិយៈ ១ ភិក្ខុទាំងនោះ បានលះបង់រាងកាយជារបស់មនុស្ស ហើយកន្លងផុតនូវទិព្វយោគៈហើយ។»

---

‘‘කුසලී භාසසී තෙසං, මාරපාසප්පහායිනං;

කස්ස තෙ ධම්මමඤ්ඤාය, අච්ඡිදුං භවබන්ධන’’න්ති.

«អ្នកពោលសរសើរភិក្ខុទាំងនោះថាជាអ្នកមានកុសល ជាអ្នកលះបង់នូវអន្ទាក់នៃមារ។ តើភិក្ខុទាំងនោះបានដឹងច្បាស់នូវធម៌របស់បុគ្គលណា ហើយកាត់ផ្តាច់នូវចំណងនៃភពបាន?»

---

‘‘න අඤ්ඤත්‍ර භගවතා, නාඤ්ඤත්‍ර තව සාසනා;

යස්ස තෙ ධම්මමඤ්ඤාය, අච්ඡිදුං භවබන්ධනං.

«មិនមែនក្រៅពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនមែនក្រៅពីសាសនារបស់ព្រះអង្គឡើយ ដែលភិក្ខុទាំងនោះបានដឹងច្បាស់នូវធម៌របស់ព្រះអង្គ ហើយកាត់ផ្តាច់នូវចំណងនៃភពបាន។»

---

‘‘යත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච, අසෙසං උපරුජ්ඣති;

තං තෙ ධම්මං ඉධඤ්ඤාය, අච්ඡිදුං භවබන්ධන’’න්ති.

«នាម និងរូប រលត់មិនមានសេសសល់ក្នុងទីណា ភិក្ខុទាំងនោះបានដឹងច្បាស់នូវធម៌ (គឺព្រះនិព្វាន) នោះក្នុងសាសនានេះ ហើយកាត់ផ្តាច់នូវចំណងនៃភពបាន។»

---

‘‘ගම්භීරං භාසසී වාචං, දුබ්බිජානං සුදුබ්බුධං;

කස්ස ත්වං ධම්මමඤ්ඤාය, වාචං භාසසි ඊදිස’’න්ති.

«អ្នកពោលវាចាដ៏ជ្រាលជ្រៅ ដែលបុគ្គលដឹងបានដោយកម្រ ត្រាស់ដឹងបានដោយក្រៃលែង។ តើអ្នកបានដឹងច្បាស់នូវធម៌របស់បុគ្គលណា ទើបពោលវាចាមានសភាពយ៉ាងនេះ?»

---

‘‘කුම්භකාරො පුරෙ ආසිං, වෙකළිඞ්ගෙ ඝටීකරො;

මාතාපෙත්තිභරො ආසිං, කස්සපස්ස උපාසකො.

«ក្នុងកាលមុន ខ្ញុំព្រះអង្គជាជាងឆ្នាំង ឈ្មោះឃដិការៈ នៅក្នុងភូមិវេកឡិង្គ ជាអ្នកចិញ្ចឹមមាតាបិតា ជាឧបាសករបស់ព្រះកស្សបពុទ្ធម្ចាស់។»

---

‘‘විරතො මෙථුනා ධම්මා, බ්‍රහ්මචාරී නිරාමිසො;

අහුවා තෙ සගාමෙය්‍යො, අහුවා තෙ පුරෙ සඛා.

«ខ្ញុំព្រះអង្គជាអ្នកវៀរចាកមេថុនធម្ម ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ (ព្រហ្មចារី) មិនមានអាមិស ធ្លាប់ជាអ្នកនៅក្នុងភូមិជាមួយគ្នានឹងព្រះអង្គ ធ្លាប់ជាសម្លាញ់របស់ព្រះអង្គក្នុងកាលមុន។»

---

‘‘සොහමෙතෙ පජානාමි, විමුත්තෙ සත්ත භික්ඛවො;

රාගදොසපරික්ඛීණෙ, තිණ්ණෙ ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.

«ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ ស្គាល់ច្បាស់នូវភិក្ខុទាំង ៧ អង្គនេះ ដែលរួចផុតស្រឡះហើយ មានរាគៈ និងទោសៈអស់ហើយ ជាអ្នកឆ្លងផុតនូវតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោក។»

---

‘‘එවමෙතං තදා ආසි, යථා භාසසි භග්ගව;

කුම්භකාරො පුරෙ ආසි, වෙකළිඞ්ගෙ ඝටීකරො.

«ម្នាលភគ្គវៈ រឿងនោះពិតជាមានយ៉ាងនោះ ក្នុងកាលនោះ ដូចអ្នកពោលហើយ ក្នុងកាលមុន អ្នកជាជាងឆ្នាំង ឈ្មោះឃដិការៈ នៅក្នុងភូមិវេកឡិង្គ។»

---

‘‘මාතාපෙත්තිභරො [Pg.60] ආසි, කස්සපස්ස උපාසකො;

විරතො මෙථුනා ධම්මා, බ්‍රහ්මචාරී නිරාමිසො;

අහුවා මෙ සගාමෙය්‍යො, අහුවා මෙ පුරෙ සඛා’’ති.

«ជាអ្នកចិញ្ចឹមមាតាបិតា ជាឧបាសករបស់ព្រះកស្សបពុទ្ធម្ចាស់ ជាអ្នកវៀរចាកមេថុនធម្ម ជាអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ មិនមានអាមិស ធ្លាប់ជាអ្នកនៅក្នុងភូមិជាមួយគ្នានឹងតថាគត ធ្លាប់ជាសម្លាញ់របស់តថាគតក្នុងកាលមុន។»

---

‘‘එවමෙතං පුරාණානං, සහායානං අහු සඞ්ගමො;

උභින්නං භාවිතත්තානං, සරීරන්තිමධාරින’’න්ති.

«ការជួបជុំគ្នានៃសម្លាញ់ចាស់ទាំងពីរនាក់ ដែលជាអ្នកមានខ្លួនអប់រំហើយ ទ្រទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត គឺមានយ៉ាងនេះឯង។»

---

5. ජන්තුසුත්තං

៥. ជន្តុសូត្រ

---

106. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං සම්බහුලා භික්ඛූ, කොසලෙසු විහරන්ති හිමවන්තපස්සෙ අරඤ්ඤකුටිකාය උද්ධතා උන්නළා චපලා මුඛරා විකිණ්ණවාචා මුට්ඨස්සතිනො අසම්පජානා අසමාහිතා විබ්භන්තචිත්තා පාකතින්ද්‍රියා.

១០៦. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ភិក្ខុជាច្រើនរូប កាលគង់នៅក្នុងកុដិក្នុងព្រៃ ក្បែរជើងភ្នំហិមពាន្ត ក្នុងដែនកោសល ជាអ្នកមានចិត្តរាយមាយ មានមានះខ្ពស់ មានចិត្តឃ្លេងឃ្លោង មានមាត់រឹង ពោលវាចាឥតប្រយោជន៍ ភ្លេចស្មារតី គ្មានសេចក្តីដឹងខ្លួន គ្មានចិត្តតម្កល់មាំ មានចិត្តវិលវល់ មានឥន្ទ្រិយមិនបានសង្រួមឡើយ។

---

අථ ඛො ජන්තු දෙවපුත්තො තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះឯង ជន្តុទេវបុត្រ ក្នុងថ្ងៃឧបោសថ ១៥ កើត ក៏បានចូលទៅរកភិក្ខុទាំងនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលទៅកាន់ភិក្ខុទាំងនោះដោយគាថាទាំងឡាយថា៖

---

‘‘සුඛජීවිනො පුරෙ ආසුං, භික්ඛූ ගොතමසාවකා;

අනිච්ඡා පිණ්ඩමෙසනා, අනිච්ඡා සයනාසනං;

ලොකෙ අනිච්චතං ඤත්වා, දුක්ඛස්සන්තං අකංසු තෙ.

«ក្នុងកាលមុន ភិក្ខុទាំងឡាយជាសាវ័ករបស់ព្រះគោតម តែងរស់នៅជាសុខ មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា (លោភៈ) ក្នុងការស្វែងរកចង្ហាន់ មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងសេនាសនៈ ភិក្ខុទាំងនោះដឹងច្បាស់នូវភាពមិនទៀងក្នុងលោក ហើយបានធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ។»

---

‘‘දුප්පොසං කත්වා අත්තානං, ගාමෙ ගාමණිකා විය;

භුත්වා භුත්වා නිපජ්ජන්ති, පරාගාරෙසු මුච්ඡිතා.

«ប៉ុន្តែឥឡូវនេះ ភិក្ខុទាំងឡាយធ្វើខ្លួនឲ្យគេចិញ្ចឹមបានដោយកម្រ ដូចជាមេស្រុកក្នុងភូមិ ឆាន់ហើយៗក៏ដេកលក់ ស្រវឹងវង្វេងនៅក្នុងផ្ទះរបស់អ្នកដទៃ។»

---

‘‘සඞ්ඝස්ස අඤ්ජලිං කත්වා, ඉධෙකච්චෙ වදාමහං ;

අපවිද්ධා අනාථා තෙ, යථා පෙතා තථෙව තෙ.

«ខ្ញុំសូមធ្វើអញ្ជលីចំពោះព្រះសង្ឃ ហើយពោលសំដៅភិក្ខុខ្លះក្នុងទីនេះថា ភិក្ខុទាំងនោះជាអ្នកដែលគេបោះបង់ចោល មិនមានទីពឹង ប្រៀបដូចជាខ្មោចស្លាប់យ៉ាងនោះឯង។»

---

‘‘යෙ ඛො පමත්තා විහරන්ති, තෙ මෙ සන්ධාය භාසිතං;

යෙ අප්පමත්තා විහරන්ති, නමො තෙසං කරොමහ’’න්ති.

«ពាក្យដែលខ្ញុំពោលនេះ សំដៅចំពោះភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលរស់នៅដោយសេចក្តីប្រហែសធ្វេស ចំណែកភិក្ខុទាំងឡាយណាដែលរស់នៅដោយសេចក្តីមិនប្រហែសធ្វេស ខ្ញុំសូមថ្វាយបង្គំចំពោះភិក្ខុទាំងនោះ»។

---

6. රොහිතස්සසුත්තං

៦. រោហិតស្សសូត្រ

---

107. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං ඨිතො ඛො රොහිතස්සො දෙවපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යත්ථ නු ඛො, භන්තෙ, න ජායති න ජීයති න මීයති න චවති න උපපජ්ජති, සක්කා නු ඛො සො, භන්තෙ, ගමනෙන ලොකස්ස [Pg.61] අන්තො ඤාතුං වා දට්ඨුං වා පාපුණිතුං වා’’ති? ‘‘යත්ථ ඛො, ආවුසො, න ජායති න ජීයති න මීයති න චවති න උපපජ්ජති, නාහං තං ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං දට්ඨෙය්‍යං පත්තෙය්‍යන්ති වදාමී’’ති.

១០៧. គ្រឿងប្រដាប់នៅក្រុងសាវត្ថី។ លុះរោហិតស្សទេវបុត្រ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីណាដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តើបុគ្គលអាចដើម្បីដឹង ដើម្បីឃើញ ឬដើម្បីទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានដែរឬទេ ព្រះអង្គ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ»។

---

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවසුභාසිතමිදං, භන්තෙ, භගවතා – ‘යත්ථ ඛො, ආවුසො, න ජායති න ජීයති න මීයති න චවති න උපපජ්ජති, නාහං තං ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං දට්ඨෙය්‍යං පත්තෙය්‍යන්ති වදාමී’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនធ្លាប់មានឡើយ! ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងទុកល្អណាស់ហើយថា «ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ»។

---

‘‘භූතපුබ්බාහං, භන්තෙ, රොහිතස්සො නාම ඉසි අහොසිං භොජපුත්තො ඉද්ධිමා වෙහාසඞ්ගමො. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එවරූපො ජවො අහොසි; සෙය්‍යථාපි නාම දළ්හධම්මා ධනුග්ගහො සුසික්ඛිතො කතහත්ථො කතයොග්ගො කතූපාසනො ලහුකෙන අසනෙන අප්පකසිරෙනෙව තිරියං තාලච්ඡායං අතිපාතෙය්‍ය. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එවරූපො පදවීතිහාරො අහොසි; සෙය්‍යථාපි නාම පුරත්ථිමා සමුද්දා පච්ඡිමො සමුද්දො. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එවරූපං ඉච්ඡාගතං උප්පජ්ජි – ‘අහං ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං පාපුණිස්සාමී’ති. සො ඛ්වාහං, භන්තෙ, එවරූපෙන ජවෙන සමන්නාගතො එවරූපෙන ච පදවීතිහාරෙන අඤ්ඤත්‍රෙව අසිත-පීත-ඛායිත-සායිතා අඤ්ඤත්‍ර උච්චාර-පස්සාවකම්මා අඤ්ඤත්‍ර නිද්දාකිලමථපටිවිනොදනා වස්සසතායුකො වස්සසතජීවී වස්සසතං ගන්ත්වා අප්පත්වාව ලොකස්ස අන්තං අන්තරාව කාලඞ්කතො.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលពីព្រេងនាយ ខ្ញុំព្រះអង្គជាតាបសឈ្មោះរោហិតស្ស ជាកូនរបស់នាយភូមិ មានឫទ្ធិ អាចហោះហើរទៅលើអាកាសបាន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ មានល្បឿនលឿនយ៉ាងនេះ ប្រៀបដូចជាខ្មាន់ធ្នូដ៏មានកម្លាំង បានសិក្សាល្អហើយ មានដៃស្ទាត់ជំនាញ ធ្លាប់ហាត់សម ធ្លាប់ចូលកាន់ការប្រឡង អាចបាញ់ព្រួញស្រាលឲ្យកន្លងផុតស្រមោលដើមត្នោតទទឹងបានដោយងាយ មិនលំបាកឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជំហានរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានសភាពយ៉ាងនេះ ប្រៀបដូចជាចម្ងាយពីសមុទ្រខាងកើតទៅសមុទ្រខាងលិច។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេចក្តីប្រាថ្នាយ៉ាងនេះបានកើតឡើងដល់ខ្ញុំព្រះអង្គថា «អញនឹងទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកដោយការដើរទៅ»។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះ ជាអ្នកប្រកបដោយល្បឿនយ៉ាងនោះ និងជំហានយ៉ាងនោះ វៀរលែងតែពេលស៊ី ផឹក ទំពា ជញ្ជក់ វៀរលែងតែពេលបន្ទោបង់ឧច្ចារៈបស្សាវៈ វៀរលែងតែពេលដេកលក់ និងពេលបន្ទោបង់សេចក្តីនឿយហត់ មានអាយុ ១០០ ឆ្នាំ រស់នៅអស់ ១០០ ឆ្នាំ បានដើរទៅអស់ ១០០ ឆ្នាំ ក៏នៅតែមិនដល់ទីបំផុតនៃលោកឡើយ ហើយបានធ្វើមរណកាលក្នុងរវាងកណ្តាលផ្លូវនោះឯង។

---

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවසුභාසිතමිදං, භන්තෙ, භගවතා – ‘යත්ථ ඛො, ආවුසො, න ජායති න ජීයති න මීයති න චවති න උපපජ්ජති, නාහං තං ගමනෙන ලොකස්ස අන්තං ඤාතෙය්‍යං දට්ඨෙය්‍යං පත්තෙය්‍යන්ති වදාමී’’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មិនធ្លាប់មានឡើយ! ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់សម្តែងទុកល្អណាស់ហើយថា «ម្នាលអាវុសោ ទីណាដែលសត្វមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិ តថាគតមិនពោលថា បុគ្គលអាចដឹង អាចឃើញ ឬអាចទៅដល់ទីបំផុតនៃលោកនោះ ដោយការដើរទៅបានឡើយ»។

---

‘‘න ඛො පනාහං, ආවුසො, අප්පත්වා ලොකස්ස අන්තං දුක්ඛස්ස අන්තකිරියං වදාමි. අපි ච ඛ්වාහං, ආවුසො, ඉමස්මිංයෙව බ්‍යාමමත්තෙ කළෙවරෙ සසඤ්ඤිම්හි සමනකෙ ලොකඤ්ච පඤ්ඤපෙමි ලොකසමුදයඤ්ච ලොකනිරොධඤ්ච ලොකනිරොධගාමිනිඤ්ච පටිපදන්ති.

«ម្នាលអាវុសោ ប៉ុន្តែតថាគតមិនពោលថា បុគ្គលមិនទៅដល់ទីបំផុតនៃលោក ហើយអាចធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ មួយវិញទៀត តថាគតតែងបញ្ញត្តនូវលោក ហេតុជាទីកើតឡើងនៃលោក ការរលត់នៃលោក និងបដិបទាជាដំណើរទៅកាន់ការរលត់នៃលោក នៅក្នុងរាងកាយដែលមានប្រវែងមួយព្យាម មានសញ្ញា និងមានចិត្តនេះឯង។

---

‘‘ගමනෙන න පත්තබ්බො, ලොකස්සන්තො කුදාචනං;

න ච අප්පත්වා ලොකන්තං, දුක්ඛා අත්ථි පමොචනං.

«ទីបំផុតនៃលោក បុគ្គលមិនអាចទៅដល់បានដោយការដើរទៅក្នុងកាលណាឡើយ ហើយកាលបើមិនទាន់ទៅដល់ទីបំផុតនៃលោក ក៏មិនមានការរួចផុតចាកទុក្ខឡើយ។

---

‘‘තස්මා [Pg.62] හවෙ ලොකවිදූ සුමෙධො,ලොකන්තගූ වුසිතබ්‍රහ්මචරියො;

ලොකස්ස අන්තං සමිතාවි ඤත්වා,නාසීසති ලොකමිමං පරඤ්චා’’ති.

«ព្រោះហេតុនោះឯង បុគ្គលអ្នកដឹងច្បាស់នូវលោក មានប្រាជ្ញាល្អ ទៅដល់ទីបំផុតនៃលោក មានព្រហ្មចរិយធម៌រស់នៅរួចហើយ ជាអ្នកមានបាបរលត់ហើយ ដឹងច្បាស់នូវទីបំផុតនៃលោក តែងមិនប្រាថ្នានូវលោកនេះ និងលោកខាងមុខឡើយ»។

---

7. නන්දසුත්තං

៧. នន្ទសូត្រ

---

108. එකමන්තං ඨිතො ඛො නන්දො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១០៨. លុះនន្ទទេវបុត្រ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលនូវគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘අච්චෙන්ති කාලා තරයන්ති රත්තියො,වයොගුණා අනුපුබ්බං ජහන්ති;

එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,පුඤ්ඤානි කයිරාථ සුඛාවහානී’’ති.

«កាលទាំងឡាយតែងកន្លងទៅ យប់ទាំងឡាយតែងរំលងទៅ វ័យទាំងឡាយតែងលះបង់ (សត្វ) ទៅតាមលំដាប់ បុគ្គលកាលសម្លឹងឃើញភ័យនោះក្នុងសេចក្តីស្លាប់ គួរធ្វើនូវបុណ្យទាំងឡាយដែលនាំមកនូវសេចក្តីសុខចុះ។»

---

‘‘අච්චෙන්ති කාලා තරයන්ති රත්තියො,වයොගුණා අනුපුබ්බං ජහන්ති;

එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,ලොකාමිසං පජහෙ සන්තිපෙක්ඛො’’ති.

«កាលទាំងឡាយតែងកន្លងទៅ យប់ទាំងឡាយតែងរំលងទៅ វ័យទាំងឡាយតែងលះបង់ (សត្វ) ទៅតាមលំដាប់ បុគ្គលកាលសម្លឹងឃើញភ័យនោះក្នុងសេចក្តីស្លាប់ ជាអ្នកប្រាថ្នានូវសេចក្តីស្ងប់ (ព្រះនិព្វាន) គួរលះបង់នូវអាមិសក្នុងលោកចេញចុះ»។

---

8. නන්දිවිසාලසුත්තං

៨. នន្ទិវិសាលសូត្រ

---

109. එකමන්තං ඨිතො ඛො නන්දිවිසාලො දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១០៩. លុះនន្ទិវិសាលទេវបុត្រ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

---

‘‘චතුචක්කං නවද්වාරං, පුණ්ණං ලොභෙන සංයුතං;

පඞ්කජාතං මහාවීර, කථං යාත්‍රා භවිස්සතී’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គមានព្យាយាមធំ កាយនេះមានកង់ ៤ មានទ្វារ ៩ ពេញដោយវត្ថុមិនស្អាត ប្រកបដោយលោភៈ កើតឡើងក្នុងភក់ (គឺផ្ទៃមាតា) តើការចេញចាកកាយនេះនឹងមានដូចម្តេចទៅ?»

---

‘‘ඡෙත්වා නද්ධිං වරත්තඤ්ච, ඉච්ඡාලොභඤ්ච පාපකං;

සමූලං තණ්හමබ්බුය්හ, එවං යාත්‍රා භවිස්සතී’’ති.

«កាលបើបុគ្គលកាត់ផ្តាច់នូវខ្សែចង និងខ្សែតី ព្រមទាំងសេចក្តីប្រាថ្នា និងលោភៈដ៏លាមក ដកតណ្ហាព្រមទាំងឫសចេញបានហើយ ការចេញចាកកាយនេះនឹងមានយ៉ាងនេះឯង»។

---

9. සුසිමසුත්තං

៩. សុសិមសូត្រ

---

110. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ආනන්දං භගවා එතදවොච – ‘‘තුය්හම්පි නො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො රුච්චතී’’ති?

១១០. គ្រឿងប្រដាប់នៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សួរព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអានន្ទ សូម្បីអ្នកក៏ពេញចិត្តនឹងសារីបុត្តដែរឬ?»

---

‘‘කස්ස [Pg.63] හි නාම, භන්තෙ, අබාලස්ස අදුට්ඨස්ස අමූළ්හස්ස අවිපල්ලත්ථචිත්තස්ස ආයස්මා සාරිපුත්තො න රුච්චෙය්‍ය? පණ්ඩිතො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. මහාපඤ්ඤො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. පුථුපඤ්ඤො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. හාසපඤ්ඤො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. ජවනපඤ්ඤො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. තික්ඛපඤ්ඤො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. අප්පිච්ඡො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. සන්තුට්ඨො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. පවිවිත්තො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. අසංසට්ඨො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. ආරද්ධවීරියො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. වත්තා, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. වචනක්ඛමො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. චොදකො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. පාපගරහී, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. කස්ස හි නාම, භන්තෙ, අබාලස්ස අදුට්ඨස්ස අමූළ්හස්ස අවිපල්ලත්ථචිත්තස්ස ආයස්මා සාරිපුත්තො න රුච්චෙය්‍යා’’ති?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជនណាមួយដែលមិនមែនជាមនុស្សល្ងង់ មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តប្រទូស្ត មិនមែនជាមនុស្សវង្វេង មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តវិបល្លាស តើនឹងមិនពេញចិត្តនឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុដូចម្តេចបាន? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាធំ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាក្រាស់ (ទូលាយ)។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញារីករាយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញារហ័ស។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាមុតស្រួច។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកសន្តោស។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកស្ងាត់កាយស្ងាត់ចិត្ត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមិនច្រឡូកច្រឡំដោយពួកក្រុម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកពោលប្រដៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះពាក្យប្រដៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកពោលកែតម្រង់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ជាអ្នកតិះដៀលនូវអំពើបាប។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជនណាមួយដែលមិនមែនជាមនុស្សល្ងង់ មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តប្រទូស្ត មិនមែនជាមនុស្សវង្វេង មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តវិបល្លាស តើនឹងមិនពេញចិត្តនឹងព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុដូចម្តេចបាន?»

---

‘‘එවමෙතං, ආනන්ද, එවමෙතං, ආනන්ද! කස්ස හි නාම, ආනන්ද, අබාලස්ස අදුට්ඨස්ස අමූළ්හස්ස අවිපල්ලත්ථචිත්තස්ස සාරිපුත්තො න රුච්චෙය්‍ය? පණ්ඩිතො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. මහාපඤ්ඤො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. පුථුපඤ්ඤො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. හාසපඤ්ඤො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. ජවනපඤ්ඤො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. තික්ඛපඤ්ඤො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. අප්පිච්ඡො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. සන්තුට්ඨො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. පවිවිත්තො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. අසංසට්ඨො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. ආරද්ධවීරියො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. වත්තා, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. වචනක්ඛමො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. චොදකො, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. පාපගරහී, ආනන්ද, සාරිපුත්තො. කස්ස හි නාම, ආනන්ද, අබාලස්ස අදුට්ඨස්ස අමූළ්හස්ස අවිපල්ලත්ථචිත්තස්ස සාරිපුත්තො න රුච්චෙය්‍යා’’ති?

«ម្នាលអានន្ទ ហេតុនោះយ៉ាងនេះឯង ម្នាលអានន្ទ ហេតុនោះយ៉ាងនេះឯង! ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលណាមួយ ដែលមិនមែនជាមនុស្សល្ងង់ មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តប្រទូស្ត មិនមែនជាមនុស្សវង្វេង មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តវិបល្លាស នឹងមិនគប្បីពេញចិត្តចំពោះសារីបុត្ត? ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកមានប្រាជ្ញា។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកមានប្រាជ្ញាទូលាយ។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកមានប្រាជ្ញារីករាយ។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកមានប្រាជ្ញារហ័ស។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកមានប្រាជ្ញាមុតស្រួច។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកមានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកសន្តោស។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកស្ងាត់កំបាំង។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកមិនច្រឡូកច្រឡំ។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាម។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកនិយាយប្រដៅ។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះពាក្យប្រដៅ។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញទោស។ ម្នាលអានន្ទ សារីបុត្តជាអ្នកតិះដៀលអំពើបាប។ ម្នាលអានន្ទ ចុះបុគ្គលណាមួយ ដែលមិនមែនជាមនុស្សល្ងង់ មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តប្រទូស្ត មិនមែនជាមនុស្សវង្វេង មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តវិបល្លាស នឹងមិនគប្បីពេញចិត្តចំពោះសារីបុត្ត?»

---

අථ ඛො සුසිමො දෙවපුත්තො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ මහතියා දෙවපුත්තපරිසාය පරිවුතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සුසිමො දෙවපුත්තො භගවන්තං එතදවොච –

គ្រានោះឯង កាលដែលសេចក្តីសរសើរគុណរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ត្រូវគេកំពុងពោលសរសើរ សុសិមទេវបុត្រ ត្រូវពួកទេវបុត្រជាច្រើនចោមរោមហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះសុសិមទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘එවමෙතං[Pg.64], භගවා, එවමෙතං, සුගත. කස්ස හි නාම, භන්තෙ, අබාලස්ස අදුට්ඨස්ස අමූළ්හස්ස අවිපල්ලත්ථචිත්තස්ස ආයස්මා සාරිපුත්තො න රුච්චෙය්‍ය? පණ්ඩිතො, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. මහාපඤ්ඤො, භන්තෙ, පුථුපඤ්ඤො, භන්තෙ, හාසපඤ්ඤො, භන්තෙ, ජවනපඤ්ඤො, භන්තෙ, තික්ඛපඤ්ඤො, භන්තෙ, නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො, භන්තෙ, අප්පිච්ඡො, භන්තෙ, සන්තුට්ඨො, භන්තෙ, පවිවිත්තො, භන්තෙ, අසංසට්ඨො, භන්තෙ, ආරද්ධවීරියො, භන්තෙ, වත්තා, භන්තෙ, වචනක්ඛමො, භන්තෙ, චොදකො, භන්තෙ, පාපගරහී, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො. කස්ස හි නාම, භන්තෙ, අබාලස්ස අදුට්ඨස්ස අමූළ්හස්ස අවිපල්ලත්ථචිත්තස්ස ආයස්මා සාරිපුත්තො න රුච්චෙය්‍ය?

«បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ ហេតុនោះយ៉ាងនេះឯង បពិត្រព្រះសុគត ហេតុនោះយ៉ាងនេះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះបុគ្គលណាមួយ ដែលមិនមែនជាមនុស្សល្ងង់ មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តប្រទូស្ត មិនមែនជាមនុស្សវង្វេង មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តវិបល្លាស នឹងមិនគប្បីពេញចិត្តចំពោះព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមានប្រាជ្ញា។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាទូលាយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកមានប្រាជ្ញារីករាយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកមានប្រាជ្ញារហ័ស បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាមុតស្រួច បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកសន្តោស បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកស្ងាត់កំបាំង បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកមិនច្រឡូកច្រឡំ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាម បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកនិយាយប្រដៅ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះពាក្យប្រដៅ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញទោស បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ជាអ្នកតិះដៀលអំពើបាប។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះបុគ្គលណាមួយ ដែលមិនមែនជាមនុស្សល្ងង់ មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តប្រទូស្ត មិនមែនជាមនុស្សវង្វេង មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តវិបល្លាស នឹងមិនគប្បីពេញចិត្តចំពោះព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ?»

---

‘‘අහම්පි හි, භන්තෙ, යඤ්ඤදෙව දෙවපුත්තපරිසං උපසඞ්කමිං, එතදෙව බහුලං සද්දං සුණාමි – ‘පණ්ඩිතො ආයස්මා සාරිපුත්තො; මහාපඤ්ඤො ආයස්මා, පුථුපඤ්ඤො ආයස්මා, හාසපඤ්ඤො ආයස්මා, ජවනපඤ්ඤො ආයස්මා, තික්ඛපඤ්ඤො ආයස්මා, නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො ආයස්මා, අප්පිච්ඡො ආයස්මා, සන්තුට්ඨො ආයස්මා, පවිවිත්තො ආයස්මා, අසංසට්ඨො ආයස්මා, ආරද්ධවීරියො ආයස්මා, වත්තා ආයස්මා, වචනක්ඛමො ආයස්මා, චොදකො ආයස්මා, පාපගරහී ආයස්මා සාරිපුත්තො’ති. කස්ස හි නාම, භන්තෙ, අබාලස්ස අදුට්ඨස්ස අමූළ්හස්ස අවිපල්ලත්ථචිත්තස්ස ආයස්මා සාරිපුත්තො න රුච්චෙය්‍යා’’ති?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះថា ទោះបីជាខ្ញុំព្រះអង្គចូលទៅកាន់ជំនុំនៃទេវបុត្រណាមួយ ក៏តែងតែឮសេចក្តីនេះជាភាគច្រើនថា “ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមានប្រាជ្ញាទូលាយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមានប្រាជ្ញារីករាយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមានប្រាជ្ញារហ័ស ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមានប្រាជ្ញាមុតស្រួច ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកសន្តោស ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកស្ងាត់កំបាំង ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកមិនច្រឡូកច្រឡំ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកប្រារព្ធព្យាយាម ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកនិយាយប្រដៅ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះពាក្យប្រដៅ ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកចង្អុលបង្ហាញទោស ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុជាអ្នកតិះដៀលអំពើបាប”។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះបុគ្គលណាមួយ ដែលមិនមែនជាមនុស្សល្ងង់ មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តប្រទូស្ត មិនមែនជាមនុស្សវង្វេង មិនមែនជាមនុស្សមានចិត្តវិបល្លាស នឹងមិនគប្បីពេញចិត្តចំពោះព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ?»

---

අථ ඛො සුසිමස්ස දෙවපුත්තස්ස දෙවපුත්තපරිසා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තමනා පමුදිතා පීතිසොමනස්සජාතා උච්චාවචා වණ්ණනිභා උපදංසෙති.

គ្រានោះឯង កាលដែលសេចក្តីសរសើរគុណរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ត្រូវគេកំពុងពោលសរសើរ ពួកទេវបុត្រក្នុងបរិស័ទរបស់សុសិមទេវបុត្រ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ កើតបីតិនិងសោមនស្ស បានសម្តែងនូវពន្លឺពណ៌ផ្សេងៗ ទាំងខ្ពស់ទាំងទាប។

---

‘‘සෙය්‍යථාපි නාම මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙවං සුසිමස්ස දෙවපුත්තස්ස දෙවපුත්තපරිසා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තමනා පමුදිතා පීතිසොමනස්සජාතා උච්චාවචා වණ්ණනිභා උපදංසෙති.

«ប្រៀបដូចជាកែវពិទូរ្យដ៏ល្អ មានជាតិដ៏បរិសុទ្ធ មានជ្រុង ៨ ដែលជាងបានច្នៃយ៉ាងល្អ ដាក់នៅលើសំពត់កម្ពលពណ៌លឿងទុំ តែងតែភ្លឺផង ច្រាលឆ្អៅផង ច្រឡកពណ៌ផង យ៉ាងណាមិញ យ៉ាងនោះឯង កាលដែលសេចក្តីសរសើរគុណរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ត្រូវគេកំពុងពោលសរសើរ ពួកទេវបុត្រក្នុងបរិស័ទរបស់សុសិមទេវបុត្រ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ កើតបីតិនិងសោមនស្ស បានសម្តែងនូវពន្លឺពណ៌ផ្សេងៗ ទាំងខ្ពស់ទាំងទាប។»

---

‘‘සෙය්‍යථාපි නාම නික්ඛං ජම්බොනදං දක්ඛකම්මාරපුත්තඋක්කාමුඛසුකුසලසම්පහට්ඨං පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තං භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙවං සුසිමස්ස දෙවපුත්තස්ස දෙවපුත්තපරිසා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තමනා පමුදිතා පීතිසොමනස්සජාතා උච්චාවචා වණ්ණනිභා උපදංසෙති.

«ប្រៀបដូចជាមាសជម្ពោនទដ៏បរិសុទ្ធ ដែលកូនជាងមាសដ៏ឈ្លាសវៃ បានដុតខាត់យ៉ាងល្អក្នុងគុកភ្លើង រួចដាក់នៅលើសំពត់កម្ពលពណ៌លឿងទុំ តែងតែភ្លឺផង ច្រាលឆ្អៅផង ច្រឡកពណ៌ផង យ៉ាងណាមិញ យ៉ាងនោះឯង កាលដែលសេចក្តីសរសើរគុណរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ត្រូវគេកំពុងពោលសរសើរ ពួកទេវបុត្រក្នុងបរិស័ទរបស់សុសិមទេវបុត្រ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ កើតបីតិនិងសោមនស្ស បានសម្តែងនូវពន្លឺពណ៌ផ្សេងៗ ទាំងខ្ពស់ទាំងទាប។»

---

‘‘සෙය්‍යථාපි [Pg.65] නාම සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ රත්තියා පච්චූසසමයං ඔසධිතාරකා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙවං සුසිමස්ස දෙවපුත්තස්ස දෙවපුත්තපරිසා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තමනා පමුදිතා පීතිසොමනස්සජාතා උච්චාවචා වණ්ණනිභා උපදංසෙති.

«ប្រៀបដូចជាផ្កាយព្រឹក ក្នុងសរទសម័យ គឺរដូវរំហើយ កាលបើផ្ទៃមេឃស្រឡះ គ្មានពពក ក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី តែងតែភ្លឺផង ច្រាលឆ្អៅផង ច្រឡកពណ៌ផង យ៉ាងណាមិញ យ៉ាងនោះឯង កាលដែលសេចក្តីសរសើរគុណរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ត្រូវគេកំពុងពោលសរសើរ ពួកទេវបុត្រក្នុងបរិស័ទរបស់សុសិមទេវបុត្រ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ កើតបីតិនិងសោមនស្ស បានសម្តែងនូវពន្លឺពណ៌ផ្សេងៗ ទាំងខ្ពស់ទាំងទាប។»

---

‘‘සෙය්‍යථාපි නාම සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ආදිච්චො නභං අබ්භුස්සක්කමානො සබ්බං ආකාසගතං තමගතං අභිවිහච්ච භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙවං සුසිමස්ස දෙවපුත්තස්ස දෙවපුත්තපරිසා ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස වණ්ණෙ භඤ්ඤමානෙ අත්තමනා පමුදිතා පීතිසොමනස්සජාතා උච්චාවචා වණ්ණනිභා උපදංසෙති.

«ប្រៀបដូចជាព្រះអាទិត្យ ក្នុងសរទសម័យ គឺរដូវរំហើយ កាលបើផ្ទៃមេឃស្រឡះ គ្មានពពក កាលដែលកំពុងរះឡើងកាន់អាកាស តែងកម្ចាត់បង់នូវងងឹតទាំងពួងក្នុងអាកាស ហើយភ្លឺផង ច្រាលឆ្អៅផង ច្រឡកពណ៌ផង យ៉ាងណាមិញ យ៉ាងនោះឯង កាលដែលសេចក្តីសរសើរគុណរបស់ព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ត្រូវគេកំពុងពោលសរសើរ ពួកទេវបុត្រក្នុងបរិស័ទរបស់សុសិមទេវបុត្រ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ កើតបីតិនិងសោមនស្ស បានសម្តែងនូវពន្លឺពណ៌ផ្សេងៗ ទាំងខ្ពស់ទាំងទាប។»

---

අථ ඛො සුසිමො දෙවපුත්තො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආරබ්භ භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

គ្រានោះឯង សុសិមទេវបុត្រ បានពោលគាថានេះ ផ្ដើមចំពោះព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘පණ්ඩිතොති සමඤ්ඤාතො, සාරිපුත්තො අකොධනො;

අප්පිච්ඡො සොරතො දන්තො, සත්ථුවණ්ණාභතො ඉසී’’ති.

«ព្រះសារីបុត្ត ដែលគេសន្មតថាជាបណ្ឌិត ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីក្រោធ មានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច មានសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់ ទូន្មានខ្លួនហើយ ជាអ្នកស្វែងរកគុណធម៌ដ៏ប្រសើរ ដែលទទួលបានការសរសើរគុណពីព្រះសាស្តា។»

---

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආරබ්භ සුසිමං දෙවපුත්තං ගාථාය පච්චභාසි –

គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់តបទៅនឹងសុសិមទេវបុត្រ ដោយគាថា ផ្ដើមចំពោះព្រះសារីបុត្តដ៏មានអាយុថា៖

---

‘‘පණ්ඩිතොති සමඤ්ඤාතො, සාරිපුත්තො අකොධනො;

අප්පිච්ඡො සොරතො දන්තො, කාලං කඞ්ඛති සුදන්තො’’ ති.

«ព្រះសារីបុត្ត ដែលគេសន្មតថាជាបណ្ឌិត ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីក្រោធ មានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច មានសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់ ទូន្មានខ្លួនហើយ ជាអ្នកទូន្មានខ្លួនបានយ៉ាងល្អហើយ តែងរង់ចាំកាល។»

---

10. නානාතිත්ථියසාවකසුත්තං

១០. នានាតិត្ថិយសាវកសូត្រ

---

111. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො සම්බහුලා නානාතිත්ථියසාවකා දෙවපුත්තා අසමො ච සහලි ච නීකො ච ආකොටකො ච වෙගබ්භරි ච මාණවගාමියො ච අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං වෙළුවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා [Pg.66] එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතො ඛො අසමො දෙවපුත්තො පූරණං කස්සපං ආරබ්භ භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១១១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកន្លែងផ្តល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង ពួកទេវបុត្រជាច្រើន ដែលជាសាវករបស់អន្យតិត្ថិយ គឺអសមទេវបុត្រ សហលិទេវបុត្រ នីកទេវបុត្រ អាកោដកទេវបុត្រ វេគព្ភរិទេវបុត្រ និងមាណវគាមិយទេវបុត្រ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងវត្តវេឡុវ័នទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយក៏ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ លុះអសមទេវបុត្រឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ផ្ដើមចំពោះបូរណៈកស្សបៈ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘ඉධ ඡින්දිතමාරිතෙ, හතජානීසු කස්සපො;

න පාපං සමනුපස්සති, පුඤ්ඤං වා පන අත්තනො;

ස වෙ විස්සාසමාචික්ඛි, සත්ථා අරහති මානන’’න්ති.

«ក្នុងលោកនេះ ទោះបីជាមានការកាប់សម្លាប់ ការវាយដំ និងការធ្វើឲ្យខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ក៏កស្សបៈមិនយល់ឃើញថាជាបាប ឬយល់ឃើញថាជាបុណ្យរបស់ខ្លួនឡើយ។ គាត់ពិតជាបានប្រាប់នូវធម៌ជាទីទុកចិត្ត ព្រះសាស្តានោះ គប្បីទទួលបានការបូជា។»

---

අථ ඛො සහලි දෙවපුත්තො මක්ඛලිං ගොසාලං ආරබ්භ භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

គ្រានោះ សហលិទេវបុត្រ បានពោលគាថានេះ ផ្ដើមចំពោះមក្ខលិគោសាល ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘තපොජිගුච්ඡාය සුසංවුතත්තො,වාචං පහාය කලහං ජනෙන;

සමොසවජ්ජා විරතො සච්චවාදී,න හි නූන තාදිසං කරොති පාප’’න්ති.

«លោកជាអ្នកសង្រួមខ្លួនបានល្អ ដោយតបៈនិងការខ្ពើមអំពើបាប លះបង់វាចាដែលជាហេតុឈ្លោះប្រកែកជាមួយជនដទៃ វៀរចាកការនិយាយពាក្យមិនពិត ជាអ្នកនិយាយពាក្យពិត លោកពិតជាមិនធ្វើអំពើបាបបែបនោះឡើយ។»

---

අථ ඛො නීකො දෙවපුත්තො නිගණ්ඨං නාටපුත්තං ආරබ්භ භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

គ្រានោះ នីកទេវបុត្រ បានពោលគាថានេះ ផ្ដើមចំពោះនិគន្ថនាដបុត្ត ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘ජෙගුච්ඡී නිපකො භික්ඛු, චාතුයාමසුසංවුතො;

දිට්ඨං සුතඤ්ච ආචික්ඛං, න හි නූන කිබ්බිසී සියා’’ති.

«ភិក្ខុជាអ្នកខ្ពើមអំពើបាប មានប្រាជ្ញាចាស់ក្លា សង្រួមល្អហើយដោយការសង្រួមក្នុងចតុយាម តែងប្រាប់នូវអ្វីដែលខ្លួនបានឃើញនិងបានឮ លោកពិតជាមិនមែនជាអ្នកមានបាបឡើយ។»

---

අථ ඛො ආකොටකො දෙවපුත්තො නානාතිත්ථියෙ ආරබ්භ භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

គ្រានោះ អាកោដកទេវបុត្រ បានពោលគាថានេះ ផ្ដើមចំពោះអន្យតិត្ថិយទាំងឡាយ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘පකුධකො කාතියානො නිගණ්ඨො,යෙ චාපිමෙ මක්ඛලිපූරණාසෙ;

ගණස්ස සත්ථාරො සාමඤ්ඤප්පත්තා,න හි නූන තෙ සප්පුරිසෙහි දූරෙ’’ති.

«បកុធកច្ចាយនៈ និគន្ថ និងពួកមក្ខលិគោសាល ព្រមទាំងបូរណៈកស្សបៈទាំងនេះ ដែលជាគ្រូនៃគណៈ ដល់នូវភាពជាសមណៈ លោកទាំងនោះពិតជាមិនឆ្ងាយចាកសប្បុរសឡើយ។»

---

අථ ඛො වෙගබ්භරි දෙවපුත්තො ආකොටකං දෙවපුත්තං ගාථාය පච්චභාසි –

គ្រានោះ វេគព្ភរិទេវបុត្រ បានពោលគាថាតបទៅនឹងអាកោដកទេវបុត្រវិញថា៖

---

‘‘සහාචරිතෙන ඡවො සිගාලො,න කොත්ථුකො සීහසමො කදාචි;

නග්ගො මුසාවාදී ගණස්ස සත්ථා,සඞ්කස්සරාචාරො න සතං සරික්ඛො’’ති.

«សត្វចចកដ៏ថោកទាប ទោះបីជាដើរតាមសត្វសីហៈ ក៏មិនដែលស្មើនឹងសត្វសីហៈឡើយ យ៉ាងណាមិញ គ្រូនៃគណៈដែលជាមនុស្សអាក្រាត និយាយពាក្យកុហក មានមារយាទគួរឲ្យសង្ស័យ ក៏មិនដូចជាសប្បុរសឡើយ។»

---

අථ [Pg.67] ඛො මාරො පාපිමා බෙගබ්භරිං දෙවපුත්තං අන්වාවිසිත්වා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប បានចូលសណ្ឋិតក្នុងរូបកាយរបស់វេគព្ភរិទេវបុត្រ ហើយបានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘තපොජිගුච්ඡාය ආයුත්තා, පාලයං පවිවෙකියං;

රූපෙ ච යෙ නිවිට්ඨාසෙ, දෙවලොකාභිනන්දිනො;

තෙ වෙ සම්මානුසාසන්ති, පරලොකාය මාතියා’’ති.

«ពួកជនណាដែលប្រកបក្នុងតបៈនិងការខ្ពើមអំពើបាប រក្សានូវសេចក្តីស្ងាត់កំបាំង ជាប់ជំពាក់ក្នុងរូប និងត្រេកអរក្នុងទេវលោក ពួកជនទាំងនោះពិតជាប្រដៅត្រូវហើយ ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់បរលោក នៃពួកសត្វលោក។»

---

අථ ඛො භගවා, ‘මාරො අයං පාපිමා’ ඉති විදිත්වා, මාරං පාපිමන්තං ගාථාය පච්චභාසි –

គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏បានត្រាស់តបទៅនឹងមារមានចិត្តបាប ដោយគាថាថា៖

---

‘‘යෙ කෙචි රූපා ඉධ වා හුරං වා,යෙ චන්තලික්ඛස්මිං පභාසවණ්ණා;

සබ්බෙව තෙ තෙ නමුචිප්පසත්ථා,ආමිසංව මච්ඡානං වධාය ඛිත්තා’’ති.

«រូបណាមួយ ទោះបីក្នុងលោកនេះក្តី ក្នុងលោកដទៃក្តី ឬរូបដែលមានពន្លឺរស្មីក្នុងអាកាសក្តី រូបទាំងអស់នោះ ដែលអ្នកឯងសរសើរហើយ ម្នាលនមុចិ តែងតែដូចជាចំណីដែលគេបោះទៅ ដើម្បីសម្លាប់សត្វត្រីទាំងឡាយ។»

---

අථ ඛො මාණවගාමියො දෙවපුත්තො භගවන්තං ආරබ්භ භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

គ្រានោះ មាណវគាមិយទេវបុត្រ បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ផ្ដើមចំពោះព្រះមានព្រះភាគ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘විපුලො රාජගහීයානං, ගිරිසෙට්ඨො පවුච්චති;

සෙතො හිමවතං සෙට්ඨො, ආදිච්චො අඝගාමිනං.

«ភ្នំវិបុលៈ គេហៅថាជាភ្នំដ៏ប្រសើរ ក្នុងចំណោមភ្នំទាំងឡាយនៃក្រុងរាជគ្រឹះ ភ្នំសេតៈជាភ្នំដ៏ប្រសើរ ក្នុងចំណោមភ្នំហិមពាន្ត ព្រះអាទិត្យជាតួដ៏ប្រសើរ ក្នុងចំណោមវត្ថុដែលធ្វើដំណើរទៅក្នុងអាកាស។»

---

‘‘සමුද්දො උදධිනං සෙට්ඨො, නක්ඛත්තානඤ්ච චන්දිමා ;

සදෙවකස්ස ලොකස්ස, බුද්ධො අග්ගො පවුච්චතී’’ති.

«មហាសមុទ្រជាប្រភពទឹកដ៏ប្រសើរ ព្រះចន្ទជាតួដ៏ប្រសើរ ក្នុងចំណោមផ្កាយទាំងឡាយ ព្រះពុទ្ធ គេហៅថាជាបុគ្គលដ៏កំពូល ក្នុងលោកព្រមទាំងទេវលោក។»

---

නානාතිත්ථියවග්ගො තතියො.

នានាតិត្ថិយវគ្គ ទី៣។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

සිවො ඛෙමො ච සෙරී ච, ඝටී ජන්තු ච රොහිතො;

නන්දො නන්දිවිසාලො ච, සුසිමො නානාතිත්ථියෙන තෙ දසාති.

សិវសូត្រ ខេមសូត្រ សេរីសូត្រ ឃដិការសូត្រ ជន្តុសូត្រ រោហិតសូត្រ នន្ទសូត្រ នន្ទិវិសាលសូត្រ សុសិមសូត្រ ព្រមទាំងនានាតិត្ថិយសូត្រ រួមជា ១០ សូត្រ។

---

දෙවපුත්තසංයුත්තං සමත්තං.

ទេវបុត្តសំយុត្ត ចប់បរិបូណ៌។

---

3. කොසලසංයුත්තං

៣. កោសលសំយុត្ត

---

1. පඨමවග්ගො

១. វគ្គទី ១

---

1. දහරසුත්තං

១. ទហរសូត្រ

---

112. එවං [Pg.68] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘භවම්පි නො ගොතමො අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පටිජානාතී’’ති? ‘‘යඤ්හි තං, මහාරාජ, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය ‘අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’ති, මමෙව තං සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය. අහඤ්හි, මහාරාජ, අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධො’’ති.

១១២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ត្រង់កន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏រីករាយជាមួយព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកហើយ ក៏គង់នៅក្នុងទីសមគួរ。 លុះព្រះបាទបសេនទិកោសល គង់នៅក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងប្តេជ្ញាខ្លួនថា “តថាគតបានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណ” ដែរឬ?» ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «មហារាជ បុគ្គលកាលពោលដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីពោលចំពោះបុគ្គលណាថា “បានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណ” គប្បីពោលចំពោះតថាគតនោះឯង ទើបជាការត្រឹមត្រូវ។ ព្រោះថា មហារាជ តថាគតពិតជាបានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណមែន។»

---

‘‘යෙපි තෙ, භො ගොතම, සමණබ්‍රාහ්මණා සඞ්ඝිනො ගණිනො ගණාචරියා ඤාතා යසස්සිනො තිත්ථකරා සාධුසම්මතා බහුජනස්ස, සෙය්‍යථිදං – පූරණො කස්සපො, මක්ඛලි ගොසාලො, නිගණ්ඨො නාටපුත්තො, සඤ්චයො බෙලට්ඨපුත්තො, පකුධො කච්චායනො, අජිතො කෙසකම්බලො; තෙපි මයා ‘අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති පටිජානාථා’ති පුට්ඨා සමානා අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුද්ධොති න පටිජානන්ති. කිං පන භවං ගොතමො දහරො චෙව ජාතියා නවො ච පබ්බජ්ජායා’’ති?

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលជាម្ចាស់ក្រុម ជាម្ចាស់គណៈ ជាអាចារ្យដឹកនាំគណៈ ជាបុគ្គលល្បីល្បាញ មានយសសក្ដិ ជាអ្នកបង្កើតលទ្ធិ ដែលមហាជនសន្មតថាជាសប្បុរស គឺពុរណៈកស្សបៈ មក្ខលិគោសាលៈ និគន្ថនាដបុត្តៈ សញ្ជ័យបេលដ្ឋិបុត្តៈ បកុធកច្ចាយនៈ និងអជិតកេសកម្ពលៈ សូម្បីតែពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ កាលដែលខ្ញុំព្រះករុណាបានសួរថា "លោកទាំងឡាយ តើបានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណដែរឬទេ?" ក៏មិនប្ដេជ្ញាខ្លួនថា បានត្រាស់ដឹងនូវអនុត្តរសម្មាសម្ពោធិញាណឡើយ។ ចុះហេតុអ្វីបានជាព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ដែលនៅក្មេងដោយព្រះជន្មផង ទើបតែនឹងបួសថ្មីផង បែរជាប្ដេជ្ញាខ្លួនយ៉ាងនេះ?»

---

‘‘චත්තාරො ඛො මෙ, මහාරාජ, දහරාති න උඤ්ඤාතබ්බා, දහරාති න පරිභොතබ්බා. කතමෙ චත්තාරො? ඛත්තියො ඛො, මහාරාජ, දහරොති න උඤ්ඤාතබ්බො, දහරොති න පරිභොතබ්බො. උරගො ඛො, මහාරාජ, දහරොති න උඤ්ඤාතබ්බො, දහරොති න පරිභොතබ්බො. අග්ගි ඛො, මහාරාජ, දහරොති න උඤ්ඤාතබ්බො, දහරොති න පරිභොතබ්බො. භික්ඛු, ඛො, මහාරාජ, දහරොති න උඤ්ඤාතබ්බො, දහරොති න පරිභොතබ්බො. ඉමෙ ඛො, මහාරාජ, චත්තාරො දහරාති න උඤ්ඤාතබ්බා, දහරාති න පරිභොතබ්බා’’ති.

«បពិត្រមហារាជ វត្ថុទាំង ៤ យ៉ាងនេះ មិនគួរមើលងាយថាជាវត្ថុបន្តិចបន្តួច មិនគួរមើលស្រាលឡើយ។ វត្ថុទាំង ៤ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? បពិត្រមហារាជ ក្សត្រ ទោះបីនៅក្មេង ក៏មិនគួរមើលងាយ មិនគួរមើលស្រាលឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ពស់ ទោះបីនៅតូច ក៏មិនគួរមើលងាយ មិនគួរមើលស្រាលឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ភ្លើង ទោះបីនៅតូច ក៏មិនគួរមើលងាយ មិនគួរមើលស្រាលឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុ ទោះបីនៅក្មេងវស្សា ក៏មិនគួរមើលងាយ មិនគួរមើលស្រាលឡើយ។ បពិត្រមហារាជ វត្ថុទាំង ៤ យ៉ាងនេះឯង ដែលមិនគួរមើលងាយថាជាវត្ថុបន្តិចបន្តួច មិនគួរមើលស្រាលឡើយ។»

---

ඉදමවොච [Pg.69] භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្ដីនេះ។ ព្រះសុគតជាព្រះសាស្តា លុះត្រាស់សេចក្ដីនេះហើយ ទើបត្រាស់គាថាពាក្យប្រដៅនេះតទៅទៀតថា៖

---

‘‘ඛත්තියං ජාතිසම්පන්නං, අභිජාතං යසස්සිනං;

දහරොති නාවජානෙය්‍ය, න නං පරිභවෙ නරො.

«នរជនមិនគួរមើលងាយ មិនគួរមើលស្រាលព្រះរាជកុមារ ដែលមានជាតិកំណើតខ្ពង់ខ្ពស់ មានយសសក្ដិ ដោយអាងថាទ្រង់នៅក្មេងឡើយ។

---

‘‘ඨානඤ්හි සො මනුජින්දො, රජ්ජං ලද්ධාන ඛත්තියො;

සො කුද්ධො රාජදණ්ඩෙන, තස්මිං පක්කමතෙ භුසං;

තස්මා තං පරිවජ්ජෙය්‍ය, රක්ඛං ජීවිතමත්තනො.

ព្រោះថា ព្រះរាជកុមារនោះ កាលបើបានសោយរាជ្យជាម្ចាស់លើផែនដីហើយ ទ្រង់ក្រោធឡើង តែងតែដាក់រាជទណ្ឌយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់បុគ្គលនោះ។ ហេតុនោះ កាលបើបុគ្គលចង់រក្សាជីវិតរបស់ខ្លួន គួរចៀសវាងទ្រង់ចេញ។

---

‘‘ගාමෙ වා යදි වා රඤ්ඤෙ, යත්ථ පස්සෙ භුජඞ්ගමං;

දහරොති නාවජානෙය්‍ය, න නං පරිභවෙ නරො.

នរជនឃើញពស់ក្នុងភូមិក្ដី ក្នុងព្រៃក្ដី មិនគួរមើលងាយ មិនគួរមើលស្រាលថាវាជាសត្វតូចឡើយ។

---

‘‘උච්චාවචෙහි වණ්ණෙහි, උරගො චරති තෙජසී ;

සො ආසජ්ජ ඩංසෙ බාලං, නරං නාරිඤ්ච එකදා;

තස්මා තං පරිවජ්ජෙය්‍ය, රක්ඛං ජීවිතමත්තනො.

ព្រោះថា ពស់ដែលមានពិសខ្លាំង តែងតែលូនទៅដោយពណ៌ផ្សេងៗ បើវាចូលទៅជិត ជួនកាលវានឹងខាំមនុស្សពាល ទោះបីជាបុរស ឬស្ត្រីក្ដី។ ហេតុនោះ កាលបើបុគ្គលចង់រក្សាជីវិតរបស់ខ្លួន គួរចៀសវាងវាចេញ។

---

‘‘පහූතභක්ඛං ජාලිනං, පාවකං කණ්හවත්තනිං;

දහරොති නාවජානෙය්‍ය, න නං පරිභවෙ නරො.

នរជនមិនគួរមើលងាយ មិនគួរមើលស្រាលភ្លើង ដែលមានផ្សែងខ្មៅជាផ្លូវដើរ មានអណ្ដាតសន្ធោសន្ធៅ និងឆេះបំផ្លាញរបស់របរជាច្រើន ដោយអាងថាវាជាភ្លើងតូចឡើយ។

---

‘‘ලද්ධා හි සො උපාදානං, මහා හුත්වාන පාවකො;

සො ආසජ්ජ ඩහෙ බාලං, නරං නාරිඤ්ච එකදා;

තස්මා තං පරිවජ්ජෙය්‍ය, රක්ඛං ජීවිතමත්තනො.

ព្រោះថា ភ្លើងនោះ កាលបើបានអុសជាគ្រឿងឆេះហើយ ក៏ត្រឡប់ជាភ្លើងគំនរធំ ជួនកាលវាឆេះរោលរាលដល់មនុស្សពាល ទោះបីជាបុរស ឬស្ត្រីក្ដី។ ហេតុនោះ កាលបើបុគ្គលចង់រក្សាជីវិតរបស់ខ្លួន គួរចៀសវាងវាចេញ។

---

‘‘වනං යදග්ගි ඩහති, පාවකො කණ්හවත්තනී;

ජායන්ති තත්ථ පාරොහා, අහොරත්තානමච්චයෙ.

ភ្លើងដែលមានផ្សែងខ្មៅជាផ្លូវដើរ តែងតែឆេះព្រៃឈើឯណា ដើមឈើទាំងឡាយក្នុងព្រៃនោះ តែងដុះឡើងវិញបាន ដោយកន្លងទៅនៃយប់និងថ្ងៃ។

---

‘‘යඤ්ච ඛො සීලසම්පන්නො, භික්ඛු ඩහති තෙජසා;

න තස්ස පුත්තා පසවො, දායාදා වින්දරෙ ධනං;

අනපච්චා අදායාදා, තාලාවත්ථූ භවන්ති තෙ.

ចំណែកឯភិក្ខុអ្នកមានសីល បើដុតរោលបុគ្គលណាដោយតេជះហើយ កូនចៅ និងហ្វូងសត្វពាហនៈរបស់បុគ្គលនោះ តែងតែវិនាសទៅ ទាំងពួកទាយាទក៏មិនបានទទួលទ្រព្យសម្បត្តិឡើយ បុគ្គលទាំងនោះនឹងទៅជាអ្នកគ្មានកូន គ្មានទាយាទ ដូចជាដើមត្នោតដែលគេកាត់ក្បាលចោល។

---

‘‘තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

භුජඞ්ගමං පාවකඤ්ච, ඛත්තියඤ්ච යසස්සිනං;

භික්ඛුඤ්ච සීලසම්පන්නං, සම්මදෙව සමාචරෙ’’ති.

ហេតុនោះឯង បុគ្គលជាបណ្ឌិត កាលបើឃើញច្បាស់នូវប្រយោជន៍របស់ខ្លួន គួរប្រព្រឹត្តឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ចំពោះពស់ ភ្លើង ក្សត្រដែលមានយសសក្ដិ និងភិក្ខុអ្នកមានសីល។»

---

එවං වුත්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කන්තං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය[Pg.70], පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – ‘චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති; එවමෙවං භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං, භන්තෙ, භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ ព្រះអង្គ! ច្បាស់ណាស់ ព្រះអង្គ! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគសម្ដែងហើយ ដោយអនេកបរិយាយ ហាក់ដូចជាផ្ងាររបស់ដែលផ្កាប់ ឬបើកបង្ហាញរបស់ដែលបិទបាំង ឬប្រាប់ផ្លូវដល់មនុស្សវង្វេងផ្លូវ ឬក៏ទ្រទ្រង់ប្រទីបប្រេងក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា "មនុស្សមានភ្នែកភ្លឺ នឹងមើលឃើញរូបទាំងឡាយបាន" ដូច្នោះឯង។ ខ្ញុំព្រះករុណានេះ សូមយកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះធម៌ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃ ជាទីពឹងទីរលឹក។ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ។»

---

2. පුරිසසුත්තං

២. បុរិសសូត្រ

---

113. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ, පුරිසස්ස ධම්මා අජ්ඣත්තං උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරායා’’ති?

១១៣. ជួបជុំគ្នានៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះបាទបសេនទិកោសល គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើធម៌ប៉ុន្មានយ៉ាង កាលដែលកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់បុរស តែងតែកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ?»

---

‘‘තයො ඛො, මහාරාජ, පුරිසස්ස ධම්මා අජ්ඣත්තං උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. කතමෙ තයො? ලොභො ඛො, මහාරාජ, පුරිසස්ස ධම්මො අජ්ඣත්තං උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. දොසො ඛො, මහාරාජ, පුරිසස්ස ධම්මො අජ්ඣත්තං උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. මොහො ඛො, මහාරාජ, පුරිසස්ස ධම්මො අජ්ඣත්තං උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. ඉමෙ ඛො, මහාරාජ, තයො පුරිසස්ස ධම්මා අජ්ඣත්තං උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරායා’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

«បពិត្រមហារាជ ធម៌ ៣ យ៉ាង កាលដែលកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់បុរស តែងតែកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ។ ធម៌ ៣ យ៉ាង តើដូចម្ដេចខ្លះ? បពិត្រមហារាជ គឺលោភៈ ជាធម៌កើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់បុរស តែងតែកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ ១។ បពិត្រមហារាជ ទោសៈ ជាធម៌កើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់បុរស តែងតែកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ ១។ បពិត្រមហារាជ មោហៈ ជាធម៌កើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់បុរស តែងតែកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ ១។ បពិត្រមហារាជ ធម៌ទាំង ៣ យ៉ាងនេះឯង កាលដែលកើតឡើងក្នុងខ្លួនរបស់បុរស តែងតែកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្ដីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្ដីនេះហើយ...

---

‘‘ලොභො දොසො ච මොහො ච, පුරිසං පාපචෙතසං;

හිංසන්ති අත්තසම්භූතා, තචසාරංව සම්ඵල’’න්ති.

«លោភៈ ទោសៈ និងមោហៈ ដែលកើតឡើងអំពីខ្លួនឯង តែងតែបៀតបៀនបុរសដែលមានចិត្តអាក្រក់ ដូចជាផ្លែឫស្សី តែងតែសម្លាប់ដើមរបស់វាដូច្នោះឯង។»

---

3. ජරාමරණසුත්තං

៣. ជរាមរណសូត្រ

---

114. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, ජාතස්ස අඤ්ඤත්‍ර ජරාමරණා’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, මහාරාජ, ජාතස්ස අඤ්ඤත්‍ර ජරාමරණා. යෙපි තෙ, මහාරාජ, ඛත්තියමහාසාලා අඩ්ඪා මහද්ධනා මහාභොගා පහූතජාතරූපරජතා [Pg.71] පහූතවිත්තූපකරණා පහූතධනධඤ්ඤා, තෙසම්පි ජාතානං නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර ජරාමරණා. යෙපි තෙ, මහාරාජ, බ්‍රාහ්මණමහාසාලා…පෙ… ගහපතිමහාසාලා අඩ්ඪා මහද්ධනා මහාභොගා පහූතජාතරූපරජතා පහූතවිත්තූපකරණා පහූතධනධඤ්ඤා, තෙසම්පි ජාතානං නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර ජරාමරණා. යෙපි තෙ, මහාරාජ, භික්ඛූ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තා, තෙසං පායං කායො භෙදනධම්මො නික්ඛෙපනධම්මො’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

១១៤. ជួបជុំគ្នានៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ លុះព្រះបាទបសេនទិកោសល គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើសត្វដែលកើតមកហើយ មានអ្វីក្រៅពីជរានិងមរណៈដែរឬទេ?» ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «បពិត្រមហារាជ សត្វដែលកើតមកហើយ គ្មានអ្វីក្រៅពីជរានិងមរណៈឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ទោះបីពួកក្សត្រមហាសាល ដែលជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន មានមាសនិងប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបករណ៍គួរត្រេកអរច្រើន មានទ្រព្យនិងធញ្ញជាតិច្រើន សូម្បីតែក្សត្រទាំងនោះ កាលបើកើតមកហើយ ក៏គ្មានអ្វីក្រៅពីជរានិងមរណៈឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ទោះបីពួកព្រាហ្មណ៍មហាសាល... ពួកគហបតីមហាសាល ដែលជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន មានមាសនិងប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបករណ៍គួរត្រេកអរច្រើន មានទ្រព្យនិងធញ្ញជាតិច្រើន សូម្បីតែពួកជនទាំងនោះ កាលបើកើតមកហើយ ក៏គ្មានអ្វីក្រៅពីជរានិងមរណៈឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ទោះបីពួកភិក្ខុជាព្រះអរហន្ត ខីណាសព មានព្រហ្មចរិយធម៌រស់នៅរួចហើយ មានកិច្ចដែលត្រូវធ្វើបានធ្វើរួចហើយ មានដាក់ចុះនូវភារៈហើយ មានសម្រេចប្រយោជន៍របស់ខ្លួនហើយ មានអស់ទៅនូវសំយោជនៈក្នុងភពហើយ មានចិត្តរួចចាកទុក្ខដោយបញ្ញាដ៏ត្រឹមត្រូវ សូម្បីតែព្រះអរហន្តទាំងនោះ ក៏មានរូបកាយនេះជាធម្មជាតិត្រូវធ្លាយទៅ ជាធម្មជាតិត្រូវដាក់ចុះជាធម្មតាដែរ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្ដីនេះហើយ...

---

‘‘ජීරන්ති වෙ රාජරථා සුචිත්තා,අථො සරීරම්පි ජරං උපෙති;

සතඤ්ච ධම්මො න ජරං උපෙති,සන්තො හවෙ සබ්භි පවෙදයන්තී’’ති.

«ព្រះរាជរថដែលគេតុបតែងយ៉ាងល្អ តែងតែទ្រុឌទ្រោមទៅជាប្រាកដ ឯរូបកាយក៏រមែងដល់នូវសេចក្ដីគ្រាំគ្រាដែរ ប៉ុន្តែធម៌របស់សប្បុរស មិនដែលដល់នូវសេចក្ដីគ្រាំគ្រាឡើយ ពួកសប្បុរសតែងតែសម្ដែងប្រាប់ធម៌នោះ ដល់ពួកសប្បុរសដូចគ្នា។»

---

4. පියසුත්තං

៤. បិយសូត្រ

---

115. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘කෙසං නු ඛො පියො අත්තා, කෙසං අප්පියො අත්තා’ති? තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘යෙ ච ඛො කෙචි කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති, වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති, මනසා දුච්චරිතං චරන්ති; තෙසං අප්පියො අත්තා’. කිඤ්චාපි තෙ එවං වදෙය්‍යුං – ‘පියො නො අත්තා’ති, අථ ඛො තෙසං අප්පියො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු? යඤ්හි අප්පියො අප්පියස්ස කරෙය්‍ය, තං තෙ අත්තනාව අත්තනො කරොන්ති; තස්මා තෙසං අප්පියො අත්තා. යෙ ච ඛො කෙචි කායෙන සුචරිතං චරන්ති, වාචාය සුචරිතං චරන්ති, මනසා සුචරිතං චරන්ති; තෙසං පියො අත්තා. කිඤ්චාපි තෙ එවං වදෙය්‍යුං – ‘අප්පියො නො අත්තා’ති; අථ ඛො තෙසං පියො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු? යඤ්හි පියො පියස්ස කරෙය්‍ය, තං තෙ අත්තනාව අත්තනො කරොන්ති; තස්මා තෙසං පියො අත්තා’’ති.

១១៥. ជួបជុំគ្នានៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ លុះព្រះបាទបសេនទិកោសល គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំព្រះករុណាសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ មនោសញ្ចេតនាយ៉ាងនេះ ក៏កើតឡើងក្នុងចិត្តថា "តើខ្លួនជាទីស្រឡាញ់របស់បុគ្គលណាខ្លះ ហើយខ្លួនមិនជាទីស្រឡាញ់របស់បុគ្គលណាខ្លះ?" បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ពួកជនណាមួយដែលប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត ខ្លួនមិនជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកជននោះឡើយ"។ ទោះបីពួកជននោះនិយាយយ៉ាងនេះថា "ខ្លួនជាទីស្រឡាញ់របស់យើង" ក៏ដោយ ប៉ុន្តែខ្លួនរបស់ពួកគេ ក៏នៅតែមិនជាទីស្រឡាញ់ដដែល។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ព្រោះថា បុគ្គលដែលមិនស្រឡាញ់គ្នា តែងធ្វើការខូចខាតដល់បុគ្គលដែលខ្លួនមិនស្រឡាញ់យ៉ាងណា ពួកជនទាំងនោះ ក៏ធ្វើការខូចខាតដល់ខ្លួនឯងយ៉ាងនោះដែរ ហេតុនោះ ខ្លួនទើបមិនជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកគេឡើយ។ ចំណែកពួកជនណាមួយដែលប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត ខ្លួនជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកជននោះឯង។ ទោះបីពួកជននោះនិយាយយ៉ាងនេះថា "ខ្លួនមិនជាទីស្រឡាញ់របស់យើង" ក៏ដោយ ប៉ុន្តែខ្លួនរបស់ពួកគេ ក៏នៅតែជាទីស្រឡាញ់ដដែល។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? ព្រោះថា បុគ្គលដែលស្រឡាញ់គ្នា តែងធ្វើការជាប្រយោជន៍ដល់បុគ្គលដែលខ្លួនស្រឡាញ់យ៉ាងណា ពួកជនទាំងនោះ ក៏ធ្វើការជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនឯងយ៉ាងនោះដែរ ហេតុនោះ ខ្លួនទើបជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកគេឡើយ។»

---

‘‘එවමෙතං, මහාරාජ, එවමෙතං, මහාරාජ! යෙ හි කෙචි, මහාරාජ, කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති, වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති, මනසා දුච්චරිතං චරන්ති; තෙසං අප්පියො අත්තා. කිඤ්චාපි තෙ එවං වදෙය්‍යුං – ‘පියො නො අත්තා’ති, අථ ඛො තෙසං අප්පියො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු? යඤ්හි, මහාරාජ, අප්පියො අප්පියස්ස කරෙය්‍ය, තං තෙ අත්තනාව අත්තනො කරොන්ති; තස්මා තෙසං අප්පියො අත්තා. යෙ ච ඛො කෙචි, මහාරාජ, කායෙන [Pg.72] සුචරිතං චරන්ති, වාචාය සුචරිතං චරන්ති, මනසා සුචරිතං චරන්ති; තෙසං පියො අත්තා. කිඤ්චාපි තෙ එවං වදෙය්‍යුං – ‘අප්පියො නො අත්තා’ති; අථ ඛො තෙසං පියො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු? යඤ්හි මහාරාජ, පියො පියස්ස කරෙය්‍ය, තං තෙ අත්තනාව අත්තනො කරොන්ති; තස්මා තෙසං පියො අත්තා’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

«បពិត្រមហារាជ សេចក្ដីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ! បពិត្រមហារាជ សេចក្ដីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ! ពួកជនណាមួយដែលប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត ខ្លួនមិនជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកជននោះឡើយ។ ទោះបីពួកជននោះនិយាយយ៉ាងនេះថា "ខ្លួនជាទីស្រឡាញ់របស់យើង" ក៏ដោយ ប៉ុន្តែខ្លួនរបស់ពួកគេ ក៏នៅតែមិនជាទីស្រឡាញ់ដដែល។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? បពិត្រមហារាជ ព្រោះថា បុគ្គលដែលមិនស្រឡាញ់គ្នា តែងធ្វើការខូចខាតដល់បុគ្គលដែលខ្លួនមិនស្រឡាញ់យ៉ាងណា ពួកជនទាំងនោះ ក៏ធ្វើការខូចខាតដល់ខ្លួនឯងយ៉ាងនោះដែរ ហេតុនោះ ខ្លួនទើបមិនជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកគេឡើយ។ ចំណែកពួកជនណាមួយដែលប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត ខ្លួនជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកជននោះឯង។ ទោះបីពួកជននោះនិយាយយ៉ាងនេះថា "ខ្លួនមិនជាទីស្រឡាញ់របស់យើង" ក៏ដោយ ប៉ុន្តែខ្លួនរបស់ពួកគេ ក៏នៅតែជាទីស្រឡាញ់ដដែល។ ហេតុអ្វីបានជាយ៉ាងនោះ? បពិត្រមហារាជ ព្រោះថា បុគ្គលដែលស្រឡាញ់គ្នា តែងធ្វើការជាប្រយោជន៍ដល់បុគ្គលដែលខ្លួនស្រឡាញ់យ៉ាងណា ពួកជនទាំងនោះ ក៏ធ្វើការជាប្រយោជន៍ដល់ខ្លួនឯងយ៉ាងនោះដែរ ហេតុនោះ ខ្លួនទើបជាទីស្រឡាញ់របស់ពួកគេឡើយ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្ដីនេះហើយ...

---

‘‘අත්තානඤ්චෙ පියං ජඤ්ඤා, න නං පාපෙන සංයුජෙ;

න හි තං සුලභං හොති, සුඛං දුක්කටකාරිනා.

«បើបុគ្គលដឹងថាខ្លួនជាទីស្រឡាញ់ មិនគួរប្រឡូកប្រឡាក់ខ្លួននឹងអំពើបាបឡើយ ព្រោះថាសេចក្ដីសុខ មិនមែនជាវត្ថុដែលបុគ្គលអ្នកធ្វើអំពើអាក្រក់ អាចបានដោយងាយនោះឡើយ។

---

‘‘අන්තකෙනාධිපන්නස්ස, ජහතො මානුසං භවං;

කිඤ්හි තස්ස සකං හොති, කිඤ්ච ආදාය ගච්ඡති;

කිඤ්චස්ස අනුගං හොති, ඡායාව අනපායිනී.

កាលបើបុគ្គលត្រូវមច្ចុរាជគ្របសង្កត់ហើយ ត្រូវលះបង់ភពជាមនុស្សទៅ តើអ្វីទៅជាទ្រព្យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គេ? តើគេនឹងយកអ្វីទៅជាមួយបាន? ហើយតើអ្វីទៅដែលនឹងតាមដានគេទៅ ដូចជាស្រមោលអន្ទោលតាមប្រាណ មិនដែលលះបង់នោះ?

---

‘‘උභො පුඤ්ඤඤ්ච පාපඤ්ච, යං මච්චො කුරුතෙ ඉධ;

තඤ්හි තස්ස සකං හොති, තඤ්ච ආදාය ගච්ඡති;

තඤ්චස්ස අනුගං හොති, ඡායාව අනපායිනී.

បុណ្យនិងបាបទាំងពីរយ៉ាង ដែលសត្វលោកបានធ្វើហើយក្នុងលោកនេះ របស់នោះឯងជាទ្រព្យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់គេ គេតែងតែយករបស់នោះទៅជាមួយបាន ម្យ៉ាងទៀត បុណ្យនិងបាបនោះ តែងតែតាមដានគេទៅ ដូចជាស្រមោលអន្ទោលតាមប្រាណ មិនដែលលះបង់ឡើយ។

---

‘‘තස්මා කරෙය්‍ය කල්‍යාණං, නිචයං සම්පරායිකං;

පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං, පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති.

ហេតុនោះ បុគ្គលគួរធ្វើអំពើល្អ ដែលជាគ្រឿងសន្សំទុកសម្រាប់បរលោក ព្រោះថាបុណ្យទាំងឡាយ តែងតែជាទីពឹងបង្អែករបស់សត្វលោកក្នុងបរលោក។»

---

5. අත්තරක්ඛිතසුත්තං

៥. អត្តរក្ខិតសូត្រ

---

116. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘කෙසං නු ඛො රක්ඛිතො අත්තා, කෙසං අරක්ඛිතො අත්තා’ති? තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘යෙ ඛො කෙචි කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති, වාචාය දුච්චරිතං චරන්ති, මනසා දුච්චරිතං චරන්ති; තෙසං අරක්ඛිතො අත්තා. කිඤ්චාපි තෙ හත්ථිකායො වා රක්ඛෙය්‍ය, අස්සකායො වා රක්ඛෙය්‍ය, රථකායො වා රක්ඛෙය්‍ය, පත්තිකායො වා රක්ඛෙය්‍ය; අථ ඛො තෙසං අරක්ඛිතො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු? බාහිරා හෙසා රක්ඛා, නෙසා රක්ඛා අජ්ඣත්තිකා; තස්මා තෙසං අරක්ඛිතො අත්තා. යෙ ච ඛො කෙචි කායෙන සුචරිතං චරන්ති, වාචාය සුචරිතං චරන්ති, මනසා සුචරිතං චරන්ති; තෙසං රක්ඛිතො අත්තා. කිඤ්චාපි තෙ නෙව හත්ථිකායො රක්ඛෙය්‍ය, න අස්සකායො රක්ඛෙය්‍ය, න රථකායො රක්ඛෙය්‍ය[Pg.73], න පත්තිකායො රක්ඛෙය්‍ය; අථ ඛො තෙසං රක්ඛිතො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු? අජ්ඣත්තිකා හෙසා රක්ඛා, නෙසා රක්ඛා බාහිරා; තස්මා තෙසං රක්ඛිතො අත්තා’’’ති.

១១៦. គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គទៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្ងំនៅម្នាក់ឯង សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះ ក៏កើតឡើងថា "តើខ្លួនរបស់បុគ្គលណាខ្លះ ដែលឈ្មោះថាខ្លួនបានរក្សាហើយ តើខ្លួនរបស់បុគ្គលណាខ្លះ ដែលឈ្មោះថាខ្លួនមិនបានរក្សាទេ?" បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ពួកបុគ្គលណាមួយដែលប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត ខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាខ្លួនមិនបានរក្សាឡើយ។ ទោះបីជាកងទ័ពដំរីក្តី កងទ័ពសេះក្តី កងទ័ពរថក្តី កងទ័ពថ្មើរជើងក្តី នឹងជួយរក្សាពួកបុគ្គលនោះក៏ដោយ ប៉ុន្តែខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ក៏នៅតែឈ្មោះថាខ្លួនមិនបានរក្សាដដែល។ ដំណើរនោះព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា ការរក្សានោះជាការរក្សាខាងក្រៅ មិនមែនជាការរក្សាខាងក្នុងឡើយ ហេតុនោះ ទើបខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាខ្លួនមិនបានរក្សា។ ចំណែកពួកបុគ្គលណាមួយដែលប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត ខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាខ្លួនបានរក្សាហើយ។ ទុកជាកងទ័ពដំរីមិនជួយរក្សាក្តី កងទ័ពសេះមិនជួយរក្សាក្តី កងទ័ពរថមិនជួយរក្សាក្តី កងទ័ពថ្មើរជើងមិនជួយរក្សាក្តី ប៉ុន្តែខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ក៏ឈ្មោះថាខ្លួនបានរក្សាហើយ។ ដំណើរនោះព្រោះហេតុអ្វី? ព្រោះថា ការរក្សានោះជាការរក្សាខាងក្នុង មិនមែនជាការរក្សាខាងក្រៅឡើយ ហេតុនោះ ទើបខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាខ្លួនបានរក្សាហើយ"»។

---

‘‘එවමෙතං, මහාරාජ, එවමෙතං, මහාරාජ! යෙ හි කෙචි, මහාරාජ, කායෙන දුච්චරිතං චරන්ති…පෙ… තෙසං අරක්ඛිතො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු? බාහිරා හෙසා, මහාරාජ, රක්ඛා, නෙසා රක්ඛා අජ්ඣත්තිකා; තස්මා තෙසං අරක්ඛිතො අත්තා. යෙ ච ඛො කෙචි, මහාරාජ, කායෙන සුචරිතං චරන්ති, වාචාය සුචරිතං චරන්ති, මනසා සුචරිතං චරන්ති; තෙසං රක්ඛිතො අත්තා. කිඤ්චාපි තෙ නෙව හත්ථිකායො රක්ඛෙය්‍ය, න අස්සකායො රක්ඛෙය්‍ය, න රථකායො රක්ඛෙය්‍ය, න පත්තිකායො රක්ඛෙය්‍ය; අථ ඛො තෙසං රක්ඛිතො අත්තා. තං කිස්ස හෙතු? අජ්ඣත්තිකා හෙසා, මහාරාජ, රක්ඛා, නෙසා රක්ඛා බාහිරා; තස්මා තෙසං රක්ඛිතො අත්තා’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

«សេចក្តីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ មហារាជ សេចក្តីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ មហារាជ! មហារាជ ព្រោះថា ពួកបុគ្គលណាមួយដែលប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ...បេ... ខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាខ្លួនមិនបានរក្សាឡើយ។ ដំណើរនោះព្រោះហេតុអ្វី? មហារាជ ព្រោះថា ការរក្សានោះជាការរក្សាខាងក្រៅ មិនមែនជាការរក្សាខាងក្នុងឡើយ ហេតុនោះ ទើបខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាខ្លួនមិនបានរក្សា។ មហារាជ ចំណែកពួកបុគ្គលណាមួយដែលប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត ខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាខ្លួនបានរក្សាហើយ។ ទុកជាកងទ័ពដំរីមិនជួយរក្សាក្តី កងទ័ពសេះមិនជួយរក្សាក្តី កងទ័ពរថមិនជួយរក្សាក្តី កងទ័ពថ្មើរជើងមិនជួយរក្សាក្តី ប៉ុន្តែខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ក៏ឈ្មោះថាខ្លួនបានរក្សាហើយ។ ដំណើរនោះព្រោះហេតុអ្វី? មហារាជ ព្រោះថា ការរក្សានោះជាការរក្សាខាងក្នុង មិនមែនជាការរក្សាខាងក្រៅឡើយ ហេតុនោះ ទើបខ្លួនរបស់ពួកបុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាខ្លួនបានរក្សាហើយ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ...បេ...

---

‘‘කායෙන සංවරො සාධු, සාධු වාචාය සංවරො;

මනසා සංවරො සාධු, සාධු සබ්බත්ථ සංවරො;

සබ්බත්ථ සංවුතො ලජ්ජී, රක්ඛිතොති පවුච්චතී’’ති.

«ការសង្រួមដោយកាយ ជាការល្អ ការសង្រួមដោយវាចា ក៏ជាការល្អ ការសង្រួមដោយចិត្ត ជាការល្អ ការសង្រួមក្នុងទ្វារទាំងពួង ក៏ជាការល្អ បុគ្គលដែលសង្រួមក្នុងទ្វារទាំងពួង មានសេចក្តីខ្មាសបាប លោកហៅថា ជាអ្នករក្សាខ្លួន»។

---

6. අප්පකසුත්තං

៦. អប្បកសូត្រ

---

117. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘අප්පකා තෙ සත්තා ලොකස්මිං යෙ උළාරෙ උළාරෙ භොගෙ ලභිත්වා න චෙව මජ්ජන්ති, න ච පමජ්ජන්ති, න ච කාමෙසු ගෙධං ආපජ්ජන්ති, න ච සත්තෙසු විප්පටිපජ්ජන්ති. අථ ඛො එතෙව බහුතරා සත්තා ලොකස්මිං යෙ උළාරෙ උළාරෙ භොගෙ ලභිත්වා මජ්ජන්ති චෙව පමජ්ජන්ති, ච කාමෙසු ච ගෙධං ආපජ්ජන්ති, සත්තෙසු ච විප්පටිපජ්ජන්තී’’’ති.

១១៧. គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គទៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្ងំនៅម្នាក់ឯង សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះ ក៏កើតឡើងថា "ពួកសត្វក្នុងលោក ដែលបាននូវភោគសម្បត្តិដ៏លើសលប់ហើយ មិនស្រវឹង មិនធ្វេសប្រហែស មិនដល់នូវការត្រេកត្រអាលក្នុងកាមទាំងឡាយ និងមិនប្រព្រឹត្តខុសក្នុងសត្វទាំងឡាយ ពួកសត្វទាំងនោះមានចំនួនតិចណាស់។ ដោយឡែក ពួកសត្វក្នុងលោក ដែលបាននូវភោគសម្បត្តិដ៏លើសលប់ហើយ តែងតែស្រវឹងផង ធ្វេសប្រហែសផង ដល់នូវការត្រេកត្រអាលក្នុងកាមទាំងឡាយផង ប្រព្រឹត្តខុសក្នុងសត្វទាំងឡាយផង ពួកសត្វទាំងនេះឯង ទើបមានចំនួនច្រើនជាង"»។

---

‘‘එවමෙතං, මහාරාජ, එවමෙතං, මහාරාජ! අප්පකා තෙ, මහාරාජ, සත්තා ලොකස්මිං, යෙ උළාරෙ උළාරෙ භොගෙ ලභිත්වා න චෙව මජ්ජන්ති, න ච පමජ්ජන්ති, න ච කාමෙසු ගෙධං ආපජ්ජන්ති, න ච සත්තෙසු විප්පටිපජ්ජන්ති. අථ ඛො එතෙව බහුතරා සත්තා ලොකස්මිං, යෙ උළාරෙ උළාරෙ භොගෙ ලභිත්වා [Pg.74] මජ්ජන්ති චෙව පමජ්ජන්ති ච කාමෙසු ච ගෙධං ආපජ්ජන්ති, සත්තෙසු ච විප්පටිපජ්ජන්තී’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

«សេចក្តីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ មហារាជ សេចក្តីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ មហារាជ! មហារាជ ពួកសត្វក្នុងលោក ដែលបាននូវភោគសម្បត្តិដ៏លើសលប់ហើយ មិនស្រវឹង មិនធ្វេសប្រហែស មិនដល់នូវការត្រេកត្រអាលក្នុងកាមទាំងឡាយ និងមិនប្រព្រឹត្តខុសក្នុងសត្វទាំងឡាយ ពួកសត្វទាំងនោះមានចំនួនតិចណាស់។ ដោយឡែក ពួកសត្វក្នុងលោក ដែលបាននូវភោគសម្បត្តិដ៏លើសលប់ហើយ តែងតែស្រវឹងផង ធ្វេសប្រហែសផង ដល់នូវការត្រេកត្រអាលក្នុងកាមទាំងឡាយផង ប្រព្រឹត្តខុសក្នុងសត្វទាំងឡាយផង ពួកសត្វទាំងនេះឯង ទើបមានចំនួនច្រើនជាង»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ...បេ...

---

‘‘සාරත්තා කාමභොගෙසු, ගිද්ධා කාමෙසු මුච්ඡිතා;

අතිසාරං න බුජ්ඣන්ති, මිගා කූටංව ඔඩ්ඩිතං;

පච්ඡාසං කටුකං හොති, විපාකො හිස්ස පාපකො’’ති.

«ពួកជនដែលត្រេកត្រអាលក្នុងកាមភោគៈ ជាប់ចិត្តក្នុងកាមទាំងឡាយ វង្វេងមោះមុត តែងមិនដឹងនូវការប្រព្រឹត្តកន្លងហួសប្រមាណ ដូចជាពួកម្រឹគដែលមិនដឹងនូវអន្ទាក់ដែលគេដាក់ពង្រាយទុកឡើយ។ ក្នុងកាលជាខាងក្រោយមក សេចក្តីទុក្ខដ៏ក្តៅក្រហាយ តែងមានដល់ពួកជននោះ ព្រោះថា ផលនៃអំពើនោះ ជាផលដ៏លាមក»។

---

7. අඩ්ඩකරණසුත්තං

៧. អឌ្ឍករណសូត្រ

---

118. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, අඩ්ඩකරණෙ නිසින්නො පස්සාමි ඛත්තියමහාසාලෙපි බ්‍රාහ්මණමහාසාලෙපි ගහපතිමහාසාලෙපි අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ මහාභොගෙ පහූතජාතරූපරජතෙ පහූතවිත්තූපකරණෙ පහූතධනධඤ්ඤෙ කාමහෙතු කාමනිදානං කාමාධිකරණං සම්පජානමුසා භාසන්තෙ. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අලං දානි මෙ අඩ්ඩකරණෙන, භද්‍රමුඛො දානි අඩ්ඩකරණෙන පඤ්ඤායිස්සතී’’’ති.

១១៨. គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គអង្គុយក្នុងសាលាវិនិច្ឆ័យក្តី តែងតែឃើញពួកក្សត្រមហាសាលខ្លះ ព្រាហ្មណ៍មហាសាលខ្លះ គហបតីមហាសាលខ្លះ ដែលជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានមាសប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបភោគបរិភោគច្រើន មានលុយកាក់និងស្រូវអង្ករច្រើន និយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួន ព្រោះតែហេតុនៃកាម ព្រោះតែហេតុដើមនៃកាម ព្រោះតែការទាក់ទងនឹងកាម។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនោះក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា "ឥឡូវនេះ កិច្ចការដោយការវិនិច្ឆ័យក្តី របស់អាត្មាអញ ល្មមសមគួរហើយ ឥឡូវនេះ សេនាបតីវិដូឌភៈ (អ្នកមានមុខដ៏ចម្រើន) នឹងលេចធ្លោឡើងដោយការវិនិច្ឆ័យក្តីវិញ"»។

---

‘‘(එවමෙතං, මහාරාජ, එවමෙතං මහාරාජ!) යෙපි තෙ, මහාරාජ, ඛත්තියමහාසාලා බ්‍රාහ්මණමහාසාලා ගහපතිමහාසාලා අඩ්ඪා මහද්ධනා මහාභොගා පහූතජාතරූපරජතා පහූතවිත්තූපකරණා පහූතධනධඤ්ඤා කාමහෙතු කාමනිදානං කාමාධිකරණං සම්පජානමුසා භාසන්ති; තෙසං තං භවිස්සති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායා’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

«(សេចក្តីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ មហារាជ សេចក្តីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ មហារាជ!) មហារាជ ពួកក្សត្រមហាសាលក្តី ព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី គហបតីមហាសាលក្តី ទោះបីជាអ្នកមានទ្រព្យច្រើន មានមាសប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបភោគបរិភោគច្រើន មានលុយកាក់និងស្រូវអង្ករច្រើន តែងនិយាយកុហកទាំងដឹងខ្លួន ព្រោះតែហេតុនៃកាម ព្រោះតែហេតុដើមនៃកាម ព្រោះតែការទាក់ទងនឹងកាម សេចក្តីកុហកនោះ នឹងនាំមកនូវសេចក្តីមិនជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីទុក្ខ ដល់ពួកជនទាំងនោះ អស់កាលជាអង្វែង»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ...បេ...

---

‘‘සාරත්තා කාමභොගෙසු, ගිද්ධා කාමෙසු මුච්ඡිතා;

අතිසාරං න බුජ්ඣන්ති, මච්ඡා ඛිප්පංව ඔඩ්ඩිතං;

පච්ඡාසං කටුකං හොති, විපාකො හිස්ස පාපකො’’ති.

«ពួកជនដែលត្រេកត្រអាលក្នុងកាមភោគៈ ជាប់ចិត្តក្នុងកាមទាំងឡាយ វង្វេងមោះមុត តែងមិនដឹងនូវការប្រព្រឹត្តកន្លងហួសប្រមាណ ដូចជាពួកត្រីដែលមិនដឹងនូវលប (ឬទ្រូ) ដែលគេដាក់ពង្រាយទុកឡើយ។ ក្នុងកាលជាខាងក្រោយមក សេចក្តីទុក្ខដ៏ក្តៅក្រហាយ តែងមានដល់ពួកជននោះ ព្រោះថា ផលនៃអំពើនោះ ជាផលដ៏លាមក»។

---

8. මල්ලිකාසුත්තං

៨. មល្លិកាសូត្រ

---

119. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො මල්ලිකාය දෙවියා සද්ධිං උපරිපාසාදවරගතො හොති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො මල්ලිකං දෙවිං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො තෙ, මල්ලිකෙ, කොචඤ්ඤො අත්තනා පියතරො’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො මෙ, මහාරාජ, කොචඤ්ඤො අත්තනා පියතරො. තුය්හං පන, මහාරාජ, අත්ථඤ්ඤො [Pg.75] කොචි අත්තනා පියතරො’’ති? ‘‘මය්හම්පි ඛො, මල්ලිකෙ, නත්ථඤ්ඤො කොචි අත්තනා පියතරො’’ති.

១១៩. ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះបាទបសេនទិកោសល យាងឡើងទៅកាន់ប្រាសាទដ៏ប្រសើរជាន់ខាងលើ ជាមួយព្រះនាងមល្លិកាទេវី។ គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានត្រាស់សួរព្រះនាងមល្លិកាទេវីដូច្នេះថា «មល្លិកា តើមាននរណាម្នាក់ផ្សេងទៀត ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនរបស់អ្នកដែរឬទេ?» ព្រះនាងក្រាបបង្គំទូលថា «បពិត្រមហារាជ គ្មាននរណាម្នាក់ផ្សេងទៀត ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនរបស់ខ្ញុំម្ចាស់ឡើយ។ ចុះព្រះអង្គវិញ មហារាជ តើមាននរណាម្នាក់ផ្សេងទៀត ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនរបស់ព្រះអង្គដែរឬទេ?» ព្រះរាជាត្រាស់ថា «មល្លិកា សម្រាប់យើងវិញ ក៏គ្មាននរណាម្នាក់ផ្សេងទៀត ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនរបស់យើងដែរ»។

---

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො පාසාදා ඔරොහිත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, මල්ලිකාය දෙවියා සද්ධිං උපරිපාසාදවරගතො මල්ලිකං දෙවිං එතදවොචං – ‘අත්ථි නු ඛො තෙ, මල්ලිකෙ, කොචඤ්ඤො අත්තනා පියතරො’ති? එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, මල්ලිකා දෙවී මං එතදවොච – ‘නත්ථි ඛො මෙ, මහාරාජ, කොචඤ්ඤො අත්තනා පියතරො. තුය්හං පන, මහාරාජ, අත්ථඤ්ඤො කොචි අත්තනා පියතරො’ති? එවං වුත්තාහං, භන්තෙ, මල්ලිකං දෙවිං එතදවොචං – ‘මය්හම්පි ඛො, මල්ලිකෙ, නත්ථඤ්ඤො කොචි අත්තනා පියතරො’’ති.

គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល យាងចុះពីប្រាសាទ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះគង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គឡើងទៅកាន់ប្រាសាទដ៏ប្រសើរជាន់ខាងលើ ជាមួយព្រះនាងមល្លិកាទេវី បានសួរព្រះនាងមល្លិកាទេវីដូច្នេះថា "មល្លិកា តើមាននរណាម្នាក់ផ្សេងទៀត ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនរបស់អ្នកដែរឬទេ?" បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើខ្ញុំព្រះអង្គសួរយ៉ាងនេះហើយ ព្រះនាងមល្លិកាទេវី បានពោលនឹងខ្ញុំព្រះអង្គដូច្នេះថា "បពិត្រមហារាជ គ្មាននរណាម្នាក់ផ្សេងទៀត ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនរបស់ខ្ញុំម្ចាស់ឡើយ។ ចុះព្រះអង្គវិញ មហារាជ តើមាននរណាម្នាក់ផ្សេងទៀត ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនរបស់ព្រះអង្គដែរឬទេ?" បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើព្រះនាងសួរយ៉ាងនេះហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏បានឆ្លើយតបនឹងព្រះនាងមល្លិកាទេវីវិញដូច្នេះថា "មល្លិកា សម្រាប់យើងវិញ ក៏គ្មាននរណាម្នាក់ផ្សេងទៀត ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនរបស់យើងដែរ"»។

---

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវសេចក្តីនេះហើយ ក៏ទ្រង់សម្ដែងនូវគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘සබ්බා දිසා අනුපරිගම්ම චෙතසා,නෙවජ්ඣගා පියතරමත්තනා ක්වචි;

එවං පියො පුථු අත්තා පරෙසං,තස්මා න හිංසෙ පරමත්තකාමො’’ති.

«បុគ្គលទោះបីយកចិត្តស្វែងរកគ្រប់ទិសទាំងពួង ក៏មិនបានជួបប្រទះនឹងនរណាម្នាក់ ដែលជាទីស្រឡាញ់ជាងខ្លួនឡើយ។ ខ្លួនជាទីស្រឡាញ់បំផុតរបស់សត្វដទៃទាំងឡាយ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ហេតុនោះ បុគ្គលដែលស្រឡាញ់ខ្លួន មិនគួរញ៉ាំងសត្វដទៃឱ្យក្តៅក្រហាយឡើយ»។

---

9. යඤ්ඤසුත්තං

៩. យញ្ញសូត្រ

---

120. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස මහායඤ්ඤො පච්චුපට්ඨිතො හොති, පඤ්ච ච උසභසතානි පඤ්ච ච වච්ඡතරසතානි පඤ්ච ච වච්ඡතරිසතානි පඤ්ච ච අජසතානි පඤ්ච ච උරබ්භසතානි ථූණූපනීතානි හොන්ති යඤ්ඤත්ථාය. යෙපිස්ස තෙ හොන්ති දාසාති වා පෙස්සාති වා කම්මකරාති වා, තෙපි දණ්ඩතජ්ජිතා භයතජ්ජිතා අස්සුමුඛා රුදමානා පරිකම්මානි කරොන්ති.

១២០. ក្នុងសម័យនោះឯង ពិធីបូជាយញ្ញដ៏ធំ របស់ព្រះបាទបសេនទិកោសល ត្រូវបានរៀបចំឡើង មានគោឧសភប្រាំរយ គោស្ទើរប្រាំរយ គោញីក្រមុំប្រាំរយ ពពែប្រាំរយ និងចៀមប្រាំរយ ដែលគេដឹកនាំមកចងភ្ជាប់នឹងបង្គោលយញ្ញ ដើម្បីបូជាយញ្ញ។ សូម្បីតែពួកជនណា ដែលជាទាសៈក្តី ជាអ្នកបម្រើក្តី ជាកម្មករក្តី របស់ព្រះរាជានោះ ពួកជនទាំងនោះ ក៏ត្រូវគេគំរាមកំហែងដោយអាជ្ញា គំរាមកំហែងដោយភ័យ មានមុខជោកជាំដោយទឹកភ្នែក យំសោក បំពេញការងារបូជាយញ្ញទាំងឡាយ។

---

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පවිසිංසු. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස මහායඤ්ඤො පච්චුපට්ඨිතො [Pg.76] හොති, පඤ්ච ච උසභසතානි පඤ්ච ච වච්ඡතරසතානි පඤ්ච ච වච්ඡතරිසතානි පඤ්ච ච අජසතානි පඤ්ච ච උරබ්භසතානි ථූණූපනීතානි හොන්ති යඤ්ඤත්ථාය. යෙපිස්ස තෙ හොන්ති දාසාති වා පෙස්සාති වා කම්මකරාති වා, තෙපි දණ්ඩතජ්ජිතා භයතජ්ජිතා අස්සුමුඛා රුදමානා පරිකම්මානි කරොන්තී’’ති.

គ្រានោះ ភិក្ខុជាច្រើនរូប ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់ចីវរក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ និមន្តចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះគង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ភិក្ខុទាំងនោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ពិធីបូជាយញ្ញដ៏ធំ របស់ព្រះបាទបសេនទិកោសល ត្រូវបានរៀបចំឡើង មានគោឧសភប្រាំរយ គោស្ទើរប្រាំរយ គោញីក្រមុំប្រាំរយ ពពែប្រាំរយ និងចៀមប្រាំរយ ដែលគេដឹកនាំមកចងភ្ជាប់នឹងបង្គោលយញ្ញ ដើម្បីបូជាយញ្ញ។ សូម្បីតែពួកជនណា ដែលជាទាសៈក្តី ជាអ្នកបម្រើក្តី ជាកម្មករក្តី របស់ព្រះរាជានោះ ពួកជនទាំងនោះ ក៏ត្រូវគេគំរាមកំហែងដោយអាជ្ញា គំរាមកំហែងដោយភ័យ មានមុខជោកជាំដោយទឹកភ្នែក យំសោក បំពេញការងារបូជាយញ្ញទាំងឡាយ»។

---

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវសេចក្តីនេះហើយ ក៏ទ្រង់សម្ដែងនូវគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘අස්සමෙධං පුරිසමෙධං, සම්මාපාසං වාජපෙය්‍යං නිරග්ගළ්හං;

මහායඤ්ඤා මහාරම්භා, න තෙ හොන්ති මහප්ඵලා.

«ពិធីបូជាយញ្ញទាំងឡាយដ៏ធំ ដែលមានកិច្ចការចាត់ចែងច្រើន គឺ អស្សមេធយញ្ញ បុរិសមេធយញ្ញ សម្មាបាសយញ្ញ វាជបេយ្យយញ្ញ និរគ្គឡយញ្ញ យញ្ញទាំងនោះ មិនមានផលច្រើនឡើយ។

---

‘‘අජෙළකා ච ගාවො ච, විවිධා යත්ථ හඤ්ඤරෙ;

න තං සම්මග්ගතා යඤ්ඤං, උපයන්ති මහෙසිනො.

ពួកពពែ ចៀម និងគោទាំងឡាយផ្សេងៗ តែងត្រូវគេសម្លាប់ក្នុងយញ្ញណា ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដែលជាអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ ប្រព្រឹត្តល្អហើយ តែងមិនចូលទៅជិតយញ្ញនោះឡើយ។

---

‘‘යෙ ච යඤ්ඤා නිරාරම්භා, යජන්ති අනුකුලං සදා;

අජෙළකා ච ගාවො ච, විවිධා නෙත්ථ හඤ්ඤරෙ;

එතං සම්මග්ගතා යඤ්ඤං, උපයන්ති මහෙසිනො.

ចំណែកឯយញ្ញណា ដែលមិនមានកិច្ចការចាត់ចែងសម្លាប់សត្វ តែងបូជាតាមត្រកូលអស់កាលជានិច្ច ពួកពពែ ចៀម និងគោទាំងឡាយផ្សេងៗ មិនត្រូវគេសម្លាប់ក្នុងយញ្ញនោះឡើយ ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដែលជាអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ ប្រព្រឹត្តល្អហើយ តែងចូលទៅជិតយញ្ញនោះ។

---

‘‘එතං යජෙථ මෙධාවී, එසො යඤ්ඤො මහප්ඵලො;

එතඤ්හි යජමානස්ස, සෙය්‍යො හොති න පාපියො;

යඤ්ඤො ච විපුලො හොති, පසීදන්ති ච දෙවතා’’ති.

បុគ្គលមានប្រាជ្ញា គប្បីបូជានូវយញ្ញនោះ ព្រោះយញ្ញនោះមានផលច្រើន កាលបើបុគ្គលបូជានូវយញ្ញនោះ សេចក្តីល្អរមែងមាន មិនមានសេចក្តីអាក្រក់ឡើយ យញ្ញនោះរមែងធំទូលាយ ហើយទេវតាទាំងឡាយ ក៏រមែងជ្រះថ្លាដែរ»។

---

10. බන්ධනසුත්තං

១០. ពន្ធនសូត្រ

---

121. තෙන ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන මහාජනකායො බන්ධාපිතො හොති, අප්පෙකච්චෙ රජ්ජූහි අප්පෙකච්චෙ අන්දූහි අප්පෙකච්චෙ සඞ්ඛලිකාහි.

១២១. ក្នុងសម័យនោះឯង ពួកមហាជន ត្រូវព្រះបាទបសេនទិកោសល ឱ្យគេចងទុកហើយ ខ្លះត្រូវចងដោយខ្សែ ខ្លះត្រូវចងដោយខ្នោះ ខ្លះត្រូវចងដោយច្រវាក់។

---

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පවිසිංසු. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, රඤ්ඤා පසෙනදිනා කොසලෙන මහාජනකායො බන්ධාපිතො, අප්පෙකච්චෙ රජ්ජූහි අප්පෙකච්චෙ අන්දූහි අප්පෙකච්චෙ සඞ්ඛලිකාහී’’ති.

គ្រានោះ ភិក្ខុជាច្រើនរូប ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់ចីវរក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ និមន្តចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះគង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ភិក្ខុទាំងនោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ពួកមហាជន ត្រូវព្រះបាទបសេនទិកោសល ឱ្យគេចងទុកហើយ ខ្លះត្រូវចងដោយខ្សែ ខ្លះត្រូវចងដោយខ្នោះ ខ្លះត្រូវចងដោយច្រវាក់»។

---

අථ [Pg.77] ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

លំដាប់នោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវសេចក្តីនេះហើយ ទើបទ្រង់ត្រាស់នូវគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘න තං දළ්හං බන්ධනමාහු ධීරා,යදායසං දාරුජං පබ්බජඤ්ච;

සාරත්තරත්තා මණිකුණ්ඩලෙසු,පුත්තෙසු දාරෙසු ච යා අපෙක්ඛා.

«អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ មិនពោលនូវគ្រឿងចង ដែលធ្វើដោយដែក ដោយឈើ ឬដោយស្មៅយីហៅនោះ ថាជាគ្រឿងចងដ៏មាំមួនឡើយ, ចំណែកឯការត្រេកត្រអាលយ៉ាងខ្លាំង ក្នុងកែវមណី និងកុណ្ឌលក្តី សេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកូន និងភរិយាក្តី (នេះឯងជាគ្រឿងចងដ៏មាំ)។

---

‘‘එතං දළ්හං බන්ධනමාහු ධීරා,ඔහාරිනං සිථිලං දුප්පමුඤ්චං;

එතම්පි ඡෙත්වාන පරිබ්බජන්ති,අනපෙක්ඛිනො කාමසුඛං පහායා’’ති.

អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ ពោលនូវគ្រឿងចងនោះ ថាជាគ្រឿងចងដ៏មាំមួន អាចនាំសត្វឲ្យធ្លាក់ចុះ ជាគ្រឿងចងធូរៗ តែរលាស់ចេញបានដោយកម្រ, ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ កាត់ផ្តាច់នូវគ្រឿងចងសូម្បីនោះហើយ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ លះបង់នូវកាមសុខ ហើយចេញទៅសាងផ្នួស»។

---

පඨමො වග්ගො.

វគ្គទី ១ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

දහරො පුරිසො ජරා, පියං අත්තානරක්ඛිතො;

අප්පකා අඩ්ඩකරණං, මල්ලිකා යඤ්ඤබන්ධනන්ති.

ទហរសូត្រ ១ បុរិសសូត្រ ១ ជរាសូត្រ ១ បិយសូត្រ ១ អត្តរក្ខិតសូត្រ ១ អប្បកសូត្រ ១ អឌ្ឍករណសូត្រ ១ មល្លិកាសូត្រ ១ យញ្ញសូត្រ ១ ពន្ធនសូត្រ ១។

---

2. දුතියවග්ගො

២. វគ្គទី ២

---

1. සත්තජටිලසුත්තං

១. សត្តជដិលសូត្រ

---

122. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො බහිද්වාරකොට්ඨකෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.

១២២. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងបុព្វារាម ប្រាសាទរបស់នាងវិសាខាជាមាតាមិគារៈ ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ក្នុងវេលាព្រលប់ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ចេញពីទីសម្ងំ ហើយគង់នៅខាងក្រៅខ្លោងទ្វារប្រាសាទ។ គ្រានោះឯង ព្រះបាទបសេនទិកោសល ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយគង់ក្នុងទីសមគួរ។

---

තෙන ඛො පන සමයෙන සත්ත ච ජටිලා සත්ත ච නිගණ්ඨා සත්ත ච අචෙලකා සත්ත ච එකසාටකා සත්ත ච පරිබ්බාජකා පරූළ්හකච්ඡනඛලොමා ඛාරිවිවිධමාදාය භගවතො අවිදූරෙ අතික්කමන්ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා දක්ඛිණජාණුමණ්ඩලං [Pg.78] පථවියං නිහන්ත්වා යෙන තෙ සත්ත ච ජටිලා සත්ත ච නිගණ්ඨා සත්ත ච අචෙලකා සත්ත ච එකසාටකා සත්ත ච පරිබ්බාජකා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා තික්ඛත්තුං නාමං සාවෙසි – ‘‘රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො…පෙ… රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො’’ති.

សម័យនោះឯង មានជដិល ៧ នាក់ និគ្រន្ថ ៧ នាក់ អចេលកៈ ៧ នាក់ ឯកសដកៈ ៧ នាក់ និងបរិព្វាជក ៧ នាក់ មានរោមឃ្លៀក ក្រចក និងរោមខ្លួនដុះវែងៗ កាន់យកនូវគ្រឿងបរិក្ខារផ្សេងៗ ដើរកន្លងទៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ទ្រង់ក្រោកពីកន្លែងគង់ រួចទ្រង់ធ្វើស្បង់ចីពរឆៀងស្មាម្ខាង ហើយទ្រង់លុតព្រះជានុខាងស្តាំចុះលើផែនដី ប្រណម្យអញ្ជលីតម្រង់ទៅរកពួកជដិល ៧ នាក់ និគ្រន្ថ ៧ នាក់ អចេលកៈ ៧ នាក់ ឯកសដកៈ ៧ នាក់ និងបរិព្វាជក ៧ នាក់នោះ រួចទ្រង់ប្រកាសព្រះនាមបីដងថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំព្រះករុណាគឺស្តេចបសេនទិកោសល... បពិត្រលោកម្ចាស់ទាំងឡាយ ខ្ញុំព្រះករុណាគឺស្តេចបសេនទិកោសល»។

---

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අචිරපක්කන්තෙසු තෙසු සත්තසු ච ජටිලෙසු සත්තසු ච නිගණ්ඨෙසු සත්තසු ච අචෙලකෙසු සත්තසු ච එකසාටකෙසු සත්තසු ච පරිබ්බාජකෙසු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යෙ තෙ, භන්තෙ, ලොකෙ අරහන්තො වා අරහත්තමග්ගං වා සමාපන්නා එතෙ තෙසං අඤ්ඤතරා’’ති.

លុះពួកជដិល ៧ នាក់ និគ្រន្ថ ៧ នាក់ អចេលកៈ ៧ នាក់ ឯកសដកៈ ៧ នាក់ និងបរិព្វាជក ៧ នាក់នោះ ដើរចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះបាទបសេនទិកោសល គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកជនណាដែលជាព្រះអរហន្ត ឬជាអ្នកដល់នូវអរហត្តមគ្គក្នុងលោក ពួកលោកម្ចាស់ទាំងនោះ ប្រាកដជាជាបុគ្គលម្នាក់ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងនោះជាមិនខាន»។

---

‘‘දුජ්ජානං ඛො එතං, මහාරාජ, තයා ගිහිනා කාමභොගිනා පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තෙන කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තෙන මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරයන්තෙන ජාතරූපරජතං සාදියන්තෙන – ‘ඉමෙ වා අරහන්තො, ඉමෙ වා අරහත්තමග්ගං සමාපන්නා’’’ති.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «មហារាជ ដំណើរនេះជាសេចក្តីដែលមហារាជជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកបរិភោគកាម នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដ៏ចង្អៀតដោយកូនចៅ ប្រើប្រាស់នូវខ្លឹមចន្ទន៍ដែលនាំមកពីស្រុកកាសី ទ្រទ្រង់នូវផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាប ត្រេកអរចំពោះមាសនិងប្រាក់ យល់ដឹងបានដោយកម្រណាស់ថា "លោកទាំងនេះជាព្រះអរហន្ត ឬលោកទាំងនេះជាអ្នកដល់នូវអរហត្តមគ្គ"។

---

‘‘සංවාසෙන ඛො, මහාරාජ, සීලං වෙදිතබ්බං. තඤ්ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා, න ඉත්තරං; මනසිකරොතා, නො අමනසිකරොතා; පඤ්ඤවතා, නො දුප්පඤ්ඤෙන. සංවොහාරෙන ඛො, මහාරාජ, සොචෙය්‍යං වෙදිතබ්බං. තඤ්ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා, න ඉත්තරං; මනසිකරොතා, නො අමනසිකරොතා; පඤ්ඤවතා, නො දුප්පඤ්ඤෙන. ආපදාසු ඛො, මහාරාජ, ථාමො වෙදිතබ්බො. සො ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා, න ඉත්තරං; මනසිකරොතා, නො අමනසිකරොතා; පඤ්ඤවතා, නො දුප්පඤ්ඤෙන. සාකච්ඡාය, ඛො, මහාරාජ, පඤ්ඤා වෙදිතබ්බා. සා ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා, න ඉත්තරං; මනසිකරොතා, නො අමනසිකරොතා; පඤ්ඤවතා, නො දුප්පඤ්ඤෙනා’’ති.

មហារាជ សីល ត្រូវដឹងបានដោយការនៅរួមគ្នា ហើយការដឹងនោះ ត្រូវដឹងដោយកាលជាអង្វែង មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកដែលយកចិត្តទុកដាក់ មិនមែនដោយអ្នកមិនយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ។ មហារាជ សេចក្តីស្អាត ត្រូវដឹងបានដោយការចរចា ហើយការដឹងនោះ ត្រូវដឹងដោយកាលជាអង្វែង មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកដែលយកចិត្តទុកដាក់ មិនមែនដោយអ្នកមិនយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ។ មហារាជ កម្លាំងចិត្ត ត្រូវដឹងបានក្នុងគ្រាមានអាសន្ន ហើយការដឹងនោះ ត្រូវដឹងដោយកាលជាអង្វែង មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកដែលយកចិត្តទុកដាក់ មិនមែនដោយអ្នកមិនយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ។ មហារាជ ប្រាជ្ញា ត្រូវដឹងបានដោយការសាកសួរ ហើយការដឹងនោះ ត្រូវដឹងដោយកាលជាអង្វែង មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកដែលយកចិត្តទុកដាក់ មិនមែនដោយអ្នកមិនយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ»។

---

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං භන්තෙ! යාව සුභාසිතමිදං, භන්තෙ, භගවතා – ‘දුජ්ජානං ඛො එතං, මහාරාජ, තයා ගිහිනා කාමභොගිනා පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තෙන කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තෙන මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරයන්තෙන ජාතරූපරජතං සාදියන්තෙන – ඉමෙ වා අරහන්තො, ඉමෙ වා අරහත්තමග්ගං සමාපන්නා’ති. සංවාසෙන ඛො, මහාරාජ, සීලං වෙදිතබ්බං. තඤ්ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා, න ඉත්තරං; මනසිකරොතා, නො අමනසිකරොතා; පඤ්ඤවතා, නො දුප්පඤ්ඤෙන. සංවොහාරෙන ඛො මහාරාජ[Pg.79], සොචෙය්‍යං වෙදිතබ්බං. තඤ්ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා, න ඉත්තරං; මනසිකරොතා, නො අමනසිකරොතා; පඤ්ඤවතා, නො දුප්පඤ්ඤෙන. ආපදාසු ඛො, මහාරාජ, ථාමො වෙදිතබ්බො. සො ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා, න ඉත්තරං; මනසිකරොතා, නො අමනසිකරොතා; පඤ්ඤවතා, නො දුප්පඤ්ඤෙන. සාකච්ඡාය ඛො, මහාරාජ, පඤ්ඤා වෙදිතබ්බා. සා ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා, න ඉත්තරං; මනසිකරොතා, නො අමනසිකරොතා; පඤ්ඤවතා, නො දුප්පඤ්ඤෙනා’’ති.

ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សម្តែងបានយ៉ាងល្អណាស់ថា "មហារាជ ដំណើរនេះជាសេចក្តីដែលមហារាជជាគ្រហស្ថ ជាអ្នកបរិភោគកាម នៅគ្រប់គ្រងផ្ទះដ៏ចង្អៀតដោយកូនចៅ ប្រើប្រាស់នូវខ្លឹមចន្ទន៍ដែលនាំមកពីស្រុកកាសី ទ្រទ្រង់នូវផ្កាកម្រង គ្រឿងក្រអូប និងគ្រឿងលាប ត្រេកអរចំពោះមាសនិងប្រាក់ យល់ដឹងបានដោយកម្រណាស់ថា លោកទាំងនេះជាព្រះអរហន្ត ឬលោកទាំងនេះជាអ្នកដល់នូវអរហត្តមគ្គ។ មហារាជ សីល ត្រូវដឹងបានដោយការនៅរួមគ្នា ហើយការដឹងនោះ ត្រូវដឹងដោយកាលជាអង្វែង មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកដែលយកចិត្តទុកដាក់ មិនមែនដោយអ្នកមិនយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ។ មហារាជ សេចក្តីស្អាត ត្រូវដឹងបានដោយការចរចា ហើយការដឹងនោះ ត្រូវដឹងដោយកាលជាអង្វែង មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកដែលយកចិត្តទុកដាក់ មិនមែនដោយអ្នកមិនយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ។ មហារាជ កម្លាំងចិត្ត ត្រូវដឹងបានក្នុងគ្រាមានអាសន្ន ហើយការដឹងនោះ ត្រូវដឹងដោយកាលជាអង្វែង មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកដែលយកចិត្តទុកដាក់ មិនមែនដោយអ្នកមិនយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ។ មហារាជ ប្រាជ្ញា ត្រូវដឹងបានដោយការសាកសួរ ហើយការដឹងនោះ ត្រូវដឹងដោយកាលជាអង្វែង មិនមែនដោយកាលបន្តិចបន្តួចឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកដែលយកចិត្តទុកដាក់ មិនមែនដោយអ្នកមិនយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ, ត្រូវដឹងដោយអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនដោយអ្នកឥតប្រាជ្ញាឡើយ"»。

---

‘‘එතෙ, භන්තෙ, මම පුරිසා චරා ඔචරකා ජනපදං ඔචරිත්වා ආගච්ඡන්ති. තෙහි පඨමං ඔචිණ්ණං අහං පච්ඡා ඔසාපයිස්සාමි. ඉදානි තෙ, භන්තෙ, තං රජොජල්ලං පවාහෙත්වා සුන්හාතා සුවිලිත්තා කප්පිතකෙසමස්සූ ඔදාතවත්ථා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතා සමඞ්ගීභූතා පරිචාරෙස්සන්තී’’ති.

បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកបុរសទាំងនោះ ជាអ្នកស៊ើបការណ៍ ជាចារបុរសរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ដើរស៊ើបការណ៍ក្នុងជនបទ រួចត្រឡប់មកវិញ។ ព័ត៌មានដែលពួកចារបុរសទាំងនោះស៊ើបដឹងមុនហើយ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងវិនិច្ឆ័យជាក្រោយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ពួកបុរសទាំងនោះ ជម្រះធូលីនិងញើសស្រឡះហើយ ងូតទឹកស្អាត លាបគ្រឿងក្រអូប កាត់សក់និងកោរពុកមាត់ពុកចង្ការួចរាល់ ស្លៀកពាក់សំពត់សស្អាត ជាអ្នកឆ្អែតឆ្អន់ ព្រមព្រៀងដោយកាមគុណទាំង ៥ ហើយនឹងបម្រើ»។

---

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

លំដាប់នោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវសេចក្តីនេះហើយ ទើបទ្រង់ត្រាស់នូវគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘න වණ්ණරූපෙන නරො සුජානො,න විස්සසෙ ඉත්තරදස්සනෙන;

සුසඤ්ඤතානඤ්හි වියඤ්ජනෙන,අසඤ්ඤතා ලොකමිමං චරන්ති.

«បុគ្គលមិនមែនដឹងបានដោយងាយ ដោយសារតែពណ៌សម្បុរ និងរូបរាងឡើយ ហើយក៏មិនគួរទុកចិត្ត ដោយសារតែការឃើញត្រឹមមួយរំពេចនោះដែរ, ព្រោះថា ពួកជនដែលមិនសង្រួម តែងតែប្រើប្រាស់នូវគ្រឿងសម្គាល់របស់ពួកជនដែលសង្រួមយ៉ាងល្អ ហើយដើរទៅក្នុងលោកនេះ។

---

‘‘පතිරූපකො මත්තිකාකුණ්ඩලොව,ලොහඩ්ඪමාසොව සුවණ්ණඡන්නො;

චරන්ති ලොකෙ පරිවාරඡන්නා,අන්තො අසුද්ධා බහි සොභමානා’’ති.

ជនខ្លះ ខាងក្នុងមិនស្អាត ខាងក្រៅល្អឆើតឆាយ មានបរិវារហែហម ដើរទៅក្នុងលោក ដូចជាកុណ្ឌលដីឥដ្ឋដែលគេធ្វើតម្រាប់តាមកុណ្ឌលមាស ឬដូចជាកាក់លង្ហិនកន្លះមាសៈដែលគេស្រោបដោយទឹកមាស»។

---

2. පඤ්චරාජසුත්තං

២. បញ្ចរាជសូត្រ

---

123. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන පඤ්චන්නං රාජූනං පසෙනදිපමුඛානං පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතානං සමඞ්ගීභූතානං පරිචාරයමානානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘කිං නු ඛො කාමානං අග්ග’’න්ති? තත්‍රෙකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘රූපා කාමානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු [Pg.80] – ‘‘සද්දා කාමානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘ගන්ධා කාමානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘රසා කාමානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘ඵොට්ඨබ්බා කාමානං අග්ග’’න්ති. යතො ඛො තෙ රාජානො නාසක්ඛිංසු අඤ්ඤමඤ්ඤං සඤ්ඤාපෙතුං.

១២៣. គ្រឿងរំលឹកនៅក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង កាលស្តេចទាំង ៥ អង្គ មានព្រះបាទបសេនទិជាប្រធាន ជាអ្នកឆ្អែតឆ្អន់ ព្រមព្រៀងដោយកាមគុណទាំង ៥ កំពុងសោយសុខ ក៏កើតមានអន្តរាកថានេះឡើងថា៖ «តើអ្វីទៅជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ?» ក្នុងស្តេចទាំងនោះ ស្តេចខ្លះពោលយ៉ាងនេះថា៖ «រូប ជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ»។ ស្តេចខ្លះពោលយ៉ាងនេះថា៖ «សម្លេង ជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ»។ ស្តេចខ្លះពោលយ៉ាងនេះថា៖ «ក្លិន ជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ»។ ស្តេចខ្លះពោលយ៉ាងនេះថា៖ «រស ជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ»។ ស្តេចខ្លះពោលយ៉ាងនេះថា៖ «ផោដ្ឋព្វៈ ជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ»។ កាលណាព្រះរាជាទាំងនោះ មិនអាចធ្វើឲ្យយល់ស្របគ្នាទៅវិញទៅមកបានឡើយ។

---

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො තෙ රාජානො එතදවොච – ‘‘ආයාම, මාරිසා, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතමත්ථං පටිපුච්ඡිස්සාම. යථා නො භගවා බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’’ති. ‘‘එවං, මාරිසා’’ති ඛො තෙ රාජානො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පච්චස්සොසුං.

គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការទៅកាន់ព្រះរាជាទាំងនោះថា៖ «ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ មកចុះ យើងនឹងចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ យើងនឹងទូលសួរនូវសេចក្តីនេះចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ដោះស្រាយដល់យើងយ៉ាងណា យើងនឹងចាំទុកនូវសេចក្តីនោះយ៉ាងនោះ»។ ព្រះរាជាទាំងនោះ ទទួលព្រះរាជឱង្ការរបស់ព្រះបាទបសេនទិកោសលថា៖ «ព្រះករុណា ថ្លៃវិសេស»។

---

අථ ඛො තෙ පඤ්ච රාජානො පසෙනදිපමුඛා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, අම්හාකං පඤ්චන්නං රාජූනං පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතානං සමඞ්ගීභූතානං පරිචාරයමානානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘කිං නු ඛො කාමානං අග්ග’න්ති? එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘රූපා කාමානං අග්ග’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘සද්දා කාමානං අග්ග’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘ගන්ධා කාමානං අග්ග’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘රසා කාමානං අග්ග’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘ඵොට්ඨබ්බා කාමානං අග්ග’න්ති. කිං නු ඛො, භන්තෙ, කාමානං අග්ග’’න්ති?

គ្រានោះ ព្រះរាជាទាំង ៥ អង្គ មានព្រះបាទបសេនទិជាប្រធាន ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះបាទបសេនទិកោសល គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ កាលពួកយើងជាស្តេចទាំង ៥ អង្គ ជាអ្នកឆ្អែតឆ្អន់ ព្រមព្រៀងដោយកាមគុណទាំង ៥ កំពុងសោយសុខ ក៏កើតមានអន្តរាកថានេះឡើងថា "តើអ្វីទៅជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ?" ស្តេចខ្លះពោលយ៉ាងនេះថា "រូប ជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ"។ ស្តេចខ្លះពោលយ៉ាងនេះថា "សម្លេង ជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ"។ ស្តេចខ្លះពោលយ៉ាងនេះថា "ក្លិន ជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ"។ ស្តេចខ្លះពោលយ៉ាងនេះថា "រស ជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ"។ ស្តេចខ្លះពោលយ៉ាងនេះថា "ផោដ្ឋព្វៈ ជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើអ្វីទៅជាកំពូលនៃកាមទាំងឡាយ?»

---

‘‘මනාපපරියන්තං ඛ්වාහං, මහාරාජ, පඤ්චසු කාමගුණෙසු අග්ගන්ති වදාමි. තෙව, මහාරාජ, රූපා එකච්චස්ස මනාපා හොන්ති, තෙව රූපා එකච්චස්ස අමනාපා හොන්ති. යෙහි ච යො රූපෙහි අත්තමනො හොති පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො, සො තෙහි රූපෙහි අඤ්ඤං රූපං උත්තරිතරං වා පණීතතරං වා න පත්ථෙති. තෙ තස්ස රූපා පරමා හොන්ති. තෙ තස්ස රූපා අනුත්තරා හොන්ති.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «មហារាជ តថាគតពោលថា ក្នុងកាមគុណទាំង ៥ នេះ អ្វីដែលជាទីគាប់ចិត្តបំផុត នោះឯងជាកំពូល។ មហារាជ រូបទាំងឡាយនោះឯង តែងជាទីគាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ តែរូបទាំងឡាយនោះឯង មិនជាទីគាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ទៀតឡើយ។ បុគ្គលណា ពេញចិត្ត មានតម្រិះពេញបរិបូណ៌ដោយរូបទាំងឡាយណា បុគ្គលនោះ មិនចង់បានរូបដទៃដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងរូបទាំងឡាយនោះឡើយ។ រូបទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាជាកំពូលរបស់បុគ្គលនោះ។ រូបទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាជាគ្រឿងមិនមានរូបដទៃក្រៃលែងជាង របស់បុគ្គលនោះ។

---

‘‘තෙව, මහාරාජ, සද්දා එකච්චස්ස මනාපා හොන්ති, තෙව සද්දා එකච්චස්ස අමනාපා හොන්ති. යෙහි ච යො සද්දෙහි අත්තමනො හොති පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො, සො තෙහි සද්දෙහි අඤ්ඤං සද්දං උත්තරිතරං වා [Pg.81] පණීතතරං වා න පත්ථෙති. තෙ තස්ස සද්දා පරමා හොන්ති. තෙ තස්ස සද්දා අනුත්තරා හොන්ති.

មហារាជ សម្លេងទាំងឡាយនោះឯង តែងជាទីគាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ តែសម្លេងទាំងឡាយនោះឯង មិនជាទីគាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ទៀតឡើយ។ បុគ្គលណា ពេញចិត្ត មានតម្រិះពេញបរិបូណ៌ដោយសម្លេងទាំងឡាយណា បុគ្គលនោះ មិនចង់បានសម្លេងដទៃដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងសម្លេងទាំងឡាយនោះឡើយ។ សម្លេងទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាជាកំពូលរបស់បុគ្គលនោះ។ សម្លេងទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាជាគ្រឿងមិនមានសម្លេងដទៃក្រៃលែងជាង របស់បុគ្គលនោះ។

---

‘‘තෙව, මහාරාජ, ගන්ධා එකච්චස්ස මනාපා හොන්ති, තෙව ගන්ධා එකච්චස්ස අමනාපා හොන්ති. යෙහි ච යො ගන්ධෙහි අත්තමනො හොති පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො, සො තෙහි ගන්ධෙහි අඤ්ඤං ගන්ධං උත්තරිතරං වා පණීතතරං වා න පත්ථෙති. තෙ තස්ස ගන්ධා පරමා හොන්ති. තෙ තස්ස ගන්ධා අනුත්තරා හොන්ති.

មហារាជ ក្លិនទាំងឡាយនោះឯង តែងជាទីគាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ តែក្លិនទាំងឡាយនោះឯង មិនជាទីគាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ទៀតឡើយ។ បុគ្គលណា ពេញចិត្ត មានតម្រិះពេញបរិបូណ៌ដោយក្លិនទាំងឡាយណា បុគ្គលនោះ មិនចង់បានក្លិនដទៃដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងក្លិនទាំងឡាយនោះឡើយ។ ក្លិនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាជាកំពូលរបស់បុគ្គលនោះ。 ក្លិនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាជាគ្រឿងមិនមានក្លិនដទៃក្រៃលែងជាង របស់បុគ្គលនោះ។

---

‘‘තෙව, මහාරාජ, රසා එකච්චස්ස මනාපා හොන්ති, තෙව රසා එකච්චස්ස අමනාපා හොන්ති. යෙහි ච යො රසෙහි අත්තමනො හොති පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො, සො තෙහි රසෙහි අඤ්ඤං රසං උත්තරිතරං වා පණීතතරං වා න පත්ථෙති. තෙ තස්ස රසා පරමා හොන්ති. තෙ තස්ස රසා අනුත්තරා හොන්ති.

មហារាជ រសទាំងឡាយនោះឯង តែងជាទីគាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ តែរសទាំងឡាយនោះឯង មិនជាទីគាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ទៀតឡើយ។ បុគ្គលណា ពេញចិត្ត មានតម្រិះពេញបរិបូណ៌ដោយរសទាំងឡាយណា បុគ្គលនោះ មិនចង់បានរសដទៃដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងរសទាំងឡាយនោះឡើយ។ រសទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាជាកំពូលរបស់បុគ្គលនោះ។ រសទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាជាគ្រឿងមិនមានរសដទៃក្រៃលែងជាង របស់បុគ្គលនោះ។

---

‘‘තෙව, මහාරාජ, ඵොට්ඨබ්බා එකච්චස්ස මනාපා හොන්ති, තෙව ඵොට්ඨබ්බා එකච්චස්ස අමනාපා හොන්ති. යෙහි ච යො ඵොට්ඨබ්බෙහි අත්තමනො හොති පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො, සො තෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි අඤ්ඤං ඵොට්ඨබ්බං උත්තරිතරං වා පණීතතරං වා න පත්ථෙති. තෙ තස්ස ඵොට්ඨබ්බා පරමා හොන්ති. තෙ තස්ස ඵොට්ඨබ්බා අනුත්තරා හොන්තී’’ති.

មហារាជ ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយនោះឯង តែងជាទីគាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ តែផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយនោះឯង មិនជាទីគាប់ចិត្តរបស់បុគ្គលម្នាក់ទៀតឡើយ។ បុគ្គលណា ពេញចិត្ត មានតម្រិះពេញបរិបូណ៌ដោយផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយណា បុគ្គលនោះ មិនចង់បានផោដ្ឋព្វៈដទៃដែលក្រៃលែងជាង ឬថ្លៃថ្លាជាងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយនោះឡើយ។ ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាជាកំពូលរបស់បុគ្គលនោះ។ ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាជាគ្រឿងមិនមានផោដ្ឋព្វៈដទៃក្រៃលែងជាង របស់បុគ្គលនោះ»។

---

තෙන ඛො පන සමයෙන චන්දනඞ්ගලිකො උපාසකො තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති. අථ ඛො චන්දනඞ්ගලිකො උපාසකො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං භගවා, පටිභාති මං සුගතා’’ති. ‘‘පටිභාතු තං චන්දනඞ්ගලිකා’’ති භගවා අවොච.

សម័យនោះឯង ឧបាសកឈ្មោះចន្ទនង្គលិកៈ អង្គុយនៅក្នុងបរិស័ទនោះ។ គ្រានោះ ចន្ទនង្គលិកឧបាសក ក្រោកឡើងពីអាសនៈ ធ្វើសំពត់ឧត្តរាសង្គៈ (ស្បៃ) ឆៀងស្មាម្ខាង ផ្ងារប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សេចក្តីញ៉ាំងប្រាជ្ញាឲ្យភ្លឺច្បាស់ តែងប្រាកដដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ បពិត្រព្រះសុគត សេចក្តីញ៉ាំងប្រាជ្ញាឲ្យភ្លឺច្បាស់ តែងប្រាកដដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលចន្ទនង្គលិកៈ សេចក្តីញ៉ាំងប្រាជ្ញាឲ្យភ្លឺច្បាស់ ចូរប្រាកដដល់អ្នកចុះ»។

---

අථ ඛො චන්දනඞ්ගලිකො උපාසකො භගවතො සම්මුඛා තදනුරූපාය ගාථාය අභිත්ථවි –

គ្រានោះ ចន្ទនង្គលិកឧបាសក បានសរសើរព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាដ៏សមគួរ (នឹងហេតុនោះ) ថា៖

---

‘‘පදුමං යථා කොකනදං සුගන්ධං,පාතො සියා ඵුල්ලමවීතගන්ධං;

අඞ්ගීරසං පස්ස විරොචමානං,තපන්තමාදිච්චමිවන්තලික්ඛෙ’’ති.

«ផ្កាឈូកក្រហម ឈ្មោះកោកនទៈ មានក្លិនក្រអូប រីកក្នុងវេលាព្រឹក មិនទាន់ប្រាសចាកក្លិន យ៉ាងណាមិញ សូមព្រះអង្គទតមើលព្រះអង្គីរសៈ ដែលមានរស្មីភ្លឺផ្លេក ផ្សាយចេញពីព្រះកាយ ទ្រង់រុងរឿង ដូចព្រះអាទិត្យកំពុងបញ្ចេញកំដៅលើអាកាស យ៉ាងនោះឯង»។

---

අථ [Pg.82] ඛො තෙ පඤ්ච රාජානො චන්දනඞ්ගලිකං උපාසකං පඤ්චහි උත්තරාසඞ්ගෙහි අච්ඡාදෙසුං. අථ ඛො චන්දනඞ්ගලිකො උපාසකො තෙහි පඤ්චහි උත්තරාසඞ්ගෙහි භගවන්තං අච්ඡාදෙසීති.

គ្រានោះ ស្តេចទាំង ៥ ព្រះអង្គនោះ បានប្រទានសំពត់ឧត្តរាសង្គៈ ៥ ផ្ទាំង ដល់ចន្ទនង្គលិកឧបាសក។ លំដាប់នោះ ចន្ទនង្គលិកឧបាសក បានយកសំពត់ឧត្តរាសង្គៈ ទាំង ៥ ផ្ទាំងនោះ ទៅបូជា (ថ្វាយ) ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

---

3. දොණපාකසුත්තං

៣. ដោណបាកសូត្រ

---

124. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො දොණපාකකුරං භුඤ්ජති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භුත්තාවී මහස්සාසී යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.

១២៤. រឿងកើតឡើងក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះបាទបសេនទិកោសល សោយព្រះស្ងោយមានប្រមាណមួយទោណៈ (មួយតៅ)។ គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល សោយព្រះស្ងោយរួចហើយ មានព្រះកាយធ្ងន់ ដកដង្ហើមធំៗ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំបង្គំទ្រង់ ហើយគង់ក្នុងទីដ៏សមគួរ។

---

අථ ඛො භගවා රාජානං පසෙනදිං කොසලං භුත්තාවිං මහස්සාසිං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា ព្រះបាទបសេនទិកោសល សោយព្រះស្ងោយរួចហើយ មានព្រះកាយធ្ងន់ ដកដង្ហើមធំៗ ទើបទ្រង់ត្រាស់គាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘මනුජස්ස සදා සතීමතො,මත්තං ජානතො ලද්ධභොජනෙ;

තනුකස්ස භවන්ති වෙදනා,සණිකං ජීරති ආයුපාලය’’න්ති.

«កាលបើមនុស្សមានស្មារតីសព្វៗ កាល ដឹងប្រមាណក្នុងភោជនាហារដែលខ្លួនបានហើយ វេទនាទាំងឡាយរបស់មនុស្សនោះ តែងមានតិច អាហារនោះ តែងរលាយទៅសន្សឹមៗ ជួយរក្សាអាយុជីវិតទុក»។

---

තෙන ඛො පන සමයෙන සුදස්සනො මාණවො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පිට්ඨිතො ඨිතො හොති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො සුදස්සනං මාණවං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, තාත සුදස්සන, භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං පරියාපුණිත්වා මම භත්තාභිහාරෙ (භත්තාභිහාරෙ) භාස. අහඤ්ච තෙ දෙවසිකං කහාපණසතං (කහාපණසතං) නිච්චං භික්ඛං පවත්තයිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං දෙවා’’ති ඛො සුදස්සනො මාණවො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස පටිස්සුත්වා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං පරියාපුණිත්වා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස භත්තාභිහාරෙ සුදං භාසති –

សម័យនោះឯង មាណពឈ្មោះសុទស្សនៈ ឈរនៅខាងក្រោយព្រះបាទបសេនទិកោសល។ គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ទ្រង់ហៅសុទស្សនមាណពមកត្រាស់ថា «នែសុទស្សនៈដ៏ជាទីស្រឡាញ់ ចូរអ្នកមកនេះ ចូររៀនគាថានេះក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយសូត្រក្នុងពេលដែលយើងបរិភោគអាហាររាល់ៗ លើក។ យើងនឹងផ្តល់ប្រាក់មួយរយៗ កហាបណៈ ដល់អ្នករាល់ៗ ថ្ងៃ ជាស្បៀងប្រចាំ»។ សុទស្សនមាណព ទទួលព្រះរាជឱង្ការរបស់ព្រះបាទបសេនទិកោសលថា «ព្រះករុណា ថ្លៃវិសេស» ហើយក៏ទៅរៀនគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះរៀនហើយ តែងសូត្រក្នុងពេលដែលព្រះបាទបសេនទិកោសល សោយព្រះស្ងោយថា៖

---

‘‘මනුජස්ස සදා සතීමතො,මත්තං ජානතො ලද්ධභොජනෙ;

තනුකස්ස භවන්ති වෙදනා,සණිකං ජීරති ආයුපාලය’’න්ති.

«កាលបើមនុស្សមានស្មារតីសព្វៗ កាល ដឹងប្រមាណក្នុងភោជនាហារដែលខ្លួនបានហើយ វេទនាទាំងឡាយរបស់មនុស្សនោះ តែងមានតិច អាហារនោះ តែងរលាយទៅសន្សឹមៗ ជួយរក្សាអាយុជីវិតទុក»។

---

අථ [Pg.83] ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අනුපුබ්බෙන නාළිකොදනපරමතාය සණ්ඨාසි. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අපරෙන සමයෙන සුසල්ලිඛිතගත්තො පාණිනා ගත්තානි අනුමජ්ජන්තො තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි – ‘‘උභයෙන වත මං සො භගවා අත්ථෙන අනුකම්පි – දිට්ඨධම්මිකෙන චෙව අත්ථෙන සම්පරායිකෙන චා’’ති.

លំដាប់នោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏ទ្រង់សោយព្រះស្ងោយថយចុះជាលំដាប់ រហូតដល់ត្រឹមតែមួយនាឡិការាល់លើក។ ក្នុងសម័យតមកទៀត ព្រះបាទបសេនទិកោសល មានព្រះវរកាយស្រឡូនស្អាតល្អ ទ្រង់យកព្រះហស្តអង្អែលព្រះកាយ ហើយទ្រង់បន្លឺឧទានគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា «ឱហ្ន៎ ព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនោះ ទ្រង់អនុគ្រោះខ្ញុំដោយប្រយោជន៍ទាំងពីរ គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង»។

---

4. පඨමසඞ්ගාමසුත්තං

៤. បឋមសង្គាមសូត្រ

---

125. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං අබ්භුය්‍යාසි යෙන කාසි. අස්සොසි ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො – ‘‘රාජා කිර මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා මමං අබ්භුය්‍යාතො යෙන කාසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා රාජානං මාගධං අජාතසත්තුං වෙදෙහිපුත්තං පච්චුය්‍යාසි යෙන කාසි. අථ ඛො රාජා ච මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො රාජා ච පසෙනදි කොසලො සඞ්ගාමෙසුං. තස්මිං ඛො පන සඞ්ගාමෙ රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො රාජානං පසෙනදිං කොසලං පරාජෙසි. පරාජිතො ච රාජා පසෙනදි කොසලො සකමෙව රාජධානිං සාවත්ථිං පච්චුය්‍යාසි.

១២៥. រឿងកើតឡើងក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ទ្រង់រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ (ចតុរង្គសេនា) ហើយលើកទៅច្បាំងនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសល ត្រង់ស្រុកកាសី។ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានឮព័ត៌មានថា «ឮថា ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកមកច្បាំងនឹងយើង ត្រង់ស្រុកកាសី»។ គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏ទ្រង់រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកទៅទទួលច្បាំងនឹងព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ត្រង់ស្រុកកាសី។ លំដាប់នោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈផង ព្រះបាទបសេនទិកោសលផង ក៏បានធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នា។ ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ បានឈ្នះព្រះបាទបសេនទិកោសល។ ព្រះបាទបសេនទិកោសល កាលបើចាញ់សង្គ្រាមហើយ ក៏ដកថយត្រឡប់មកកាន់ព្រះនគរសាវត្ថីរបស់ព្រះអង្គវិញ។

---

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පවිසිංසු. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

គ្រានោះ ភិក្ខុជាច្រើនរូប ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ រួចថ្វាយបង្គំបង្គំទ្រង់ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘ඉධ, භන්තෙ, රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං අබ්භුය්‍යාසි යෙන කාසි. අස්සොසි ඛො, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො – ‘රාජා කිර මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා මමං අබ්භුය්‍යාතො යෙන කාසී’ති. අථ ඛො, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො [Pg.84] චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා රාජානං මාගධං අජාතසත්තුං වෙදෙහිපුත්තං පච්චුය්‍යාසි යෙන කාසි. අථ ඛො, භන්තෙ, රාජා ච මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො රාජා ච පසෙනදි කොසලො සඞ්ගාමෙසුං. තස්මිං ඛො පන, භන්තෙ, සඞ්ගාමෙ රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො රාජානං පසෙනදිං කොසලං පරාජෙසි. පරාජිතො ච, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො සකමෙව රාජධානිං සාවත්ථිං පච්චුය්‍යාසී’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកទៅច្បាំងនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសល ត្រង់ស្រុកកាសី។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានឮព័ត៌មានថា 'ឮថា ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកមកច្បាំងនឹងយើង ត្រង់ស្រុកកាសី'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏ទ្រង់រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកទៅទទួលច្បាំងនឹងព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ត្រង់ស្រុកកាសី។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លំដាប់នោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈផង ព្រះបាទបសេនទិកោសលផង ក៏បានធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នា។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ បានឈ្នះព្រះបាទបសេនទិកោសល។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះបាទបសេនទិកោសល កាលបើចាញ់សង្គ្រាមហើយ ក៏ដកថយត្រឡប់មកកាន់ព្រះនគរសាវត្ថីរបស់ព្រះអង្គវិញ»។

---

‘‘රාජා, භික්ඛවෙ, මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො පාපමිත්තො පාපසහායො පාපසම්පවඞ්කො; රාජා ච ඛො, භික්ඛවෙ, පසෙනදි කොසලො කල්‍යාණමිත්තො කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො. අජ්ජෙව, භික්ඛවෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො ඉමං රත්තිං දුක්ඛං සෙති පරාජිතො’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ មានមិត្តអាក្រក់ មានសំឡាញ់អាក្រក់ មានចិត្តលំអៀងទៅរកមនុស្សអាក្រក់ ចំណែកឯព្រះបាទបសេនទិកោសល ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មានមិត្តល្អ មានសំឡាញ់ល្អ មានចិត្តលំអៀងទៅរកមនុស្សល្អ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងថ្ងៃនេះឯង ព្រះបាទបសេនទិកោសល ចាញ់សង្គ្រាមហើយ នឹងសម្រាន្តលក់ជាទុក្ខអស់មួយរាត្រីនេះ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ...។

---

‘‘ජයං වෙරං පසවති, දුක්ඛං සෙති පරාජිතො;

උපසන්තො සුඛං සෙති, හිත්වා ජයපරාජය’’න්ති.

«អ្នកឈ្នះ តែងបង្កើតពៀរ អ្នកចាញ់ តែងដេកជាទុក្ខ ចំណែកអ្នកមានចិត្តស្ងប់ រមែងរស់នៅជាសុខ ព្រោះលះបង់នូវការឈ្នះនិងការចាញ់ចេញបាន»។

---

5. දුතියසඞ්ගාමසුත්තං

៥. ទុតិយសង្គាមសូត្រ

---

126. අථ ඛො රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං අබ්භුය්‍යාසි යෙන කාසි. අස්සොසි ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො – ‘‘රාජා කිර මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා මමං අබ්භුය්‍යාතො යෙන කාසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා රාජානං මාගධං අජාතසත්තුං වෙදෙහිපුත්තං පච්චුය්‍යාසි යෙන කාසි. අථ ඛො රාජා ච මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො රාජා ච පසෙනදි කොසලො සඞ්ගාමෙසුං. තස්මිං ඛො පන සඞ්ගාමෙ රාජා පසෙනදි කොසලො රාජානං මාගධං අජාතසත්තුං වෙදෙහිපුත්තං පරාජෙසි, ජීවග්ගාහඤ්ච නං අග්ගහෙසි. අථ ඛො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස එතදහොසි – ‘‘කිඤ්චාපි ඛො ම්‍යායං [Pg.85] රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො අදුබ්භන්තස්ස දුබ්භති, අථ ච පන මෙ භාගිනෙය්‍යො හොති. යංනූනාහං රඤ්ඤො මාගධස්ස අජාතසත්තුනො වෙදෙහිපුත්තස්ස සබ්බං හත්ථිකායං පරියාදියිත්වා සබ්බං අස්සකායං පරියාදියිත්වා සබ්බං රථකායං පරියාදියිත්වා සබ්බං පත්තිකායං පරියාදියිත්වා ජීවන්තමෙව නං ඔසජ්ජෙය්‍ය’’න්ති.

១២៦. គ្រានោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ទ្រង់រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកទៅច្បាំងនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសល ត្រង់ស្រុកកាសី។ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានឮព័ត៌មានថា «ឮថា ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកមកច្បាំងនឹងយើង ត្រង់ស្រុកកាសី»។ គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏ទ្រង់រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកទៅទទួលច្បាំងនឹងព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ត្រង់ស្រុកកាសី។ លំដាប់នោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈផង ព្រះបាទបសេនទិកោសលផង ក៏បានធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នា។ ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានឈ្នះព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ហើយបានចាប់ខ្លួនស្តេចនោះទាំងរស់។ គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល មានព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា «ទោះបីព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈនេះ ព្យាបាទយើង ដែលជាអ្នកមិនបានព្យាបាទតបក៏ដោយ តែស្តេចនោះ ត្រូវជាក្មួយរបស់យើង។ បើដូច្នោះ មានតែយើងរឹបអូសយកដំរីទាំងអស់ សេះទាំងអស់ រថទាំងអស់ និងពលថ្មើរជើងទាំងអស់ របស់ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ហើយដោះលែងស្តេចនោះឲ្យមានជីវិតរស់ត្រឡប់ទៅវិញចុះ»។

---

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො රඤ්ඤො මාගධස්ස අජාතසත්තුනො වෙදෙහිපුත්තස්ස සබ්බං හත්ථිකායං පරියාදියිත්වා සබ්බං අස්සකායං පරියාදියිත්වා සබ්බං රථකායං පරියාදියිත්වා සබ්බං පත්තිකායං පරියාදියිත්වා ජීවන්තමෙව නං ඔසජ්ජි.

លំដាប់នោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏ទ្រង់រឹបអូសយកដំរីទាំងអស់ សេះទាំងអស់ រថទាំងអស់ និងពលថ្មើរជើងទាំងអស់ របស់ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ហើយទ្រង់ដោះលែងស្តេចនោះឲ្យមានជីវិតរស់ត្រឡប់ទៅវិញ។

---

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පවිසිංසු. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

គ្រានោះ ភិក្ខុជាច្រើនរូប ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ រួចថ្វាយបង្គំបង្គំទ្រង់ ហើយអង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘ඉධ, භන්තෙ, රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං අබ්භුය්‍යාසි යෙන කාසි. අස්සොසි ඛො, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො – ‘රාජා කිර මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා මමං අබ්භුය්‍යාතො යෙන කාසී’ති. අථ ඛො, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො චතුරඞ්ගිනිං සෙනං සන්නය්හිත්වා රාජානං මාගධං අජාතසත්තුං වෙදෙහිපුත්තං පච්චුය්‍යාසි යෙන කාසි. අථ ඛො, භන්තෙ, රාජා ච මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො රාජා ච පසෙනදි කොසලො සඞ්ගාමෙසුං. තස්මිං ඛො පන, භන්තෙ, සඞ්ගාමෙ රාජා පසෙනදි කොසලො රාජානං මාගධං අජාතසත්තුං වෙදෙහිපුත්තං පරාජෙසි, ජීවග්ගාහඤ්ච නං අග්ගහෙසි. අථ ඛො, භන්තෙ, රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස එතදහොසි – ‘කිඤ්චාපි ඛො ම්‍යායං රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො අදුබ්භන්තස්ස දුබ්භති, අථ ච පන මෙ භාගිනෙය්‍යො හොති. යංනූනාහං රඤ්ඤො මාගධස්ස අජාතසත්තුනො වෙදෙහිපුත්තස්ස සබ්බං හත්ථිකායං පරියාදියිත්වා සබ්බං අස්සකායං සබ්බං රථකායං සබ්බං පත්තිකායං පරියාදියිත්වා ජීවන්තමෙව නං ඔසජ්ජෙය්‍ය’’’න්ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកទៅច្បាំងនឹងព្រះបាទបសេនទិកោសល ត្រង់ស្រុកកាសី។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានឮព័ត៌មានថា 'ឮថា ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកមកច្បាំងនឹងយើង ត្រង់ស្រុកកាសី'។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏ទ្រង់រៀបចំកងទ័ពមានអង្គ ៤ ហើយលើកទៅទទួលច្បាំងនឹងព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ត្រង់ស្រុកកាសី។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លំដាប់នោះ ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈផង ព្រះបាទបសេនទិកោសលផង ក៏បានធ្វើសង្គ្រាមនឹងគ្នា។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានឈ្នះព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ហើយបានចាប់ខ្លួនស្តេចនោះទាំងរស់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល មានព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា 'ទោះបីព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈនេះ ព្យាបាទយើង ដែលជាអ្នកមិនបានព្យាបាទតបក៏ដោយ តែស្តេចនោះ ត្រូវជាក្មួយរបស់យើង។ បើដូច្នោះ មានតែយើងរឹបអូសយកដំរីទាំងអស់ សេះទាំងអស់ រថទាំងអស់ និងពលថ្មើរជើងទាំងអស់ របស់ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ហើយដោះលែងស្តេចនោះឲ្យមានជីវិតរស់ត្រឡប់ទៅវិញចុះ'»។

---

‘‘අථ [Pg.86] ඛො, භන්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො රඤ්ඤො මාගධස්ස අජාතසත්තුනො වෙදෙහිපුත්තස්ස සබ්බං හත්ථිකායං පරියාදියිත්වා සබ්බං අස්සකායං පරියාදියිත්වා සබ්බං රථකායං පරියාදියිත්වා සබ්බං පත්තිකායං පරියාදියිත්වා ජීවන්තමෙව නං ඔසජ්ජී’’ති. අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន លំដាប់នោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏ទ្រង់រឹបអូសយកដំរីទាំងអស់ សេះទាំងអស់ រថទាំងអស់ និងពលថ្មើរជើងទាំងអស់ របស់ព្រះបាទអជាតសត្តុ វេទេហីបុត្រ ជាស្តេចដែនមគធៈ ហើយទ្រង់ដោះលែងស្តេចនោះឲ្យមានជីវិតរស់ត្រឡប់ទៅវិញ»។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវសេចក្តីនេះហើយ ទើបទ្រង់ត្រាស់គាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘විලුම්පතෙව පුරිසො, යාවස්ස උපකප්පති;

යදා චඤ්ඤෙ විලුම්පන්ති, සො විලුත්තො විලුප්පති.

«បុរសតែងតែប្លន់គេ ដរាបណាការប្លន់នោះនៅតែផ្តល់ផលដល់ខ្លួន ប៉ុន្តែ កាលណាពួកអ្នកដទៃប្លន់បុរសនោះវិញ បុរសអ្នកប្លន់នោះ ក៏ត្រឡប់ជាត្រូវគេប្លន់វិញ។»

---

‘‘ඨානඤ්හි මඤ්ඤති බාලො, යාව පාපං න පච්චති;

යදා ච පච්චති පාපං, අථ දුක්ඛං නිගච්ඡති.

«មនុស្សល្ងង់ តែងតែគិតថា អំពើបាបនោះជាការល្អ ដរាបណាអំពើបាបមិនទាន់ហុចផលឲ្យ តែដល់កាលណាអំពើបាបហុចផលឲ្យ កាលនោះ មនុស្សល្ងង់តែងតែដល់នូវសេចក្តីទុក្ខ។»

---

‘‘හන්තා ලභති හන්තාරං, ජෙතාරං ලභතෙ ජයං;

අක්කොසකො ච අක්කොසං, රොසෙතාරඤ්ච රොසකො;

අථ කම්මවිවට්ටෙන, සො විලුත්තො විලුප්පතී’’ති.

«អ្នកសម្លាប់ (គេ) តែងបានជួបនឹងអ្នកសម្លាប់ (ខ្លួន) វិញ អ្នកឈ្នះ (គេ) តែងបានជួបនឹងអ្នកឈ្នះ (ខ្លួន) វិញ អ្នកជេរប្រទេច (គេ) តែងបានជួបនឹងការជេរប្រទេចវិញ អ្នកធ្វើឲ្យខឹងក្រោធ (គេ) តែងបានជួបនឹងអ្នកធ្វើឲ្យខឹងក្រោធវិញ។ ដោយសារការវិលវល់នៃកម្ម បុរសអ្នកប្លន់នោះ តែងត្រូវគេប្លន់វិញដោយពិត។»

---

6. මල්ලිකාසුත්තං

៦. មល្លិកាសូត្រ

---

127. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ ඛො අඤ්ඤතරො පුරිසො යෙන රාජා පසෙනදි කොසලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස උපකණ්ණකෙ ආරොචෙසි – ‘‘මල්ලිකා, දෙව, දෙවී ධීතරං විජාතා’’ති. එවං වුත්තෙ, රාජා පසෙනදි කොසලො අනත්තමනො අහොසි.

១២៧. ព័ត៌មានកើតឡើងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ គ្រានោះ មានបុរសម្នាក់បានចូលទៅជិតព្រះបាទបសេនទិកោសល លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលខ្សឹបជិតព្រះកាណ៌នៃព្រះបាទបសេនទិកោសលថា៖ «បពិត្រព្រះសម្មតិទេវ ព្រះនាងមល្លិកាទេវី ប្រសូតបានព្រះរាជបុត្រីហើយ។» កាលបើបុរសនោះក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះបាទបសេនទិកោសល ក៏មានព្រះទ័យមិនសព្វព្រះរាជហឫទ័យឡើយ។

---

අථ ඛො භගවා රාජානං පසෙනදිං කොසලං අනත්තමනතං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា ព្រះបាទបសេនទិកោសល មានព្រះទ័យមិនសព្វព្រះរាជហឫទ័យ ទើបក្នុងវេលានោះ ព្រះអង្គបានត្រាស់គាថាទាំងឡាយនេះថា៖

---

‘‘ඉත්ථීපි හි එකච්චියා, සෙය්‍යා පොස ජනාධිප;

මෙධාවිනී සීලවතී, සස්සුදෙවා පතිබ්බතා.

«បពិត្រព្រះរាជាជាធំលើជនទាំងឡាយ ស្រីខ្លះដែលមានប្រាជ្ញា មានសីល គោរពម្តាយក្មេកដូចជាទេវតា មានភក្តីភាពចំពោះស្វាមី តែងជាបុគ្គលប្រសើរជាងបុរសទៅទៀត សូមព្រះអង្គចិញ្ចឹមរក្សានាងចុះ។

---

‘‘තස්සා යො ජායති පොසො, සූරො හොති දිසම්පති;

තාදිසා සුභගියා පුත්තො, රජ්ජම්පි අනුසාසතී’’ති.

កូនប្រុសដែលកើតអំពីនាងនោះ តែងជាអ្នកក្លាហាន បពិត្រព្រះរាជាជាម្ចាស់នៃទិស កូនប្រុសរបស់ស្រីល្អមានលក្ខណៈបែបនោះ តែងអាចគ្រប់គ្រងរាជសម្បត្តិបានទៀតផង។»

---

7. අප්පමාදසුත්තං

៧. អប្បមាទសូត្រ

---

128. සාවත්ථිනිදානං[Pg.87]. එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, එකො ධම්මො යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්චා’’ති?

១២៨. ព័ត៌មានកើតឡើងនៅក្រុងសាវត្ថី។ ព្រះបាទបសេនទិកោសល គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើមានធម៌មួយយ៉ាង ដែលអាចកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរ គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក បានដែរឬទេ?»

---

‘‘අත්ථි ඛො, මහාරාජ, එකො ධම්මො යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්චා’’ති.

«បពិត្រមហារាជ មានធម៌មួយយ៉ាង ដែលអាចកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរ គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក បានពិតមែន។»

---

‘‘කතමො පන, භන්තෙ, එකො ධම්මො, යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්චා’’ති?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះធម៌មួយយ៉ាង ដែលអាចកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរ គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក បាននោះ តើជាអ្វី?»

---

‘‘අප්පමාදො ඛො, මහාරාජ, එකො ධම්මො, යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්චාති. සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, යානි කානිචි ජඞ්ගලානං පාණානං පදජාතානි, සබ්බානි තානි හත්ථිපදෙ සමොධානං ගච්ඡන්ති, හත්ථිපදං තෙසං අග්ගමක්ඛායති – යදිදං මහන්තත්තෙන; එවමෙව ඛො, මහාරාජ, අප්පමාදො එකො ධම්මො, යො උභො අත්ථෙ සමධිග්ගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්චා’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

«បពិត្រមហារាជ ធម៌មួយយ៉ាងនោះ គឺសេចក្តីមិនប្រមាថ (អប្បមាទ) នេះឯង ដែលអាចកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរ គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក បាន។ បពិត្រមហារាជ ដូចជាស្នាមជើងនៃសត្វទាំងឡាយណាមួយ ដែលត្រាច់ទៅលើដី ស្នាមជើងទាំងអស់នោះ តែងរួមចុះក្នុងស្នាមជើងដំរី ស្នាមជើងដំរី គេហៅថាជាកំពូលនៃស្នាមជើងទាំងនោះ ព្រោះមានទំហំធំ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ សេចក្តីមិនប្រមាថ ក៏ជាធម៌មួយយ៉ាង ដែលអាចកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរ គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្ន និងប្រយោជន៍ក្នុងបរលោក បានយ៉ាងនោះឯង។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ...។

---

‘‘ආයුං අරොගියං වණ්ණං, සග්ගං උච්චාකුලීනතං;

රතියො පත්ථයන්තෙන, උළාරා අපරාපරා.

«បុគ្គលកាលប្រាថ្នានូវអាយុ សេចក្តីមិនមានរោគ ពណ៌សម្បុរ ស្ថានសួគ៌ ត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ និងសេចក្តីត្រេកត្រអាលដ៏ឧត្តមជាបន្តបន្ទាប់

---

‘‘අප්පමාදං පසංසන්ති, පුඤ්ඤකිරියාසු පණ්ඩිතා;

අප්පමත්තො උභො අත්ථෙ, අධිග්ගණ්හාති පණ්ඩිතො.

ពួកបណ្ឌិតតែងសរសើរនូវសេចក្តីមិនប្រមាថ ក្នុងបុណ្យកិរិយាទាំងឡាយ។ បណ្ឌិតអ្នកមិនប្រមាថ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរបាន គឺ

---

‘‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ ච යො අත්ථො, යො චත්ථො සම්පරායිකො;

අත්ථාභිසමයා ධීරො, පණ්ඩිතොති පවුච්චතී’’ති.

ប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង។ ព្រោះបានសម្រេចនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរនោះ ទើបអ្នកមានប្រាជ្ញាស្មារតី ហៅថា បណ្ឌិត។»

---

8. කල්‍යාණමිත්තසුත්තං

៨. កល្យាណមិត្តសូត្រ

---

129. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො, සො ච ඛො කල්‍යාණමිත්තස්ස කල්‍යාණසහායස්ස කල්‍යාණසම්පවඞ්කස්ස, නො පාපමිත්තස්ස නො පාපසහායස්ස නො පාපසම්පවඞ්කස්සා’’’ති.

១២៩. ព័ត៌មានកើតឡើងនៅក្រុងសាវត្ថី។ ព្រះបាទបសេនទិកោសល គង់ក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ កាលដែលទូលព្រះបង្គំនៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្ងំនៅតែម្នាក់ឯង សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តយ៉ាងនេះ ក៏កើតឡើងថា៖ “ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្តែងទុកល្អហើយនោះ គឺសម្រាប់តែបុគ្គលដែលមានកល្យាណមិត្ត មានកល្យាណសហាយ មានកល្យាណសម្បវង្កៈ ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលដែលមានបាបមិត្ត មានបាបសហាយ មានបាបសម្បវង្កៈឡើយ។”»

---

‘‘එවමෙතං, මහාරාජ, එවමෙතං, මහාරාජ! ස්වාක්ඛාතො[Pg.88], මහාරාජ, මයා ධම්මො. සො ච ඛො කල්‍යාණමිත්තස්ස කල්‍යාණසහායස්ස කල්‍යාණසම්පවඞ්කස්ස, නො පාපමිත්තස්ස නො පාපසහායස්ස නො පාපසම්පවඞ්කස්සාති.

«បពិត្រមហារាជ សេចក្តីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ បពិត្រមហារាជ សេចក្តីនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ។ បពិត្រមហារាជ ធម៌ដែលតថាគតសម្តែងទុកល្អហើយនោះ គឺសម្រាប់តែបុគ្គលដែលមានកល្យាណមិត្ត មានកល្យាណសហាយ មានកល្យាណសម្បវង្កៈ ប៉ុណ្ណោះ មិនមែនសម្រាប់បុគ្គលដែលមានបាបមិត្ត មានបាបសហាយ មានបាបសម្បវង្កៈឡើយ។

---

‘‘එකමිදාහං, මහාරාජ, සමයං සක්කෙසු විහරාමි නගරකං නාම සක්‍යානං නිගමො. අථ ඛො, මහාරාජ, ආනන්දො භික්ඛු යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො, මහාරාජ, ආනන්දො භික්ඛු මං එතදවොච – ‘උපඩ්ඪමිදං, භන්තෙ, බ්‍රහ්මචරියස්ස – යදිදං කල්‍යාණමිත්තතා කල්‍යාණසහායතා කල්‍යාණසම්පවඞ්කතා’’’ති.

«បពិត្រមហារាជ សម័យមួយ តថាគតនៅក្នុងដែនសក្កៈ មាននិគមមួយរបស់ពួកសក្យៈ ឈ្មោះនគរកៈ។ គ្រានោះឯង បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុអានន្ទ បានចូលមកជិតតថាគត លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ បពិត្រមហារាជ លុះភិក្ខុអានន្ទ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលតថាគតយ៉ាងនេះថា៖ “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ភាពជាអ្នកមានកល្យាណមិត្ត ភាពជាអ្នកមានកល្យាណសហាយ ភាពជាអ្នកមានកល្យាណសម្បវង្កៈ នេះជាពាក់កណ្តាលនៃព្រហ្មចរិយធម៌ហើយ។”»

---

‘‘එවං වුත්තාහං, මහාරාජ, ආනන්දං භික්ඛුං එතදවොචං – ‘මා හෙවං, ආනන්ද, මා හෙවං, ආනන්ද! සකලමෙව හිදං, ආනන්ද, බ්‍රහ්මචරියං – යදිදං කල්‍යාණමිත්තතා කල්‍යාණසහායතා කල්‍යාණසම්පවඞ්කතා. කල්‍යාණමිත්තස්සෙතං, ආනන්ද, භික්ඛුනො පාටිකඞ්ඛං කල්‍යාණසහායස්ස කල්‍යාණසම්පවඞ්කස්ස අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙස්සති අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං බහුලීකරිස්සති’’’.

«កាលបើភិក្ខុអានន្ទក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ បពិត្រមហារាជ តថាគតក៏បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុអានន្ទវិញថា៖ “ម្នាលអានន្ទ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ ម្នាលអានន្ទ កុំពោលយ៉ាងនោះឡើយ! ម្នាលអានន្ទ ភាពជាអ្នកមានកល្យាណមិត្ត ភាពជាអ្នកមានកល្យាណសហាយ ភាពជាអ្នកមានកល្យាណសម្បវង្កៈ នេះជាព្រហ្មចរិយធម៌ទាំងមូលតែម្តង។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុដែលមានកល្យាណមិត្ត មានកល្យាណសហាយ មានកល្យាណសម្បវង្កៈ តែងសង្ឃឹមទុកបាននូវការចម្រើនឡើង នូវការធ្វើឲ្យច្រើនឡើង នូវអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ។”

---

‘‘කථඤ්ච, ආනන්ද, භික්ඛු කල්‍යාණමිත්තො කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙති, අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං බහුලීකරොති? ඉධානන්ද, භික්ඛු සම්මාදිට්ඨිං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං, සම්මාසඞ්කප්පං භාවෙති…පෙ… සම්මාවාචං භාවෙති…පෙ… සම්මාකම්මන්තං භාවෙති…පෙ… සම්මාආජීවං භාවෙති…පෙ… සම්මාවායාමං භාවෙති…පෙ… සම්මාසතිං භාවෙති…පෙ… සම්මාසමාධිං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. එවං ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු කල්‍යාණමිත්තො කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවෙති, අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං බහුලීකරොති. තදමිනාපෙතං, ආනන්ද, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා සකලමෙවිදං බ්‍රහ්මචරියං – යදිදං කල්‍යාණමිත්තතා කල්‍යාණසහායතා කල්‍යාණසම්පවඞ්කතා’’ති.

«ម្នាលអានន្ទ ចុះភិក្ខុដែលមានកល្យាណមិត្ត មានកល្យាណសហាយ មានកល្យាណសម្បវង្កៈ តែងចម្រើន តែងធ្វើឲ្យច្រើននូវអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ តើដូចម្តេច? ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងចម្រើននូវសម្មាទិដ្ឋិ ដែលអាស្រ័យសេចក្តីវិវេក អាស្រ័យសេចក្តីប្រាសចាករាគៈ អាស្រ័យសេចក្តីរលត់ បង្អោនទៅរកការលះបង់ តែងចម្រើននូវសម្មាសង្កប្បៈ... តែងចម្រើននូវសម្មាវាចា... តែងចម្រើននូវសម្មាកម្មន្តៈ... តែងចម្រើននូវសម្មាអាជីវៈ... តែងចម្រើននូវសម្មាវាយាមៈ... តែងចម្រើននូវសម្មាសតិ... តែងចម្រើននូវសម្មាសមាធិ ដែលអាស្រ័យសេចក្តីវិវេក អាស្រ័យសេចក្តីប្រាសចាករាគៈ អាស្រ័យសេចក្តីរលត់ បង្អោនទៅរកការលះបង់។ ម្នាលអានន្ទ ភិក្ខុដែលមានកល្យាណមិត្ត មានកល្យាណសហាយ មានកល្យាណសម្បវង្កៈ តែងចម្រើន តែងធ្វើឲ្យច្រើននូវអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ យ៉ាងនេះឯង។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីនេះ គb្បីដឹងតាមបរិយាយនេះចុះ ថាព្រហ្មចរិយធម៌ទាំងមូលនេះ គឺភាពជាអ្នកមានកល្យាណមិត្ត ភាពជាអ្នកមានកល្យាណសហាយ ភាពជាអ្នកមានកល្យាណសម្បវង្កៈ នេះឯង។»

---

‘‘මමඤ්හි, ආනන්ද, කල්‍යාණමිත්තං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්ති, ජරාධම්මා සත්තා ජරාය පරිමුච්චන්ති, බ්‍යාධිධම්මා සත්තා බ්‍යාධිතො පරිමුච්චන්ති, මරණධම්මා සත්තා මරණෙන පරිමුච්චන්ති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මා සත්තා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසෙහි පරිමුච්චන්ති. ඉමිනා ඛො එතං, ආනන්ද, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා සකලමෙවිදං [Pg.89] බ්‍රහ්මචරියං – යදිදං කල්‍යාණමිත්තතා කල්‍යාණසහායතා කල්‍යාණසම්පවඞ්කතා’’ති.

«ម្នាលអានន្ទ ព្រោះថា សត្វទាំងឡាយដែលមានជាតិជាធម្មតា អាស្រ័យតថាគតជាកល្យាណមិត្ត ក៏រួចផុតពីជាតិ សត្វទាំងឡាយដែលមានជរាជាធម្មតា ក៏រួចផុតពីជរា សត្វទាំងឡាយដែលមានព្យាធិជាធម្មតា ក៏រួចផុតពីព្យាធិ សត្វទាំងឡាយដែលមានមរណៈជាធម្មតា ក៏រួចផុតពីមរណៈ សត្វទាំងឡាយដែលមានសោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈជាធម្មតា ក៏រួចផុតពីសោកៈ បរិទេវៈ ទុក្ខៈ ទោមនស្សៈ និងឧបាយាសៈទាំងឡាយ។ ម្នាលអានន្ទ សេចក្តីនេះ គប្បីដឹងតាមបរិយាយនេះចុះ ថាព្រហ្មចរិយធម៌ទាំងមូលនេះ គឺភាពជាអ្នកមានកល្យាណមិត្ត ភាពជាអ្នកមានកល្យាណសហាយ ភាពជាអ្នកមានកល្យាណសម្បវង្កៈ នេះឯង។»

---

‘‘තස්මාතිහ තෙ, මහාරාජ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘කල්‍යාණමිත්තො භවිස්සාමි කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො’ති. එවඤ්හි තෙ, මහාරාජ, සික්ඛිතබ්බං.

«បពិត្រមហារាជ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះអង្គគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះថា៖ “យើងនឹងទៅជាអ្នកមានកល្យាណមិត្ត មានកល្យាណសហាយ មានកល្យាណសម្បវង្កៈ។” បពិត្រមហារាជ ព្រះអង្គគប្បីសិក្សាយ៉ាងនេះឯង。

---

‘‘කල්‍යාණමිත්තස්ස තෙ, මහාරාජ, කල්‍යාණසහායස්ස කල්‍යාණසම්පවඞ්කස්ස අයං එකො ධම්මො උපනිස්සාය විහාතබ්බො – අප්පමාදො කුසලෙසු ධම්මෙසු.

បពិត្រមហារាជ កាលដែលព្រះអង្គមានកល្យាណមិត្ត មានកល្យាណសហាយ មានកល្យាណសម្បវង្កៈហើយ គប្បីអាស្រ័យនូវធម៌មួយយ៉ាងនេះហើយគង់នៅ គឺសេចក្តីមិនប្រមាថក្នុងកុសលធម៌ទាំងឡាយ។

---

‘‘අප්පමත්තස්ස තෙ, මහාරාජ, විහරතො අප්පමාදං උපනිස්සාය, ඉත්ථාගාරස්ස අනුයන්තස්ස එවං භවිස්සති – ‘රාජා ඛො අප්පමත්තො විහරති, අප්පමාදං උපනිස්සාය. හන්ද, මයම්පි අප්පමත්තා විහරාම, අප්පමාදං උපනිස්සායා’’’ති.

បពិត្រមហារាជ កាលដែលព្រះអង្គមិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយគង់នៅ ពួកស្រីស្នំម៉ៅម៉ែតនឹងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ “ព្រះរាជាទ្រង់មិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយគង់នៅ។ មកចុះ ពួកយើងក៏នឹងមិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយរស់នៅដែរ។”

---

‘‘අප්පමත්තස්ස තෙ, මහාරාජ, විහරතො අප්පමාදං උපනිස්සාය, ඛත්තියානම්පි අනුයන්තානං එවං භවිස්සති – ‘රාජා ඛො අප්පමත්තො විහරති අප්පමාදං උපනිස්සාය. හන්ද, මයම්පි අප්පමත්තා විහරාම, අප්පමාදං උපනිස්සායා’’’ති.

បពិត្រមហារាជ កាលដែលព្រះអង្គមិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយគង់នៅ ពួកក្សត្រដែលជាបរិវារ ក៏នឹងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ “ព្រះរាជាទ្រង់មិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយគង់នៅ។ មកចុះ ពួកយើងក៏នឹងមិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយរស់នៅដែរ។”

---

‘‘අප්පමත්තස්ස තෙ, මහාරාජ, විහරතො අප්පමාදං උපනිස්සාය, බලකායස්සපි එවං භවිස්සති – ‘රාජා ඛො අප්පමත්තො විහරති අප්පමාදං උපනිස්සාය. හන්ද, මයම්පි අප්පමත්තා විහරාම, අප්පමාදං උපනිස්සායා’’’ති.

បពិត្រមហារាជ កាលដែលព្រះអង្គមិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយគង់នៅ ពួកយោធា (កងទ័ព) ក៏នឹងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ “ព្រះរាជាទ្រង់មិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយគង់នៅ។ មកចុះ ពួកយើងក៏នឹងមិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយរស់នៅដែរ។”

---

‘‘අප්පමත්තස්ස තෙ, මහාරාජ, විහරතො අප්පමාදං උපනිස්සාය, නෙගමජානපදස්සපි එවං භවිස්සති – ‘රාජා ඛො අප්පමත්තො විහරති, අප්පමාදං උපනිස්සාය. හන්ද, මයම්පි අප්පමත්තා විහරාම, අප්පමාදං උපනිස්සායා’’’ති?

បពិត្រមហារាជ កាលដែលព្រះអង្គមិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយគង់នៅ ពួកអ្នកនិគម និងអ្នកជនបទ ក៏នឹងមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ “ព្រះរាជាទ្រង់មិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយគង់នៅ។ មកចុះ ពួកយើងក៏នឹងមិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយរស់នៅដែរ។”

---

‘‘අප්පමත්තස්ස තෙ, මහාරාජ, විහරතො අප්පමාදං උපනිස්සාය, අත්තාපි ගුත්තො රක්ඛිතො භවිස්සති – ඉත්ථාගාරම්පි ගුත්තං රක්ඛිතං භවිස්සති, කොසකොට්ඨාගාරම්පි ගුත්තං රක්ඛිතං භවිස්සතී’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

បពិត្រមហារាជ កាលដែលព្រះអង្គមិនប្រមាថ អាស្រ័យនូវសេចក្តីមិនប្រមាថហើយគង់នៅ សូម្បីព្រះអង្គផ្ទាល់ ក៏ឈ្មោះថាបានគ្រប់គ្រង បានរក្សាហើយ សូម្បីពួកស្រីស្នំ ក៏ឈ្មោះថាបានគ្រប់គ្រង បានរក្សាហើយ សូម្បីឃ្លាំង និងជង្រុក ក៏ឈ្មោះថាបានគ្រប់គ្រង បានរក្សាហើយដែរ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ...។

---

‘‘භොගෙ පත්ථයමානෙන, උළාරෙ අපරාපරෙ;

අප්පමාදං පසංසන්ති, පුඤ්ඤකිරියාසු පණ්ඩිතා.

«បុគ្គលកាលប្រាថ្នានូវភោគសម្បត្តិដ៏ឧត្តមជាបន្តបន្ទាប់ ពួកបណ្ឌិតតែងសរសើរនូវសេចក្តីមិនប្រមាថ ក្នុងបុណ្យកិរិយាទាំងឡាយ។

---

‘‘අප්පමත්තො උභො අත්ථෙ, අධිග්ගණ්හාති පණ්ඩිතො;

දිට්ඨෙ [Pg.90] ධම්මෙ ච යො අත්ථො, යො චත්ථො සම්පරායිකො;

අත්ථාභිසමයා ධීරො, පණ්ඩිතොති පවුච්චතී’’ති.

បណ្ឌិតអ្នកមិនប្រមាថ តែងកាន់យកនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរបាន គឺប្រយោជន៍ក្នុងបច្ចុប្បន្នផង ប្រយោជន៍ក្នុងបរលោកផង។ ព្រោះបានសម្រេចនូវប្រយោជន៍ទាំងពីរនោះ ទើបអ្នកមានប្រាជ្ញាស្មារតី ហៅថា បណ្ឌិត។»

---

9. පඨමඅපුත්තකසුත්තං

៩. បឋមអបុត្តកសូត្រ

---

130. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො දිවා දිවස්ස යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං පසෙනදිං කොසලං භගවා එතදවොච – ‘‘හන්ද, කුතො නු ත්වං, මහාරාජ, ආගච්ඡසි දිවා දිවස්සා’’ති?

១៣០. ព័ត៌មានកើតឡើងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះបាទបសេនទិកោសល បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សួរព្រះបាទបសេនទិកោសល ដែលគង់ក្នុងទីសមគួរហើយនោះ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រមហារាជ ចុះព្រះអង្គយាងមកពីណា ក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់យ៉ាងនេះ?»

---

‘‘ඉධ, භන්තෙ, සාවත්ථියං සෙට්ඨි ගහපති කාලඞ්කතො. තමහං අපුත්තකං සාපතෙය්‍යං රාජන්තෙපුරං අතිහරිත්වා ආගච්ඡාමි. අසීති, භන්තෙ, සතසහස්සානි හිරඤ්ඤස්සෙව, කො පන වාදො රූපියස්ස! තස්ස ඛො පන, භන්තෙ, සෙට්ඨිස්ස ගහපතිස්ස එවරූපො භත්තභොගො අහොසි – කණාජකං භුඤ්ජති බිලඞ්ගදුතියං. එවරූපො වත්ථභොගො අහොසි – සාණං ධාරෙති තිපක්ඛවසනං. එවරූපො යානභොගො අහොසි – ජජ්ජරරථකෙන යාති පණ්ණඡත්තකෙන ධාරියමානෙනා’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងក្រុងសាវត្ថីនេះ មានសេដ្ឋីជាគហបតីម្នាក់ បានធ្វើមរណកាលទៅហើយ។ ទូលព្រះបង្គំបាននាំយកទ្រព្យសម្បត្តិដែលមិនមានកូនជាអ្នកទទួលមរតករបស់សេដ្ឋីនោះ ទៅទុកក្នុងព្រះបរមរាជវាំង រួចទើបមកគាល់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រាន់តែមាសសុទ្ធ មានចំនួនដល់ទៅ ៨០ សែន (ប្រាំបីលាន) ទៅហើយ ចំណែកប្រាក់វិញ មិនបាច់និយាយដល់ឡើយ! បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប៉ុន្តែ សេដ្ឋីជាគហបតីនោះ មានការបរិភោគអាហារបែបនេះ គឺបរិភោគបាយចុងអង្ករលាយទឹកជ្រក់ផ្សំគ្រឿងជាគម្រប់ពីរ។ មានការប្រើប្រាស់សម្លៀកបំពាក់បែបនេះ គឺស្លៀកសំពត់ធ្មៃដែលដេរភ្ជាប់គ្នាបីផ្ទាំង។ មានការប្រើប្រាស់យានជំនិះបែបនេះ គឺជិះរទេះចាស់ទ្រុឌទ្រោម បាំងឆត្រស្លឹករឹតយាងទៅ។»

---

‘‘එවමෙතං, මහාරාජ, එවමෙතං, මහාරාජ! අසප්පුරිසො ඛො, මහාරාජ, උළාරෙ භොගෙ ලභිත්වා නෙවත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න මාතාපිතරො සුඛෙති පීණෙති, න පුත්තදාරං සුඛෙති පීණෙති, න දාසකම්මකරපොරිසෙ සුඛෙති පීණෙති, න මිත්තාමච්චෙ සුඛෙති පීණෙති, න සමණබ්‍රාහ්මණෙසු උද්ධග්ගිකං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති සොවග්ගිකං සුඛවිපාකං සග්ගසංවත්තනිකං. තස්ස තෙ භොගෙ එවං සම්මා අපරිභුඤ්ජියමානෙ රාජානො වා හරන්ති චොරා වා හරන්ති අග්ගි වා ඩහති උදකං වා වහති අප්පියා වා දායාදා හරන්ති. එවංස තෙ, මහාරාජ, භොගා සම්මා අපරිභුඤ්ජියමානා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, නො පරිභොගං.

«បពិត្រមហារាជ រឿងនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ បពិត្រមហារាជ រឿងនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ។ បពិត្រមហារាជ អសប្បុរស កាលបើបាននូវភោគសម្បត្តិដ៏លើសលុបហើយ តែងមិនធ្វើខ្លួនឯងឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ឡើយ មិនធ្វើមាតាបិតាឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ មិនធ្វើកូននិងប្រពន្ធឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ មិនធ្វើពួកខ្ញុំបម្រើ កម្មករ និងបុរសបម្រើឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ មិនធ្វើពួកមិត្តនិងអាមាត្យឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ មិនតម្កល់ទុកនូវទក្ខិណាទាន ដែលមានផលខ្ពង់ខ្ពស់ នាំឲ្យកើតក្នុងសួគ៌ មានសុខជាវិបាក នាំឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឡើយ។ កាលបើភោគសម្បត្តិទាំងនោះ របស់គាត់ មិនបានប្រើប្រាស់ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ ពួកស្តេចក្តី តែងរឹបអូសយកទៅ ពួកចោរក្តី តែងប្លន់យកទៅ ភ្លើងក្តី តែងឆេះបំផ្លាញ ទឹកក្តី តែងហូរនាំយកទៅ ឬពួកញាតិដែលមិនជាទីស្រឡាញ់ក្តី តែងរឹបអូសយកទៅ។ បពិត្រមហារាជ កាលបើភោគសម្បត្តិទាំងនោះ មិនបានប្រើប្រាស់ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ តែងដល់នូវការវិនាសសាបសូន្យទៅ មិនបានដល់នូវការប្រើប្រាស់ឡើយ។»

---

‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, අමනුස්සට්ඨානෙ පොක්ඛරණී අච්ඡොදකා සීතොදකා සාතොදකා සෙතොදකා සුපතිත්ථා රමණීයා. තං ජනො නෙව හරෙය්‍ය න පිවෙය්‍ය න නහායෙය්‍ය න යථාපච්චයං වා කරෙය්‍ය. එවඤ්හි තං, මහාරාජ, උදකං සම්මා අපරිභුඤ්ජියමානං පරික්ඛයං ගච්ඡෙය්‍ය[Pg.91], නො පරිභොගං. එවමෙව ඛො, මහාරාජ, අසප්පුරිසො උළාරෙ භොගෙ ලභිත්වා නෙවත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න මාතාපිතරො සුඛෙති පීණෙති, න පුත්තදාරං සුඛෙති පීණෙති, න දාසකම්මකරපොරිසෙ සුඛෙති පීණෙති, න මිත්තාමච්චෙ සුඛෙති පීණෙති, න සමණබ්‍රාහ්මණෙසු උද්ධග්ගිකං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති සොවග්ගිකං සුඛවිපාකං සග්ගසංවත්තනිකං. තස්ස තෙ භොගෙ එවං සම්මා අපරිභුඤ්ජියමානෙ රාජානො වා හරන්ති චොරා වා හරන්ති අග්ගි වා ඩහති උදකං වා වහති අප්පියා වා දායාදා හරන්ති. එවංස තෙ, මහාරාජ, භොගා සම්මා අපරිභුඤ්ජියමානා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, නො පරිභොගං.

«បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចជាស្រះបោក្ខរណី នៅក្នុងទីដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅ មានទឹកថ្លា មានទឹកត្រជាក់ មានទឹកផ្អែម មានទឹកស មានកំពង់ដ៏ល្អ គួរជាទីរីករាយ។ តែមនុស្សទាំងឡាយ មិននាំយកទឹកនោះទៅឡើយ មិនផឹក មិនងូត ឬមិនធ្វើកិច្ចការទៅតាមសេចក្តីត្រូវការឡើយ។ បពិត្រមហារាជ កាលបើទឹកនោះ មិនបានប្រើប្រាស់ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ តែងដល់នូវការរីងស្ងួតអស់ទៅ មិនបានដល់នូវការប្រើប្រាស់ឡើយ យ៉ាងណាមិញ។ បពិត្រមហារាជ អសប្បុរស កាលបើបាននូវភោគសម្បត្តិដ៏លើសលុបហើយ ក៏មិនធ្វើខ្លួនឯងឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ឡើយ មិនធ្វើមាតាបិតាឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ មិនធ្វើកូននិងប្រពន្ធឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ មិនធ្វើពួកខ្ញុំបម្រើ កម្មករ និងបុរសបម្រើឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ មិនធ្វើពួកមិត្តនិងអាមាត្យឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ មិនតម្កល់ទុកនូវទក្ខិណាទាន ដែលមានផលខ្ពង់ខ្ពស់ នាំឲ្យកើតក្នុងសួគ៌ មានសុខជាវិបាក នាំឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឡើយ។ កាលបើភោគសម្បត្តិទាំងនោះ របស់គាត់ មិនបានប្រើប្រាស់ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ ពួកស្តេចក្តី តែងរឹបអូសយកទៅ ពួកចោរក្តី តែងប្លន់យកទៅ ភ្លើងក្តី តែងឆេះបំផ្លាញ ទឹកក្តី តែងហូរនាំយកទៅ ឬពួកញាតិដែលមិនជាទីស្រឡាញ់ក្តី តែងរឹបអូសយកទៅ។ បពិត្រមហារាជ កាលបើភោគសម្បត្តិទាំងនោះ មិនបានប្រើប្រាស់ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ តែងដល់នូវការវិនាសសាបសូន្យទៅ មិនបានដល់នូវការប្រើប្រាស់ឡើយ យ៉ាងនោះឯង។»

---

‘‘සප්පුරිසො ච ඛො, මහාරාජ, උළාරෙ භොගෙ ලභිත්වා අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, මාතාපිතරො සුඛෙති පීණෙති, පුත්තදාරං සුඛෙති පීණෙති, දාසකම්මකරපොරිසෙ සුඛෙති පීණෙති, මිත්තාමච්චෙ සුඛෙති පීණෙති, සමණබ්‍රාහ්මණෙසු උද්ධග්ගිකං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති සොවග්ගිකං සුඛවිපාකං සග්ගසංවත්තනිකං. තස්ස තෙ භොගෙ එවං සම්මා පරිභුඤ්ජියමානෙ නෙව රාජානො හරන්ති, න චොරා හරන්ති, න අග්ගි ඩහති, න උදකං වහති, න අප්පියා දායාදා හරන්ති. එවංස තෙ, මහාරාජ, භොගා සම්මා පරිභුඤ්ජියමානා පරිභොගං ගච්ඡන්ති, නො පරික්ඛයං.

«បពិត្រមហារាជ ចំណែកឯសប្បុរស កាលបើបាននូវភោគសម្បត្តិដ៏លើសលុបហើយ តែងធ្វើខ្លួនឯងឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ធ្វើមាតាបិតាឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ធ្វើកូននិងប្រពន្ធឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ធ្វើពួកខ្ញុំបម្រើ កម្មករ និងបុរសបម្រើឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ធ្វើពួកមិត្តនិងអាមាត្យឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ តម្កល់ទុកនូវទក្ខិណាទាន ដែលមានផលខ្ពង់ខ្ពស់ នាំឲ្យកើតក្នុងសួគ៌ មានសុខជាវិបាក នាំឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ។ កាលបើភោគសម្បត្តិទាំងនោះ របស់គាត់ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ ពួកស្តេចមិនរឹបអូសយកទៅឡើយ ពួកចោរមិនប្លន់យកទៅឡើយ ភ្លើងមិនឆេះបំផ្លាញឡើយ ទឹកមិនហូរនាំយកទៅឡើយ ពួកញាតិដែលមិនជាទីស្រឡាញ់ ក៏មិនរឹបអូសយកទៅឡើយ។ បពិត្រមហារាជ កាលបើភោគសម្បត្តិទាំងនោះ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ តែងដល់នូវការប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍ មិនដល់នូវការវិនាសសាបសូន្យឡើយ។»

---

‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා අවිදූරෙ පොක්ඛරණී අච්ඡොදකා සීතොදකා සාතොදකා සෙතොදකා සුපතිත්ථා රමණීයා. තඤ්ච උදකං ජනො හරෙය්‍යපි පිවෙය්‍යපි නහායෙය්‍යපි යථාපච්චයම්පි කරෙය්‍ය. එවඤ්හි තං, මහාරාජ, උදකං සම්මා පරිභුඤ්ජියමානං පරිභොගං ගච්ඡෙය්‍ය, නො පරික්ඛයං. එවමෙව ඛො, මහාරාජ, සප්පුරිසො උළාරෙ භොගෙ ලභිත්වා අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, මාතාපිතරො සුඛෙති පීණෙති, පුත්තදාරං සුඛෙති පීණෙති, දාසකම්මකරපොරිසෙ සුඛෙති පීණෙති, මිත්තාමච්චෙ සුඛෙති පීණෙති, සමණබ්‍රාහ්මණෙසු උද්ධග්ගිකං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති සොවග්ගිකං සුඛවිපාකං සග්ගසංවත්තනිකං. තස්ස තෙ භොගෙ එවං සම්මා පරිභුඤ්ජියමානෙ නෙව රාජානො හරන්ති, න චොරා හරන්ති, න අග්ගි ඩහති, න උදකං වහති, න අප්පියා දායාදා හරන්ති. එවංස තෙ, මහාරාජ, භොගා සම්මා පරිභුඤ්ජියමානා පරිභොගං ගච්ඡන්ති, නො පරික්ඛය’’න්ති.

«បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចជាស្រះបោក្ខរណី នៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយអំពីស្រុក ឬនិគម មានទឹកថ្លា មានទឹកត្រជាក់ មានទឹកផ្អែម មានទឹកស មានកំពង់ដ៏ល្អ គួរជាទីរីករាយ។ មនុស្សទាំងឡាយ តែងនាំយកទឹកនោះទៅខ្លះ ផឹកខ្លះ ងូតខ្លះ ឬធ្វើកិច្ចការទៅតាមសេចក្តីត្រូវការខ្លះ។ បពិត្រមហារាជ កាលបើទឹកនោះ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ តែងដល់នូវការប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍ មិនដល់នូវការរីងស្ងួតអស់ទៅឡើយ យ៉ាងណាមិញ។ បពិត្រមហារាជ សប្បុរស កាលបើបាននូវភោគសម្បត្តិដ៏លើសលុបហើយ ក៏ធ្វើខ្លួនឯងឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ធ្វើមាតាបិតាឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ធ្វើកូននិងប្រពន្ធឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ធ្វើពួកខ្ញុំបម្រើ កម្មករ និងបុរសបម្រើឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ធ្វើពួកមិត្តនិងអាមាត្យឲ្យបានសុខ ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ តម្កល់ទុកនូវទក្ខិណាទាន ដែលមានផលខ្ពង់ខ្ពស់ នាំឲ្យកើតក្នុងសួគ៌ មានសុខជាវិបាក នាំឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីឋានសួគ៌ ក្នុងសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ។ កាលបើភោគសម្បត្តិទាំងនោះ របស់គាត់ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ ពួកស្តេចមិនរឹបអូសយកទៅឡើយ ពួកចោរមិនប្លន់យកទៅឡើយ ភ្លើងមិនឆេះបំផ្លាញឡើយ ទឹកមិនហូរនាំយកទៅឡើយ ពួកញាតិដែលមិនជាទីស្រឡាញ់ ក៏មិនរឹបអូសយកទៅឡើយ។ បពិត្រមហារាជ កាលបើភោគសម្បត្តិទាំងនោះ ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដោយប្រពៃយ៉ាងនេះហើយ តែងដល់នូវការប្រើប្រាស់ជាប្រយោជន៍ មិនដល់នូវការវិនាសសាបសូន្យឡើយ យ៉ាងនោះឯង។»

---

‘‘අමනුස්සට්ඨානෙ [Pg.92] උදකංව සීතං,තදපෙය්‍යමානං පරිසොසමෙති;

එවං ධනං කාපුරිසො ලභිත්වා,නෙවත්තනා භුඤ්ජති නො දදාති.

«ទឹកត្រជាក់ក្នុងទីដែលគ្មានមនុស្សរស់នៅ កាលបើគ្មាននរណាផឹក តែងតែរីងស្ងួតទៅទទេ យ៉ាងណាមិញ បុរសថោកទាប កាលបើបានទ្រព្យសម្បត្តិហើយ មិនប្រើប្រាស់ដោយខ្លួនឯង ទាំងមិនចែករំលែកដល់អ្នកដទៃ ក៏យ៉ាងនោះឯង។»

---

ධීරො ච විඤ්ඤූ අධිගම්ම භොගෙ,සො භුඤ්ජති කිච්චකරො ච හොති;

සො ඤාතිසඞ්ඝං නිසභො භරිත්වා,අනින්දිතො සග්ගමුපෙති ඨාන’’න්ති.

«ចំណែកឯអ្នកមានប្រាជ្ញា ជាវិញ្ញូជន កាលបើបានភោគសម្បត្តិហើយ តែងប្រើប្រាស់ផង ធ្វើកិច្ចការដែលគួរធ្វើផង។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកប្រសើរ តែងចិញ្ចឹមពួកញាតិ មិនមាននរណាត្មះតិះដៀលបានឡើយ តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌។»

---

10. දුතියඅපුත්තකසුත්තං

១០. «ទុតិយអបុត្តកសូត្រ»

---

131. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො දිවා දිවස්ස යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං පසෙනදිං කොසලං භගවා එතදවොච – ‘‘හන්ද, කුතො නු ත්වං, මහාරාජ, ආගච්ඡසි දිවා දිවස්සා’’ති?

១៣១. «គ្រានោះឯង ព្រះបាទបសេនទិកោសល ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏គង់ក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សួរព្រះបាទបសេនទិកោសល ដែលគង់ក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រមហារាជ ចុះព្រះអង្គយាងមកពីណា ក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់យ៉ាងនេះ?»»

---

‘‘ඉධ, භන්තෙ, සාවත්ථියං සෙට්ඨි ගහපති කාලඞ්කතො. තමහං අපුත්තකං සාපතෙය්‍යං රාජන්තෙපුරං අතිහරිත්වා ආගච්ඡාමි. සතං, භන්තෙ, සතසහස්සානි හිරඤ්ඤස්සෙව, කො පන වාදො රූපියස්ස! තස්ස ඛො පන, භන්තෙ, සෙට්ඨිස්ස ගහපතිස්ස එවරූපො භත්තභොගො අහොසි – කණාජකං භුඤ්ජති බිලඞ්ගදුතියං. එවරූපො වත්ථභොගො අහොසි – සාණං ධාරෙති තිපක්ඛවසනං. එවරූපො යානභොගො අහොසි – ජජ්ජරරථකෙන යාති පණ්ණඡත්තකෙන ධාරියමානෙනා’’ති.

««បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងក្រុងសាវត្ថីនេះ មានសេដ្ឋីជាគហបតីម្នាក់ បានធ្វើមរណកាលទៅហើយ។ ទ្រព្យសម្បត្តិរបស់សេដ្ឋីនោះ មិនមានកូនជាអ្នកទទួលមរតកឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គទើបតែនឹងដឹកជញ្ជូនទ្រព្យសម្បត្តិនោះ ចូលទៅទុកក្នុងព្រះបរមរាជវាំង រួចហើយទើបមកកាន់ទីនេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រាន់តែមាសសុទ្ធ មានចំនួនដល់ទៅមួយរយសែន (ដប់លាន) ទៅហើយ ចាំបាច់និយាយថ្វីដល់ទៅប្រាក់នោះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សេដ្ឋីគហបតីនោះ មានការបរិភោគអាហារបែបនេះគឺ បរិភោគបាយចុងអង្ករ មានទឹកជ្រក់ផ្សំជាទីពីរ។ មានការប្រើប្រាស់សម្លៀកបំពាក់បែបនេះគឺ ស្លៀកសំពត់ធ្មៃ ដែលដេរភ្ជាប់គ្នាបីផ្ទាំង។ មានការប្រើប្រាស់យានបែបនេះគឺ ជិះរទេះចាស់ទ្រុឌទ្រោម ដែលបាំងដោយឆត្រស្លឹកឈើ។»»

---

‘‘එවමෙතං, මහාරාජ, එවමෙතං, මහාරාජ! භූතපුබ්බං සො, මහාරාජ, සෙට්ඨි ගහපති තග්ගරසිඛිං නාම පච්චෙකසම්බුද්ධං පිණ්ඩපාතෙන පටිපාදෙසි. ‘දෙථ සමණස්ස පිණ්ඩ’න්ති වත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. දත්වා ච පන පච්ඡා විප්පටිසාරී අහොසි – ‘වරමෙතං පිණ්ඩපාතං දාසා වා කම්මකරා වා භුඤ්ජෙය්‍යු’න්ති. භාතු ච පන එකපුත්තකං සාපතෙය්‍යස්ස කාරණා ජීවිතා වොරොපෙසි.

««បពិត្រមហារាជ រឿងនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ បពិត្រមហារាជ រឿងនោះយ៉ាងហ្នឹងហើយ។ បពិត្រមហារាជ កាលពីព្រេងនាយ សេដ្ឋីគហបតីនោះ បានបង្គាប់ឲ្យគេប្រគេនចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ដល់ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ព្រះនាមតគ្គរសិខី។ គាត់បាននិយាយថា "ចូរប្រគេនចង្ហាន់ដល់សមណៈចុះ" រួចហើយក៏ក្រោកពីអាសនៈដើរចេញទៅ។ លុះប្រគេនរួចហើយ ក្រោយមក ក៏កើតសេចក្តីក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយថា "ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតនេះ បើពួកខ្ញុំបម្រើ ឬកម្មករ បរិភោគវិញ នោះប្រសើរជាង"។ ម្យ៉ាងទៀត គាត់បានសម្លាប់កូនប្រុសតែមួយរបស់បងប្រុសខ្លួនឯង ព្រោះតែហេតុនៃទ្រព្យសម្បត្តិ។»

---

‘‘යං ඛො සො, මහාරාජ, සෙට්ඨි ගහපති තග්ගරසිඛිං පච්චෙකසම්බුද්ධං පිණ්ඩපාතෙන පටිපාදෙසි, තස්ස කම්මස්ස විපාකෙන සත්තක්ඛත්තුං සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජි. තස්සෙව කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා [Pg.93] සත්තක්ඛත්තුං සෙට්ඨිත්තං කාරෙසි. යං ඛො සො, මහාරාජ, සෙට්ඨි ගහපති දත්වා පච්ඡා විප්පටිසාරී අහොසි – ‘වරමෙතං පිණ්ඩපාතං දාසා වා කම්මකරා වා භුඤ්ජෙය්‍යු’න්ති, තස්ස කම්මස්ස විපාකෙන නාස්සුළාරාය භත්තභොගාය චිත්තං නමති, නාස්සුළාරාය වත්ථභොගාය චිත්තං නමති, නාස්සුළාරාය යානභොගාය චිත්තං නමති, නාස්සුළාරානං පඤ්චන්නං කාමගුණානං භොගාය චිත්තං නමති. යං ඛො සො, මහාරාජ, සෙට්ඨි ගහපති භාතු ච පන එකපුත්තකං සාපතෙය්‍යස්ස කාරණා ජීවිතා වොරොපෙසි, තස්ස කම්මස්ස විපාකෙන බහූනි වස්සානි බහූනි වස්සසතානි බහූනි වස්සසහස්සානි බහූනි වස්සසතසහස්සානි නිරයෙ පච්චිත්ථ. තස්සෙව කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන ඉදං සත්තමං අපුත්තකං සාපතෙය්‍යං රාජකොසං පවෙසෙති. තස්ස ඛො, මහාරාජ, සෙට්ඨිස්ස ගහපතිස්ස පුරාණඤ්ච පුඤ්ඤං පරික්ඛීණං, නවඤ්ච පුඤ්ඤං අනුපචිතං. අජ්ජ පන, මහාරාජ, සෙට්ඨි ගහපති මහාරොරුවෙ නිරයෙ පච්චතී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ, සෙට්ඨි ගහපති මහාරොරුවං නිරයං උපපන්නො’’ති. ‘‘එවං, මහාරාජ, සෙට්ඨි ගහපති මහාරොරුවං නිරයං උපපන්නො’’ති. ඉදමවොච…පෙ….

«បពិត្រមហារាជ ព្រោះហេតុតែសេដ្ឋីគហបតីនោះ បានប្រគេនចង្ហាន់បិណ្ឌបាត ដល់ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ព្រះនាមតគ្គរសិខី ដោយផលនៃកម្មនោះ គាត់បានទៅកើតក្នុងសុគតិភពសួគ៌ អស់ប្រាំពីរដង។ ដោយសេសសល់នៃផលកម្មនោះឯង គាត់បានធ្វើជាសេដ្ឋីដ៏លើសលុប ក្នុងក្រុងសាវត្ថីនេះ អស់ប្រាំពីរដង។ បពិត្រមហារាជ ព្រោះហេតុតែសេដ្ឋីគហបតីនោះ លុះប្រគេនរួចហើយ ក្រោយមក ក៏កើតសេចក្តីក្តៅក្រហាយស្តាយក្រោយថា "ចង្ហាន់បិណ្ឌបាតនេះ បើពួកខ្ញុំបម្រើ ឬកម្មករ បរិភោគវិញ នោះប្រសើរជាង" ដោយផលនៃកម្មនោះ ចិត្តរបស់គាត់មិនបង្អោនទៅដើម្បីបរិភោគអាហារដ៏ឧត្តមឡើយ មិនបង្អោនទៅដើម្បីប្រើប្រាស់សម្លៀកបំពាក់ដ៏ឧត្តមឡើយ មិនបង្អោនទៅដើម្បីប្រើប្រាស់យានដ៏ឧត្តមឡើយ មិនបង្អោនទៅដើម្បីប្រើប្រាស់កាមគុណទាំងប្រាំដ៏ឧត្តមឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ព្រោះហេតុតែសេដ្ឋីគហបតីនោះ បានសម្លាប់កូនប្រុសតែមួយរបស់បងប្រុសខ្លួនឯង ព្រោះតែហេតុនៃទ្រព្យសម្បត្តិ ដោយផលនៃកម្មនោះ គាត់បានឆ្អិន (រងទុក្ខ) នៅក្នុងនរក អស់ច្រើនឆ្នាំ ច្រើនរយឆ្នាំ ច្រើនពាន់ឆ្នាំ ច្រើនសែនឆ្នាំ។ ដោយសេសសល់នៃផលកម្មនោះឯង ទ្រព្យសម្បត្តិដែលគ្មានកូនទទួលមរតកនេះ ក៏ត្រូវបានគេដឹកជញ្ជូនចូលទៅក្នុងព្រះរាជទ្រព្យ ជាលើកទីប្រាំពីរ។ បពិត្រមហារាជ ក៏ប៉ុន្តែ បុណ្យចាស់របស់សេដ្ឋីគហបតីនោះ អស់រលីងហើយ ឯបុណ្យថ្មីក៏មិនបានសន្សំទុកឡើយ។ បពិត្រមហារាជ ក្នុងថ្ងៃនេះ សេដ្ឋីគហបតីនោះ កំពុងតែឆ្អិននៅក្នុងមហារោរុវនរកហើយ។» «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះសេដ្ឋីគហបតីនោះ ទៅកើតក្នុងមហារោរុវនរកមែនឬ?» «បពិត្រមហារាជ យ៉ាងហ្នឹងហើយ សេដ្ឋីគហបតីនោះ ទៅកើតក្នុងមហារោរុវនរកមែន។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ...។»

---

‘‘ධඤ්ඤං ධනං රජතං ජාතරූපං, පරිග්ගහං වාපි යදත්ථි කිඤ්චි;

දාසා කම්මකරා පෙස්සා, යෙ චස්ස අනුජීවිනො.

«ស្រូវ ស្រែ ទ្រព្យសម្បត្តិ ប្រាក់ មាស ឬគ្រឿងបរិក្ខារឯណានីមួយដែលមាន ព្រមទាំងពួកខ្ញុំបម្រើ កម្មករ អ្នកបម្រើការងារ និងអ្នកដែលរស់នៅអាស្រ័យនឹងបុគ្គលនោះ។»

---

‘‘සබ්බං නාදාය ගන්තබ්බං, සබ්බං නික්ඛිප්පගාමිනං ;

යඤ්ච කරොති කායෙන, වාචාය උද චෙතසා.

«ទ្រព្យទាំងអស់នោះ បុគ្គលមិនអាចយកទៅជាមួយបានឡើយ ត្រូវតែលះបង់ចោលទាំងអស់ មុននឹងទៅ (ស្លាប់)។ ចំណែកឯកម្មណា ដែលបុគ្គលបានធ្វើដោយកាយ ដោយវាចា ឬដោយចិត្ត។»

---

‘‘තඤ්හි තස්ස සකං හොති, තඤ්ච ආදාය ගච්ඡති;

තඤ්චස්ස අනුගං හොති, ඡායාව අනපායිනී.

«កម្មនោះឯង ទើបជាទ្រព្យផ្ទាល់ខ្លួនរបស់បុគ្គលនោះ បុគ្គលនោះតែងនាំយកកម្មនោះទៅជាមួយ កម្មនោះតែងតែតាមដានបុគ្គលនោះទៅ ដូចជាស្រមោលអន្ទោលតាមប្រាណ មិនដែលលះបង់ឡើយ។»

---

‘‘තස්මා කරෙය්‍ය කල්‍යාණං, නිචයං සම්පරායිකං;

පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං, පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති.

«ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគប្បីធ្វើនូវអំពើល្អ ដែលជាការសន្សំទុកសម្រាប់បរលោក។ ព្រោះថា បុណ្យទាំងឡាយ តែងជាទីពឹងបង្អែករបស់សត្វលោក ក្នុងបរលោក។»

---

දුතියො වග්ගො.

«វគ្គទី២ ចប់។»

---

තස්සුද්දානං –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

---

ජටිලා පඤ්ච රාජානො, දොණපාකකුරෙන ච;

සඞ්ගාමෙන ද්වෙ වුත්තානි, මල්ලිකා ද්වෙ අප්පමාදෙන ච;

අපුත්තකෙන ද්වෙ වුත්තා, වග්ගො තෙන පවුච්චතීති.

«និយាយអំពីសូត្រដែលទាក់ទងនឹងជដិល១ ព្រះរាជាប្រាំព្រះអង្គ១ ដោណបាកកុរៈ១ សង្គ្រាមពីរលើក១ នាងമല്ലិកា១ សេចក្តីមិនប្រមាទពីរលើក១ អបុត្តកៈពីរលើក១ វគ្គនោះ លោកហៅថា វគ្គទី២ ដោយហេតុនោះឯង។»

---

3. තතියවග්ගො

៣. «វគ្គទី៣»

---

1. පුග්ගලසුත්තං

១. «បុគ្គលសូត្រ»

---

132. සාවත්ථිනිදානං[Pg.94]. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං පසෙනදිං කොසලං භගවා එතදවොච – ‘‘චත්තාරොමෙ, මහාරාජ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? තමොතමපරායනො, තමොජොතිපරායනො, ජොතිතමපරායනො, ජොතිජොතිපරායනො’’.

១៣២. «គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះបាទបសេនទិកោសល ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចគង់ក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សួរព្រះបាទបសេនទិកោសល ដែលគង់ក្នុងទីសមគួរនោះ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រមហារាជ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះ មានប្រាកដក្នុងលោក។ បុគ្គល ៤ ពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ បុគ្គលងងឹតហើយមានងងឹតទៅខាងមុខ១ បុគ្គលងងឹតហើយមានពន្លឺទៅខាងមុខ១ បុគ្គលភ្លឺហើយមានងងឹតទៅខាងមុខ១ បុគ្គលភ្លឺហើយមានពន្លឺទៅខាងមុខ១។»

---

‘‘කථඤ්ච, මහාරාජ පුග්ගලො තමොතමපරායනො හොති? ඉධ, මහාරාජ, එකච්චො පුග්ගලො නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති, චණ්ඩාලකුලෙ වා වෙනකුලෙ වා නෙසාදකුලෙ වා රථකාරකුලෙ වා පුක්කුසකුලෙ වා දලිද්දෙ අප්පන්නපානභොජනෙ කසිරවුත්තිකෙ, යත්ථ කසිරෙන ඝාසච්ඡාදො ලබ්භති. සො ච හොති දුබ්බණ්ණො දුද්දසිකො ඔකොටිමකො බව්හාබාධො කාණො වා කුණී වා ඛඤ්ජො වා පක්ඛහතො වා, න ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති.

«បពិត្រមហារាជ ចុះបុគ្គលងងឹតហើយមានងងឹតទៅខាងមុខ តើដូចម្តេច? បពិត្រមហារាជ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ចាប់កំណើតក្នុងត្រកូលទាប គឺត្រកូលចណ្ឌាលក្តី ត្រកូលជាងត្បាញកន្ត្រកក្តី ត្រកូលព្រានព្រៃក្តី ត្រកូលជាងរទេះក្តី ត្រកូលអ្នកបោសសំរាមក្តី ជាត្រកូលក្រីក្រ មានបាយទឹកនិងភោជនាហារតិចតួច រស់នៅដោយលំបាកលំបិន ជាទីដែលរកអាហារនិងសម្លៀកបំពាក់បានដោយក្រ។ បុគ្គលនោះទៀតសោត ជាអ្នកមានរូបអាក្រក់ មិនគួររមិលមើល ទាបតឿ មានជំងឺច្រើន ជាអ្នកខ្វាក់ភ្នែកម្ខាងក្តី ដៃកោងក្តី ជើងខ្វិនក្តី ស្លាប់មួយចំហៀងខ្លួនក្តី ទាំងមិនសូវបាននូវបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យាន កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបឡើយ។ បុគ្គលនោះ តែងប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្តហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ តែងទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក។»

---

‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, පුරිසො අන්ධකාරා වා අන්ධකාරං ගච්ඡෙය්‍ය, තමා වා තමං ගච්ඡෙය්‍ය, ලොහිතමලා වා ලොහිතමලං ගච්ඡෙය්‍ය. තථූපමාහං, මහාරාජ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවං ඛො, මහාරාජ, පුග්ගලො තමොතමපරායනො හොති.

«បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចជាបុរសដែលដើរចេញពីទីងងឹត ទៅកាន់ទីងងឹត ឬដើរចេញពីស្រមោល ទៅកាន់ស្រមោល ឬដើរចេញពីកន្លែងប្រឡាក់ឈាម ទៅកាន់កន្លែងប្រឡាក់ឈាម យ៉ាងណាមិញ។ បពិត្រមហារាជ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ បពិត្រមហារាជ បុគ្គលងងឹតហើយមានងងឹតទៅខាងមុខ យ៉ាងនេះឯង។»

---

‘‘කථඤ්ච, මහාරාජ, පුග්ගලො තමොජොතිපරායනො හොති? ඉධ, මහාරාජ, එකච්චො පුග්ගලො නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති, චණ්ඩාලකුලෙ වා වෙනකුලෙ වා නෙසාදකුලෙ වා රථකාරකුලෙ වා පුක්කුසකුලෙ වා දලිද්දෙ අප්පන්නපානභොජනෙ කසිරවුත්තිකෙ, යත්ථ කසිරෙන ඝාසච්ඡාදො ලබ්භති. සො ච ඛො හොති දුබ්බණ්ණො දුද්දසිකො [Pg.95] ඔකොටිමකො බව්හාබාධො, කාණො වා කුණී වා ඛඤ්ජො වා පක්ඛහතො වා, න ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා වාචාය සුචරිතං චරිත්වා මනසා සුචරිතං චරිත්වා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති.

«បពិត្រមហារាជ ចុះបុគ្គលជាអ្នកងងឹតហើយ មានពន្លឺទៅខាងមុខ តើដូចម្តេច? បពិត្រមហារាជ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ចាប់កំណើតក្នុងត្រកូលទាប គឺត្រកូលចណ្ឌាលក្តី ត្រកូលជាងត្បាញក្តី ត្រកូលព្រានព្រៃក្តី ត្រកូលជាងរទេះក្តី ត្រកូលអ្នកបោសសំរាមក្តី ជាត្រកូលក្រខ្សត់ មានទឹក និងបាយតិចតួច មានជីវភាពលំបាកលំបិន ជាត្រកូលដែលរកអាហារ និងសម្លៀកបំពាក់បានដោយក្រ។ បុគ្គលនោះឯង ជាអ្នកមានសម្បុរអាក្រក់ មិនគួរពិនិត្យមើល ជាមនុស្សតឿ មានជំងឺច្រើន ជាមនុស្សខ្វាក់ភ្នែកម្ខាងក្តី ក្រញីងក្រញង់ក្តី ជើងខ្វិនក្តី ស្លាប់មួយចំហៀងខ្លួនក្តី ជាអ្នកមិនសូវបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីបឡើយ។ ប៉ុន្តែ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ បានប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្តហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិភពគឺឋានសួគ៌»។

---

‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, පුරිසො පථවියා වා පල්ලඞ්කං ආරොහෙය්‍ය, පල්ලඞ්කා වා අස්සපිට්ඨිං ආරොහෙය්‍ය, අස්සපිට්ඨියා වා හත්ථික්ඛන්ධං ආරොහෙය්‍ය, හත්ථික්ඛන්ධා වා පාසාදං ආරොහෙය්‍ය. තථූපමාහං, මහාරාජ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවං ඛො, මහාරාජ, පුග්ගලො තමොජොතිපරායනො හොති.

«បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចជាបុរសឡើងពីដីទៅកាន់បល្ល័ង្ក ឬឡើងពីបល្ល័ង្កទៅកាន់ខ្នងសេះ ឬឡើងពីខ្នងសេះទៅកាន់កញ្ចរដំរី ឬឡើងពីកញ្ចរដំរីទៅកាន់ប្រាសាទ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ បពិត្រមហារាជ បុគ្គលជាអ្នកងងឹតហើយ មានពន្លឺទៅខាងមុខ យ៉ាងនេះឯង»។

---

‘‘කථඤ්ච, මහාරාජ, පුග්ගලො ජොතිතමපරායනො හොති? ඉධ, මහාරාජ, එකච්චො පුග්ගලො උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති, ඛත්තියමහාසාලකුලෙ වා බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ වා ගහපතිමහාසාලකුලෙ වා, අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ මහාභොගෙ පහූතජාතරූපරජතෙ පහූතවිත්තූපකරණෙ පහූතධනධඤ්ඤෙ. සො ච හොති අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො, පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො, ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන දුච්චරිතං චරති, වාචාය දුච්චරිතං චරති, මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති.

«បពិត្រមហារាជ ចុះបុគ្គលជាអ្នកមានពន្លឺហើយ មានសេចក្តីងងឹតទៅខាងមុខ តើដូចម្តេច? បពិត្រមហារាជ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ចាប់កំណើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ គឺត្រកូលក្សត្រមហាសាលក្តី ត្រកូលព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី ត្រកូលគហបតីមហាសាលក្តី ដែលជាត្រកូលស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន មានមាសនិងប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបករណ៍គួរជាទីគាប់ចិត្តច្រើន មានធនធាននិងធញ្ញជាតិច្រើន។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានរូបល្អ គួរពិនិត្យមើល គួរជាទីជ្រះថ្លា ប្រកបដោយស្បែកសម្បុរដ៏ល្អក្រៃលែង ជាអ្នកបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប។ ប៉ុន្តែ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ បានប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តទុច្ចរិតដោយចិត្តហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងអបាយ ទុគ្គតិ វិនិបាត នរក»។

---

‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, පුරිසො පාසාදා වා හත්ථික්ඛන්ධං ඔරොහෙය්‍ය, හත්ථික්ඛන්ධා වා අස්සපිට්ඨිං ඔරොහෙය්‍ය, අස්සපිට්ඨියා වා පල්ලඞ්කං ඔරොහෙය්‍ය, පල්ලඞ්කා වා පථවිං ඔරොහෙය්‍ය, පථවියා වා අන්ධකාරං පවිසෙය්‍ය. තථූපමාහං, මහාරාජ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවං ඛො, මහාරාජ, පුග්ගලො ජොතිතමපරායනො හොති.

«បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចជាបុរសចុះពីប្រាសាទទៅកាន់កញ្ចរដំរី ឬចុះពីកញ្ចរដំរីទៅកាន់ខ្នងសេះ ឬចុះពីខ្នងសេះទៅកាន់បល្ល័ង្ក ឬចុះពីបល្ល័ង្កទៅកាន់ដី ឬចុះពីដីហើយចូលទៅកាន់ទីងងឹត យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ បពិត្រមហារាជ បុគ្គលជាអ្នកមានពន្លឺហើយ មានសេចក្តីងងឹតទៅខាងមុខ យ៉ាងនេះឯង»។

---

‘‘කථඤ්ච, මහාරාජ, පුග්ගලො ජොතිජොතිපරායනො හොති? ඉධ, මහාරාජ, එකච්චො පුග්ගලො උච්චෙ කුලෙ පච්චාජාතො හොති, ඛත්තියමහාසාලකුලෙ වා බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ වා ගහපතිමහාසාලකුලෙ [Pg.96] වා, අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ මහාභොගෙ පහූතජාතරූපරජතෙ පහූතවිත්තූපකරණෙ පහූතධනධඤ්ඤෙ. සො ච හොති අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො, පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො, ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා වාචාය සුචරිතං චරිත්වා මනසා සුචරිතං චරිත්වා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති.

«បពិត្រមហារាជ ចុះបុគ្គលជាអ្នកមានពន្លឺហើយ មានពន្លឺទៅខាងមុខ តើដូចម្តេច? បពិត្រមហារាជ បុគ្គលខ្លះក្នុងលោកនេះ ចាប់កំណើតក្នុងត្រកូលខ្ពង់ខ្ពស់ គឺត្រកូលក្សត្រមហាសាលក្តី ត្រកូលព្រាហ្មណ៍មហាសាលក្តី ត្រកូលគហបតីមហាសាលក្តី ដែលជាត្រកូលស្តុកស្តម្ភ មានទ្រព្យច្រើន មានភោគៈច្រើន មានមាសនិងប្រាក់ច្រើន មានគ្រឿងឧបករណ៍គួរជាទីគាប់ចិត្តច្រើន មានធនធាននិងធញ្ញជាតិច្រើន។ បុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានរូបល្អ គួរពិនិត្យមើល គួរជាទីជ្រះថ្លា ប្រកបដោយស្បែកសម្បុរដ៏ល្អក្រៃលែង ជាអ្នកបានបាយ ទឹក សម្លៀកបំពាក់ យានជំនិះ កម្រងផ្កា គ្រឿងក្រអូប គ្រឿងលាប ទីដេក ទីអាស្រ័យ និងគ្រឿងប្រទីប។ បុគ្គលនោះ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្ត។ លុះបុគ្គលនោះ បានប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយកាយ ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយវាចា ប្រព្រឹត្តសុចរិតដោយចិត្តហើយ លុះរំលាយកាយស្លាប់ទៅ ក៏ទៅកើតក្នុងសុគតិភពគឺឋានសួគ៌»។

---

‘‘සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, පුරිසො පල්ලඞ්කා වා පල්ලඞ්කං සඞ්කමෙය්‍ය, අස්සපිට්ඨියා වා අස්සපිට්ඨිං සඞ්කමෙය්‍ය, හත්ථික්ඛන්ධා වා හත්ථික්ඛන්ධං සඞ්කමෙය්‍ය, පාසාදා වා පාසාදං සඞ්කමෙය්‍ය. තථූපමාහං, මහාරාජ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි. එවං ඛො, මහාරාජ, පුග්ගලො ජොතිජොතිපරායනො හොති. ඉමෙ ඛො, මහාරාජ, චත්තාරො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති. ඉදමවොච…පෙ…

«បពិត្រមហារាជ ប្រៀបដូចជាបុរសឈានពីបល្ល័ង្កមួយទៅកាន់បល្ល័ង្កមួយ ឬឈានពីខ្នងសេះមួយទៅកាន់ខ្នងសេះមួយ ឬឈានពីកញ្ចរដំរីមួយទៅកាន់កញ្ចរដំរីមួយ ឬឈានពីប្រាសាទមួយទៅកាន់ប្រាសាទមួយ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ តថាគតពោលថា បុគ្គលនេះមានឧបមាដូច្នោះឯង។ បពិត្រមហារាជ បុគ្គលជាអ្នកមានពន្លឺហើយ មានពន្លឺទៅខាងមុខ យ៉ាងនេះឯង។ បពិត្រមហារាជ បុគ្គលទាំង ៤ ពួកនេះឯង តែងមានប្រាកដក្នុងលោក»។ ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ...។

---

‘‘දලිද්දො පුරිසො රාජ, අස්සද්ධො හොති මච්ඡරී;

කදරියො පාපසඞ්කප්පො, මිච්ඡාදිට්ඨි අනාදරො.

«បពិត្រព្រះរាជា បុរសក្រខ្សត់ គ្មានសទ្ធា ជាអ្នកកំណាញ់ ស្វិតស្វាញ មានតម្រិះអាក្រក់ មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ មិនមានសេចក្តីគោរព

---

‘‘සමණෙ බ්‍රාහ්මණෙ වාපි, අඤ්ඤෙ වාපි වනිබ්බකෙ;

අක්කොසති පරිභාසති, නත්ථිකො හොති රොසකො.

តែងជេរប្រមាថ គម្រាមកំហែង ដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ឬក៏អ្នកសូមទានដទៃទៀត ជាអ្នកមិនជឿផលកម្ម ចូលចិត្តបៀតបៀន

---

‘‘දදමානං නිවාරෙති, යාචමානාන භොජනං;

තාදිසො පුරිසො රාජ, මීයමානො ජනාධිප;

උපෙති නිරයං ඝොරං, තමොතමපරායනො.

តែងហាមឃាត់អ្នកដទៃដែលកំពុងឲ្យអាហារដល់ពួកអ្នកសូម។ បពិត្រព្រះរាជាជាម្ចាស់នៃជន បុរសដែលមានសភាពបែបនោះ កាលបើដាច់ខ្យល់ស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់នរកដ៏គួរឲ្យខ្លាច ជាបុគ្គលងងឹតហើយ មានសេចក្តីងងឹតទៅខាងមុខ»។

---

‘‘දලිද්දො පුරිසො රාජ, සද්ධො හොති අමච්ඡරී;

දදාති සෙට්ඨසඞ්කප්පො, අබ්‍යග්ගමනසො නරො.

«បពិត្រព្រះរាជា ចំណែកបុរសក្រខ្សត់ ជាអ្នកមានសទ្ធា មិនកំណាញ់ តែងធ្វើទាន មានតម្រិះដ៏ប្រសើរ មានចិត្តមិនរាយមាយ

---

‘‘සමණෙ බ්‍රාහ්මණෙ වාපි, අඤ්ඤෙ වාපි වනිබ්බකෙ;

උට්ඨාය අභිවාදෙති, සමචරියාය සික්ඛති.

តែងក្រោកឈរទទួល ថ្វាយបង្គំសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ឬក៏អ្នកសូមទានដទៃទៀត តែងសិក្សាក្នុងការប្រព្រឹត្តស្មើ

---

‘‘දදමානං න වාරෙති, යාචමානාන භොජනං;

තාදිසො පුරිසො රාජ, මීයමානො ජනාධිප;

උපෙති තිදිවං ඨානං, තමොජොතිපරායනො.

មិនហាមឃាត់អ្នកដទៃដែលកំពុងឲ្យអាហារដល់ពួកអ្នកសូមឡើយ។ បពិត្រព្រះរាជាជាម្ចាស់នៃជន បុរសដែលមានសភាពបែបនោះ កាលបើដាច់ខ្យល់ស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌ ជាបុគ្គលងងឹតហើយ មានពន្លឺទៅខាងមុខ»។

---

‘‘අඩ්ඪො [Pg.97] චෙ පුරිසො රාජ, අස්සද්ධො හොති මච්ඡරී;

කදරියො පාපසඞ්කප්පො, මිච්ඡාදිට්ඨි අනාදරො.

«បពិត្រព្រះរាជា បើបុរសជាអ្នកមានទ្រព្យស្តុកស្តម្ភ តែគ្មានសទ្ធា ជាអ្នកកំណាញ់ ស្វិតស្វាញ មានតម្រិះអាក្រក់ មានមិច្ឆាទិដ្ឋិ មិនមានសេចក្តីគោរព

---

‘‘සමණෙ බ්‍රාහ්මණෙ වාපි, අඤ්ඤෙ වාපි වනිබ්බකෙ;

අක්කොසති පරිභාසති, නත්ථිකො හොති රොසකො.

តែងជេរប្រមាថ គម្រាមកំហែង ដល់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ឬក៏អ្នកសូមទានដទៃទៀត ជាអ្នកមិនជឿផលកម្ម ចូលចិត្តបៀតបៀន

---

‘‘දදමානං නිවාරෙති, යාචමානාන භොජනං;

තාදිසො පුරිසො රාජ, මීයමානො ජනාධිප;

උපෙති නිරයං ඝොරං, ජොතිතමපරායනො.

តែងហាមឃាត់អ្នកដទៃដែលកំពុងឲ្យអាហារដល់ពួកអ្នកសូម។ បពិត្រព្រះរាជាជាម្ចាស់នៃជន បុរសដែលមានសភាពបែបនោះ កាលបើដាច់ខ្យល់ស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់នរកដ៏គួរឲ្យខ្លាច ជាបុគ្គលមានពន្លឺហើយ មានសេចក្តីងងឹតទៅខាងមុខ»។

---

‘‘අඩ්ඪො චෙ පුරිසො රාජ, සද්ධො හොති අමච්ඡරී;

දදාති සෙට්ඨසඞ්කප්පො, අබ්‍යග්ගමනසො නරො.

«បពិត្រព្រះរាជា ចំណែកបុរសជាអ្នកមានទ្រព្យស្តុកស្តម្ភ មានសទ្ធា មិនកំណាញ់ តែងធ្វើទាន មានតម្រិះដ៏ប្រសើរ មានចិត្តមិនរាយមាយ

---

‘‘සමණෙ බ්‍රාහ්මණෙ වාපි, අඤ්ඤෙ වාපි වනිබ්බකෙ;

උට්ඨාය අභිවාදෙති, සමචරියාය සික්ඛති.

តែងក្រោកឈរទទួល ថ្វាយបង្គំសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ ឬក៏អ្នកសូមទានដទៃទៀត តែងសិក្សាក្នុងការប្រព្រឹត្តស្មើ

---

‘‘දදමානං න වාරෙති, යාචමානාන භොජනං;

තාදිසො පුරිසො රාජ, මීයමානො ජනාධිප;

උපෙති තිදිවං ඨානං, ජොතිජොතිපරායනො’’ති.

មិនហាមឃាត់អ្នកដទៃដែលកំពុងឲ្យអាហារដល់ពួកអ្នកសូមឡើយ។ បពិត្រព្រះរាជាជាម្ចាស់នៃជន បុរសដែលមានសភាពបែបនោះ កាលបើដាច់ខ្យល់ស្លាប់ទៅ តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌ ជាបុគ្គលមានពន្លឺហើយ មានពន្លឺទៅខាងមុខ»។

---

2. අය්‍යිකාසුත්තං

២. អយ្យិកាសូត្រ

---

133. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං පසෙනදිං කොසලං භගවා එතදවොච – ‘‘හන්ද, කුතො නු ත්වං, මහාරාජ, ආගච්ඡසි දිවාදිවස්සා’’ති?

១៣៣. រឿងកើតឡើងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់សួរព្រះបាទបសេនទិកោសល ដែលគង់នៅក្នុងទីសមគួរថា៖ «បពិត្រមហារាជ ចុះព្រះអង្គយាងមកពីណា ក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់នេះ?»

---

‘‘අය්‍යිකා මෙ, භන්තෙ, කාලඞ්කතා ජිණ්ණා වුඩ්ඪා මහල්ලිකා අද්ධගතා වයොඅනුප්පත්තා වීසවස්සසතිකා ජාතියා. අය්‍යිකා ඛො පන මෙ, භන්තෙ, පියා හොති මනාපා. හත්ථිරතනෙන චෙපාහං, භන්තෙ, ලභෙය්‍යං ‘මා මෙ අය්‍යිකා කාලමකාසී’ති, හත්ථිරතනම්පාහං දදෙය්‍යං – ‘මා මෙ අය්‍යිකා කාලමකාසී’ති. අස්සරතනෙන චෙපාහං, භන්තෙ, ලභෙය්‍යං ‘මා මෙ අය්‍යිකා කාලමකාසී’ති, අස්සරතනම්පාහං දදෙය්‍යං – ‘මා මෙ අය්‍යිකා කාලමකාසී’ති. ගාමවරෙන චෙපාහං භන්තෙ, ලභෙය්‍යං ‘මා මෙ අය්‍යිකා කාලමකාසී’ති, ගාමවරම්පාහං දදෙය්‍යං – ‘මා මෙ අය්‍යිකා කාලමකාසී’ති. ජනපදපදෙසෙන චෙපාහං, භන්තෙ, ලභෙය්‍යං [Pg.98] ‘මා මෙ අය්‍යිකා කාලමකාසී’ති, ජනපදපදෙසම්පාහං දදෙය්‍යං – ‘මා මෙ අය්‍යිකා කාලමකාසී’ති. ‘සබ්බෙ සත්තා, මහාරාජ, මරණධම්මා මරණපරියොසානා මරණං අනතීතා’ති. ‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාවසුභාසිතමිදං, භන්තෙ, භගවතා – සබ්බෙ සත්තා මරණධම්මා මරණපරියොසානා මරණං අනතීතා’’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអយ្យិកា (យាយ) របស់ខ្ញុំព្រះករុណា សោយទិវង្គតទៅហើយ គាត់ជាស្ត្រីចាស់ជរា មានអាយុច្រើន មានអាយុរវាង ១២០ ឆ្នាំហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអយ្យិកានោះ ជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាណាស់។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើខ្ញុំព្រះករុណាអាចលោះព្រះអយ្យិកា ដោយដំរីរតនៈ ដើម្បីកុំឲ្យគាត់សោយទិវង្គតបាន ខ្ញុំព្រះករុណានឹងថ្វាយដំរីរតនៈនោះជាមិនខាន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើខ្ញុំព្រះករុណាអាចលោះព្រះអយ្យិកា ដោយសេះរតនៈ ដើម្បីកុំឲ្យគាត់សោយទិវង្គតបាន ខ្ញុំព្រះករុណានឹងថ្វាយសេះរតនៈនោះជាមិនខាន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើខ្ញុំព្រះករុណាអាចលោះព្រះអយ្យិកា ដោយស្រុកដ៏ប្រសើរ ដើម្បីកុំឲ្យគាត់សោយទិវង្គតបាន ខ្ញុំព្រះករុណានឹងប្រគល់ស្រុកដ៏ប្រសើរនោះជាមិនខាន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើខ្ញុំព្រះករុណាអាចលោះព្រះអយ្យិកា ដោយដែនដី ដើម្បីកុំឲ្យគាត់សោយទិវង្គតបាន ខ្ញុំព្រះករុណានឹងប្រគល់ដែនដីនោះជាមិនខាន»។ ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «បពិត្រមហារាជ សត្វទាំងឡាយទាំងពួង មានសេចក្តីស្លាប់ជាធម្មតា មានសេចក្តីស្លាប់ជាទីបំផុត មិនអាចកន្លងផុតសេចក្តីស្លាប់បានឡើយ»។ ព្រះរាជាក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អស្ចារ្យណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចម្លែកណាស់ ព្រះពុទ្ធដីកានេះ ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់សម្តែងទុកល្អណាស់ថា សត្វទាំងឡាយទាំងពួង មានសេចក្តីស្លាប់ជាធម្មតា មានសេចក្តីស្លាប់ជាទីបំផុត មិនអាចកន្លងផុតសេចក្តីស្លាប់បានឡើយ»។

---

‘‘එවමෙතං, මහාරාජ, එවමෙතං, මහාරාජ! සබ්බෙ සත්තා මරණධම්මා මරණපරියොසානා මරණං අනතීතා. සෙය්‍යථාපි, මහාරාජ, යානි කානිචි කුම්භකාරභාජනානි ආමකානි චෙව පක්කානි ච සබ්බානි තානි භෙදනධම්මානි භෙදනපරියොසානානි භෙදනං අනතීතානි; එවමෙව ඛො, මහාරාජ, සබ්බෙ සත්තා මරණධම්මා මරණපරියොසානා මරණං අනතීතා’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

«បពិត្រមហារាជ សេចក្តីនេះយ៉ាងនោះឯង បពិត្រមហារាជ សេចក្តីនេះយ៉ាងនោះឯង។ សត្វទាំងឡាយទាំងពួង មានសេចក្តីស្លាប់ជាធម្មតា មានសេចក្តីស្លាប់ជាទីបំផុត មិនអាចកន្លងផុតសេចក្តីស្លាប់បានឡើយ។ បពិត្រមហារាជ គ្រឿងភាជន៍ដីដុតរបស់ជាងឆ្នាំងណាមួយ ទោះបីឆៅក្តី ឆ្អិនក្តី គ្រឿងភាជន៍ទាំងអស់នោះ តែងមានការបែកបាក់ជាធម្មតា មានការបែកបាក់ជាទីបំផុត មិនអាចកន្លងផុតការបែកបាក់ទៅបានឡើយ យ៉ាងណាមិញ បពិត្រមហារាជ សត្វទាំងឡាយទាំងពួង ក៏មានសេចក្តីស្លាប់ជាធម្មតា មានសេចក្តីស្លាប់ជាទីបំផុត មិនអាចកន្លងផុតសេចក្តីស្លាប់បានឡើយ យ៉ាងនោះឯង»។ ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ...។

---

‘‘සබ්බෙ සත්තා මරිස්සන්ති, මරණන්තඤ්හි ජීවිතං;

යථාකම්මං ගමිස්සන්ති, පුඤ්ඤපාපඵලූපගා;

නිරයං පාපකම්මන්තා, පුඤ්ඤකම්මා ච සුග්ගතිං.

«សត្វទាំងឡាយទាំងពួងនឹងត្រូវស្លាប់ ព្រោះថាជីវិតមានសេចក្តីស្លាប់ជាទីបំផុត សត្វទាំងឡាយនឹងទៅតាមយថាកម្ម ជាអ្នកទទួលផលនៃបុណ្យនិងបាប គឺពួកអ្នកមានកម្មជាបាប តែងទៅកាន់នរក ចំណែកពួកអ្នកមានកម្មជាបុណ្យ តែងទៅកាន់សុគតិភព។

---

‘‘තස්මා කරෙය්‍ය කල්‍යාණං, නිචයං සම්පරායිකං;

පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං, පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគួរធ្វើអំពើល្អ ដែលជាស្បៀងសម្រាប់បរលោក ព្រោះថាបុណ្យទាំងឡាយ តែងជាទីពឹងរបស់សត្វទាំងឡាយក្នុងបរលោក»។

---

3. ලොකසුත්තං

៣. លោកសូត្រ

---

134. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ, ලොකස්ස ධම්මා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරායා’’ති? ‘‘තයො ඛො, මහාරාජ, ලොකස්ස ධම්මා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. කතමෙ තයො? ලොභො ඛො, මහාරාජ, ලොකස්ස ධම්මො, උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. දොසො ඛො, මහාරාජ, ලොකස්ස ධම්මො, උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. මොහො ඛො, මහාරාජ, ලොකස්ස ධම්මො, උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරාය. ඉමෙ ඛො, මහාරාජ, තයො ලොකස්ස ධම්මා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති අහිතාය දුක්ඛාය අඵාසුවිහාරායා’’ති. ඉදමවොච…පෙ…

១៣៤. រឿងកើតឡើងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះបាទបសេនទិកោសល គង់នៅក្នុងទីសមគួរ ហើយបានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដូច្នេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ធម៌ប៉ុន្មានយ៉ាង កាលដែលកើតឡើងដល់សត្វលោក តែងកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ?» ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «បពិត្រមហារាជ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះ កាលដែលកើតឡើងដល់សត្វលោក តែងកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ។ ធម៌ ៣ យ៉ាង តើដូចម្តេចខ្លះ? បពិត្រមហារាជ គឺលោភៈ ជាធម៌របស់សត្វលោក កាលដែលកើតឡើង តែងកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ ១។ បពិត្រមហារាជ ទោសៈ ជាធម៌របស់សត្វលោក កាលដែលកើតឡើង តែងកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ ១។ បពិត្រមហារាជ មោហៈ ជាធម៌របស់សត្វលោក កាលដែលកើតឡើង តែងកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ ១។ បពិត្រមហារាជ ធម៌ ៣ យ៉ាងនេះឯង កាលដែលកើតឡើងដល់សត្វលោក តែងកើតឡើងដើម្បីមិនជាប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីទុក្ខ ដើម្បីការរស់នៅមិនសប្បាយ»។ ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ...។

---

‘‘ලොභො [Pg.99] දොසො ච මොහො ච, පුරිසං පාපචෙතසං;

හිංසන්ති අත්තසම්භූතා, තචසාරංව සම්ඵල’’න්ති.

«លោភៈ ទោសៈ និងមោហៈ កើតឡើងអំពីខ្លួនឯង តែងបៀតបៀនបុរសដែលមានចិត្តអាក្រក់ ដូចជាផ្លែឫស្សី តែងសម្លាប់ដើមរបស់វាដូច្នោះឯង»។

---

4. ඉස්සත්තසුත්තං

៤. ឥស្សត្តសូត្រ

---

135. සාවත්ථිනිදානං. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කත්ථ නු ඛො, භන්තෙ, දානං දාතබ්බ’’න්ති? ‘‘යත්ථ ඛො, මහාරාජ, චිත්තං පසීදතී’’ති. ‘‘කත්ථ පන, භන්තෙ, දින්නං මහප්ඵල’’න්ති? ‘‘අඤ්ඤං ඛො එතං, මහාරාජ, කත්ථ දානං දාතබ්බං, අඤ්ඤං පනෙතං කත්ථ දින්නං මහප්ඵලන්ති? සීලවතො ඛො, මහාරාජ, දින්නං මහප්ඵලං, නො තථා දුස්සීලෙ. තෙන හි, මහාරාජ, තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා, තෙ ඛමෙය්‍ය, තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ ත්‍යස්ස යුද්ධං පච්චුපට්ඨිතං සඞ්ගාමො සමුපබ්‍යූළ්හො. අථ ආගච්ඡෙය්‍ය ඛත්තියකුමාරො අසික්ඛිතො අකතහත්ථො අකතයොග්ගො අකතූපාසනො භීරු ඡම්භී උත්‍රාසී පලායී. භරෙය්‍යාසි තං පුරිසං, අත්ථො ච තෙ තාදිසෙන පුරිසෙනා’’ති? ‘‘නාහං, භන්තෙ, භරෙය්‍යං තං පුරිසං, න ච මෙ අත්ථො තාදිසෙන පුරිසෙනා’’ති. ‘‘අථ ආගච්ඡෙය්‍ය බ්‍රාහ්මණකුමාරො අසික්ඛිතො…පෙ… අථ ආගච්ඡෙය්‍ය වෙස්සකුමාරො අසික්ඛිතො…පෙ… අථ ආගච්ඡෙය්‍ය සුද්දකුමාරො අසික්ඛිතො…පෙ… න ච මෙ අත්ථො තාදිසෙන පුරිසෙනා’’ති.

១៣៥. សាវត្ថីនិទាន។ ព្រះបាទបសេនទិកោសល កាលដែលគង់នៅក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដូច្នេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើបុគ្គលគួរឲ្យទានក្នុងទីណា?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «មហារាជ គួរឲ្យទានក្នុងទីដែលចិត្តជ្រះថ្លាចុះ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយក្នុងទីណា ទើបមានផលច្រើន?»។ «មហារាជ សំណួរថា គួរឲ្យទានក្នុងទីណា នោះផ្សេង សំណួរថា ទានដែលឲ្យហើយក្នុងទីណា មានផលច្រើន នោះផ្សេង។ មហារាជ ទានដែលបុគ្គលឲ្យដល់បុគ្គលមានសីល ទើបមានផលច្រើន ឲ្យដល់បុគ្គលទ្រុស្តសីល មិនមានផលច្រើនយ៉ាងនោះទេ។ មហារាជ បើដូច្នោះ អាត្មាភាពនឹងសួរត្រឡប់ទៅមហារាជវិញក្នុងរឿងនេះ មហារាជយល់ព្រមយ៉ាងណា គួរដោះស្រាយយ៉ាងនោះចុះ។ មហារាជ មហារាជសម្គាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច ក្នុងលោកនេះ បើមានសង្គ្រាមកើតឡើង ចម្បាំងប្រកៀកគ្នាហើយ។ លំដាប់នោះ មានក្សត្រកុមារម្នាក់ មិនទាន់បានរៀនសិល្បសាស្ត្រ មិនទាន់ធ្វើការហ្វឹកហាត់ដៃ មិនទាន់បានយល់ដឹងការប្រើប្រាស់ធ្នូ មិនទាន់បានធ្វើការបាញ់សាកល្បង ជាអ្នកខ្លាច ញាប់ញ័រ តក់ស្លុត រត់គេច មកដល់។ តើមហារាជនឹងចិញ្ចឹមបុរសនោះឬទេ ហើយមហារាជត្រូវការដោយបុរសបែបនោះដែរឬទេ?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនចិញ្ចឹមបុរសនោះទេ ហើយខ្ញុំព្រះអង្គក៏គ្មានសេចក្តីត្រូវការដោយបុរសបែបនោះដែរ»។ «លំដាប់នោះ បើមានព្រាហ្មណកុមារមិនទាន់បានរៀនសិល្បសាស្ត្រ...។ល។ លំដាប់នោះ បើមានវេស្សកុមារមិនទាន់បានរៀនសិល្បសាស្ត្រ...។ល។ លំដាប់នោះ បើមានសុទ្ទកុមារមិនទាន់បានរៀនសិល្បសាស្ត្រ...។ល។ មកដល់ តើមហារាជនឹងចិញ្ចឹមបុរសនោះឬទេ ហើយមហារាជត្រូវការដោយបុរសបែបនោះដែរឬទេ?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនចិញ្ចឹមបុរសនោះទេ ហើយខ្ញុំព្រះអង្គក៏គ្មានសេចក្តីត្រូវការដោយបុរសបែបនោះដែរ»។

---

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ ත්‍යස්ස යුද්ධං පච්චුපට්ඨිතං සඞ්ගාමො සමුපබ්‍යූළ්හො. අථ ආගච්ඡෙය්‍ය ඛත්තියකුමාරො සුසික්ඛිතො කතහත්ථො කතයොග්ගො කතූපාසනො අභීරු අච්ඡම්භී අනුත්‍රාසී අපලායී. භරෙය්‍යාසි තං පුරිසං, අත්ථො ච තෙ තාදිසෙන පුරිසෙනා’’ති? ‘‘භරෙය්‍යාහං, භන්තෙ, තං පුරිසං, අත්ථො ච මෙ තාදිසෙන පුරිසෙනා’’ති. ‘‘අථ ආගච්ඡෙය්‍ය බ්‍රාහ්මණකුමාරො…පෙ… අථ ආගච්ඡෙය්‍ය වෙස්සකුමාරො…පෙ… අථ ආගච්ඡෙය්‍ය සුද්දකුමාරො සුසික්ඛිතො කතහත්ථො කතයොග්ගො කතූපාසනො අභීරු අච්ඡම්භී අනුත්‍රාසී අපලායී. භරෙය්‍යාසි තං පුරිසං, අත්ථො ච තෙ තාදිසෙන පුරිසෙනා’’ති? ‘‘භරෙය්‍යාහං, භන්තෙ, තං පුරිසං, අත්ථො ච මෙ තාදිසෙන පුරිසෙනා’’ති.

«មហារាជ មហារាជសម្គាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច ក្នុងលោកនេះ បើមានសង្គ្រាមកើតឡើង ចម្បាំងប្រកៀកគ្នាហើយ។ លំដាប់នោះ មានក្សត្រកុមារម្នាក់ បានរៀនសិល្បសាស្ត្រល្អហើយ ធ្វើការហ្វឹកហាត់ដៃហើយ បានយល់ដឹងការប្រើប្រាស់ធ្នូហើយ បានធ្វើការបាញ់សាកល្បងហើយ ជាអ្នកមិនខ្លាច មិនញាប់ញ័រ មិនតក់ស្លុត មិនរត់គេច មកដល់។ តើមហារាជនឹងចិញ្ចឹមបុរសនោះឬទេ ហើយមហារាជត្រូវការដោយបុរសបែបនោះដែរឬទេ?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងចិញ្ចឹមបុរសនោះ ហើយខ្ញុំព្រះអង្គក៏ត្រូវការដោយបុរសបែបនោះដែរ»។ «លំដាប់នោះ បើមានព្រាហ្មណកុមារ...។ល។ លំដាប់នោះ បើមានវេស្សកុមារ...។ល។ លំដាប់នោះ បើមានសុទ្ទកុមារ បានរៀនសិល្បសាស្ត្រល្អហើយ ធ្វើការហ្វឹកហាត់ដៃហើយ បានយល់ដឹងការប្រើប្រាស់ធ្នូហើយ បានធ្វើការបាញ់សាកល្បងហើយ ជាអ្នកមិនខ្លាច មិនញាប់ញ័រ មិនតក់ស្លុត មិនរត់គេច មកដល់។ តើមហារាជនឹងចិញ្ចឹមបុរសនោះឬទេ ហើយមហារាជត្រូវការដោយបុរសបែបនោះដែរឬទេ?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងចិញ្ចឹមបុរសនោះ ហើយខ្ញុំព្រះអង្គក៏ត្រូវការដោយបុរសបែបនោះដែរ»។

---

‘‘එවමෙව ඛො, මහාරාජ, යස්මා කස්මා චෙපි කුලා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති, සො ච හොති පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනො පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො, තස්මිං [Pg.100] දින්නං මහප්ඵලං හොති. කතමානි පඤ්චඞ්ගානි පහීනානි හොන්ති? කාමච්ඡන්දො පහීනො හොති, බ්‍යාපාදො පහීනො හොති, ථිනමිද්ධං පහීනං හොති, උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහීනං හොති, විචිකිච්ඡා පහීනා හොති. ඉමානි පඤ්චඞ්ගානි පහීනානි හොන්ති. කතමෙහි පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති? අසෙක්ඛෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙක්ඛෙන සමාධික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙක්ඛෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙක්ඛෙන විමුත්තික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙක්ඛෙන විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති. ඉමෙහි පඤ්චහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති. ඉති පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනෙ පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතෙ දින්නං මහප්ඵල’’න්ති. ඉදමවොච භගවා…පෙ… සත්ථා –

«មហារាជ សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង បុគ្គលចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស មិនមានផ្ទះ ពីត្រកូលណាមួយក៏ដោយ បើបុគ្គលនោះជាអ្នកលះបង់អង្គ ៥ បានហើយ ជាអ្នកប្រកបដោយអង្គ ៥ ហើយ ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយក្នុងបុគ្គលនោះ រមែងមានផលច្រើន។ អង្គ ៥ ដែលបុគ្គលនោះលះបង់ហើយ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺកាមច្ឆន្ទៈ លះបង់ហើយ ១ ព្យាបាទៈ លះបង់ហើយ ១ ថីនមិទ្ធៈ លះបង់ហើយ ១ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចៈ លះបង់ហើយ ១ វិចិកិច្ឆា លះបង់ហើយ ១។ អង្គ ៥ ទាំងនេះ បុគ្គលនោះលះបង់ហើយ។ ចុះបុគ្គលនោះ ប្រកបដោយអង្គ ៥ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺប្រកបដោយសីលក្ខន្ធរបស់ព្រះអសេក្ខៈ ១ ប្រកបដោយសមាធិក្ខន្ធរបស់ព្រះអសេក្ខៈ ១ ប្រកបដោយបញ្ញាក្ខន្ធរបស់ព្រះអសេក្ខៈ ១ ប្រកបដោយវិមុត្តិក្ខន្ធរបស់ព្រះអសេក្ខៈ ១ ប្រកបដោយវិមុត្តិញាណទស្សនក្ខន្ធរបស់ព្រះអសេក្ខៈ ១។ បុគ្គលនោះ ប្រកបដោយអង្គ ៥ ទាំងនេះ។ ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយក្នុងបុគ្គលដែលលះបង់អង្គ ៥ បានហើយ ប្រកបដោយអង្គ ៥ យ៉ាងនេះ រមែងមានផលច្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ...។ល។ ព្រះសាស្តាបានត្រាស់ជាគាថាទៀតថា៖

---

‘‘ඉස්සත්තං බලවීරියඤ්ච, යස්මිං විජ්ජෙථ මාණවෙ;

තං යුද්ධත්ථො භරෙ රාජා, නාසූරං ජාතිපච්චයා.

«ស្តេចដែលត្រូវការដោយចម្បាំង គប្បីចិញ្ចឹមយុវជនណាដែលមានសិល្បៈធ្នូ មានកម្លាំង និងមានព្យាយាម មិនគប្បីចិញ្ចឹមមនុស្សដែលមិនក្លាហាន ដោយអាងតែជាតិត្រកូលឡើយ។

---

‘‘තථෙව ඛන්තිසොරච්චං, ධම්මා යස්මිං පතිට්ඨිතා;

අරියවුත්තිං මෙධාවිං, හීනජච්චම්පි පූජයෙ.

សេចក្តីនេះ ក៏យ៉ាងនោះឯង ធម៌ទាំងឡាយ គឺសេចក្តីអត់ធន់ និងសេចក្តីសង្រួម រមែងតម្កល់នៅក្នុងបុគ្គលណា គប្បីបូជាបុគ្គលនោះ ដែលជាអ្នកមានប្រាជ្ញា មានការចិញ្ចឹមជីវិតដ៏ប្រសើរ ទោះបីជាអ្នកមានកំណើតទាបថោកក៏ដោយ។

---

‘‘කාරයෙ අස්සමෙ රම්මෙ, වාසයෙත්ථ බහුස්සුතෙ;

පපඤ්ච විවනෙ කයිරා, දුග්ගෙ සඞ්කමනානි ච.

គប្បីធ្វើអាស្រមទាំងឡាយដ៏គួរជាទីរីករាយ គប្បីញ៉ាំងពួកបុគ្គលអ្នកជាពហុស្សូតឲ្យនៅក្នុងអាស្រមនោះ គប្បីធ្វើកន្លែងទឹកផឹកក្នុងព្រៃស្ងាត់ និងធ្វើស្ពានក្នុងទីលំបាកទាំងឡាយ។

---

‘‘අන්නං පානං ඛාදනීයං, වත්ථසෙනාසනානි ච;

දදෙය්‍ය උජුභූතෙසු, විප්පසන්නෙන චෙතසා.

គប្បីប្រគេនបាយ ទឹក បង្អែម ចម្អាប គ្រឿងស្លៀកដណ្តប់ និងសេនាសនៈ ដល់ពួកបុគ្គលអ្នកមានចិត្តត្រង់ ដោយចិត្តដ៏ជ្រះថ្លា។

---

‘‘යථා හි මෙඝො ථනයං, විජ්ජුමාලී සතක්කකු;

ථලං නින්නඤ්ච පූරෙති, අභිවස්සං වසුන්ධරං.

ព្រោះថា ដូចជាមេឃដែលគគ្រហឹម មានពន្លឺផ្លេកបន្ទោរព័ទ្ធជុំវិញ មានកំពូលរាប់រយ កាលបង្អុរភ្លៀងចុះមកលើផែនដី រមែងញ៉ាំងទីទួល និងទីទំនាបឲ្យពេញប្រៀប យ៉ាងណាមិញ

---

‘‘තථෙව සද්ධො සුතවා, අභිසඞ්ඛච්ච භොජනං;

වනිබ්බකෙ තප්පයති, අන්නපානෙන පණ්ඩිතො.

យ៉ាងណាមិញ បុគ្គលជាបណ្ឌិត មានសទ្ធា ជាពហុស្សូត កាលចាត់ចែងភោជនាហារហើយ រមែងញ៉ាំងពួកស្មូមឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ដោយបាយ និងទឹក។

---

‘‘ආමොදමානො පකිරෙති, දෙථ දෙථාති භාසති;

තං හිස්ස ගජ්ජිතං හොති, දෙවස්සෙව පවස්සතො;

සා පුඤ්ඤධාරා විපුලා, දාතාරං අභිවස්සතී’’ති.

បណ្ឌិតនោះ កាលរីករាយ រមែងលះបង់ទាន តែងពោលថា "ចូរឲ្យ ចូរឲ្យ" ពាក្យនោះឯង ជាសម្រែកគគ្រហឹមរបស់បណ្ឌិតនោះ ដូចជាសម្រែកនៃមេឃដែលកំពុងបង្អុរភ្លៀងចុះមក ធារៈនៃបុណ្យដ៏ធំទូលាយនោះ រមែងបង្អុរស្រោចស្រពនូវអ្នកឲ្យទាននោះឯង»។

---

5. පබ්බතූපමසුත්තං

៥. បព្វតូបមសូត្រ

---

136. සාවත්ථිනිදානං[Pg.101]. එකමන්තං නිසින්නං ඛො රාජානං පසෙනදිං කොසලං භගවා එතදවොච – ‘‘හන්ද, කුතො නු ත්වං, මහාරාජ, ආගච්ඡසි දිවා දිවස්සා’’ති? ‘‘යානි තානි, භන්තෙ, රඤ්ඤං ඛත්තියානං මුද්ධාවසිත්තානං ඉස්සරියමදමත්තානං කාමගෙධපරියුට්ඨිතානං ජනපදත්ථාවරියප්පත්තානං මහන්තං පථවිමණ්ඩලං අභිවිජිය අජ්ඣාවසන්තානං රාජකරණීයානි භවන්ති, තෙසු ඛ්වාහං, එතරහි උස්සුක්කමාපන්නො’’ති.

១៣៦. សាវត្ថីនិទាន។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សួរព្រះបាទបសេនទិកោសល ដែលគង់នៅក្នុងទីសមគួរហើយ ដូច្នេះថា «មហារាជ ចុះមហារាជមកពីណា ក្នុងវេលាថ្ងៃត្រង់នេះ?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កិច្ចការទាំងឡាយណា របស់ពួកស្តេចក្សត្រិយ៍ ដែលបានមុទ្ធាភិសេកហើយ ជាអ្នកស្រវឹងដោយអំណាចនៃឥស្សរិយយស ជាអ្នកត្រូវសេចក្តីត្រេកត្រអាលក្នុងកាមគ្របដណ្តប់ហើយ ជាអ្នកបានដល់នូវសេចក្តីមាំមួនក្នុងជនបទ គ្រប់គ្រងផែនដីដ៏ធំទូលាយ ដោយការឈ្នះ រមែងមាន ខ្ញុំព្រះអង្គរវល់ខ្លាំងដោយកិច្ចការទាំងនោះ ក្នុងពេលឥឡូវនេះ»។

---

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, මහාරාජ, ඉධ තෙ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය පුරත්ථිමාය දිසාය සද්ධායිකො පච්චයිකො. සො තං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘යග්ඝෙ, මහාරාජ, ජානෙය්‍යාසි, අහං ආගච්ඡාමි පුරත්ථිමාය දිසාය. තත්ථද්දසං මහන්තං පබ්බතං අබ්භසමං සබ්බෙ පාණෙ නිප්පොථෙන්තො ආගච්ඡති. යං තෙ, මහාරාජ, කරණීයං, තං කරොහී’ති. අථ දුතියො පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය පච්ඡිමාය දිසාය…පෙ… අථ තතියො පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාය දිසාය…පෙ… අථ චතුත්ථො පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය දක්ඛිණාය දිසාය සද්ධායිකො පච්චයිකො. සො තං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘යග්ඝෙ මහාරාජ, ජානෙය්‍යාසි, අහං ආගච්ඡාමි දක්ඛිණාය දිසාය. තත්ථද්දසං මහන්තං පබ්බතං අබ්භසමං සබ්බෙ පාණෙ නිප්පොථෙන්තො ආගච්ඡති. යං තෙ, මහාරාජ, කරණීයං තං කරොහී’ති. එවරූපෙ තෙ, මහාරාජ, මහති මහබ්භයෙ සමුප්පන්නෙ දාරුණෙ මනුස්සක්ඛයෙ දුල්ලභෙ මනුස්සත්තෙ කිමස්ස කරණීය’’න්ති?

«មហារាជ មហារាជសម្គាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច ក្នុងលោកនេះ បើមានបុរសម្នាក់ ជាអ្នកគួរជឿបាន ជាអ្នកគួរទុកចិត្តបាន មកពីទិសខាងកើត។ បុរសនោះ ចូលមកជិតមហារាជហើយ ក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា "សូមទ្រង់ជ្រាប មហារាជ ខ្ញុំព្រះអង្គមកពីទិសខាងកើត បានឃើញភ្នំដ៏ធំមួយ ខ្ពស់ស្មើដោយពពក កំពុងរមៀលមកកិនសត្វមានជីវិតទាំងអស់ឲ្យម៉ត់រាប។ កិច្ចការណាដែលមហារាជត្រូវធ្វើ សូមទ្រង់ធ្វើនូវកិច្ចការនោះចុះ"។ លំដាប់នោះ មានបុរសទីពីរ មកពីទិសខាងលិច...។ល។ លំដាប់នោះ មានបុរសទីបី មកពីទិសខាងជើង...។ល។ លំដាប់នោះ មានបុរសទីបួន ជាអ្នកគួរជឿបាន ជាអ្នកគួរទុកចិត្តបាន មកពីទិសខាងត្បូង។ បុរសនោះ ចូលមកជិតមហារាជហើយ ក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា "សូមទ្រង់ជ្រាប មហារាជ ខ្ញុំព្រះអង្គមកពីទិសខាងត្បូង បានឃើញភ្នំដ៏ធំមួយ ខ្ពស់ស្មើដោយពពក កំពុងរមៀលមកកិនសត្វមានជីវិតទាំងអស់ឲ្យម៉ត់រាប។ កិច្ចការណាដែលមហារាជត្រូវធ្វើ សូមទ្រង់ធ្វើនូវកិច្ចការនោះចុះ"។ មហារាជ កាលបើភ័យធំ គួរឲ្យខ្លាចខ្លាំង ដល់នូវការវិនាសនៃមនុស្សដ៏កាចសាហាវ កើតឡើងហើយយ៉ាងនេះ កាលបើជាតិជាមនុស្សដែលបុគ្គលក្រឡេកបានដោយក្រ តើមហារាជត្រូវធ្វើកិច្ចការដូចម្តេច?»។

---

‘‘එවරූපෙ මෙ, භන්තෙ, මහති මහබ්භයෙ සමුප්පන්නෙ දාරුණෙ මනුස්සක්ඛයෙ දුල්ලභෙ මනුස්සත්තෙ කිමස්ස කරණීයං අඤ්ඤත්‍ර ධම්මචරියාය අඤ්ඤත්‍ර සමචරියාය අඤ්ඤත්‍ර කුසලකිරියාය අඤ්ඤත්‍ර පුඤ්ඤකිරියායා’’ති?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើភ័យធំ គួរឲ្យខ្លាចខ្លាំង ដល់នូវការវិនាសនៃមនុស្សដ៏កាចសាហាវ កើតឡើងហើយយ៉ាងនេះ កាលបើជាតិជាមនុស្សដែលបុគ្គលក្រឡេកបានដោយក្រ តើខ្ញុំព្រះអង្គត្រូវធ្វើកិច្ចការអ្វី ក្រៅពីការប្រព្រឹត្តធម៌ ក្រៅពីការប្រព្រឹត្តស្មើ ក្រៅពីការធ្វើកុសល ក្រៅពីការធ្វើបុណ្យនោះ?»។

---

‘‘ආරොචෙමි ඛො තෙ, මහාරාජ, පටිවෙදෙමි ඛො තෙ, මහාරාජ, අධිවත්තති ඛො තං, මහාරාජ, ජරාමරණං. අධිවත්තමානෙ චෙ තෙ, මහාරාජ, ජරාමරණෙ කිමස්ස කරණීය’’න්ති? ‘‘අධිවත්තමානෙ ච මෙ, භන්තෙ, ජරාමරණෙ කිමස්ස කරණීයං අඤ්ඤත්‍ර ධම්මචරියාය සමචරියාය කුසලකිරියාය පුඤ්ඤකිරියාය? යානි තානි, භන්තෙ, රඤ්ඤං ඛත්තියානං මුද්ධාවසිත්තානං ඉස්සරියමදමත්තානං [Pg.102] කාමගෙධපරියුට්ඨිතානං ජනපදත්ථාවරියප්පත්තානං මහන්තං පථවිමණ්ඩලං අභිවිජිය අජ්ඣාවසන්තානං හත්ථියුද්ධානි භවන්ති; තෙසම්පි, භන්තෙ, හත්ථියුද්ධානං නත්ථි ගති නත්ථි විසයො අධිවත්තමානෙ ජරාමරණෙ. යානිපි තානි, භන්තෙ, රඤ්ඤං ඛත්තියානං මුද්ධාවසිත්තානං…පෙ… අජ්ඣාවසන්තානං අස්සයුද්ධානි භවන්ති…පෙ… රථයුද්ධානි භවන්ති …පෙ… පත්තියුද්ධානි භවන්ති; තෙසම්පි, භන්තෙ, පත්තියුද්ධානං නත්ථි ගති නත්ථි විසයො අධිවත්තමානෙ ජරාමරණෙ. සන්ති ඛො පන, භන්තෙ, ඉමස්මිං රාජකුලෙ මන්තිනො මහාමත්තා, යෙ පහොන්ති ආගතෙ පච්චත්ථිකෙ මන්තෙහි භෙදයිතුං. තෙසම්පි, භන්තෙ, මන්තයුද්ධානං නත්ථි ගති නත්ථි විසයො අධිවත්තමානෙ ජරාමරණෙ. සංවිජ්ජති ඛො පන, භන්තෙ, ඉමස්මිං රාජකුලෙ පහූතං හිරඤ්ඤසුවණ්ණං භූමිගතඤ්චෙව වෙහාසට්ඨඤ්ච, යෙන මයං පහොම ආගතෙ පච්චත්ථිකෙ ධනෙන උපලාපෙතුං. තෙසම්පි, භන්තෙ, ධනයුද්ධානං නත්ථි ගති නත්ථි විසයො අධිවත්තමානෙ ජරාමරණෙ. අධිවත්තමානෙ ච මෙ, භන්තෙ, ජරාමරණෙ කිමස්ස කරණීයං අඤ්ඤත්‍ර ධම්මචරියාය සමචරියාය කුසලකිරියාය පුඤ්ඤකිරියායා’’ති?

«មហារាជ អាត្មាភាពសូមប្រាប់មហារាជ អាត្មាភាពសូមឲ្យមហារាជដឹងច្បាស់ថា ជរានិងមរណៈ កំពុងគ្របដណ្តប់លើមហារាជហើយ។ មហារាជ កាលបើជរានិងមរណៈកំពុងគ្របដណ្តប់ហើយ តើមហារាជត្រូវធ្វើកិច្ចការដូចម្តេច?»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើជរានិងមរណៈកំពុងគ្របដណ្តប់លើខ្ញុំព្រះអង្គហើយ តើខ្ញុំព្រះអង្គត្រូវធ្វើកិច្ចការអ្វី ក្រៅពីការប្រព្រឹត្តធម៌ ការប្រព្រឹត្តស្មើ ការធ្វើកុសល និងការធ្វើបុណ្យ? បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការចម្បាំងដោយដំរីទាំងឡាយណា របស់ពួកស្តេចក្សត្រិយ៍ ដែលបានមុទ្ធាភិសេកហើយ...។ល។ គ្រប់គ្រងផែនដីដ៏ធំទូលាយ ដោយការឈ្នះ រមែងមាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើជរានិងមរណៈគ្របដណ្តប់ហើយ ទីទៅមិនមាន ទីពឹងមិនមាន ដល់ការចម្បាំងដោយដំរីទាំងនោះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ការចម្បាំងដោយសេះទាំងឡាយណា...។ល។ ការចម្បាំងដោយរថទាំងឡាយណា...។ល។ ការចម្បាំងដោយថ្មើរជើងទាំងឡាយណា រមែងមាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើជរានិងមរណៈគ្របដណ្តប់ហើយ ទីទៅមិនមាន ទីពឹងមិនមាន ដល់ការចម្បាំងដោយថ្មើរជើងទាំងនោះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ក្នុងរាជត្រកូលនេះ មានពួកអាមាត្យជាអ្នកប្រឹក្សា ដែលអាចនឹងបំបែកពួកសត្រូវដែលមកដល់ ដោយឧបាយកលបាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើជរានិងមរណៈគ្របដណ្តប់ហើយ ទីទៅមិនមាន ទីពឹងមិនមាន ដល់ការចម្បាំងដោយឧបាយកលទាំងនោះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន មួយវិញទៀត ក្នុងរាជត្រកូលនេះ មានប្រាក់និងមាសជាច្រើន ដែលកប់ទុកក្នុងដីខ្លះ តម្កល់ទុកក្នុងទីវាលខ្លះ ដែលយើងខ្ញុំអាចនឹងលួងលោមពួកសត្រូវដែលមកដល់ ដោយទ្រព្យសម្បត្តិបាន បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើជរានិងមរណៈគ្របដណ្តប់ហើយ ទីទៅមិនមាន ទីពឹងមិនមាន ដល់ការចម្បាំងដោយទ្រព្យសម្បត្តិទាំងនោះឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើជរានិងមរណៈកំពុងគ្របដណ្តប់លើខ្ញុំព្រះអង្គហើយ តើខ្ញុំព្រះអង្គត្រូវធ្វើកិច្ចការអ្វី ក្រៅពីការប្រព្រឹត្តធម៌ ការប្រព្រឹត្តស្មើ ការធ្វើកុសល និងការធ្វើបុណ្យ?»។

---

‘‘එවමෙතං, මහාරාජ, එවමෙතං, මහාරාජ! අධිවත්තමානෙ ජරාමරණෙ කිමස්ස කරණීයං අඤ්ඤත්‍ර ධම්මචරියාය සමචරියාය කුසලකිරියාය පුඤ්ඤකිරියායා’’ති? ඉදමවොච භගවා…පෙ… සත්ථා –

«មហារាជ សេចក្តីនោះ យ៉ាងហ្នឹងហើយ មហារាជ សេចក្តីនោះ យ៉ាងហ្នឹងហើយ! កាលបើជរានិងមរណៈកំពុងគ្របដណ្តប់ហើយ តើត្រូវធ្វើកិច្ចការអ្វី ក្រៅពីការប្រព្រឹត្តធម៌ ការប្រព្រឹត្តស្មើ ការធ្វើកុសល និងការធ្វើបុណ្យ?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ...។ល។ ព្រះសាស្តាបានត្រាស់ជាគាថាទៀតថា៖

---

‘‘යථාපි සෙලා විපුලා, නභං ආහච්ච පබ්බතා;

සමන්තානුපරියායෙය්‍යුං, නිප්පොථෙන්තො චතුද්දිසා.

«ភ្នំថ្មទាំងឡាយដ៏ធំទូលាយ ខ្ពស់ត្រដែតដល់មេឃ គប្បីរមៀលមកពីទិសទាំងបួន ព័ទ្ធជុំវិញ កិនសត្វទាំងឡាយឲ្យម៉ត់រាប យ៉ាងណាមិញ

---

‘‘එවං ජරා ච මච්චු ච, අධිවත්තන්ති පාණිනෙ ;

ඛත්තියෙ බ්‍රාහ්මණෙ වෙස්සෙ, සුද්දෙ චණ්ඩාලපුක්කුසෙ;

න කිඤ්චි පරිවජ්ජෙති, සබ්බමෙවාභිමද්දති.

យ៉ាងណាមិញ ជរានិងមរណៈ រមែងគ្របដណ្តប់លើសត្វមានជីវិតទាំងឡាយ គឺក្សត្រ ព្រាហ្មណ៍ វេស្សៈ សុទ្ទៈ ចណ្ឌាល និងអ្នកបោសសំរាម មិនវៀរចៀសបុគ្គលណាមួយឡើយ តែងតែជាន់ឈ្លីទាំងអស់គ្នា។

---

‘‘න තත්ථ හත්ථීනං භූමි, න රථානං න පත්තියා;

න චාපි මන්තයුද්ධෙන, සක්කා ජෙතුං ධනෙන වා.

ក្នុងទីនោះ មិនមែនជាទីចម្បាំងនៃដំរីទាំងឡាយ មិនមែនជាទីចម្បាំងនៃរថទាំងឡាយ មិនមែនជាទីចម្បាំងនៃថ្មើរជើងទាំងឡាយឡើយ ហើយក៏មិនអាចនឹងឈ្នះបាន ដោយការចម្បាំងដោយឧបាយកល ឬដោយទ្រព្យសម្បត្តិឡើយ។

---

‘‘තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

බුද්ධෙ ධම්මෙ ච සඞ්ඝෙ ච, ධීරො සද්ධං නිවෙසයෙ.

ព្រោះហេតុនោះ បុរសជាបណ្ឌិត កាលយល់ឃើញនូវប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ជាអ្នកមានចិត្តនឹងធឹង គប្បីតម្កល់សទ្ធាក្នុងព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ។

---

‘‘යො [Pg.103] ධම්මං චරි කායෙන, වාචාය උද චෙතසා;

ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතී’’ති.

បុគ្គលណា ប្រព្រឹត្តធម៌ដោយកាយ ដោយវាចា ឬដោយចិត្ត ពួកជនតែងសរសើរបុគ្គលនោះក្នុងលោកនេះ លុះលះលោកនេះទៅហើយ បុគ្គលនោះរមែងរីករាយក្នុងឋានសួគ៌»។

---

තතියො වග්ගො.

វគ្គទី ៣។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះ គឺ៖

---

පුග්ගලො අය්‍යිකා ලොකො, ඉස්සත්තං පබ්බතූපමා;

දෙසිතං බුද්ධසෙට්ඨෙන, ඉමං කොසලපඤ්චකන්ති.

សូត្រទាំង ៥ នេះ គឺ បុគ្គលសូត្រ ១ អយ្យិកាសូត្រ ១ លោកសូត្រ ១ ឥស្សត្តសូត្រ ១ បព្វតូបមសូត្រ ១ ក្នុងកោសលសំយុត្តនេះ ព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ ទ្រង់សម្តែងហើយ។

---

කොසලසංයුත්තං සමත්තං.

កោសលសំយុត្ត ចប់។

---

4. මාරසංයුත්තං

៤. មារសំយុត្ត

---

1. පඨමවග්ගො

១. វគ្គទី ១

---

1. තපොකම්මසුත්තං

១. តបោកម្មសូត្រ

---

137. එවං [Pg.104] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘මුත්තො වතම්හි තාය දුක්කරකාරිකාය. සාධු මුත්තො වතම්හි තාය අනත්ථසංහිතාය දුක්කරකාරිකාය. සාධු වතම්හි මුත්තො බොධිං සමජ්ඣග’’න්ති.

១៣៧. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទើបនឹងបានត្រាស់ដឹងជាដំបូង គង់នៅក្រោមដើមពោធិ៍បាយង់ (អជបាលនិគ្រោធ) ក្បែរឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងស្រុកឧរុវេលា។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្រាកព្រះកាយ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងព្រះហឫទ័យកើតឡើងយ៉ាងនេះថា៖ «អាត្មាអញ រួចចាកទុក្ករកិរិយានោះហើយតើ! អាត្មាអញ រួចចាកទុក្ករកិរិយា ដែលមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍នោះ ជាការប្រពៃណាស់ហើយតើ! អាត្មាអញ រួចចាកទុក្ករកិរិយានោះ ហើយបានសម្រេចនូវពោធិញ្ញាណ ជាការប្រពៃណាស់ហើយតើ!»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා භගවතො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួន ហើយក៏ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ ក៏ពោលគាថានេះនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘තපොකම්මා අපක්කම්ම, යෙන න සුජ්ඣන්ති මාණවා;

අසුද්ධො මඤ්ඤසි සුද්ධො, සුද්ධිමග්ගා අපරද්ධො’’ ති.

«អ្នកចៀសចេញពីតបោកម្ម ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យពួកមាណពស្អាតបរិសុទ្ធ ខ្លួនឯងមិនទាន់បរិសុទ្ធសោះ តែសំគាល់ខ្លួនថាបរិសុទ្ធ អ្នកឈ្មោះថាឃ្លាតចាកផ្លូវនៃសេចក្តីបរិសុទ្ធហើយ»។

---

අථ ඛො භගවා ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ទ្រង់ត្រាស់គាថាទាំងឡាយនេះ ទៅនឹងមារមានចិត្តបាបថា៖

---

‘‘අනත්ථසංහිතං ඤත්වා, යං කිඤ්චි අමරං තපං ;

සබ්බං නත්ථාවහං හොති, ඵියාරිත්තංව ධම්මනි.

«តបោកម្មណាមួយ ដែលមិនប្រកបដោយប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីមិនស្លាប់ តបោកម្មទាំងអស់នោះ មិននាំមកនូវប្រយោជន៍ឡើយ ដូចជាចែវ និងចង្កូតដែលគេច្រានទៅលើគោក ដូច្នោះឯង។

---

‘‘සීලං සමාධි පඤ්ඤඤ්ච, මග්ගං බොධාය භාවයං;

පත්තොස්මි පරමං සුද්ධිං, නිහතො ත්වමසි අන්තකා’’ති.

តថាគតចម្រើននូវសីល សមាធិ និងបញ្ញា ដែលជាផ្លូវដើម្បីត្រាស់ដឹង បានដល់នូវសេចក្តីបរិសុទ្ធយ៉ាងក្រៃលែងហើយ នែមារធ្វើនូវទីបំផុត អ្នកឯងត្រូវតថាគតកំចាត់ចេញហើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති, දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

2. හත්ථිරාජවණ්ණසුත්තං

២. ហត្ថិរាជវណ្ណសូត្រ

---

138. එවං [Pg.105] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා රත්තන්ධකාරතිමිසායං අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති, දෙවො ච එකමෙකං ඵුසායති. අථ ඛො මාරො පාපිමා භගවතො භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො මහන්තං හත්ථිරාජවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. සෙය්‍යථාපි නාම මහාඅරිට්ඨකො මණි, එවමස්ස සීසං හොති. සෙය්‍යථාපි නාම සුද්ධං රූපියං, එවමස්ස දන්තා හොන්ති. සෙය්‍යථාපි නාම මහතී නඞ්ගලීසා, එවමස්ස සොණ්ඩො හොති. අථ ඛො භගවා ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៣៨. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទើបនឹងបានត្រាស់ដឹងជាដំបូង គង់នៅក្រោមដើមពោធិ៍បាយង់ (អជបាលនិគ្រោធ) ក្បែរឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងស្រុកឧរុវេលា។ ក៏សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងទីវាលហាលវាល ក្នុងវេលាយប់ងងឹតសូន្យសុង ហើយភ្លៀងក៏ស្រក់ចុះមកម្តងមួយតំណក់ៗ។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចង់ឲ្យព្រះដ៏មានព្រះភាគ កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត រោមព្រឺស្រើប ទើបនិម្មិតខ្លួនជាស្តេចដំរីដ៏ធំ ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ក្បាលរបស់ដំរីនោះ ធំដូចជាដុំថ្មខ្មៅដ៏ធំ (ថ្មមណីខ្មៅ)។ ភ្លុកទាំងឡាយរបស់ដំរីនោះ ដូចជាប្រាក់ដ៏បរិសុទ្ធ។ ប្រមោយរបស់ដំរីនោះ ធំដូចជាយាមនង្គ័លដ៏ធំ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ទ្រង់ត្រាស់គាថានេះ ទៅនឹងមារមានចិត្តបាបថា៖

---

‘‘සංසරං දීඝමද්ධානං, වණ්ණං කත්වා සුභාසුභං;

අලං තෙ තෙන පාපිම, නිහතො ත්වමසි අන්තකා’’ති.

«នែមារមានចិត្តបាប អ្នកអន្ទោលទៅក្នុងសង្សារវដ្តអស់កាលដ៏យូរ បាននិម្មិតពណ៌សម្បុរល្អខ្លះ មិនល្អខ្លះ ការធ្វើបែបនោះរបស់អ្នកល្មមហើយ នែមារធ្វើនូវទីបំផុត អ្នកឯងត្រូវតថាគតកំចាត់ចេញហើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

3. සුභසුත්තං

៣. សុភសូត្រ

---

139. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා රත්තන්ධකාරතිමිසායං අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති, දෙවො ච එකමෙකං ඵුසායති. අථ ඛො මාරො පාපිමා, භගවතො භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො අවිදූරෙ උච්චාවචා වණ්ණනිභා උපදංසෙති, සුභා චෙව අසුභා ච. අථ ඛො භගවා ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

១៣៩. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទើបនឹងបានត្រាស់ដឹងជាដំបូង គង់នៅក្រោមដើមពោធិ៍បាយង់ (អជបាលនិគ្រោធ) ក្បែរឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងស្រុកឧរុវេលា។ ក៏សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងទីវាលហាលវាល ក្នុងវេលាយប់ងងឹតសូន្យសុង ហើយភ្លៀងក៏ស្រក់ចុះមកម្តងមួយតំណក់ៗ។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចង់ឲ្យព្រះដ៏មានព្រះភាគ កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត រោមព្រឺស្រើប ទើបចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ ក៏បង្ហាញពណ៌សម្បុរផ្សេងៗ ទាំងល្អទាំងអាក្រក់ ទាំងថោកទាបទាំងឧត្តម ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ទ្រង់ត្រាស់គាថាទាំងឡាយនេះ ទៅនឹងមារមានចិត្តបាបថា៖

---

‘‘සංසරං දීඝමද්ධානං, වණ්ණං කත්වා සුභාසුභං;

අලං තෙ තෙන පාපිම, නිහතො ත්වමසි අන්තක.

«នែមារមានចិត្តបាប អ្នកអន្ទោលទៅក្នុងសង្សារវដ្តអស់កាលដ៏យូរ បាននិម្មិតពណ៌សម្បុរល្អខ្លះ មិនល្អខ្លះ ការធ្វើបែបនោះរបស់អ្នកល្មមហើយ នែមារធ្វើនូវទីបំផុត អ្នកឯងត្រូវតថាគតកំចាត់ចេញហើយ។

---

‘‘යෙ [Pg.106] ච කායෙන වාචාය, මනසා ච සුසංවුතා;

න තෙ මාරවසානුගා, න තෙ මාරස්ස බද්ධගූ’’ ති.

ជនទាំងឡាយណា ដែលសង្រួមល្អហើយ ដោយកាយ វាចា និងចិត្ត ជនទាំងនោះ មិនលុះក្នុងអំណាចរបស់អ្នកឡើយ ហើយក៏មិនមែនជាអ្នកបម្រើរបស់មារឡើយ»។

---

අථ ඛො මාරො…පෙ… තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប...។ប។ បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

4. පඨමමාරපාසසුත්තං

៤. បឋមមារបាសសូត្រ

---

140. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១៤០. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

---

‘‘මය්හං ඛො, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා යොනිසො සම්මප්පධානා අනුත්තරා විමුත්ති අනුප්පත්තා, අනුත්තරා විමුත්ති සච්ඡිකතා. තුම්හෙපි, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරා යොනිසො සම්මප්පධානා අනුත්තරං විමුත්තිං අනුපාපුණාථ, අනුත්තරං විමුත්තිං සච්ඡිකරොථා’’ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតបានសម្រេច បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ នូវអនុត្តរវិមុត្តិ (ការរួចផុតដ៏ប្រសើររកគ្មានពីរ) ព្រោះតែការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយដ៏ត្រឹមត្រូវ (យោនិសោមនសិការ) ព្រោះតែការតស៊ូព្យាយាមដោយឧបាយដ៏ត្រឹមត្រូវ (យោនិសោសម្មប្បធាន)។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីអ្នកទាំងឡាយ ក៏ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយឧបាយដ៏ត្រឹមត្រូវ ចូរតស៊ូព្យាយាមដោយឧបាយដ៏ត្រឹមត្រូវ ហើយសម្រេច ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ នូវអនុត្តរវិមុត្តិចុះ»។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ ក៏ពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘බද්ධොසි මාරපාසෙන, යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා;

මාරබන්ධනබද්ධොසි, න මෙ සමණ මොක්ඛසී’’ති.

«លោកឯងត្រូវកងអន្ទាក់របស់មារ ទាំងជាទិព្វ ទាំងជារបស់មនុស្ស ជំពាក់ហើយ លោកឯងត្រូវចំណងរបស់មារចងទុកហើយ នែសមណៈ លោកមិនរួចផុតពីកណ្តាប់ដៃរបស់ខ្ញុំឡើយ»។

---

‘‘මුත්තාහං මාරපාසෙන, යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා;

මාරබන්ධනමුත්තොම්හි, නිහතො ත්වමසි අන්තකා’’ති.

«តថាគតរួចផុតចាកកងអន្ទាក់របស់មារ ទាំងជាទិព្វ ទាំងជារបស់មនុស្សហើយ តថាគតរួចផុតចាកចំណងរបស់មារហើយ នែមារធ្វើនូវទីបំផុត អ្នកឯងត្រូវតថាគតកំចាត់ចេញហើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා…පෙ… තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប...។ប។ បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

5. දුතියමාරපාසසුත්තං

៥. ទុតិយមារបាសសូត្រ

---

141. එකං සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១៤១. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងព្រៃឥសិបតនមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងពារាណសី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

---

‘‘මුත්තාහං, භික්ඛවෙ, සබ්බපාසෙහි යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා. තුම්හෙපි, භික්ඛවෙ, මුත්තා සබ්බපාසෙහි යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා. චරථ, භික්ඛවෙ, චාරිකං බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. මා එකෙන ද්වෙ අගමිත්ථ. දෙසෙථ, භික්ඛවෙ, ධම්මං ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං [Pg.107] කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙථ. සන්ති සත්තා අප්පරජක්ඛජාතිකා, අස්සවනතා ධම්මස්ස පරිහායන්ති. භවිස්සන්ති ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො. අහම්පි, භික්ඛවෙ, යෙන උරුවෙලා සෙනානිගමො තෙනුපසඞ්කමිස්සාමි ධම්මදෙසනායා’’ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ តថាគតរួចផុតហើយ ចាកកងអន្ទាក់ទាំងពួង ទាំងជាទិព្វ ទាំងជារបស់មនុស្ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទោះបីអ្នកទាំងឡាយ ក៏រួចផុតហើយ ចាកកងអន្ទាក់ទាំងពួង ទាំងជាទិព្វ ទាំងជារបស់មនុស្សដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរដើរទៅកាន់ចារិក ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ជនច្រើន ដើម្បីសេចក្តីសុខដល់ជនច្រើន ដើម្បីអនុគ្រោះដល់លោក ដើម្បីសេចក្តីចម្រើន ដើម្បីប្រយោជន៍ ដើម្បីសេចក្តីសុខ ដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ។ កុំដើរទៅពីររូបតាមផ្លូវជាមួយគ្នាតែមួយឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយសម្តែងធម៌ មានសេចក្តីល្អក្នុងខាងដើម ល្អក្នុងកណ្តាល ល្អក្នុងទីបំផុត ព្រមទាំងអត្ថ ព្រមទាំងព្យញ្ជនៈ ឲ្យបរិបូណ៌គ្រប់គ្រាន់ ចូរប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិសុទ្ធស្អាត។ សត្វទាំងឡាយ ដែលមានធូលីគឺកិលេសតិចក្នុងភ្នែក មាននៅឡើយ តែងសាបសូន្យចាកធម៌ ព្រោះមិនបានស្តាប់ធម៌ ជនទាំងឡាយដែលជាអ្នកដឹងធម៌ គង់នឹងមានជាមិនខាន។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកតថាគត ក៏នឹងចូលទៅកាន់សេនានិគម ក្នុងស្រុកឧរុវេលា ដើម្បីសម្តែងធម៌ដែរ»។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ ក៏ពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘බද්ධොසි සබ්බපාසෙහි, යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා;

මහාබන්ධනබද්ධොසි, න මෙ සමණ මොක්ඛසී’’ති.

«លោកឯងត្រូវកងអន្ទាក់ទាំងពួង ទាំងជាទិព្វ ទាំងជារបស់មនុស្ស ជំពាក់ហើយ លោកឯងត្រូវមហាចំណងចងទុកហើយ នែសមណៈ លោកមិនរួចផុតពីកណ្តាប់ដៃរបស់ខ្ញុំឡើយ»។

---

‘‘මුත්තාහං සබ්බපාසෙහි, යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා;

මහාබන්ධනමුත්තොම්හි, නිහතො ත්වමසි අන්තකා’’ති.

«តថាគតរួចផុតចាកកងអន្ទាក់ទាំងពួង ទាំងជាទិព្វ ទាំងជារបស់មនុស្សហើយ តថាគតរួចផុតចាកមហាចំណងហើយ នែមារធ្វើនូវទីបំផុត អ្នកឯងត្រូវតថាគតកំចាត់ចេញហើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා…පෙ… තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប...។ប។ បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

6. සප්පසුත්තං

៦. សប្បសូត្រ

---

142. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා රත්තන්ධකාරතිමිසායං අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති, දෙවො ච එකමෙකං ඵුසායති.

១៤២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក៏សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងទីវាលហាលវាល ក្នុងវេលាយប់ងងឹតសូន្យសុង ហើយភ្លៀងក៏ស្រក់ចុះមកម្តងមួយតំណក់ៗ។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා භගවතො භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො මහන්තං සප්පරාජවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. සෙය්‍යථාපි නාම මහතී එකරුක්ඛිකා නාවා, එවමස්ස කායො හොති. සෙය්‍යථාපි නාම මහන්තං සොණ්ඩිකාකිළඤ්ජං, එවමස්ස ඵණො හොති. සෙය්‍යථාපි නාම මහතී කොසලිකා කංසපාති, එවමස්ස අක්ඛීනි භවන්ති. සෙය්‍යථාපි නාම දෙවෙ ගළගළායන්තෙ විජ්ජුල්ලතා නිච්ඡරන්ති, එවමස්ස මුඛතො ජිව්හා නිච්ඡරති. සෙය්‍යථාපි නාම කම්මාරගග්ගරියා ධමමානාය සද්දො හොති, එවමස්ස අස්සාසපස්සාසානං සද්දො හොති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចង់ឲ្យព្រះដ៏មានព្រះភាគ កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត រោមព្រឺស្រើប ទើបនិម្មិតខ្លួនជាស្តេចពស់ដ៏ធំ ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ កាយរបស់ស្តេចពស់នោះ ធំដូចជាទូកចម្លងដែលគេលុងដោយឈើតែមួយដើមដ៏ធំ។ ពពាររបស់ស្តេចពស់នោះ ធំដូចជាកន្ទេលហាលម្សៅស្រារបស់អ្នកលក់ស្រាដ៏ធំ។ ភ្នែកទាំងឡាយរបស់ស្តេចពស់នោះ ធំដូចជាភាជន៍សំរិទ្ធដ៏ធំរបស់ស្តេចកោសល។ អណ្តាតរបស់ស្តេចពស់នោះ លៀនចេញពីមាត់ ដូចជាផ្លេកបន្ទោរដែលភ្លឺផ្លេកៗ ក្នុងកាលដែលមេឃកំពុងគគ្រហឹម។ សំឡេងដកដង្ហើមចេញចូលរបស់ស្តេចពស់នោះ ដូចជាសំឡេងស្នប់របស់ជាងដែកដែលគេកំពុងសប់ ដូច្នោះឯង។

---

අථ ඛො භගවා ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ទ្រង់ត្រាស់គាថាទាំងឡាយនេះ ទៅនឹងមារមានចិត្តបាបថា៖

---

‘‘යො සුඤ්ඤගෙහානි සෙවති,සෙය්‍යො සො මුනි අත්තසඤ්ඤතො;

වොස්සජ්ජ චරෙය්‍ය තත්ථ සො,පතිරූපඤ්හි තථාවිධස්ස තං.

«មុនីណា សេពនូវផ្ទះដ៏ស្ងាត់ស្ងៀម មុនីនោះជាអ្នកសង្រួមខ្លួន មានការរស់នៅដ៏ប្រសើរ មុនីនោះ គួរលះបង់នូវសេចក្តីអាល័យក្នុងកាយនោះ ហើយប្រព្រឹត្តទៅ ព្រោះការប្រព្រឹត្តលះបង់បែបនោះ របស់មុនីបែបនោះ ជាការសមគួរពិតណាស់។

---

‘‘චරකා [Pg.108] බහූ භෙරවා බහූ,අථො ඩංසසරීසපා බහූ;

ලොමම්පි න තත්ථ ඉඤ්ජයෙ,සුඤ්ඤාගාරගතො මහාමුනි.

ពួកសត្វសាហាវដែលដើរទៅមកក៏ច្រើន ពួកភ័យតក់ស្លុតក៏ច្រើន មួយវិញទៀត ពួករបោម មូស និងពស់ទាំងឡាយក៏ច្រើន តែព្រះមហាមុនី ដែលចូលទៅកាន់ផ្ទះស្ងាត់ហើយ មិនមានញាប់ញ័រ សូម្បីតែរោមមួយសរសៃឡើយ ក្នុងទីនោះ។

---

‘‘නභං ඵලෙය්‍ය පථවී චලෙය්‍ය,සබ්බෙපි පාණා උද සන්තසෙය්‍යුං;

සල්ලම්පි චෙ උරසි පකප්පයෙය්‍යුං,උපධීසු තාණං න කරොන්ති බුද්ධා’’ති.

ទោះបីមេឃធ្លាយ ដីកម្រើក ឬសត្វទាំងពួងតក់ស្លុតក្តី ទោះបីគេយកលំពែងមកចាក់ចំទ្រូងក្តី ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ មិនធ្វើនូវទីពឹងពំនាក់ក្នុងឧបធិ (កាយ) ឡើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

7. සුපතිසුත්තං

៧. សុបតិសូត្រ

---

143. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො භගවා බහුදෙවරත්තිං අබ්භොකාසෙ චඞ්කමිත්වා රත්තියා පච්චූසසමයං පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා විහාරං පවිසිත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙසි පාදෙ පාදං අච්චාධාය සතො සම්පජානො උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៤៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងចង្ក្រមក្នុងទីវាលហាលវាល អស់យប់ដ៏ច្រើន លុះដល់វេលាជិតភ្លឺ ក៏ទ្រង់លាងព្រះបាទ រួចយាងចូលទៅកាន់ព្រះវិហារ ទ្រង់សម្រេចសីហសេយ្យា (គេងដូចជាស្តេចសីហៈ) ដោយព្រះកាយចំហៀងខាងស្តាំ ដាក់ព្រះបាទជាន់លើព្រះបាទ មានព្រះសតិ និងសេចក្តីដឹងខ្លួន (សម្បជញ្ញៈ) ទ្រង់ធ្វើទុកក្នុងព្រះហឫទ័យនូវការក្រោកឡើងជាកំណត់។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ ក៏ពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කිං සොප්පසි කිං නු සොප්පසි,කිමිදං සොප්පසි දුබ්භගො විය;

සුඤ්ඤමගාරන්ති සොප්පසි,කිමිදං සොප්පසි සූරියෙ උග්ගතෙ’’ති.

«ហេតុអ្វីបានជាលោកដេកលក់ លោកដេកលក់ធ្វើអ្វី ហេតុអ្វីបានជាលោកដេកលក់ ដូចជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅយ៉ាងនេះ លោកដេកលក់ព្រោះគិតថា ផ្ទះស្ងាត់ឬ ហេតុអ្វីបានជាលោកនៅតែដេកលក់ ក្នុងកាលដែលព្រះអាទិត្យរះឡើងហើយយ៉ាងនេះ?»។

---

‘‘යස්ස ජාලිනී විසත්තිකා,තණ්හා නත්ථි කුහිඤ්චි නෙතවෙ;

සබ්බූපධිපරික්ඛයා බුද්ධො,සොප්පති කිං තවෙත්ථ මාරා’’ති.

«តណ្ហាដូចជាសំណាញ់ ផ្សាយទៅក្នុងអារម្មណ៍ផ្សេងៗ មិនមានដល់ព្រះពុទ្ធអង្គណា ដើម្បីនាំទៅកាន់ភពណាមួយឡើយ ព្រះពុទ្ធនោះ ទ្រង់ដេកលក់ ព្រោះអស់ទៅនៃឧបធិទាំងពួងហើយ នែមារ ការដេកលក់នោះ តើមានប្រយោជន៍អ្វីដល់អ្នកឯង ក្នុងទីនេះ?»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා…පෙ… තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប...។ប។ បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

8. නන්දතිසුත්තං

៨. នន្ទតិសូត្រ

---

144. එවං [Pg.109] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១៤៤. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ ក៏ពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘නන්දති පුත්තෙහි පුත්තිමා, ගොමා ගොභි තථෙව නන්දති;

උපධීහි නරස්ස නන්දනා, න හි සො නන්දති යො නිරූපධී’’ති.

«អ្នកមានកូន តែងរីករាយព្រោះកូនទាំងឡាយ អ្នកមានគោ ក៏រីករាយព្រោះហ្វូងគោ ដូច្នោះឯង សេចក្តីរីករាយរបស់មនុស្ស តែងមានព្រោះឧបធិទាំងឡាយ ជនណាគ្មានឧបធិទេ ជននោះមិនដែលរីករាយឡើយ»។

---

‘‘සොචති පුත්තෙහි පුත්තිමා, ගොමා ගොභි තථෙව සොචති;

උපධීහි නරස්ස සොචනා, න හි සො සොචති යො නිරූපධී’’ති.

«អ្នកមានកូន តែងសោកសៅព្រោះកូនទាំងឡាយ អ្នកមានគោ ក៏សោកសៅព្រោះហ្វូងគោ ដូច្នោះឯង សេចក្តីសោកសៅរបស់មនុស្ស តែងមានព្រោះឧបធិទាំងឡាយ ជនណាគ្មានឧបធិទេ ជននោះមិនដែលសោកសៅឡើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

9. පඨමආයුසුත්තං

៩. បឋមអាយុសូត្រ

---

145. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១៤៥. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖

---

‘‘අප්පමිදං, භික්ඛවෙ, මනුස්සානං ආයු. ගමනීයො සම්පරායො, කත්තබ්බං කුසලං, චරිතබ්බං බ්‍රහ්මචරියං. නත්ථි ජාතස්ස අමරණං. යො, භික්ඛවෙ, චිරං ජීවති, සො වස්සසතං අප්පං වා භිය්‍යො’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាយុរបស់មនុស្សទាំងឡាយនេះ តិចណាស់។ បរលោកជាទីទៅខាងមុខ គប្បីធ្វើកុសល គប្បីប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ។ ការមិនស្លាប់នៃសត្វដែលកើតមកហើយ មិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកណារស់នៅបានយូរ អ្នកនោះរស់នៅបានត្រឹមមួយរយឆ្នាំ ឬលើសជាងមួយរយឆ្នាំបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះឯង មារមានចិត្តបាប បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ នឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘දීඝමායු මනුස්සානං, න නං හීළෙ සුපොරිසො;

චරෙය්‍ය ඛීරමත්තොව, නත්ථි මච්චුස්ස ආගමො’’ති.

«អាយុរបស់មនុស្សទាំងឡាយ វែងណាស់ សប្បុរសមិនគប្បីមើលងាយអាយុនោះឡើយ គប្បីប្រព្រឹត្តដូចជាក្មេងដែលឆ្អែតដោយទឹកដោះ ព្រោះការមកដល់នៃសេចក្ដីស្លាប់ មិនទាន់មានឡើយ»។

---

‘‘අප්පමායු මනුස්සානං, හීළෙය්‍ය නං සුපොරිසො;

චරෙය්‍යාදිත්තසීසොව, නත්ථි මච්චුස්ස නාගමො’’ති.

«អាយុរបស់មនុស្សទាំងឡាយ តិចណាស់ សប្បុរសគប្បីមើលងាយអាយុនោះ គប្បីប្រព្រឹត្តដូចជាអ្នកដែលមានភ្លើងឆេះក្បាល ព្រោះការមិនមកដល់នៃសេចក្ដីស្លាប់ មិនមានឡើយ»។

---

අථ ඛො මාරො…පෙ… තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះឯង មារមានចិត្តបាប... បានបាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

10. දුතියආයුසුත්තං

១០. ទុតិយអាយុសូត្រ

---

146. එවං [Pg.110] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තත්‍ර ඛො භගවා…පෙ… එතදවොච –

១៤៦. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ... ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា៖

---

‘‘අප්පමිදං, භික්ඛවෙ, මනුස්සානං ආයු. ගමනීයො සම්පරායො, කත්තබ්බං කුසලං, චරිතබ්බං බ්‍රහ්මචරියං. නත්ථි ජාතස්ස අමරණං. යො, භික්ඛවෙ, චිරං ජීවති, සො වස්සසතං අප්පං වා භිය්‍යො’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អាយុរបស់មនុស្សទាំងឡាយនេះ តិចណាស់។ បរលោកជាទីទៅខាងមុខ គប្បីធ្វើកុសល គប្បីប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ។ ការមិនស្លាប់នៃសត្វដែលកើតមកហើយ មិនមានឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកណារស់នៅបានយូរ អ្នកនោះរស់នៅបានត្រឹមមួយរយឆ្នាំ ឬលើសជាងមួយរយឆ្នាំបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះឯង មារមានចិត្តបាប បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ នឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘නාච්චයන්ති අහොරත්තා, ජීවිතං නූපරුජ්ඣති;

ආයු අනුපරියායති, මච්චානං නෙමීව රථකුබ්බර’’න්ති.

«ថ្ងៃនិងយប់ទាំងឡាយ មិនរំលងទៅឡើយ ជីវិតក៏មិនរលត់ទៅឡើយ អាយុរបស់សត្វទាំងឡាយ តែងតែដេញតាមដូចជាកង់រទេះវិលតាមដងនឹមរទេះដូច្នោះ»។

---

‘‘අච්චයන්ති අහොරත්තා, ජීවිතං උපරුජ්ඣති;

ආයු ඛීයති මච්චානං, කුන්නදීනංව ඔදක’’න්ති.

«ថ្ងៃនិងយប់ទាំងឡាយ តែងតែរំលងទៅ ជីវិតក៏រលត់ទៅ អាយុរបស់សត្វទាំងឡាយ តែងតែអស់ទៅ ដូចជាទឹកក្នុងស្ទឹងតូចៗដូច្នោះ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះឯង មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្ដីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

පඨමො වග්ගො.

វគ្គទី ១

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

තපොකම්මඤ්ච නාගො ච, සුභං පාසෙන තෙ දුවෙ;

සප්පො සුපති නන්දනං, ආයුනා අපරෙ දුවෙති.

តបោកម្មសូត្រ ១ នាគសូត្រ ១ សុភសូត្រ ១ បាសសូត្រ ២ សប្បសូត្រ ១ សុបតិសូត្រ ១ នន្ទនសូត្រ ១ និងអាយុសូត្រ ២ ទៀត។

---

2. දුතියවග්ගො

២. វគ្គទី ២

---

1. පාසාණසුත්තං

១. បាសាណសូត្រ

---

147. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා රත්තන්ධකාරතිමිසායං අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති, දෙවො ච එකමෙකං ඵුසායති. අථ ඛො මාරො පාපිමා භගවතො භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො යෙන භගවා [Pg.111] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො අවිදූරෙ මහන්තෙ පාසාණෙ පදාලෙසි.

១៤៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅទីវាលហាលខ្យល់ ក្នុងរាត្រីដ៏ងងឹតសូន្យសុង ហើយភ្លៀងក៏ធ្លាក់ស្រក់ចុះមកម្ដងមួយតំណក់ៗ។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ប្រាថ្នានឹងធ្វើឲ្យព្រះដ៏មានព្រះភាគ កើតសេចក្ដីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត រន្ធត់ព្រឺរោម ទើបចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ធ្វើឲ្យបែកធ្លាយនូវថ្មដាធំៗ ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

---

අථ ඛො භගවා ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ទើបត្រាស់នឹងមារមានចិត្តបាប ដោយគាថាថា៖

---

‘‘සචෙපි කෙවලං සබ්බං, ගිජ්ඣකූටං චලෙස්සසි ;

නෙව සම්මාවිමුත්තානං, බුද්ධානං අත්ථි ඉඤ්ජිත’’න්ති.

«ទោះបីអ្នកធ្វើឲ្យភ្នំគិជ្ឈកូដទាំងមូលនេះ កម្រើកញាប់ញ័រទៅ ក៏ការញាប់ញ័រមិនមានឡើយ ដល់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ដែលទ្រង់រួចផុតស្រឡះដោយប្រពៃហើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះឯង មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្ដីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

2. කින්නුසීහසුත්තං

២. កិន្នុសីហសូត្រ

---

148. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා මහතියා පරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙති.

១៤៨. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានបរិស័ទច្រើនចោមរោម ហើយទ្រង់សម្ដែងធម៌។

---

අථ ඛො මාරස්ස පාපිමතො එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො සමණො ගොතමො මහතියා පරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙති. යංනූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යං විචක්ඛුකම්මායා’’ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះសមណគោតមនេះ មានបរិស័ទច្រើនចោមរោម ហើយសម្ដែងធម៌។ បើដូច្នោះ គួរតែអញចូលទៅជិតព្រះសមណគោតម ដើម្បីធ្វើឲ្យខូចភ្នែក (គឺបញ្ញាចក្ខុរបស់បរិស័ទ)»។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប បានចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කින්නු සීහොව නදසි, පරිසායං විසාරදො;

පටිමල්ලො හි තෙ අත්ථි, විජිතාවී නු මඤ්ඤසී’’ති.

«ហេតុអ្វីបានជាលោកក្លាហាន មកបន្លឺវាចាដូចជាសត្វសីហៈ ក្នុងកណ្ដាលជំនុំជន? តើលោកមានគូប្រកួតដែរឬទេ បានជាលោកសំគាល់ខ្លួនថាជាអ្នកឈ្នះ?»

---

‘‘නදන්ති වෙ මහාවීරා, පරිසාසු විසාරදා;

තථාගතා බලප්පත්තා, තිණ්ණා ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.

«ព្រះមហាវីរបុរសទាំងឡាយ ទ្រង់មានសេចក្ដីក្លាហាន តែងតែបន្លឺវាចាក្នុងកណ្ដាលជំនុំជនពិតមែន ព្រះតថាគតទាំងឡាយ ទ្រង់ដល់នូវកម្លាំង រមែងឆ្លងផុតតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោក»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះឯង មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្ដីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង。

---

3. සකලිකසුත්තං

៣. សកលិកសូត្រ

---

149. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති මද්දකුච්ඡිස්මිං මිගදායෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවතො පාදො සකලිකාය [Pg.112] ඛතො හොති, භුසා සුදං භගවතො වෙදනා වත්තන්ති සාරීරිකා දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා අසාතා අමනාපා. තා සුදං භගවා සතො සම්පජානො අධිවාසෙති අවිහඤ්ඤමානො. අථ ඛො භගවා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤපෙත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙසි පාදෙ පාදං අච්චාධාය සතො සම්පජානො. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៤៩. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងមទ្ទកុច្ឆិមិគទាយវ័ន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះបាទរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រូវអំបែងថ្មមុត វេទនាទាំងឡាយក្នុងព្រះកាយ ក៏កើតឡើងដល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាទុក្ខវេទនាខ្លាំងក្លា គ្រោតគ្រាត ក្ដៅក្រហាយ មិនជាទីគាប់ចិត្ត មិនជាទីពេញចិត្ត។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះសតិ និងព្រះសម្បជញ្ញៈ ទ្រង់អត់ទ្រាំនឹងវេទនាទាំងនោះ ដោយមិនមានការចង្អៀតចង្អល់ព្រះហឫទ័យឡើយ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ក្រាលសង្ឃាដិជាបួនជាន់ ហើយទ្រង់សម្រាន្តលក់ដោយសីហសេយ្យា ដាក់ព្រះបាទលើព្រះបាទ ទ្រង់មានព្រះសតិ និងព្រះសម្បជញ្ញៈ។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘මන්දියා නු ඛො සෙසි උදාහු කාවෙය්‍යමත්තො,අත්ථා නු තෙ සම්පචුරා න සන්ති;

එකො විවිත්තෙ සයනාසනම්හි,නිද්දාමුඛො කිමිදං සොප්පසෙ වා’’ති.

«លោកសម្រាន្តលក់ព្រោះសេចក្ដីវង្វេង ឬមួយលោកស្រវឹងនឹងការតែងកាព្យ? តើប្រយោជន៍របស់លោកមិនមានច្រើនទេឬ? លោកសម្រាន្តតែម្នាក់ឯង ក្នុងសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ បែរមុខទៅរកការដេកលក់ ហេតុអ្វីបានជាលោកសម្រាន្តលក់យ៉ាងនេះ?»

---

‘‘න මන්දියා සයාමි නාපි කාවෙය්‍යමත්තො,අත්ථං සමෙච්චාහමපෙතසොකො;

එකො විවිත්තෙ සයනාසනම්හි,සයාමහං සබ්බභූතානුකම්පී.

«តថាគតមិនមែនសម្រាន្តលក់ព្រោះសេចក្ដីវង្វេងឡើយ ទាំងមិនមែនស្រវឹងនឹងការតែងកាព្យដែរ តថាគតបានដល់នូវប្រយោជន៍ មានសេចក្ដីសោកទៅប្រាសហើយ សម្រាន្តតែម្នាក់ឯង ក្នុងសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ ជាអ្នកមានសេចក្ដីអនុគ្រោះដល់សត្វលោកទាំងពួង។

---

‘‘යෙසම්පි සල්ලං උරසි පවිට්ඨං,මුහුං මුහුං හදයං වෙධමානං;

තෙපීධ සොප්පං ලභරෙ සසල්ලා,තස්මා අහං න සුපෙ වීතසල්ලො.

«ពួកជនណាដែលមានសរមុតចូលទៅក្នុងទ្រូង ញ៉ាំងបេះដូងឲ្យញាប់ញ័ររឿយៗ ជនទាំងនោះ សូម្បីតែមានសរមុតនៅឡើយ ក៏នៅតែដេកលក់បានក្នុងលោកនេះ ចុះហេតុអ្វីបានជាតថាគត ដែលមានសរដកចេញហើយ មិនសម្រាន្តលក់?»

---

‘‘ජග්ගං න සඞ්කෙ නපි භෙමි සොත්තුං,රත්තින්දිවා නානුතපන්ති මාමං;

හානිං න පස්සාමි කුහිඤ්චි ලොකෙ,තස්මා සුපෙ සබ්බභූතානුකම්පී’’ති.

«តថាគតភ្ញាក់រលឹក ក៏មិនមានសេចក្ដីសង្ស័យ ទាំងមិនខ្លាចក្នុងការសម្រាន្តលក់ យប់និងថ្ងៃទាំងឡាយ មិនធ្វើឲ្យតថាគតក្ដៅក្រហាយឡើយ តថាគតមិនឃើញការសាបសូន្យណាមួយក្នុងលោកឡើយ ព្រោះហេតុនោះ តថាគតទើបសម្រាន្តលក់ ជាអ្នកមានសេចក្ដីអនុគ្រោះដល់សត្វលោកទាំងពួង»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះឯង មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្ដីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

4. පතිරූපසුත්තං

៤. បដិរូបសូត្រ

---

150. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති එකසාලායං බ්‍රාහ්මණගාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා මහතියා ගිහිපරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙති.

១៥០. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់ដែនកោសល ហើយគង់នៅក្នុងភូមិព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះឯកសាលា។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានគ្រហស្ថបរិស័ទច្រើនចោមរោម ហើយទ្រង់សម្ដែងធម៌。

---

අථ [Pg.113] ඛො මාරස්ස පාපිමතො එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො සමණො ගොතමො මහතියා ගිහිපරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙති. යංනූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යං විචක්ඛුකම්මායා’’ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះសមណគោតមនេះ មានគ្រហស្ថបរិស័ទច្រើនចោមរោម ហើយសម្ដែងធម៌។ បើដូច្នោះ គួរតែអញចូលទៅជិតព្រះសមណគោតម ដើម្បីធ្វើឲ្យខូចភ្នែក (គឺបញ្ញាចក្ខុរបស់បរិស័ទ)»។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប បានចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘නෙතං තව පතිරූපං, යදඤ්ඤමනුසාසසි;

අනුරොධවිරොධෙසු, මා සජ්ජිත්ථො තදාචර’’න්ති.

«ការដែលលោកប្រដៅជនដទៃ នោះមិនសមគួរដល់លោកឡើយ កាលបើលោកធ្វើនូវការប្រដៅនោះ សូមកុំជំពាក់ក្នុងសេចក្ដីត្រេកអរ និងសេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់ឡើយ»។

---

‘‘හිතානුකම්පී සම්බුද්ධො, යදඤ්ඤමනුසාසති;

අනුරොධවිරොධෙහි, විප්පමුත්තො තථාගතො’’ති.

«ព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់មានសេចក្ដីអនុគ្រោះដោយប្រយោជន៍ តែងតែប្រដៅជនដទៃ ព្រះតថាគត រួចផុតស្រឡះហើយ ចាកសេចក្ដីត្រេកអរ និងសេចក្ដីថ្នាំងថ្នាក់»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះឯង មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្ដីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

5. මානසසුත්තං

៥. មានសសូត្រ

---

151. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៥១. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘අන්තලික්ඛචරො පාසො, ය්වායං චරති මානසො;

තෙන තං බාධයිස්සාමි, න මෙ සමණ මොක්ඛසී’’ති.

«អន្ទាក់ណាដែលត្រេចទៅក្នុងអាកាស គឺអន្ទាក់ចិត្តនេះ តែងតែត្រេចទៅ តថាគតនឹងចងលោកដោយអន្ទាក់នោះ ម្នាលសមណៈ លោកមិនរួចផុតពីអញឡើយ»។

---

‘‘රූපා සද්දා රසා ගන්ධා, ඵොට්ඨබ්බා ච මනොරමා;

එත්ථ මෙ විගතො ඡන්දො, නිහතො ත්වමසි අන්තකා’’ති.

«រូប សំឡេង រស ក្លិន និងផោដ្ឋព្វៈ ទាំងឡាយ ជាទីគាប់ចិត្ត សេចក្ដីពេញចិត្តក្នុងអារម្មណ៍ទាំងនោះ តថាគតបានលះបង់ហើយ ម្នាលមារមានចិត្តបាប អ្នកឯងត្រូវយើងកម្ចាត់ចោលហើយ»。

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះឯង មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្ដីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

6. පත්තසුත්තං

៦. បត្តសូត្រ

---

152. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං උපාදාය භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි [Pg.114] කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති.

១៥២. សេចក្ដីផ្ដើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់ ណែនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យសង្វាត ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ដ៏ប្រកបដោយឧបាទានក្ខន្ធ ៥។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយគោរព យកចិត្តទុកដាក់ ផ្ដុំចិត្តទាំងពួងមកស្ដាប់ ផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌»。

---

අථ ඛො මාරස්ස පාපිමතො එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො සමණො ගොතමො පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං උපාදාය භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති. යංනූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යං විචක්ඛුකම්මායා’’ති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះសមណគោតមនេះ ពន្យល់ ណែនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យសង្វាត ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ដ៏ប្រកបដោយឧបាទានក្ខន្ធ ៥។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយគោរព យកចិត្តទុកដាក់ ផ្ដុំចិត្តទាំងពួងមកស្ដាប់ ផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌។ បើដូច្នោះ គួរតែអញចូលទៅជិតព្រះសមណគោតម ដើម្បីធ្វើឲ្យខូចភ្នែក (គឺបញ្ញាចក្ខុរបស់ភិក្ខុទាំងឡាយ)»។

---

තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා පත්තා අබ්භොකාසෙ නික්ඛිත්තා හොන්ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා බලීබද්දවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා යෙන තෙ පත්තා තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘භික්ඛු, භික්ඛු, එසො බලීබද්දො පත්තෙ භින්දෙය්‍යා’’ති. එවං වුත්තෙ භගවා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘න සො, භික්ඛු, බලීබද්දො. මාරො එසො පාපිමා තුම්හාකං විචක්ඛුකම්මාය ආගතො’’ති. අථ ඛො භගවා ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

សម័យនោះឯង ភាជន៍ (បាត្រ) ជាច្រើន ត្រូវបានគេដាក់ហាលថ្ងៃនៅទីវាល។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប បាននិម្មិតខ្លួនជាគោបា ដើរចូលទៅរកបាត្រទាំងនោះ។ គ្រានោះ ភិក្ខុមួយរូប បាននិយាយនឹងភិក្ខុមួយរូបទៀតថា «លោកប្អូន លោកប្អូន គោបានោះ នឹងជាន់បំបែកបាត្រទាំងឡាយហើយ»។ កាលបើភិក្ខុនោះពោលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងភិក្ខុនោះថា «ម្នាលភិក្ខុ នោះមិនមែនជាគោបាឡើយ នោះគឺមារមានចិត្តបាប មកដើម្បីធ្វើឲ្យខូចភ្នែក (គឺបញ្ញាចក្ខុ) របស់ពួកអ្នកទេ»។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ទើបត្រាស់នឹងមារមានចិត្តបាប ដោយគាថាថា៖

---

‘‘රූපං වෙදයිතං සඤ්ඤා, විඤ්ඤාණං යඤ්ච සඞ්ඛතං;

නෙසොහමස්මි නෙතං මෙ, එවං තත්ථ විරජ්ජති.

«រូប វេទនា សញ្ញា វិញ្ញាណ និងសង្ខារទាំងឡាយណា របស់ទាំងនោះមិនមែនជារបស់យើង មិនមែនជាយើង មិនមែនជាខ្លួនរបស់យើងឡើយ កាលបើបុគ្គលឃើញយ៉ាងនេះ តែងតែនឿយណាយក្នុងខន្ធទាំងនោះ។

---

‘‘එවං විරත්තං ඛෙමත්තං, සබ්බසංයොජනාතිගං;

අන්වෙසං සබ්බට්ඨානෙසු, මාරසෙනාපි නාජ්ඣගා’’ති.

«កាលបើបុគ្គលនឿយណាយ មានចិត្តក្សេមក្សាន្ត ឆ្លងផុតសញ្ញោជនៈទាំងពួងហើយ សូម្បីតែកងទ័ពមារ ស្វែងរកក្នុងទីទាំងពួង ក៏មិនអាចជួបប្រទះឡើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා…පෙ… තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះឯង មារមានចិត្តបាប... បានបាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

7. ඡඵස්සායතනසුත්තං

៧. ឆផស្សាយតនសូត្រ

---

153. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා ඡන්නං ඵස්සායතනානං උපාදාය භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති.

១៥៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវ័ន ជិតក្រុងវេសាលី។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់ ណែនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យសង្វាត ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ដ៏ប្រកបដោយផស្សាយតនៈ ៦។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយគោរព យកចិត្តទុកដាក់ ផ្ដុំចិត្តទាំងពួងមកស្ដាប់ ផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌។

---

අථ [Pg.115] ඛො මාරස්ස පාපිමතො එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො සමණො ගොතමො ඡන්නං ඵස්සායතනානං උපාදාය භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සප්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති. යංනූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යං විචක්ඛුකම්මායා’’ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො අවිදූරෙ මහන්තං භයභෙරවං සද්දමකාසි, අපිස්සුදං පථවී මඤ්ඤෙ උන්ද්‍රීයති. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු අඤ්ඤතරං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘භික්ඛු, භික්ඛු, එසා පථවී මඤ්ඤෙ උන්ද්‍රීයතී’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘නෙසා භික්ඛු පථවී උන්ද්‍රීයති. මාරො එසො පාපිමා තුම්හාකං විචක්ඛුකම්මාය ආගතො’’ති. අථ ඛො භගවා ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះសមណគោតមនេះ តែងសំដែង ណែនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យសង្វាត ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា អាស្រ័យផស្សាយតនៈទាំង ៦។ ឯភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក៏ធ្វើសេចក្តីអើពើ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត ផ្ដុំចិត្តទាំងពួង ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌។ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ ចូលទៅជិតព្រះសមណគោតម ដើម្បីបំផ្លាញភ្នែកគឺបញ្ញារបស់ភិក្ខុទាំងនោះ»។ លំដាប់នោះ មារមានចិត្តបាប ក៏ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ ក៏ធ្វើនូវសំឡេងគួរឲ្យខ្លាច គួរឲ្យព្រឺរោមជាខ្លាំង ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហាក់ដូចជាផែនដីនឹងស្រុតចុះ។ គ្រានោះ ភិក្ខុមួយរូប បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុមួយរូបទៀតយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុ ម្នាលអាវុសោ ភិក្ខុ ផែនដីនេះ ហាក់ដូចជាស្រុតចុះហើយ»។ កាលបើភិក្ខុនោះពោលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់ទៅកាន់ភិក្ខុនោះយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុ ផែនដីនេះមិនមែនស្រុតចុះទេ នោះគឺមារមានចិត្តបាប មកដើម្បីបំផ្លាញភ្នែកគឺបញ្ញារបស់អ្នកទាំងឡាយទេតើ»។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ទើបត្រាស់ទៅកាន់មារមានចិត្តបាប ដោយគាថាថា៖

---

‘‘රූපා සද්දා රසා ගන්ධා, ඵස්සා ධම්මා ච කෙවලා;

එතං ලොකාමිසං ඝොරං, එත්ථ ලොකො විමුච්ඡිතො.

«រូប សំឡេង រស ក្លិន ផស្សៈ និងធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយទាំងពួង នេះជាអាមិសៈដ៏គួរឲ្យខ្លាចក្នុងលោក សត្វលោកតែងលង់ស៊ប់ក្នុងអាយតនៈទាំងនេះ។

---

‘‘එතඤ්ච සමතික්කම්ම, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

මාරධෙය්‍යං අතික්කම්ම, ආදිච්චොව විරොචතී’’ති.

លុះកន្លងផុតនូវអាយតនៈទាំងនេះហើយ សាវ័ករបស់ព្រះពុទ្ធ ដែលមានសតិ តែងកន្លងផុតនូវដែននៃមារ ហើយរុងរឿង ដូចជាព្រះអាទិត្យដូច្នោះ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා…පෙ… තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប...។បេ... ក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

8. පිණ්ඩසුත්තං

៨. បិណ្ឌសូត្រ

---

154. එකං සමයං භගවා මගධෙසු විහරති පඤ්චසාලායං බ්‍රාහ්මණගාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන පඤ්චසාලායං බ්‍රාහ්මණගාමෙ කුමාරිකානං පාහුනකානි භවන්ති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය පඤ්චසාලං බ්‍රාහ්මණගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි. තෙන ඛො පන සමයෙන පඤ්චසාලෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා මාරෙන පාපිමතා අන්වාවිට්ඨා භවන්ති – මා සමණො ගොතමො පිණ්ඩමලත්ථාති.

១៥៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនមគធៈ នាស្រុកព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះបញ្ចសាលា។ សម័យនោះឯង នៅក្នុងស្រុកព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះបញ្ចសាលា មានពិធីជូនជំនូនដល់ពួកកុមារី។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រនិងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយស្តេចចូលទៅកាន់ស្រុកព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះបញ្ចសាលា ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ សម័យនោះឯង ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតីអ្នកស្រុកបញ្ចសាលា ត្រូវមារមានចិត្តបាបចូលសណ្ឋិត ដោយគិតថា «កុំឲ្យព្រះសមណគោតមបានបិណ្ឌបាតឡើយ»។

---

අථ ඛො භගවා යථාධොතෙන පත්තෙන පඤ්චසාලං බ්‍රාහ්මණගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි තථාධොතෙන පත්තෙන පටික්කමි. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අපි [Pg.116] ත්වං, සමණ, පිණ්ඩමලත්ථා’’ති? ‘‘තථා නු ත්වං, පාපිම, අකාසි යථාහං පිණ්ඩං න ලභෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘තෙන හි, භන්තෙ, භගවා දුතියම්පි පඤ්චසාලං බ්‍රාහ්මණගාමං පිණ්ඩාය පවිසතු. තථාහං කරිස්සාමි යථා භගවා පිණ්ඩං ලච්ඡතී’’ති.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្តេចចូលទៅកាន់ស្រុកព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះបញ្ចសាលា ដើម្បីបិណ្ឌបាត ដោយបាត្រដែលលាងស្អាតយ៉ាងណា ក៏ស្តេចត្រឡប់មកវិញ ដោយបាត្រដែលលាងស្អាតយ៉ាងនោះដដែល។ លំដាប់នោះ មារមានចិត្តបាប ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ម្នាលសមណៈ លោកបានបិណ្ឌបាតខ្លះដែរឬទេ?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលមារមានចិត្តបាប អ្នកឯងបានធ្វើមិនឲ្យតថាគតបានបិណ្ឌបាត មែនដែរឬ?»។ មារក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បើដូច្នោះ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ ស្តេចចូលទៅកាន់ស្រុកព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះបញ្ចសាលា ដើម្បីបិណ្ឌបាតជាគម្រប់ពីរដងទៀតចុះ ខ្ញុំព្រះអង្គនឹងធ្វើឲ្យព្រះដ៏មានព្រះភាគបានបិណ្ឌបាតជាមិនខាន»។

---

‘‘අපුඤ්ඤං පසවි මාරො, ආසජ්ජ නං තථාගතං;

කිං නු මඤ්ඤසි පාපිම, න මෙ පාපං විපච්චති.

«មារប៉ះពាល់តថាគតហើយ ឈ្មោះថាបង្កើតបាបដ៏ច្រើន ម្នាលមារមានចិត្តបាប អ្នកឯងសំគាល់ថា បាបមិនហុចផលឲ្យតថាគតឬអ្វី?

---

‘‘සුසුඛං වත ජීවාම, යෙසං නො නත්ථි කිඤ්චනං;

පීතිභක්ඛා භවිස්සාම, දෙවා ආභස්සරා යථා’’ති.

យើងទាំងឡាយ មិនមានកង្វល់ (កិលេសគ្រឿងកង្វល់) ណាមួយឡើយ រស់នៅជាសុខណាស់តើ យើងនឹងមានបីតិជាអាហារ ដូចជាពួកទេវតាក្នុងជាន់អាភស្សរៈដូច្នោះ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

9. කස්සකසුත්තං

៩. កស្សកសូត្រ

---

155. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛූනං නිබ්බානපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති.

១៥៥. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សំដែង ណែនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យសង្វាត ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ប្រកបដោយព្រះនិព្វាន។ ឯភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក៏ធ្វើសេចក្តីអើពើ ធ្វើទុកក្នុងចិត្ត ផ្ដុំចិត្តទាំងពួង ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌។

---

අථ ඛො මාරස්ස පාපිමතො එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො සමණො ගොතමො භික්ඛූනං නිබ්බානපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය…පෙ… යංනූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යං විචක්ඛුකම්මායා’’ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා කස්සකවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා මහන්තං නඞ්ගලං ඛන්ධෙ කරිත්වා දීඝපාචනයට්ඨිං ගහෙත්වා හටහටකෙසො සාණසාටිනිවත්ථො කද්දමමක්ඛිතෙහි පාදෙහි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අපි, සමණ, බලීබද්දෙ අද්දසා’’ති? ‘‘කිං පන, පාපිම, තෙ බලීබද්දෙහී’’ති? ‘‘මමෙව, සමණ, චක්ඛු, මම රූපා, මම චක්ඛුසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. කුහිං මෙ, සමණ, ගන්ත්වා මොක්ඛසි? මමෙව, සමණ, සොතං, මම සද්දා…පෙ… මමෙව, සමණ, ඝානං, මම ගන්ධා; මමෙව, සමණ, ජිව්හා, මම රසා; මමෙව, සමණ, කායො, මම ඵොට්ඨබ්බා; මමෙව, සමණ, මනො, මම ධම්මා, මම මනොසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. කුහිං මෙ, සමණ, ගන්ත්වා මොක්ඛසී’’ති?

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះសមណគោតមនេះ តែងសំដែង ណែនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យសង្វាត ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ប្រកបដោយព្រះនិព្វាន... បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ ចូលទៅជិតព្រះសមណគោតម ដើម្បីបំផ្លាញភ្នែកគឺបញ្ញារបស់ភិក្ខុទាំងនោះ»។ លំដាប់នោះ មារមានចិត្តបាប ក៏និម្មិតខ្លួនជាលក្ខណៈកសិករ ទ្រែកនង្គ័លដ៏ធំលើស្មា កាន់រំពាត់ដេញគោដ៏វែង មានសក់កញ្រ្ជោល ស្លៀកសំពត់ធ្មៃ មានជើងប្រឡាក់ដោយភក់ ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ម្នាលសមណៈ លោកបានឃើញគោទាំងឡាយខ្លះដែរឬទេ?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលមារមានចិត្តបាប តើអ្នកមានប្រយោជន៍អ្វីដោយគោទាំងឡាយនោះ?»។ មារក្រាបទូលថា «ម្នាលសមណៈ ភ្នែកជារបស់ខ្ញុំ រូបទាំងឡាយជារបស់ខ្ញុំ ចក្ខុសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈជារបស់ខ្ញុំ ម្នាលសមណៈ លោកនឹងទៅណាឲ្យរួចពីខ្ញុំបាន? ម្នាលសមណៈ ត្រចៀកជារបស់ខ្ញុំ សំឡេងទាំងឡាយជារបស់ខ្ញុំ... ម្នាលសមណៈ ច្រមុះជារបស់ខ្ញុំ ក្លិនទាំងឡាយជារបស់ខ្ញុំ ម្នាលសមណៈ អណ្តាតជារបស់ខ្ញុំ រសទាំងឡាយជារបស់ខ្ញុំ ម្នាលសមណៈ កាយជារបស់ខ្ញុំ ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយជារបស់ខ្ញុំ ម្នាលសមណៈ ចិត្តជារបស់ខ្ញុំ ធម៌ទាំងឡាយជារបស់ខ្ញុំ មនោសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈជារបស់ខ្ញុំ ម្នាលសមណៈ លោកនឹងទៅណាឲ្យរួចពីខ្ញុំបាន?» Packs

---

‘‘තවෙව[Pg.117], පාපිම, චක්ඛු, තව රූපා, තව චක්ඛුසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. යත්ථ ච ඛො, පාපිම, නත්ථි චක්ඛු, නත්ථි රූපා, නත්ථි චක්ඛුසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං, අගති තව තත්ථ, පාපිම. තවෙව, පාපිම, සොතං, තව සද්දා, තව සොතසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. යත්ථ ච ඛො, පාපිම, නත්ථි සොතං, නත්ථි සද්දා, නත්ථි සොතසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං, අගති තව තත්ථ, පාපිම. තවෙව, පාපිම, ඝානං, තව ගන්ධා, තව ඝානසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. යත්ථ ච ඛො, පාපිම, නත්ථි ඝානං, නත්ථි ගන්ධා, නත්ථි ඝානසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං, අගති තව තත්ථ, පාපිම. තවෙව, පාපිම, ජිව්හා, තව රසා, තව ජිව්හාසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං…පෙ… තවෙව, පාපිම, කායො, තව ඵොට්ඨබ්බා, තව කායසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං…පෙ… තවෙව, පාපිම, මනො, තව ධම්මා, තව මනොසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං. යත්ථ ච ඛො, පාපිම, නත්ථි මනො, නත්ථි ධම්මා, නත්ථි මනොසම්ඵස්සවිඤ්ඤාණායතනං, අගති තව තත්ථ, පාපිමා’’ති.

«ម្នាលមារមានចិត្តបាប ភ្នែកជារបស់អ្នកឯងពិតមែន រូបទាំងឡាយជារបស់អ្នកឯង ចក្ខុសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈជារបស់អ្នកឯង ប៉ុន្តែ ម្នាលមារមានចិត្តបាប ក្នុងទីណាដែលមិនមានភ្នែក មិនមានរូប មិនមានចក្ខុសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈ ទីនោះមិនមែនជាផ្លូវទៅរបស់អ្នកឡើយ ម្នាលមារមានចិត្តបាប។ ត្រចៀកជារបស់អ្នកឯង សំឡេងទាំងឡាយជារបស់អ្នកឯង សោតសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈជារបស់អ្នកឯង ប៉ុន្តែ ម្នាលមារមានចិត្តបាប ក្នុងទីណាដែលមិនមានត្រចៀក មិនមានសំឡេង មិនមានសោតសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈ ទីនោះមិនមែនជាផ្លូវទៅរបស់អ្នកឡើយ ម្នាលមារមានចិត្តបាប។ ច្រមុះជារបស់អ្នកឯង ក្លិនទាំងឡាយជារបស់អ្នកឯង ឃានសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈជារបស់អ្នកឯង ប៉ុន្តែ ម្នាលមារមានចិត្តបាប ក្នុងទីណាដែលមិនមានច្រមុះ មិនមានក្លិន មិនមានឃានសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈ ទីនោះមិនមែនជាផ្លូវទៅរបស់អ្នកឡើយ ម្នាលមារមានចិត្តបាប។ អណ្តាតជារបស់អ្នកឯង រសទាំងឡាយជារបស់អ្នកឯង ជិវ្ហាសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈជារបស់អ្នកឯង...។បេ... កាយជារបស់អ្នកឯង ផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយជារបស់អ្នកឯង កាយសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈជារបស់អ្នកឯង...។បេ... ចិត្តជារបស់អ្នកឯង ធម៌ទាំងឡាយជារបស់អ្នកឯង មនោសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈជារបស់អ្នកឯង ប៉ុន្តែ ម្នាលមារមានចិត្តបាប ក្នុងទីណាដែលមិនមានចិត្ត មិនមានធម៌ មិនមានមនោសម្ផស្សវិញ្ញាណាយតនៈ ទីនោះមិនមែនជាផ្លូវទៅរបស់អ្នកឡើយ ម្នាលមារមានចិត្តបាប»

---

‘‘යං වදන්ති මම යිදන්ති, යෙ වදන්ති මමන්ති ච;

එත්ථ චෙ තෙ මනො අත්ථි, න මෙ සමණ මොක්ඛසී’’ති.

«ពួកជនណា តែងនិយាយចំពោះវត្ថុណាថា "នេះជារបស់អញ" និងពួកជនណា តែងនិយាយថា "អញ" បើមនោរបស់អ្នកនៅមានក្នុងវត្ថុទាំងនោះ ម្នាលសមណៈ លោកនឹងមិនរួចផុតពីខ្ញុំឡើយ»។

---

‘‘යං වදන්ති න තං මය්හං, යෙ වදන්ති න තෙ අහං;

එවං පාපිම ජානාහි, න මෙ මග්ගම්පි දක්ඛසී’’ති.

«វត្ថុណាដែលពួកជននិយាយថា "ជារបស់អញ" វត្ថុនោះមិនមែនជារបស់តថាគតឡើយ ពួកជនណាដែលនិយាយយ៉ាងនោះ តថាគតមិនមែនជាពួកជននោះទេ ម្នាលមារមានចិត្តបាប ចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ អ្នកនឹងមិនឃើញសូម្បីតែផ្លូវរបស់តថាគតឡើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා…පෙ… තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប...។បេ... ក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

10. රජ්ජසුත්තං

១០. រជ្ជសូត្រ

---

156. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති හිමවන්තපදෙසෙ අරඤ්ඤකුටිකායං. අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘සක්කා නු ඛො රජ්ජං කාරෙතුං අහනං අඝාතයං අජිනං අජාපයං අසොචං අසොචාපයං ධම්මෙනා’’ති?

១៥៦. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនកោសល នាគុហាព្រៃក្នុងតំបន់ហិមពាន្ត។ គ្រានោះ កាលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពួនសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ សេចក្តីត្រិះរិះក្នុងព្រះហឫទ័យ កើតឡើងយ៉ាងនេះថា «តើអាត្មាអញអាចនឹងសោយរាជ្យដោយធម៌ ដោយមិនសម្លាប់ខ្លួនឯង មិនញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យសម្លាប់ មិនបង្ខូចទ្រព្យគេដោយខ្លួនឯង មិនញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យបង្ខូចទ្រព្យ មិនសោកសៅដោយខ្លួនឯង មិនញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យសោកសៅ បានដែរឬទេ?»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා භගවතො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කාරෙතු, භන්තෙ, භගවා රජ්ජං, කාරෙතු, සුගතො, රජ්ජං අහනං අඝාතයං අජිනං අජාපයං අසොචං අසොචාපයං ධම්මෙනා’’ති. ‘‘කිං පන මෙ ත්වං, පාපිම, පස්සසි යං මං ත්වං එවං වදෙසි – ‘කාරෙතු, භන්තෙ, භගවා රජ්ජං, කාරෙතු සුගතො, රජ්ජං අහනං අඝාතයං අජිනං අජාපයං අසොචං අසොචාපයං [Pg.118] ධම්මෙනා’’’ති? ‘‘භගවතා ඛො, භන්තෙ, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා. ආකඞ්ඛමානො ච, භන්තෙ, භගවා හිමවන්තං පබ්බතරාජං සුවණ්ණං ත්වෙව අධිමුච්චෙය්‍ය සුවණ්ණඤ්ච පනස්සා’’ති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងនូវសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួន ក៏ចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគសោយរាជ្យចុះ សូមព្រះសុគតសោយរាជ្យដោយធម៌ ដោយមិនសម្លាប់ខ្លួនឯង មិនញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យសម្លាប់ មិនបង្ខូចទ្រព្យគេដោយខ្លួនឯង មិនញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យបង្ខូចទ្រព្យ មិនសោកសៅដោយខ្លួនឯង មិនញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យសោកសៅឡើយ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលមារមានចិត្តបាប តើអ្នកឃើញហេткуអ្វី ទើបនិយាយនឹងតថាគតយ៉ាងនេះថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគសោយរាជ្យចុះ សូមព្រះសុគតសោយរាជ្យដោយធម៌ ដោយមិនសម្លាប់ខ្លួនឯង មិនញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យសម្លាប់ មិនបង្ខូចទ្រព្យគេដោយខ្លួនឯង មិនញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យបង្ខូចទ្រព្យ មិនសោកសៅដោយខ្លួនឯង មិនញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យសោកសៅឡើយ" ដូច្នេះ?»។ មារក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានចម្រើន បានធ្វើឲ្យរឿយៗ ធ្វើឲ្យដូចជាយាន ធ្វើឲ្យជាទីតាំង ឲ្យតាំងនៅរឿយៗ សន្សំទុកល្អ ផ្ដើមឡើងល្អ នូវឥទ្ធិបាទទាំង ៤។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ប្រាថ្នា គួរតែអធិដ្ឋានស្តេចភ្នំហិមពាន្តឲ្យទៅជាមាសសុទ្ធ ក៏ភ្នំនោះនឹងក្លាយទៅជាមាសសុទ្ធបាន»។

---

‘‘පබ්බතස්ස සුවණ්ණස්ස, ජාතරූපස්ස කෙවලො;

ද්විත්තාව නාලමෙකස්ස, ඉති විද්වා සමඤ්චරෙ.

«ភ្នំមាសសុទ្ធទាំងមូល សូម្បីតែភ្នំពីរស្មើគ្នាក៏ដោយ ក៏មិនល្មមដល់សេចក្តីប្រាថ្នារបស់បុគ្គលម្នាក់ឡើយ បុគ្គលដឹងយ៉ាងនេះហើយ គួរប្រព្រឹត្តស្មើ (ប្រព្រឹត្តធម៌)។

---

‘‘යො දුක්ඛමද්දක්ඛි යතොනිදානං,කාමෙසු සො ජන්තු කථං නමෙය්‍ය;

උපධිං විදිත්වා සඞ්ගොති ලොකෙ,තස්සෙව ජන්තු විනයාය සික්ඛෙ’’ති.

ជនណាបានឃើញទុក្ខថាមានកាមជាហេតុ តើជននោះនឹងបង្អោនចិត្តទៅក្នុងកាមទាំងឡាយដូចម្តេចកើត ជនដឹងច្បាស់នូវឧបធិថាជាគ្រឿងចំពាក់ក្នុងលោកហើយ គួរតែសិក្សាដើម្បីកម្ចាត់បង់នូវឧបធិនោះឯង»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං භගවා, ජානාති මං සුගතො’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្គាល់អញ ព្រះសុគត ទ្រង់ស្គាល់អញ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

දුතියො වග්ගො.

វគ្គទី ២ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

පාසාණො සීහො සකලිකං, පතිරූපඤ්ච මානසං;

පත්තං ආයතනං පිණ්ඩං, කස්සකං රජ්ජෙන තෙ දසාති.

សូត្រទាំង ១០ គឺ បាសាណសូត្រ សីហសូត្រ សកលិកសូត្រ បដិរូបសូត្រ មានសសូត្រ បត្តសូត្រ អាយតនសូត្រ បិណ្ឌសូត្រ កស្សកសូត្រ និងរជ្ជសូត្រ។

---

3. තතියවග්ගො

៣. វគ្គទី ៣

---

1. සම්බහුලසුත්තං

១. សម្ពហុលសូត្រ

---

157. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති සිලාවතියං. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ භගවතො අවිදූරෙ අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරන්ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා බ්‍රාහ්මණවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා මහන්තෙන ජටණ්ඩුවෙන අජිනක්ඛිපනිවත්ථො ජිණ්ණො ගොපානසිවඞ්කො ඝුරුඝුරුපස්සාසී උදුම්බරදණ්ඩං ගහෙත්වා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘දහරා භවන්තො [Pg.119] පබ්බජිතා සුසූ කාළකෙසා භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා අනික්කීළිතාවිනො කාමෙසු. භුඤ්ජන්තු භවන්තො මානුසකෙ කාමෙ. මා සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිත්ථා’’ති. ‘‘න ඛො මයං, බ්‍රාහ්මණ, සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවාම. කාලිකඤ්ච ඛො මයං, බ්‍රාහ්මණ, හිත්වා සන්දිට්ඨිකං අනුධාවාම. කාලිකා හි, බ්‍රාහ්මණ, කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. සන්දිට්ඨිකො අයං ධම්මො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’’ති. එවං වුත්තෙ, මාරො පාපිමා සීසං ඔකම්පෙත්වා ජිව්හං නිල්ලාලෙත්වා තිවිසාඛං නලාටෙ නලාටිකං වුට්ඨාපෙත්වා දණ්ඩමොලුබ්භ පක්කාමි.

១៥៧. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនសក្កៈ នាស្រុកសិលាវតី។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុជាច្រើនរូប គង់នៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកមិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប និម្មិតខ្លួនជាលក្ខណៈព្រាហ្មណ៍ មានជដាដ៏ធំ ស្លៀកដណ្តប់ស្បែកខ្លាឃ្មុំ មានកាយគ្រាំគ្រា កោងខ្នងដូចជាបង្កង់ផ្ទះ ដកដង្ហើមខ្សឺតៗ កាន់ឈើច្រត់ល្វា ចូលទៅជិតភិក្ខុទាំងឡាយនោះ លុះចូលទៅជិតហើយ បាននិយាយទៅកាន់ភិក្ខុទាំងឡាយនោះយ៉ាងនេះថា «លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ លោកបួសនៅក្មេងនៅឡើយ ជាកុមារ មានសក់ខ្មៅស្រស់ ប្រកបដោយវ័យក្មេងដ៏ល្អ ជាបឋមវ័យ មិនទាន់បានលេងកំសាន្តក្នុងកាមទាំងឡាយឡើយ។ សូមលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ បរិភោគនូវកាមជារបស់មនុស្សចុះ កុំលះបង់នូវធម៌ដែលឃើញច្បាស់ក្នុងបច្ចុប្បន្ន (សន្ទិដ្ឋិកធម៌) ហើយរត់ទៅរកធម៌ដែលត្រូវរង់ចាំកាល (កាលិកធម៌) ឡើយ»។ ភិក្ខុទាំងឡាយតបថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ យើងមិនមែនលះបង់នូវធម៌ដែលឃើញច្បាស់ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយរត់ទៅរកធម៌ដែលត្រូវរង់ចាំកាលនោះទេ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តាមពិត យើងលះបង់នូវធម៌ដែលត្រូវរង់ចាំកាល ហើយរត់ទៅរកធម៌ដែលឃើញច្បាស់ក្នុងបច្ចុប្បន្នវិញតើ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះកាមទាំងឡាយដែលត្រូវរង់ចាំកាល ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន ទោសក្នុងកាមនោះមានច្រើនណាស់។ ចំណែកឯធម៌នេះ គឺព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សំដែងហើយ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង (សន្ទិដ្ឋិកោ) មិនរង់ចាំកាល (អកាលិកោ) គួរហៅឲ្យចូលមកមើលបាន (ឯហិបស្សិកោ) គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន (ឱបនយិកោ) ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានជាក់ច្បាស់ក្នុងចិត្តរៀងៗខ្លួន (បច្ចត្តំ វេទិតព្វោ វិញ្ញូហិ)»។ កាលបើភិក្ខុទាំងឡាយពោលយ៉ាងនេះហើយ មារមានចិត្តបាប ក៏គ្រវីក្បាល លៀនអណ្តាត ធ្វើឲ្យកើតស្នាមជ្រួញបីជាន់លើថ្ងាស ច្រត់ឈើច្រត់ដើរចេញទៅ។

---

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ මයං, භන්තෙ, භගවතො අවිදූරෙ අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරාම. අථ ඛො, භන්තෙ, අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො මහන්තෙන ජටණ්ඩුවෙන අජිනක්ඛිපනිවත්ථො ජිණ්ණො ගොපානසිවඞ්කො ඝුරුඝුරුපස්සාසී උදුම්බරදණ්ඩං ගහෙත්වා යෙන මයං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අම්හෙ එතදවොච – ‘දහරා භවන්තො පබ්බජිතා සුසූ කාළකෙසා භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතා පඨමෙන වයසා අනික්කීළිතාවිනො කාමෙසු. භුඤ්ජන්තු භවන්තො මානුසකෙ කාමෙ. මා සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවිත්ථා’ති. එවං වුත්තෙ, මයං, භන්තෙ, තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොචුම්හ – ‘න ඛො මයං, බ්‍රාහ්මණ, සන්දිට්ඨිකං හිත්වා කාලිකං අනුධාවාම. කාලිකඤ්ච ඛො මයං, බ්‍රාහ්මණ, හිත්වා සන්දිට්ඨිකං අනුධාවාම. කාලිකා හි, බ්‍රාහ්මණ, කාමා වුත්තා භගවතා බහුදුක්ඛා බහුපායාසා, ආදීනවො එත්ථ භිය්‍යො. සන්දිට්ඨිකො අයං ධම්මො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, සො බ්‍රාහ්මණො සීසං ඔකම්පෙත්වා ජිව්හං නිල්ලාලෙත්වා තිවිසාඛං නලාටෙ නලාටිකං වුට්ඨාපෙත්වා දණ්ඩමොලුබ්භ පක්කන්තො’’ති.

គ្រានោះ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងឡាយនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកយើងខ្ញុំនៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ មានជដាដ៏ធំ ស្លៀកដណ្តប់ស្បែកសត្វ គ្រាំគ្រា មានឆ្អឹងជំនីរកោងដូចជាបង្កង់ផ្ទះ មានដង្ហើមចេញចូលឮសូរខ្សឺតៗ កាន់ឈើច្រត់ដើមល្វា ដើរចូលមកជិតពួកយើងខ្ញុំ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏និយាយនឹងពួកយើងខ្ញុំយ៉ាងនេះថា "លោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ នៅក្មេងខ្ចីនៅឡើយ ជាអ្នកបួសថ្មីថ្មោង មានសក់ខ្មៅរលោង ប្រកបដោយវ័យក្មេងខ្ចីដ៏ល្អ ជាអ្នកមិនទាន់លះបង់ការលេងសប្បាយក្នុងកាមទាំងឡាយក្នុងបឋមវ័យនៅឡើយទេ។ សូមលោកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ បរិភោគនូវកាមជារបស់មនុស្សចុះ។ សូមកុំលះបង់នូវកាមដែលឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយរត់ទៅតាមកាមដែលឲ្យផលក្នុងកាលគួរឡើយ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើព្រាហ្មណ៍នោះនិយាយយ៉ាងនេះហើយ ពួកយើងខ្ញុំក៏បាននិយាយតបទៅព្រាហ្មណ៍នោះវិញថា "នែព្រាហ្មណ៍ ពួកយើងមិនបានលះបង់នូវធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយរត់ទៅតាមធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងកាលគួរនោះឡើយ។ នែព្រាហ្មណ៍ តាមពិត ពួកយើងលះបង់នូវធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងកាលគួរ ហើយរត់ទៅតាមធម៌ដែលឲ្យផលក្នុងបច្ចុប្បន្នវិញ។ នែព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថា កាមទាំងឡាយដែលឲ្យផលក្នុងកាលគួរ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងថា មានទុក្ខច្រើន មានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ច្រើន ទោសក្នុងកាមនោះមានច្រើនណាស់។ ចំណែកឯធម៌នេះ គឺព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្តែងថា ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាលវេលា គួរហៅឲ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកទុកក្នុងខ្លួន ជារបស់ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយគប្បីដឹងបានដោយឡែកៗខ្លួន"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើពួកយើងខ្ញុំនិយាយយ៉ាងនេះហើយ ព្រាហ្មណ៍នោះក៏ងក់ក្បាល លៀនអណ្តាត ធ្វើឲ្យថ្ងាសជ្រួញជាបីស្នាម រួចច្រត់ឈើច្រត់ដើរចេញទៅ»។

---

‘‘නෙසො, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණො. මාරො එසො පාපිමා තුම්හාකං විචක්ඛුකම්මාය ආගතො’’ති. අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នោះមិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។ នោះគឺមារមានចិត្តបាប មកដើម្បីបំផ្លាញភ្នែកគឺបញ្ញារបស់អ្នកទាំងឡាយ»។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវសេចក្តីនេះហើយ ទើបទ្រង់សម្តែងនូវគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘යො [Pg.120] දුක්ඛමද්දක්ඛි යතොනිදානං,කාමෙසු සො ජන්තු කථං නමෙය්‍ය;

උපධිං විදිත්වා සඞ්ගොති ලොකෙ,තස්සෙව ජන්තු විනයාය සික්ඛෙ’’ති.

«សត្វណាបានឃើញទុក្ខ ដែលមានកាមនោះជាហេតុហើយ សត្វនោះនឹងបង្អោនចិត្តទៅក្នុងកាមទាំងឡាយដូចម្តេចបាន។ បុគ្គលដឹងច្បាស់នូវឧបធិថាជាគ្រឿងចំពាក់ក្នុងលោកហើយ គប្បីសិក្សាដើម្បីកំចាត់បង់នូវឧបធិនោះឯង»។

---

2. සමිද්ධිසුත්තං

២. សមិទ្ធិសូត្រ

---

158. එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති සිලාවතියං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සමිද්ධි භගවතො අවිදූරෙ අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරති. අථ ඛො ආයස්මතො සමිද්ධිස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, යස්ස මෙ සත්ථා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, ය්වාහං එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිතො. ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, යස්ස මෙ සබ්‍රහ්මචාරිනො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා’’ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා ආයස්මතො සමිද්ධිස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙනායස්මා සමිද්ධි තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතො සමිද්ධිස්ස අවිදූරෙ මහන්තං භයභෙරවං සද්දමකාසි, අපිස්සුදං පථවී මඤ්ඤෙ උන්ද්‍රීයති.

១៥៨. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនសក្កៈ ក្នុងសិលាវតី។ សម័យនោះឯង ព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ នៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន។ គ្រានោះ កាលដែលព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ ទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា៖ «ជាលាភរបស់អាត្មាអញហ្ន៎ អាត្មាអញបានល្អហើយហ្ន៎ ដែលព្រះសាស្តារបស់អាត្មាអញ ជាព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ។ ជាលាភរបស់អាត្មាអញហ្ន៎ អាត្មាអញបានល្អហើយហ្ន៎ ដែលអាត្មាអញបានបួសក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះអង្គសម្តែងទុកល្អហើយយ៉ាងនេះ។ ជាលាភរបស់អាត្មាអញហ្ន៎ អាត្មាអញបានល្អហើយហ្ន៎ ដែលសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ»។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងនូវសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់ព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនហើយ ក៏ចូលទៅរកព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ធ្វើនូវសំឡេងដ៏គួរឲ្យខ្លាច គួរឲ្យព្រឺរោមជាខ្លាំង ក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ ហាក់ដូចជាផែនដីនេះនឹងស្រុតចុះទៅ។

---

අථ ඛො ආයස්මා සමිද්ධි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ආයස්මා සමිද්ධි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, භගවතො අවිදූරෙ අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරාමි. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, යස්ස මෙ සත්ථා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, ය්වාහං එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිතො. ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, යස්ස මෙ සබ්‍රහ්මචාරිනො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, අවිදූරෙ මහාභයභෙරවසද්දො අහොසි, අපිස්සුදං පථවී මඤ්ඤෙ උන්ද්‍රීයතී’’ති.

គ្រានោះ ព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលដែលខ្ញុំព្រះករុណាទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា "ជាលាភរបស់អាត្មាអញហ្ន៎ អាត្មាអញបានល្អហើយហ្ន៎ ដែលព្រះសាស្តារបស់អាត្មាអញ ជាព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ។ ជាលាភរបស់អាត្មាអញហ្ន៎ អាត្មាអញបានល្អហើយហ្ន៎ ដែលអាត្មាអញបានបួសក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះអង្គសម្តែងទុកល្អហើយយ៉ាងនេះ។ ជាលាភរបស់អាត្មាអញហ្ន៎ អាត្មាអញបានល្អហើយហ្ន៎ ដែលសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយរបស់អាត្មាអញ ជាអ្នកមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ស្រាប់តែមានសំឡេងដ៏គួរឲ្យខ្លាច គួរឲ្យព្រឺរោមជាខ្លាំង កើតឡើងក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីខ្ញុំព្រះករុណា ហាក់ដូចជាផែនដីនេះនឹងស្រុតចុះទៅ»។

---

‘‘නෙසා, සමිද්ධි, පථවී උන්ද්‍රීයති. මාරො එසො පාපිමා තුය්හං විචක්ඛුකම්මාය ආගතො. ගච්ඡ ත්වං, සමිද්ධි, තත්ථෙව අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරාහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා සමිද්ධි භගවතො පටිස්සුත්වා [Pg.121] උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. දුතියම්පි ඛො ආයස්මා සමිද්ධි තත්ථෙව අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහාසි. දුතියම්පි ඛො ආයස්මතො සමිද්ධිස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස…පෙ… දුතියම්පි ඛො මාරො පාපිමා ආයස්මතො සමිද්ධිස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය…පෙ… අපිස්සුදං පථවී මඤ්ඤෙ උන්ද්‍රීයති. අථ ඛො ආයස්මා සමිද්ධි මාරං පාපිමන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

«ម្នាលសមិទ្ធិ ផែនដីនោះមិនមែនស្រុតចុះទេ នោះគឺមារមានចិត្តបាប មកដើម្បីបំផ្លាញភ្នែកគឺបញ្ញារបស់អ្នកឡើយ។ ម្នាលសមិទ្ធិ អ្នកចូរទៅវិញចុះ ហើយចូរជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន នៅក្នុងទីនោះដដែលចុះ»។ ព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន» រួចក្រោកពីអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយដើរចេញទៅ។ សូម្បីជាគម្រប់ពីរដង ព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ ក៏នៅក្នុងទីនោះដដែល ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន។ សូម្បីជាគម្រប់ពីរដង កាលដែលព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ ទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់...។ល។ សូម្បីជាគម្រប់ពីរដង មារមានចិត្តបាប ដឹងនូវសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់ព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនហើយ...។ល។ ហាក់ដូចជាផែនដីនេះនឹងស្រុតចុះទៅ។ គ្រានោះ ព្រះអាយស្មាសមិទ្ធិ បានពោលគាថានឹងមារមានចិត្តបាប យ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘සද්ධායාහං පබ්බජිතො, අගාරස්මා අනගාරියං;

සති පඤ්ඤා ච මෙ බුද්ධා, චිත්තඤ්ච සුසමාහිතං;

කාමං කරස්සු රූපානි, නෙව මං බ්‍යාධයිස්සසී’’ති.

«អាត្មាមានសទ្ធា ចេញចាកផ្ទះ ចូលមកកាន់ផ្នួសហើយ។ ស្មារតី និងបញ្ញា អាត្មាបានដឹងច្បាស់ហើយ ទាំងចិត្តក៏តម្កល់មាំល្អហើយ។ អ្នកចូរធ្វើនូវរូបដ៏គួរឲ្យខ្លាចទាំងឡាយតាមចិត្តចុះ ក៏មិនអាចធ្វើឲ្យអាត្មាតក់ស្លុតបានឡើយ»

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං සමිද්ධි භික්ඛූ’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ភិក្ខុសមិទ្ធិ ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ស្រាប់តែបាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

3. ගොධිකසුත්තං

៣. គោធិកសូត្រ

---

159. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ගොධිකො ඉසිගිලිපස්සෙ විහරති කාළසිලායං. අථ ඛො ආයස්මා ගොධිකො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො සාමයිකං චෙතොවිමුත්තිං ඵුසි. අථ ඛො ආයස්මා ගොධිකො තම්හා සාමයිකාය චෙතොවිමුත්තියා පරිහායි. දුතියම්පි ඛො ආයස්මා ගොධිකො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො සාමයිකං චෙතොවිමුත්තිං ඵුසි. දුතියම්පි ඛො ආයස්මා ගොධිකො තම්හා සාමයිකාය චෙතොවිමුත්තියා පරිහායි. තතියම්පි ඛො ආයස්මා ගොධිකො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො සාමයිකං චෙතොවිමුත්තිං ඵුසි. තතියම්පි ඛො ආයස්මා ගොධිකො තම්හා…පෙ… පරිහායි. චතුත්ථම්පි ඛො ආයස්මා ගොධිකො අප්පමත්තො…පෙ… විමුත්තිං ඵුසි. චතුත්ථම්පි ඛො ආයස්මා ගොධිකො තම්හා…පෙ… පරිහායි. පඤ්චමම්පි ඛො ආයස්මා ගොධිකො…පෙ… චෙතොවිමුත්තිං ඵුසි. පඤ්චමම්පි ඛො ආයස්මා…පෙ… විමුත්තියා පරිහායි. ඡට්ඨම්පි ඛො ආයස්මා ගොධිකො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො සාමයිකං චෙතොවිමුත්තිං ඵුසි. ඡට්ඨම්පි ඛො ආයස්මා ගොධිකො තම්හා සාමයිකාය චෙතොවිමුත්තියා පරිහායි. සත්තමම්පි [Pg.122] ඛො ආයස්මා ගොධිකො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො සාමයිකං චෙතොවිමුත්තිං ඵුසි.

១៥៩. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកន្លែងសម្រាប់ឲ្យចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ គង់នៅលើថ្មខ្មៅ ក្បែរឆ្នេរភ្នំឥសិគិលិ។ គ្រានោះ ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន កាលដែលគង់នៅ ក៏បានសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ជាលោកិយ។ ក្រោយមក ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ក៏ស៊ុតធ្លាក់ចាកចេតោវិមុត្តិដ៏ជាលោកិយនោះវិញ។ សូម្បីជាគម្រប់ពីរដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន កាលដែលគង់នៅ ក៏បានសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ជាលោកិយ។ សូម្បីជាគម្រប់ពីរដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ក៏ស៊ុតធ្លាក់ចាកចេតោវិមុត្តិដ៏ជាលោកិយនោះវិញ។ សូម្បីជាគម្រប់បីដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន កាលដែលគង់នៅ ក៏បានសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ជាលោកិយ។ សូម្បីជាគម្រប់បីដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ក៏ស៊ុតធ្លាក់ចាក...។ល។ នោះវិញ។ សូម្បីជាគម្រប់បួនដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ជាអ្នកមិនប្រមាទ...។ល។ បានសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិ។ សូម្បីជាគម្រប់បួនដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ក៏ស៊ុតធ្លាក់ចាក...។ល។ នោះវិញ។ សូម្បីជាគម្រប់ប្រាំដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ...។ល។ បានសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិ។ សូម្បីជាគម្រប់ប្រាំដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ...។ល។ ក៏ស៊ុតធ្លាក់ចាកវិមុត្តិនោះវិញ។ សូម្បីជាគម្រប់ប្រាំមួយដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន កាលដែលគង់នៅ ក៏បានសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ជាលោកិយ។ សូម្បីជាគម្រប់ប្រាំមួយដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ក៏ស៊ុតធ្លាក់ចាកចេតោវិមុត្តិដ៏ជាលោកិយនោះវិញ។ សូម្បីជាគម្រប់ប្រាំពីរដង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន កាលដែលគង់នៅ ក៏បានសម្រេចនូវចេតោវិមុត្តិដ៏ជាលោកិយ។

---

අථ ඛො ආයස්මතො ගොධිකස්ස එතදහොසි – ‘‘යාව ඡට්ඨං ඛ්වාහං සාමයිකාය චෙතොවිමුත්තියා පරිහීනො. යංනූනාහං සත්ථං ආහරෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා ආයස්මතො ගොධිකස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «អញស៊ុតធ្លាក់ចាកចេតោវិមុត្តិដ៏ជាលោកិយ អស់វារៈប្រាំមួយដងហើយ។ បើដូច្នោះ គួរតែអញយកគ្រឿងសាស្ត្រាវុធមកសម្លាប់ខ្លួនឯងទៅវិញប្រសើរជាង»។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងនូវសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាទាំងឡាយថា៖

---

‘‘මහාවීර මහාපඤ්ඤ, ඉද්ධියා යසසා ජල;

සබ්බවෙරභයාතීත, පාදෙ වන්දාමි චක්ඛුම.

«បពិត្រព្រះអង្គមានព្យាយាមធំ មានបញ្ញាច្រើន ទ្រង់រុងរឿងដោយឫទ្ធិ និងយសសក្តិ ទ្រង់កន្លងផុតនូវពៀរ និងភ័យទាំងពួង បពិត្រព្រះអង្គមានចក្ខុប្រាំ ខ្ញុំព្រះករុណាសូមថ្វាយបង្គំព្រះបាទាទាំងគូរបស់ព្រះអង្គ។

---

‘‘සාවකො තෙ මහාවීර, මරණං මරණාභිභූ;

ආකඞ්ඛති චෙතයති, තං නිසෙධ ජුතින්ධර.

បពិត្រព្រះអង្គមានព្យាយាមធំ សាវ័ករបស់ព្រះអង្គ ត្រូវសេចក្តីស្លាប់គ្របសង្កត់ហើយ តែងប្រាថ្នា តែងគិតចង់សម្លាប់ខ្លួន បពិត្រព្រះអង្គមានរស្មីរុងរឿង សូមព្រះអង្គទ្រង់ហាមឃាត់សាវ័កនោះផងចុះ។

---

‘‘කථඤ්හි භගවා තුය්හං, සාවකො සාසනෙ රතො;

අප්පත්තමානසො සෙක්ඛො, කාලං කයිරා ජනෙසුතා’’ති.

បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សាវ័ករបស់ព្រះអង្គ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងសាសនា ជាអ្នកល្បីល្បាញក្នុងពួកជន តែជាសេក្ខបុគ្គល មិនទាន់បានសម្រេចអរហត្តផលនៅឡើយ ហេតុដូចម្តេចក៏មកធ្វើមរណកាលយ៉ាងនេះ?»

---

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො ගොධිකෙන සත්ථං ආහරිතං හොති. අථ ඛො භගවා ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

សម័យនោះឯង ព្រះអាយស្មាគោធិកៈ បានយកគ្រឿងសាស្ត្រាវុធមកសម្លាប់ខ្លួនរួចទៅហើយ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបថា «នេះគឺមារមានចិត្តបាប» ទើបទ្រង់សម្តែងគាថានឹងមារមានចិត្តបាបនោះថា៖

---

‘‘එවඤ්හි ධීරා කුබ්බන්ති, නාවකඞ්ඛන්ති ජීවිතං;

සමූලං තණ්හමබ්බුය්හ, ගොධිකො පරිනිබ්බුතො’’ති.

«អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ តែងធ្វើយ៉ាងនេះឯង ពួកលោកមិនអាឡោះអាល័យចំពោះជីវិតឡើយ។ ព្រះគោធិកៈ បានដកតណ្ហាព្រមទាំងឫសគល់ចេញហើយ ក៏បានបរិនិព្វានទៅហើយ»

---

අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආයාම, භික්ඛවෙ, යෙන ඉසිගිලිපස්සං කාළසිලා තෙනුපසඞ්කමිස්සාම යත්ථ ගොධිකෙන කුලපුත්තෙන සත්ථං ආහරිත’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មកចុះ ពួកយើងនឹងទៅកាន់ថ្មខ្មៅ ក្បែរឆ្នេរភ្នំឥសិគិលិ ដែលជាកន្លែងគោធិកកុលបុត្រ យកគ្រឿងសាស្ត្រាវុធមកសម្លាប់ខ្លួន»។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។

---

අථ ඛො භගවා සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං යෙන ඉසිගිලිපස්සං කාළසිලා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං ගොධිකං දූරතොව මඤ්චකෙ විවත්තක්ඛන්ධං සෙමානං. තෙන ඛො පන සමයෙන ධූමායිතත්තං තිමිරායිතත්තං ගච්ඡතෙව පුරිමං දිසං, ගච්ඡති පච්ඡිමං දිසං, ගච්ඡති උත්තරං දිසං, ගච්ඡති දක්ඛිණං දිසං, ගච්ඡති උද්ධං, ගච්ඡති අධො, ගච්ඡති අනුදිසං.

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រមដោយភិក្ខុជាច្រើនរូប ក៏ស្តេចទៅកាន់ថ្មខ្មៅ ក្បែរឆ្នេរភ្នំឥសិគិលិ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទតឃើញព្រះអាយស្មាគោធិកៈ ដេកផ្ងារលើគ្រែ មានក្បាលបែរទៅម្ខាង ពីចម្ងាយ។ សម័យនោះឯង មានផ្សែង និងងងឹតអ័ព្ទអួ រសាត់ទៅកាន់ទិសខាងកើត រសាត់ទៅកាន់ទិសខាងលិច រសាត់ទៅកាន់ទិសខាងជើង រសាត់ទៅកាន់ទិសខាងត្បូង រសាត់ទៅខាងលើ រសាត់ទៅខាងក្រោម និងរសាត់ទៅកាន់ទិសតូចៗ។

---

අථ [Pg.123] ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං ධූමායිතත්තං තිමිරායිතත්තං ගච්ඡතෙව පුරිමං දිසං, ගච්ඡති පච්ඡිමං දිසං, ගච්ඡති උත්තරං දිසං, ගච්ඡති දක්ඛිණං දිසං, ගච්ඡති උද්ධං, ගච්ඡති අධො, ගච්ඡති අනුදිස’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එසො ඛො, භික්ඛවෙ, මාරො පාපිමා ගොධිකස්ස කුලපුත්තස්ස විඤ්ඤාණං සමන්වෙසති – ‘කත්ථ ගොධිකස්ස කුලපුත්තස්ස විඤ්ඤාණං පතිට්ඨිත’න්ති? අප්පතිට්ඨිතෙන ච, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙන ගොධිකො කුලපුත්තො පරිනිබ්බුතො’’ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා බෙලුවපණ්ඩුවීණං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយឃើញផ្សែង និងងងឹតអ័ព្ទអួ ដែលរសាត់ទៅកាន់ទិសខាងកើត រសាត់ទៅកាន់ទិសខាងលិច រសាត់ទៅកាន់ទិសខាងជើង រសាត់ទៅកាន់ទិសខាងត្បូង រសាត់ទៅខាងលើ រសាត់ទៅខាងក្រោម និងរសាត់ទៅកាន់ទិសតូចៗនោះដែរឬទេ?»។ ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា៖ «ឃើញ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នោះគឺមារមានចិត្តបាប កំពុងស្វែងរកវិញ្ញាណរបស់គោធិកកុលបុត្រ ដោយគិតថា "តើវិញ្ញាណរបស់គោធិកកុលបុត្រ ទៅតម្កល់នៅក្នុងទីណា?" ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គោធិកកុលបុត្រ មានវិញ្ញាណមិនបានតម្កល់ ហើយក៏បានបរិនិព្វានទៅហើយ»។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប កាន់យកពិណពណ៌លឿងដូចផ្លែព្នៅទុំ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាថា៖

---

‘‘උද්ධං අධො ච තිරියං, දිසා අනුදිසා ස්වහං;

අන්වෙසං නාධිගච්ඡාමි, ගොධිකො සො කුහිං ගතො’’ති.

«ខ្ញុំព្រះករុណា ស្វែងរកទាំងខាងលើ ទាំងខាងក្រោម ទាំងទទឹង ទាំងទិសធំ និងទិសតូច ក៏មិនបានជួបប្រទះឡើយ តើព្រះគោធិកៈនោះ និមន្តទៅកាន់ទីណា?»

---

‘‘යො ධීරො ධිතිසම්පන්නො, ඣායී ඣානරතො සදා;

අහොරත්තං අනුයුඤ්ජං, ජීවිතං අනිකාමයං.

«ព្រះគោធិកៈណា ជាអ្នកប្រាជ្ញ ប្រកបដោយសេចក្តីខ្ជាប់ខ្ជួន ជាអ្នកចម្រើនឈាន ត្រេកអរក្នុងឈានសព្វៗកាល មានព្យាយាមប្រឹងប្រែងអស់ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ មិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងជីវិតឡើយ។

---

‘‘ජෙත්වාන මච්චුනො සෙනං, අනාගන්ත්වා පුනබ්භවං;

සමූලං තණ්හමබ්බුය්හ, ගොධිකො පරිනිබ්බුතො’’ති.

ព្រះគោធិកៈនោះ ឈ្នះសេនារបស់មច្ចុរាជហើយ មិនត្រឡប់មកកាន់ភពថ្មីទៀតឡើយ បានដកតណ្ហាព្រមទាំងឫសគល់ចេញហើយ ក៏បានបរិនិព្វានទៅហើយ»

---

‘‘තස්ස සොකපරෙතස්ස, වීණා කච්ඡා අභස්සථ;

තතො සො දුම්මනො යක්ඛො, තත්ථෙවන්තරධායථා’’ති.

ពិណបានធ្លាក់ចុះអំពីក្លៀក នៃមារនោះ ដែលត្រូវសេចក្តីសោកគ្របសង្កត់ហើយ។ លំដាប់នោះ យក្ស (មារ) នោះ មានចិត្តតូចចិត្ត ក៏បាត់កំបាំងទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

4. සත්තවස්සානුබන්ධසුත්තං

៤. សត្តវស្សានុពន្ធសូត្រ

---

160. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ අජපාලනිග්‍රොධෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන මාරො පාපිමා සත්තවස්සානි භගවන්තං අනුබන්ධො හොති ඔතාරාපෙක්ඛො ඔතාරං අලභමානො. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៦០. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្រោមដើមជ្រៃរបស់គង្វាលពពែ (អជបាលនិគ្រោធ) ក្បែរឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងឧរុវេលាប្រទេស។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង មារមានចិត្តបាប តាមដានព្រះដ៏មានព្រះភាគ អស់ប្រាំពីរឆ្នាំ ដើម្បីស្វែងរកចន្លោះ (ឱកាស) តែមិនបានចន្លោះសោះ។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលគាថានេះ នឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සොකාවතිණ්ණො නු වනම්හි ඣායසි,විත්තං නු ජීනො උද පත්ථයානො;

ආගුං නු ගාමස්මිමකාසි කිඤ්චි,කස්මා ජනෙන න කරොසි සක්ඛිං;

සක්ඛී න සම්පජ්ජති කෙනචි තෙ’’ති.

«លោកជាអ្នកត្រូវសេចក្តីសោកគ្របសង្កត់ហើយ ទើបមកសម្ងំសញ្ជប់សញ្ជឹងក្នុងព្រៃឬ ឬមួយលោកបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬក៏ប្រាថ្នាទ្រព្យសម្បត្តិ ទើបមកសញ្ជប់សញ្ជឹង លោកបានធ្វើអំពើអាក្រក់ណាមួយក្នុងស្រុកឬ ហេតុអ្វីបានជាលោកមិនធ្វើជាមិត្តនឹងជនទាំងឡាយ មិត្តភាពរបស់លោកជាមួយនឹងនរណាម្នាក់ មិនមានឬអ្វី?»

---

‘‘සොකස්ස [Pg.124] මූලං පලිඛාය සබ්බං,අනාගු ඣායාමි අසොචමානො;

ඡෙත්වාන සබ්බං භවලොභජප්පං,අනාසවො ඣායාමි පමත්තබන්ධූ’’ති.

«ម្នាលមិត្តនៃអ្នកប្រមាទ តថាគតបានជីករំលើងឫសគល់នៃសេចក្តីសោកទាំងអស់ហើយ ជាអ្នកមិនមានទោស មិនមានសេចក្តីសោក ទើបសម្ងំសញ្ជឹង តថាគតបានកាត់ផ្តាច់នូវសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងភពទាំងអស់ ជាអ្នកមិនមានអាសវៈ ទើបសម្ងំសញ្ជឹង។»

---

‘‘යං වදන්ති මම යිදන්ති, යෙ වදන්ති මමන්ති ච;

එත්ථ චෙ තෙ මනො අත්ථි, න මෙ සමණ මොක්ඛසී’’ති.

«ជនទាំងឡាយពោលនូវវត្ថុណាថា "វត្ថុនេះជារបស់យើង" និងជនទាំងឡាយណា ពោលថា "យើង" បើចិត្តរបស់លោកមាននៅក្នុងវត្ថុទាំងនោះ ម្នាលសមណៈ លោកមិនរួចផុតពីយើងឡើយ។»

---

‘‘යං වදන්ති න තං මය්හං, යෙ වදන්ති න තෙ අහං;

එවං පාපිම ජානාහි, න මෙ මග්ගම්පි දක්ඛසී’’ති.

«វត្ថុណាដែលជនទាំងឡាយពោល វត្ថុនោះមិនមែនជារបស់តថាគតទេ ជនទាំងឡាយណាដែលពោល តថាគតមិនមែនជាជនទាំងឡាយនោះឡើយ ម្នាលមារមានចិត្តបាប ចូរអ្នកដឹងយ៉ាងនេះចុះ អ្នកសូម្បីតែផ្លូវរបស់តថាគត ក៏មើលមិនឃើញដែរ។»

---

‘‘සචෙ මග්ගං අනුබුද්ධං, ඛෙමං අමතගාමිනං;

අපෙහි ගච්ඡ ත්වමෙවෙකො, කිමඤ්ඤමනුසාසසී’’ති.

«បើលោកបានត្រាស់ដឹងនូវផ្លូវដ៏មានសេចក្តីក្សេម ជាផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វានមិនស្លាប់ហើយ ចូរលោកចៀសចេញទៅម្នាក់ឯងចុះ ហេតុអ្វីបានជាលោកមកប្រដៅជនដទៃទៀត?»

---

‘‘අමච්චුධෙය්‍යං පුච්ඡන්ති, යෙ ජනා පාරගාමිනො;

තෙසාහං පුට්ඨො අක්ඛාමි, යං සච්චං තං නිරූපධි’’න්ති.

«ជនទាំងឡាយណាដែលប្រាថ្នាទៅកាន់ត្រើយម្ខាង សួររកផ្លូវមិនមែនជាដែននៃមច្ចុ កាលដែលគេសួរហើយ តថាគតរមែងប្រាប់នូវសេចក្តីពិត គឺព្រះនិព្វានដែលមិនមានឧបធិគ្រឿងក្ដៅក្រហាយដល់ជនទាំងនោះ។»

---

‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා අවිදූරෙ පොක්ඛරණී. තත්‍රස්ස කක්කටකො. අථ ඛො, භන්තෙ, සම්බහුලා කුමාරකා වා කුමාරිකායො වා තම්හා ගාමා වා නිගමා වා නික්ඛමිත්වා යෙන සා පොක්ඛරණී තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යුං; උපසඞ්කමිත්වා තං කක්කටකං උදකා උද්ධරිත්වා ථලෙ පතිට්ඨපෙය්‍යුං. යං යදෙව හි සො, භන්තෙ, කක්කටකො අළං අභිනින්නාමෙය්‍ය තං තදෙව තෙ කුමාරකා වා කුමාරිකායො වා කට්ඨෙන වා කථලාය වා සඤ්ඡින්දෙය්‍යුං සම්භඤ්ජෙය්‍යුං සම්පලිභඤ්ජෙය්‍යුං. එවඤ්හි සො, භන්තෙ, කක්කටකො සබ්බෙහි අළෙහි සඤ්ඡින්නෙහි සම්භග්ගෙහි සම්පලිභග්ගෙහි අභබ්බො තං පොක්ඛරණිං ඔතරිතුං. එවමෙව ඛො, භන්තෙ, යානි කානිචි විසූකායිකානි විසෙවිතානි විප්ඵන්දිතානි, සබ්බානි තානි භගවතා සඤ්ඡින්නානි සම්භග්ගානි සම්පලිභග්ගානි. අභබ්බො දානාහං, භන්තෙ, පුන භගවන්තං උපසඞ්කමිතුං යදිදං ඔතාරාපෙක්ඛො’’ති. අථ ඛො මාරො පාපිමා භගවතො සන්තිකෙ ඉමා නිබ්බෙජනීයා ගාථායො අභාසි –

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រៀបដូចជាស្រះឈូកមួយនៅមិនឆ្ងាយអំពីស្រុក ឬនិគម។ ក្នុងស្រះនោះ មានក្តាមមួយរស់នៅ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ មានក្មេងប្រុស ឬក្មេងស្រីជាច្រើន ចេញពីស្រុក ឬនិគមនោះ ដើរទៅកាន់ស្រះឈូកនោះ លុះទៅដល់ហើយ ក៏ស្រង់ក្តាមនោះចេញពីទឹក យកមកដាក់លើគោក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលណាក្តាមនោះលូកកង (ដង្កៀប) ណាមួយចេញមក ក្មេងប្រុស ឬក្មេងស្រីទាំងនោះ ក៏កាត់ បំបាក់ ឬកម្ទេចកងនោះៗ ដោយឈើ ឬអំបែងក្បឿង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើកងទាំងអស់ត្រូវបានកាត់ បំបាក់ និងកម្ទេចអស់ហើយ ក្តាមនោះមិនអាចនឹងចុះទៅក្នុងស្រះនោះវិញបានឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យ៉ាងណាមិញ ឧបាយកល គ្រឿងញាប់ញ័រ និងការរេរារបស់ទូលបង្គំទាំងអស់ ត្រូវបានព្រះដ៏មានព្រះភាគកាត់ផ្តាច់ បំផ្លាញ និងកម្ទេចចោលអស់ហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឥឡូវនេះ ទូលបង្គំមិនអាចនឹងចូលទៅជិតព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដើម្បីស្វែងរកចន្លោះ (ឱកាស) ទៀតបានឡើយ។» គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប បានពោលគាថាដ៏គួរឲ្យនឿយណាយទាំងនេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘මෙදවණ්ණඤ්ච පාසාණං, වායසො අනුපරියගා;

අපෙත්ථ මුදුං වින්දෙම, අපි අස්සාදනා සියා.

«សត្វក្អែកហើរក្រវែលថ្មមួយដុំ ដែលមានពណ៌ដូចជាដុំខ្លាញ់ ដោយគិតថា "យើងនឹងបានអាហារដ៏ទន់ក្នុងទីនេះ ឬមួយក៏មានរសជាតិឆ្ងាញ់ខ្លះមិនខាន"។

---

‘‘අලද්ධා [Pg.125] තත්ථ අස්සාදං, වායසෙත්තො අපක්කමෙ;

කාකොව සෙලමාසජ්ජ, නිබ්බිජ්ජාපෙම ගොතමා’’ති.

លុះក្អែកនោះមិនបានរសជាតិឆ្ងាញ់ក្នុងទីនោះ ក៏ហើរចេញពីថ្មនោះទៅ យ៉ាងណាមិញ យើងខ្ញុំក៏ដូចជាក្អែកដែលចឹកថ្ម ត្រូវតែលះបង់ព្រះគោតម ដោយសេចក្តីនឿយណាយទៅ យ៉ាងនោះឯង។»

---

5. මාරධීතුසුත්තං

៥. មារଧីតុសូត្រ

---

161. අථ ඛො මාරො පාපිමා භගවතො සන්තිකෙ ඉමා නිබ්බෙජනීයා ගාථායො අභාසිත්වා තම්හා ඨානා අපක්කම්ම භගවතො අවිදූරෙ පථවියං පල්ලඞ්කෙන නිසීදි තුණ්හීභූතො මඞ්කුභූතො පත්තක්ඛන්ධො අධොමුඛො පජ්ඣායන්තො අප්පටිභානො කට්ඨෙන භූමිං විලිඛන්තො. අථ ඛො තණ්හා ච අරති ච රගා ච මාරධීතරො යෙන මාරො පාපිමා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසිංසු –

១៦១. គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប លុះពោលគាថាដ៏គួរឲ្យនឿយណាយទាំងនេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគរួចហើយ ក៏ចៀសចេញពីទីនោះ ទៅអង្គុយពត់ភ្នែននៅលើផែនដី ក្នុងទីមិនឆ្ងាយអំពីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាអ្នកស្ងៀមស្ងាត់ ស្រងូតស្រងាត់ ធ្លាក់ស្មា ឱនមុខចុះ សញ្ជប់សញ្ជឹង មិនមានបដិភាណ (គំនិតឆ្លើយតប) ហើយយកឈើឆ្កូតដី។ គ្រានោះ នាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរគា ដែលជាកូនស្រីរបស់មារ ចូលទៅរកមារមានចិត្តបាប លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលគាថានឹងមារមានចិត្តបាបថា៖

---

‘‘කෙනාසි දුම්මනො තාත, පුරිසං කං නු සොචසි;

මයං තං රාගපාසෙන, ආරඤ්ඤමිව කුඤ්ජරං;

බන්ධිත්වා ආනයිස්සාම, වසගො තෙ භවිස්සතී’’ති.

«បពិត្របិតា ហេតុអ្វីបានជាលោកមានចិត្តតូចចិត្ត លោកកំពុងសោកស្តាយចំពោះបុរសណាម្នាក់ឬ យើងខ្ញុំនឹងចងបុរសនោះដោយអន្ទាក់គឺរាគៈ ដូចជាព្រានព្រៃចងដំរីព្រៃ ហើយនាំយកមកជូនលោក បុរសនោះនឹងស្ថិតនៅក្រោមអំណាចរបស់លោកមិនខាន។»

---

‘‘අරහං සුගතො ලොකෙ, න රාගෙන සුවානයො;

මාරධෙය්‍යං අතික්කන්තො, තස්මා සොචාමහං භුස’’න්ති.

«ព្រះអង្គជាព្រះអរហន្ត ជាព្រះសុគតក្នុងលោក នរណាម្នាក់មិនងាយនឹងនាំទៅដោយរាគៈបានឡើយ ព្រះអង្គបានកន្លងផុតដែនរបស់មារហើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាយើងសោកស្តាយជាខ្លាំង។»

---

අථ ඛො තණ්හා ච අරති ච රගා ච මාරධීතරො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘පාදෙ තෙ, සමණ, පරිචාරෙමා’’ති. අථ ඛො භගවා න මනසාකාසි, යථා තං අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො.

គ្រានោះ នាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរគា ជាកូនស្រីរបស់មារ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រសមណៈ យើងខ្ញុំសូមបម្រើបាទារបស់ព្រះអង្គ។» គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនបានយកព្រះទ័យទុកដាក់ឡើយ ព្រោះព្រះអង្គជាអ្នករួចផុតស្រឡះហើយ ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរគ្មានលើសលុប។

---

අථ ඛො තණ්හා ච අරති ච රගා ච මාරධීතරො එකමන්තං අපක්කම්ම එවං සමචින්තෙසුං – ‘‘උච්චාවචා ඛො පුරිසානං අධිප්පායා. යංනූන මයං එකසතං එකසතං කුමාරිවණ්ණසතං අභිනිම්මිනෙය්‍යාමා’’ති. අථ ඛො තණ්හා ච අරති ච රගා ච මාරධීතරො එකසතං එකසතං කුමාරිවණ්ණසතං අභිනිම්මිනිත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘පාදෙ තෙ, සමණ, පරිචාරෙමා’’ති. තම්පි භගවා න මනසාකාසි, යථා තං අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො.

គ្រានោះ នាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរគា ជាកូនស្រីរបស់មារ គេចចេញទៅក្នុងទីសមគួរមួយ ហើយគិតគ្នាយ៉ាងនេះថា៖ «តម្រេករបស់បុរសទាំងឡាយមានផ្សេងៗគ្នា បើដូច្នោះ គួរតែយើងម្នាក់ៗ និម្មិតខ្លួនជាស្រីក្រមុំមួយរយៗ នាក់។» លំដាប់នោះ កូនស្រីរបស់មារទាំងបីនាក់ ក៏និម្មិតខ្លួនជាស្រីក្រមុំម្នាក់ៗ មួយរយៗ នាក់ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រសមណៈ យើងខ្ញុំសូមបម្រើបាទារបស់ព្រះអង្គ។» សូម្បីតែពាក្យនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏មិនបានយកព្រះទ័យទុកដាក់ឡើយ ព្រោះព្រះអង្គជាអ្នករួចផុតស្រឡះហើយ ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរគ្មានលើសលុប។

---

අථ ඛො තණ්හා ච අරති ච රගා ච මාරධීතරො එකමන්තං අපක්කම්ම එවං සමචින්තෙසුං – ‘‘උච්චාවචා ඛො පුරිසානං අධිප්පායා. යංනූන මයං එකසතං එකසතං අවිජාතවණ්ණසතං අභිනිම්මිනෙය්‍යාමා’’ති. අථ ඛො තණ්හා ච අරති ච රගා ච මාරධීතරො එකසතං එකසතං [Pg.126] අවිජාතවණ්ණසතං අභිනිම්මිනිත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘පාදෙ තෙ, සමණ, පරිචාරෙමා’’ති. තම්පි භගවා න මනසාකාසි, යථා තං අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො.

គ្រានោះ នាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរគា ជាកូនស្រីរបស់មារ គេចចេញទៅក្នុងទីសមគួរមួយ ហើយគិតគ្នាយ៉ាងនេះថា៖ «តម្រេករបស់បុរសទាំងឡាយមានផ្សេងៗគ្នា បើដូច្នោះ គួរតែយើងម្នាក់ៗ និម្មិតខ្លួនជាស្រីមិនទាន់មានកូនមួយរយៗ នាក់។» លំដាប់នោះ កូនស្រីរបស់មារទាំងបីនាក់ ក៏និម្មិតខ្លួនជាស្រីមិនទាន់មានកូនម្នាក់ៗ មួយរយៗ នាក់ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រសមណៈ យើងខ្ញុំសូមបម្រើបាទារបស់ព្រះអង្គ។» សូម្បីតែពាក្យនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏មិនបានយកព្រះទ័យទុកដាក់ឡើយ ព្រោះព្រះអង្គជាអ្នករួចផុតស្រឡះហើយ ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរគ្មានលើសលុប។

---

අථ ඛො තණ්හා ච…පෙ… යංනූන මයං එකසතං එකසතං සකිං විජාතවණ්ණසතං අභිනිම්මිනෙය්‍යාමාති. අථ ඛො තණ්හා ච…පෙ… සකිං විජාතවණ්ණසතං අභිනිම්මිනිත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘පාදෙ තෙ, සමණ, පරිචාරෙමා’’ති. තම්පි භගවා න මනසාකාසි, යථා තං අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො.

គ្រានោះ នាងតណ្ហា...។ប។ គិតគ្នាយ៉ាងនេះថា៖ «បើដូច្នោះ គួរតែយើងម្នាក់ៗ និម្មិតខ្លួនជាស្រីមានកូនម្តងមួយរយៗ នាក់។» លំដាប់នោះ កូនស្រីរបស់មារ...។ប។ និម្មិតខ្លួនជាស្រីមានកូនម្តងម្នាក់ៗ មួយរយៗ នាក់ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រសមណៈ យើងខ្ញុំសូមបម្រើបាទារបស់ព្រះអង្គ។» សូម្បីតែពាក្យនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏មិនបានយកព្រះទ័យទុកដាក់ឡើយ ព្រោះព្រះអង្គជាអ្នករួចផុតស្រឡះហើយ ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរគ្មានលើសលុប។

---

අථ ඛො තණ්හා ච…පෙ… යංනූන මයං එකසතං එකසතං දුවිජාතවණ්ණසතං අභිනිම්මිනෙය්‍යාමාති. අථ ඛො තණ්හා ච…පෙ… දුවිජාතවණ්ණසතං අභිනිම්මිනිත්වා යෙන භගවා…පෙ… යථා තං අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො. අථ ඛො තණ්හා ච…පෙ… මජ්ඣිමිත්ථිවණ්ණසතං අභිනිම්මිනෙය්‍යාමාති. අථ ඛො තණ්හා ච…පෙ… මජ්ඣිමිත්ථිවණ්ණසතං අභිනිම්මිනිත්වා…පෙ… අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො.

គ្រានោះ នាងតណ្ហា...។ប។ គិតគ្នាយ៉ាងនេះថា៖ «បើដូច្នោះ គួរតែយើងម្នាក់ៗ និម្មិតខ្លួនជាស្រីមានកូនពីរដងមួយរយៗ នាក់។» លំដាប់នោះ កូនស្រីរបស់មារ...។ប។ និម្មិតខ្លួនជាស្រីមានកូនពីរដងម្នាក់ៗ មួយរយៗ នាក់ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ...។ប។ ព្រោះព្រះអង្គជាអ្នករួចផុតស្រឡះហើយ ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរគ្មានលើសលុប។ គ្រានោះ នាងតណ្ហា...។ប។ គិតគ្នាយ៉ាងនេះថា៖ «បើដូច្នោះ គួរតែយើងម្នាក់ៗ និម្មិតខ្លួនជាស្រីមានវ័យកណ្តាលមួយរយៗ នាក់។» លំដាប់នោះ កូនស្រីរបស់មារ...។ប។ និម្មិតខ្លួនជាស្រីមានវ័យកណ្តាលម្នាក់ៗ មួយរយៗ នាក់...។ប។ ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរគ្មានលើសលុប។

---

අථ ඛො තණ්හා ච…පෙ… මහිත්ථිවණ්ණසතං අභිනිම්මිනෙය්‍යාමාති. අථ ඛො තණ්හා ච…පෙ… මහිත්ථිවණ්ණසතං අභිනිම්මිනිත්වා යෙන භගවා…පෙ… අනුත්තරෙ උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො. අථ ඛො තණ්හා ච අරති ච රගා ච මාරධීතරො එකමන්තං අපක්කම්ම එතදවොචුං – සච්චං කිර නො පිතා අවොච –

គ្រានោះ នាងតណ្ហា...។ប$. គិតគ្នាយ៉ាងនេះថា៖ «បើដូច្នោះ គួរតែយើងម្នាក់ៗ និម្មិតខ្លួនជាស្រីមានវ័យចាស់មួយរយៗ នាក់។» លំដាប់នោះ កូនស្រីរបស់មារ...។ប។ និម្មិតខ្លួនជាស្រីមានវ័យចាស់ម្នាក់ៗ មួយរយៗ នាក់ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ...។ប។ ក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិដ៏ប្រសើរគ្មានលើសលុប។ គ្រានោះ នាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរគា ជាកូនស្រីរបស់មារ គេចចេញទៅក្នុងទីសមគួរមួយ ហើយនិយាយគ្នាយ៉ាងនេះថា៖ «បិតារបស់យើង បាននិយាយពិតមែនថា៖

---

‘‘අරහං සුගතො ලොකෙ, න රාගෙන සුවානයො;

මාරධෙය්‍යං අතික්කන්තො, තස්මා සොචාමහං භුස’’න්ති.

«ព្រះអង្គជាព្រះអរហន្ត ជាព្រះសុគតក្នុងលោក នរណាម្នាក់មិនងាយនឹងនាំទៅដោយរាគៈបានឡើយ ព្រះអង្គបានកន្លងផុតដែនរបស់មារហើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាយើងសោកស្តាយជាខ្លាំង»។

---

‘‘යඤ්හි මයං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා අවීතරාගං ඉමිනා උපක්කමෙන උපක්කමෙය්‍යාම හදයං වාස්ස ඵලෙය්‍ය, උණ්හං ලොහිතං වා මුඛතො උග්ගච්ඡෙය්‍ය, උම්මාදං වා පාපුණෙය්‍ය චිත්තක්ඛෙපං වා. සෙය්‍යථා වා පන නළො හරිතො ලුතො උස්සුස්සති විසුස්සති මිලායති; එවමෙව උස්සුස්සෙය්‍ය විසුස්සෙය්‍ය මිලායෙය්‍යා’’ති.

«ព្រោះថា បើយើងខ្ញុំព្យាយាមចំពោះសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលមិនទាន់ប្រាសចាករាគៈ ដោយឧបាយកលយ៉ាងនេះ បេះដូងរបស់សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍នោះ មុខជាធ្លាយ ឬឈាមក្តៅមុខជាហូរចេញពីមាត់ ឬក៏ដល់នូវសេចក្តីឆ្កួត វង្វេងស្មារតីជាមិនខាន។ ម្យ៉ាងទៀត ប្រៀបដូចជាដើមបបុសខ្ចី ដែលគេច្រូតហើយ តែងស្ងួត ក្រៀម ស្រពោនទៅ យ៉ាងណាមិញ សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍នោះ ក៏មុខជាស្ងួត ក្រៀម ស្រពោនទៅ យ៉ាងនោះឯង។»

---

අථ [Pg.127] ඛො තණ්හා ච අරති ච රගා ච මාරධීතරො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො තණ්හා මාරධීතා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ នាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរគា ជាកូនស្រីរបស់មារ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលឈរនៅក្នុងទីសមគួរហើយ នាងតណ្ហាជាកូនស្រីរបស់មារ ក៏ពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සොකාවතිණ්ණො නු වනම්හි ඣායසි,විත්තං නු ජීනො උද පත්ථයානො;

ආගුං නු ගාමස්මිමකාසි කිඤ්චි,කස්මා ජනෙන න කරොසි සක්ඛිං;

සක්ඛී න සම්පජ්ජති කෙනචි තෙ’’ති.

«លោកជាអ្នកត្រូវសេចក្តីសោកគ្របសង្កត់ហើយ ទើបមកសម្ងំសញ្ជប់សញ្ជឹងក្នុងព្រៃឬ ឬមួយលោកបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬក៏ប្រាថ្នាទ្រព្យសម្បត្តិ ទើបមកសញ្ជប់សញ្ជឹង លោកបានធ្វើអំពើអាក្រក់ណាមួយក្នុងស្រុកឬ ហេតុអ្វីបានជាលោកមិនធ្វើជាមិត្តនឹងជនទាំងឡាយ មិត្តភាពរបស់លោកជាមួយនឹងនរណាម្នាក់ មិនមានឬអ្វី?»

---

‘‘අත්ථස්ස පත්තිං හදයස්ස සන්තිං,ජෙත්වාන සෙනං පියසාතරූපං;

එකොහං ඣායං සුඛමනුබොධිං,තස්මා ජනෙන න කරොමි සක්ඛිං;

සක්ඛී න සම්පජ්ජති කෙනචි මෙ’’ති.

«តថាគតបានឈ្នះសេនា (កិលេស) ដែលមានសភាពជាទីស្រឡាញ់ និងជាទីគាប់ចិត្តហើយ ជាអ្នកម្នាក់ឯង សម្ងំសញ្ជឹង បានត្រាស់ដឹងនូវសេចក្តីសុខ គឺការសម្រេចប្រយោជន៍ និងសេចក្តីស្ងប់នៃចិត្ត ព្រោះហេតុនោះ តថាគតមិនធ្វើជាមិត្តនឹងជនទាំងឡាយឡើយ មិត្តភាពរបស់តថាគតជាមួយនឹងនរណាម្នាក់ ក៏មិនមានដែរ។»

---

අථ ඛො අරති මාරධීතා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ នាងអរតីជាកូនស្រីរបស់មារ ក៏ពោលគាថានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කථං විහාරීබහුලොධ භික්ඛු,පඤ්චොඝතිණ්ණො අතරීධ ඡට්ඨං;

කථං ඣායිං බහුලං කාමසඤ්ඤා,පරිබාහිරා හොන්ති අලද්ධ යො ත’’න්ති.

«ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ច្រើនតែនៅដោយវិហារធម៌ដូចម្តេច ទើបឆ្លងផុតឱឃៈទាំងប្រាំ និងឆ្លងផុតឱឃៈទីប្រាំមួយក្នុងលោកនេះបាន ភិក្ខុនោះច្រើនតែសញ្ជឹងគិតដូចម្តេច ទើបកាមសញ្ញាទាំងឡាយមិនបានឱកាស ស្ថិតនៅខាងក្រៅភិក្ខុនោះបាន?»

---

‘‘පස්සද්ධකායො සුවිමුත්තචිත්තො,අසඞ්ඛරානො සතිමා අනොකො;

අඤ්ඤාය ධම්මං අවිතක්කඣායී,න කුප්පති න සරති න ථිනො.

«ភិក្ខុមានកាយស្ងប់រំងាប់ មានចិត្តរួចផុតស្រឡះហើយ មិនមានការតាក់តែង (កម្ម) មានសតិ មិនមានអាល័យ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ សញ្ជឹងគិតដោយឈានមិនមានវិតក្ក មិនខឹងក្រោធ មិនរលឹក (ដោយរាគៈ) មិនមានចិត្តរួញរា (ថីនៈ)។»

---

‘‘එවංවිහාරීබහුලොධ භික්ඛු,පඤ්චොඝතිණ්ණො අතරීධ ඡට්ඨං;

එවං ඣායිං බහුලං කාමසඤ්ඤා,පරිබාහිරා හොන්ති අලද්ධ යො ත’’න්ති.

«ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ ច្រើនតែនៅដោយវិហារធម៌យ៉ាងនេះ ទើបឆ្លងផុតឱឃៈទាំងប្រាំ និងឆ្លងផុតឱឃៈទីប្រាំមួយក្នុងលោកនេះបាន ភិក្ខុនោះច្រើនតែសញ្ជឹងគិតយ៉ាងនេះ ទើបកាមសញ្ញាទាំងឡាយមិនបានឱកាស ស្ថិតនៅខាងក្រៅភិក្ខុនោះបាន។»

---

අථ [Pg.128] ඛො රගා මාරධීතා භගවතො සන්තිකෙ ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ នាងរគាជាកូនស្រីរបស់មារ ក៏ពោលគាថាក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘අච්ඡෙජ්ජ තණ්හං ගණසඞ්ඝචාරී,අද්ධා චරිස්සන්ති බහූ ච සද්ධා;

බහුං වතායං ජනතං අනොකො,අච්ඡෙජ්ජ නෙස්සති මච්චුරාජස්ස පාර’’න්ති.

«ព្រះអង្គជាអ្នកត្រេកអរក្នុងពួកក្រុម បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហាហើយ ពួកជនជាច្រើនដែលមានសទ្ធា នឹងប្រព្រឹត្តតាមពិតប្រាកដ ព្រះអង្គមិនមានអាល័យ នឹងដណ្តើមយកពួកជនដ៏ច្រើន ឲ្យរួចផុតពីកណ្តាប់ដៃនៃស្តេចមច្ចុរាជ ហើយនាំទៅកាន់ត្រើយម្ខាង (ព្រះនិព្វាន) ជាមិនខាន។»

---

‘‘නයන්ති වෙ මහාවීරා, සද්ධම්මෙන තථාගතා;

ධම්මෙන නයමානානං, කා උසූයා විජානත’’න්ති.

«ព្រះតថាគតទាំងឡាយ ជាអ្នកមានព្យាយាមធំ រមែងដឹកនាំ (សត្វ) ដោយព្រះសទ្ធម៌ពិតប្រាកដ កាលដែលព្រះតថាគតដឹកនាំដោយធម៌ សេចក្តីច្រណែនរបស់ជនទាំងឡាយដែលដឹងច្បាស់ តើមានប្រយោជន៍អ្វី?»

---

අථ ඛො තණ්හා ච අරති ච රගා ච මාරධීතරො යෙන මාරො පාපිමා තෙනුපසඞ්කමිංසු. අද්දසා ඛො මාරො පාපිමා තණ්හඤ්ච අරතිඤ්ච රගඤ්ච මාරධීතරො දූරතොව ආගච්ඡන්තියො. දිස්වාන ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ នាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរគា ជាកូនស្រីរបស់មារ ចូលទៅរកមារមានចិត្តបាប។ មារមានចិត្តបាប បានឃើញនាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរគា ជាកូនស្រីរបស់មារ ដើរមកពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ពោលគាថាទាំងឡាយថា៖

---

‘‘බාලා කුමුදනාළෙහි, පබ්බතං අභිමත්ථථ ;

ගිරිං නඛෙන ඛනථ, අයො දන්තෙහි ඛාදථ.

«នាងទាំងឡាយជាស្រីពាល តែងញាំញីភ្នំដោយធាងឈូក តែងកាយភ្នំដោយក្រចក តែងខាំដែកដោយធ្មេញ។»

---

‘‘සෙලංව සිරසූහච්ච, පාතාලෙ ගාධමෙසථ;

ඛාණුංව උරසාසජ්ජ, නිබ්බිජ්ජාපෙථ ගොතමා’’ති.

«នាងទាំងឡាយលើកថ្មភ្នំដោយក្បាល ហើយស្វែងរកទីពឹងក្នុងទីជ្រៅដែលគ្មានទីពឹង ឬមួយក៏ដូចជាដើរជល់បង្គោលដោយទ្រូង នាងទាំងឡាយចូរនឿយណាយ ហើយចៀសចេញពីព្រះគោតមទៅចុះ។»

---

‘‘දද්දල්ලමානා ආගඤ්ඡුං, තණ්හා ච අරතී රගා;

තා තත්ථ පනුදී සත්ථා, තූලං භට්ඨංව මාලුතො’’ති.

«នាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរគា មានរូបរាងដ៏រុងរឿង បានមកដល់ហើយ ព្រះសាស្តាទ្រង់កម្ចាត់នាងទាំងនោះក្នុងទីនោះឯង ដូចជាខ្យល់បក់ផាត់នូវសំឡីដែលធ្លាក់ចុះ យ៉ាងនោះឯង។»

---

තතියො වග්ගො.

វគ្គទី ៣ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

සම්බහුලා සමිද්ධි ච, ගොධිකං සත්තවස්සානි;

ධීතරං දෙසිතං බුද්ධ, සෙට්ඨෙන ඉමං මාරපඤ්චකන්ති.

សម្ពហុលាសូត្រ សមិន្ធិសូត្រ គោធិកសូត្រ សត្តវស្សសូត្រ និងធីតរសូត្រ ទាំង ៥ នេះ ហៅថា មារបញ្ចកៈ ដែលព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ ទ្រង់សម្តែងហើយ។

---

මාරසංයුත්තං සමත්තං.

មារសំយុត្ត ចប់ហើយ។

---

5. භික්ඛුනීසංයුත්තං

៥. ភិក្ខុនីសំយុត្ត

---

1. ආළවිකාසුත්තං

១. អាឡវិកាសូត្រ

---

162. එවං [Pg.129] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආළවිකා භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන අන්ධවනං තෙනුපසඞ්කමි විවෙකත්ථිනී. අථ ඛො මාරො පාපිමා ආළවිකාය භික්ඛුනියා භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො විවෙකම්හා චාවෙතුකාමො යෙන ආළවිකා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආළවිකං භික්ඛුනිං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៦២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង អាឡវិកាភិក្ខុនី ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅកាន់ព្រៃអន្ធវន ដើម្បីស្វែងរកសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប មានបំណងចង់ឲ្យអាឡវិកាភិក្ខុនី កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ព្រឺរោម និងចង់ឲ្យនាងឃ្លាតចាកសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ ក៏ចូលទៅរកអាឡវិកាភិក្ខុនី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលគាថានឹងអាឡវិកាភិក្ខុនីថា៖

---

‘‘නත්ථි නිස්සරණං ලොකෙ, කිං විවෙකෙන කාහසි;

භුඤ්ජස්සු කාමරතියො, මාහු පච්ඡානුතාපිනී’’ති.

«ការរំដោះខ្លួនក្នុងលោក មិនមានឡើយ នាងនឹងធ្វើអ្វីដោយសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ ចូរនាងរីករាយនឹងកាមគុណទាំងឡាយចុះ កុំឲ្យមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយក្នុងកាលជាខាងក្រោយឡើយ»។

---

අථ ඛො ආළවිකාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛ්වායං මනුස්සො වා අමනුස්සො වා ගාථං භාසතී’’ති? අථ ඛො ආළවිකාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘මාරො ඛො අයං පාපිමා මම භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො විවෙකම්හා චාවෙතුකාමො ගාථං භාසතී’’ති. අථ ඛො ආළවිකා භික්ඛුනී ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි පච්චභාසි –

គ្រានោះ អាឡវិកាភិក្ខុនី មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «តើនរណាហ្ន៎ ពោលគាថានេះ ជាមនុស្ស ឬជាអមនុស្ស?» ទើបអាឡវិកាភិក្ខុនី មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប មានបំណងចង់ឲ្យអាញ់កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ព្រឺរោម និងចង់ឲ្យឃ្លាតចាកសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ ទើបពោលគាថានេះ»។ លុះអាឡវិកាភិក្ខុនី ដឹងថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ពោលគាថាទាំងឡាយតបទៅមារមានចិត្តបាបវិញថា៖

---

‘‘අත්ථි නිස්සරණං ලොකෙ, පඤ්ඤාය මෙ සුඵුස්සිතං ;

පමත්තබන්ධු පාපිම, න ත්වං ජානාසි තං පදං.

«នែហៃមារមានចិត្តបាប ជាផៅពង្សនៃបុគ្គលអ្នកប្រមាទ ការរំដោះខ្លួនក្នុងលោក មានពិតមែន ខ្ញុំបានប៉ះពាល់យ៉ាងល្អហើយដោយប្រាជ្ញា អ្នកឯងមិនស្គាល់នូវផ្លូវនោះឡើយ។

---

‘‘සත්තිසූලූපමා කාමා, ඛන්ධාසං අධිකුට්ටනා;

යං ත්වං කාමරතිං බ්‍රූසි, අරති මය්හ සා අහූ’’ති.

«កាមទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាលំពែង និងឈើស្រួច ខន្ធទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាជ្រញ់សម្រាប់កាប់សម្លាប់ សេចក្តីត្រេកអរក្នុងកាមណា ដែលអ្នកឯងពោល សេចក្តីត្រេកអរនោះ មិនមានដល់ខ្ញុំឡើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං ආළවිකා භික්ඛුනී’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «អាឡវិកាភិក្ខុនី ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

2. සොමාසුත්තං

២. សោមាសូត្រ

---

163. සාවත්ථිනිදානං[Pg.130]. අථ ඛො සොමා භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන අන්ධවනං තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. අන්ධවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො මාරො පාපිමා සොමාය භික්ඛුනියා භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො යෙන සොමා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සොමං භික්ඛුනිං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៦៣. ព័ត៌មានកើតឡើងក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ សោមាភិក្ខុនី ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅកាន់ព្រៃអន្ធវន ដើម្បីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ។ លុះចូលទៅក្នុងព្រៃអន្ធវនហើយ ក៏អង្គុយសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប មានបំណងចង់ឲ្យសោមាភិក្ខុនី កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ព្រឺរោម និងចង់ឲ្យនាងឃ្លាតចាកសមាធិ ក៏ចូលទៅរកសោមាភិក្ខុនី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលគាថានឹងសោមាភិក្ខុនីថា៖

---

‘‘යං තං ඉසීහි පත්තබ්බං, ඨානං දුරභිසම්භවං;

න තං ද්වඞ්ගුලපඤ්ඤාය, සක්කා පප්පොතුමිත්ථියා’’ති.

«ឋានៈណា ដែលពួកឥសីគប្បីសម្រេចបាន ជាឋានៈដែលបុគ្គលសម្រេចបានដោយកម្រ ឋានៈនោះ ស្រ្តីដែលមានប្រាជ្ញាប្រមាណពីរធ្នាប់ មិនអាចនឹងសម្រេចបានឡើយ»។

---

අථ ඛො සොමාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛ්වායං මනුස්සො වා අමනුස්සො වා ගාථං භාසතී’’ති? අථ ඛො සොමාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘මාරො ඛො අයං පාපිමා මම භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො ගාථං භාසතී’’ති. අථ ඛො සොමා භික්ඛුනී ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි පච්චභාසි –

គ្រានោះ សោមាភិក្ខុនី មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «តើនរណាហ្ន៎ ពោលគាថានេះ ជាមនុស្ស ឬជាអមនុស្ស?» ទើបសោមាភិក្ខុនី មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប មានបំណងចង់ឲ្យអាញ់កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ព្រឺរោម និងចង់ឲ្យឃ្លាតចាកសមាធិ ទើបពោលគាថានេះ»។ លុះសោមាភិក្ខុនី ដឹងថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ពោលគាថាទាំងឡាយតបទៅមារមានចិត្តបាបវិញថា៖

---

‘‘ඉත්ථිභාවො කිං කයිරා, චිත්තම්හි සුසමාහිතෙ;

ඤාණම්හි වත්තමානම්හි, සම්මා ධම්මං විපස්සතො.

«កាលបើចិត្តបានតាំងមាំល្អហើយ កាលបើញាណកំពុងប្រព្រឹត្តទៅ កាលបើបុគ្គលឃើញច្បាស់នូវធម៌ដោយប្រពៃ ភាពជាស្រ្តី នឹងធ្វើអ្វីបាន?

---

‘‘යස්ස නූන සියා එවං, ඉත්ථාහං පුරිසොති වා;

කිඤ්චි වා පන අඤ්ඤස්මි, තං මාරො වත්තුමරහතී’’ති.

«សេចក្តីត្រិះរិះថា "អាញ់ជាស្រ្តី" ឬថា "អាញ់ជាបុរស" ឬក៏ថា "អាញ់ជាអ្វីមួយផ្សេងទៀត" មានដល់បុគ្គលណា មារគួរតែពោលពាក្យនឹងបុគ្គលនោះឯង»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං සොමා භික්ඛුනී’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «សោមាភិក្ខុនី ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

3. කිසාගොතමීසුත්තං

៣. កិសាគោតមីសូត្រ

---

164. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො කිසාගොතමී භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන අන්ධවනං තෙනුපසඞ්කමි[Pg.131], දිවාවිහාරාය. අන්ධවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො මාරො පාපිමා කිසාගොතමියා භික්ඛුනියා භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො යෙන කිසාගොතමී භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා කිසාගොතමිං භික්ඛුනිං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៦៤. ព័ត៌មានកើតឡើងក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ កិសាគោតមីភិក្ខុនី ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅកាន់ព្រៃអន្ធវន ដើម្បីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ。 លុះចូលទៅក្នុងព្រៃអន្ធវនហើយ ក៏អង្គុយសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប មានបំណងចង់ឲ្យកិសាគោតមីភិក្ខុនី កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ព្រឺរោម និងចង់ឲ្យនាងឃ្លាតចាកសមាធិ ក៏ចូលទៅរកកិសាគោតមីភិក្ខុនី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលគាថានឹងកិសាគោតមីភិក្ខុនីថា៖

---

‘‘කිං නු ත්වං මතපුත්තාව, එකමාසි රුදම්මුඛී;

වනමජ්ඣගතා එකා, පුරිසං නු ගවෙසසී’’ති.

«ហេតុអ្វីបានជាអ្នកឯង មានមុខហូរទឹកភ្នែក ដូចជាស្រ្តីដែលស្លាប់កូន អង្គុយតែម្នាក់ឯង ចូលមកក្នុងកណ្តាលព្រៃតែម្នាក់ឯង តើអ្នកឯងស្វែងរកបុរសឬ?»

---

අථ ඛො කිසාගොතමියා භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛ්වායං මනුස්සො වා අමනුස්සො වා ගාථං භාසතී’’ති? අථ ඛො කිසාගොතමියා භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘මාරො ඛො අයං පාපිමා මම භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො ගාථං භාසතී’’ති.

គ្រានោះ កិសាគោតមីភិក្ខុនី មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «តើនរណាហ្ន៎ ពោលគាថានេះ ជាមនុស្ស ឬជាអមនុស្ស?» ទើបកិសាគោតមីភិក្ខុនី មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប មានបំណងចង់ឲ្យអាញ់កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ព្រឺរោម និងចង់ឲ្យឃ្លាតចាកសមាធិ ទើបពោលគាថានេះ»।

---

අථ ඛො කිසාගොතමී භික්ඛුනී ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි පච්චභාසි –

លុះកិសាគោតមីភិក្ខុនី ដឹងថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ពោលគាថាទាំងឡាយតបទៅមារមានចិត្តបាបវិញថា៖

---

‘‘අච්චන්තං මතපුත්තාම්හි, පුරිසා එතදන්තිකා;

න සොචාමි න රොදාමි, න තං භායාමි ආවුසො.

«ខ្ញុំមានកូនស្លាប់ទៅអស់ហើយ សូម្បីការស្វែងរកបុរស ក៏មានត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ ខ្ញុំមិនសោកស្តាយ មិនយំយែកឡើយ នែហៃមារ ខ្ញុំមិនខ្លាចអ្នកឯងឡើយ។

---

‘‘සබ්බත්ථ විහතා නන්දී, තමොක්ඛන්ධො පදාලිතො;

ජෙත්වාන මච්චුනො සෙනං, විහරාමි අනාසවා’’ති.

«សេចក្តីរីករាយក្នុងធម៌ទាំងពួង ខ្ញុំបានកម្ចាត់ចោលហើយ គំនរនៃងងឹត ខ្ញុំបានទម្លាយហើយ ខ្ញុំឈ្នះសេនានៃមច្ចុរាជហើយ ជាបុគ្គលមិនមានអាសវៈ រស់នៅឡើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං කිසාගොතමී භික්ඛුනී’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «កិសាគោតមីភិក្ខុនី ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

4. විජයාසුත්තං

៤. វិជយាសូត្រ

---

165. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො විජයා භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා…පෙ… අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො මාරො පාපිමා විජයාය භික්ඛුනියා භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො යෙන විජයා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා විජයං භික්ඛුනිං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៦៥. ព័ត៌មានកើតឡើងក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ វិជយាភិក្ខុនី ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ។ល។ អង្គុយសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប មានបំណងចង់ឲ្យវិជយាភិក្ខុនី កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ព្រឺរោម និងចង់ឲ្យនាងឃ្លាតចាកសមាធិ ក៏ចូលទៅរកវិជយាភិក្ខុនី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលគាថានឹងវិជយាភិក្ខុនីថា៖

---

‘‘දහරා [Pg.132] ත්වං රූපවතී, අහඤ්ච දහරො සුසු;

පඤ්චඞ්ගිකෙන තුරියෙන, එහය්‍යෙභිරමාමසෙ’’ති.

«នាងនៅក្មេង មានរូបឆោមលោមពណ៌ល្អឯក ទោះបីខ្ញុំក៏នៅក្មេង មានសក់ខ្មៅរលោងដែរ មកចុះនាង យើងនឹងរីករាយដោយតូរ្យតន្ត្រីមានអង្គប្រាំ»។

---

අථ ඛො විජයාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛ්වායං මනුස්සො වා අමනුස්සො වා ගාථං භාසතී’’ති? අථ ඛො විජයාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘මාරො ඛො අයං පාපිමා මම භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො ගාථං භාසතී’’ති. අථ ඛො විජයා භික්ඛුනී ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි පච්චභාසි –

គ្រានោះ វិជយាភិក្ខុនី មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «តើនរណាហ្ន៎ ពោលគាថានេះ ជាមនុស្ស ឬជាអមនុស្ស?» ទើបវិជយាភិក្ខុនី មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប មានបំណងចង់ឲ្យអាញ់កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ព្រឺរោម និងចង់ឲ្យឃ្លាតចាកសមាធិ ទើបពោលគាថានេះ»។ លុះវិជយាភិក្ខុនី ដឹងថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ពោលគាថាទាំងឡាយតបទៅមារមានចិត្តបាបវិញថា៖

---

‘‘රූපා සද්දා රසා ගන්ධා, ඵොට්ඨබ්බා ච මනොරමා;

නිය්‍යාතයාමි තුය්හෙව, මාර නාහං තෙනත්ථිකා.

«រូប សំឡេង រស ក្លិន និងផោដ្ឋព្វៈ ទាំងឡាយ ជាទីគាប់ចិត្ត ខ្ញុំប្រគល់ឲ្យអ្នកឯងទាំងអស់ចុះ នែហៃមារ ខ្ញុំមិនមានសេចក្តីត្រូវការដោយអារម្មណ៍ទាំងនោះឡើយ។

---

‘‘ඉමිනා පූතිකායෙන, භින්දනෙන පභඞ්ගුනා;

අට්ටීයාමි හරායාමි, කාමතණ්හා සමූහතා.

«ខ្ញុំធុញទ្រាន់ ខ្ពើមរអើម ដោយរាងកាយស្អុយរលួយនេះ ដែលមានសភាពបែកធ្លាយ វិនាសទៅជាធម្មតា កាមតណ្ហា ខ្ញុំបានដកចោលអស់ហើយ។

---

‘‘යෙ ච රූපූපගා සත්තා, යෙ ච අරූපට්ඨායිනො ;

යා ච සන්තා සමාපත්ති, සබ්බත්ථ විහතො තමො’’ති.

«ពួកសត្វណា ដែលចូលទៅកាន់រូបភពក្តី ពួកសត្វណា ដែលស្ថិតនៅក្នុងអរូបភពក្តី សមាបត្តិទាំងឡាយណា ដែលស្ងប់រម្ងាប់ក្តី ងងឹតក្នុងភព និងសមាបត្តិទាំងពួងនោះ ខ្ញុំបានកម្ចាត់ចោលហើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං විජයා භික්ඛුනී’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «វិជយាភិក្ខុនី ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

5. උප්පලවණ්ණාසුත්තං

៥. ឧប្បលវណ្ណាសូត្រ

---

166. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො උප්පලවණ්ණා භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා…පෙ… අඤ්ඤතරස්මිං සුපුප්ඵිතසාලරුක්ඛමූලෙ අට්ඨාසි. අථ ඛො මාරො පාපිමා උප්පලවණ්ණාය භික්ඛුනියා භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො යෙන උප්පලවණ්ණා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා උප්පලවණ්ණං භික්ඛුනිං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៦៦. ព័ត៌មានកើតឡើងក្នុងក្រុងសាវត្ថី。 គ្រានោះ ឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ។ល។ ឈរនៅទៀបគល់ឈើសាលព្រឹក្ស ដែលមានផ្ការីកស្គុះស្គាយ។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប មានបំណងចង់ឲ្យឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ព្រឺរោម និងចង់ឲ្យនាងឃ្លាតចាកសមាធិ ក៏ចូលទៅរកឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលគាថានឹងឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនីថា៖

---

‘‘සුපුප්ඵිතග්ගං උපගම්ම භික්ඛුනි,එකා තුවං තිට්ඨසි සාලමූලෙ;

න චත්ථි තෙ දුතියා වණ්ණධාතු,බාලෙ න ත්වං භායසි ධුත්තකාන’’න්ති.

«នែភិក្ខុនី នាងចូលមកកាន់ដើមសាលព្រឹក្ស ដែលមានចុងរីកផ្កាស្គុះស្គាយ ហើយឈរតែម្នាក់ឯង ទៀបគល់សាលព្រឹក្ស នាងគ្មានស្រ្តីជាគម្រប់ពីរដែលមានរូបសម្បត្តិប្រហែលគ្នានោះឡើយ នែនាងល្ងង់ នាងមិនខ្លាចពួកអ្នកលេងទេឬ?»

---

අථ [Pg.133] ඛො උප්පලවණ්ණාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛ්වායං මනුස්සො වා අමනුස්සො වා ගාථං භාසතී’’ති? අථ ඛො උප්පලවණ්ණාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘මාරො ඛො අයං පාපිමා මම භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො ගාථං භාසතී’’ති. අථ ඛො උප්පලවණ්ණා භික්ඛුනී ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි පච්චභාසි –

គ្រានោះ ឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «តើនរណាហ្ន៎ ពោលគាថានេះ ជាមនុស្ស ឬជាអមនុស្ស?» ទើបឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប មានបំណងចង់ឲ្យអាញ់កើតសេចក្តីភ័យខ្លាច តក់ស្លុត ព្រឺរោម និងចង់ឲ្យឃ្លាតចាកសមាធិ ទើបពោលគាថានេះ»។ លុះឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី ដឹងថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ពោលគាថាទាំងឡាយតបទៅមារមានចិត្តបាបវិញថា៖

---

‘‘සතං සහස්සානිපි ධුත්තකානං,ඉධාගතා තාදිසකා භවෙය්‍යුං;

ලොමං න ඉඤ්ජාමි න සන්තසාමි,න මාර භායාමි තමෙකිකාපි.

«ទោះបីពួកអ្នកលេងមានសភាពដូចជាអ្នកឯង មួយរយ ឬមួយពាន់នាក់ មកក្នុងទីនេះ ក៏ខ្ញុំមិនព្រឺរោម មិនតក់ស្លុតឡើយ នែហៃមារ ទោះបីខ្ញុំនៅម្នាក់ឯង ក៏មិនខ្លាចអ្នកឯងដែរ។

---

‘‘එසා අන්තරධායාමි, කුච්ඡිං වා පවිසාමි තෙ;

පඛුමන්තරිකායම්පි, තිට්ඨන්තිං මං න දක්ඛසි.

«ខ្ញុំនេះនឹងបាត់ខ្លួនទៅ ឬនឹងចូលទៅក្នុងពោះរបស់អ្នកឯង ឬក៏ឈរនៅចន្លោះចិញ្ចើមរបស់អ្នកឯង អ្នកឯងក៏មើលមិនឃើញខ្ញុំឡើយ។

---

‘‘චිත්තස්මිං වසීභූතාම්හි, ඉද්ධිපාදා සුභාවිතා;

සබ්බබන්ධනමුත්තාම්හි, න තං භායාමි ආවුසො’’ති.

«...»

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං උප්පලවණ්ණා භික්ඛුනී’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ឧប្បលវណ្ណាភិក្ខុនី ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

6. චාලාසුත්තං

៦. ចាលាសូត្រ

---

167. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො චාලා භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා…පෙ… අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන චාලා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා චාලං භික්ඛුනිං එතදවොච – ‘‘කිං නු ත්වං, භික්ඛුනි, න රොචෙසී’’ති? ‘‘ජාතිං ඛ්වාහං, ආවුසො, න රොචෙමී’’ති.

១៦៧. ព័ត៌មានកើតឡើងក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ចាលាភិក្ខុនី ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ។ល។ អង្គុយសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចូលទៅរកចាលាភិក្ខុនី លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងចាលាភិក្ខុនីថា «នែភិក្ខុនី នាងមិនពេញចិត្តនឹងអ្វីហ្ន៎?» ចាលាភិក្ខុនីតបថា «នែហៃមារ ខ្ញុំមិនពេញចិត្តនឹងជាតិឡើយ»។

---

‘‘කිං නු ජාතිං න රොචෙසි, ජාතො කාමානි භුඤ්ජති;

කො නු තං ඉදමාදපයි, ජාතිං මා රොච භික්ඛුනී’’ති.

«ហេតុអ្វីបានជានាងមិនពេញចិត្តនឹងជាតិ ព្រោះថាកាលបើកើតមកហើយ តែងបានរីករាយនឹងកាមទាំងឡាយ តើនរណាឲ្យនាងកាន់យកសេចក្តីយល់នេះ នែភិក្ខុនី នាងកុំមិនពេញចិត្តនឹងជាតិឡើយ»។

---

‘‘ජාතස්ස මරණං හොති, ජාතො දුක්ඛානි ඵුස්සති ;

බන්ධං වධං පරික්ලෙසං, තස්මා ජාතිං න රොචයෙ.

«កាលបើកើតមកហើយ តែងមានសេចក្តីស្លាប់ កាលបើកើតមកហើយ តែងជួបប្រទះនឹងទុក្ខទាំងឡាយ មានការជាប់ចំណង ការសម្លាប់ និងសេចក្តីលំបាកផ្សេងៗ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំមិនពេញចិត្តនឹងជាតិឡើយ។

---

‘‘බුද්ධො [Pg.134] ධම්මමදෙසෙසි, ජාතියා සමතික්කමං;

සබ්බදුක්ඛප්පහානාය, සො මං සච්චෙ නිවෙසයි.

«ព្រះពុទ្ធទ្រង់សម្តែងធម៌ ជាគ្រឿងកន្លងផុតចាកជាតិ ដើម្បីលះបង់នូវទុក្ខទាំងពួង ព្រះអង្គទ្រង់ញ៉ាំងខ្ញុំឲ្យតាំងនៅក្នុងសច្ចៈ។»

---

‘‘යෙ ච රූපූපගා සත්තා, යෙ ච අරූපට්ඨායිනො;

නිරොධං අප්පජානන්තා, ආගන්තාරො පුනබ්භව’’න්ති.

«ពួកសត្វណា ដែលចូលទៅកាន់រូបភពក្តី ពួកសត្វណា ដែលស្ថិតនៅក្នុងអរូបភពក្តី កាលបើមិនដឹងច្បាស់នូវការរលត់ទុក្ខ តែងតែត្រឡប់មកកាន់ភពថ្មីទៀតជាប្រាកដ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං චාලා භික්ඛුනී’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ដឹងថា «ចាលាភិក្ខុនី ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

7. උපචාලාසුත්තං

៧. ឧបចាលាសូត្រ

---

168. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො උපචාලා භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා…පෙ… අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන උපචාලා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා උපචාලං භික්ඛුනිං එතදවොච – ‘‘කත්ථ නු ත්වං, භික්ඛුනි, උප්පජ්ජිතුකාමා’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, ආවුසො, කත්ථචි උප්පජ්ජිතුකාමා’’ති.

១៦៨. រឿងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ឧបចាលាភិក្ខុនី ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ... ចូលទៅអង្គុយសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចូលទៅរកឧបចាលាភិក្ខុនី លុះចូលទៅដល់ហើយ បានពោលពាក្យនេះនឹងឧបចាលាភិក្ខុនីថា «នែភិក្ខុនី នាងចង់ទៅកើតក្នុងទីណា?»។ ឧបចាលាភិក្ខុនីតបថា «ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនចង់ទៅកើតក្នុងទីណាមួយឡើយ»។

---

‘‘තාවතිංසා ච යාමා ච, තුසිතා චාපි දෙවතා;

නිම්මානරතිනො දෙවා, යෙ දෙවා වසවත්තිනො;

තත්ථ චිත්තං පණිධෙහි, රතිං පච්චනුභොස්සසී’’ති.

«ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ជាន់យាមា ជាន់តុសិត ជាន់និម្មានរតី និងពួកទេវតាជាន់វសវត្តី មាននៅឡើយ នាងចូរតម្កល់ចិត្តក្នុងទេវលោកនោះចុះ នាងនឹងបានសោយនូវសេចក្តីត្រេកអរ»។

---

‘‘තාවතිංසා ච යාමා ච, තුසිතා චාපි දෙවතා;

නිම්මානරතිනො දෙවා, යෙ දෙවා වසවත්තිනො;

කාමබන්ධනබද්ධා තෙ, එන්ති මාරවසං පුන.

«ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ជាន់យាមា ជាន់តុសិត ជាន់និម្មានរតី និងពួកទេវតាជាន់វសវត្តី ទេវតាទាំងនោះ នៅតែជាប់ចំណងគឺកាម ត្រូវធ្លាក់ទៅក្នុងកណ្តាប់ដៃនៃមារម្តងទៀត។

---

‘‘සබ්බො ආදීපිතො ලොකො, සබ්බො ලොකො පධූපිතො;

සබ්බො පජ්ජලිතො ලොකො, සබ්බො ලොකො පකම්පිතො.

លោកទាំងពួងត្រូវភ្លើងឆេះរោលរាល លោកទាំងពួងត្រូវផ្សែងហុយត្រឡប់ លោកទាំងពួងត្រូវភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅ លោកទាំងពួងត្រូវញាប់ញ័រ។

---

‘‘අකම්පිතං අපජ්ජලිතං, අපුථුජ්ජනසෙවිතං;

අගති යත්ථ මාරස්ස, තත්ථ මෙ නිරතො මනො’’ති.

ចិត្តរបស់ខ្ញុំត្រេកអរក្នុងព្រះនិព្វានណា ជាធម្មជាតិមិនញាប់ញ័រ មិនឆេះសន្ធោសន្ធៅ ជាទីដែលពួកបុថុជ្ជនមិនធ្លាប់សេពគប់ ជាទីដែលមារទៅមិនដល់»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං උපචාලා භික්ඛුනී’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាបដឹងថា «ឧបចាលាភិក្ខុនី ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ស្រាប់តែបាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

8. සීසුපචාලාසුත්තං

៨. សីសុបចាលាសូត្រ

---

169. සාවත්ථිනිදානං[Pg.135]. අථ ඛො සීසුපචාලා භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා …පෙ… අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො මාරො පාපිමා යෙන සීසුපචාලා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා සීසුපචාලං භික්ඛුනිං එතදවොච – ‘‘කස්ස නු ත්වං, භික්ඛුනි, පාසණ්ඩං රොචෙසී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, ආවුසො, කස්සචි පාසණ්ඩං රොචෙමී’’ති.

១៦៩. រឿងសាវត្ថី។ គ្រានោះ សីសុបចាលាភិក្ខុនី ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ... ចូលទៅអង្គុយសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចូលទៅរកសីសុបចាលាភិក្ខុនី លុះចូលទៅដល់ហើយ បានពោលពាក្យនេះនឹងសីសុបចាលាភិក្ខុនីថា «នែភិក្ខុនី នាងពេញចិត្តនឹងលទ្ធិរបស់បុគ្គលណា?»។ សីសុបចាលាភិក្ខុនីតបថា «ម្នាលអាវុសោ ខ្ញុំមិនពេញចិត្តនឹងលទ្ធិរបស់បុគ្គលណាមួយឡើយ»។

---

‘‘කං නු උද්දිස්ස මුණ්ඩාසි, සමණී විය දිස්සසි;

න ච රොචෙසි පාසණ්ඩං, කිමිව චරසි මොමූහා’’ති.

«នាងកោរសក់ឧទ្ទិសចំពោះបុគ្គលណា នាងមានរូបរាងដូចជាសមណី តែមិនពេញចិត្តនឹងលទ្ធិណាមួយឡើយ ហេតុអ្វីបានជានាងដើរទៅមក ដូចជាមនុស្សវង្វេងស្មារតីដូច្នេះ?»។

---

‘‘ඉතො බහිද්ධා පාසණ්ඩා, දිට්ඨීසු පසීදන්ති තෙ;

න තෙසං ධම්මං රොචෙමි, තෙ ධම්මස්ස අකොවිදා.

«លទ្ធិទាំងឡាយខាងក្រៅសាសនានេះ តែងជ្រះថ្លាកក្នុងទិដ្ឋិផ្សេងៗ ខ្ញុំមិនពេញចិត្តនឹងធម៌របស់ពួកជនទាំងនោះទេ ព្រោះពួកជនទាំងនោះ មិនឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ឡើយ។

---

‘‘අත්ථි සක්‍යකුලෙ ජාතො, බුද්ධො අප්පටිපුග්ගලො;

සබ්බාභිභූ මාරනුදො, සබ්බත්ථමපරාජිතො.

ព្រះពុទ្ធមានពិតប្រាកដ ទ្រង់ប្រសូតក្នុងសក្យត្រកូល ជាបុគ្គលរកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន ទ្រង់គ្របសង្កត់លើធម៌ទាំងពួង ទ្រង់កំចាត់បង់នូវមារ ទ្រង់មិនចាញ់ក្នុងទីទាំងពួង។

---

‘‘සබ්බත්ථ මුත්තො අසිතො, සබ්බං පස්සති චක්ඛුමා;

සබ්බකම්මක්ඛයං පත්තො, විමුත්තො උපධිසඞ්ඛයෙ;

සො මය්හං භගවා සත්ථා, තස්ස රොචෙමි සාසන’’න්ති.

ទ្រង់រួចផុតចាកកិលេសក្នុងធម៌ទាំងពួង មិនអាស្រ័យនឹងតណ្ហានិងទិដ្ឋិ ទ្រង់មានចក្ខុទិព្វ ទ្រង់ឃើញធម៌ទាំងពួង ដល់នូវការអស់ទៅនៃកម្មទាំងពួង រួចផុតហើយក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិ ព្រះមានព្រះភាគអង្គនោះ ជាគ្រូរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំពេញចិត្តនឹងសាសនារបស់ព្រះអង្គនោះ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං සීසුපචාලා භික්ඛුනී’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាបដឹងថា «សីសុបចាលាភិក្ខុនី ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ស្រាប់តែបាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

9. සෙලාසුත්තං

៩. សេលាសូត្រ

---

170. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො සෙලා භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා…පෙ… අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො මාරො පාපිමා සෙලාය භික්ඛුනියා භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො…පෙ… සෙලං භික්ඛුනිං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៧០. រឿងសាវត្ថី។ គ្រានោះ សេលាភិក្ខុនី ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ... ចូលទៅអង្គុយសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចង់ឱ្យកើតសេចក្តីខ្លាច សេចក្តីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោម ដល់សេលាភិក្ខុនី... ក៏បានពោលគាថានឹងសេលាភិក្ខុនីថា៖

---

‘‘කෙනිදං පකතං බිම්බං, ක්වනු බිම්බස්ස කාරකො;

ක්වනු බිම්බං සමුප්පන්නං, ක්වනු බිම්බං නිරුජ්ඣතී’’ති.

«តើរូប (អត្តភាព) នេះ នរណាបង្កើតឡើង? នរណាជាអ្នកធ្វើរូបនេះ? រូបនេះកើតឡើងពីណា? រូបនេះរលត់ទៅក្នុងទីណា?»។

---

අථ ඛො සෙලාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛ්වායං මනුස්සො වා අමනුස්සො වා ගාථං භාසතී’’ති? අථ ඛො සෙලාය භික්ඛුනියා [Pg.136] එතදහොසි – ‘‘මාරො ඛො අයං පාපිමා මම භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො ගාථං භාසතී’’ති. අථ ඛො සෙලා භික්ඛුනී ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි පච්චභාසි –

គ្រានោះ សេលាភិក្ខុនីមានសេចក្តីត្រិះរិះថា «តើនរណាហ្ន៎ ជាមនុស្ស ឬមិនមែនមនុស្ស មកពោលគាថានេះ?»។ ទើបសេលាភិក្ខុនីមានសេចក្តីត្រិះរិះទៀតថា «មារមានចិត្តបាបនេះឯង ចង់ឱ្យកើតសេចក្តីខ្លាច សេចក្តីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោមដល់អាត្មាអញ ចង់ឱ្យឃ្លាតចាកសមាធិ ទើបពោលគាថានេះ»។ លំដាប់នោះ សេលាភិក្ខុនីដឹងថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ពោលគាថាទាំងឡាយតបនឹងមារមានចិត្តបាបវិញថា៖

---

‘‘නයිදං අත්තකතං බිම්බං, නයිදං පරකතං අඝං;

හෙතුං පටිච්ච සම්භූතං, හෙතුභඞ්ගා නිරුජ්ඣති.

«រូបនេះ ខ្លួនឯងមិនបានធ្វើឡើយ គំនរទុក្ខនេះ អ្នកដទៃក៏មិនបានធ្វើដែរ រូបនេះកើតឡើងព្រោះអាស្រ័យហេតុ កាលបើអស់ហេតុ ក៏រលត់ទៅវិញ។

---

‘‘යථා අඤ්ඤතරං බීජං, ඛෙත්තෙ වුත්තං විරූහති;

පථවීරසඤ්චාගම්ම, සිනෙහඤ්ච තදූභයං.

ពូជណាមួយដែលគេព្រោះចុះក្នុងស្រែ តែងដុះឡើងបាន ព្រោះអាស្រ័យរសនៃផែនដីផង ព្រោះអាស្រ័យជាតិជ័រ (ទឹក) ផង ទាំងពីរយ៉ាងនោះ។

---

‘‘එවං ඛන්ධා ච ධාතුයො, ඡ ච ආයතනා ඉමෙ;

හෙතුං පටිච්ච සම්භූතා, හෙතුභඞ්ගා නිරුජ්ඣරෙ’’ති.

យ៉ាងណាមិញ ពួកខន្ធ ធាតុ និងអាយតនៈទាំង ៦ នេះ ក៏កើតឡើងព្រោះអាស្រ័យហេតុ កាលបើអស់ហេតុ ក៏រលត់ទៅវិញ យ៉ាងនោះឯង»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං සෙලා භික්ඛුනී’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាបដឹងថា «សេលាភិក្ខុនី ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ស្រាប់តែបាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

10. වජිරාසුත්තං

១០. វជិរាសូត្រ

---

171. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො වජිරා භික්ඛුනී පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන අන්ධවනං තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. අන්ධවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො මාරො පාපිමා වජිරාය භික්ඛුනියා භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො යෙන වජිරා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා වජිරං භික්ඛුනිං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៧១. រឿងសាវត្ថី។ គ្រានោះ វជិរាភិក្ខុនី ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថីដើម្បីបិណ្ឌបាត។ លុះត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្រោយពេលភត្តហើយ ក៏ចូលទៅកាន់ព្រៃអន្ធវន ដើម្បីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ។ លុះចូលទៅដល់ព្រៃអន្ធវនហើយ ក៏អង្គុយសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ទៀបគល់ឈើមួយដើម។ គ្រានោះ មារមានចិត្តបាប ចង់ឱ្យកើតសេចក្តីខ្លាច សេចក្តីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោមដល់វជិរាភិក្ខុនី ចង់ឱ្យឃ្លាតចាកសមាធិ ក៏ចូលទៅរកវជិរាភិក្ខុនី លុះចូលទៅដល់ហើយ បានពោលគាថានឹងវជិរាភិក្ខុនីថា៖

---

‘‘කෙනායං පකතො සත්තො, කුවං සත්තස්ස කාරකො;

කුවං සත්තො සමුප්පන්නො, කුවං සත්තො නිරුජ්ඣතී’’ති.

«តើសត្វនេះ នរណាបង្កើតឡើង? នរណាជាអ្នកធ្វើសត្វនេះ? សត្វនេះកើតឡើងពីណា? សត្វនេះរលត់ទៅក្នុងទីណា?»។

---

අථ ඛො වජිරාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛ්වායං මනුස්සො වා අමනුස්සො වා ගාථං භාසතී’’ති? අථ ඛො වජිරාය භික්ඛුනියා එතදහොසි – ‘‘මාරො ඛො අයං පාපිමා මම භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො සමාධිම්හා චාවෙතුකාමො ගාථං භාසතී’’ති. අථ ඛො [Pg.137] වජිරා භික්ඛුනී ‘‘මාරො අයං පාපිමා’’ ඉති විදිත්වා, මාරං පාපිමන්තං ගාථාහි පච්චභාසි –

គ្រានោះ វជិរាភិក្ខុនីមានសេចក្តីត្រិះរិះថា «តើនរណាហ្ន៎ ជាមនុស្ស ឬមិនមែនមនុស្ស មកពោលគាថានេះ?»។ ទើបវជិរាភិក្ខុនីមានសេចក្តីត្រិះរិះទៀតថា «មារមានចិត្តបាបនេះឯង ចង់ឱ្យកើតសេចក្តីខ្លាច សេចក្តីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោមដល់អាត្មាអញ ចង់ឱ្យឃ្លាតចាកសមាធិ ទើបពោលគាថានេះ»។ លំដាប់នោះ វជិរាភិក្ខុនីដឹងថា «នេះជាមារមានចិត្តបាប» ហើយ ក៏ពោលគាថាទាំងឡាយតបនឹងមារមានចិត្តបាបវិញថា៖

---

‘‘කිං නු සත්තොති පච්චෙසි, මාර දිට්ඨිගතං නු තෙ;

සුද්ධසඞ්ඛාරපුඤ්ජොයං, නයිධ සත්තුපලබ්භති.

«នែមារ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកយល់ថាជាសត្វ? នេះជាទិដ្ឋិរបស់អ្នកឬ? នេះគ្រាន់តែជាគំនរនៃសង្ខារសុទ្ធសាធ ក្នុងលោកនេះ មិនមានសត្វពិតប្រាកដឡើយ។

---

‘‘යථා හි අඞ්ගසම්භාරා, හොති සද්දො රථො ඉති;

එවං ඛන්ධෙසු සන්තෙසු, හොති සත්තොති සම්මුති.

ព្រោះការប្រជុំនៃគ្រឿងរាជរថ ទើបមានពាក្យសន្មតថា «រថ» យ៉ាងណាមិញ កាលបើខន្ធទាំងឡាយមាននៅ ការសន្មតថា «សត្វ» ក៏មានយ៉ាងនោះដែរ។

---

‘‘දුක්ඛමෙව හි සම්භොති, දුක්ඛං තිට්ඨති වෙති ච;

නාඤ්ඤත්‍ර දුක්ඛා සම්භොති, නාඤ්ඤං දුක්ඛා නිරුජ්ඣතී’’ති.

ព្រោះមានតែទុក្ខប៉ុណ្ណោះដែលកើតឡើង មានតែទុក្ខប៉ុណ្ណោះដែលតាំងនៅ និងវិនាសទៅ ក្រៅពីទុក្ខ គ្មានអ្វីកើតឡើង ក្រៅពីទុក្ខ គ្មានអ្វីរលត់ទៅឡើយ»។

---

අථ ඛො මාරො පාපිමා ‘‘ජානාති මං වජිරා භික්ඛුනී’’ති දුක්ඛී දුම්මනො තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ មារមានចិត្តបាបដឹងថា «វជិរាភិក្ខុនី ស្គាល់អញហើយ» ក៏មានសេចក្តីទុក្ខ តូចចិត្ត ស្រាប់តែបាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

භික්ඛුනීසංයුත්තං සමත්තං.

ចប់ ភិក្ខុនីសំយុត្ត។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃភិក្ខុនីសំយុត្តនោះគឺ៖

---

ආළවිකා ච සොමා ච, ගොතමී විජයා සහ;

උප්පලවණ්ණා ච චාලා, උපචාලා සීසුපචාලා ච;

සෙලා වජිරාය තෙ දසාති.

អាឡវិកាសូត្រ ១ សោមាសូត្រ ១ កីសាកោតមីសូត្រ ១ វិជយាសូត្រ ១ ឧប្បលវណ្ណាសូត្រ ១ ចាលាសូត្រ ១ ឧបចាលាសូត្រ ១ សីសុបចាលាសូត្រ ១ សេលាសូត្រ ១ វជិរាសូត្រ ១ រួមត្រូវជា ១០ សូត្រ។

---

6. බ්‍රහ්මසංයුත්තං

៦. ព្រហ្មសំយុត្ត

---

1. පඨමවග්ගො

១. វគ្គទី ១

---

1. බ්‍රහ්මායාචනසුත්තං

១. ព្រហ្មយាចនសូត្រ

---

172. එවං [Pg.138] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘අධිගතො ඛො ම්‍යායං ධම්මො ගම්භීරො දුද්දසො දුරනුබොධො සන්තො පණීතො අතක්කාවචරො නිපුණො පණ්ඩිතවෙදනීයො. ආලයරාමා ඛො පනායං පජා ආලයරතා ආලයසම්මුදිතා. ආලයරාමාය ඛො පන පජාය ආලයරතාය ආලයසම්මුදිතාය දුද්දසං ඉදං ඨානං යදිදං ඉදප්පච්චයතාපටිච්චසමුප්පාදො. ඉදම්පි ඛො ඨානං දුද්දසං යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. අහඤ්චෙව ඛො පන ධම්මං දෙසෙය්‍යං; පරෙ ච මෙ න ආජානෙය්‍යුං; සො මමස්ස කිලමථො, සා මමස්ස විහෙසා’’ති. අපිස්සු භගවන්තං ඉමා අනච්ඡරියා ගාථායො පටිභංසු පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා –

១៧២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ទើបនឹងបានត្រាស់ដឹងជាដំបូង គង់នៅទៀបគល់ឈើអជបាលនិគ្រោធ ជិតឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងស្រុកឧរុវេលា។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្រាកព្រះកាយ ស្រាប់តែមានព្រះតម្រិះក្នុងព្រះហឫទ័យកើតឡើងយ៉ាងនេះថា «ធម៌ដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងនេះ ជាធម៌ជ្រាលជ្រៅ ឃើញបានដោយកម្រ ដឹងបានដោយកម្រ ជាធម៌ស្ងប់រម្ងាប់ ឧត្តុង្គឧត្តម មិនមែនជាវិស័យនៃតក្កវិទ្យាឡើយ ជាធម៌ល្អិត សុខុម ពួកបណ្ឌិតទើបដឹងបាន។ ចំណែកពួកសត្វលោកនេះ តែងត្រេកអរក្នុងអាល័យ (កាមគុណ) ត្រេកត្រអាលក្នុងអាល័យ រីករាយក្នុងអាល័យ។ សម្រាប់ពួកសត្វលោកដែលត្រេកអរក្នុងអាល័យ ត្រេកត្រអាលក្នុងអាល័យ រីករាយក្នុងអាល័យ ធម៌នេះជាទីដែលឃើញបានដោយកម្រ គឺច្បាប់អិទប្បច្ចយតា និងបដិច្ចសមុប្បាទ។ ទោះបីធម៌នេះ ក៏ជាទីដែលឃើញបានដោយកម្រដែរ គឺការរម្ងាប់សង្ខារទាំងពួង ការលះបង់នូវឧបធិទាំងពួង ការអស់ទៅនៃតណ្ហា ការប្រាសចាកតម្រេក ការរលត់ទុក្ខ គឺព្រះនិព្វាន។ បើតថាគតនឹងសម្តែងធម៌ ហើយអ្នកដទៃមិនយល់ធម៌របស់តថាគត ការសម្តែងធម៌នោះ ក៏នឹងនាំមកនូវសេចក្តីលំបាកដល់តថាគត នាំមកនូវសេចក្តីនឿយហត់ដល់តថាគត»។ ជាងនេះទៅទៀត គាថាដ៏អស្ចារ្យទាំងឡាយនេះ ដែលព្រះអង្គមិនធ្លាប់បានឮពីមុនមក ក៏ប្រាកដច្បាស់ក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කිච්ඡෙන මෙ අධිගතං, හලං දානි පකාසිතුං;

රාගදොසපරෙතෙහි, නායං ධම්මො සුසම්බුධො.

«ធម៌ដែលតថាគតបានត្រាស់ដឹងដោយកម្រ មិនគួរនឹងសម្តែងក្នុងកាលឥឡូវនេះឡើយ ព្រោះធម៌នេះ ពួកសត្វដែលត្រូវរាគៈនិងទោសៈគ្របសង្កត់ហើយ មិនងាយនឹងត្រាស់ដឹងបានឡើយ។

---

‘‘පටිසොතගාමිං නිපුණං, ගම්භීරං දුද්දසං අණුං;

රාගරත්තා න දක්ඛන්ති, තමොඛන්ධෙන ආවුටා’’ති.

ពួកសត្វដែលត្រេកអរដោយរាគៈ ត្រូវគំនរនៃអវិជ្ជាបិទបាំងហើយ តែងមើលមិនឃើញនូវធម៌ដែលបញ្រ្ចាសខ្សែទឹក (សង្សារវដ្ត) ជាធម៌ល្អិត ជ្រាលជ្រៅ ឃើញបានដោយកម្រ ឆ្ងាញ់ពិសាឡើយ»។

---

ඉතිහ භගවතො පටිසඤ්චික්ඛතො අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමති, නො ධම්මදෙසනාය.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះហើយ ព្រះហឫទ័យក៏បង្អោនទៅដើម្បីការខ្វល់ខ្វាយតិច (មិនសម្តែងធម៌) មិនបង្អោនទៅដើម្បីសម្តែងធម៌ឡើយ។

---

අථ ඛො බ්‍රහ්මුනො සහම්පතිස්ස භගවතො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය එතදහොසි – ‘‘නස්සති වත භො ලොකො, විනස්සති වත භො ලොකො, යත්‍ර හි නාම තථාගතස්ස අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අප්පොස්සුක්කතාය චිත්තං නමති, නො ධම්මදෙසනායා’’ති. අථ [Pg.139] ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො භගවතො පුරතො පාතුරහොසි. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා දක්ඛිණජාණුමණ්ඩලං පථවියං නිහන්ත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘දෙසෙතු, භන්තෙ, භගවා ධම්මං, දෙසෙතු සුගතො ධම්මං. සන්ති සත්තා අප්පරජක්ඛජාතිකා, අස්සවනතා ධම්මස්ස පරිහායන්ති. භවිස්සන්ති ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො’’ති. ඉදමවොච බ්‍රහ්මා සහම්පති, ඉදං වත්වා අථාපරං එතදවොච –

គ្រានោះ មហាព្រហ្មឈ្មោះសហម្បតិ ដឹងនូវព្រះតម្រិះក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះមានព្រះភាគ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួនហើយ ក៏មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ឱហ្ន៎ លោកនឹងវិនាសហើយ ឱហ្ន៎ លោកនឹងសូន្យបង់ហើយ ព្រោះព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះតថាគតជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ បង្អោនទៅដើម្បីការខ្វល់ខ្វាយតិច មិនបង្អោនទៅដើម្បីសម្តែងធម៌ឡើយ»។ លំដាប់នោះ មហាព្រហ្មឈ្មោះសហម្បតិ ក៏បាត់ខ្លួនពីព្រហ្មលោក មកប្រាកដច្បាស់នៅចំពោះព្រះភក្ត្រនៃព្រះមានព្រះភាគ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាតចេញ យ៉ាងនោះឯង។ ទើបមហាព្រហ្មឈ្មោះសហម្បតិ ធ្វើសំពត់ឧត្តរាសង្គៈឆៀងស្មាម្ខាង ហើយបញ្ឈរជង្គង់ខាងស្តាំលើផែនដី លើកក្ដាប់ដៃថ្វាយបង្គំឆ្ពោះទៅរកព្រះមានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះមានព្រះភាគសម្តែងធម៌ សូមព្រះសុគតសម្តែងធម៌ចុះ។ ពួកសត្វដែលមានធូលីគឺកិលេសតិចក្នុងភ្នែក មាននៅឡើយ ពួកសត្វទាំងនោះ តែងសាបសូន្យចាកធម៌ ព្រោះមិនបានស្តាប់ធម៌ ពួកជនអ្នកដឹងធម៌ នឹងមានជាប្រាកដ»។ មហាព្រហ្មឈ្មោះសហម្បតិ បានក្រាបបង្គំទូលពាក្យនេះ លុះពោលពាក្យនេះរួចហើយ ទើបពោលពាក្យនេះតទៅទៀតថា៖

---

‘‘පාතුරහොසි මගධෙසු පුබ්බෙ,ධම්මො අසුද්ධො සමලෙහි චින්තිතො;

අපාපුරෙතං අමතස්ස ද්වාරං,සුණන්තු ධම්මං විමලෙනානුබුද්ධං.

«ក្នុងកាលមុន ធម៌មិនស្អាតដែលពួកជនមានមន្ទិលគិតហើយ ធ្លាប់មានប្រាកដក្នុងដែនមគធៈ សូមព្រះអង្គបើកទ្វារនៃព្រះនិព្វានដ៏មិនស្លាប់នេះចុះ សូមពួកសត្វស្តាប់នូវធម៌ដែលព្រះអង្គជាបុគ្គលឥតមន្ទិលបានត្រាស់ដឹងហើយ។

---

‘‘සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතො,යථාපි පස්සෙ ජනතං සමන්තතො;

තථූපමං ධම්මමයං සුමෙධ,පාසාදමාරුය්හ සමන්තචක්ඛු;

සොකාවතිණ්ණං ජනතමපෙතසොකො,අවෙක්ඛස්සු ජාතිජරාභිභූතං.

បពិត្រព្រះអង្គមានប្រាជ្ញាល្អ មានចក្ខុជុំវិញ ដូចជាបុរសឈរនៅលើកំពូលភ្នំថ្ម អាចមើលឃើញពួកជនជុំវិញបាន យ៉ាងណាមិញ សូមព្រះអង្គឡើងកាន់ប្រាសាទគឺធម៌ គ្មានសេចក្តីសោក ក្រឡេកមើលពួកជនដែលលិចចុះក្នុងសេចក្តីសោក ត្រូវជាតិនិងជរាគ្របសង្កត់ហើយ យ៉ាងនោះឯង។

---

‘‘උට්ඨෙහි වීර විජිතසඞ්ගාම,සත්ථවාහ අනණ විචර ලොකෙ;

දෙසස්සු භගවා ධම්මං,අඤ්ඤාතාරො භවිස්සන්තී’’ති.

បពិត្រព្រះអង្គជាវីរបុរស ជាអ្នកឈ្នះសង្គ្រាម ជាមគ្គុទ្ទេសក៍ដឹកនាំពួកសត្វ មិនមានបំណុល សូមព្រះអង្គក្រោកឡើង យាងទៅក្នុងលោកចុះ បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងធម៌ចុះ ពួកជនអ្នកដឹងធម៌ នឹងមានជាប្រាកដ»។

---

අථ ඛො භගවා බ්‍රහ්මුනො ච අජ්ඣෙසනං විදිත්වා සත්තෙසු ච කාරුඤ්ඤතං පටිච්ච බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙසි. අද්දසා ඛො භගවා බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො සත්තෙ අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ, අප්පෙකච්චෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ [Pg.140] විහරන්තෙ. සෙය්‍යථාපි නාම උප්පලිනියං වා පදුමිනියං වා පුණ්ඩරීකිනියං වා අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකානුග්ගතානි අන්තො නිමුග්ගපොසීනි, අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි සමොදකං ඨිතානි, අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකා අච්චුග්ගම්ම ඨිතානි අනුපලිත්තානි උදකෙන; එවමෙව භගවා බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො අද්දස සත්තෙ අප්පරජක්ඛෙ මහාරජක්ඛෙ තික්ඛින්ද්‍රියෙ මුදින්ද්‍රියෙ ස්වාකාරෙ ද්වාකාරෙ සුවිඤ්ඤාපයෙ දුවිඤ්ඤාපයෙ, අප්පෙකච්චෙ පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ න පරලොකවජ්ජභයදස්සාවිනෙ විහරන්තෙ. දිස්වාන බ්‍රහ්මානං සහම්පතිං ගාථාය පච්චභාසි –

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបការអារាធនារបស់ព្រហ្មផង ទ្រង់អាស្រ័យសេចក្ដីករុណាចំពោះសត្វលោកទាំងឡាយផង ទើបទ្រង់ត្រួតមើលលោកដោយព្រះពុទ្ធចក្ខុ។ កាលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រួតមើលលោកដោយព្រះពុទ្ធចក្ខុ ក៏បានឃើញសត្វទាំងឡាយ ខ្លះមានធូលីក្នុងភ្នែកតិច (មានកិលេសតិច) ខ្លះមានធូលីក្នុងភ្នែកច្រើន ខ្លះមានឥន្ទ្រិយមុតមាំ ខ្លះមានឥន្ទ្រិយទន់ ខ្លះមានអាការៈល្អ ខ្លះមានអាការៈអាក្រក់ ខ្លះងាយនឹងប្រដៅ ខ្លះពិបាកនឹងប្រដៅ ខ្លះជាអ្នកឃើញទោស និងភ័យក្នុងបរលោកដោយប្រក្រតី ខ្លះជាអ្នកមិនឃើញទោស និងភ័យក្នុងបរលោកដោយប្រក្រតី។ ប្រៀបដូចជាក្នុងស្រះផ្កាឈូកខៀវ ឬស្រះផ្កាឈូកក្រហម ឬស្រះផ្កាឈូកស ផ្កាឈូកខៀវ ឬផ្កាឈូកក្រហម ឬផ្កាឈូកសខ្លះ ដុះក្នុងទឹក ចម្រើនក្នុងទឹក លិចនៅក្នុងទឹក មិនទាន់ផុសឡើងផុតពីទឹក រមែងលូតលាស់ទៅបាន ផ្កាឈូកខៀវ ឬផ្កាឈូកក្រហម ឬផ្កាឈូកសខ្លះ ដុះក្នុងទឹក ចម្រើនក្នុងទឹក ឋិតនៅស្មើនឹងទឹក ផ្កាឈូកខៀវ ឬផ្កាឈូកក្រហម ឬផ្កាឈូកសខ្លះ ដុះក្នុងទឹក ចម្រើនក្នុងទឹក ដុះផុសឡើងផុតពីទឹក មិនទទឹកដោយទឹក យ៉ាងណាមិញ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កាលទ្រង់ត្រួតមើលលោកដោយព្រះពុទ្ធចក្ខុ ក៏ទ្រង់បានឃើញសត្វទាំងឡាយ ខ្លះមានធូលីក្នុងភ្នែកតិច ខ្លះមានធូលីក្នុងភ្នែកច្រើន ខ្លះមានឥន្ទ្រិយមុតមាំ ខ្លះមានឥន្ទ្រិយទន់ ខ្លះមានអាការៈល្អ ខ្លះមានអាការៈអាក្រក់ ខ្លះងាយនឹងប្រដៅ ខ្លះពិបាកនឹងប្រដៅ ខ្លះជាអ្នកឃើញទោស និងភ័យក្នុងបរលោកដោយប្រក្រតី ខ្លះជាអ្នកមិនឃើញទោស និងភ័យក្នុងបរលោកដោយប្រក្រតី យ៉ាងនោះឯង។ លុះទ្រង់ឃើញហើយ ទើបត្រាស់តបនឹងសហម្បតីព្រហ្មដោយគាថាថា៖

---

‘‘අපාරුතා තෙසං අමතස්ස ද්වාරා,යෙ සොතවන්තො පමුඤ්චන්තු සද්ධං;

විහිංසසඤ්ඤී පගුණං න භාසිං,ධම්මං පණීතං මනුජෙසු බ්‍රහ්මෙ’’ති.

«ម្នាលព្រហ្ម ទ្វារនៃអមតធម៌ (ព្រះនិព្វាន) យើងបានបើកហើយ ចំពោះសត្វទាំងឡាយណាដែលមានត្រចៀក (ចង់ស្ដាប់) សត្វទាំងឡាយនោះ ចូរដោះលែងនូវសេចក្ដីជំនឿ (បង្អោនចិត្តជឿ) ចុះ។ ម្នាលព្រហ្ម ព្រោះយើងសំគាល់ឃើញសេចក្ដីលំបាក ទើបយើងមិនបានសម្ដែងធម៌ដ៏ឧត្តម ដែលយើងបានស្ទាត់ជំនាញហើយ ក្នុងពួកមនុស្ស។»

---

අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති ‘‘කතාවකාසො ඛොම්හි භගවතා ධම්මදෙසනායා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායීති.

លំដាប់នោះ សហម្បតីព្រហ្ម ដឹងថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ធ្វើឱកាសដើម្បីសម្ដែងធម៌ដល់យើងហើយ» ក៏ថ្វាយបង្គំបង្គំចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

---

2. ගාරවසුත්තං

២. គារវសូត្រ

---

173. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘දුක්ඛං ඛො අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, කං නු ඛ්වාහං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍ය’’න්ති?

១៧៣. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កាលត្រាស់ដឹងដំបូង ទ្រង់គង់នៅក្រោមដើមជ្រៃអជបាល ទៀបឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ក្នុងឧរុវេលាប្រទេស។ គ្រានោះ កាលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងទីស្ងាត់ សម្រាកព្រះកាយ ព្រះតម្រិះក្នុងព្រះហឫទ័យ ក៏កើតឡើងយ៉ាងនេះថា «ការរស់នៅដោយគ្មានសេចក្ដីគោរព គ្មានសេចក្ដីកោតក្រែង រមែងជាទុក្ខ តើយើងគួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាណាមួយ ហើយរស់នៅហ្ន៎?»

---

අථ [Pg.141] ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘අපරිපුණ්ණස්ස ඛො සීලක්ඛන්ධස්ස පාරිපූරියා අඤ්ඤං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යං. න ඛො පනාහං පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අත්තනා සීලසම්පන්නතරං අඤ්ඤං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා, යමහං සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යං.

លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះទៀតថា «យើងគួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃ ហើយរស់នៅ ដើម្បីបំពេញសីលក្ខន្ធដែលមិនទាន់ពេញលេញ។ ប៉ុន្តែ យើងមិនបានឃើញសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតា និងមនុស្ស ដែលមានសីលបរិបូណ៌ជាងយើង ដែលយើងត្រូវគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅនោះឡើយ។

---

‘‘අපරිපුණ්ණස්ස ඛො සමාධික්ඛන්ධස්ස පාරිපූරියා අඤ්ඤං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යං. න ඛො පනාහං පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ…පෙ… අත්තනා සමාධිසම්පන්නතරං අඤ්ඤං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා, යමහං සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යං.

ដើម្បីបំពេញសមាធិក្ខន្ធដែលមិនទាន់ពេញលេញ យើងគួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃ ហើយរស់នៅ។ ប៉ុន្តែ យើងមិនបានឃើញសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក...។ល។ ដែលមានសមាធិបរិបូណ៌ជាងយើង ដែលយើងត្រូវគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅនោះឡើយ។

---

‘‘අපරිපුණ්ණස්ස පඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස පාරිපූරියා අඤ්ඤං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යං. න ඛො පනාහං පස්සාමි සදෙවකෙ…පෙ… අත්තනා පඤ්ඤාසම්පන්නතරං අඤ්ඤං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා, යමහං සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යං.

ដើម្បីបំពេញបញ្ញាខន្ធដែលមិនទាន់ពេញលេញ យើងគួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃ ហើយរស់នៅ។ ប៉ុន្តែ យើងមិនបានឃើញសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក...។ល។ ដែលមានបញ្ញាបរិបូណ៌ជាងយើង ដែលយើងត្រូវគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅនោះឡើយ។

---

‘‘අපරිපුණ්ණස්ස ඛො විමුත්තික්ඛන්ධස්ස පාරිපූරියා අඤ්ඤං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යං. න ඛො පනාහං පස්සාමි සදෙවකෙ…පෙ… අත්තනා විමුත්තිසම්පන්නතරං අඤ්ඤං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා, යමහං සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යං.

ដើម្បីបំពេញវិមុត្តិក្ខន្ធដែលមិនទាន់ពេញលេញ យើងគួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃ ហើយរស់នៅ។ ប៉ុន្តែ យើងមិនបានឃើញសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក...។ល។ ដែលមានវិមុត្តិបរិបូណ៌ជាងយើង ដែលយើងត្រូវគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅនោះឡើយ។

---

‘‘අපරිපුණ්ණස්ස ඛො විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධස්ස පාරිපූරියා අඤ්ඤං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යං. න ඛො පනාහං පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අත්තනා විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නතරං අඤ්ඤං සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා, යමහං සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යං. යංනූනාහං ය්වායං ධම්මො මයා අභිසම්බුද්ධො තමෙව ධම්මං සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍ය’’න්ති.

ដើម្បីបំពេញវិមុត្តិញាណទស្សនក្ខន្ធដែលមិនទាន់ពេញលេញ យើងគួរគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃ ហើយរស់នៅ។ ប៉ុន្តែ យើងមិនបានឃើញសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតា និងមនុស្ស ដែលមានវិមុត្តិញាណទស្សនៈបរិបូណ៌ជាងយើង ដែលយើងត្រូវគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យរស់នៅនោះឡើយ។ បើដូច្នោះ មានតែយើងគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវធម៌នេះឯង ដែលយើងបានត្រាស់ដឹងហើយ ហើយរស់នៅចុះ»

---

අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති භගවතො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො භගවතො පුරතො පාතුරහොසි. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එවමෙතං, භගවා, එවමෙතං, සුගත! යෙපි තෙ, භන්තෙ, අහෙසුං අතීතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා, තෙපි [Pg.142] භගවන්තො ධම්මඤ්ඤෙව සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරිංසු; යෙපි තෙ, භන්තෙ, භවිස්සන්ති අනාගතමද්ධානං අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තෙපි භගවන්තො ධම්මඤ්ඤෙව සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරිස්සන්ති. භගවාපි, භන්තෙ, එතරහි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො ධම්මඤ්ඤෙව සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරතූ’’ති. ඉදමවොච බ්‍රහ්මා සහම්පති, ඉදං වත්වා අථාපරං එතදවොච –

គ្រានោះ សហម្បតីព្រហ្ម ដឹងព្រះតម្រិះក្នុងព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយចិត្តរបស់ខ្លួន ប្រៀបដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាតចេញ យ៉ាងណាមិញ ក៏បាត់ខ្លួនពីព្រហ្មលោក មកលេចឡើងនៅចំពោះព្រះភក្ត្ររបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនោះឯង។ លំដាប់នោះ សហម្បតីព្រហ្ម ធ្វើសំពត់ឧត្តរាសង្គៈឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហេតុនោះ យ៉ាងនោះឯង បពិត្រព្រះសុគត ហេតុនោះ យ៉ាងនោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយណា ដែលមានក្នុងអតីតកាល ព្រះដ៏មានព្រះភាគទាំងនោះ ក៏ទ្រង់គោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវធម៌តែម្យ៉ាង ហើយគង់នៅដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយណា ដែលនឹងមានក្នុងអនាគតកាល ព្រះដ៏មានព្រះភាគទាំងនោះ ក៏នឹងគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវធម៌តែម្យ៉ាង ហើយគង់នៅដែរ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទោះបីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះ ក៏សូមគោរព កោតក្រែង និងអាស្រ័យនូវធម៌តែម្យ៉ាង ហើយគង់នៅចុះ»។ សហម្បតីព្រហ្ម បានពោលពាក្យនេះ លុះពោលពាក្យនេះរួចហើយ ទើបពោលពាក្យនេះតទៅទៀតថា៖

---

‘‘යෙ ච අතීතා සම්බුද්ධා, යෙ ච බුද්ධා අනාගතා;

යො චෙතරහි සම්බුද්ධො, බහූනං සොකනාසනො.

«ព្រះសម្ពុទ្ធទាំងឡាយណា ក្នុងអតីតកាលផង ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយណា ក្នុងអនាគតកាលផង ព្រះសម្ពុទ្ធអង្គណា ក្នុងបច្ចុប្បន្នកាលនេះផង ដែលជាអ្នកកម្ចាត់បង់នូវសេចក្ដីសោករបស់សត្វទាំងឡាយជាច្រើន។

---

‘‘සබ්බෙ සද්ධම්මගරුනො, විහංසු විහරන්ති ච;

තථාපි විහරිස්සන්ති, එසා බුද්ධාන ධම්මතා.

ព្រះពុទ្ធទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែគោរពធម៌ដ៏ល្អ ទ្រង់ធ្លាប់គង់នៅហើយ ទ្រង់កំពុងគង់នៅផង និងនឹងគង់នៅយ៉ាងនោះផង នេះជាធម្មតារបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ។

---

‘‘තස්මා හි අත්තකාමෙන, මහත්තමභිකඞ්ඛතා;

සද්ධම්මො ගරුකාතබ්බො, සරං බුද්ධාන සාසන’’න්ති.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលអ្នកស្រឡាញ់ខ្លួន ប្រាថ្នានូវភាពជាធំ កាលរលឹកនឹកដល់ពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ គួរធ្វើសេចក្ដីគោរពចំពោះព្រះសទ្ធម៌»។

---

3. බ්‍රහ්මදෙවසුත්තං

៣. ព្រហ្មទេវសូត្រ

---

174. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරිස්සා බ්‍රාහ්මණියා බ්‍රහ්මදෙවො නාම පුත්තො භගවතො සන්තිකෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො හොති.

១៧៤. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀបក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង កូនប្រុសរបស់នាងព្រាហ្មណីម្នាក់ ឈ្មោះព្រហ្មទេវៈ បានចេញសាងផ្នួស មិនគ្របគ្រងផ្ទះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

---

අථ ඛො ආයස්මා බ්‍රහ්මදෙවො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා බ්‍රහ්මදෙවො අරහතං අහොසි.

គ្រានោះ ព្រះព្រហ្មទេវៈដ៏មានអាយុ គង់នៅតែម្នាក់ឯង ឆ្ងាយពីពួក មិនធ្វេសប្រហែស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយប្រាជ្ញាដ៏ឧត្តមដោយខ្លួនឯង ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅដោយផលនៃព្រហ្មចរិយាដ៏ប្រសើរ ដែលជាទីបំផុត ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញសាងផ្នួសដោយប្រពៃ ប្រាថ្នានូវប្រយោជន៍នោះ។ លោកបានដឹងច្បាស់ថា «ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយាបាននៅរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្ដីយ៉ាងនេះទៀត មិនមានឡើយ»។ ព្រះព្រហ្មទេវៈដ៏មានអាយុ ក៏បានជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

---

අථ ඛො ආයස්මා බ්‍රහ්මදෙවො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො යෙන සකමාතු නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො බ්‍රහ්මදෙවස්ස මාතා බ්‍රාහ්මණී බ්‍රහ්මුනො ආහුතිං නිච්චං පග්ගණ්හාති[Pg.143]. අථ ඛො බ්‍රහ්මුනො සහම්පතිස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මතො බ්‍රහ්මදෙවස්ස මාතා බ්‍රාහ්මණී බ්‍රහ්මුනො ආහුතිං නිච්චං පග්ගණ්හාති. යංනූනාහං තං උපසඞ්කමිත්වා සංවෙජෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො ආයස්මතො බ්‍රහ්මදෙවස්ස මාතු නිවෙසනෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති වෙහාසං ඨිතො ආයස්මතො බ්‍රහ්මදෙවස්ස මාතරං බ්‍රාහ්මණිං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

លំដាប់នោះ ព្រះព្រហ្មទេវៈដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់បាត្រនិងចីវរ និមន្តចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ កាលលោកកំពុងត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតតាមលំដាប់ផ្ទះ ក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក៏បាននិមន្តទៅដល់ផ្ទះមាតារបស់ខ្លួន។ សម័យនោះឯង នាងព្រាហ្មណីជាមាតារបស់ព្រះព្រហ្មទេវៈដ៏មានអាយុ តែងតែរៀបចំគ្រឿងសក្ការៈបូជា (បាយយាគូ) ថ្វាយដល់ព្រហ្មជានិច្ច។ គ្រានោះ សហម្បតីព្រហ្ម មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «នាងព្រាហ្មណីជាមាតារបស់ព្រះព្រហ្មទេវៈដ៏មានអាយុនេះ តែងតែរៀបចំគ្រឿងសក្ការៈបូជាថ្វាយដល់ព្រហ្មជានិច្ច បើដូច្នោះ គួរតែយើងចូលទៅជិតនាង ហើយធ្វើឲ្យនាងមានសេចក្ដីសង្វេគចុះ»។ លំដាប់នោះ សហម្បតីព្រហ្ម ប្រៀបដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាតចេញ យ៉ាងណាមិញ ក៏បាត់ខ្លួនពីព្រហ្មលោក មកលេចឡើងក្នុងផ្ទះមាតារបស់ព្រះព្រហ្មទេវៈដ៏មានអាយុ យ៉ាងនោះឯង។ គ្រានោះ សហម្បតីព្រហ្ម ឋិតនៅលើអាកាស ហើយពោលនឹងនាងព្រាហ្មណីជាមាតារបស់ព្រះព្រហ្មទេវៈដ៏មានអាយុ ដោយគាថាថា៖

---

‘‘දූරෙ ඉතො බ්‍රාහ්මණි බ්‍රහ්මලොකො,යස්සාහුතිං පග්ගණ්හාසි නිච්චං;

නෙතාදිසො බ්‍රාහ්මණි බ්‍රහ්මභක්ඛො,කිං ජප්පසි බ්‍රහ්මපථං අජානං.

«ម្នាលនាងព្រាហ្មណី ព្រហ្មលោកដែលនាងតែងតែរៀបចំគ្រឿងសក្ការៈបូជាថ្វាយជានិច្ចនោះ នៅឆ្ងាយពីទីនេះណាស់។ ម្នាលនាងព្រាហ្មណី គ្រឿងសក្ការៈបូជាមានសភាពយ៉ាងនេះ មិនមែនជាអាហាររបស់ព្រហ្មឡើយ នាងមិនស្គាល់ផ្លូវទៅកាន់ព្រហ្មលោកទេ តើហេតុអ្វីបានជានាងមកពោលរអ៊ូរទាំយ៉ាងនេះ?

---

‘‘එසො හි තෙ බ්‍රාහ්මණි බ්‍රහ්මදෙවො,නිරූපධිකො අතිදෙවපත්තො;

අකිඤ්චනො භික්ඛු අනඤ්ඤපොසී,යො තෙ සො පිණ්ඩාය ඝරං පවිට්ඨො.

ម្នាលនាងព្រាហ្មណី ព្រះព្រហ្មទេវៈនេះឯង ជាកូនរបស់នាង ជាអ្នកមិនមានឧបធិ (កិលេស) បានដល់នូវភាពជាទេវតាដ៏ក្រៃលែង (ព្រះអរហន្ត) ជាភិក្ខុអ្នកមិនមានកង្វល់ មិនចិញ្ចឹមអ្នកដទៃ លោកបានចូលមកដល់ផ្ទះរបស់នាងដើម្បីបិណ្ឌបាតហើយ។

---

‘‘ආහුනෙය්‍යො වෙදගු භාවිතත්තො,නරානං දෙවානඤ්ච දක්ඛිණෙය්‍යො;

බාහිත්වා පාපානි අනූපලිත්තො,ඝාසෙසනං ඉරියති සීතිභූතො.

លោកជាអ្នកគួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈបូជា ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃវេទ មានខ្លួនបានអប់រំហើយ ជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គលរបស់មនុស្ស និងទេវតាទាំងឡាយ លោកបានកម្ចាត់បង់នូវបាបទាំងឡាយ មិនប្រឡាក់ដោយកិលេស ជាអ្នកមានចិត្តត្រជាក់ស្រួល ត្រាច់ទៅស្វែងរកអាហារ។

---

‘‘න තස්ස පච්ඡා න පුරත්ථමත්ථි,සන්තො විධූමො අනිඝො නිරාසො;

නික්ඛිත්තදණ්ඩො තසථාවරෙසු,සො ත්‍යාහුතිං භුඤ්ජතු අග්ගපිණ්ඩං.

លោកមិនមានកង្វល់ក្នុងកាលជាខាងក្រោយ មិនមានកង្វល់ក្នុងកាលជាខាងមុខ ជាអ្នកស្ងប់រំងាប់ មិនមានផ្សែង (គឺកំហឹង) មិនមានទុក្ខ មិនមានសេចក្ដីប្រាថ្នា បានដាក់ចុះនូវអាវុធ (គ្រឿងធ្វើទុក្ខបុកម្នេញ) ក្នុងសត្វទាំងឡាយដែលមានសេចក្ដីតក់ស្លុត និងសត្វដែលមានចិត្តមាំមួន សូមលោកឆាន់នូវគ្រឿងសក្ការៈបូជា ដែលជាចង្ហាន់ដ៏ប្រសើររបស់នាងចុះ។

---

‘‘විසෙනිභූතො උපසන්තචිත්තො,නාගොව දන්තො චරති අනෙජො;

භික්ඛු සුසීලො සුවිමුත්තචිත්තො,සො ත්‍යාහුතිං භුඤ්ජතු අග්ගපිණ්ඩං.

ភិក្ខុអ្នកមានចិត្តស្ងប់រំងាប់ មិនមានសត្រូវ (កិលេស) ត្រាច់ទៅដោយមិនមានសេចក្ដីញាប់ញ័រ ប្រៀបដូចជាដំរីដ៏ប្រសើរដែលគេបង្ហាត់ហើយ ជាអ្នកមានសីលល្អ មានចិត្តរួចផុតស្រឡះហើយ សូមលោកឆាន់នូវគ្រឿងសក្ការៈបូជា ដែលជាចង្ហាន់ដ៏ប្រសើររបស់នាងចុះ។

---

‘‘තස්මිං [Pg.144] පසන්නා අවිකම්පමානා,පතිට්ඨපෙහි දක්ඛිණං දක්ඛිණෙය්‍යෙ;

කරොහි පුඤ්ඤං සුඛමායතිකං,දිස්වා මුනිං බ්‍රාහ්මණි ඔඝතිණ්ණ’’න්ති.

នាងចូរមានចិត្តជ្រះថ្លា មិនញាប់ញ័រ តម្កល់ទុកនូវទក្ខិណាទាន ក្នុងលោកដែលជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គលចុះ ម្នាលនាងព្រាហ្មណី នាងបានឃើញព្រះមុនីអ្នកឆ្លងផុតអន្លង់ (កិលេស) ហើយ ចូរធ្វើនូវបុណ្យដែលនាំមកនូវសេចក្ដីសុខក្នុងអនាគតចុះ»។

---

‘‘තස්මිං පසන්නා අවිකම්පමානා,පතිට්ඨපෙසි දක්ඛිණං දක්ඛිණෙය්‍යෙ;

අකාසි පුඤ්ඤං සුඛමායතිකං,දිස්වා මුනිං බ්‍රාහ්මණී ඔඝතිණ්ණ’’න්ති.

នាងព្រាហ្មណីនោះ ក៏មានចិត្តជ្រះថ្លា មិនញាប់ញ័រ បានតម្កល់ទុកនូវទក្ខិណាទាន ក្នុងលោកដែលជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គល នាងបានឃើញព្រះមុនីអ្នកឆ្លងផុតអន្លង់ហើយ ក៏បានធ្វើនូវបុណ្យដែលនាំមកនូវសេចក្ដីសុខក្នុងអនាគត។

---

4. බකබ්‍රහ්මසුත්තං

៤. ពកព្រហ្មសូត្រ

---

175. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන බකස්ස බ්‍රහ්මුනො එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති – ‘‘ඉදං නිච්චං, ඉදං ධුවං, ඉදං සස්සතං, ඉදං කෙවලං, ඉදං අචවනධම්මං, ඉදඤ්හි න ජායති න ජීයති න මීයති න චවති න උපපජ්ජති, ඉතො ච පනඤ්ඤං උත්තරිං නිස්සරණං නත්ථී’’ති.

១៧៥. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀបក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ពកព្រហ្ម កើតមានទិដ្ឋិដ៏លាមកមានសភាពយ៉ាងនេះថា «ព្រហ្មលោកនេះទៀងទាត់ ព្រហ្មលោកនេះជាប់មាំ ព្រហ្មលោកនេះស្ថិតស្ថេរ ព្រហ្មលោកនេះមានសភាពពេញលេញ ព្រហ្មលោកនេះមិនមានសេចក្ដីច្យុតឡើយ ព្រោះថា ទីនេះមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិឡើងវិញឡើយ ហើយធម៌ជាគ្រឿងរំដោះខ្លួនដទៃ ដែលក្រៃលែងជាងនេះ មិនមានឡើយ»។

---

අථ ඛො භගවා බකස්ස බ්‍රහ්මුනො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – ජෙතවනෙ අන්තරහිතො තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහොසි. අද්දසා ඛො බකො බ්‍රහ්මා භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එහි ඛො මාරිස, ස්වාගතං තෙ, මාරිස! චිරස්සං ඛො මාරිස! ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. ඉදඤ්හි, මාරිස, නිච්චං, ඉදං ධුවං, ඉදං සස්සතං, ඉදං කෙවලං, ඉදං අචවනධම්මං, ඉදඤ්හි න ජායති න ජීයති න මීයති න චවති න උපපජ්ජති. ඉතො ච පනඤ්ඤං උත්තරි නිස්සරණං නත්ථී’’ති.

គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបការត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់ពកព្រហ្មដោយព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ហើយក៏ទ្រង់បាត់ព្រះកាយពីវត្តជេតពន ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតចេញនូវដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ចូលនូវដៃដែលលាតចេញ ដូច្នោះឯង។ ពកព្រហ្មបានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគយាងមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «សូមយាងមកចុះ លោកម្ចាស់ ការយាងមករបស់លោកម្ចាស់ ជាការមកល្អហើយ លោកម្ចាស់អើយ អស់កាលជាយូរណាស់ហើយ ដែលលោកម្ចាស់បានធ្វើនូវការមកដល់ទីនេះ។ លោកម្ចាស់អើយ ព្រហ្មលោកនេះ ជារបស់ទៀងទាត់ ជារបស់ជាប់ធន់ ជារបស់ស្ថិតស្ថេរ ជារបស់ពេញបរិបូរណ៍ មានសភាវៈមិនឃ្លាតចាក ព្រោះថា ទីនេះមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិឡើយ។ ម្យ៉ាងទៀត ទីរំដោះដទៃដែលក្រៃលែងជាងនេះ មិនមានឡើយ»។

---

එවං වුත්තෙ, භගවා බකං බ්‍රහ්මානං එතදවොච – ‘‘අවිජ්ජාගතො වත, භො, බකො බ්‍රහ්මා; අවිජ්ජාගතො වත, භො, බකො බ්‍රහ්මා. යත්‍ර [Pg.145] හි නාම අනිච්චංයෙව සමානං නිච්චන්ති වක්ඛති, අධුවංයෙව සමානං ධුවන්ති වක්ඛති, අසස්සතංයෙව සමානං සස්සතන්ති වක්ඛති, අකෙවලංයෙව සමානං කෙවලන්ති වක්ඛති, චවනධම්මංයෙව සමානං අචවනධම්මන්ති වක්ඛති. යත්ථ ච පන ජායති ච ජීයති ච මීයති ච චවති ච උපපජ්ජති ච, තඤ්ච තථා වක්ඛති – ‘ඉදඤ්හි න ජායති න ජීයති න මීයති න චවති න උපපජ්ජති’. සන්තඤ්ච පනඤ්ඤං උත්තරි නිස්සරණං, ‘නත්ථඤ්ඤං උත්තරි නිස්සරණ’න්ති වක්ඛතී’’ති.

កាលបើពកព្រហ្មក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់ទៅកាន់ពកព្រហ្មយ៉ាងនេះថា៖ «នែអ្នកទាំងឡាយ ពកព្រហ្មជាអ្នកធ្លាក់ទៅក្នុងអវិជ្ជាហើយតើ! នែអ្នកទាំងឡាយ ពកព្រហ្មជាអ្នកធ្លាក់ទៅក្នុងអវិជ្ជាហើយតើ! ព្រោះថា ព្រហ្មលោកដែលមិនទៀងទាត់សោះ ក៏ពោលថាជាទីទៀងទាត់ ព្រហ្មលោកដែលមិនជាប់ធន់សោះ ក៏ពោលថាជាទីជាប់ធន់ ព្រហ្មលោកដែលមិនស្ថិតស្ថេរសោះ ក៏ពោលថាជាទីស្ថិតស្ថេរ ព្រហ្មលោកដែលមិនពេញបរិបូរណ៍សោះ ក៏ពោលថាជាទីពេញបរិបូរណ៍ ព្រហ្មលោកដែលមានសភាវៈឃ្លាតចាកសោះ ក៏ពោលថាជាទីមិនឃ្លាតចាក។ មួយវិញទៀត ទីណាដែលសត្វនៅតែកើត នៅតែចាស់ នៅតែស្លាប់ នៅតែច្យុត នៅតែចាប់បដិសន្ធិ ក៏ត្រឡប់ជាពោលយ៉ាងនេះថា "ទីនេះមិនកើត មិនចាស់ មិនស្លាប់ មិនច្យុត មិនចាប់បដិសន្ធិឡើយ"។ កាលបើទីរំដោះដទៃដែលក្រៃលែងជាងនេះមានពិតមែន ក៏ត្រឡប់ជាពោលថា "ទីរំដោះដទៃដែលក្រៃលែងជាងនេះ មិនមានឡើយ" ដូច្នោះទៅវិញ»។

---

‘‘ද්වාසත්තති ගොතම පුඤ්ඤකම්මා,වසවත්තිනො ජාතිජරං අතීතා;

අයමන්තිමා වෙදගූ බ්‍රහ්මුපපත්ති,අස්මාභිජප්පන්ති ජනා අනෙකා’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតម យើងទាំងឡាយ ៧២ នាក់ ជាអ្នកមានបុណ្យកិរិយា បានមកកើតក្នុងទីនេះ ជាអ្នកញ៉ាំងអ្នកដទៃឲ្យលុះក្នុងអំណាច កន្លងផុតនូវជាតិនិងជរាហើយ។ ការកើតក្នុងព្រហ្មលោកនេះ ជាការកើតចុងក្រោយបង្អស់ ជាទីដល់នូវត្រើយនៃវេទ ជនទាំងឡាយជាច្រើនតែងប្រាថ្នាចង់បានយើង»។

---

‘‘අප්පඤ්හි එතං න හි දීඝමායු,යං ත්වං බක මඤ්ඤසි දීඝමායුං;

සතං සහස්සානං නිරබ්බුදානං,ආයුං පජානාමි තවාහං බ්‍රහ්මෙ’’ති.

«ម្នាលពកព្រហ្ម អាយុដែលអ្នកសំគាល់ថាវែងនោះ ជារបស់តិចតួចប៉ុណ្ណោះ មិនមែនជាអាយុវែងឡើយ។ ម្នាលព្រហ្ម តថាគតដឹងច្បាស់នូវអាយុរបស់អ្នកថាមានប្រមាណមួយសែននិរព្វុទៈ»។

---

‘‘අනන්තදස්සී භගවාහමස්මි,ජාතිජරං සොකමුපාතිවත්තො;

කිං මෙ පුරාණං වතසීලවත්තං,ආචික්ඛ මෙ තං යමහං විජඤ්ඤා’’ති.

«ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា "តថាគតជាអ្នកមានការឃើញមិនមានទីបំផុត កន្លងផុតនូវជាតិ ជរា និងសេចក្តីសោកហើយ"។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន តើវត្តសីលធម៌ចាស់របស់ខ្ញុំព្រះអង្គមានដូចម្តេចខ្លះ? សូមព្រះអង្គប្រាប់នូវវត្តសីលធម៌នោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដើម្បីឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គបានដឹងផងចុះ»។

---

‘‘යං ත්වං අපායෙසි බහූ මනුස්සෙ,පිපාසිතෙ ඝම්මනි සම්පරෙතෙ;

තං තෙ පුරාණං වතසීලවත්තං,සුත්තප්පබුද්ධොව අනුස්සරාමි.

«អ្នកបានឲ្យទឹកផឹកដល់មនុស្សទាំងឡាយជាច្រើន ដែលត្រូវកំដៅថ្ងៃបៀតបៀន ស្រេកទឹកក្នុងរដូវក្តៅ នោះជាវត្តសីលធម៌ចាស់របស់អ្នក តថាគតរលឹកឃើញច្បាស់ ដូចជាមនុស្សភ្ញាក់ពីដេក ដូច្នោះឯង»។

---

‘‘යං එණිකූලස්මිං ජනං ගහීතං,අමොචයී ගය්හකං නීයමානං;

තං තෙ පුරාණං වතසීලවත්තං,සුත්තප්පබුද්ධොව අනුස්සරාමි.

«អ្នកបានជួយដោះលែងពួកជនដែលត្រូវគេចាប់ចង នាំយកទៅជាឈ្លើយ នៅទៀបឆ្នេរស្ទឹងឯណិកៈ នោះជាវត្តសីលធម៌ចាស់របស់អ្នក តថាគតរលឹកឃើញច្បាស់ ដូចជាមនុស្សភ្ញាក់ពីដេក ដូច្នោះឯង»។

---

‘‘ගඞ්ගාය [Pg.146] සොතස්මිං ගහීතනාවං,ලුද්දෙන නාගෙන මනුස්සකම්‍යා;

පමොචයිත්ථ බලසා පසය්හ,තං තෙ පුරාණං වතසීලවත්තං,සුත්තප්පබුද්ධොව අනුස්සරාමි.

«កាលដែលទូកត្រូវនាគដ៏សាហាវចាប់យកក្នុងខ្សែទឹកនៃទន្លេគង្គា ព្រោះប្រាថ្នានឹងស៊ីសាច់មនុស្ស អ្នកបានជួយដោះលែងទូកនោះដោយកម្លាំងនិងសេចក្តីក្លាហាន នោះជាវត្តសីលធម៌ចាស់របស់អ្នក តថាគតរលឹកឃើញច្បាស់ ដូចជាមនុស្សភ្ញាក់ពីដេក ដូច្នោះឯង»។

---

‘‘කප්පො ච තෙ බද්ධචරො අහොසිං,සම්බුද්ධිමන්තං වතිනං අමඤ්ඤි;

තං තෙ පුරාණං වතසීලවත්තං,සුත්තප්පබුද්ධොව අනුස්සරාමී’’ති.

«តថាគតធ្លាប់ជាសិស្សរបស់អ្នកឈ្មោះកប្បៈ ជាអ្នកសំគាល់អ្នកថាជាអ្នកមានប្រាជ្ញាល្អ មានវត្តប្រតិបត្តិ នោះជាវត្តសីលធម៌ចាស់របស់អ្នក តថាគតរលឹកឃើញច្បាស់ ដូចជាមនុស្សភ្ញាក់ពីដេក ដូច្នោះឯង»។

---

‘‘අද්ධා පජානාසි මමෙතමායුං,අඤ්ඤෙපි ජානාසි තථා හි බුද්ධො;

තථා හි ත්‍යායං ජලිතානුභාවො,ඔභාසයං තිට්ඨති බ්‍රහ්මලොක’’න්ති.

«ពិតមែនហើយ ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវអាយុនេះរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបនូវហេតុដទៃទៀតផង ព្រោះហេតុនោះ ទើបព្រះអង្គព្រះនាមថាព្រះពុទ្ធ។ ព្រោះហេតុនោះឯង ទើបព្រះអានុភាពដ៏រុងរឿងនេះរបស់ព្រះអង្គ ញ៉ាំងព្រហ្មលោកទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាងស្ថិតនៅ»។

---

5. අඤ්ඤතරබ්‍රහ්මසුත්තං

៥. អញ្ញតរព្រហ្មសូត្រ

---

176. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස බ්‍රහ්මුනො එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති – ‘‘නත්ථි සො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා යො ඉධ ආගච්ඡෙය්‍යා’’ති. අථ ඛො භගවා තස්ස බ්‍රහ්මුනො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො…පෙ… තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො භගවා තස්ස බ්‍රහ්මුනො උපරි වෙහාසං පල්ලඞ්කෙන නිසීදි තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා.

១៧៦. រឿងកើតឡើងក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ទិដ្ឋិដ៏លាមកមានសភាពយ៉ាងនេះ កើតឡើងដល់ព្រហ្មម្នាក់ថា៖ «សមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណា ដែលអាចមកដល់ទីនេះបាន មិនមានឡើយ»។ គ្រានោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបការត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់ព្រហ្មនោះដោយព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ ហើយក៏ទ្រង់បាត់ព្រះកាយពីវត្តជេតពន ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង...បេ... ដូច្នោះឯង។ លំដាប់នោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់ភ្នែនលើអាកាស ខាងលើព្រហ្មនោះ ហើយទ្រង់ចូលតេជោធាតុកសិណ។

---

අථ ඛො ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස එතදහොසි – ‘‘කහං නු ඛො භගවා එතරහි විහරතී’’ති? අද්දසා ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවන්තං දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන තස්ස බ්‍රහ්මුනො උපරි වෙහාසං පල්ලඞ්කෙන නිසින්නං තෙජොධාතුං සමාපන්නං. දිස්වාන – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – ජෙතවනෙ අන්තරහිතො තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො [Pg.147] පුරත්ථිමං දිසං නිස්සාය තස්ස බ්‍රහ්මුනො උපරි වෙහාසං පල්ලඞ්කෙන නිසීදි තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා නීචතරං භගවතො.

គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅទីណាណ៎?» ព្រះមហាមោគ្គល្លានបានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់ភ្នែនលើអាកាស ខាងលើព្រហ្មនោះ ចូលតេជោធាតុកសិណ ដោយទិព្វចក្ខុដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងហួសចក្ខុរបស់មនុស្សធម្មតា។ លុះឃើញហើយ ក៏បាត់កាយពីវត្តជេតពន ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតចេញនូវដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ចូលនូវដៃដែលលាតចេញ ដូច្នោះឯង។ លំដាប់នោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លាន អាស្រ័យទិសខាងកើត ហើយអង្គុយភ្នែនលើអាកាស ខាងលើព្រហ្មនោះ ចូលតេជោធាតុកសិណ ក្នុងទីទាបជាងព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

---

අථ ඛො ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස එතදහොසි – ‘‘කහං නු ඛො භගවා එතරහි විහරතී’’ති? අද්දසා ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො භගවන්තං දිබ්බෙන චක්ඛුනා…පෙ… දිස්වාන – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො…පෙ… එවමෙව – ජෙතවනෙ අන්තරහිතො තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො දක්ඛිණං දිසං නිස්සාය තස්ස බ්‍රහ්මුනො උපරි වෙහාසං පල්ලඞ්කෙන නිසීදි තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා නීචතරං භගවතො.

គ្រានោះ ព្រះមហាកស្សបមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅទីណាណ៎?» ព្រះមហាកស្សបបានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយទិព្វចក្ខុ...បេ... លុះឃើញហើយ ក៏បាត់កាយពីវត្តជេតពន ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង...បេ... ដូច្នោះឯង។ លំដាប់នោះ ព្រះមហាកស្សប អាស្រ័យទិសខាងត្បូង ហើយអង្គុយភ្នែនលើអាកាស ខាងលើព្រហ្មនោះ ចូលតេជោធាតុកសិណ ក្នុងទីទាបជាងព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

---

අථ ඛො ආයස්මතො මහාකප්පිනස්ස එතදහොසි – ‘‘කහං නු ඛො භගවා එතරහි විහරතී’’ති? අද්දසා ඛො ආයස්මා මහාකප්පිනො භගවන්තං දිබ්බෙන චක්ඛුනා…පෙ… තෙජොධාතුං සමාපන්නං. දිස්වාන – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො…පෙ… එවමෙව – ජෙතවනෙ අන්තරහිතො තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො ආයස්මා මහාකප්පිනො පච්ඡිමං දිසං නිස්සාය තස්ස බ්‍රහ්මුනො උපරි වෙහාසං පල්ලඞ්කෙන නිසීදි තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා නීචතරං භගවතො.

គ្រានោះ ព្រះមហាកប្ពីនមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅទីណាណ៎?» ព្រះមហាកប្ពីនបានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយទិព្វចក្ខុ...បេ... ចូលតេជោធាតុកសិណ។ លុះឃើញហើយ ក៏បាត់កាយពីវត្តជេតពន ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង...បេ... ដូច្នោះឯង។ លំដាប់នោះ ព្រះមហាកប្ពីន អាស្រ័យទិសខាងលិច ហើយអង្គុយភ្នែនលើអាកាស ខាងលើព្រហ្មនោះ ចូលតេជោធាតុកសិណ ក្នុងទីទាបជាងព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

---

අථ ඛො ආයස්මතො අනුරුද්ධස්ස එතදහොසි – ‘‘කහං නු ඛො භගවා එතරහි විහරතී’’ති? අද්දසා ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො…පෙ… තෙජොධාතුං සමාපන්නං. දිස්වාන – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො…පෙ… තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො උත්තරං දිසං නිස්සාය තස්ස බ්‍රහ්මුනො උපරි වෙහාසං පල්ලඞ්කෙන නිසීදි තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා නීචතරං භගවතො.

គ្រានោះ ព្រះអនុរុទ្ធមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឥឡូវនេះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅទីណាណ៎?» ព្រះអនុរុទ្ធបានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ...បេ... ចូលតេជោធាតុកសិណ។ លុះឃើញហើយ ក៏បាត់កាយពីវត្តជេតពន ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង...បេ... ដូច្នោះឯង។ លំដាប់នោះ ព្រះអនុរុទ្ធ អាស្រ័យទិសខាងជើង ហើយអង្គុយភ្នែនលើអាកាស ខាងលើព្រហ្មនោះ ចូលតេជោធាតុកសិណ ក្នុងទីទាបជាងព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

---

අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තං බ්‍රහ්මානං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លានបានពោលគាថាទៅកាន់ព្រហ្មនោះថា៖

---

‘‘අජ්ජාපි තෙ ආවුසො සා දිට්ඨි, යා තෙ දිට්ඨි පුරෙ අහු;

පස්සසි වීතිවත්තන්තං, බ්‍රහ්මලොකෙ පභස්සර’’න්ති.

«ម្នាលអាវុសោព្រហ្ម ទិដ្ឋិណាដែលអ្នកធ្លាប់មានក្នុងកាលមុន ក្នុងថ្ងៃនេះ ទិដ្ឋិនោះរបស់អ្នកនៅមានដដែលឬ? តើអ្នកឃើញនូវពន្លឺដ៏រុងរឿងក្រៃលែង ដែលកន្លងហួសពន្លឺក្នុងព្រហ្មលោកដែរឬទេ?»

---

‘‘න මෙ මාරිස සා දිට්ඨි, යා මෙ දිට්ඨි පුරෙ අහු;

පස්සාමි වීතිවත්තන්තං, බ්‍රහ්මලොකෙ පභස්සරං;

ස්වාහං අජ්ජ කථං වජ්ජං, අහං නිච්චොම්හි සස්සතො’’ති.

«បពិត្រលោកម្ចាស់ ទិដ្ឋិណាដែលខ្ញុំធ្លាប់មានក្នុងកាលមុន ក្នុងថ្ងៃនេះ ទិដ្ឋិនោះរបស់ខ្ញុំមិនមានទៀតឡើយ ខ្ញុំឃើញនូវពន្លឺដ៏រុងរឿងក្រៃលែង ដែលកន្លងហួសពន្លឺក្នុងព្រហ្មលោក។ ថ្ងៃនេះ ធ្វើម្តេចឡើយឲ្យខ្ញុំពោលថា "ខ្ញុំជាអ្នកទៀងទាត់ ខ្ញុំជាអ្នកស្ថិតស្ថេរ" ដូច្នោះកើត?»

---

අථ [Pg.148] ඛො භගවා තං බ්‍රහ්මානං සංවෙජෙත්වා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතො ජෙතවනෙ පාතුරහොසි. අථ ඛො සො බ්‍රහ්මා අඤ්ඤතරං බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, මාරිස, යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එවං වදෙහි – ‘අත්ථි නු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, අඤ්ඤෙපි තස්ස භගවතො සාවකා එවංමහිද්ධිකා එවංමහානුභාවා; සෙය්‍යථාපි භවං මොග්ගල්ලානො කස්සපො කප්පිනො අනුරුද්ධො’’’ති? ‘‘එවං, මාරිසා’’ති ඛො සො බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජො තස්ස බ්‍රහ්මුනො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, මාරිස මොග්ගල්ලාන, අඤ්ඤෙපි තස්ස භගවතො සාවකා එවංමහිද්ධිකා එවංමහානුභාවා; සෙය්‍යථාපි භවං මොග්ගල්ලානො කස්සපො කප්පිනො අනුරුද්ධො’’ති? අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තං බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ញ៉ាំងព្រហ្មនោះឲ្យកើតសេចក្តីសង្វេគហើយ ក៏ទ្រង់បាត់ព្រះកាយពីព្រហ្មលោកនោះ ទៅប្រាកដក្នុងវត្តជេតពន ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាតចេញនូវដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ចូលនូវដៃដែលលាតចេញ ដូច្នោះឯង។ លំដាប់នោះ ព្រហ្មនោះបានហៅព្រហ្មជាបរិស័ទម្នាក់មកថា៖ «ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន ចូរអ្នកមកទីនេះ ចូរអ្នកចូលទៅរកព្រះមហាមោគ្គល្លាន លុះចូលទៅដល់ហើយ ចូរនិយាយនឹងព្រះមហាមោគ្គល្លានយ៉ាងនេះថា "បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន តើនៅមានសាវ័កដទៃទៀតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដែលមានឫទ្ធិច្រើន មានអានុភាពច្រើន ដូចជាលោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន លោកម្ចាស់កស្សប លោកម្ចាស់កប្ពីន លោកម្ចាស់អនុរុទ្ធ ដែរឬទេ?"»។ ព្រហ្មជាបរិស័ទនោះ ទទួលពាក្យរបស់ព្រហ្មនោះថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ យ៉ាងនោះចុះ» ហើយក៏ចូលទៅរកព្រះមហាមោគ្គល្លាន លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយនឹងព្រះមហាមោគ្គល្លានយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន តើនៅមានសាវ័កដទៃទៀតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដែលមានឫទ្ធិច្រើន មានអានុភាពច្រើន ដូចជាលោកម្ចាស់មោគ្គល្លាន លោកម្ចាស់កស្សប លោកម្ចាស់កប្ពីន លោកម្ចាស់អនុរុទ្ធ ដែរឬទេ?»។ គ្រានោះ ព្រះមហាមោគ្គល្លាន បានពោលគាថាទៅកាន់ព្រហ្មជាបរិស័ទនោះថា៖

---

‘‘තෙවිජ්ජා ඉද්ධිපත්තා ච, චෙතොපරියායකොවිදා;

ඛීණාසවා අරහන්තො, බහූ බුද්ධස්ස සාවකා’’ති.

«សាវ័ករបស់ព្រះពុទ្ធ ដែលជាអ្នកបានសម្រេចវិជ្ជាបី សម្រេចឫទ្ធិ ឈ្លាសវៃក្នុងការដឹងចិត្តអ្នកដទៃ ជាព្រះខីណាស្រព ជាព្រះអរហន្ត មានច្រើនណាស់»

---

අථ ඛො සො බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජො ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා යෙන සො බ්‍රහ්මා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං බ්‍රහ්මානං එතදවොච – ‘‘ආයස්මා මාරිස, මහාමොග්ගල්ලානො එවමාහ –

គ្រានោះ ព្រហ្មជាបរិស័ទនោះ បានត្រេកអរ អនុមោទនានូវភាសិតរបស់ព្រះមហាមោគ្គល្លានហើយ ក៏ចូលទៅរកមហាព្រហ្មនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយនឹងព្រហ្មនោះយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រលោកម្ចាស់ ព្រះមហាមោគ្គល្លានបានពោលយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘තෙවිජ්ජා ඉද්ධිපත්තා ච, චෙතොපරියායකොවිදා;

ඛීණාසවා අරහන්තො, බහූ බුද්ධස්ස සාවකා’’ති.

«សាវ័ករបស់ព្រះពុទ្ធ ដែលជាអ្នកបានសម្រេចវិជ្ជាបី សម្រេចឫទ្ធិ ឈ្លាសវៃក្នុងការដឹងចិត្តអ្នកដទៃ ជាព្រះខីណាស្រព ជាព្រះអរហន្ត មានច្រើនណាស់» យ៉ាងនេះឯង។

---

ඉදමවොච සො බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජො. අත්තමනො ච සො බ්‍රහ්මා තස්ස බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජස්ස භාසිතං අභිනන්දීති.

ព្រហ្មជាបរិស័ទនោះ បាននិយាយពាក្យនេះហើយ។ មហាព្រហ្មនោះ ក៏មានចិត្តរីករាយ ត្រេកអរនឹងភាសិតរបស់ព្រហ្មជាបរិស័ទនោះ ដូច្នោះឯង។

---

6. බ්‍රහ්මලොකසුත්තං

៦. ព្រហ្មលោកសូត្រ

---

177. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා දිවාවිහාරගතො හොති පටිසල්ලීනො. අථ ඛො සුබ්‍රහ්මා ච පච්චෙකබ්‍රහ්මා සුද්ධාවාසො [Pg.149] ච පච්චෙකබ්‍රහ්මා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පච්චෙකං ද්වාරබාහං උපනිස්සාය අට්ඨංසු. අථ ඛො සුබ්‍රහ්මා පච්චෙකබ්‍රහ්මා සුද්ධාවාසං පච්චෙකබ්‍රහ්මානං එතදවොච – ‘‘අකාලො ඛො තාව, මාරිස, භගවන්තං පයිරුපාසිතුං; දිවාවිහාරගතො භගවා පටිසල්ලීනො ච. අසුකො ච බ්‍රහ්මලොකො ඉද්ධො චෙව ඵීතො ච, බ්‍රහ්මා ච තත්‍ර පමාදවිහාරං විහරති. ආයාම, මාරිස, යෙන සො බ්‍රහ්මලොකො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; උපසඞ්කමිත්වා තං බ්‍රහ්මානං සංවෙජෙය්‍යාමා’’ති. ‘‘එවං, මාරිසා’’ති ඛො සුද්ධාවාසො පච්චෙකබ්‍රහ්මා සුබ්‍රහ්මුනො පච්චෙකබ්‍රහ්මුනො පච්චස්සොසි.

១៧៧. រឿងកើតឡើងក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់សម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ក្នុងទីស្ងាត់។ គ្រានោះ សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្ម និងសុទ្ធាវាសបច្ចេកព្រហ្ម បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរផ្អែកបង្គោលទ្វារម្នាក់មួយចំហៀង។ ខណៈនោះ សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្ម បាននិយាយនឹងសុទ្ធាវាសបច្ចេកព្រហ្មយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន ពេលនេះមិនទាន់ជាកាលគួរនឹងចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ព្រោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់កំពុងសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ក្នុងទីស្ងាត់នៅឡើយ។ ព្រហ្មលោកឈ្មោះឯណោះ ជាទីស្តុកស្តម្ភផង ចម្រើនលូតលាស់ផង ហើយព្រហ្មនៅក្នុងព្រហ្មលោកនោះ កំពុងរស់នៅដោយសេចក្តីប្រមាទ។ ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន មកចុះ យើងនឹងទៅកាន់ព្រហ្មលោកនោះ លុះទៅដល់ហើយ យើងនឹងញ៉ាំងព្រហ្មនោះឲ្យកើតសេចក្តីសង្វេគ»។ សុទ្ធាវាសបច្ចេកព្រហ្ម ទទួលពាក្យរបស់សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្មថា «បពិត្រលោកម្ចាស់ យ៉ាងនោះចុះ»។

---

අථ ඛො සුබ්‍රහ්මා ච පච්චෙකබ්‍රහ්මා සුද්ධාවාසො ච පච්චෙකබ්‍රහ්මා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො…පෙ… එවමෙව – භගවතො පුරතො අන්තරහිතා තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහෙසුං. අද්දසා ඛො සො බ්‍රහ්මා තෙ බ්‍රහ්මානො දූරතොව ආගච්ඡන්තෙ. දිස්වාන තෙ බ්‍රහ්මානො එතදවොච – ‘‘හන්ද කුතො නු තුම්හෙ, මාරිසා, ආගච්ඡථා’’ති? ‘‘ආගතා ඛො මයං, මාරිස, අම්හ තස්ස භගවතො සන්තිකා අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. ගච්ඡෙය්‍යාසි පන ත්වං, මාරිස, තස්ස භගවතො උපට්ඨානං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති?

គ្រានោះ សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្ម និងសុទ្ធាវាសបច្ចេកព្រហ្ម បាត់ខ្លួនពីចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ បីដូចជាបុរសមានកម្លាំង... យ៉ាងនោះឯង។ ព្រហ្មនោះបានឃើញព្រហ្មទាំងឡាយនោះ ដើរមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏ពោលពាក្យនេះនឹងព្រហ្មទាំងឡាយនោះថា «ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ឥឡូវនេះ អ្នកទាំងឡាយអញ្ជើញមកអំពីណា?»។ ព្រហ្មទាំងនោះឆ្លើយថា «ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ យើងខ្ញុំមកអំពីសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ។ ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ ចុះអ្នកគួរទៅបម្រើព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះដែរឬទេ?»។

---

එවං වුත්තො ඛො සො බ්‍රහ්මා තං වචනං අනධිවාසෙන්තො සහස්සක්ඛත්තුං අත්තානං අභිනිම්මිනිත්වා සුබ්‍රහ්මානං පච්චෙකබ්‍රහ්මානං එතදවොච – ‘‘පස්සසි මෙ නො ත්වං, මාරිස, එවරූපං ඉද්ධානුභාව’’න්ති? ‘‘පස්සාමි ඛො ත්‍යාහං, මාරිස, එවරූපං ඉද්ධානුභාව’’න්ති. ‘‘සො ඛ්වාහං, මාරිස, එවංමහිද්ධිකො එවංමහානුභාවො කස්ස අඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා උපට්ඨානං ගමිස්සාමී’’ති?

កាលបើព្រហ្មទាំងនោះពោលយ៉ាងនេះហើយ ព្រហ្មនោះមិនទទួលយកពាក្យនោះឡើយ ក៏និម្មិតខ្លួនជាពាន់ដង រួចពោលពាក្យនេះនឹងសុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្មថា «ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ អ្នកឃើញឫទ្ធានុភាពមានសភាពយ៉ាងនេះរបស់ខ្ញុំដែរឬទេ?»។ សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្មឆ្លើយថា «ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ ខ្ញុំឃើញឫទ្ធានុភាពមានសភាពយ៉ាងនេះរបស់អ្នកហើយ»។ ព្រហ្មនោះពោលថា «ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ ខ្ញុំមានឫទ្ធិធំយ៉ាងនេះ មានអានុភាពធំយ៉ាងនេះ តើខ្ញុំនឹងទៅបម្រើសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ដទៃណាទៀត?»។

---

අථ ඛො සුබ්‍රහ්මා පච්චෙකබ්‍රහ්මා ද්විසහස්සක්ඛත්තුං අත්තානං අභිනිම්මිනිත්වා තං බ්‍රහ්මානං එතදවොච – ‘‘පස්සසි මෙ නො ත්වං, මාරිස, එවරූපං ඉද්ධානුභාව’’න්ති? ‘‘පස්සාමි ඛො ත්‍යාහං, මාරිස, එවරූපං ඉද්ධානුභාව’’න්ති. ‘‘තයා ච ඛො, මාරිස, මයා ච ස්වෙව භගවා මහිද්ධිකතරො චෙව මහානුභාවතරො ච. ගච්ඡෙය්‍යාසි ත්වං, මාරිස, තස්ස භගවතො උපට්ඨානං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති? අථ ඛො සො බ්‍රහ්මා සුබ්‍රහ්මානං පච්චෙකබ්‍රහ්මානං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្ម និម្មិតខ្លួនជាពីរពាន់ដង រួចពោលពាក្យនេះនឹងព្រហ្មនោះថា «ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ អ្នកឃើញឫទ្ធានុភាពមានសភាពយ៉ាងនេះរបស់ខ្ញុំដែរឬទេ?»។ ព្រហ្មនោះឆ្លើយថា «ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ ខ្ញុំឃើញឫទ្ធានុភាពមានសភាពយ៉ាងនេះរបស់អ្នកហើយ»។ សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្មពោលថា «ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ ព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនោះឯង មានឫទ្ធិច្រើនជាងផង មានអានុភាពច្រើនជាងផង ជាងអ្នក និងជាងខ្ញុំទៅទៀត។ ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុ អ្នកគួរទៅបម្រើព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះចុះ»។ គ្រានោះ ព្រហ្មនោះបានពោលគាថានឹងសុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្មថា៖

---

‘‘තයො [Pg.150] සුපණ්ණා චතුරො ච හංසා,බ්‍යග්ඝීනිසා පඤ්චසතා ච ඣායිනො;

තයිදං විමානං ජලතෙ ච බ්‍රහ්මෙ,ඔභාසයං උත්තරස්සං දිසාය’’න්ති.

«ម្នាលព្រហ្ម វិមានរបស់ខ្ញុំដែលជាអ្នកចម្រើនឈាននេះ មានរូបគ្រុឌបីរយ រូបហង្សបួនរយ និងរូបខ្លាធំប្រាំរយ វិមាននេះរមែងភ្លឺរន្ទាល ញ៉ាំងទិសឧត្តរឲ្យភ្លឺស្វាង»។

---

‘‘කිඤ්චාපි තෙ තං ජලතෙ විමානං,ඔභාසයං උත්තරස්සං දිසායං;

රූපෙ රණං දිස්වා සදා පවෙධිතං,තස්මා න රූපෙ රමතී සුමෙධො’’ති.

«ទោះបីវិមានរបស់អ្នកនោះភ្លឺរន្ទាល ញ៉ាំងទិសឧត្តរឲ្យភ្លឺស្វាងយ៉ាងណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែព្រះសព្វញ្ញូ កាលបើឃើញទោសក្នុងរូប និងការញាប់ញ័រជានិច្ចក្នុងរូបហើយ ហេតុនោះ ទើបមិនត្រេកអរក្នុងរូបឡើយ»។

---

අථ ඛො සුබ්‍රහ්මා ච පච්චෙකබ්‍රහ්මා සුද්ධාවාසො ච පච්චෙකබ්‍රහ්මා තං බ්‍රහ්මානං සංවෙජෙත්වා තත්ථෙවන්තරධායිංසු. අගමාසි ච ඛො සො බ්‍රහ්මා අපරෙන සමයෙන භගවතො උපට්ඨානං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සාති.

គ្រានោះ សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្ម និងសុទ្ធាវាសបច្ចេកព្រហ្ម ញ៉ាំងព្រហ្មនោះឲ្យសង្វេគហើយ ក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។ សម័យតមក ព្រហ្មនោះក៏បានទៅបម្រើព្រះដ៏មានព្រះភាគ អរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ យ៉ាងនោះឯង។

---

7. කොකාලිකසුත්තං

៧. កោកាលិកសូត្រ

---

178. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා දිවාවිහාරගතො හොති පටිසල්ලීනො. අථ ඛො සුබ්‍රහ්මා ච පච්චෙකබ්‍රහ්මා සුද්ධාවාසො ච පච්චෙකබ්‍රහ්මා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පච්චෙකං ද්වාරබාහං නිස්සාය අට්ඨංසු. අථ ඛො සුබ්‍රහ්මා පච්චෙකබ්‍රහ්මා කොකාලිකං භික්ඛුං ආරබ්භ භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១៧៨. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ ក៏សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពួនសម្ងំនៅក្នុងទីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ។ គ្រានោះ សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្ម និងសុទ្ធាវាសបច្ចេកព្រហ្ម ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរផ្អែកបង្គោលទ្វារម្នាក់មួយ។ គ្រានោះ សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្ម ផ្ដើមចំពោះកោកាលិកភិក្ខុ ហើយបានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘අප්පමෙය්‍යං පමිනන්තො, කොධ විද්වා විකප්පයෙ;

අප්පමෙය්‍යං පමායිනං, නිවුතං තං මඤ්ඤෙ පුථුජ්ජන’’න්ති.

«បុគ្គលណាវាស់វែងនូវបុគ្គលដែលគេមិនគួរវាស់វែង តើអ្នកប្រាជ្ញណាឡើយក្នុងលោកនេះនឹងគប្បីត្រិះរិះ? យើងខ្ញុំសម្គាល់នូវបុថុជ្ជននោះ ដែលវាស់វែងនូវបុគ្គលដែលគេមិនគួរវាស់វែង ថាជាអ្នកមានប្រាជ្ញាត្រូវបិទបាំងហើយ»។

---

8. කතමොදකතිස්සසුත්තං

៨. កតមោទកតិស្សសូត្រ

---

179. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා දිවාවිහාරගතො හොති පටිසල්ලීනො. අථ ඛො සුබ්‍රහ්මා ච පච්චෙකබ්‍රහ්මා සුද්ධාවාසො ච පච්චෙකබ්‍රහ්මා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පච්චෙකං ද්වාරබාහං නිස්සාය අට්ඨංසු. අථ ඛො සුද්ධාවාසො පච්චෙකබ්‍රහ්මා කතමොදකතිස්සකං භික්ඛුං ආරබ්භ භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១៧៩. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ ក៏សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពួនសម្ងំនៅក្នុងទីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ។ គ្រានោះ សុព្រហ្មបច្ចេកព្រហ្ម និងសុទ្ធាវាសបច្ចេកព្រហ្ម ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរផ្អែកបង្គោលទ្វារម្នាក់មួយ។ គ្រានោះ សុទ្ធាវាសបច្ចេកព្រហ្ម ផ្ដើមចំពោះកតមោទកតិស្សកភិក្ខុ ហើយបានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘අප්පමෙය්‍යං [Pg.151] පමිනන්තො, කොධ විද්වා විකප්පයෙ;

අප්පමෙය්‍යං පමායිනං, නිවුතං තං මඤ්ඤෙ අකිස්සව’’න්ති.

«បុគ្គលណាវាស់វែងនូវបុគ្គលដែលគេមិនគួរវាស់វែង តើអ្នកប្រាជ្ញណាឡើយក្នុងលោកនេះនឹងគប្បីត្រិះរិះ? យើងខ្ញុំសម្គាល់នូវបុគ្គលដែលគ្មានប្រាជ្ញា មានការយល់ឃើញត្រូវបិទបាំងនោះ ដែលវាស់វែងនូវបុគ្គលដែលគេមិនគួរវាស់វែង»។

---

9. තුරූබ්‍රහ්මසුත්තං

៩. ទុរូព្រហ្មសូត្រ

---

180. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන කොකාලිකො භික්ඛු ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො තුරූ පච්චෙකබ්‍රහ්මා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන කොකාලිකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා වෙහාසං ඨිතො කොකාලිකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘පසාදෙහි, කොකාලික, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං. පෙසලා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා’’ති. ‘‘කොසි ත්වං, ආවුසො’’ති? ‘‘අහං තුරූ පච්චෙකබ්‍රහ්මා’’ති. ‘‘නනු ත්වං, ආවුසො, භගවතා අනාගාමී බ්‍යාකතො, අථ කිඤ්චරහි ඉධාගතො? පස්ස, යාවඤ්ච තෙ ඉදං අපරද්ධ’’න්ති.

១៨០. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ ក៏សម័យនោះឯង កោកាលិកភិក្ខុមានជំងឺ ដល់នូវសេចក្តីទុក្ខ ឈឺធ្ងន់។ គ្រានោះ ទុរូប្រច្ចេកព្រហ្ម កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងสิ้นឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅរកកោកាលិកភិក្ខុ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរនៅលើអាកាស ពោលពាក្យនេះនឹងកោកាលិកភិក្ខុថា «ម្នាលកោកាលិក អ្នកចូរធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានចុះ ព្រោះព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន ជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់»។ កោកាលិកភិក្ខុសួរថា «ម្នាលអាវុសោ តើអ្នកជាអ្នកណា?»។ ព្រហ្មឆ្លើយថា «ខ្ញុំជាទុរូប្រច្ចេកព្រហ្ម»។ កោកាលិកភិក្ខុពោលថា «ម្នាលអាវុសោ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ព្យាករអ្នកថាជាអនាគាមីមិនមែនឬ ចុះហេតុអ្វីបានជាអ្នកមកក្នុងទីនេះវិញ? ចូរមើលកំហុសរបស់អ្នកចុះ ថាវាធំធេងកម្រិតណា»។

---

‘‘පුරිසස්ස හි ජාතස්ස, කුඨාරී ජායතෙ මුඛෙ;

යාය ඡින්දති අත්තානං, බාලො දුබ්භාසිතං භණං.

«ព្រោះថា កាលបើបុរសកើតមកហើយ ពូថៅរមែងកើតក្នុងមាត់ ដែលជនពាលប្រើប្រាស់សម្រាប់កាប់សម្លាប់ខ្លួនឯង ដោយសារពោលពាក្យទ្រុស្តសាសន៍។

---

‘‘යො නින්දියං පසංසති,තං වා නින්දති යො පසංසියො;

විචිනාති මුඛෙන සො කලිං,කලිනා තෙන සුඛං න වින්දති.

បុគ្គលណា សរសើរអ្នកដែលគួរនិន្ទា ឬនិន្ទាអ្នកដែលគួរសរសើរ បុគ្គលនោះឈ្មោះថាប្រមូលនូវទោសដោយមាត់ បុគ្គលនោះរមែងមិនបាននូវសេចក្តីសុខ ព្រោះទោសនោះឡើយ។

---

‘‘අප්පමත්තකො අයං කලි,යො අක්ඛෙසු ධනපරාජයො;

සබ්බස්සාපි සහාපි අත්තනා,අයමෙව මහන්තතරො කලි;

යො සුගතෙසු මනං පදොසයෙ.

ការចាញ់ល្បែងភ្នាល់បាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ ព្រមទាំងខ្លួនឯងផង នេះជាទោសបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯបុគ្គលណាដែលមានចិត្តប្រទូស្តក្នុងព្រះសុគតទាំងឡាយ នេះទើបជាទោសធំជាង។

---

‘‘සතං සහස්සානං නිරබ්බුදානං,ඡත්තිංසති පඤ්ච ච අබ්බුදානි;

යමරියගරහී නිරයං උපෙති,වාචං මනඤ්ච පණිධාය පාපක’’න්ති.

បុគ្គលណាដែលនិន្ទាព្រះអរិយបុគ្គល ដោយតាំងវាចានិងចិត្តដ៏លាមក រមែងទៅកាន់នរក អស់រយៈពេលមួយសែនសាមសិបប្រាំមួយនិរព្វុទៈ និងប្រាំអព្វុទៈទៀត»។

---

10. කොකාලිකසුත්තං

១០. កោកាលិកសូត្រ

---

181. සාවත්ථිනිදානං[Pg.152]. අථ ඛො කොකාලිකො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො කොකාලිකො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පාපිච්ඡා, භන්තෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා පාපිකානං ඉච්ඡානං වසං ගතා’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා කොකාලිකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘මා හෙවං, කොකාලික, අවච; මා හෙවං, කොකාලික, අවච. පසාදෙහි, කොකාලික, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං. පෙසලා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා’’ති. දුතියම්පි ඛො කොකාලිකො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිඤ්චාපි මෙ, භන්තෙ, භගවා සද්ධායිකො පච්චයිකො; අථ ඛො පාපිච්ඡාව භන්තෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා පාපිකානං ඉච්ඡානං වසං ගතා’’ති. දුතියම්පි ඛො භගවා කොකාලිකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘මා හෙවං, කොකාලික, අවච; මා හෙවං, කොකාලික, අවච. පසාදෙහි, කොකාලික, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං. පෙසලා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා’’ති. තතියම්පි ඛො කොකාලිකො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිඤ්චාපි…පෙ… ඉච්ඡානං වසං ගතා’’ති. තතියම්පි ඛො භගවා කොකාලිකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘මා හෙවං…පෙ… පෙසලා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා’’ති.

១៨១. សេចក្តីផ្តើមនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ កោកាលិកភិក្ខុ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលបើអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ កោកាលិកភិក្ខុបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក លុះក្នុងអំណាចនៃសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមកហើយ»។ កាលបើកោកាលិកភិក្ខុក្រាបទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់នឹងកោកាលិកភិក្ខុថា «ម្នាលកោកាលិក អ្នកកុំនិយាយយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលកោកាលិក អ្នកកុំនិយាយយ៉ាងនេះឡើយ ចូរធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានចុះ ព្រោះព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន ជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់»។ ទោះបីជាលើកទីពីរ កោកាលិកភិក្ខុក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទោះបីព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាទីគួរជឿ គួរទុកចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ដោយ ប៉ុន្តែព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន ពិតជាមានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក លុះក្នុងអំណាចនៃសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមកមែន»។ លើកទីពីរ ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏បានត្រាស់នឹងកោកាលិកភិក្ខុថា «ម្នាលកោកាលិក អ្នកកុំនិយាយយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលកោកាលិក អ្នកកុំនិយាយយ៉ាងនេះឡើយ ចូរធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លានចុះ ព្រោះព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន ជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់»។ ទោះបីជាលើកទីបី កោកាលិកភិក្ខុក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទោះបី... លុះក្នុងអំណាចនៃសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមកមែន»។ លើកទីបី ព្រះដ៏មានព្រះភាគក៏បានត្រាស់នឹងកោកាលិកភិក្ខុថា «ម្នាលកោកាលិក អ្នកកុំនិយាយយ៉ាងនេះឡើយ... ព្រោះព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន ជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់»។

---

අථ ඛො කොකාලිකො භික්ඛු උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අචිරපක්කන්තස්ස ච කොකාලිකස්ස භික්ඛුනො සාසපමත්තීහි පීළකාහි සබ්බො කායො ඵුටො අහොසි. සාසපමත්තියො හුත්වා මුග්ගමත්තියො අහෙසුං, මුග්ගමත්තියො හුත්වා කලායමත්තියො අහෙසුං, කලායමත්තියො හුත්වා කොලට්ඨිමත්තියො අහෙසුං, කොලට්ඨිමත්තියො හුත්වා කොලමත්තියො අහෙසුං, කොලමත්තියො හුත්වා ආමලකමත්තියො අහෙසුං, ආමලකමත්තියො හුත්වා බෙලුවසලාටුකමත්තියො අහෙසුං, බෙලුවසලාටුකමත්තියො හුත්වා බිල්ලමත්තියො අහෙසුං, බිල්ලමත්තියො හුත්වා පභිජ්ජිංසු. පුබ්බඤ්ච ලොහිතඤ්ච පග්ඝරිංසු. අථ ඛො කොකාලිකො භික්ඛු තෙනෙව ආබාධෙන කාලමකාසි. කාලඞ්කතො ච කොකාලිකො භික්ඛු පදුමං නිරයං උපපජ්ජි සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා.

គ្រានោះ កោកាលិកភិក្ខុ ក្រោកចាកអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ រួចចៀសចេញទៅ។ កាលដែលកោកាលិកភិក្ខុចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ស្រាប់តែមានពងបែកប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ កើតឡើងពេញរាងកាយទាំងមូល។ ពងបែកទាំងនោះ លុះប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកបាយ លុះប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកបាយហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកឡៅ លុះប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកឡៅហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនគ្រាប់ទ្រមាំង លុះប៉ុនគ្រាប់ទ្រមាំងហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនផ្លែទ្រមាំង លុះប៉ុនផ្លែទ្រមាំងហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនផ្លែកន្ទួតព្រៃ លុះប៉ុនផ្លែកន្ទួតព្រៃហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនផ្លែព្នៅខ្ចី លុះប៉ុនផ្លែព្នៅខ្ចីហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនផ្លែព្នៅទុំ លុះប៉ុនផ្លែព្នៅទុំហើយ ក៏បែកធ្លាយចេញមក។ ខ្ទុះនិងឈាមក៏ហូរចេញ។ គ្រានោះ កោកាលិកភិក្ខុ ក៏បានធ្វើមរណកាលដោយជំងឺនោះឯង។ លុះកោកាលិកភិក្ខុធ្វើមរណកាលទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងបទុមនរក ព្រោះមានចិត្តចងគំនុំក្នុងព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន។

---

අථ [Pg.153] ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කොකාලිකො, භන්තෙ, භික්ඛු කාලඞ්කතො. කාලඞ්කතො ච, භන්තෙ, කොකාලිකො භික්ඛු පදුමං නිරයං උපපන්නො සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා’’ති. ඉදමවොච බ්‍රහ්මා සහම්පති, ඉදං වත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායීති.

គ្រានោះ សហម្បតីព្រហ្ម កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងสิ้นឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះសហម្បតីព្រហ្មឈរក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កោកាលិកភិក្ខុ ធ្វើមរណកាលហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កោកាលិកភិក្ខុដែលធ្វើមរណកាលទៅនោះ បានទៅកើតក្នុងបទុមនរកហើយ ព្រោះមានចិត្តចងគំនុំក្នុងព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន»។ សហម្បតីព្រហ្មបានពោលពាក្យនេះ លុះពោលយ៉ាងនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ រួចបាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං බ්‍රහ්මා සහම්පති අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා සහම්පති මං එතදවොච – ‘කොකාලිකො, භන්තෙ, භික්ඛු කාලඞ්කතො. කාලඞ්කතො ච, භන්තෙ, කොකාලිකො භික්ඛු පදුමං නිරයං උපපන්නො සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා’ති. ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා සහම්පති, ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ សហម្បតីព្រហ្ម កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងสิ้นឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលមកគាល់តថាគត ដល់ទីគង់នៅ លុះចូលមកដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លុះសហម្បតីព្រហ្មឈរក្នុងទីសមគួរហើយ បានពោលពាក្យនេះនឹងតថាគតថា “បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កោកាលិកភិក្ខុ ធ្វើមរណកាលហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កោកាលិកភិក្ខុដែលធ្វើមរណកាលទៅនោះ បានទៅកើតក្នុងបទុមនរកហើយ ព្រោះមានចិត្តចងគំនុំក្នុងព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សហម្បតីព្រហ្មបានពោលពាក្យនេះ លុះពោលយ៉ាងនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំតថាគត ធ្វើប្រទក្សិណ រួចបាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង»។

---

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කීවදීඝං නු ඛො, භන්තෙ, පදුමෙ නිරයෙ ආයුප්පමාණ’’න්ති? ‘‘දීඝං ඛො, භික්ඛු, පදුමෙ නිරයෙ ආයුප්පමාණං. තං න සුකරං සඞ්ඛාතුං – එත්තකානි වස්සානි ඉති වා, එත්තකානි වස්සසතානි ඉති වා, එත්තකානි වස්සසහස්සානි ඉති වා, එත්තකානි වස්සසතසහස්සානි ඉති වා’’ති. ‘‘සක්කා පන, භන්තෙ, උපමං කාතු’’න්ති? ‘‘සක්කා, භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච –

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូបបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអាយុកាលក្នុងបទុមនរក តើយូរអង្វែងប៉ុនណា?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុ អាយុកាលក្នុងបទុមនរកនោះ យូរអង្វែងណាស់។ អាយុកាលនោះ មិនងាយនឹងរាប់បានឡើយថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះរយឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះពាន់ឆ្នាំ ឬក៏ប៉ុណ្ណេះសែនឆ្នាំឡើយ»។ ភិក្ខុនោះក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះលោកអាចធ្វើសេចក្តីឧបមាបានដែរឬទេ?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលភិក្ខុ អាចធ្វើបាន» រួចទ្រង់ត្រាស់ថា៖

---

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු වීසතිඛාරිකො කොසලකො තිලවාහො. තතො පුරිසො වස්සසතස්ස වස්සසතස්ස අච්චයෙන එකමෙකං තිලං උද්ධරෙය්‍ය; ඛිප්පතරං ඛො සො, භික්ඛු, වීසතිඛාරිකො කොසලකො තිලවාහො ඉමිනා උපක්කමෙන පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය, න ත්වෙව එකො අබ්බුදො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති අබ්බුදා නිරයා, එවමෙකො නිරබ්බුදනිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති නිරබ්බුදා නිරයා, එවමෙකො අබබො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති අබබා නිරයා, එවමෙකො [Pg.154] අටටො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති අටටා නිරයා, එවමෙකො අහහො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති අහහා නිරයා, එවමෙකො කුමුදො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති කුමුදා නිරයා, එවමෙකො සොගන්ධිකො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති සොගන්ධිකා නිරයා, එවමෙකො උප්පලනිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති උප්පලා නිරයා, එවමෙකො පුණ්ඩරිකො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති පුණ්ඩරිකා නිරයා, එවමෙකො පදුමො නිරයො. පදුමෙ පන, භික්ඛු, නිරයෙ කොකාලිකො භික්ඛු උපපන්නො සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා’’ති. ඉදමවොච භගවා, ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

«ម្នាលភិក្ខុ ឧបមាដូចជា រទេះផ្ទុកល្ងមានចំណុះ ២០ ខារីកៈ របស់ពួកអ្នកដែនកោសល។ បុរសម្នាក់ យកគ្រាប់ល្ងមួយគ្រាប់ៗ ចេញពីរទេះនោះ ដោយកន្លងទៅមួយរយឆ្នាំៗ។ ម្នាលភិក្ខុ រទេះផ្ទុកល្ងមានចំណុះ ២០ ខារីកៈ របស់ពួកអ្នកដែនកោសលនោះ នឹងដល់នូវការអស់ទៅ វិនាសទៅ ដោយការព្យាយាមនេះ ឆាប់រហ័សជាងចំណែកឯអព្វុទនរកមួយ មិនទាន់អស់ទៅឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុ ២០ អព្វុទនរក ស្មើនឹងមួយនិរព្វុទនរក។ ម្នាលភិក្ខុ ២០ និរព្វុទនរក ស្មើនឹងមួយអពពនរក។ ម្នាលភិក្ខុ ២០ អពពនរក ស្មើនឹងមួយអដដនរក។ ម្នាលភិក្ខុ ២០ អដដនរក ស្មើនឹងមួយអហហនរក។ ម្នាលភិក្ខុ ២០ អហហនរក ស្មើនឹងមួយកុមុទនរក។ ម្នាលភិក្ខុ ២០ កុមុទនរក ស្មើនឹងមួយសោគន្ធិកនរក។ ម្នាលភិក្ខុ ២០ សោគន្ធិកនរក ស្មើនឹងមួយឧប្បលនរក។ ម្នាលភិក្ខុ ២០ ឧប្បលនរក ស្មើនឹងមួយបុណ្ឌរិកនរក។ ម្នាលភិក្ខុ ២០ បុណ្ឌរិកនរក ស្មើនឹងមួយបទុមនរក។ ម្នាលភិក្ខុ ក៏កោកាលិកភិក្ខុ បានទៅកើតក្នុងបទុមនរកហើយ ព្រោះមានចិត្តចងគំនុំក្នុងព្រះសារីបុត្ត និងព្រះមោគ្គល្លាន។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះ លុះព្រះសុគតជាសាស្ត្រា បានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ ទើបត្រាស់សេចក្តីនេះតទៅទៀតថា៖

---

‘‘පුරිසස්ස හි ජාතස්ස,කුඨාරී ජායතෙ මුඛෙ;

යාය ඡින්දති අත්තානං,බාලො දුබ්භාසිතං භණං.

«ព្រោះថា កាលដែលបុរសកើតមកហើយ ដាវតែងកើតក្នុងមាត់ ជនពាលកាលពោលពាក្យទុព្វាសិត តែងកាត់សម្លាប់ខ្លួនឯង ដោយដាវនោះ។

---

‘‘යො නින්දියං පසංසති,තං වා නින්දති යො පසංසියො;

විචිනාති මුඛෙන සො කලිං,කලිනා තෙන සුඛං න වින්දති.

បុគ្គលណា ដើររសរសើរអ្នកដែលគួរនិន្ទា ឬនិន្ទាអ្នកដែលគួររសរសើរ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាប្រមូលនូវទោសកំហុសដោយមាត់ ព្រោះទោសកំហុសនោះ គាត់តែងមិនបានជួបប្រទះនូវសេចក្តីសុខឡើយ។

---

‘‘අප්පමත්තකො අයං කලි,යො අක්ඛෙසු ධනපරාජයො;

සබ්බස්සාපි සහාපි අත්තනා,අයමෙව මහන්තරො කලි;

යො සුගතෙසු මනං පදොසයෙ.

ការចាញ់ល្បែងភ្នាល់ ព្រមទាំងទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ និងខ្លួនឯងផង នេះជាទោសកំហុសបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯបុគ្គលណា មានចិត្តប្រទូស្តក្នុងព្រះសុគតទាំងឡាយ នេះទើបជាទោសកំហុសដ៏ធំធេងជាង។

---

‘‘සතං සහස්සානං නිරබ්බුදානං,ඡත්තිංසති පඤ්ච ච අබ්බුදානි;

යමරියගරහී නිරයං උපෙති,වාචං මනඤ්ච පණිධාය පාපක’’න්ති.

បុគ្គលអ្នកតិះដៀលព្រះអរិយបុគ្គល តាំងវាចានិងចិត្តដ៏លាមកទុក តែងទៅកាន់នរក អស់រយៈពេលមួយសែននិរព្វុទៈ និង ៣៦ អព្វុទៈ ព្រមទាំង ៥ អព្វុទៈទៀត។»

---

පඨමො වග්ගො.

វគ្គទី ១ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

ආයාචනං [Pg.155] ගාරවො බ්‍රහ්මදෙවො,බකො ච බ්‍රහ්මා අපරා ච දිට්ඨි;

පමාදකොකාලිකතිස්සකො ච,තුරූ ච බ්‍රහ්මා අපරො ච කොකාලිකොති.

និយាយអំពីសូត្រទាំងឡាយគឺ អាស្យាចនសូត្រ ១ គារវសូត្រ ១ ព្រហ្មទេវសូត្រ ១ ពកព្រហ្មសូត្រ ១ ទិដ្ឋិសូត្រមួយទៀត ១ បមាទសូត្រ ១ កោកាលិកសូត្រ ១ តិស្សកសូត្រ ១ តុរូព្រហ្មសូត្រ ១ និងកោកាលិកសូត្រមួយទៀត ១ រួមជា ១០ សូត្រ។

---

2. දුතියවග්ගො

២. វគ្គទី ២

---

1. සනඞ්කුමාරසුත්තං

១. សនង្កុមារសូត្រ

---

182. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති සප්පිනීතීරෙ. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සනඞ්කුමාරො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං සප්පිනීතීරං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො බ්‍රහ්මා සනඞ්කුමාරො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១៨២. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ទៀបឆ្នេរស្ទឹងសប្បិនី។ គ្រានោះឯង កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ សនង្កុមារព្រហ្ម មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងឆ្នេរស្ទឹងសប្បិនីទាំងអស់ឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ。 លុះសនង្កុមារព្រហ្មឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘ඛත්තියො සෙට්ඨො ජනෙතස්මිං, යෙ ගොත්තපටිසාරිනො;

විජ්ජාචරණසම්පන්නො, සො සෙට්ඨො දෙවමානුසෙ’’ති.

«ក្នុងចំណោមជនទាំងឡាយ ដែលនៅប្រកាន់ពូជអម្បូរ ក្សត្រជាបុគ្គលប្រសើរបំផុត ប៉ុន្តែបុគ្គលណាដែលបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ បុគ្គលនោះ ទើបជាអ្នកប្រសើរបំផុត ក្នុងចំណោមទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ។»

---

ඉදමවොච බ්‍රහ්මා සනඞ්කුමාරො. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සනඞ්කුමාරො ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායීති.

សនង្កុមារព្រហ្ម បានពោលពាក្យនេះហើយ។ ព្រះសាស្ត្រា ទ្រង់យល់ព្រម។ គ្រានោះ សនង្កុមារព្រហ្ម ដឹងថា «ព្រះសាស្ត្រា ទ្រង់យល់ព្រមនឹងយើងហើយ» ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។

---

2. දෙවදත්තසුත්තං

២. ទេវទត្តសូត្រ

---

183. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ අචිරපක්කන්තෙ දෙවදත්තෙ. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ගිජ්ඣකූටං පබ්බතං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති දෙවදත්තං ආරබ්භ භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

១៨៣. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ក្នុងកាលដែលទេវទត្តចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន។ គ្រានោះឯង កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ សហម្បតីព្រហ្ម មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងភ្នំគិជ្ឈកូដទាំងអស់ឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះសហម្បតីព្រហ្មឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ ផ្ដើមចំពោះទេវទត្ត ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘ඵලං [Pg.156] වෙ කදලිං හන්ති, ඵලං වෙළුං ඵලං නළං;

සක්කාරො කාපුරිසං හන්ති, ගබ්භො අස්සතරිං යථා’’ති.

«ផ្លែចេក តែងសម្លាប់ដើមចេក ផ្លែឫស្សី តែងសម្លាប់ដើមឫស្សី ផ្លែបបុស តែងសម្លាប់ដើមបបុស យ៉ាងណាមិញ សក្ការៈ តែងសម្លាប់បុរសអាក្រក់ ដូចជាកូនក្នុងផ្ទៃ សម្លាប់មេស្ពាយ យ៉ាងនោះឯង។»

---

3. අන්ධකවින්දසුත්තං

៣. អន្ធកវិន្ទសូត្រ

---

184. එකං සමයං භගවා මාගධෙසු විහරති අන්ධකවින්දෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා රත්තන්ධකාරතිමිසායං අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති, දෙවො ච එකමෙකං ඵුසායති. අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං අන්ධකවින්දං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

១៨៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងភូមិអន្ធកវិន្ទ ក្នុងដែនមគធៈ។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់ក្នុងទីវាលកណ្តាលវាល ក្នុងវេលារាត្រីដ៏ងងឹតសូន្យសុង ហើយភ្លៀងក៏ធ្លាក់ស្រក់ចុះមកមួយតំណក់ៗ។ គ្រានោះឯង កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ សហម្បតីព្រហ្ម មានរស្មីដ៏ល្អឆើតឆាយ ញ៉ាំងភូមិអន្ធកវិន្ទទាំងអស់ឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះសហម្បតីព្រហ្មឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සෙවෙථ පන්තානි සෙනාසනානි,චරෙය්‍ය සංයොජනවිප්පමොක්ඛා;

සචෙ රතිං නාධිගච්ඡෙය්‍ය තත්ථ,සඞ්ඝෙ වසෙ රක්ඛිතත්තො සතීමා.

«ភិក្ខុគួរគប់រកសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គួរប្រព្រឹត្តដើម្បីរួចផុតចាកសញ្ញោជនៈទាំងឡាយ បើសិនជាមិនបានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងសេនាសនៈនោះទេ គួររស់នៅក្នុងសង្ឃ ដោយជាអ្នកមានខ្លួនរក្សាហើយ មានស្មារតី។

---

‘‘කුලාකුලං පිණ්ඩිකාය චරන්තො,ඉන්ද්‍රියගුත්තො නිපකො සතීමා;

සෙවෙථ පන්තානි සෙනාසනානි,භයා පමුත්තො අභයෙ විමුත්තො.

ភិក្ខុកាលត្រាច់ទៅកាន់ត្រកូលតូចធំដើម្បីបិណ្ឌបាត ជាអ្នកគ្រប់គ្រងឥន្ទ្រិយ មានប្រាជ្ញាចាស់ក្លា មានស្មារតី គួរគប់រកសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ ជាអ្នករួចផុតចាកភ័យ ផុតស្រឡះក្នុងធម៌ដែលគ្មានភ័យ (គឺព្រះនិព្វាន)។

---

‘‘යත්ථ භෙරවා සරීසපා,විජ්ජු සඤ්චරති ථනයති දෙවො;

අන්ධකාරතිමිසාය රත්තියා,නිසීදි තත්ථ භික්ඛු විගතලොමහංසො.

ក្នុងទីណាដែលមានភ័យគួរឲ្យខ្លាច មានសត្វលូនវារ ផ្លេកបន្ទោរញាក់ញ័រ ផ្គរលាន់គ្រហឹម ក្នុងរាត្រីដ៏ងងឹតសូន្យសុង ភិក្ខុក៏គង់នៅក្នុងទីនោះ ដោយគ្មានសេចក្តីព្រឺរោមឡើយ。

---

‘‘ඉදඤ්හි ජාතු මෙ දිට්ඨං, නයිදං ඉතිහීතිහං;

එකස්මිං බ්‍රහ්මචරියස්මිං, සහස්සං මච්චුහායිනං.

សេចក្តីនេះ ខ្ញុំបានឃើញដោយខ្លួនឯងពិតប្រាកដ មិនមែនជាពាក្យឮតៗគ្នាមកឡើយ ក្នុងព្រហ្មចរិយធម៌តែមួយនេះ មានភិក្ខុមួយពាន់រូប ដែលបានលះបង់មច្ចុរាជហើយ។

---

‘‘භිය්‍යො පඤ්චසතා සෙක්ඛා, දසා ච දසධා දස;

සබ්බෙ සොතසමාපන්නා, අතිරච්ඡානගාමිනො.

និងមានព្រះសេក្ខបុគ្គលជាងប្រាំរយរូប ព្រមទាំងដប់ដងនៃដប់ដងដប់ដង (គឺ ១១០ រូប) ទាំងអស់សុទ្ធតែជាព្រះសោតាបន្ន មិនទៅកាន់អបាយភូមិឡើយ។

---

‘‘අථායං [Pg.157] ඉතරා පජා, පුඤ්ඤභාගාති මෙ මනො;

සඞ්ඛාතුං නොපි සක්කොමි, මුසාවාදස්ස ඔත්තප’’න්ති.

ចំណែកឯពួកសត្វក្រៅពីនេះ តែងជាអ្នកមានចំណែកនៃបុណ្យ ខ្ញុំមិនអាចនឹងរាប់ចំនួនបានឡើយ ព្រោះខ្លាចពោលពាក្យមុសាវាទ។»

---

4. අරුණවතීසුත්තං

៤. អរុណវតីសូត្រ

---

185. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති…පෙ… තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

១៨៥. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជិតក្រុងសាវត្ថី... ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

---

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, රාජා අහොසි අරුණවා නාම. රඤ්ඤො ඛො පන, භික්ඛවෙ, අරුණවතො අරුණවතී නාම රාජධානී අහොසි. අරුණවතිං ඛො පන, භික්ඛවෙ, රාජධානිං සිඛී භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො උපනිස්සාය විහාසි. සිඛිස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස අභිභූසම්භවං නාම සාවකයුගං අහොසි අග්ගං භද්දයුගං. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සිඛී භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අභිභුං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘ආයාම, බ්‍රාහ්මණ, යෙන අඤ්ඤතරො බ්‍රහ්මලොකො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම, යාව භත්තස්ස කාලො භවිස්සතී’ති. ‘එවං, භන්තෙ’ති ඛො භික්ඛවෙ, අභිභූ භික්ඛු සිඛිස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පච්චස්සොසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සිඛී භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අභිභූ ච භික්ඛු – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – අරුණවතියා රාජධානියා අන්තරහිතා තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහෙසුං.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងរ៉ាវធ្លាប់មានមកហើយ មានស្តេចមួយព្រះអង្គ ព្រះនាមអរុណវា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏រាជធានីរបស់ព្រះបាទអរុណវានោះ ឈ្មោះអរុណវតី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់អាស្រ័យនឹងរាជធានីអរុណវតីនោះ គង់នៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក៏សាវ័កមួយគូរបស់ព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះនាមអភិភូ និងសម្ភវៈ ជាគូដ៏ប្រសើរ ជាគូដ៏ល្អ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ហៅអភិភូភិក្ខុថា "មកចុះ ព្រាហ្មណ៍ យើងនឹងទៅកាន់ព្រហ្មលោកណាមួយ រហូតដល់វេលាភត្ត"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អភិភូភិក្ខុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធថា "ព្រះករុណា ព្រះអង្គ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ និងអភិភូភិក្ខុ ក៏បាត់ខ្លួនពីរាជធានីអរុណវតី ទៅប្រាកដក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ដូចជាបុរសមានកម្លាំង លាដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាចេញ យ៉ាងនោះឯង។

---

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සිඛී භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අභිභුං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘පටිභාතු, බ්‍රාහ්මණ, තං බ්‍රහ්මුනො ච බ්‍රහ්මපරිසාය ච බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජානඤ්ච ධම්මී කථා’ති. ‘එවං, භන්තෙ’ති ඛො, භික්ඛවෙ, අභිභූ භික්ඛු සිඛිස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පටිස්සුත්වා, බ්‍රහ්මානඤ්ච බ්‍රහ්මපරිසඤ්ච බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජෙ ච ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. තත්‍ර සුදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා ච බ්‍රහ්මපරිසා ච බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජා ච උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘අච්ඡරියං වත[Pg.158], භො, අබ්භුතං වත භො, කථඤ්හි නාම සත්ථරි සම්මුඛීභූතෙ සාවකො ධම්මං දෙසෙස්සතී’’’ති!

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ហៅអភិភូភិក្ខុថា "ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចូរធម៌កថាប្រាកដដល់អ្នក ដើម្បីសម្តែងដល់ព្រហ្ម ព្រហ្មបរិស័ទ និងពួកព្រហ្មអ្នកបម្រើចុះ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អភិភូភិក្ខុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធថា "ព្រះករុណា ព្រះអង្គ" ហើយក៏សម្តែងធម៌កថា ញ៉ាំងព្រហ្ម ព្រហ្មបរិស័ទ និងពួកព្រហ្មអ្នកបម្រើ ឲ្យឃើញច្បាស់ ឲ្យកាន់យក ឲ្យអាចហាន ឲ្យរីករាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងទីនោះ ព្រហ្ម ព្រហ្មបរិស័ទ និងពួកព្រហ្មអ្នកបម្រើ តែងតិះដៀល បង្អាប់បង្អោន និយាយទម្លាយថា "ឱ! គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់តើ ឱ! មិនធ្លាប់មានសោះ ហេតុអ្វីបានជាសាវ័កមកសម្តែងធម៌ ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះសាស្ត្រាដូច្នេះ!"

---

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සිඛී භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අභිභුං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘උජ්ඣායන්ති ඛො තෙ, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රහ්මා ච බ්‍රහ්මපරිසා ච බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජා ච – අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො, කථඤ්හි නාම සත්ථරි සම්මුඛීභූතෙ සාවකො ධම්මං දෙසෙස්සතීති! තෙන හි ත්වං බ්‍රාහ්මණ, භිය්‍යොසොමත්තාය බ්‍රහ්මානඤ්ච බ්‍රහ්මපරිසඤ්ච බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජෙ ච සංවෙජෙහී’ති. ‘එවං, භන්තෙ’ති ඛො, භික්ඛවෙ, අභිභූ භික්ඛු සිඛිස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පටිස්සුත්වා දිස්සමානෙනපි කායෙන ධම්මං දෙසෙසි, අදිස්සමානෙනපි කායෙන ධම්මං දෙසෙසි, දිස්සමානෙනපි හෙට්ඨිමෙන උපඩ්ඪකායෙන අදිස්සමානෙන උපරිමෙන උපඩ්ඪකායෙන ධම්මං දෙසෙසි, දිස්සමානෙනපි උපරිමෙන උපඩ්ඪකායෙන අදිස්සමානෙන හෙට්ඨිමෙන උපඩ්ඪකායෙන ධම්මං දෙසෙසි. තත්‍ර සුදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා ච බ්‍රහ්මපරිසා ච බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජා ච අච්ඡරියබ්භුතචිත්තජාතා අහෙසුං – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො, සමණස්ස මහිද්ධිකතා මහානුභාවතා’’’ති!

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ហៅអភិភូភិក្ខុថា "ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រហ្ម ព្រហ្មបរិស័ទ និងពួកព្រហ្មអ្នកបម្រើ តែងតិះដៀលអ្នកថា 'ឱ! គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់តើ ឱ! មិនធ្លាប់មានសោះ ហេតុអ្វីបានជាសាវ័កមកសម្តែងធម៌ ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះសាស្ត្រាដូច្នេះ!' ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកញ៉ាំងព្រហ្ម ព្រហ្មបរិស័ទ និងពួកព្រហ្មអ្នកបម្រើ ឲ្យរឹតតែសង្វេគខ្លាំងឡើងទៅទៀតចុះ"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អភិភូភិក្ខុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធថា "ព្រះករុណា ព្រះអង្គ" ហើយក៏សម្តែងធម៌ បង្ហាញកាយឲ្យឃើញខ្លះ មិនឲ្យឃើញកាយខ្លះ បង្ហាញកាយពាក់កណ្តាលផ្នែកខាងក្រោម មិនឲ្យឃើញផ្នែកខាងលើខ្លះ បង្ហាញកាយពាក់កណ្តាលផ្នែកខាងលើ មិនឲ្យឃើញផ្នែកខាងក្រោមខ្លះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងទីនោះ ព្រហ្ម ព្រហ្មបរិស័ទ និងពួកព្រហ្មអ្នកបម្រើ ក៏មានចិត្តអស្ចារ្យប្លែកមិនធ្លាប់មាន កើតឡើងថា "ឱ! គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់តើ ឱ! មិនធ្លាប់មានសោះ ព្រះសមណៈមានឫទ្ធិធំ មានអានុភាពធំធេងយ៉ាងនេះ!"

---

‘‘අථ ඛො අභිභූ භික්ඛු සිඛිං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං එතදවොච – ‘අභිජානාමි ඛ්වාහං, භන්තෙ, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මජ්ඣෙ එවරූපිං වාචං භාසිතා – පහොමි ඛ්වාහං ආවුසො, බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතො සහස්සිලොකධාතුං සරෙන විඤ්ඤාපෙතු’න්ති. ‘එතස්ස, බ්‍රාහ්මණ, කාලො, එතස්ස, බ්‍රාහ්මණ, කාලො; යං ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතො සහස්සිලොකධාතුං සරෙන විඤ්ඤාපෙය්‍යාසී’ති. ‘එවං, භන්තෙ’ති ඛො, භික්ඛවෙ, අභිභූ භික්ඛු සිඛිස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පටිස්සුත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතො ඉමා ගාථායො අභාසි –

គ្រានោះ អភិភូភិក្ខុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ដូច្នេះថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គរំលឹកបានថា ធ្លាប់បានពោលវាចាបែបនេះ ក្នុងកណ្តាលជំនុំភិក្ខុសង្ឃថា 'ម្នាលអាវុសោទាំងឡាយ ខ្ញុំស្ថិតនៅក្នុងព្រហ្មលោក អាចញ៉ាំងសហស្សីលោកធាតុ (លោកធាតុមួយពាន់) ឲ្យឮច្បាស់ដោយសំឡេងបាន'"។ ព្រះអង្គត្រាស់ថា "ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះជាកាលគួរហើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះជាកាលគួរហើយ ដើម្បីឲ្យអ្នកស្ថិតនៅក្នុងព្រហ្មលោក ហើយញ៉ាំងសហស្សីលោកធាតុឲ្យឮច្បាស់ដោយសំឡេង"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អភិភូភិក្ខុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះសិខីភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធថា "ព្រះករុណា ព្រះអង្គ" ហើយក៏ឈរនៅក្នុងព្រហ្មលោក ពោលគាថាទាំងឡាយនេះថា៖

---

‘‘ආරම්භථ නික්කමථ, යුඤ්ජථ බුද්ධසාසනෙ;

ධුනාථ මච්චුනො සෙනං, නළාගාරංව කුඤ්ජරො.

«អ្នកទាំងឡាយចូរចាប់ផ្ដើមប្រឹងប្រែង ចូរចេញទៅ (ចាកធម៌ខ្ជិលច្រអូស) ចូរប្រកបព្យាយាមក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ចូរញាំញីនូវសេនានៃមច្ចុរាជ ដូចជាដំរីញាំញីនូវផ្ទះបបុស ដូច្នោះចុះ។»

---

‘‘යො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ, අප්පමත්තො විහස්සති;

පහාය ජාතිසංසාරං, දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’’ති.

«បុគ្គលណាជាអ្នកមិនប្រមាទ នឹងប្រព្រឹត្តនៅក្នុងធម្មវិន័យនេះ បុគ្គលនោះនឹងលះបង់នូវជាតិសង្សារ ហើយធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន។»

---

‘‘අථ [Pg.159] ඛො, භික්ඛවෙ, සිඛී ච භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අභිභූ ච භික්ඛු බ්‍රහ්මානඤ්ච බ්‍රහ්මපරිසඤ්ච බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජෙ ච සංවෙජෙත්වා – සෙය්‍යථාපි නාම…පෙ… තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ අන්තරහිතා අරුණවතියා රාජධානියා පාතුරහෙසුං. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සිඛී භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘අස්සුත්ථ නො, තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අභිභුස්ස භික්ඛුනො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතස්ස ගාථායො භාසමානස්සා’ති? ‘අස්සුම්හ ඛො මයං, භන්තෙ, අභිභුස්ස භික්ඛුනො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතස්ස ගාථායො භාසමානස්සා’ති. ‘යථා කථං පන තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අස්සුත්ථ අභිභුස්ස භික්ඛුනො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතස්ස ගාථායො භාසමානස්සා’’’ති? එවං ඛො මයං, භන්තෙ, අස්සුම්හ අභිභුස්ස භික්ඛුනො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතස්ස ගාථායො භාසමානස්ස –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ព្រះសិខីភគវាជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ និងអភិភូភិក្ខុ បានញ៉ាំងព្រហ្មផង ព្រហ្មបរិស័ទផង ពួកព្រហ្មដែលជាអ្នកបម្រើផង ឲ្យមានសេចក្ដីសង្វេគ... ប្រៀបដូចជា... ក៏បាត់ខ្លួនពីព្រហ្មលោកនោះ ទៅប្រាកដក្នុងអរុណវតីរាជធានី។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ព្រះសិខីភគវាជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយបានឮគាថាទាំងឡាយរបស់អភិភូភិក្ខុ ដែលឈរពោលនៅក្នុងព្រហ្មលោកដែរឬទេ?" ភិក្ខុទាំងឡាយក្រាបបង្គំទូលថា "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំបានឮគាថាទាំងឡាយរបស់អភិភូភិក្ខុ ដែលឈរពោលនៅក្នុងព្រហ្មលោកហើយ។" "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះអ្នកទាំងឡាយបានឮគាថាទាំងឡាយរបស់អភិភូភិក្ខុ ដែលឈរពោលនៅក្នុងព្រហ្មលោក ដោយរបៀបណា?" "បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំបានឮគាថាទាំងឡាយរបស់អភិភូភិក្ខុ ដែលឈរពោលនៅក្នុងព្រហ្មលោក យ៉ាងនេះថា៖"»

---

‘‘ආරම්භථ නික්කමථ, යුඤ්ජථ බුද්ධසාසනෙ;

ධුනාථ මච්චුනො සෙනං, නළාගාරංව කුඤ්ජරො.

«អ្នកទាំងឡាយចូរចាប់ផ្ដើមប្រឹងប្រែង ចូរចេញទៅ (ចាកធម៌ខ្ជិលច្រអូស) ចូរប្រកបព្យាយាមក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ចូរញាំញីនូវសេនានៃមច្ចុរាជ ដូចជាដំរីញាំញីនូវផ្ទះបបុស ដូច្នោះចុះ។»

---

‘‘යො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ, අප්පමත්තො විහස්සති;

පහාය ජාතිසංසාරං, දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සතී’’ති.

«បុគ្គលណាជាអ្នកមិនប្រមាទ នឹងប្រព្រឹត្តនៅក្នុងធម្មវិន័យនេះ បុគ្គលនោះនឹងលះបង់នូវជាតិសង្សារ ហើយធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន។»

---

‘‘‘එවං ඛො මයං, භන්තෙ, අස්සුම්හ අභිභුස්ස භික්ඛුනො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතස්ස ගාථායො භාසමානස්සා’ති. ‘සාධු සාධු, භික්ඛවෙ; සාධු ඛො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ! අස්සුත්ථ අභිභුස්ස භික්ඛුනො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතස්ස ගාථායො භාසමානස්සා’’’ති.

«"បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំបានឮគាថាទាំងឡាយរបស់អភិភូភិក្ខុ ដែលឈរពោលនៅក្នុងព្រហ្មលោក យ៉ាងនេះឯង។" "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សាធុ សាធុ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ការដែលអ្នកទាំងឡាយបានឮគាថាទាំងឡាយរបស់អភិភូភិក្ខុ ដែលឈរពោលនៅក្នុងព្រហ្មលោកនោះ ជាការប្រពៃណាស់ហើយ។"»

---

ඉදමවොච භගවා, අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

«ព្រះភគវាបានត្រាស់ពាក្យនេះហើយ។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ក៏មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងភាសិតរបស់ព្រះភគវា។»

---

5. පරිනිබ්බානසුත්තං

៥. «បរិនិព្វានសូត្រ»

---

186. එකං සමයං භගවා කුසිනාරායං විහරති උපවත්තනෙ මල්ලානං සාලවනෙ අන්තරෙන යමකසාලානං පරිනිබ්බානසමයෙ. අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘හන්ද දානි, භික්ඛවෙ, ආමන්තයාමි වො – ‘වයධම්මා සඞ්ඛාරා, අප්පමාදෙන සම්පාදෙථා’ති. අයං තථාගතස්ස පච්ඡිමා වාචා’’.

១៨៦. «សម័យមួយ ព្រះភគវាទ្រង់គង់នៅក្នុងចន្លោះដើមរាំងទាំងគូ នាឧបវត្តនសាលវ័ន របស់ពួកមល្លក្សត្រ ជិតក្រុងកុសិនារា ក្នុងសម័យជាទីបរិនិព្វាន។ គ្រានោះ ព្រះភគវាទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា "ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឥឡូវនេះ តថាគតសូមដាស់តឿនអ្នកទាំងឡាយថា សង្ខារទាំងឡាយ មានសេចក្ដីវិនាសទៅជាធម្មតា អ្នកទាំងឡាយចូរញ៉ាំងកិច្ចទាំងពួងឲ្យសម្រេចដោយសេចក្ដីមិនប្រមាទចុះ។" នេះជាព្រះវាចាចុងក្រោយបង្អស់របស់ព្រះតថាគត។»

---

අථ [Pg.160] ඛො භගවා පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි. පඨමා ඣානා වුට්ඨහිත්වා දුතියං ඣානං සමාපජ්ජි. දුතියා ඣානා වුට්ඨහිත්වා තතියං ඣානං සමාපජ්ජි. තතියා ඣානා වුට්ඨහිත්වා චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි. චතුත්ථා ඣානා වුට්ඨහිත්වා ආකාසානඤ්චායතනං සමාපජ්ජි. ආකාසානඤ්චායතනා වුට්ඨහිත්වා විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමාපජ්ජි. විඤ්ඤාණඤ්චායතනා වුට්ඨහිත්වා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජි. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනා වුට්ඨහිත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජි. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනා වුට්ඨහිත්වා සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජි.

«លំដាប់នោះ ព្រះភគវាទ្រង់ចូលបឋមជ្ឈាន។ ចេញចាកបឋមជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលទុតិយជ្ឈាន។ ចេញចាកទុតិយជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលតតិយជ្ឈាន។ ចេញចាកតតិយជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលចតុត្ថជ្ឈាន។ ចេញចាកចតុត្ថជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន។ ចេញចាកអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន។ ចេញចាកវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន។ ចេញចាកអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន។ ចេញចាកនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលសញ្ញាវេទយិតនិរោធ។»

---

සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධා වුට්ඨහිත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජි. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනා වුට්ඨහිත්වා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජි. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනා වුට්ඨහිත්වා විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමාපජ්ජි. විඤ්ඤාණඤ්චායතනා වුට්ඨහිත්වා ආකාසානඤ්චායතනං සමාපජ්ජි. ආකාසානඤ්චායතනා වුට්ඨහිත්වා චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි. චතුත්ථා ඣානා වුට්ඨහිත්වා තතියං ඣානං සමාපජ්ජි. තතියා ඣානා වුට්ඨහිත්වා දුතියං ඣානං සමාපජ්ජි. දුතියා ඣානා වුට්ඨහිත්වා පඨමං ඣානං සමාපජ්ජි. පඨමා ඣානා වුට්ඨහිත්වා දුතියං ඣානං සමාපජ්ජි. දුතියා ඣානා වුට්ඨහිත්වා තතියං ඣානං සමාපජ්ජි. තතියා ඣානා වුට්ඨහිත්වා චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජි. චතුත්ථා ඣානා වුට්ඨහිත්වා සමනන්තරං භගවා පරිනිබ්බායි. පරිනිබ්බුතෙ භගවති සහ පරිනිබ්බානා බ්‍රහ්මා සහම්පති ඉමං ගාථං අභාසි –

«ចេញចាកសញ្ញាវេទយិតនិរោធហើយ ទ្រង់ចូលនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈាន។ ចេញចាកនេវសញ្ញានាសញ្ញាយតនជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈាន។ ចេញចាកអាកិញ្ចញ្ញាយតនជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈាន。ចេញចាកវិញ្ញាណញ្ចាយតនជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈាន។ ចេញចាកអាកាសានញ្ចាយតនជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលចតុត្ថជ្ឈាន។ ចេញចាកចតុត្ថជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលតតិយជ្ឈាន។ ចេញចាកតតិយជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលទុតិយជ្ឈាន។ ចេញចាកទុតិយជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលបឋមជ្ឈាន។ ចេញចាកបឋមជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលទុតិយជ្ឈាន។ ចេញចាកទុតិយជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលតតិយជ្ឈាន។ ចេញចាកតតិយជ្ឈានហើយ ទ្រង់ចូលចតុត្ថជ្ឈាន។ ចេញចាកចតុត្ថជ្ឈានក្នុងលំដាប់នោះភ្លាម ព្រះភគវាក៏ទ្រង់បរិនិព្វានទៅ។ កាលព្រះភគវាទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ ព្រហ្មសហម្បតិ បានពោលគាថានេះ ក្នុងខណៈជាទីបរិនិព្វាននោះភ្លាមថា៖»

---

‘‘සබ්බෙව නික්ඛිපිස්සන්ති, භූතා ලොකෙ සමුස්සයං;

යත්ථ එතාදිසො සත්ථා, ලොකෙ අප්පටිපුග්ගලො;

තථාගතො බලප්පත්තො, සම්බුද්ධො පරිනිබ්බුතො’’ති.

«"សត្វទាំងឡាយទាំងអស់ក្នុងលោក នឹងត្រូវលះបង់ចោលនូវរាងកាយ (បញ្ចក្ខន្ធ) ព្រោះសូម្បីតែព្រះសាស្តា មានសភាពយ៉ាងនេះ ជាបុគ្គលរកបុគ្គលដទៃប្រៀបផ្ទឹមគ្មានក្នុងលោក ជាព្រះតថាគត ទ្រង់ដល់នូវកម្លាំង (ទសពលញ្ញាណ) ជាព្រះសម្ពុទ្ធ ក៏ទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយដែរ។"»

---

පරිනිබ්බුතෙ භගවති සහ පරිනිබ්බානා සක්කො දෙවානමින්දො ඉමං ගාථං අභාසි –

«កាលព្រះភគវាទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះសក្កទេវរាជ ជាធំជាងពួកទេវតា បានពោលគាថានេះ ក្នុងខណៈជាទីបរិនិព្វាននោះភ្លាមថា៖»

---

‘‘අනිච්චා වත සඞ්ඛාරා, උප්පාදවයධම්මිනො;

උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති, තෙසං වූපසමො සුඛො’’ති.

«"សង្ខារទាំងឡាយ មិនទៀងទាល់តែសោះ មានការកើតឡើង និងការវិនាសទៅជាធម្មតា កើតឡើងហើយ តែងរលត់ទៅវិញ ការរម្ងាប់នូវសង្ខារទាំងនោះ ទើបជាសុខ។"»

---

පරිනිබ්බුතෙ [Pg.161] භගවති සහ පරිනිබ්බානා ආයස්මා ආනන්දො ඉමං ගාථං අභාසි –

«កាលព្រះភគវាទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ បានពោលគាថានេះ ក្នុងខណៈជាទីបរិនិព្វាននោះភ្លាមថា៖»

---

‘‘තදාසි යං භිංසනකං, තදාසි ලොමහංසනං;

සබ්බාකාරවරූපෙතෙ, සම්බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ’’ති.

«"ក្នុងគ្រានោះ សេចក្ដីតក់ស្លុតជាខ្លាំងក៏កើតមាន ក្នុងគ្រានោះ ការព្រឺរោមសរសើរក៏កើតមាន ក្នុងកាលដែលព្រះសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយគុណសម្បត្តិដ៏ប្រសើរគ្រប់យ៉ាង ទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ។"»

---

පරිනිබ්බුතෙ භගවති සහ පරිනිබ්බානා ආයස්මා අනුරුද්ධො ඉමා ගාථායො අභාසි –

«កាលព្រះភគវាទ្រង់បរិនិព្វានទៅហើយ ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងខណៈជាទីបរិនិព្វាននោះភ្លាមថា៖»

---

‘‘නාහු අස්සාසපස්සාසො, ඨිතචිත්තස්ස තාදිනො;

අනෙජො සන්තිමාරබ්භ, චක්ඛුමා පරිනිබ්බුතො.

«"ខ្យល់ដកដង្ហើមចេញចូល មិនមានដល់ព្រះមុនី ដែលមានព្រះទ័យនឹងធឹង មានសភាពនឹងធឹង (មិនញាប់ញ័រដោយលោកធម៌) ព្រះអង្គមានចក្ខុ (ចក្ខុ៥) មិនមានតណ្ហា ទ្រង់ធ្វើនូវសេចក្ដីស្ងប់ (ព្រះនិព្វាន) ឲ្យជាអារម្មណ៍ ហើយបរិនិព្វានទៅហើយ។"»

---

‘‘අසල්ලීනෙන චිත්තෙන, වෙදනං අජ්ඣවාසයි;

පජ්ජොතස්සෙව නිබ්බානං, විමොක්ඛො චෙතසො අහූ’’ති.

«"ព្រះអង្គទ្រង់អត់សង្កត់នូវវេទនា ដោយព្រះទ័យមិនរួញរា ការរួចផុតនៃព្រះទ័យ (ចាកសង្ខារធម៌) បានមានហើយ ដូចជាការរលត់ទៅនៃប្រទីប ដូច្នោះឯង។"»

---

දුතියො වග්ගො.

«ចប់ វគ្គទី២។»

---

තස්සුද්දානං –

«បញ្ជីរឿងនៃវគ្គនោះគឺ៖»

---

බ්‍රහ්මාසනං දෙවදත්තො, අන්ධකවින්දො අරුණවතී;

පරිනිබ්බානෙන ච දෙසිතං, ඉදං බ්‍රහ්මපඤ්චකන්ති.

«ព្រហ្មាសនសូត្រ ទេវទត្តសូត្រ អន្ធកវិន្ទសូត្រ អរុណវតីសូត្រ និងបរិនិព្វានសូត្រ ទាំងប្រាំនេះ ហៅថា ព្រហ្មបញ្ចកៈ។»

---

බ්‍රහ්මසංයුත්තං සමත්තං.

«ចប់ ព្រហ្មសំយុត្ត។»

---

7. බ්‍රාහ්මණසංයුත්තං

៧. «ព្រាហ្មណសំយុត្ត»

---

1. අරහන්තවග්ගො

១. «អរហន្តវគ្គ»

---

1. ධනඤ්ජානීසුත්තං

១. «ធនញ្ជានីសូត្រ»

---

187. එවං [Pg.162] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස ධනඤ්ජානී නාම බ්‍රාහ්මණී අභිප්පසන්නා හොති බුද්ධෙ ච ධම්මෙ ච සඞ්ඝෙ ච. අථ ඛො ධනඤ්ජානී බ්‍රාහ්මණී භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස භත්තං උපසංහරන්තී උපක්ඛලිත්වා තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙසි –

១៨៧. «ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះភគវាទ្រង់គង់នៅក្នុងវេឡុវនមហាវីហារ ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង នាងព្រាហ្មណីឈ្មោះ ធនញ្ជានី ជាភរិយារបស់ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ក្នុងភារទ្វាជគោត្រ ជាស្រីមានសេចក្ដីជ្រះថ្លាដ៏ក្រៃលែងក្នុងព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ។ គ្រានោះ នាងធនញ្ជានីព្រាហ្មណី កាលកំពុងនាំយកភោជនាហារទៅជូនព្រាហ្មណ៍ក្នុងភារទ្វាជគោត្រ ក៏រអិលជើងដួល ហើយបានបន្លឺនូវឧទាន ៣ ដងថា៖»

---

‘‘නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස;

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස;

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති.

«"ក្រាបថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ។ ក្រាបថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ。ក្រាបថ្វាយបង្គំ ចំពោះព្រះភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះ។"»

---

එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො ධනඤ්ජානිං බ්‍රාහ්මණිං එතදවොච – ‘‘එවමෙවං පනායං වසලී යස්මිං වා තස්මිං වා තස්ස මුණ්ඩකස්ස සමණස්ස වණ්ණං භාසති. ඉදානි ත්‍යාහං, වසලි, තස්ස සත්ථුනො වාදං ආරොපෙස්සාමී’’ති. ‘‘න ඛ්වාහං තං, බ්‍රාහ්මණ, පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය, යො තස්ස භගවතො වාදං ආරොපෙය්‍ය අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. අපි ච ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, ගච්ඡ, ගන්ත්වා විජානිස්සසී’’ති.

«កាលបើដូច្នោះ ភារទ្វាជគោត្រព្រាហ្មណ៍ បាននិយាយទៅកាន់នាងធនញ្ជានីព្រាហ្មណី យ៉ាងនេះថា "នាងស្រីកំឡៅនេះ តែងតែពោលសរសើរគុណរបស់សមណៈក្បាលកោរនោះ ក្នុងទីទាំងពួងយ៉ាងនេះឯង។ នាងស្រីកំឡៅ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងទៅចោទប្រកាន់វាទៈ (លើកទោស) ចំពោះព្រះសាស្តារបស់នាង។" នាងធនញ្ជានីតបថា "នែព្រាហ្មណ៍ ខ្ញុំមិនដែលឃើញនរណាម្នាក់ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្ស និងទេវតា ដែលអាចទៅចោទប្រកាន់វាទៈ ចំពោះព្រះភគវា ជាអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គនោះបានឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នែព្រាហ្មណ៍ ចូរអ្នកទៅចុះ កាលបើទៅដល់ហើយ គង់តែនឹងដឹងមិនខាន។"»

---

අථ ඛො භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො කුපිතො අනත්තමනො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

«គ្រានោះ ភារទ្វាជគោត្រព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្ដីខឹងសម្បារ មិនសប្បាយចិត្ត ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះភគវា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល គួរឲ្យរំលឹកនឹកដល់គ្នា រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ភារទ្វាជគោត្រព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលសួរព្រះភគវា ដោយគាថាថា៖»

---

‘‘කිංසු ඡෙත්වා සුඛං සෙති, කිංසු ඡෙත්වා න සොචති;

කිස්සස්සු එකධම්මස්ස, වධං රොචෙසි ගොතමා’’ති.

«"បពិត្រព្រះគោតម បុគ្គលសម្លាប់ (កាត់ផ្ដាច់) នូវអ្វី ទើបដេកជាសុខ? សម្លាប់នូវអ្វី ទើបមិនសោកសៅ? ព្រះអង្គពេញព្រះទ័យនឹងការសម្លាប់នូវធម៌តែមួយមុខណា?"»

---

‘‘කොධං [Pg.163] ඡෙත්වා සුඛං සෙති, කොධං ඡෙත්වා න සොචති;

කොධස්ස විසමූලස්ස, මධුරග්ගස්ස බ්‍රාහ්මණ;

වධං අරියා පසංසන්ති, තඤ්හි ඡෙත්වා න සොචතී’’ති.

«"នែព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលសម្លាប់សេចក្ដីក្រោធ ទើបដេកជាសុខ សម្លាប់សេចក្ដីក្រោធ ទើបមិនសោកសៅ ពួកព្រះអរិយបុគ្គល តែងសរសើរការសម្លាប់សេចក្ដីក្រោធ ដែលមានឫសជាពិស មានចុងដ៏ផ្អែមល្ហែម ព្រោះថា បុគ្គលសម្លាប់សេចក្ដីក្រោធនោះហើយ តែងមិនសោកសៅឡើយ។"»

---

එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං භොතො ගොතමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති.

«កាលបើព្រះភគវាទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ភារទ្វាជគោត្រព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះភគវា យ៉ាងនេះថា "ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន! បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សម្ដែងហើយ ដោយអនេកបរិយាយ ភ្លឺច្បាស់ណាស់ ប្រៀបដូចជាផ្ងាររបស់ដែលផ្កាប់ បើកបង្ហាញរបស់ដែលលាក់កំបាំង ប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬទ្រទ្រង់ប្រទីបប្រេងក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា 'មនុស្សមានចក្ខុ នឹងឃើញរូបទាំងឡាយបាន' ដូច្នោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណានេះ សូមដល់នូវព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រមទាំងព្រះធម៌ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃ ជាទីពឹងទីរលឹក។ សូមខ្ញុំព្រះករុណា បាននូវការបួស បាននូវការឧបសម្បទា ក្នុងសំណាក់របស់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើនចុះ។"»

---

අලත්ථ ඛො භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ඛො පනායස්මා භාරද්වාජො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා භාරද්වාජො අරහතං අහොසීති.

«ភារទ្វាជគោត្រព្រាហ្មណ៍ ក៏បាននូវការបួស បាននូវការឧបសម្បទា ក្នុងសំណាក់នៃព្រះភគវា។ លុះបានឧបសម្បទារួចហើយ មិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះភារទ្វាជដ៏មានអាយុ ជាអ្នកនៅតែម្នាក់ឯង មិនប្រមាទ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណធម៌ដ៏ប្រសើរលើសលប់ ជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ត្រូវការនោះ ដោយញាណដ៏ឧត្តម ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ។ ព្រះអង្គបានដឹងច្បាស់ថា "ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃទៀតដើម្បីសេចក្ដីបរិសុទ្ធិយ៉ាងនេះ មិនមានឡើយ។" ព្រះភារទ្វាជដ៏មានអាយុ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។»

---

2. අක්කොසසුත්තං

២. «អក្កោសសូត្រ»

---

188. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අස්සොසි ඛො අක්කොසකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො – ‘‘භාරද්වාජගොත්තො කිර බ්‍රාහ්මණො සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති කුපිතො අනත්තමනො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අසබ්භාහි ඵරුසාහි වාචාහි අක්කොසති පරිභාසති.

១៨៨. «សម័យមួយ ព្រះភគវាទ្រង់គង់នៅក្នុងវេឡុវនមហាវីហារ ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះ អក្កោសកភារទ្វាជ បានឮថា "ឮថា ព្រាហ្មណ៍ក្នុងភារទ្វាជគោត្រ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស ក្នុងសំណាក់របស់ព្រះសមណគោតមហើយ។" ព្រាហ្មណ៍នោះ ក៏មានសេចក្ដីខឹងសម្បារ មិនសប្បាយចិត្ត ក៏ចូលទៅរកព្រះភគវា លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ជេរប្រទេច គំរាមកំហែងព្រះភគវា ដោយវាចាដ៏អសុរោះ គ្រោតគ្រាតជាខ្លាំង។»

---

එවං වුත්තෙ, භගවා අක්කොසකභාරද්වාජං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, අපි නු ඛො තෙ ආගච්ඡන්ති මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා අතිථියො ’’ති? ‘‘අප්පෙකදා මෙ, භො ගොතම, ආගච්ඡන්ති මිත්තාමච්චා [Pg.164] ඤාතිසාලොහිතා අතිථියො’’ති. ‘‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, අපි නු තෙසං අනුප්පදෙසි ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සායනීයං වා’’’ති? ‘‘‘අප්පෙකදා නෙසාහං, භො ගොතම, අනුප්පදෙමි ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සායනීයං වා’’’ති. ‘‘‘සචෙ ඛො පන තෙ, බ්‍රාහ්මණ, නප්පටිග්ගණ්හන්ති, කස්ස තං හොතී’’’ති? ‘‘‘සචෙ තෙ, භො ගොතම, නප්පටිග්ගණ්හන්ති, අම්හාකමෙව තං හොතී’’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, යං ත්වං අම්හෙ අනක්කොසන්තෙ අක්කොසසි, අරොසෙන්තෙ රොසෙසි, අභණ්ඩන්තෙ භණ්ඩසි, තං තෙ මයං නප්පටිග්ගණ්හාම. තවෙවෙතං, බ්‍රාහ්මණ, හොති; තවෙවෙතං, බ්‍රාහ්මණ, හොති’’.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់ទៅកាន់អក្កោសកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍យ៉ាងនេះថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច ពួកមិត្តអាមាត្យ ញាតិសាលោហិត និងភ្ញៀវរបស់អ្នក តែងមកលេងខ្លះដែរឬទេ?»។ អក្កោសកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជួនកាលពួកមិត្តអាមាត្យ ញាតិសាលោហិត និងភ្ញៀវរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា តែងមកលេងដែរ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់សួរថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តើអ្នកសំគាល់សេចក្តីនោះថាដូចម្តេច តើអ្នកតែងរៀបចំបង្អែម ឬអាហារ ឬភោជនីយាហារ ជូនពួកភ្ញៀវទាំងនោះខ្លះដែរឬទេ?»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជួនកាលខ្ញុំព្រះករុណាតែងរៀបចំបង្អែម ឬអាហារ ឬភោជនីយាហារ ជូនពួកភ្ញៀវទាំងនោះដែរ»។ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះបើពួកភ្ញៀវទាំងនោះមិនទទួលយកទេ តើរបស់ទាំងនោះបានទៅអ្នកណា?»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បើពួកភ្ញៀវទាំងនោះមិនទទួលយកទេ របស់ទាំងនោះក៏នៅជាជារបស់ពួកខ្ញុំព្រះករុណាដដែល»។ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សេចក្តីនេះក៏យ៉ាងនោះឯង ការដែលអ្នកជេរប្រទេចពួកតថាគតដែលមិនជេរប្រទេច ការដែលអ្នកខឹងនឹងពួកតថាគតដែលមិនខឹង ការដែលអ្នកឈ្លោះប្រកែកនឹងពួកតថាគតដែលមិនឈ្លោះប្រកែក ពួកតថាគតមិនទទួលយកការជេរប្រទេចជាដើមនោះរបស់អ្នកឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ របស់នោះក៏នៅជាជារបស់អ្នកដដែល ម្នាលព្រាហ្មណ៍ របស់នោះក៏នៅជាជារបស់អ្នកដដែល»។

---

‘‘යො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අක්කොසන්තං පච්චක්කොසති, රොසෙන්තං පටිරොසෙති, භණ්ඩන්තං පටිභණ්ඩති, අයං වුච්චති, බ්‍රාහ්මණ, සම්භුඤ්ජති වීතිහරතීති. තෙ මයං තයා නෙව සම්භුඤ්ජාම න වීතිහරාම. තවෙවෙතං, බ්‍රාහ්මණ, හොති; තවෙවෙතං, බ්‍රාහ්මණ, හොතී’’ති. ‘‘භවන්තං ඛො ගොතමං සරාජිකා පරිසා එවං ජානාති – ‘අරහං සමණො ගොතමො’ති. අථ ච පන භවං ගොතමො කුජ්ඣතී’’ති.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលណាជេរតបបុគ្គលដែលជេរ ខឹងតបបុគ្គលដែលខឹង ឈ្លោះតបបុគ្គលដែលឈ្លោះ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះហៅថា បរិភោគរួមគ្នា ឆ្លើយឆ្លងគ្នា ពួកតថាគតមិនបរិភោគរួមគ្នា មិនឆ្លើយឆ្លងគ្នាជាមួយអ្នកឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ របស់នោះក៏នៅជាជារបស់អ្នកដដែល ម្នាលព្រាហ្មណ៍ របស់នោះក៏នៅជាជារបស់អ្នកដដែល»។ ព្រាហ្មណ៍ក្រាបទូលថា «ពួកបរិស័ទព្រមទាំងព្រះរាជា តែងដឹងនូវព្រះគោតមដ៏ចម្រើនយ៉ាងនេះថា "ព្រះសមណគោតម ជាព្រះអរហន្ត" តែចុះហេតុអ្វីបានជាព្រះគោតមដ៏ចម្រើននៅតែខឹងក្រោធទៀត?»

---

‘‘අක්කොධස්ස කුතො කොධො, දන්තස්ස සමජීවිනො;

සම්මදඤ්ඤා විමුත්තස්ස, උපසන්තස්ස තාදිනො.

«សេចក្តីក្រោធ នឹងមានមកពីណា ចំពោះបុគ្គលដែលមិនខឹងក្រោធ មានចិត្តទូន្មានហើយ រស់នៅដោយធម៌ស្មើ រួចផុតស្រឡះព្រោះដឹងដោយប្រពៃ មានចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ មានចិត្តនឹងធឹង។»

---

‘‘තස්සෙව තෙන පාපියො, යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣති;

කුද්ධං අප්පටිකුජ්ඣන්තො, සඞ්ගාමං ජෙති දුජ්ජයං.

«បុគ្គលណាខឹងតបនឹងបុគ្គលដែលខឹង បុគ្គលនោះឈ្មោះថាថោកទាបជាងបុគ្គលនោះដោយសារតែការខឹងតបនោះឯង ចំណែកបុគ្គលដែលមិនខឹងតបនឹងបុគ្គលដែលខឹង ឈ្មោះថាឈ្នះសង្គ្រាមដែលគេឈ្នះបានដោយកម្រ។»

---

‘‘උභින්නමත්ථං චරති, අත්තනො ච පරස්ස ච;

පරං සඞ්කුපිතං ඤත්වා, යො සතො උපසම්මති.

«បុគ្គលណាដឹងថាអ្នកដទៃខឹងហើយ មានស្មារតីស្ងប់រម្ងាប់បាន បុគ្គលនោះឈ្មោះថាប្រព្រឹត្តដើម្បីប្រយោជន៍ដល់អ្នកទាំងពីរ គឺទាំងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ។»

---

‘‘උභින්නං තිකිච්ඡන්තානං, අත්තනො ච පරස්ස ච;

ජනා මඤ්ඤන්ති බාලොති, යෙ ධම්මස්ස අකොවිදා’’ති.

«ពួកជនដែលមិនឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ តែងសំគាល់នូវបុគ្គលដែលព្យាបាលអ្នកទាំងពីរ គឺទាំងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃនោះថាជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ។»

---

එවං වුත්තෙ, අක්කොසකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භොතො ගොතමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ អក្កោសកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍បានក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...បេ... ខ្ញុំព្រះករុណានេះ សូមដល់នូវព្រះគោតមដ៏ចម្រើនផង ព្រះធម៌ផង ព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាទីពឹងទីរលឹក បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមខ្ញុំព្រះករុណាទទួលបាននូវការបួសជាសាមណេរ ទទួលបាននូវការឧបសម្បទាជាភិក្ខុ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះគោតមដ៏ចម្រើន»។

---

අලත්ථ ඛො අක්කොසකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො ඛො පනායස්මා අක්කොසකභාරද්වාජො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො [Pg.165] නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා භාරද්වාජො අරහතං අහොසීති.

អក្កោសកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ក៏បានទទួលការបួស បានទទួលការឧបសម្បទា ក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះលោកម្ចាស់អក្កោសកភារទ្វាជៈ បានឧបសម្បទារួចហើយ មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏គេចចេញទៅនៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រហែសធ្វេស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណធម៌ដ៏ប្រសើរជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយប្រពៃ ត្រូវការនោះ ដោយញាណដ៏ឧត្តម ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ លោកបានដឹងច្បាស់ថា «ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តចប់ហើយ សេចក្តីព្យាយាមដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធិយ៉ាងនេះ មិនមានទៀតឡើយ»។ លោកម្ចាស់ភារទ្វាជៈ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

---

3. අසුරින්දකසුත්තං

៣. សូត្រទី៣ អសុរិន្ទកសូត្រ

---

189. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අස්සොසි ඛො අසුරින්දකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො – ‘‘භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො කිර සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති කුපිතො අනත්තමනො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අසබ්භාහි ඵරුසාහි වාචාහි අක්කොසති පරිභාසති. එවං වුත්තෙ, භගවා තුණ්හී අහොසි. අථ ඛො අසුරින්දකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ජිතොසි, සමණ, ජිතොසි, සමණා’’ති.

១៨៩. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ អសុរិន្ទកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានឮថា «ឮថា ព្រាហ្មណ៍ក្នុងត្រកូលភារទ្វាជៈ បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស ក្នុងសំណាក់ព្រះសមណគោតមហើយ» ក៏មានសេចក្តីខឹងសម្បារ មិនពេញចិត្ត ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ជេរប្រទេច គំរាមកំហែងព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយវាចាដ៏អសុរោះ គ្រោតគ្រាត។ កាលបើព្រាហ្មណ៍ជេរយ៉ាងនេះហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់គង់ស្ងៀម។ គ្រានោះ អសុរិន្ទកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «លោកសមណៈ លោកចាញ់ខ្ញុំហើយ លោកសមណៈ លោកចាញ់ខ្ញុំហើយ»។

---

‘‘ජයං වෙ මඤ්ඤති බාලො, වාචාය ඵරුසං භණං;

ජයඤ්චෙවස්ස තං හොති, යා තිතික්ඛා විජානතො.

«មនុស្សល្ងង់ខ្លៅ កាលពោលពាក្យអសុរោះ តែងសំគាល់ថាខ្លួនឈ្នះ ប៉ុន្តែការអត់ធន់របស់បុគ្គលអ្នកដឹងច្បាស់ នោះឯង ទើបជាជ័យជម្នះដ៏ពិតប្រាកដ។»

---

‘‘තස්සෙව තෙන පාපියො, යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣති;

කුද්ධං අප්පටිකුජ්ඣන්තො, සඞ්ගාමං ජෙති දුජ්ජයං.

««បុគ្គលណាខឹងតបនឹងបុគ្គលដែលខឹង បុគ្គលនោះឈ្មោះថាថោកទាបជាងបុគ្គលនោះដោយសារតែការខឹងតបនោះឯង ចំណែកបុគ្គលដែលមិនខឹងតបនឹងបុគ្គលដែលខឹង ឈ្មោះថាឈ្នះសង្គ្រាមដែលគេឈ្នះបានដោយកម្រ។»

---

‘‘උභින්නමත්ථං චරති, අත්තනො ච පරස්ස ච;

පරං සඞ්කුපිතං ඤත්වා, යො සතො උපසම්මති.

«បុគ្គលណាដឹងថាអ្នកដទៃខឹងហើយ មានស្មារតីស្ងប់រម្ងាប់បាន បុគ្គលនោះឈ្មោះថាប្រព្រឹត្តដើម្បីប្រយោជន៍ដល់អ្នកទាំងពីរ គឺទាំងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ។»

---

‘‘උභින්නං තිකිච්ඡන්තානං, අත්තනො ච පරස්ස ච;

ජනා මඤ්ඤන්ති බාලොති, යෙ ධම්මස්ස අකොවිදා’’ති.

«ពួកជនដែលមិនឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ តែងសំគាល់នូវបុគ្គលដែលព្យាបាលអ្នកទាំងពីរ គឺទាំងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃនោះថាជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ។»

---

එවං වුත්තෙ, අසුරින්දකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා භාරද්වාජො අරහතං අහොසී’’ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ អសុរិន្ទកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍បានក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...បេ... លោកម្ចាស់ភារទ្វាជៈ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ»។

---

4. බිලඞ්ගිකසුත්තං

៤. សូត្រទី៤ ពិលង្គិកសូត្រ

---

190. එකං [Pg.166] සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අස්සොසි ඛො බිලඞ්ගිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො – ‘‘භාරද්වාජගොත්තො කිර බ්‍රාහ්මණො සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො’’ති කුපිතො අනත්තමනො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තුණ්හීභූතො එකමන්තං අට්ඨාසි. අථ ඛො භගවා බිලඞ්ගිකස්ස භාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය බිලඞ්ගිකං භාරද්වාජං බ්‍රාහ්මණං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៩០. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ពិលង្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានឮថា «ឮថា ព្រាហ្មណ៍ក្នុងត្រកូលភារទ្វាជៈ បានចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួស ក្នុងសំណាក់ព្រះសមណគោតមហើយ» ក៏មានសេចក្តីខឹងសម្បារ មិនពេញចិត្ត ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរស្ងៀមនៅទីសមគួរ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបការត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់ពិលង្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ដោយព្រះហឫទ័យហើយ ទ្រង់ត្រាស់ទៅកាន់ពិលង្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ដោយគាថាយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘යො අප්පදුට්ඨස්ස නරස්ස දුස්සති,සුද්ධස්ස පොසස්ස අනඞ්ගණස්ස;

තමෙව බාලං පච්චෙති පාපං,සුඛුමො රජො පටිවාතංව ඛිත්තො’’ති.

«បុគ្គលណា ប្រទូស្តចំពោះនរជនដែលមិនប្រទូស្ត ជាបុគ្គលស្អាតស្អំ មិនមានកិលេសគ្រឿងហ្មងសៅ សេចក្តីអាក្រក់តែងត្រឡប់មករកបុគ្គលពាលនោះវិញ ដូចជាធូលីដ៏ល្អិត ដែលគេបាចសាចទៅកាន់ទីបញ្ច្រាសខ្យល់។»

---

එවං වුත්තෙ, විලඞ්ගිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා භාරද්වාජො අරහතං අහොසී’’ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ពិលង្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍បានក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...បេ... លោកម្ចាស់ភារទ្វាជៈ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ»។

---

5. අහිංසකසුත්තං

៥. សូត្រទី៥ អហិង្សកសូត្រ

---

191. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො අහිංසකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අහිංසකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහිංසකාහං, භො ගොතම, අහිංසකාහං, භො ගොතමා’’ති.

១៩១. គ្រឿងផ្ដើមរឿងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ អហិង្សកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះអហិង្សកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាឈ្មោះ អហិង្សកៈ (អ្នកមិនបៀតបៀន) បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាឈ្មោះ អហិង្សកៈ»។

---

‘‘යථා නාමං තථා චස්ස, සියා ඛො ත්වං අහිංසකො;

යො ච කායෙන වාචාය, මනසා ච න හිංසති;

ස වෙ අහිංසකො හොති, යො පරං න විහිංසතී’’ති.

«បើអ្នកមានឈ្មោះយ៉ាងណា ក៏គួរតែជាអ្នកមិនបៀតបៀនយ៉ាងនោះដែរ បុគ្គលណា មិនបៀតបៀនអ្នកដទៃ ដោយកាយ វាចា ចិត្ត បុគ្គលនោះឯង ឈ្មោះថាជាអ្នកមិនបៀតបៀន ព្រោះមិនបៀតបៀនអ្នកដទៃឡើយ។»

---

එවං වුත්තෙ, අහිංසකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා අහිංසකභාරද්වාජො අරහතං අහොසී’’ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ អហិង្សកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍បានក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...បេ... លោកម្ចាស់អហិង្សកភារទ្វាជៈ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ»។

---

6. ජටාසුත්තං

៦. សូត្រទី៦ ជដាសូត្រ

---

192. සාවත්ථිනිදානං[Pg.167]. අථ ඛො ජටාභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ජටාභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៩២. គ្រឿងផ្ដើមរឿងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ជដាភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះជដាភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘අන්තොජටා බහිජටා, ජටාය ජටිතා පජා;

තං තං ගොතම පුච්ඡාමි, කො ඉමං විජටයෙ ජට’’න්ති.

«សំបុកស្មុគស្មាញខាងក្នុង សំបុកស្មុគស្មាញខាងក្រៅ ពួកសត្វលោកនេះ ជំពាក់ជំពិនដោយសំបុកស្មុគស្មាញហើយ បពិត្រព្រះគោតម ខ្ញុំព្រះករុណាសួរនូវសេចក្តីនោះចំពោះព្រះអង្គ តើនរណាអាចដោះស្រាយសំបុកស្មុគស្មាញនេះបាន?»

---

‘‘සීලෙ පතිට්ඨාය නරො සපඤ්ඤො, චිත්තං පඤ්ඤඤ්ච භාවයං;

ආතාපී නිපකො භික්ඛු, සො ඉමං විජටයෙ ජටං.

«នរជនអ្នកមានប្រាជ្ញា តម្កល់ខ្លួននៅក្នុងសីល ហើយចំរើនចិត្ត និងប្រាជ្ញា ជាភិក្ខុមានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានប្រាជ្ញាស្មារតី ភិក្ខុនោះទើបអាចដោះស្រាយសំបុកស្មុគស្មាញនេះបាន។»

---

‘‘යෙසං රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

ඛීණාසවා අරහන්තො, තෙසං විජටිතා ජටා.

«បុគ្គលទាំងឡាយណា មានរាគៈ ទោសៈ និងអវិជ្ជាខ្ចាត់ខ្ចាយអស់ហើយ ជាព្រះខីណាស្រពឆ្ងាយចាកកិលេស សំបុកស្មុគស្មាញរបស់បុគ្គលទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាដោះស្រាយបានហើយ។»

---

‘‘යත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච, අසෙසං උපරුජ්ඣති;

පටිඝං රූපසඤ්ඤා ච, එත්ථෙසා ඡිජ්ජතෙ ජටා’’ති.

«នាមក្តី រូបក្តី បដិឃសញ្ញាក្តី រូបសញ្ញាក្តី រលត់មិនមានសេសសល់ក្នុងទីណា សំបុកស្មុគស្មាញនេះ តែងដាច់ស្រឡះក្នុងទីនោះឯង។»

---

එවං වුත්තෙ, ජටාභාරද්වාජො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා භාරද්වාජො අරහතං අහොසී’’ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ជដាភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍បានក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...បេ... លោកម្ចាស់ភារទ្វាជៈ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ»។

---

7. සුද්ධිකසුත්තං

៧. សូត្រទី៧ សុទ្ធិកសូត្រ

---

193. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො සුද්ධිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සුද්ධිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අජ්ඣභාසි –

១៩៣. គ្រឿងផ្ដើមរឿងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ សុទ្ធិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះសុទ្ធិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘න බ්‍රාහ්මණො සුජ්ඣති කොචි, ලොකෙ සීලවාපි තපොකරං;

විජ්ජාචරණසම්පන්නො, සො සුජ්ඣති න අඤ්ඤා ඉතරා පජා’’ති.

«ព្រាហ្មណ៍ណាមួយក្នុងលោក ទោះបីជាអ្នកមានសីល ឬមានតបៈធម៌ ក៏មិនឈ្មោះថាស្អាតស្អំឡើយ លុះត្រាតែជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ទើបឈ្មោះថាស្អាតស្អំ ចំណែកពួកសត្វក្រៅពីនេះ មិនឈ្មោះថាស្អាតស្អំឡើយ។»

---

‘‘බහුම්පි පලපං ජප්පං, න ජච්චා හොති බ්‍රාහ්මණො;

අන්තොකසම්බු සඞ්කිලිට්ඨො, කුහනං උපනිස්සිතො.

«ទោះបីជាពោលពាក្យរាយមាយជាច្រើន ក៏មិនឈ្មោះថាជាព្រាហ្មណ៍ដោយសារជាតិកំណើតឡើយ បើខាងក្នុងនៅតែស្អុយរលួយ មានសេចក្តីសៅហ្មង និងអាស្រ័យការបោកប្រាស់។»

---

‘‘ඛත්තියො [Pg.168] බ්‍රාහ්මණො වෙස්සො, සුද්දො චණ්ඩාලපුක්කුසො;

ආරද්ධවීරියො පහිතත්තො, නිච්චං දළ්හපරක්කමො;

පප්පොති පරමං සුද්ධිං, එවං ජානාහි බ්‍රාහ්මණා’’ති.

«ទោះជាក្សត្រ ព្រាហ្មណ៍ វេស្សៈ សុទ្ទៈ ចណ្ឌាល ឬអ្នកបោសសំរាមក្តី បើជាអ្នកមានព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មានសេចក្តីអត់ធន់ដ៏មាំមួនជានិច្ច តែងដល់នូវសេចក្តីស្អាតស្អំដ៏ឧត្តម ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ។»

---

එවං වුත්තෙ, සුද්ධිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා භාරද්වාජො අරහතං අහොසී’’ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ សុទ្ធិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍បានក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...បេ... លោកម្ចាស់ភារទ្វាជៈ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ»។

---

8. අග්ගිකසුත්තං

៨. សូត្រទី៨ អគ្គិកសូត្រ

---

194. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අග්ගිකභාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සප්පිනා පායසො සන්නිහිතො හොති – ‘‘අග්ගිං ජුහිස්සාමි, අග්ගිහුත්තං පරිචරිස්සාමී’’ති.

១៩៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានរៀបចំភោជនីយាហារលាយដោយទឹកដោះថ្លា ដោយគិតថា «អាត្មាអញនឹងបូជាភ្លើង នឹងបម្រើភ្លើង»។

---

අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. රාජගහෙ සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො යෙන අග්ගිකභාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. අද්දසා ඛො අග්ගිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං පිණ්ඩාය ඨිතං. දිස්වාන භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ស្ពាយបាត្រចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយស្តេចចូលទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ កាលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រេកត្រអាលនឹងការបិណ្ឌបាតតាមលំដាប់ផ្ទះ ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ក៏ស្តេចចូលទៅជិតលំនៅដ្ឋានរបស់អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ លុះស្តេចទៅដល់ហើយ ក៏គង់ឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ឈរបិណ្ឌបាត លុះឃើញហើយ ក៏ក្រាបទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘තීහි විජ්ජාහි සම්පන්නො, ජාතිමා සුතවා බහූ;

විජ්ජාචරණසම්පන්නො, සොමං භුඤ්ජෙය්‍ය පායස’’න්ති.

«បុគ្គលណា បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជាទាំងឡាយ៣ មានជាតិកំណើតដ៏ល្អ មានការចេះដឹងច្រើន ជាអ្នកបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ បុគ្គលនោះទើបគួរឆាន់នូវភោជនីយាហារលាយដោយទឹកដោះថ្លានេះ។»

---

‘‘බහුම්පි පලපං ජප්පං, න ජච්චා හොති බ්‍රාහ්මණො;

අන්තොකසම්බු සංකිලිට්ඨො, කුහනාපරිවාරිතො.

«ទោះបីជាពោលពាក្យរាយមាយជាច្រើន ក៏មិនឈ្មោះថាជាព្រាហ្មណ៍ដោយសារជាតិកំណើតឡើយ បើខាងក្នុងនៅតែស្អុយរលួយ មានសេចក្តីសៅហ្មង និងព័ទ្ធជុំវិញដោយការបោកប្រាស់។»

---

‘‘පුබ්බෙනිවාසං යො වෙදී, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති;

අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, අභිඤ්ඤාවොසිතො මුනි.

«មុនីណា ដឹងច្បាស់នូវខន្ធដែលធ្លាប់អាស្រ័យនៅកាលពីមុន ឃើញច្បាស់នូវស្ថានសួគ៌ និងអបាយភូមិ មួយវិញទៀត ជាអ្នកដល់នូវការអស់ទៅនៃជាតិកំណើត ជាអ្នកសម្រេចកិច្ចដោយញាណដ៏ឧត្តម។»

---

‘‘එතාහි තීහි විජ්ජාහි, තෙවිජ්ජො හොති බ්‍රාහ්මණො;

විජ්ජාචරණසම්පන්නො, සොමං භුඤ්ජෙය්‍ය පායස’’න්ති.

«ព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះថាជាអ្នកមានវិជ្ជា៣ ដោយសារវិជ្ជាទាំងឡាយ៣ នេះឯង ព្រាហ្មណ៍អ្នកបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈនោះ ទើបគួរឆាន់នូវភោជនីយាហារលាយដោយទឹកដោះថ្លានេះ។»

---

‘‘භුඤ්ජතු භවං ගොතමො. බ්‍රාහ්මණො භව’’න්ති.

«សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើនសោយចុះ ព្រោះព្រះអង្គជាព្រាហ្មណ៍ពិតប្រាកដ។»

---

‘‘ගාථාභිගීතං [Pg.169] මෙ අභොජනෙය්‍යං,සම්පස්සතං බ්‍රාහ්මණ නෙස ධම්මො;

ගාථාභිගීතං පනුදන්ති බුද්ධා,ධම්මෙ සති බ්‍රාහ්මණ වුත්තිරෙසා.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភោជនដែលបានមកព្រោះការសូត្រគាថា មិនគួរដល់តថាគតឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះមិនមែនជាធម៌របស់បុគ្គលអ្នកយល់ឃើញ (នូវហេតុនិងផល) ឡើយ ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងតែច្រានចោលនូវភោជនដែលបានមកព្រោះការសូត្រគាថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធម៌ (របស់ព្រះអរិយៈ) មាននៅ នេះជាការចិញ្ចឹមជីវិត (របស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ)។

---

‘‘අඤ්ඤෙන ච කෙවලිනං මහෙසිං,ඛීණාසවං කුක්කුච්චවූපසන්තං;

අන්නෙන පානෙන උපට්ඨහස්සු,ඛෙත්තඤ්හි තං පුඤ්ඤපෙක්ඛස්ස හොතී’’ති.

ចូរអ្នកបម្រើព្រះខីណាសព ដែលជាអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ មានសេចក្តីក្រវល់ក្រវាយរម្ងាប់ហើយ មានធម៌គ្រប់គ្រាន់ហើយ ដោយបាយនិងទឹកដទៃវិញ ព្រោះថា ព្រះខីណាសពនោះ ជាស្រែបុណ្យរបស់បុគ្គលអ្នកចង់បានបុណ្យ។»

---

එවං වුත්තෙ, අග්ගිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා අග්ගිකභාරද්වාජො අරහතං අහොසී’’ති.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... ពិរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...» ។ល។ ហើយព្រះអគ្គិកភារទ្វាជៈដ៏មានអាយុ ក៏បានជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

---

9. සුන්දරිකසුත්තං

៩. សុន្ទរិកសូត្រ

---

195. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති සුන්දරිකාය නදියා තීරෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො සුන්දරිකාය නදියා තීරෙ අග්ගිං ජුහති, අග්ගිහුත්තං පරිචරති. අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො අග්ගිං ජුහිත්වා අග්ගිහුත්තං පරිචරිත්වා උට්ඨායාසනා සමන්තා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙසි – ‘‘කො නු ඛො ඉමං හබ්‍යසෙසං භුඤ්ජෙය්‍යා’’ති? අද්දසා ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ සසීසං පාරුතං නිසින්නං. දිස්වාන වාමෙන හත්ථෙන හබ්‍යසෙසං ගහෙත්වා දක්ඛිණෙන හත්ථෙන කමණ්ඩලුං ගහෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො භගවා සුන්දරිකභාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පදසද්දෙන සීසං විවරි. අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො ‘මුණ්ඩො අයං භවං, මුණ්ඩකො අයං භව’න්ති තතොව පුන නිවත්තිතුකාමො අහොසි. අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘මුණ්ඩාපි හි ඉධෙකච්චෙ බ්‍රාහ්මණා භවන්ති; යංනූනාහං තං උපසඞ්කමිත්වා ජාතිං පුච්ඡෙය්‍ය’න්ති.

១៩៥. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនកោសល ទៀបឆ្នេរស្ទឹងសុន្ទរិកា។ សម័យនោះឯង សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បូជាភ្លើង ធ្វើការបម្រើភ្លើង នៅទៀបឆ្នេរស្ទឹងសុន្ទរិកា។ គ្រានោះ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បូជាភ្លើង ធ្វើការបម្រើភ្លើងរួចហើយ ក៏ក្រោកពីអាសនៈ ក្រឡេកមើលទិសទាំង ៤ ជុំវិញ ដោយគិតថា៖ «តើនរណាហ្ន៎ គួរភុញ្ជនូវភោជនដែលសល់ពីការបូជា (ហព្យសេសៈ) នេះ?» សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានឃើញព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់គ្របព្រះសិរ្ស (ក្បាល) នៅទៀបគល់ឈើមួយ។ លុះឃើញហើយ ក៏យកភោជនដែលសល់ពីការបូជាដោយដៃឆ្វេង យកក្អមទឹកដោយដៃស្តាំ ហើយចូលទៅជិតព្រះមានព្រះភាគ។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់បើកព្រះសិរ្ស ដោយសារឮសំឡេងជើងរបស់សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍។ ពេលនោះ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ គិតថា៖ «លោកដ៏ចម្រើននេះ ជាអ្នកកោរសក់ លោកដ៏ចម្រើននេះ ជាអ្នកកោរក្បាលទេតើ» ក៏ចង់ត្រឡប់ទៅវិញពីទីនោះឯង។ ទើបសុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ពួកព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ក្នុងលោកនេះ ដែលជាអ្នកកោរក្បាល ក៏មានដែរ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញចូលទៅជិតគាត់ ហើយសួររកជាតិ (ត្រកូល) មើលទៅ។»

---

අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘කිංජච්චො භව’න්ති?

គ្រានោះ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ចូលទៅជិតព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលសួរព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «លោកដ៏ចម្រើន មានជាតិ (ត្រកូល) អ្វី?»

---

‘‘මා [Pg.170] ජාතිං පුච්ඡ චරණඤ්ච පුච්ඡ,කට්ඨා හවෙ ජායති ජාතවෙදො;

නීචාකුලීනොපි මුනි ධිතිමා,ආජානීයො හොති හිරීනිසෙධො.

«អ្នកកុំសួររកជាតិឡើយ ចូរសួររកសេចក្តីប្រព្រឹត្ត (ចរណៈ) វិញចុះ ភ្លើងតែងកើតអំពីឈើពិតមែន ទោះបីមុនី (អ្នកប្រាជ្ញ) កើតក្នុងត្រកូលទាប ក៏ជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមខ្ជាប់ខ្ជួន ដឹងនូវហេតុនិងមិនមែនហេតុ មានហិរិជាគ្រឿងឃាត់វៀរ (នូវបាប) បាន។»

---

‘‘සච්චෙන දන්තො දමසා උපෙතො,වෙදන්තගූ වුසිතබ්‍රහ්මචරියො;

යඤ්ඤොපනීතො තමුපව්හයෙථ,කාලෙන සො ජුහති දක්ඛිණෙය්‍යෙ’’ති.

«មុនីណាដែលទូន្មានខ្លួនដោយសច្ចៈ ប្រកបដោយការទូន្មានឥន្ទ្រិយ ដល់នូវទីបំផុតនៃវេទ (មគ្គញ្ញាណ) មានព្រហ្មចរិយៈប្រព្រឹត្តរួចហើយ មានយ័ញ្ញដែលគេរៀបចំទុកហើយ បុគ្គលគួរអញ្ជើញមុនីនោះតាមកាលវេលា បុគ្គលនោះឈ្មោះថា បូជាចំពោះទក្ខិណេយ្យបុគ្គល។»

---

‘‘අද්ධා සුයිට්ඨං සුහුතං මම යිදං,යං තාදිසං වෙදගුමද්දසාමි;

තුම්හාදිසානඤ්හි අදස්සනෙන,අඤ්ඤො ජනො භුඤ්ජති හබ්‍යසෙස’’න්ති.

«ការបូជា ការសែនព្រេនរបស់ខ្ញុំព្រះករុណានេះ ពិតជាបានធ្វើល្អហើយ ព្រោះបានជួបព្រះអង្គអ្នកដល់នូវត្រើយនៃវេទបែបនេះ ព្រោះថាកាលពីមុន ដោយសារមិនបានជួបព្រះអង្គទាំងឡាយដូចជាព្រះអង្គ ទើបជនដទៃ (ដែលមិនមែនជាទក្ខិណេយ្យបុគ្គល) ភុញ្ជនូវភោជនដែលសល់ពីការបូជានេះ។»

---

‘‘භුඤ්ජතු භවං ගොතමො. බ්‍රාහ්මණො භව’’න්ති.

«សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើនសោយចុះ ព្រោះព្រះអង្គជាព្រាហ្មណ៍ពិតប្រាកដ។»

---

‘‘ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍යං,සම්පස්සතං බ්‍රාහ්මණ නෙස ධම්මො;

ගාථාභිගීතං පනුදන්ති බුද්ධා,ධම්මෙ සති බ්‍රාහ්මණ වුත්තිරෙසා.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភោជនដែលបានមកព្រោះការសូត្រគាថា មិនគួរដល់តថាគតឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះមិនមែនជាធម៌របស់បុគ្គលអ្នកយល់ឃើញ (នូវហេតុនិងផល) ឡើយ ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងតែច្រានចោលនូវភោជនដែលបានមកព្រោះការសូត្រគាថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធម៌ (របស់ព្រះអរិយៈ) មាននៅ នេះជាការចិញ្ចឹមជីវិត (របស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ)។»

---

‘‘අඤ්ඤෙන ච කෙවලිනං මහෙසිං,ඛීණාසවං කුක්කුච්චවූපසන්තං;

අන්නෙන පානෙන උපට්ඨහස්සු,ඛෙත්තඤ්හි තං පුඤ්ඤපෙක්ඛස්ස හොතී’’ති.

ចូរអ្នកបម្រើព្រះខីណាសព ដែលជាអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ មានសេចក្តីក្រវល់ក្រវាយរម្ងាប់ហើយ មានធម៌គ្រប់គ្រាន់ហើយ ដោយបាយនិងទឹកដទៃវិញ ព្រោះថា ព្រះខីណាសពនោះ ជាស្រែបុណ្យរបស់បុគ្គលអ្នកចង់បានបុណ្យ។»

---

‘‘අථ කස්ස චාහං, භො ගොතම, ඉමං හබ්‍යසෙසං දම්මී’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං, බ්‍රාහ්මණ, පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය යස්සෙසො හබ්‍යසෙසො භුත්තො සම්මා පරිණාමං ගච්ඡෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර, බ්‍රාහ්මණ, තථාගතස්ස වා තථාගතසාවකස්ස වා. තෙන හි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, තං හබ්‍යසෙසං අප්පහරිතෙ වා ඡඩ්ඩෙහි අප්පාණකෙ වා උදකෙ ඔපිලාපෙහී’’ති.

«ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បើដូច្នោះ តើខ្ញុំព្រះករុណាគួរប្រគេនភោជនដែលសល់ពីការបូជានេះដល់នរណា?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្សនេះ តថាគតមិនឃើញនរណាម្នាក់ ដែលភុញ្ជនូវភោជនដែលសល់ពីការបូជានេះហើយ អាចរំលាយបានដោយស្រួលឡើយ វៀរលែងតែតថាគត ឬសាវករបស់តថាគតចេញ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកចាក់ភោជនដែលសល់ពីការបូជានោះ ចោលក្នុងទីដែលគ្មានស្មៅស្រស់ ឬក៏លិចចុះទៅក្នុងទឹកដែលគ្មានសត្វមានជីវិតចុះ។»

---

අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො තං හබ්‍යසෙසං අප්පාණකෙ උදකෙ ඔපිලාපෙසි. අථ ඛො සො හබ්‍යසෙසො උදකෙ පක්ඛිත්තො චිච්චිටායති [Pg.171] චිටිචිටායති සන්ධූපායති සම්පධූපායති. සෙය්‍යථාපි නාම ඵාලො දිවසංසන්තත්තො උදකෙ පක්ඛිත්තො චිච්චිටායති චිටිචිටායති සන්ධූපායති සම්පධූපායති; එවමෙව සො හබ්‍යසෙසො උදකෙ පක්ඛිත්තො චිච්චිටායති චිටිචිටායති සන්ධූපායති සම්පධූපායති.

គ្រានោះ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ក៏លិចភោជនដែលសល់ពីការបូជានោះ ទៅក្នុងទឹកដែលគ្មានសត្វមានជីវិត។ គ្រានោះ ភោជនដែលសល់ពីការបូជានោះ កាលដែលគេដាក់ទៅក្នុងទឹក ក៏លាន់ឮសូរស្អិតៗ ឮសូរជ្រឹបៗ ហុយផ្សែងទ្រលោម ហុយផ្សែងខ្លាំងឡើង។ ដូចជាផាលដែក ដែលគេដុតក្តៅពេញមួយថ្ងៃ កាលដែលគេបោះទៅក្នុងទឹក តែងលាន់ឮសូរស្អិតៗ ឮសូរជ្រឹបៗ ហុយផ្សែងទ្រលោម ហុយផ្សែងខ្លាំងឡើង យ៉ាងណាមិញ ភោជនដែលសល់ពីការបូជានោះ កាលដែលគេដាក់ទៅក្នុងទឹក ក៏លាន់ឮសូរស្អិតៗ ឮសូរជ្រឹបៗ ហុយផ្សែងទ្រលោម ហុយផ្សែងខ្លាំងឡើង យ៉ាងនោះឯង។

---

අථ ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො සංවිග්ගො ලොමහට්ඨජාතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතං ඛො සුන්දරිකභාරද්වාජං බ්‍රාහ්මණං භගවා ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្តីតក់ស្លុត ព្រឺរោមស្រើប ក៏ចូលទៅជិតព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ ក៏ឈរនៅក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងសុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ដែលឈរនៅក្នុងទីសមគួរនោះ ដោយគាថាទាំងឡាយថា៖

---

‘‘මා බ්‍රාහ්මණ දාරු සමාදහානො,සුද්ධිං අමඤ්ඤි බහිද්ධා හි එතං;

න හි තෙන සුද්ධිං කුසලා වදන්ති,යො බාහිරෙන පරිසුද්ධිමිච්ඡෙ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អ្នកកាលបង្កាត់ឧស (បូជាភ្លើង) កុំសំគាល់ថា ខ្លួនមានសេចក្តីបរិសុទ្ធឡើយ ព្រោះការបូជានេះ ជាការខាងក្រៅប៉ុណ្ណោះ ពួកអ្នកឈ្លាសវៃ មិនពោលថា សេចក្តីបរិសុទ្ធកើតមានព្រោះការបូជានោះឡើយ ចំពោះបុគ្គលអ្នកប្រាថ្នាសេចក្តីបរិសុទ្ធដោយការខាងក្រៅ។»

---

‘‘හිත්වා අහං බ්‍රාහ්මණ දාරුදාහංඅජ්ඣත්තමෙවුජ්ජලයාමි ජොතිං;

නිච්චග්ගිනී නිච්චසමාහිතත්තො,අරහං අහං බ්‍රහ්මචරියං චරාමි.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតលះបង់ការដុតឧសហើយ ក៏ញ៉ាំងភ្លើង (គឺញាណ) ខាងក្នុងឲ្យរុងរឿងជានិច្ច តថាគតមានភ្លើងរុងរឿងជានិច្ច មានចិត្តតាំងមាំជានិច្ច ជាព្រះអរហន្ត ប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយៈ។»

---

‘‘මානො හි තෙ බ්‍රාහ්මණ ඛාරිභාරො,කොධො ධුමො භස්මනි මොසවජ්ජං;

ජිව්හා සුජා හදයං ජොතිඨානං,අත්තා සුදන්තො පුරිසස්ස ජොති.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះថាមានះរបស់អ្នកប្រៀបដូចជាអម្រែក កំហឹងប្រៀបដូចជាផ្សែង ពាក្យកុហកប្រៀបដូចជាផេះ អណ្តាតប្រៀបដូចជាវែកបូជា ចិត្តប្រៀបដូចជាកន្លែងបង្កាត់ភ្លើង ចំណែកឯខ្លួន (ចិត្ត) ដែលទូន្មានល្អហើយ ជាពន្លឺរបស់បុរស។»

---

‘‘ධම්මො රහදො බ්‍රාහ්මණ සීලතිත්ථො,අනාවිලො සබ්භි සතං පසත්ථො;

යත්ථ හවෙ වෙදගුනො සිනාතා,අනල්ලගත්තාව තරන්ති පාරං.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌ប្រៀបដូចជាស្រះទឹក មានសីលជាកំពង់ទឹក មិនល្អក់កករ ជាទីសរសើររបស់សប្បុរសទាំងឡាយ ចំពោះសប្បុរសទាំងឡាយ ពួកអ្នកដល់នូវត្រើយនៃវេទ (ព្រះអរហន្ត) តែងតែងូតក្នុងស្រះទឹកនោះ ហើយឆ្លងទៅកាន់ត្រើយម្ខាង (និព្វាន) ដោយមានខ្លួនមិនទទឹកឡើយ។»

---

‘‘සච්චං ධම්මො සංයමො බ්‍රහ්මචරියං,මජ්ඣෙ සිතා බ්‍රාහ්මණ බ්‍රහ්මපත්ති;

ස තුජ්ජුභූතෙසු නමො කරොහි,තමහං නරං ධම්මසාරීති බ්‍රූමී’’ති.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សច្ចៈ ធម៌ សញ្ញមៈ (ការសង្រួម) និងព្រហ្មចរិយៈ នេះជាការសម្រេចនូវព្រហ្មញ្ញភាពដ៏ប្រសើរ ដែលអាស្រ័យក្នុងកណ្តាល (មជ្ឈិមាปฏิปទា) អ្នកចូរធ្វើការថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះខីណាសពទាំងឡាយ ដែលជាអ្នកត្រង់ទៅចុះ តថាគតហៅបុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តយ៉ាងនោះថា ជាអ្នកមានធម៌ជាសារៈ។»

---

එවං [Pg.172] වුත්තෙ, සුන්දරිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා භාරද්වාජො අරහතං අහොසී’’ති.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... ពិរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន...» ។ល។ ហើយព្រះភារទ្វាជៈដ៏មានអាយុ ក៏បានជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

---

10. බහුධීතරසුත්තං

១០. ពហុធីតរសូត្រ

---

196. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස චතුද්දස බලීබද්දා නට්ඨා හොන්ති. අථ ඛො භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො තෙ බලීබද්දෙ ගවෙසන්තො යෙන සො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අද්දස භගවන්තං තස්මිං වනසණ්ඩෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. දිස්වාන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

១៩៦. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃមួយកន្លែង ក្នុងដែនកោសល។ សម័យនោះឯង គោឈ្មោល ១៤ ក្បាល របស់ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ក្នុងត្រកូលភារទ្វាជៈ បានបាត់។ គ្រានោះ ភារទ្វាជគោត្រព្រាហ្មណ៍ កាលស្វែងរកគោទាំងនោះ ក៏ដើរចូលទៅក្នុងព្រៃនោះ លុះចូលទៅដល់ ក៏បានឃើញព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់ពត់ភ្នែន តម្រង់ព្រះកាយឲ្យត្រង់ ផ្ដំស្មារតីចំពោះមុខ ក្នុងព្រៃនោះ។ លុះឃើញហើយ ក៏ចូលទៅជិតព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, බලීබද්දා චතුද්දස;

අජ්ජසට්ඨිං න දිස්සන්ති, තෙනායං සමණො සුඛී.

«គោឈ្មោល ១៤ ក្បាល របស់សមណៈនេះ មិនបានបាត់អស់រយៈពេល ៦ ថ្ងៃមកហើយទេដឹង ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, තිලාඛෙත්තස්මි පාපකා;

එකපණ්ණා දුපණ්ණා ච, තෙනායං සමණො සුඛී.

«ដើមល្ងអាក្រក់ៗ ដែលមានស្លឹកតែមួយ ឬពីរសន្លឹក ក្នុងចម្ការល្ង របស់សមណៈនេះ មិនមានទេដឹង ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, තුච්ඡකොට්ඨස්මි මූසිකා;

උස්සොළ්හිකාය නච්චන්ති, තෙනායං සමණො සුඛී.

«ពួកកណ្តុរមិនបាននាំគ្នារត់លោតកញ្ឆេងលេង ក្នុងជង្រុកដ៏ទទេ របស់សមណៈនេះទេដឹង ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, සන්ථාරො සත්තමාසිකො;

උප්පාටකෙහි සඤ්ඡන්නො, තෙනායං සමණො සුඛී.

«កម្រាលស្មៅដែលមិនបានបោសសម្អាតអស់រយៈពេល ៧ ខែមកហើយ ហើយពេញទៅដោយសត្វល្អិតចង្រៃ របស់សមណៈនេះ មិនមានទេដឹង ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, විධවා සත්ත ධීතරො;

එකපුත්තා දුපුත්තා ච, තෙනායං සමණො සුඛී.

«កូនស្រីមេម៉ាយ ៧ នាក់ ដែលមានកូនមួយ ឬកូនពីរ របស់សមណៈនេះ មិនមានទេដឹង ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, පිඞ්ගලා තිලකාහතා;

සොත්තං පාදෙන බොධෙති, තෙනායං සමණො සුඛී.

«ប្រពន្ធភ្នែកស្រឡេវ មានប្រជ្រុយខ្មៅពាសពេញខ្លួន មិនបានយកជើងធាក់ដាស់សមណៈនេះ កាលកំពុងដេកលក់ទេដឹង ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි නූනිමස්ස සමණස්ස, පච්චූසම්හි ඉණායිකා;

දෙථ දෙථාති චොදෙන්ති, තෙනායං සමණො සුඛී’’ති.

«ពួកម្ចាស់បំណុល មិនបានមកទារបំណុលនៅពេលព្រលឹមស្រាងៗ ថា «ចូរឲ្យបំណុលមក ចូរឲ្យបំណុលមក» ដល់សមណៈនេះទេដឹង ព្រោះហេតុនោះ បានជាសមណៈនេះមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න [Pg.173] හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, බලීබද්දා චතුද්දස;

අජ්ජසට්ඨිං න දිස්සන්ති, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ គោឈ្មោល ១៤ ក្បាល របស់តថាគត មិនបានបាត់អស់រយៈពេល ៦ ថ្ងៃមកហើយពិតមែន ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, තිලාඛෙත්තස්මි පාපකා;

එකපණ්ණා දුපණ්ණා ච, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.

«ដើមល្ងអាក្រក់ៗ ដែលមានស្លឹកតែមួយ ឬពីរសន្លឹក ក្នុងចម្ការល្ង របស់តថាគត មិនមានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, තුච්ඡකොට්ඨස්මි මූසිකා;

උස්සොළ්හිකාය නච්චන්ති, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.

«ពួកកណ្តុរមិនបាននាំគ្នារត់លោតកញ្ឆេងលេង ក្នុងជង្រុកដ៏ទទេ របស់តថាគតឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, සන්ථාරො සත්තමාසිකො;

උප්පාටකෙහි සඤ්ඡන්නො, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.

«កម្រាលស្មៅដែលមិនបានបោសសម្អាតអស់រយៈពេល ៧ ខែមកហើយ ហើយពេញទៅដោយសត្វល្អិតចង្រៃ របស់តថាគត មិនមានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, විධවා සත්ත ධීතරො;

එකපුත්තා දුපුත්තා ච, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.

«កូនស្រីមេម៉ាយ ៧ នាក់ ដែលមានកូនមួយ ឬកូនពីរ របស់តថាគត មិនមានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, පිඞ්ගලා තිලකාහතා;

සොත්තං පාදෙන බොධෙති, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී.

«ប្រពន្ធភ្នែកស្រឡេវ មានប្រជ្រុយខ្មៅពាសពេញខ្លួន មិនបានយកជើងធាក់ដាស់តថាគត កាលកំពុងដេកលក់ឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសេចក្តីសុខ។»

---

‘‘න හි මය්හං බ්‍රාහ්මණ, පච්චූසම්හි ඉණායිකා;

දෙථ දෙථාති චොදෙන්ති, තෙනාහං බ්‍රාහ්මණා සුඛී’’ති.

«ពួកម្ចាស់បំណុល មិនបានមកទារបំណុលនៅពេលព្រលឹមស្រាងៗ ថា «ចូរឲ្យបំណុលមក ចូរឲ្យបំណុលមក» ដល់តថាគតឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាតថាគតមានសេចក្តីសុខ។»

---

එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙව භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. ලභෙය්‍යාහං භොතො ගොතමස්ස සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ភារទ្វាជគោត្រព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពិរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន! ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះគោតមដ៏ចម្រើនទ្រង់សម្តែងហើយ ដោយអនេកបរិយាយ យ៉ាងនេះ ប្រៀបដូចជាគេផ្ងាររបស់ដែលផ្កាប់ ឬបើកបង្ហាញរបស់ដែលលាក់កំបាំង ឬប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬក៏ទ្រទ្រង់ប្រទីបប្រេងក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា "មនុស្សមានចក្ខុទាំងឡាយ នឹងឃើញរូបបាន" យ៉ាងណាមិញ ខ្ញុំព្រះករុណានេះ សូមដល់នូវព្រះគោតមដ៏ចម្រើនផង ព្រះធម៌ផង ព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាទីពឹងទីរលឹក។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមទទួលបាននូវការបួសជាសាមណេរ និងការឧបសម្បទាជាភិក្ខុ ក្នុងសំណាក់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន។»

---

අලත්ථ ඛො භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො භගවතො සන්තිකෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො පනායස්මා භාරද්වාජො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති, තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං [Pg.174] ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ච පනායස්මා භාරද්වාජො අරහතං අහොසීති.

ភារទ្វាជគោត្រព្រាហ្មណ៍ ក៏ទទួលបាននូវការបួសជាសាមណេរ និងការឧបសម្បទាជាភិក្ខុ ក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបានឧបសម្បទារួចហើយ មិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះភារទ្វាជៈដ៏មានអាយុ ក៏ចៀសចេញទៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនធ្វេសប្រហែស មានសេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង នូវគុណធម៌ដ៏ប្រសើរ គឺព្រហ្មចរិយៈជាទីបំផុត ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសដោយត្រឹមត្រូវ ត្រូវការនោះ ដោយញាណដ៏ឧត្តម ក្នុងបច្ចុប្បន្ន ហើយសម្រេចសម្រាន្តនៅ។ ព្រះអង្គបានដឹងច្បាស់ថា៖ «ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើ បានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនេះ មិនមានទៀតឡើយ។» ហើយព្រះភារទ្វាជៈដ៏មានអាយុ ក៏បានជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

---

අරහන්තවග්ගො පඨමො.

អរហន្តវគ្គ ទី ១ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

ධනඤ්ජානී ච අක්කොසං, අසුරින්දං බිලඞ්ගිකං;

අහිංසකං ජටා චෙව, සුද්ධිකඤ්චෙව අග්ගිකා;

සුන්දරිකං බහුධීතරෙන ච තෙ දසාති.

និយាយអំពីសូត្រទាំង ១០ គឺ ធនញ្ជានីសូត្រ ១ អក្កោសសូត្រ ១ អសុរិន្ទសូត្រ ១ ពលិង្គិកសូត្រ ១ អហិំសកសូត្រ ១ ជដាសូត្រ ១ សុទ្ធិកសូត្រ ១ អគ្គិកសូត្រ ១ សុន្ទរិកសូត្រ ១ និងពហុធីតរសូត្រ ១។

---

2. උපාසකවග්ගො

២. ឧបាសកវគ្គ

---

1. කසිභාරද්වාජසුත්තං

១. កសិភារទ្វាជសូត្រ

---

197. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා මගධෙසු විහරති දක්ඛිණාගිරිස්මිං එකනාළායං බ්‍රාහ්මණගාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන කසිභාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පඤ්චමත්තානි නඞ්ගලසතානි පයුත්තානි හොන්ති වප්පකාලෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන කසිභාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස කම්මන්තො තෙනුපසඞ්කමි.

១៩៧. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនមគធៈ នាទក្ខិណគិរិជនបទ ក្នុងឯកនាឡាព្រាហ្មណគ្រាម។ សម័យនោះឯង ជាកាលសាបព្រោះ នង្គ័លប្រមាណប្រាំរយគ្រឿង ដែលកសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍បានទឹមទុកហើយ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រ និងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយទ្រង់យាងទៅកាន់កន្លែងធ្វើការងាររបស់កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍។

---

තෙන ඛො පන සමයෙන කසිභාරද්වාජස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස පරිවෙසනා වත්තති. අථ ඛො භගවා යෙන පරිවෙසනා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. අද්දසා ඛො කසිභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං පිණ්ඩාය ඨිතං. දිස්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහං ඛො, සමණ, කසාමි ච වපාමි ච, කසිත්වා ච වපිත්වා ච භුඤ්ජාමි. ත්වම්පි, සමණ, කසස්සු ච වපස්සු ච, කසිත්වා ච වපිත්වා ච භුඤ්ජස්සූ’’ති. ‘‘අහම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, කසාමි ච වපාමි ච, කසිත්වා ච වපිත්වා ච භුඤ්ජාමී’’ති. න ඛො මයං පස්සාම භොතො ගොතමස්ස යුගං වා නඞ්ගලං වා ඵාලං වා පාචනං වා බලීබද්දෙ වා, අථ ච පන භවං ගොතමො එවමාහ – ‘‘අහම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, කසාමි ච වපාමි ච, කසිත්වා ච වපිත්වා ච භුඤ්ජාමී’’ති[Pg.175]. අථ ඛො කසිභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

សម័យនោះឯង ការចែកអាហាររបស់កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ កំពុងប្រព្រឹត្តទៅ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់កន្លែងចែកអាហារនោះ លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏ទ្រង់គង់ឈរក្នុងទីសមគួរមួយ។ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ឈរបិណ្ឌបាត។ លុះឃើញហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលសមណៈ ខ្ញុំតែងភ្ជួរផង សាបព្រោះផង លុះភ្ជួរ និងសាបព្រោះហើយ ទើបបរិភោគ។ ម្នាលសមណៈ ទោះបីលោក ក៏ត្រូវភ្ជួរផង សាបព្រោះផង លុះភ្ជួរ និងសាបព្រោះហើយ សឹមបរិភោគចុះ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតក៏ភ្ជួរផង សាបព្រោះផង លុះភ្ជួរ និងសាបព្រោះហើយ ទើបបរិភោគដែរ»។ ព្រាហ្មណ៍ទូលថា៖ «យើងខ្ញុំមិនដែលឃើញនឹម ឬនង្គ័ល ឬផាល ឬរំពាត់ ឬគោទាំងឡាយរបស់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើនឡើយ តែព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បែរជាមានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះថា៖ “ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតក៏ភ្ជួរផង សាបព្រោះផង លុះភ្ជួរ និងសាបព្រោះហើយ ទើបបរិភោគដែរ”»។ គ្រានោះ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានពោលគាថានេះ នឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කස්සකො පටිජානාසි, න ච පස්සාමි තෙ කසිං;

කස්සකො පුච්ඡිතො බ්‍රූහි, කථං ජානෙමු තං කසි’’න්ති.

«លោកតែងប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកភ្ជួររាស់ តែយើងខ្ញុំមិនដែលឃើញការភ្ជួររាស់របស់លោកឡើយ។ កាលដែលយើងខ្ញុំសួរហើយ សូមលោកជាអ្នកភ្ជួររាស់ ប្រាប់មកចុះ ធ្វើដូចម្តេច ទើបយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវការភ្ជួររាស់របស់លោកនោះបាន?»

---

‘‘සද්ධා බීජං තපො වුට්ඨි, පඤ්ඤා මෙ යුගනඞ්ගලං;

හිරී ඊසා මනො යොත්තං, සති මෙ ඵාලපාචනං.

«សទ្ធាជាពូជ សេចក្តីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស (តបៈ) ជាទឹកភ្លៀង បញ្ញារបស់តថាគតជានឹម និងនង្គ័ល ហិរិ (សេចក្តីខ្មាសបាប) ជាយួរនង្គ័ល ចិត្តជាខ្សែទឹម សតិរបស់តថាគតជាផាល និងរំពាត់។

---

‘‘කායගුත්තො වචීගුත්තො, ආහාරෙ උදරෙ යතො;

සච්චං කරොමි නිද්දානං, සොරච්චං මෙ පමොචනං.

តថាគតជាអ្នកគ្រប់គ្រងកាយ គ្រប់គ្រងវាចា ជាអ្នកសង្រួមក្នុងអាហារ និងក្នុងផ្ទៃ តថាគតធ្វើនូវសច្ចៈឲ្យជាគ្រឿងជម្រះស្មៅ សោរច្ចៈ (សេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់) ជាគ្រឿងដោះទឹមរបស់តថាគត។

---

‘‘වීරියං මෙ ධුරධොරය්හං, යොගක්ඛෙමාධිවාහනං;

ගච්ඡති අනිවත්තන්තං, යත්ථ ගන්ත්වා න සොචති.

វីរិយៈរបស់តថាគត ជាសត្វពាហនៈនាំទៅនូវធុរៈ នាំទៅកាន់ធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ តែងដើរទៅមិនត្រឡប់ក្រោយឡើយ ជាទីដែលបុគ្គលទៅដល់ហើយ មិនតែងសោកសៅ។

---

‘‘එවමෙසා කසී කට්ඨා, සා හොති අමතප්ඵලා;

එතං කසිං කසිත්වාන, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.

ការភ្ជួររាស់នេះ តថាគតបានភ្ជួររាស់យ៉ាងនេះ ការភ្ជួររាស់នោះ តែងមានផលជាអមតៈ បុគ្គលកាលបើភ្ជួររាស់នូវការភ្ជួររាស់នេះហើយ តែងរួចចាកទុក្ខទាំងពួង»។

---

‘‘භුඤ්ජතු භවං ගොතමො. කස්සකො භවං. යඤ්හි භවං ගොතමො අමතප්ඵලම්පි කසිං කසතී’’ති.

«សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទទួលសោយចុះ ព្រះអង្គពិតជាអ្នកភ្ជួររាស់មែន ព្រោះព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងភ្ជួររាស់នូវការភ្ជួររាស់ដែលមានផលជាអមតៈ»។

---

‘‘ගාථාභිගීතං මෙ අභොජනෙය්‍යං,සම්පස්සතං බ්‍රාහ්මණ නෙස ධම්මො;

ගාථාභිගීතං පනුදන්ති බුද්ධා,ධම්මෙ සති බ්‍රාහ්මණ වුත්තිරෙසා.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភោជនដែលបានមកព្រោះការច្រៀងគាថា តថាគតមិនគួរឆាន់ឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះមិនមែនជាធម៌របស់បុគ្គលអ្នកយល់ឃើញត្រូវនោះទេ ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងច្រានចោលនូវភោជនដែលបានមកព្រោះការច្រៀងគាថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធម៌មាននៅ នេះជាការចិញ្ចឹមជីវិត (របស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ)។

---

‘‘අඤ්ඤෙන ච කෙවලිනං මහෙසිං,ඛීණාසවං කුක්කුච්චවූපසන්තං;

අන්නෙන පානෙන උපට්ඨහස්සු,ඛෙත්තඤ්හි තං පුඤ්ඤපෙක්ඛස්ස හොතී’’ති.

សូមអ្នកបម្រើព្រះខីណាសព ដែលជាអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ មានកិច្ចស្រេចហើយ មានសេចក្តីក្រវល់ក្រវាយរម្ងាប់ហើយ ដោយបាយ និងទឹកដទៃវិញ ព្រោះថា ព្រះខីណាសពនោះ ជាបុញ្ញក្ខេត្តរបស់បុគ្គលអ្នកប្រាថ្នានូវបុណ្យ»។

---

එවං වුත්තෙ, කසිභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

---

2. උදයසුත්තං

២. ឧទយសូត្រ

---

198. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන උදයස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. අථ [Pg.176] ඛො උදයො බ්‍රාහ්මණො භගවතො පත්තං ඔදනෙන පූරෙසි. දුතියම්පි ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන උදයස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… තතියම්පි ඛො උදයො බ්‍රාහ්මණො භගවතො පත්තං ඔදනෙන පූරෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පකට්ඨකොයං සමණො ගොතමො පුනප්පුනං ආගච්ඡතී’’ති.

១៩៨. ព័ត៌មានកើតឡើងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រ និងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយទ្រង់យាងទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់ឧទយព្រាហ្មណ៍។ គ្រានោះ ឧទយព្រាហ្មណ៍ បានដាក់ចង្ហាន់ពេញបាត្ររបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ សូម្បីជាគម្រប់ពីរដង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់បាត្រ និងចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយទ្រង់យាងទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់ឧទយព្រាហ្មណ៍... សូម្បីជាគម្រប់បីដង ឧទយព្រាហ្មណ៍ បានដាក់ចង្ហាន់ពេញបាត្ររបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះសមណគោតមនេះ ជាអ្នកជាប់ចិត្តក្នុងរសជាតិ តែងយាងមកញយៗ»។

---

‘‘පුනප්පුනඤ්චෙව වපන්ති බීජං, පුනප්පුනං වස්සති දෙවරාජා;

පුනප්පුනං ඛෙත්තං කසන්ති කස්සකා, පුනප්පුනං ධඤ්ඤමුපෙති රට්ඨං.

«ពួកជនតែងសាបព្រោះពូជញយៗ ស្ដេចទេវតា តែងបង្អុរភ្លៀងចុះមកញយៗ ពួកអ្នកភ្ជួររាស់តែងភ្ជួរស្រែញយៗ ស្រូវតែងកើតឡើងដល់ដែនដីញយៗ។

---

‘‘පුනප්පුනං යාචකා යාචයන්ති, පුනප්පුනං දානපතී දදන්ති;

පුනප්පුනං දානපතී දදිත්වා, පුනප්පුනං සග්ගමුපෙන්ති ඨානං.

ពួកស្មូមតែងសូមញយៗ ពួកទាយកតែងឲ្យទានញយៗ ពួកទាយកលុះឲ្យទានញយៗហើយ តែងទៅកាន់ឋានសួគ៌ញយៗ។

---

‘‘පුනප්පුනං ඛීරනිකා දුහන්ති, පුනප්පුනං වච්ඡො උපෙති මාතරං;

පුනප්පුනං කිලමති ඵන්දති ච, පුනප්පුනං ගබ්භමුපෙති මන්දො.

ពួកអ្នកចង្រ្កឹះទឹកដោះតែងចង្រ្កឹះញយៗ កូនគោតែងចូលទៅរកមេញយៗ បុគ្គលល្ងង់ខ្លៅតែងលំបាក និងញាប់ញ័រញយៗ តែងចូលទៅកាន់គភ៌ញយៗ។

---

‘‘පුනප්පුනං ජායති මීයති ච, පුනප්පුනං සිවථිකං හරන්ති;

මග්ගඤ්ච ලද්ධා අපුනබ්භවාය, න පුනප්පුනං ජායති භූරිපඤ්ඤො’’ති.

តែងកើត និងស្លាប់ញយៗ គេតែងសែងទៅកាន់ទីស្មសានញយៗ ចំណែកឯបុគ្គលមានប្រាជ្ញាធំ លុះបានសម្រេចផ្លូវដើម្បីមិនឲ្យមានភពថ្មីទៀតហើយ តែងមិនកើតញយៗឡើយ»។

---

එවං වුත්තෙ, උදයො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ឧទយព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

---

3. දෙවහිතසුත්තං

៣. ទេវហិតសូត្រ

---

199. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා වාතෙහාබාධිකො හොති; ආයස්මා ච උපවාණො භගවතො උපට්ඨාකො හොති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං උපවාණං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉඞ්ඝ මෙ ත්වං, උපවාණ, උණ්හොදකං ජානාහී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා උපවාණො භගවතො පටිස්සුත්වා නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන දෙවහිතස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තුණ්හීභූතො එකමන්තං අට්ඨාසි. අද්දසා ඛො දෙවහිතො බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං උපවාණං තුණ්හීභූතං එකමන්තං ඨිතං. දිස්වාන ආයස්මන්තං උපවාණං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

១៩៩. ព័ត៌មានកើតឡើងនៅក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានអាពាធកើតអំពីខ្យល់។ ព្រះឧបវាណៈដ៏មានអាយុ ជាឧបដ្ឋាករបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅព្រះឧបវាណៈដ៏មានអាយុថា៖ «ម្នាលឧបវាណៈ ចូរអ្នករកទឹកក្តៅថ្វាយតថាគតផង»។ ព្រះឧបវាណៈដ៏មានអាយុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា៖ «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ» រួចហើយក៏ស្បង់ប្រដាប់បាត្រ និងចីវរ យាងទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់ទេវហិតព្រាហ្មណ៍ លុះទៅដល់ហើយ ក៏ឈរស្ងៀមនៅក្នុងទីសមគួរមួយ។ ទេវហិតព្រាហ្មណ៍ បានឃើញព្រះឧបវាណៈដ៏មានអាយុ ឈរស្ងៀមនៅក្នុងទីសមគួរមួយ។ លុះឃើញហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ នឹងព្រះឧបវាណៈដ៏មានអាយុថា៖

---

‘‘තුණ්හීභූතො [Pg.177] භවං තිට්ඨං, මුණ්ඩො සඞ්ඝාටිපාරුතො;

කිං පත්ථයානො කිං එසං, කිං නු යාචිතුමාගතො’’ති.

«លោកដ៏ចម្រើន ជាអ្នកកោរសក់ គ្រងសង្ឃាដិ ឈរស្ងៀមនៅ តើលោកប្រាថ្នាអ្វី ស្វែងរកអ្វី ឬមកដើម្បីសុំអ្វី?»

---

‘‘අරහං සුගතො ලොකෙ, වාතෙහාබාධිකො මුනි;

සචෙ උණ්හොදකං අත්ථි, මුනිනො දෙහි බ්‍රාහ්මණ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រះមុនីជាព្រះអរហន្ត ជាព្រះសុគតក្នុងលោក ទ្រង់មានអាពាធកើតអំពីខ្យល់ បើទឹកក្តៅមាននៅ សូមលោកប្រគេនព្រះមុនីចុះ។

---

‘‘පූජිතො පූජනෙය්‍යානං, සක්කරෙය්‍යාන සක්කතො;

අපචිතො අපචෙය්‍යානං, තස්ස ඉච්ඡාමි හාතවෙ’’ති.

ព្រះអង្គជាបុគ្គលដែលពួកបុគ្គលគួរជាទីបូជា តែងបូជា ជាបុគ្គលដែលពួកបុគ្គលគួរធ្វើសក្ការៈ តែងធ្វើសក្ការៈ ជាបុគ្គលដែលពួកបុគ្គលគួរគោរព តែងគោរព អាត្មាភាពប្រាថ្នានាំយកទឹកក្តៅនោះ ទៅថ្វាយព្រះអង្គ»

---

අථ ඛො දෙවහිතො බ්‍රාහ්මණො උණ්හොදකස්ස කාජං පුරිසෙන ගාහාපෙත්වා ඵාණිතස්ස ච පුටං ආයස්මතො උපවාණස්ස පාදාසි. අථ ඛො ආයස්මා උපවාණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං උණ්හොදකෙන න්හාපෙත්වා උණ්හොදකෙන ඵාණිතං ආලොලෙත්වා භගවතො පාදාසි. අථ ඛො භගවතො ආබාධො පටිප්පස්සම්භි.

គ្រានោះ ទេវហិតព្រាហ្មណ៍ បានប្រើបុរសម្នាក់ឲ្យរែកទឹកក្តៅមួយអម្រែក និងប្រគេនស្ករអំពៅមួយកញ្ចប់ ដល់ព្រះឧបវាណៈដ៏មានអាយុ។ គ្រានោះ ព្រះឧបវាណៈដ៏មានអាយុ យាងទៅកាន់ទីដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅ លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏ស្រង់ព្រះកាយព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយទឹកក្តៅ ហើយកូរស្ករអំពៅនឹងទឹកក្តៅ ថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ គ្រានោះ អាពាធរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏បានស្ងប់រម្ងាប់ទៅ។

---

අථ ඛො දෙවහිතො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො දෙවහිතො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ទេវហិតព្រាហ្មណ៍ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានរីករាយជាមួយនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរមួយ។ លុះទេវហិតព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានពោលគាថានេះ នឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘කත්ථ දජ්ජා දෙය්‍යධම්මං, කත්ථ දින්නං මහප්ඵලං;

කථඤ්හි යජමානස්ස, කථං ඉජ්ඣති දක්ඛිණා’’ති.

«បុគ្គលគួរប្រគេនទេយ្យធម៌ក្នុងទីណា ទានដែលបុគ្គលប្រគេនក្នុងទីណា ទើបមានផលច្រើន ម្យ៉ាងទៀត កាលបើបុគ្គលអ្នកបូជា ធ្វើដូចម្តេច ទើបទក្ខិណាទានសម្រេចផល?»

---

‘‘පුබ්බෙනිවාසං යො වෙදී, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති;

අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, අභිඤ්ඤාවොසිතො මුනි.

«ព្រះមុនីអង្គណា ជ្រាបច្បាស់នូវបុព្វេនិវាស ឃើញច្បាស់នូវឋានសួគ៌ និងអបាយភូមិ មួយវិញទៀត ព្រះមុនីនោះ បានដល់នូវការអស់ទៅនៃជាតិ មានកិច្ចសម្រេចហើយដោយអភិញ្ញា។

---

‘‘එත්ථ දජ්ජා දෙය්‍යධම්මං, එත්ථ දින්නං මහප්ඵලං;

එවඤ්හි යජමානස්ස, එවං ඉජ්ඣති දක්ඛිණා’’ති.

បុគ្គលគួរប្រគេនទេយ្យធម៌ក្នុងព្រះមុនីនោះ ទានដែលបុគ្គលប្រគេនក្នុងព្រះមុនីនោះ តែងមានផលច្រើន កាលបើបុគ្គលអ្នកបូជា ធ្វើសក្ការៈយ៉ាងនេះ ទក្ខិណាទានតែងសម្រេចផលយ៉ាងនេះឯង»

---

එවං වුත්තෙ, දෙවහිතො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

Kាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ទេវហិតព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបនូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

---

4. මහාසාලසුත්තං

៤. មហាសាលសូត្រ

---

200. සාවත්ථිනිදානං[Pg.178]. අථ ඛො අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණමහාසාලො ලූඛො ලූඛපාවුරණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං බ්‍රාහ්මණමහාසාලං භගවා එතදවොච – ‘‘කින්නු ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, ලූඛො ලූඛපාවුරණො’’ති? ‘‘ඉධ මෙ, භො ගොතම, චත්තාරො පුත්තා. තෙ මං දාරෙහි සංපුච්ඡ ඝරා නික්ඛාමෙන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, ඉමා ගාථායො පරියාපුණිත්වා සභායං මහාජනකායෙ සන්නිපතිතෙ පුත්තෙසු ච සන්නිසින්නෙසු භාසස්සු –

២០០. ព័ត៌មានកើតឡើងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រាហ្មណ៍មហាសាលម្នាក់ មានសរីរាង្គសៅហ្មង ស្លៀកដណ្តប់សម្លៀកបំពាក់សៅហ្មង ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានរីករាយជាមួយនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរមួយ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សួរព្រាហ្មណ៍មហាសាលនោះ ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរ យ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកមានសរីរាង្គសៅហ្មង ស្លៀកដណ្តប់សម្លៀកបំពាក់សៅហ្មងយ៉ាងនេះ?» ព្រាហ្មណ៍ក្រាបទូលថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំមានកូនប្រុសបួននាក់នៅក្នុងទីនេះ កូនទាំងនោះបានពិភាក្សាគ្នាជាមួយនឹងភរិយារបស់ពួកគេ ហើយបណ្តេញខ្ញុំចេញពីផ្ទះ» Parsed ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ អ្នកចូររៀនគាថាទាំងឡាយនេះ លុះដល់ទីប្រជុំជនដែលមនុស្សជាច្រើនមកជួបជុំគ្នា ហើយកូនទាំងឡាយរបស់អ្នកក៏អង្គុយនៅក្នុងទីនោះដែរ ចូរអ្នកសូត្រគាថាទាំងនេះចុះ៖

---

‘‘යෙහි ජාතෙහි නන්දිස්සං, යෙසඤ්ච භවමිච්ඡිසං;

තෙ මං දාරෙහි සංපුච්ඡ, සාව වාරෙන්ති සූකරං.

កូនទាំងឡាយណា ដែលកើតមកហើយ ខ្ញុំធ្លាប់ត្រេកអរ និងប្រាថ្នានូវសេចក្តីចម្រើនដល់កូនទាំងឡាយនោះ កូនទាំងនោះបានពិភាក្សាគ្នាជាមួយនឹងភរិយារបស់ពួកគេ ហើយបណ្តេញខ្ញុំចេញ ដូចជាហ្វូងឆ្កែព្រុសដេញជ្រូកដូច្នោះ។

---

‘‘අසන්තා කිර මං ජම්මා, තාත තාතාති භාසරෙ;

රක්ඛසා පුත්තරූපෙන, තෙ ජහන්ති වයොගතං.

កូនទាំងឡាយនោះ ជាមនុស្សមិនល្អ ជាមនុស្សថោកទាប តែងហៅខ្ញុំថា “លោកឪពុក លោកឪពុក” កូនទាំងនោះជាយក្សក្នុងរូបភាពជាកូន តែងលះបង់ខ្ញុំចោលក្នុងកាលដែលខ្ញុំចាស់ជរាហើយ។

---

‘‘අස්සොව ජිණ්ණො නිබ්භොගො, ඛාදනා අපනීයති;

බාලකානං පිතා ථෙරො, පරාගාරෙසු භික්ඛති.

ដូចជាសេះចាស់ដែលគេលែងប្រើប្រាស់ គេតែងដកហូតចំណីចេញ យ៉ាងណាមិញ ឪពុកចាស់របស់កូនល្ងង់ខ្លៅទាំងឡាយ ក៏ត្រូវដើរសុំទានតាមផ្ទះអ្នកដទៃ យ៉ាងនោះឯង។

---

‘‘දණ්ඩොව කිර මෙ සෙය්‍යො, යඤ්චෙ පුත්තා අනස්සවා;

චණ්ඩම්පි ගොණං වාරෙති, අථො චණ්ඩම්පි කුක්කුරං.

ឈើច្រត់របស់ខ្ញុំនេះឯង ប្រសើរជាងកូនមិនស្តាប់បង្គាប់ទាំងឡាយ ព្រោះឈើច្រត់អាចឃាត់គោសាហាវបាន ទាំងអាចឃាត់ឆ្កែសាហាវបានទៀតផង។

---

‘‘අන්ධකාරෙ පුරෙ හොති, ගම්භීරෙ ගාධමෙධති;

දණ්ඩස්ස ආනුභාවෙන, ඛලිත්වා පතිතිට්ඨතී’’ති.

ក្នុងទីងងឹត ឈើច្រត់តែងទៅមុន ក្នុងទីទឹកជ្រៅ ឈើច្រត់តែងជាទីពឹងផ្អែក ដោយអានុភាពនៃឈើច្រត់ ទោះបីជំពប់ដួល ក៏គង់នឹងក្រោកឈរឡើងវិញបាន»

---

අථ ඛො සො බ්‍රාහ්මණමහාසාලො භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො පරියාපුණිත්වා සභායං මහාජනකායෙ සන්නිපතිතෙ පුත්තෙසු ච සන්නිසින්නෙසු අභාසි –

គ្រានោះ ព្រាហ្មណ៍មហាសាលនោះ បានរៀនគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះដល់ទីប្រជុំជនដែលមនុស្សជាច្រើនមកជួបជុំគ្នា ហើយកូនទាំងឡាយក៏អង្គុយនៅក្នុងទីនោះដែរ ក៏បានសូត្រគាថាទាំងនេះថា៖

---

‘‘යෙහි ජාතෙහි නන්දිස්සං, යෙසඤ්ච භවමිච්ඡිසං;

තෙ මං දාරෙහි සංපුච්ඡ, සාව වාරෙන්ති සූකරං.

«កូនទាំងឡាយណា ដែលកើតមកហើយ ខ្ញុំធ្លាប់ត្រេកអរ និងប្រាថ្នានូវសេចក្តីចម្រើនដល់កូនទាំងឡាយនោះ កូនទាំងនោះបានពិភាក្សាគ្នាជាមួយនឹងភរិយារបស់ពួកគេ ហើយបណ្តេញខ្ញុំចេញ ដូចជាហ្វូងឆ្កែព្រុសដេញជ្រូកដូច្នោះ។

---

‘‘අසන්තා කිර මං ජම්මා, තාත තාතාති භාසරෙ;

රක්ඛසා පුත්තරූපෙන, තෙ ජහන්ති වයොගතං.

កូនទាំងឡាយនោះ ជាមនុស្សមិនល្អ ជាមនុស្សថោកទាប តែងហៅខ្ញុំថា “លោកឪពុក លោកឪពុក” កូនទាំងនោះជាយក្សក្នុងរូបភាពជាកូន តែងលះបង់ខ្ញុំចោលក្នុងកាលដែលខ្ញុំចាស់ជរាហើយ។

---

‘‘අස්සොව [Pg.179] ජිණ්ණො නිබ්භොගො, ඛාදනා අපනීයති;

බාලකානං පිතා ථෙරො, පරාගාරෙසු භික්ඛති.

ដូចជាសេះចាស់ដែលគេលែងប្រើប្រាស់ គេតែងដកហូតចំណីចេញ យ៉ាងណាមិញ ឪពុកចាស់របស់កូនល្ងង់ខ្លៅទាំងឡាយ ក៏ត្រូវដើរសុំទានតាមផ្ទះអ្នកដទៃ យ៉ាងនោះឯង។

---

‘‘දණ්ඩොව කිර මෙ සෙය්‍යො, යඤ්චෙ පුත්තා අනස්සවා;

චණ්ඩම්පි ගොණං වාරෙති, අථො චණ්ඩම්පි කුක්කුරං.

ឈើច្រត់របស់ខ្ញុំនេះឯង ប្រសើរជាងកូនមិនស្តាប់បង្គាប់ទាំងឡាយ ព្រោះឈើច្រត់អាចឃាត់គោសាហាវបាន ទាំងអាចឃាត់ឆ្កែសាហាវបានទៀតផង។

---

‘‘අන්ධකාරෙ පුරෙ හොති, ගම්භීරෙ ගාධමෙධති;

දණ්ඩස්ස ආනුභාවෙන, ඛලිත්වා පතිතිට්ඨතී’’ති.

ក្នុងទីងងឹត ឈើច្រត់តែងទៅមុន ក្នុងទីទឹកជ្រៅ ឈើច្រត់តែងជាទីពឹងផ្អែក ដោយអានុភាពនៃឈើច្រត់ ទោះបីជំពប់ដួល ក៏គង់នឹងក្រោកឈរឡើងវិញបាន»

---

අථ ඛො නං බ්‍රාහ්මණමහාසාලං පුත්තා ඝරං නෙත්වා න්හාපෙත්වා පච්චෙකං දුස්සයුගෙන අච්ඡාදෙසුං. අථ ඛො සො බ්‍රාහ්මණමහාසාලො එකං දුස්සයුගං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො බ්‍රාහ්මණමහාසාලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මයං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා නාම ආචරියස්ස ආචරියධනං පරියෙසාම. පටිග්ගණ්හතු මෙ භවං ගොතමො ආචරියධන’’න්ති. පටිග්ගහෙසි භගවා අනුකම්පං උපාදාය. අථ ඛො සො බ්‍රාහ්මණමහාසාලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

គ្រានោះឯង ពួកកូនប្រុសបាននាំព្រាហ្មណ៍មហាសាលនោះទៅកាន់ផ្ទះ ឲ្យងូតទឹក ហើយបានស្លៀកដណ្តប់សំពត់មួយគូៗ ម្នាក់ៗ។ គ្រានោះ ព្រាហ្មណ៍មហាសាលនោះ ក៏កាន់យកសំពត់មួយគូ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានរីករាយជាមួយនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួររីករាយ និងពាក្យគួររលឹកហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រាហ្មណ៍មហាសាល អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពួកយើងដែលឈ្មោះថាជាព្រាហ្មណ៍ តែងស្វែងរកទ្រព្យជាចំណែកគ្រូ (អាចរិយធន) ជូនដល់គ្រូ។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន មេត្តាទទួលនូវទ្រព្យជាចំណែកគ្រូរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាផងចុះ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានទទួលដោយព្រះទ័យអនុគ្រោះ។ គ្រានោះ ព្រាហ្មណ៍មហាសាលនោះ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

---

5. මානත්ථද්ධසුත්තං

៥. មាណត្ថទ្ធសូត្រ

---

201. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන මානත්ථද්ධො නාම බ්‍රාහ්මණො සාවත්ථියං පටිවසති. සො නෙව මාතරං අභිවාදෙති, න පිතරං අභිවාදෙති, න ආචරියං අභිවාදෙති, න ජෙට්ඨභාතරං අභිවාදෙති. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා මහතියා පරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙති. අථ ඛො මානත්ථද්ධස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො සමණො ගොතමො මහතියා පරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙති. යංනූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යං. සචෙ මං සමණො ගොතමො ආලපිස්සති, අහම්පි තං ආලපිස්සාමි. නො චෙ මං සමණො ගොතමො ආලපිස්සති, අහම්පි නාලපිස්සාමී’’ති. අථ ඛො මානත්ථද්ධො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තුණ්හීභූතො එකමන්තං අට්ඨාසි. අථ ඛො භගවා තං නාලපි. අථ ඛො මානත්ථද්ධො බ්‍රාහ්මණො – ‘නායං සමණො [Pg.180] ගොතමො කිඤ්චි ජානාතී’ති තතොව පුන නිවත්තිතුකාමො අහොසි. අථ ඛො භගවා මානත්ථද්ධස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය මානත්ථද්ධං බ්‍රාහ්මණං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២០១. គ្រឿងផ្ដើមរឿងនៅក្រុងសាវត្ថី។ ក៏សម័យនោះឯង មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ មាណត្ថទ្ធៈ រស់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ ព្រាហ្មណ៍នោះ មិនសំពះមាតា មិនសំពះបិតា មិនសំពះអាចារ្យ មិនសំពះបងប្រុសច្បងឡើយ។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានបរិស័ទកុះករចោមរោម ហើយទ្រង់សម្ដែងធម៌។ គ្រានោះ មាណត្ថទ្ធព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ព្រះសមណគោតមនេះ មានបរិស័ទកុះករចោមរោម ហើយសម្ដែងធម៌។ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ចូលទៅរកព្រះសមណគោតម។ ប្រសិនបើព្រះសមណគោតម និយាយរកអញ អញក៏នឹងនិយាយរកព្រះអង្គវិញ។ ប្រសិនបើព្រះសមណគោតម មិននិយាយរកអញទេ អញក៏នឹងមិននិយាយរកព្រះអង្គដែរ»។ គ្រានោះ មាណត្ថទ្ធព្រាហ្មណ៍ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរស្ងៀមនៅក្នុងទីសមគួរ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មិនបានត្រាស់រកព្រាហ្មណ៍នោះឡើយ។ ទើបមាណត្ថទ្ធព្រាហ្មណ៍ គិតថា «ព្រះសមណគោតមនេះ មិនដឹងអ្វីបន្តិចសោះឡើយ» ហើយចង់ត្រឡប់ទៅវិញពីទីនោះឯង។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជ្រាបសេចក្ដីត្រិះរិះក្នុងចិត្តរបស់មាណត្ថទ្ធព្រាហ្មណ៍ ដោយព្រះទ័យរបស់ព្រះអង្គ ហើយបានត្រាស់នឹងមាណត្ថទ្ធព្រាហ្មណ៍ ដោយគាថាថា៖

---

‘‘න මානං බ්‍රාහ්මණ සාධු, අත්ථිකස්සීධ බ්‍රාහ්මණ;

යෙන අත්ථෙන ආගච්ඡි, තමෙවමනුබ්‍රූහයෙ’’ති.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ការធ្វើមានះរឹងត្អឹង មិនល្អឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សម្រាប់បុគ្គលអ្នកប្រាថ្នាប្រយោជន៍ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលមកព្រោះប្រយោជន៍ណា គួរតែចម្រើននូវប្រយោជន៍នោះឯង»។

---

අථ ඛො මානත්ථද්ධො බ්‍රාහ්මණො – ‘‘චිත්තං මෙ සමණො ගොතමො ජානාතී’’ති තත්ථෙව භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති පාණීහි ච පරිසම්බාහති, නාමඤ්ච සාවෙති – ‘‘මානත්ථද්ධාහං, භො ගොතම, මානත්ථද්ධාහං, භො ගොතමා’’ති. අථ ඛො සා පරිසා අබ්භුතචිත්තජාතා අහොසි – ‘අච්ඡරියං වත භො, අබ්භුතං වත භො! අයඤ්හි මානත්ථද්ධො බ්‍රාහ්මණො නෙව මාතරං අභිවාදෙති, න පිතරං අභිවාදෙති, න ආචරියං අභිවාදෙති, න ජෙට්ඨභාතරං අභිවාදෙති; අථ ච පන සමණෙ ගොතමෙ එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොතී’ති. අථ ඛො භගවා මානත්ථද්ධං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘අලං, බ්‍රාහ්මණ, උට්ඨෙහි, සකෙ ආසනෙ නිසීද. යතො තෙ මයි චිත්තං පසන්න’’න්ති. අථ ඛො මානත්ථද්ධො බ්‍රාහ්මණො සකෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ មាណត្ថទ្ធព្រាហ្មណ៍ គិតថា «ព្រះសមណគោតម ជ្រាបចិត្តរបស់អញហើយ» ក៏ក្រាបចុះទៀបព្រះបាទទាំងគូនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយក្បាលក្នុងទីនោះឯង ហើយថើបព្រះបាទទាំងគូនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយមាត់ផង ច្របាច់អង្អែលដោយដៃទាំងឡាយផង ហើយប្រកាសឈ្មោះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាឈ្មោះ មាណត្ថទ្ធៈ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាឈ្មោះ មាណត្ថទ្ធៈ»។ គ្រានោះ បរិស័ទនោះ ក៏មានសេចក្ដីអស្ចារ្យ និងចម្លែកក្នុងចិត្តកើតឡើងថា «ឱហ្ន៎ អស្ចារ្យណាស់ ឱហ្ន៎ ចម្លែកណាស់! ព្រោះថា មាណត្ថទ្ធព្រាហ្មណ៍នេះ មិនដែលសំពះមាតា មិនដែលសំពះបិតា មិនដែលសំពះអាចារ្យ មិនដែលសំពះបងប្រុសច្បងឡើយ តែបែរជាមកធ្វើការគោរពយ៉ាងក្រៃលែង មានសភាពយ៉ាងនេះ ចំពោះព្រះសមណគោតមទៅវិញ»។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានត្រាស់នឹងមាណត្ថទ្ធព្រាហ្មណ៍យ៉ាងនេះថា «ល្មមហើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចូរក្រោកឡើង អង្គុយលើអាសនៈរបស់ខ្លួនចុះ ព្រោះចិត្តរបស់អ្នក ជ្រះថ្លាក្នុងតថាគតហើយ»។ គ្រានោះ មាណត្ថទ្ធព្រាហ្មណ៍ ក៏អង្គុយលើអាសនៈរបស់ខ្លួន ហើយបានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាថា៖

---

‘‘කෙසු න මානං කයිරාථ, කෙසු චස්ස සගාරවො;

ක්‍යස්ස අපචිතා අස්සු, ක්‍යස්සු සාධු සුපූජිතා’’ති.

«តើបុគ្គលមិនគួរធ្វើមានះចំពោះបុគ្គលណាខ្លះ? តើបុគ្គលគួរមានសេចក្ដីគោរពចំពោះបុគ្គលណាខ្លះ? តើបុគ្គលណាខ្លះ ដែលបុគ្គលគួរធ្វើសេចក្ដីកោតក្រែង? តើបុគ្គលណាខ្លះ ដែលបុគ្គលគប្បីបូជាយ៉ាងល្អ?»

---

‘‘මාතරි පිතරි චාපි, අථො ජෙට්ඨම්හි භාතරි;

ආචරියෙ චතුත්ථම්හි,තෙසු න මානං කයිරාථ;

තෙසු අස්ස සගාරවො,ත්‍යස්ස අපචිතා අස්සු;

ත්‍යස්සු සාධු සුපූජිතා.

«បុគ្គលមិនគួរធ្វើមានះចំពោះមាតាផង ចំពោះបិតាផង ចំពោះបងប្រុសច្បងផង ចំពោះអាចារ្យជាគម្រប់បួនផង។ បុគ្គលគួរមានសេចក្ដីគោរពចំពោះបុគ្គលទាំងនោះ បុគ្គលទាំងនោះឯង ជាអ្នកដែលបុគ្គលគួរធ្វើសេចក្ដីកោតក្រែង បុគ្គលទាំងនោះឯង ជាអ្នកដែលបុគ្គលគប្បីបូជាយ៉ាងល្អ។

---

‘‘අරහන්තෙ සීතීභූතෙ, කතකිච්චෙ අනාසවෙ;

නිහච්ච මානං අථද්ධො, තෙ නමස්සෙ අනුත්තරෙ’’ති.

បុគ្គលគប្បីកម្ចាត់បង់នូវមានះ ជាអ្នកមិនរឹងត្អឹង ហើយសំពះនូវព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដែលជាអ្នកត្រជាក់រលត់ មានកិច្ចធ្វើរួចហើយ មិនមានអាសវៈ ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរគ្មានបុគ្គលដទៃក្រៃលែងជាងឡើយ»។

---

එවං [Pg.181] වුත්තෙ, මානත්ථද්ධො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ មាណត្ថទ្ធព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

---

6. පච්චනීකසුත්තං

៦. បច្ចនីកសូត្រ

---

202. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන පච්චනීකසාතො නාම බ්‍රාහ්මණො සාවත්ථියං පටිවසති. අථ ඛො පච්චනීකසාතස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස එතදහොසි – ‘‘යංනූනාහං යෙන සමණො ගොතමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යං. යං යදෙව සමණො ගොතමො භාසිස්සති තං තදෙවස්සාහං පච්චනීකාස්ස’’න්ති. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා අබ්භොකාසෙ චඞ්කමති. අථ ඛො පච්චනීකසාතො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං චඞ්කමන්තං එතදවොච – ‘භණ සමණධම්ම’න්ති.

២០២. គ្រឿងផ្ដើមរឿងនៅក្រុងសាវត្ថី។ ក៏សម័យនោះឯង មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ បច្ចនីកសាតៈ រស់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ បច្ចនីកសាតព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ ចូលទៅរកព្រះសមណគោតម។ ព្រះសមណគោតម នឹងពោលនូវពាក្យណាៗ អញនឹងនិយាយទាស់នឹងពាក្យនោះៗ របស់ព្រះអង្គ»។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់កំពុងយាងចង្ក្រមក្នុងទីវាលស្រឡះ។ គ្រានោះ បច្ចនីកសាតព្រាហ្មណ៍ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដែលកំពុងយាងចង្ក្រមយ៉ាងនេះថា «នែសមណៈ ចូរពោលធម៌មកមើល»។

---

‘‘න පච්චනීකසාතෙන, සුවිජානං සුභාසිතං;

උපක්කිලිට්ඨචිත්තෙන, සාරම්භබහුලෙන ච.

«ធម៌ដែលតថាគតសម្ដែងល្អហើយ បុគ្គលអ្នកចូលចិត្តនិយាយទាស់ មានចិត្តសៅហ្មង និងមានសេចក្ដីប្រណាំងប្រជែងជាប្រក្រតី មិនងាយនឹងដឹងច្បាស់ឡើយ។

---

‘‘යො ච විනෙය්‍ය සාරම්භං, අප්පසාදඤ්ච චෙතසො;

ආඝාතං පටිනිස්සජ්ජ, ස වෙ ජඤ්ඤා සුභාසිත’’න්ති.

លុះតែបុគ្គលណា កម្ចាត់បង់នូវសេចក្ដីប្រណាំងប្រជែងផង នូវសេចក្ដីមិនជ្រះថ្លានៃចិត្តផង លះបង់នូវសេចក្ដីគុំកួនផង បុគ្គលនោះឯង ទើបអាចដឹងច្បាស់នូវធម៌ដែលតថាគតសម្ដែងល្អហើយ»។

---

එවං වුත්තෙ, පච්චනීකසාතො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ បច្ចនីកសាតព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

---

7. නවකම්මිකසුත්තං

៧. នវកម្មិកសូត្រ

---

203. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන නවකම්මිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො තස්මිං වනසණ්ඩෙ කම්මන්තං කාරාපෙති. අද්දසා ඛො නවකම්මිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං අඤ්ඤතරස්මිං සාලරුක්ඛමූලෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘අහං ඛො ඉමස්මිං වනසණ්ඩෙ කම්මන්තං කාරාපෙන්තො රමාමි. අයං සමණො ගොතමො කිං කාරාපෙන්තො රමතී’’ති? අථ [Pg.182] ඛො නවකම්මිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២០៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃមួយ ក្នុងដែនកោសល។ សម័យនោះឯង នវកម្មិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ កំពុងឲ្យគេធ្វើការងារនៅក្នុងព្រៃនោះ។ នវកម្មិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្រោមដើមរាំងភ្នំមួយ ផ្អែនភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ។ លុះឃើញហើយ ក៏មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «អញកាលដែលឲ្យគេធ្វើការងារនៅក្នុងព្រៃនេះ តែងត្រេកអរ។ ចុះព្រះសមណគោតមនេះ កាលឲ្យគេធ្វើការងារអ្វី ទើបត្រេកអរ?»។ គ្រានោះ នវកម្មិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាថា៖

---

‘‘කෙ නු කම්මන්තා කරීයන්ති, භික්ඛු සාලවනෙ තව;

යදෙකකො අරඤ්ඤස්මිං, රතිං වින්දති ගොතමො’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុ ការងារអ្វីខ្លះដែលលោកត្រូវធ្វើក្នុងព្រៃរាំងភ្នំនេះ? ព្រោះហេតុអ្វីបានជាព្រះគោតម ត្រេកអរតែម្នាក់ឯងក្នុងព្រៃស្ងាត់?»

---

‘‘න මෙ වනස්මිං කරණීයමත්ථි,උච්ඡින්නමූලං මෙ වනං විසූකං;

ස්වාහං වනෙ නිබ්බනථො විසල්ලො,එකො රමෙ අරතිං විප්පහායා’’ති.

«ការងារដែលតថាគតត្រូវធ្វើក្នុងព្រៃ មិនមានឡើយ ព្រៃរបស់តថាគត ត្រូវបានកាត់ឫសគល់អស់ហើយ ស្ងួតស្វិតហើយ។ តថាគតនោះ ជាអ្នកមិនមានព្រៃកិលេស មិនមានសរ លះបង់នូវសេចក្ដីមិនត្រេកអរហើយ តែងត្រេកអរតែម្នាក់ឯងក្នុងព្រៃ»។

---

එවං වුත්තෙ, නවකම්මිකභාරද්වාජො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ នវកម្មិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

---

8. කට්ඨහාරසුත්තං

៨. កដ្ឋហារសូត្រ

---

204. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස භාරද්වාජගොත්තස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස සම්බහුලා අන්තෙවාසිකා කට්ඨහාරකා මාණවකා යෙන වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අද්දසංසු භගවන්තං තස්මිං වනසණ්ඩෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. දිස්වාන යෙන භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භාරද්වාජගොත්තං බ්‍රාහ්මණං එතදවොචුං – ‘‘යග්ඝෙ, භවං ජානෙය්‍යාසි! අසුකස්මිං වනසණ්ඩෙ සමණො නිසින්නො පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා’’. අථ ඛො භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො තෙහි මාණවකෙහි සද්ධිං යෙන සො වනසණ්ඩො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො භගවන්තං තස්මිං වනසණ්ඩෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. දිස්වාන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២០៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងព្រៃមួយ ក្នុងដែនកោសល។ សម័យនោះឯង ពួកមាណពជាសិស្សជាច្រើននាក់ របស់ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ក្នុងភារទ្វាជគោត្រ ដែលជាអ្នករកអុស បានចូលទៅកាន់ព្រៃនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងព្រៃនោះ ផ្អែនភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ។ លុះឃើញហើយ ក៏ចូលទៅរកព្រាហ្មណ៍ក្នុងភារទ្វាជគោត្រ ដល់ទីនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បាននិយាយនឹងព្រាហ្មណ៍ក្នុងភារទ្វាជគោត្រយ៉ាងនេះថា «សូមលោកដ៏ចម្រើនជ្រាប មានព្រះសមណៈមួយព្រះអង្គ គង់ផ្អែនភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ នៅក្នុងព្រៃឯណោះ»។ គ្រានោះ ព្រាហ្មណ៍ក្នុងភារទ្វាជគោត្រ ក៏បានទៅកាន់ព្រៃនោះ ជាមួយនឹងពួកមាណពទាំងនោះ។ ព្រាហ្មណ៍នោះ បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងព្រៃនោះ ផ្អែនភ្នែន តម្រង់កាយឲ្យត្រង់ តម្កល់ស្មារតីចំពោះមុខ។ លុះឃើញហើយ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាទាំងឡាយថា៖

---

‘‘ගම්භීරරූපෙ බහුභෙරවෙ වනෙ,සුඤ්ඤං අරඤ්ඤං විජනං විගාහිය;

අනිඤ්ජමානෙන ඨිතෙන වග්ගුනා,සුචාරුරූපං වත භික්ඛු ඣායසි.

«លោកម្ចាស់បានចូលមកកាន់ព្រៃស្ងាត់ គ្មានមនុស្សកុះករ ជាព្រៃជ្រៅ មានភ័យគួរឲ្យខ្លាចជាច្រើន ហើយគង់ចម្រើនឈាន ដោយព្រះកាយមិនញាប់ញ័រ នឹងធឹង ស្រស់បស់ គួរឲ្យជ្រះថ្លាក្រៃលែង ឱ! ភិក្ខុ លោកចម្រើនឈានល្អណាស់តើ។

---

‘‘න [Pg.183] යත්ථ ගීතං නපි යත්ථ වාදිතං,එකො අරඤ්ඤෙ වනවස්සිතො මුනි;

අච්ඡෙරරූපං පටිභාති මං ඉදං,යදෙකකො පීතිමනො වනෙ වසෙ.

ក្នុងព្រៃដែលគ្មានការច្រៀង គ្មានការប្រគំតន្ត្រី ព្រះមុនីគង់នៅតែម្នាក់ឯង អាស្រ័យនឹងព្រៃស្ងាត់ ការដែលលោកម្ចាស់គង់នៅតែម្នាក់ឯង មានចិត្តរីករាយក្នុងព្រៃនេះ តែងប្រាកដដល់ខ្ញុំព្រះករុណាថាជាការអស្ចារ្យក្រៃលែង។

---

‘‘මඤ්ඤාමහං ලොකාධිපතිසහබ්‍යතං,ආකඞ්ඛමානො තිදිවං අනුත්තරං;

කස්මා භවං විජනමරඤ්ඤමස්සිතො,තපො ඉධ කුබ්බසි බ්‍රහ්මපත්තියා’’ති.

ខ្ញុំព្រះករុណាស្មានថា លោកម្ចាស់ប្រាថ្នានូវស្ថានសួគ៌ជាន់ខ្ពស់ គឺការទៅកើតរួមជាមួយនឹងព្រះព្រហ្មជាធំក្នុងលោក ទើបបានជាលោកម្ចាស់មកអាស្រ័យនៅក្នុងព្រៃស្ងាត់ គ្មានមនុស្ស ហើយធ្វើតបៈក្នុងទីនេះ ដើម្បីសម្រេចនូវព្រហ្មលោកឬ?»

---

‘‘යා කාචි කඞ්ඛා අභිනන්දනා වා,අනෙකධාතූසු පුථූ සදාසිතා;

අඤ්ඤාණමූලප්පභවා පජප්පිතා,සබ්බා මයා බ්‍යන්තිකතා සමූලිකා.

«សេចក្ដីប្រាថ្នា ឬសេចក្ដីត្រេកអរណាមួយ ដែលអាស្រ័យនឹងធាតុទាំងឡាយដ៏ច្រើនជាប្រក្រតី សេចក្ដីរវើរវាយដែលមានអវិជ្ជាជាឫសគល់ សេចក្ដីប្រាថ្នាទាំងអស់នោះ តថាគតបានកម្ចាត់បង់ព្រមទាំងឫសគល់អស់ហើយ។

---

‘‘ස්වාහං අකඞ්ඛො අසිතො අනූපයො,සබ්බෙසු ධම්මෙසු විසුද්ධදස්සනො;

පප්පුය්‍ය සම්බොධිමනුත්තරං සිවං,ඣායාමහං බ්‍රහ්ම රහො විසාරදො’’ති.

តថាគតនោះ ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីប្រាថ្នា មិនអាស្រ័យ មិនចូលទៅជិត មានសេចក្ដីឃើញដ៏បរិសុទ្ធក្នុងធម៌ទាំងពួង បានសម្រេចនូវព្រះសម្ពោធិញ្ញាណដ៏ប្រសើរ ជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈ ជាអ្នកក្លាហាន តែងចម្រើនឈានតែម្នាក់ឯងក្នុងព្រៃស្ងាត់»

---

එවං වුත්තෙ, භාරද්වාජගොත්තො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រាហ្មណ៍ក្នុងភារទ្វាជគោត្រ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

---

9. මාතුපොසකසුත්තං

៩. មាតុបោសកសូត្រ

---

205. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො මාතුපොසකො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො මාතුපොසකො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහඤ්හි, භො ගොතම, ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසාමි, ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසිත්වා මාතාපිතරො පොසෙමි. කච්චාහං, භො ගොතම, එවංකාරී කිච්චකාරී හොමී’’ති? ‘‘තග්ඝ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, එවංකාරී කිච්චකාරී හොසි. යො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසති, ධම්මෙන භික්ඛං පරියෙසිත්වා මාතාපිතරො පොසෙති, බහුං සො පුඤ්ඤං පසවතී’’ති.

២០៥. គ្រឿងផ្ដើមរឿងនៅក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ មាតុបោសកព្រាហ្មណ៍ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានរីករាយជាមួយនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួររីករាយ និងពាក្យគួររលឹកហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះមាតុបោសកព្រាហ្មណ៍ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាស្វែងរកអាហារដោយធម៌ លុះស្វែងរកអាហារដោយធម៌បានហើយ តែងចិញ្ចឹមមាតានិងបិតា។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន កាលខ្ញុំព្រះករុណាធ្វើការងារយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកធ្វើនូវកិច្ចដែលគួរធ្វើដែរឬទេ?»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ពិតណាស់ អ្នកធ្វើការងារយ៉ាងនេះ ឈ្មោះថាជាអ្នកធ្វើនូវកិច្ចដែលគួរធ្វើហើយ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលណា ស្វែងរកអាហារដោយធម៌ លុះស្វែងរកអាហារដោយធម៌បានហើយ តែងចិញ្ចឹមមាតានិងបិតា បុគ្គលនោះ តែងបង្កើតនូវបុណ្យជាច្រើន»។

---

‘‘යො [Pg.184] මාතරං පිතරං වා, මච්චො ධම්මෙන පොසති;

තාය නං පාරිචරියාය, මාතාපිතූසු පණ්ඩිතා;

ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතී’’ති.

«បុគ្គលណា ចិញ្ចឹមមាតា ឬបិតាដោយធម៌ ព្រោះការបម្រើមាតាបិតានោះ ពួកបណ្ឌិតតែងសរសើរបុគ្គលនោះក្នុងលោកនេះ លុះលះលោកនេះទៅហើយ តែងរីករាយក្នុងឋានសួគ៌។»

---

එවං වුත්තෙ, මාතුපොසකො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

កាលព្រះមានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ មាតុបោសកព្រាហ្មណ៍បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបច្បាស់នូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ។»

---

10. භික්ඛකසුත්තං

១០. ភិក្ខកសូត្រ

---

206. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො භික්ඛකො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො භික්ඛකො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අහම්පි ඛො, භො ගොතම, භික්ඛකො, භවම්පි භික්ඛකො, ඉධ නො කිං නානාකරණ’’න්ති?

២០៦. សាវត្ថីនិទាន។ គ្រានោះឯង ភិក្ខកព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខកព្រាហ្មណ៍អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏ជាអ្នកសូម ព្រះអង្គក៏ជាអ្នកសូមដែរ ក្នុងរឿងនេះ តើមានសេចក្តីប្លែកគ្នាយ៉ាងណា រវាងយើងទាំងពីរ?»

---

‘‘න තෙන භික්ඛකො හොති, යාවතා භික්ඛතෙ පරෙ;

විස්සං ධම්මං සමාදාය, භික්ඛු හොති න තාවතා.

«បុគ្គលមិនឈ្មោះថាជាភិក្ខុ ព្រោះហេតុតែដើរសុំបុគ្គលដទៃឡើយ បុគ្គលសមាទានធម៌ដ៏ធុំក្លិន មិនឈ្មោះថាជាភិក្ខុ ដោយហេតុប៉ុណ្ណោះទេ។

---

‘‘යොධ පුඤ්ඤඤ්ච පාපඤ්ච, බාහිත්වා බ්‍රහ්මචරියං;

සඞ්ඛාය ලොකෙ චරති, ස වෙ භික්ඛූති වුච්චතී’’ති.

«បុគ្គលណា ក្នុងលោកនេះ បានលះបង់ទាំងបុណ្យនិងបាប ហើយប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ពិចារណាដោយប្រាជ្ញាហើយត្រាច់ទៅក្នុងលោក បុគ្គលនោះឯង ទើបតថាគតហៅថា ភិក្ខុ។»

---

එවං වුත්තෙ, භික්ඛකො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

កាលព្រះមានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខកព្រាហ្មណ៍បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបច្បាស់នូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ។»

---

11. සඞ්ගාරවසුත්තං

១១. សង្គារវសូត្រ

---

207. සාවත්ථිනිදානං. තෙන ඛො පන සමයෙන සඞ්ගාරවො නාම බ්‍රාහ්මණො සාවත්ථියං පටිවසති උදකසුද්ධිකො, උදකෙන පරිසුද්ධිං පච්චෙති, සායං පාතං උදකොරොහනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, සඞ්ගාරවො නාම බ්‍රාහ්මණො සාවත්ථියං පටිවසති උදකසුද්ධිකො[Pg.185], උදකෙන සුද්ධිං පච්චෙති, සායං පාතං උදකොරොහනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. සාධු, භන්තෙ, භගවා යෙන සඞ්ගාරවස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන.

២០៧. សាវត្ថីនិទាន។ សម័យនោះឯង មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ សង្គារវៈ រស់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ជាអ្នកនិយមជម្រះកាយដោយទឹក តែងជឿជាក់លើសេចក្តីបរិសុទ្ធដោយសារទឹក តែងប្រព្រឹត្តចុះងូតទឹកទាំងពេលល្ងាចទាំងពេលព្រឹក។ គ្រានោះ ព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយកាន់បាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថីដើម្បីបិណ្ឌបាតក្នុងវេលាព្រឹក។ លុះត្រាច់ទៅបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ហើយត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតវិញក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ ក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះព្រះអានន្ទដ៏មានអាយុអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងក្រុងសាវត្ថីនេះ មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ សង្គារវៈ ជាអ្នកនិយមជម្រះកាយដោយទឹក តែងជឿជាក់លើសេចក្តីបរិសុទ្ធដោយសារទឹក តែងប្រព្រឹត្តចុះងូតទឹកទាំងពេលល្ងាចទាំងពេលព្រឹក។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះមានព្រះភាគ យាងទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់សង្គារវព្រាហ្មណ៍ ដើម្បីអនុគ្រោះដល់គាត់ផងចុះ។» ព្រះមានព្រះភាគ ក៏បានទទួលដោយតុណ្ហីភាព។

---

අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන සඞ්ගාරවස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො සඞ්ගාරවො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො සඞ්ගාරවං බ්‍රාහ්මණං භගවා එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, උදකසුද්ධිකො, උදකෙන සුද්ධිං පච්චෙසි, සායං පාතං උදකොරොහනානුයොගමනුයුත්තො විහරසී’’ති? ‘‘එවං, භො ගොතම’’. ‘‘කිං පන ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො උදකසුද්ධිකො, උදකසුද්ධිං පච්චෙසි, සායං පාතං උදකොරොහනානුයොගමනුයුත්තො විහරසී’’ති? ‘‘ඉධ මෙ, භො ගොතම, යං දිවා පාපකම්මං කතං හොති, තං සායං න්හානෙන පවාහෙමි, යං රත්තිං පාපකම්මං කතං හොති තං පාතං න්හානෙන පවාහෙමි. ඉමං ඛ්වාහං, භො ගොතම, අත්ථවසං සම්පස්සමානො උදකසුද්ධිකො, උදකෙන සුද්ධිං පච්චෙමි, සායං පාතං උදකොරොහනානුයොගමනුයුත්තො විහරාමී’’ති.

គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយកាន់បាត្រនិងចីវរក្នុងវេលាព្រឹក យាងទៅកាន់លំនៅដ្ឋានរបស់សង្គារវព្រាហ្មណ៍ លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុកថ្វាយ។ គ្រានោះ សង្គារវព្រាហ្មណ៍ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះសង្គារវព្រាហ្មណ៍អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់សួរយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ឮថាអ្នកជាអ្នកនិយមជម្រះកាយដោយទឹក តែងជឿជាក់លើសេចក្តីបរិសុទ្ធដោយសារទឹក តែងប្រព្រឹត្តចុះងូតទឹកទាំងពេលល្ងាចទាំងពេលព្រឹក ពិតមែនឬ?» «ពិតមែនហើយ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន។» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះអ្នកយល់ឃើញនូវអានិសង្សដូចម្តេច ទើបជាអ្នកនិយមជម្រះកាយដោយទឹក តែងជឿជាក់លើសេចក្តីបរិសុទ្ធដោយសារទឹក តែងប្រព្រឹត្តចុះងូតទឹកទាំងពេលល្ងាចទាំងពេលព្រឹកយ៉ាងនេះ?» «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ក្នុងលោកនេះ អំពើបាបណាដែលខ្ញុំបានធ្វើក្នុងពេលថ្ងៃ ខ្ញុំតែងលាងជម្រះអំពើបាបនោះដោយការងូតទឹកក្នុងពេលល្ងាច អំពើបាបណាដែលខ្ញុំបានធ្វើក្នុងពេលយប់ ខ្ញុំតែងលាងជម្រះអំពើបាបនោះដោយការងូតទឹកក្នុងពេលព្រឹក។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំយល់ឃើញនូវអានិសង្សនេះឯង ទើបជាអ្នកនិយមជម្រះកាយដោយទឹក តែងជឿជាក់លើសេចក្តីបរិសុទ្ធដោយសារទឹក តែងប្រព្រឹត្តចុះងូតទឹកទាំងពេលល្ងាចទាំងពេលព្រឹកយ៉ាងនេះ។»

---

‘‘ධම්මො රහදො බ්‍රාහ්මණ සීලතිත්ථො,අනාවිලො සබ්භි සතං පසත්ථො;

යත්ථ හවෙ වෙදගුනො සිනාතා,අනල්ලගත්තාව තරන්ති පාර’’න්ති.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌ប្រៀបដូចជាស្រះទឹក មានសីលជាកំពង់ទឹក មិនល្អក់កករ ជាទីសរសើរនៃពួកសប្បុរសចំពោះសប្បុរសផងគ្នា ពួកអ្នកដល់នូវវេទតែងងូតទឹកក្នុងស្រះណា លុះងូតរួចហើយ ក៏មានខ្លួនមិនទទឹក ឆ្លងទៅកាន់ត្រើយម្ខាងបាន។»

---

එවං වුත්තෙ, සඞ්ගාරවො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

កាលព្រះមានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ សង្គារវព្រាហ្មណ៍បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបច្បាស់នូវខ្ញុំព្រះករុណាថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ។»

---

12. ඛොමදුස්සසුත්තං

១២. ខោមទុស្សសូត្រ

---

208. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති ඛොමදුස්සං නාමං සක්‍යානං නිගමො. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා [Pg.186] පත්තචීවරමාදාය ඛොමදුස්සං නිගමං පිණ්ඩාය පාවිසි. තෙන ඛො පන සමයෙන ඛොමදුස්සකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා සභායං සන්නිපතිතා හොන්ති කෙනචිදෙව කරණීයෙන, දෙවො ච එකමෙකං ඵුසායති. අථ ඛො භගවා යෙන සා සභා තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසංසු ඛොමදුස්සකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන එතදවොචුං – ‘‘කෙ ච මුණ්ඩකා සමණකා, කෙ ච සභාධම්මං ජානිස්සන්තී’’ති? අථ ඛො භගවා ඛොමදුස්සකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២០៨. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងដែនសក្កៈ ក្នុងនិគមរបស់ពួកសាក្យៈ ឈ្មោះ ខោមទុស្សៈ។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយកាន់បាត្រនិងចីវរក្នុងវេលាព្រឹក យាងចូលទៅកាន់ខោមទុស្សនិគមដើម្បីបិណ្ឌបាត។ សម័យនោះឯង ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតីអ្នកស្រុកខោមទុស្សៈ បានជួបជុំគ្នាក្នុងសាលាប្រជុំ ដោយកិច្ចការណាមួយ ហើយភ្លៀងក៏បង្អុរចុះមកស្រក់ៗ។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ យាងចូលទៅកាន់សាលាប្រជុំនោះ។ ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតីអ្នកស្រុកខោមទុស្សៈ បានក្រឡេកឃើញព្រះមានព្រះភាគយាងមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏និយាយគ្នាយ៉ាងនេះថា៖ «ពួកសមណៈក្បាលត្រងោលទាំងនេះជាអ្វី ហើយពួកសមណៈក្បាលត្រងោលទាំងនេះ នឹងដឹងនូវធម៌របស់សាលាប្រជុំដូចម្តេចបាន?» គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ បានត្រាស់នឹងពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតីអ្នកស្រុកខោមទុស្សៈ ដោយគាថាយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘නෙසා සභා යත්ථ න සන්ති සන්තො,සන්තො න තෙ යෙ න වදන්ති ධම්මං;

රාගඤ්ච දොසඤ්ච පහාය මොහං,ධම්මං වදන්තා ච භවන්ති සන්තො’’ති.

«ទីប្រជុំណា មិនមានពួកសប្បុរស ទីប្រជុំនោះ មិនឈ្មោះថាសាលាប្រជុំឡើយ ជនទាំងឡាយណា មិនពោលនូវធម៌ ជនទាំងនោះ មិនឈ្មោះថាជាសប្បុរសឡើយ ជនទាំងឡាយណា លះបង់រាគៈ ទោសៈ និងមោហៈ ហើយពោលនូវធម៌ ជនទាំងនោះឯង ទើបឈ្មោះថាជាសប្បុរស។»

---

එවං වුත්තෙ, ඛොමදුස්සකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම; සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති, එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එතෙ මයං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකෙ නො භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතෙ සරණං ගතෙ’’ති.

កាលព្រះមានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ពួកព្រាហ្មណ៍និងគហបតីអ្នកស្រុកខោមទុស្សៈ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សម្តែងហើយដោយអនេកបរិយាយ ភ្លឺច្បាស់ណាស់ ប្រៀបដូចជាផ្ងារនូវរបស់ដែលផ្កាប់ បើកបង្ហាញនូវរបស់ដែលបិទបាំង ប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬទ្រទ្រង់ប្រទីបប្រេងក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា "មនុស្សមានភ្នែកភ្លឺ នឹងឃើញនូវរូបទាំងឡាយបាន" យ៉ាងនោះឯង។ ខ្ញុំព្រះករុណាទាំងឡាយនេះ សូមដល់នូវព្រះគោតមដ៏ចម្រើនផង ព្រះធម៌ផង ព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាសរណៈ។ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបច្បាស់នូវខ្ញុំព្រះករុណាទាំងឡាយថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ។»

---

උපාසකවග්ගො දුතියො.

ឧបាសកវគ្គ ទី២ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

කසි උදයො දෙවහිතො, අඤ්ඤතරමහාසාලං;

මානථද්ධං පච්චනීකං, නවකම්මිකකට්ඨහාරං;

මාතුපොසකං භික්ඛකො, සඞ්ගාරවො ච ඛොමදුස්සෙන ද්වාදසාති.

និយាយអំពី កសិសូត្រ ឧទយសូត្រ ទេវហិតសូត្រ អញ្ញតរមហាសាលសូត្រ មានត្ថទ្ធសូត្រ បច្ចនីកសូត្រ នវកម្មិកសូត្រ កដ្ឋហារសូត្រ មាតុបោសកសូត្រ ភិក្ខកសូត្រ សង្គារវសូត្រ និងខោមទុស្សសូត្រ រួមត្រូវជា ១២ សូត្រ។

---

බ්‍රාහ්මණසංයුත්තං සමත්තං.

ព្រាហ្មណសំយុត្ត ចប់បរិបូណ៌។

---

8. වඞ්ගීසසංයුත්තං

៨. វង្គីសសំយុត្ត

---

1. නික්ඛන්තසුත්තං

១. និក្ខន្តសូត្រ

---

209. එවං [Pg.187] මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා වඞ්ගීසො ආළවියං විහරති අග්ගාළවෙ චෙතියෙ ආයස්මතා නිග්‍රොධකප්පෙන උපජ්ඣායෙන සද්ධිං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා වඞ්ගීසො නවකො හොති අචිරපබ්බජිතො ඔහිය්‍යකො විහාරපාලො. අථ ඛො සම්බහුලා ඉත්ථියො සමලඞ්කරිත්වා යෙන අග්ගාළවකො ආරාමො තෙනුපසඞ්කමිංසු විහාරපෙක්ඛිකායො. අථ ඛො ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස තා ඉත්ථියො දිස්වා අනභිරති උප්පජ්ජති, රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. අථ ඛො ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස එතදහොසි – ‘‘අලාභා වත මෙ, න වත මෙ ලාභා; දුල්ලද්ධං වත මෙ, න වත මෙ සුලද්ධං; යස්ස මෙ අනභිරති උප්පන්නා, රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා, යං මෙ පරො අනභිරතිං විනොදෙත්වා අභිරතිං උප්පාදෙය්‍ය. යංනූනාහං අත්තනාව අත්තනො අනභිරතිං විනොදෙත්වා අභිරතිං උප්පාදෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො අත්තනාව අත්තනො අනභිරතිං විනොදෙත්වා අභිරතිං උප්පාදෙත්වා තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

២០៩. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងអគ្គាឡវចេតិយ ជិតក្រុងអាឡវី ជាមួយព្រះនិគ្រោធកប្បៈដ៏មានអាយុ ជាព្រះឧបជ្ឈាយ៍។ សម័យនោះឯង ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ នៅជាភិក្ខុថ្មី ទើបនឹងបួសមិនយូរប៉ុន្មាន ជាអ្នកនៅចាំវត្ត ថែរក្សាវិហារ។ គ្រានោះ មានស្ត្រីជាច្រើននាក់ តែងខ្លួនយ៉ាងល្អស្អាត ចូលមកកាន់អារាមអគ្គាឡវៈ ដើម្បីមើលវិហារ។ គ្រានោះ កាលព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ បានឃើញស្ត្រីទាំងនោះហើយ សេចក្តីមិនត្រេកអរ ក៏កើតឡើង រាគៈក៏ញាំញីចិត្ត។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «មិនជាលាភរបស់អាត្មាអញឡើយ អាត្មាអញមិនបានលាភល្អឡើយ អាត្មាអញបានការបួសមិនល្អឡើយ អាត្មាអញមិនបានការបួសល្អឡើយ ព្រោះសេចក្តីមិនត្រេកអរកើតឡើងដល់អាត្មាអញ រាគៈក៏ញាំញីចិត្ត។ ក្នុងរឿងនេះ តើអាត្មាអញនឹងបានបុគ្គលដទៃពីណា មកជួយបន្ទោបង់សេចក្តីមិនត្រេកអរ ហើយធ្វើសេចក្តីត្រេកអរឲ្យកើតឡើងដល់អាត្មាអញបាន? បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ បន្ទោបង់សេចក្តីមិនត្រេកអរដោយខ្លួនឯង ហើយធ្វើសេចក្តីត្រេកអរឲ្យកើតឡើងដោយខ្លួនឯងវិញ។» គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ កាលដែលបន្ទោបង់សេចក្តីមិនត្រេកអរដោយខ្លួនឯង ធ្វើសេចក្តីត្រេកអរឲ្យកើតឡើងដោយខ្លួនឯងហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘නික්ඛන්තං වත මං සන්තං, අගාරස්මානගාරියං;

විතක්කා උපධාවන්ති, පගබ්භා කණ්හතො ඉමෙ.

«អាត្មាអញចេញចាកផ្ទះ មកបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ ជាអ្នកស្ងប់រំងាប់ហើយហ្ន៎ ប៉ុន្តែសេចក្តីត្រិះរិះទាំងឡាយដ៏គឃ្លើន ជារបស់មារមានធម៌ខ្មៅទាំងនេះ នៅតែដេញតាមអាត្មាអញ។

---

‘‘උග්ගපුත්තා මහිස්සාසා, සික්ඛිතා දළ්හධම්මිනො;

සමන්තා පරිකිරෙය්‍යුං, සහස්සං අපලායිනං.

ទោះបីពួកកូនស្តេចមានឫទ្ធិ ជាអ្នកបាញ់ធ្នូដ៏ពូកែ បានសិក្សាល្អ មានធ្នូដ៏មាំមួន ចំនួនមួយពាន់នាក់ មិនរត់ថយក្រោយ មកចោមរោមបាញ់អាត្មាអញជុំវិញក្តី

---

‘‘සචෙපි එතතො භිය්‍යො, ආගමිස්සන්ති ඉත්ථියො;

නෙව මං බ්‍යාධයිස්සන්ති, ධම්මෙ සම්හි පතිට්ඨිතං.

ឬទោះបីពួកស្ត្រីមានចំនួនច្រើនជាងនោះ នឹងមកកាន់ទីនេះក្តី ក៏មិនអាចធ្វើអាត្មាអញឲ្យញាប់ញ័របានឡើយ ព្រោះអាត្មាអញបានតាំងនៅមាំក្នុងធម៌របស់ខ្លួនហើយ។

---

‘‘සක්ඛී හි මෙ සුතං එතං, බුද්ධස්සාදිච්චබන්ධුනො;

නිබ්බානගමනං මග්ගං, තත්ථ මෙ නිරතො මනො.

អាត្មាអញបានស្តាប់ធម៌នេះផ្ទាល់ ពីព្រះពុទ្ធជាអាទិច្ចពន្ធុ នូវផ្លូវជាគ្រឿងទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ចិត្តរបស់អាត្មាអញ តែងត្រេកអរក្នុងផ្លូវនោះ។

---

‘‘එවඤ්චෙ මං විහරන්තං, පාපිම උපගච්ඡසි;

තථා මච්චු කරිස්සාමි, න මෙ මග්ගම්පි දක්ඛසී’’ති.

នែ មារមានចិត្តបាប បើអ្នកឯងចូលមកជិតអាត្មាអញ ដែលកំពុងរស់នៅយ៉ាងនេះ អាត្មាអញនឹងធ្វើដោយប្រការដែលអ្នកឯង ជាមច្ចុ មិនអាចមើលឃើញសូម្បីតែផ្លូវរបស់អាត្មាអញឡើយ។»

---

2. අරතිසුත්තං

២. អរតិសូត្រ

---

210. එකං [Pg.188] සමයං…පෙ… ආයස්මා වඞ්ගීසො ආළවියං විහරති අග්ගාළවෙ චෙතියෙ ආයස්මතා නිග්‍රොධකප්පෙන උපජ්ඣායෙන සද්ධිං. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා නිග්‍රොධකප්පො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො විහාරං පවිසති, සායං වා නික්ඛමති අපරජ්ජු වා කාලෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස අනභිරති උප්පන්නා හොති, රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. අථ ඛො ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස එතදහොසි – ‘‘අලාභා වත මෙ, න වත මෙ ලාභා; දුල්ලද්ධං වත මෙ, න වත මෙ සුලද්ධං; යස්ස මෙ අනභිරති උප්පන්නා, රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති; තං කුතෙත්ථ ලබ්භා, යං මෙ පරො අනභිරතිං විනොදෙත්වා අභිරතිං උප්පාදෙය්‍ය. යංනූනාහං අත්තනාව අත්තනො අනභිරතිං විනොදෙත්වා අභිරතිං උප්පාදෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො අත්තනාව අත්තනො අනභිරතිං විනොදෙත්වා අභිරතිං උප්පාදෙත්වා තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

២១០. សម័យមួយ... ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងអគ្គាឡវចេតិយ ជិតក្រុងអាឡវី ជាមួយព្រះនិគ្រោធកប្បៈដ៏មានអាយុ ជាព្រះឧបជ្ឈាយ៍។ សម័យនោះឯង ព្រះនិគ្រោធកប្បៈដ៏មានអាយុ ត្រឡប់មកពីបិណ្ឌបាតវិញក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ក៏ចូលទៅកាន់វិហារ ហើយចេញមកវិញក្នុងវេលាល្ងាច ឬក្នុងវេលាព្រឹកនៃថ្ងៃបន្ទាប់។ សម័យនោះឯង សេចក្តីមិនត្រេកអរ កើតឡើងដល់ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ រាគៈក៏ញាំញីចិត្ត។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «មិនជាលាភរបស់អាត្មាអញឡើយ អាត្មាអញមិនបានលាភល្អឡើយ អាត្មាអញបានការបួសមិនល្អឡើយ អាត្មាអញមិនបានការបួសល្អឡើយ ព្រោះសេចក្តីមិនត្រេកអរកើតឡើងដល់អាត្មាអញ រាគៈក៏ញាំញីចិត្ត។ ក្នុងរឿងនេះ តើអាត្មាអញនឹងបានបុគ្គលដទៃពីណា មកជួយបន្ទោបង់សេចក្តីមិនត្រេកអរ ហើយធ្វើសេចក្តីត្រេកអរឲ្យកើតឡើងដល់អាត្មាអញបាន? បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ បន្ទោបង់សេចក្តីមិនត្រេកអរដោយខ្លួនឯង ហើយធ្វើសេចក្តីត្រេកអរឲ្យកើតឡើងដោយខ្លួនឯងវិញ។» គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ កាលដែលបន្ទោបង់សេចក្តីមិនត្រេកអរដោយខ្លួនឯង ធ្វើសេចក្តីត្រេកអរឲ្យកើតឡើងដោយខ្លួនឯងហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘අරතිඤ්ච රතිඤ්ච පහාය, සබ්බසො ගෙහසිතඤ්ච විතක්කං;

වනථං න කරෙය්‍ය කුහිඤ්චි, නිබ්බනථො අරතො ස හි භික්ඛු.

«បុគ្គលណា លះបង់សេចក្តីមិនត្រេកអរ និងសេចក្តីត្រេកអរ ព្រមទាំងសេចក្តីត្រិះរិះដែលអាស្រ័យផ្ទះ ដោយប្រការទាំងពួង មិនធ្វើនូវព្រៃកិលេសក្នុងអារម្មណ៍ណាមួយ បុគ្គលនោះឯង ជាអ្នកមិនមានព្រៃកិលេស មិនមានសេចក្តីត្រេកអរដោយតណ្ហា ទើបឈ្មោះថាជាភិក្ខុ។

---

‘‘යමිධ පථවිඤ්ච වෙහාසං, රූපගතඤ්ච ජගතොගධං;

කිඤ්චි පරිජීයති සබ්බමනිච්චං, එවං සමෙච්ච චරන්ති මුතත්තා.

រូបារម្មណ៍ណាមួយក្នុងលោកនេះ ទោះបីស្ថិតនៅលើផែនដីក្តី ក្នុងអាកាសក្តី ឬរូបារម្មណ៍ដែលរាប់បញ្ចូលក្នុងលោកក្តី រូបារម្មណ៍ទាំងអស់នោះ តែងទ្រុឌទ្រោមទៅជាធម្មតា មិនទៀងទាត់ឡើយ ពួកសប្បុរសដែលដឹងច្បាស់នូវអត្តភាពយ៉ាងនេះ តែងត្រាច់ទៅដោយបញ្ញា។

---

‘‘උපධීසු ජනා ගධිතාසෙ, දිට්ඨසුතෙ පටිඝෙ ච මුතෙ ච;

එත්ථ විනොදය ඡන්දමනෙජො, යො එත්ථ න ලිම්පති තං මුනිමාහු.

ពួកជនតែងជាប់ជំពាក់ក្នុងឧបធិទាំងឡាយ ក្នុងរូបដែលបានឃើញ ក្នុងសំឡេងដែលបានឮ ក្នុងក្លិននិងរសដែលបានហិតនិងបានលិទ្ធ និងក្នុងផោដ្ឋព្វៈដែលបានពាល់ត្រូវ។ បុគ្គលណាជាអ្នកមិនញាប់ញ័រ បន្ទោបង់នូវសេចក្តីប្រាថ្នាកក្នុងឧបធិទាំងនេះ បុគ្គលណា មិនប្រឡាក់ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិក្នុងឧបធិទាំងនេះ ពួកបណ្ឌិតហៅបុគ្គលនោះថាជា មុនី។»

---

‘‘අථ සට්ඨිනිස්සිතා සවිතක්කා, පුථූ ජනතාය අධම්මා නිවිට්ඨා;

න ච වග්ගගතස්ස කුහිඤ්චි, නො පන දුට්ඨුල්ලභාණී ස භික්ඛු.

«ម្យ៉ាងទៀត ជនទាំងឡាយជាច្រើន តែងអាស្រ័យនូវទិដ្ឋិ ៦០ (ឬអារម្មណ៍ទាំង ៦) មានសេចក្ដីត្រិះរិះ (ខុស) ជ្រកកោនក្នុងអធម៌។ ភិក្ខុណា មិនចូលទៅក្នុងពួក (កិលេស) ក្នុងទីណាមួយឡើយ ទាំងមិននិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោក ភិក្ខុនោះឯង ឈ្មោះថាជាភិក្ខុ។

---

‘‘දබ්බො චිරරත්තසමාහිතො, අකුහකො නිපකො අපිහාලු;

සන්තං පදං අජ්ඣගමා මුනි පටිච්ච, පරිනිබ්බුතො කඞ්ඛති කාල’’න්ති.

ភិក្ខុនោះ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា មានចិត្តតម្កល់មាំអស់រាត្រីជាយូរអង្វែង មិនមាយាទ មានប្រាជ្ញាចាស់ក្លា មិនមានសេចក្ដីប្រាថ្នាឡើយ។ មុនីនោះ អាស្រ័យនូវសន្តិបទ (ព្រះនិព្វាន) ហើយបានសម្រេច (ធម៌) ជាអ្នករលត់កិលេសហើយ តែងរង់ចាំកាល (បរិនិព្វាន)។»

---

3. පෙසලසුත්තං

៣. បេសលសូត្រ

---

211. එකං සමයං ආයස්මා වඞ්ගීසො ආළවියං විහරති අග්ගාළවෙ චෙතියෙ ආයස්මතා නිග්‍රොධකප්පෙන උපජ්ඣායෙන සද්ධිං. තෙන ඛො පන සමයෙන [Pg.189] ආයස්මා වඞ්ගීසො අත්තනො පටිභානෙන අඤ්ඤෙ පෙසලෙ භික්ඛූ අතිමඤ්ඤති. අථ ඛො ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස එතදහොසි – ‘‘අලාභා වත මෙ, න වත මෙ ලාභා; දුල්ලද්ධං වත මෙ, න වත මෙ සුලද්ධං; ය්වාහං අත්තනො පටිභානෙන අඤ්ඤෙ පෙසලෙ භික්ඛූ අතිමඤ්ඤාමී’’ති. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො අත්තනාව අත්තනො විප්පටිසාරං උප්පාදෙත්වා තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

២១១. សម័យមួយ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ គង់នៅក្នុងអគ្គាឡវចេតិយ ជិតក្រុងអាឡវី ជាមួយនិងព្រះឧបជ្ឈាយ៍ ព្រះនាមនិគ្រោធកប្បៈដ៏មានអាយុ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ តែងមើលងាយភិក្ខុដទៃទៀតដែលមានសីលជាទីស្រឡាញ់ ដោយសារបដិភាណ (ប្រាជ្ញាស្មារតី) របស់ខ្លួន។ គ្រានោះ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឱហ្ន៎! មិនមែនជាលាភរបស់អាត្មាអញទេ អាត្មាអញមិនបានលាភល្អទេ ឱហ្ន៎! អាត្មាអញបានដោយក្រ មិនមែនបានដោយងាយឡើយ ព្រោះអាត្មាអញមើលងាយភិក្ខុដទៃទៀតដែលមានសីលជាទីស្រឡាញ់ ដោយសារបដិភាណរបស់ខ្លួន»។ លំដាប់នោះ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ កាលធ្វើសេចក្ដីក្តៅក្រហាយចិត្តឲ្យកើតឡើងដល់ខ្លួនដោយខ្លួនឯង ក្នុងវេលានោះ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះថា៖

---

‘‘මානං පජහස්සු ගොතම, මානපථඤ්ච පජහස්සු;

අසෙසං මානපථස්මිං, සමුච්ඡිතො විප්පටිසාරීහුවා චිරරත්තං.

«ម្នាលគោតម (វង្គីសៈ) អ្នកចូរលះបង់នូវមានៈផង ចូរលះបង់នូវផ្លូវនៃមានៈកុំឲ្យមានសេសសល់ផង ព្រោះអ្នកជាអ្នកវង្វេងក្នុងផ្លូវនៃមានៈ ទើបបានជាក្តៅក្រហាយចិត្តអស់រាត្រីជាយូរអង្វែង។

---

‘‘මක්ඛෙන මක්ඛිතා පජා, මානහතා නිරයං පපතන්ති;

සොචන්ති ජනා චිරරත්තං, මානහතා නිරයං උපපන්නා.

«ពួកសត្វដែលប្រឡាក់ដោយលុបគុណគេ ត្រូវមានៈកម្ចាត់បង់ហើយ តែងធ្លាក់ទៅក្នុងនរក។ ជនទាំងឡាយដែលត្រូវមានៈកម្ចាត់បង់ហើយ ទៅកើតក្នុងនរក តែងសោកសៅអស់រាត្រីជាយូរអង្វែង។

---

‘‘න හි සොචති භික්ඛු කදාචි, මග්ගජිනො සම්මාපටිපන්නො;

කිත්තිඤ්ච සුඛඤ්ච අනුභොති, ධම්මදසොති තමාහු පහිතත්තං.

«ចំណែកភិក្ខុអ្នកឈ្នះកិលេសដោយមគ្គ ប្រតិបត្តិត្រូវហើយ មិនដែលសោកសៅក្នុងកាលណាមួយឡើយ តែងទទួលនូវកិត្តិយស និងសេចក្ដីសុខ ពួកអ្នកប្រាជ្ញតែងហៅភិក្ខុអ្នកមានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាននោះថា ជាអ្នកឃើញធម៌។

---

‘‘තස්මා අඛිලොධ පධානවා, නීවරණානි පහාය විසුද්ධො;

මානඤ්ච පහාය අසෙසං, විජ්ජායන්තකරො සමිතාවී’’ති.

«ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ គួរជាអ្នកមិនមានធម៌គ្រឿងចាក់ដោត (គឺទោសៈ) មានសេចក្ដីព្យាយាម លះបង់នីវរណធម៌ទាំងឡាយ ជាអ្នកបរិសុទ្ធ លះបង់មានៈកុំឲ្យមានសេសសល់ ជាអ្នកមានកិលេសរលត់ហើយ ធ្វើនូវទីបំផុត (of ទុក្ខ) ដោយវិជ្ជា។»

---

4. ආනන්දසුත්තං

៤. អានន្ទសូត្រ

---

212. එකං සමයං ආයස්මා ආනන්දො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි ආයස්මතා වඞ්ගීසෙන පච්ඡාසමණෙන. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස අනභිරති උප්පන්නා හොති, රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙති. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො ආයස්මන්තං ආනන්දං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២១២. សម័យមួយ ព្រះអាយស្មៅអានន្ទ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ ព្រះអាយស្មៅអានន្ទ ស្លៀកស្បង់ប្រដាប់កាយក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ កាន់យកបាត្រនិងចីវរ ចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត មានព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ ជាបច្ឆាសមណៈ (ភិក្ខុដើរតាមក្រោយ)។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង សេចក្ដីមិនត្រេកអរ (ក្នុងសាសនា) កើតឡើងដល់ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ រាគៈក៏ញាំញីចិត្តរបស់លោក។ លំដាប់នោះ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ បានពោលគាថានឹងព្រះអាយស្មៅអានន្ទថា៖

---

‘‘කාමරාගෙන ඩය්හාමි, චිත්තං මෙ පරිඩය්හති;

සාධු නිබ්බාපනං බ්‍රූහි, අනුකම්පාය ගොතමා’’ති.

«ខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងឆេះដោយកាមរាគ ចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាកំពុងឆេះសព្វទិសទី សូមលោកម្ចាស់គោតម (អានន្ទ) មេត្តាប្រាប់ធម៌ជាគ្រឿងរលត់ (រាគៈ) ដោយសេចក្ដីអនុគ្រោះផងចុះ។»

---

‘‘සඤ්ඤාය විපරියෙසා, චිත්තං තෙ පරිඩය්හති;

නිමිත්තං පරිවජ්ජෙහි, සුභං රාගූපසංහිතං.

«ចិត្តរបស់អ្នកឆេះសព្វទិសទី ព្រោះតែសញ្ញាវិបល្លាស (ការចាំខុស) អ្នកចូរវៀរចាកសុភនិមិត្ត (អារម្មណ៍ល្អ) ដែលប្រកបដោយរាគៈចេញ។

---

‘‘සඞ්ඛාරෙ පරතො පස්ස, දුක්ඛතො මා ච අත්තතො;

නිබ්බාපෙහි මහාරාගං, මා ඩය්හිත්ථො පුනප්පුනං.

«ចូរមើលសង្ខារទាំងឡាយ ដោយភាពជាជារបស់ដទៃ (អនិច្ចៈ) ដោយភាពជាទុក្ខ កុំមើលដោយភាពជាខ្លួនប្រាណ (អត្តា) ឡើយ ចូររំលត់នូវមហារាគៈ កុំឲ្យឆេះរឿយៗឡើយ។

---

‘‘අසුභාය [Pg.190] චිත්තං භාවෙහි, එකග්ගං සුසමාහිතං;

සති කායගතා ත්‍යත්ථු, නිබ්බිදාබහුලො භව.

«ចូរចម្រើនចិត្តក្នុងអសុភៈ ឲ្យមានអារម្មណ៍តែមួយ តម្កល់មាំល្អ ចូរឲ្យកាយគតាសតិមានដល់អ្នក ចូរជាអ្នកច្រើនដោយសេចក្ដីនឿយណាយចុះ។

---

‘‘අනිමිත්තඤ්ච භාවෙහි, මානානුසයමුජ්ජහ;

තතො මානාභිසමයා, උපසන්තො චරිස්සසී’’ති.

«ចូរចម្រើននូវអនិមិត្តវិបស្សនា ចូរលះបង់នូវមានានុស័យ (កិលេសដេកសម្ងំគឺមានៈ) ព្រោះការលះបង់និងត្រាស់ដឹងនូវមានៈនោះ អ្នកនឹងជាអ្នកស្ងប់រំលត់កិលេស ហើយត្រាច់ទៅ។»

---

5. සුභාසිතසුත්තං

៥. សុភាសិតសូត្រ

---

213. සාවත්ථිනිදානං. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

២១៣. គង់នៅក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះថា៖

---

‘‘චතූහි, භික්ඛවෙ, අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සුභාසිතා හොති, නො දුබ්භාසිතා; අනවජ්ජා ච අනනුවජ්ජා ච විඤ්ඤූනං. කතමෙහි චතූහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුභාසිතංයෙව භාසති නො දුබ්භාසිතං, ධම්මංයෙව භාසති නො අධම්මං, පියංයෙව භාසති නො අප්පියං, සච්චංයෙව භාසති නො අලිකං. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතා වාචා සුභාසිතා හොති, නො දුබ්භාසිතා, අනවජ්ජා ච අනනුවජ්ජා ච විඤ්ඤූන’’න්ති. ඉදමවොච භගවා, ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាចាដែលប្រកបដោយអង្គ ៤ ឈ្មោះថាជាវាចាសុភាសិត (ពោលល្អហើយ) មិនមែនជាទុព្ភាសិត (ពោលអាក្រក់) ឡើយ ទាំងមិនមានទោស ទាំងអ្នកប្រាជ្ញមិនតិះដៀលបានឡើយ។ តើប្រកបដោយអង្គ ៤ ដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងពោលតែវាចាដែលជាសុភាសិតប៉ុណ្ណោះ មិនពោលវាចាជាទុព្ភាសិតឡើយ ១ តែងពោលតែពាក្យជាធម៌ប៉ុណ្ណោះ មិនពោលពាក្យមិនមែនជាធម៌ឡើយ ១ តែងពោលតែពាក្យជាទីស្រឡាញ់ប៉ុណ្ណោះ មិនពោលពាក្យមិនជាទីស្រឡាញ់ឡើយ ១ តែងពោលតែពាក្យពិតប៉ុណ្ណោះ មិនពោលពាក្យកុហកឡើយ ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាចាដែលប្រកបដោយអង្គ ៤ នេះឯង ឈ្មោះថាជាវាចាសុភាសិត មិនមែនជាទុព្ភាសិតឡើយ ទាំងមិនមានទោស ទាំងអ្នកប្រាជ្ញមិនតិះដៀលបានឡើយ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ព្រះសុគតជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់ពាក្យនេះតទៅទៀតថា៖

---

‘‘සුභාසිතං උත්තමමාහු සන්තො,ධම්මං භණෙ නාධම්මං තං දුතියං;

පියං භණෙ නාප්පියං තං තතියං,සච්චං භණෙ නාලිකං තං චතුත්ථ’’න්ති.

«ពួកសប្បុរស តែងពោលថា វាចាសុភាសិត ជាវាចាដ៏ឧត្តមបំផុត (ទី១) ភិក្ខុគួរពោលពាក្យជាធម៌ មិនគួរពោលពាក្យមិនមែនជាធម៌ឡើយ នេះជាទី២ គួរពោលពាក្យជាទីស្រឡាញ់ មិនគួរពោលពាក្យមិនជាទីស្រឡាញ់ឡើយ នេះជាទី៣ គួរពោលពាក្យពិត មិនគួរពោលពាក្យកុហកឡើយ នេះជាទី៤។»

---

අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං භගවා, පටිභාති මං සුගතා’’ති. ‘‘පටිභාතු තං වඞ්ගීසා’’ති භගවා අවොච. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො භගවන්තං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවි –

គ្រានោះ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ ក្រោកឡើងអំពីអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ (សេចក្ដីនេះ) ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា បពិត្រព្រះសុគត (សេចក្ដីនេះ) ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលវង្គីសៈ សេចក្ដីនោះ ចូរភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នកចុះ។» លំដាប់នោះ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ ក៏បានសរសើរព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរថា៖

---

‘‘තමෙව වාචං භාසෙය්‍ය, යායත්තානං න තාපයෙ;

පරෙ ච න විහිංසෙය්‍ය, සා වෙ වාචා සුභාසිතා.

«បុគ្គលគួរពោលតែវាចាណា ដែលមិនធ្វើខ្លួនឲ្យក្តៅក្រហាយ ទាំងមិនបៀតបៀនអ្នកដទៃ វាចានោះឯង ឈ្មោះថាជាវាចាសុភាសិតពិតប្រាកដ។

---

‘‘පියවාචංව භාසෙය්‍ය, යා වාචා පටිනන්දිතා;

යං අනාදාය පාපානි, පරෙසං භාසතෙ පියං.

«បុគ្គលគួរពោលតែវាចាជាទីស្រឡាញ់ ដែលជាវាចាគេទទួលត្រេកអរ ព្រោះកាលបើមិនកាន់យកពាក្យអាក្រក់របស់ជនដទៃហើយ តែងពោលតែពាក្យជាទីស្រឡាញ់។

---

‘‘සච්චං [Pg.191] වෙ අමතා වාචා, එස ධම්මො සනන්තනො;

සච්චෙ අත්ථෙ ච ධම්මෙ ච, ආහු සන්තො පතිට්ඨිතා.

«ពាក្យពិត ជាវាចាមិនស្លាប់ (អមតវាចា) នេះជាធម៌បុរាណ ពួកសប្បុរសតែងពោលថា ពួកសប្បុរស តែងតម្កល់នៅក្នុងពាក្យពិត ក្នុងប្រយោជន៍ និងក្នុងធម៌។

---

‘‘යං බුද්ධො භාසතෙ වාචං, ඛෙමං නිබ්බානපත්තියා;

දුක්ඛස්සන්තකිරියාය, සා වෙ වාචානමුත්තමා’’ති.

«ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់វាចាណា ដែលជាវាចាដ៏ក្សេម ដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វាន និងដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ វាចានោះឯង ជាវាចាដ៏ឧត្តមជាងវាចាទាំងឡាយ។»

---

6. සාරිපුත්තසුත්තං

៦. សារីបុត្តសូត្រ

---

214. එකං සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති පොරියා වාචාය විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති. අථ ඛො ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති පොරියා වාචාය විස්සට්ඨාය අනෙලගලාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති. යංනූනාහං ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවෙය්‍ය’’න්ති.

២១៤. សម័យមួយ ព្រះអាយស្មៅសារីបុត្ត គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះអាយស្មៅសារីបុត្ត តែងពន្យល់ ណែនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ដែលជាវាចាគួរឲ្យយល់សេចក្ដីបាន ជារបស់អ្នកក្រុង (វាចាថ្លៃថ្នូរ) មិនរដិបរដុប មិនមានទោស អាចឲ្យដឹងនូវសេចក្ដីបាន។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយគោរព ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌ ដោយចិត្តទាំងពួង។ គ្រានោះ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះអាយស្មៅសារីបុត្តនេះ តែងពន្យល់ ណែនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ដែលជាវាចាគួរឲ្យយល់សេចក្ដីបាន ជារបស់អ្នកក្រុង មិនរដិបរដុប មិនមានទោស អាចឲ្យដឹងនូវសេចក្ដីបាន។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយគោរព ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ធម៌ ដោយចិត្តទាំងពួង។ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញ សរសើរព្រះអាយស្មៅសារីបុត្ត ចំពោះមុខ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរ។»

---

අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං, ආවුසො සාරිපුත්ත, පටිභාති මං, ආවුසො සාරිපුත්තා’’ති. ‘‘පටිභාතු තං, ආවුසො වඞ්ගීසා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවි –

លំដាប់នោះ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ ក្រោកឡើងអំពីអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះអាយស្មៅសារីបុត្ត ហើយបានពោលពាក្យនេះនឹងព្រះអាយស្មៅសារីបុត្តថា៖ «ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត (សេចក្ដីនេះ) ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំ ម្នាលអាវុសោសារីបុត្ត (សេចក្ដីនេះ) ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំហើយ។» ព្រះសារីបុត្តតបថា៖ «ម្នាលអាវុសោវង្គីសៈ សេចក្ដីនោះ ចូរភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នកចុះ។» គ្រានោះ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ ក៏បានសរសើរព្រះអាយស្មៅសារីបុត្ត ចំពោះមុខ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរថា៖

---

‘‘ගම්භීරපඤ්ඤො මෙධාවී, මග්ගාමග්ගස්ස කොවිදො;

සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, ධම්මං දෙසෙති භික්ඛුනං.

«ព្រះសារីបុត្ត មានប្រាជ្ញាជ្រៅជ្រះ មានប្រាជ្ញាស្មារតី ឈ្លាសវៃក្នុងផ្លូវនិងមិនមែនផ្លូវ មានប្រាជ្ញាធំធេង តែងសម្តែងធម៌ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ។

---

‘‘සංඛිත්තෙනපි දෙසෙති, විත්ථාරෙනපි භාසති;

සාළිකායිව නිග්ඝොසො, පටිභානං උදීරයි.

«លោកសម្តែងដោយសង្ខេបខ្លះ សម្តែងដោយពិស្តារខ្លះ មានសំឡេងពីរោះដូចជាសំឡេងសត្វសារិកា ញ៉ាំងបដិភាណឲ្យកើតឡើង។

---

‘‘තස්ස [Pg.192] තං දෙසයන්තස්ස, සුණන්ති මධුරං ගිරං;

සරෙන රජනීයෙන, සවනීයෙන වග්ගුනා;

උදග්ගචිත්තා මුදිතා, සොතං ඔධෙන්ති භික්ඛවො’’ති.

«កាលលោកកំពុងសម្តែងធម៌នោះ ភិក្ខុទាំងឡាយតែងស្តាប់នូវវាចាដ៏ពីរោះ ដោយសំឡេងគួរឲ្យត្រេកអរ គួរឲ្យចង់ស្តាប់ ដ៏ពីរោះក្រៃលែង ភិក្ខុទាំងឡាយមានចិត្តរីករាយ ត្រេកអរ ផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់។»

---

7. පවාරණාසුත්තං

៧. បវារណាសូត្រ

---

215. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහි. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ පවාරණාය භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘හන්ද දානි, භික්ඛවෙ, පවාරෙමි වො. න ච මෙ කිඤ්චි ගරහථ කායිකං වා වාචසිකං වා’’ති.

២១៥. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងប្រាសាទរបស់នាងវិសាខា ជាមាតាមិគារៈ ក្នុងបុព្វារាម ជិតក្រុងសាវត្ថី ជាមួយនិងភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន ប្រមាណ ៥០០ រូប ដែលសុទ្ធសឹងតែជាព្រះអរហន្តទាំងអស់។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ក្នុងថ្ងៃឧបោសថ ១៥ កើត ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅកណ្តាលវាល ហែហមដោយភិក្ខុសង្ឃ ដើម្បីធ្វើបវារណា។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ក្រឡេកមើលភិក្ខុសង្ឃដែលស្ងប់ស្ងៀម ហើយត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឥឡូវនេះ តថាគតសូមបវារណា (បើកឱកាស) ចំពោះអ្នកទាំងឡាយ តើអ្នកទាំងឡាយមិនតិះដៀលនូវកាយកម្ម ឬវចីកម្មណាមួយរបស់តថាគតទេឬ?»

---

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘න ඛො මයං, භන්තෙ, භගවතො කිඤ්චි ගරහාම කායිකං වා වාචසිකං වා. භගවා හි, භන්තෙ, අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා, අසඤ්ජාතස්ස මග්ගස්ස සඤ්ජනෙතා, අනක්ඛාතස්ස මග්ගස්ස අක්ඛාතා, මග්ගඤ්ඤූ මග්ගවිදූ මග්ගකොවිදො. මග්ගානුගා ච, භන්තෙ, එතරහි සාවකා විහරන්ති පච්ඡා සමන්නාගතා; අහඤ්ච ඛො, භන්තෙ, භගවන්තං පවාරෙමි. න ච මෙ භගවා කිඤ්චි ගරහති කායිකං වා වාචසිකං වා’’ති.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ព្រះអាយស្មៅសារីបុត្ត ក្រោកឡើងអំពីអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាទាំងឡាយ មិនតិះដៀលនូវកាយកម្ម ឬវចីកម្មណាមួយរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជាអ្នកញ៉ាំងមគ្គដែលមិនទាន់កើតឲ្យកើតឡើង ជាអ្នកធ្វើមគ្គដែលមិនទាន់ដឹងឲ្យដឹងច្បាស់ ជាអ្នកសម្តែងមគ្គដែលមិនទាន់សម្តែង ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវមគ្គ ស្គាល់មគ្គ ឈ្លាសវៃក្នុងមគ្គ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ឯសាវ័កទាំងឡាយក្នុងកាលឥឡូវនេះ ជាអ្នកដើរតាមមគ្គ ជាអ្នកបានសម្រេចធម៌ក្នុងកាលជាខាងក្រោយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាក៏សូមបវារណាចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគដែរ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគមិនតិះដៀលនូវកាយកម្ម ឬវចីកម្មណាមួយរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាទេឬ?»

---

‘‘න ඛ්වාහං තෙ, සාරිපුත්ත, කිඤ්චි ගරහාමි කායිකං වා වාචසිකං වා. පණ්ඩිතො ත්වං, සාරිපුත්ත, මහාපඤ්ඤො ත්වං, සාරිපුත්ත, පුථුපඤ්ඤො ත්වං, සාරිපුත්ත, හාසපඤ්ඤො ත්වං, සාරිපුත්ත, ජවනපඤ්ඤො ත්වං, සාරිපුත්ත, තික්ඛපඤ්ඤො ත්වං, සාරිපුත්ත, නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො ත්වං, සාරිපුත්ත. සෙය්‍යථාපි, සාරිපුත්ත, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස ජෙට්ඨපුත්තො පිතරා පවත්තිතං චක්කං සම්මදෙව අනුප්පවත්තෙති; එවමෙව ඛො ත්වං, සාරිපුත්ත, මයා අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තිතං සම්මදෙව අනුප්පවත්තෙසී’’ති.

«ម្នាលសារីបុត្ត តថាគតមិនតិះដៀលនូវកាយកម្ម ឬវចីកម្មណាមួយរបស់អ្នកឡើយ។ ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកជាអ្នកប្រាជ្ញ ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកមានប្រាជ្ញាធំ ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកមានប្រាជ្ញាក្រាស់ (ដូចផែនដី) ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកមានប្រាជ្ញារីករាយ ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកមានប្រាជ្ញារហ័ស ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកមានប្រាជ្ញាមុតស្រួច ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកមានប្រាជ្ញាធ្លុះធ្លាយ។ ម្នាលសារីបុត្ត ប្រៀបដូចជាកូនច្បងរបស់ស្តេចចក្រពត្តិ តែងបង្វិលកង់ (អាណាចក្រ) ដែលព្រះបិតាបង្វិលទៅហើយ ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅតាមដោយប្រពៃ យ៉ាងណាមិញ ម្នាលសារីបុត្ត អ្នកក៏ញ៉ាំងធម្មចក្រដ៏ប្រសើរ ដែលតថាគតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅហើយ ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅតាមដោយប្រពៃ យ៉ាងនោះឯង។»

---

‘‘නො චෙ කිර මෙ, භන්තෙ, භගවා කිඤ්චි ගරහති කායිකං වා වාචසිකං වා. ඉමෙසං පන, භන්තෙ, භගවා පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං න කිඤ්චි ගරහති කායිකං වා වාචසිකං වා’’ති. ‘‘ඉමෙසම්පි ඛ්වාහං, සාරිපුත්ත, පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං න [Pg.193] කිඤ්චි ගරහාමි කායිකං වා වාචසිකං වා. ඉමෙසඤ්හි, සාරිපුත්ත, පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං සට්ඨි භික්ඛූ තෙවිජ්ජා, සට්ඨි භික්ඛූ ඡළභිඤ්ඤා, සට්ඨි භික්ඛූ උභතොභාගවිමුත්තා, අථ ඉතරෙ පඤ්ඤාවිමුත්තා’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើព្រះដ៏មានព្រះភាគមិនតិះដៀលនូវកាយកម្ម ឬវចីកម្មណាមួយរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាទេ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះភិក្ខុទាំង ៥០០ រូបនេះ តើព្រះដ៏មានព្រះភាគមិនតិះដៀលនូវកាយកម្ម ឬវចីកម្មណាមួយឡើយឬ?» «ម្នាលសារីបុត្ត តថាគតមិនតិះដៀលនូវកាយកម្ម ឬវចីកម្មណាមួយរបស់ភិក្ខុទាំង ៥០០ រូបនេះឡើយ។ ម្នាលសារីបុត្ត ព្រោះថា ក្នុងចំណោមភិក្ខុទាំង ៥០០ រូបនេះ មានភិក្ខុ ៦០ រូប ជាអ្នកបានវិជ្ជា ៣ ភិក្ខុ ៦០ រូប ជាអ្នកបានអភិញ្ញា ៦ ភិក្ខុ ៦០ រូប ជាអ្នករួចផុតទាំងពីរចំណែក (ឧភតោភាគវិមុត្ត) ចំណែកភិក្ខុក្រៅពីនោះ ជាអ្នករួចផុតដោយប្រាជ្ញា (បញ្ញាវិមុត្ត)។»

---

අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං භගවා, පටිභාති මං සුගතා’’ති. ‘‘පටිභාතු තං, වඞ්ගීසා’’ති භගවා අවොච. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො භගවන්තං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවි –

គ្រានោះ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ ក្រោកឡើងអំពីអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ (សេចក្ដីនេះ) ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា បពិត្រព្រះសុគត (សេចក្ដីនេះ) ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលវង្គីសៈ សេចក្ដីនោះ ចូរភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នកចុះ។» លំដាប់នោះ ព្រះអាយស្មៅវង្គីសៈ ក៏បានសរសើរព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរថា៖

---

‘‘අජ්ජ පන්නරසෙ විසුද්ධියා, භික්ඛූ පඤ්චසතා සමාගතා;

සංයොජනබන්ධනච්ඡිදා, අනීඝා ඛීණපුනබ්භවා ඉසී.

«ក្នុងថ្ងៃនេះ ជាថ្ងៃឧបោសថ ១៥ កើត ដើម្បីសេចក្ដីបរិសុទ្ធ ភិក្ខុទាំង ៥០០ រូប បានមកជួបជុំគ្នាហើយ ភិក្ខុទាំងនោះ សុទ្ធតែជាអ្នកកាត់ផ្តាច់នូវសង្វារនិងចំណង (គឺកិលេស) មិនមានទុក្ខ មានភពថ្មីអស់ហើយ ជាអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ (ព្រះអរហន្ត)។»

---

‘‘චක්කවත්තී යථා රාජා, අමච්චපරිවාරිතො;

සමන්තා අනුපරියෙති, සාගරන්තං මහිං ඉමං.

«ព្រះរាជាចក្រពត្តិ ដែលមានពួកអាមាត្យហែហមអមដំណើរ តែងយាងត្រេចទៅកាន់ផែនដីនេះ ដែលមានមហាសមុទ្រជាទីបំផុត ជុំវិញយ៉ាងណាមិញ»

---

‘‘එවං විජිතසඞ්ගාමං, සත්ථවාහං අනුත්තරං;

සාවකා පයිරුපාසන්ති, තෙවිජ්ජා මච්චුහායිනො.

«យ៉ាងនោះដែរ ពួកសាវ័កអ្នកបានសម្រេចវិជ្ជាបី លះបង់មច្ចុរាជហើយ តែងចូលទៅអង្គុយជិតព្រះសាស្តាដ៏ប្រសើរ គ្មានបុគ្គលណាស្មើ ជាអ្នកឈ្នះសង្គ្រាម ជាមគ្គុទ្ទេសក៍ដឹកនាំសត្វ»

---

‘‘සබ්බෙ භගවතො පුත්තා, පලාපෙත්ථ න විජ්ජති;

තණ්හාසල්ලස්ස හන්තාරං, වන්දෙ ආදිච්චබන්ධුන’’න්ති.

«ពួកសាវ័កទាំងអស់ សុទ្ធតែជាបុត្ររបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្នុងទីនេះ មិនមានបុគ្គលឥតខ្លឹមសារឡើយ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមថ្វាយបង្គំព្រះពុទ្ធជាអាទិច្ចពន្ធុ ព្រះអង្គអ្នកកម្ចាត់បង់នូវសរគឺតណ្ហា»

---

8. පරොසහස්සසුත්තං

៨. បរោសហស្សសូត្រ

---

216. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං අඩ්ඪතෙලසෙහි භික්ඛුසතෙහි. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛූ නිබ්බානපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති. අථ ඛො ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො භගවා භික්ඛූ නිබ්බානපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති. යංනූනාහං භගවන්තං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවෙය්‍ය’’න්ති.

២១៦. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី ជាមួយនិងភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន មានភិក្ខុប្រមាណដប់ពីររយហាសិបអង្គ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់ណែនាំ ឲ្យកាន់យក ឲ្យអាចហាន ឲ្យរីករាយ ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយធម្មីកថា ទាក់ទងនឹងព្រះនិព្វាន។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយគោរព យកចិត្តទុកដាក់ ប្រមូលចិត្តទាំងអស់មកផ្ដុំគ្នា ផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនេះ ទ្រង់ពន្យល់ណែនាំ ឲ្យកាន់យក ឲ្យអាចហាន ឲ្យរីករាយ ដល់ភិក្ខុទាំងឡាយ ដោយធម្មីកថា ទាក់ទងនឹងព្រះនិព្វាន។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយគោរព យកចិត្តទុកដាក់ ប្រមូលចិត្តទាំងអស់មកផ្ដុំគ្នា ផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌។ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ គួរតែសរសើរព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរ»។

---

අථ [Pg.194] ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං භගවා, පටිභාති මං සුගතා’’ති. ‘‘පටිභාතු තං, වඞ්ගීසා’’ති භගවා අවොච. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො භගවන්තං සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවි –

គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ ក្រោកឡើងអំពីអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សេចក្ដីនេះ ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា បពិត្រព្រះសុគត សេចក្ដីនេះ ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលវង្គីសៈ សេចក្ដីនោះ ចូរភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នកចុះ»។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ បានសរសើរព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរថា៖

---

‘‘පරොසහස්සං භික්ඛූනං, සුගතං පයිරුපාසති;

දෙසෙන්තං විරජං ධම්මං, නිබ්බානං අකුතොභයං.

«ភិក្ខុទាំងឡាយជាងមួយពាន់អង្គ តែងចូលទៅអង្គុយជិតព្រះសុគត ព្រះអង្គកំពុងសម្ដែងធម៌ដ៏ប្រាសចាកធូលី គឺព្រះនិព្វាន គ្មានភ័យអំពីទីណាឡើយ។

---

‘‘සුණන්ති ධම්මං විමලං, සම්මාසම්බුද්ධදෙසිතං;

සොභති වත සම්බුද්ධො, භික්ඛුසඞ්ඝපුරක්ඛතො.

ភិក្ខុទាំងឡាយ តែងស្ដាប់ធម៌ដ៏ស្អាតស្អំ ដែលព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទ្រង់សម្ដែងហើយ ព្រះសម្ពុទ្ធ ដែលមានភិក្ខុសង្ឃហែហមអមជុំវិញ តែងរុងរឿងល្អណាស់តើ។

---

‘‘නාගනාමොසි භගවා, ඉසීනං ඉසිසත්තමො;

මහාමෙඝොව හුත්වාන, සාවකෙ අභිවස්සති.

បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះអង្គមានព្រះនាមថា នាគ ទ្រង់ជាឥសីទីប្រាំពីរ ក្នុងចំណោមពួកឥសី ព្រះអង្គប្រៀបដូចជាមហាមេឃ បង្អុរធម៌ទឹកភ្លៀងស្រោចស្រពលើពួកសាវ័ក។

---

‘‘දිවාවිහාරා නික්ඛම්ම, සත්ථුදස්සනකම්‍යතා ;

සාවකො තෙ මහාවීර, පාදෙ වන්දති වඞ්ගීසො’’ති.

ព្រះវង្គីសៈជាសាវ័ករបស់ព្រះអង្គ ចេញអំពីទីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ព្រោះប្រាថ្នានឹងគាល់ព្រះសាស្តា បពិត្រព្រះអង្គមានព្យាយាមធំ សូមក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបាទាទាំងគូរបស់ព្រះអង្គ»។

---

‘‘කිං නු තෙ, වඞ්ගීස, ඉමා ගාථායො පුබ්බෙ පරිවිතක්කිතා, උදාහු ඨානසොව තං පටිභන්තී’’ති? ‘න ඛො මෙ, භන්තෙ, ඉමා ගාථායො පුබ්බෙ පරිවිතක්කිතා, අථ ඛො ඨානසොව මං පටිභන්තී’ති. ‘තෙන හි තං, වඞ්ගීස, භිය්‍යොසොමත්තාය පුබ්බෙ අපරිවිතක්කිතා ගාථායො පටිභන්තූ’ති. ‘එවං, භන්තෙ’ති ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො භගවතො පටිස්සුත්වා භිය්‍යොසොමත්තාය භගවන්තං පුබ්බෙ අපරිවිතක්කිතාහි ගාථාහි අභිත්ථවි –

«ម្នាលវង្គីសៈ គាថាទាំងឡាយនេះ អ្នកបានត្រិះរិះទុកមុន ឬក៏ភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នកភ្លាមៗ ក្នុងខណៈនេះឯង?»។ ព្រះវង្គីសៈក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គាថាទាំងឡាយនេះ ខ្ញុំព្រះករុណាមិនបានត្រិះរិះទុកមុនទេ តែភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាភ្លាមៗ ក្នុងខណៈនេះឯង»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលវង្គីសៈ បើដូច្នោះ ចូរឲ្យគាថាទាំងឡាយ ដែលអ្នកមិនបានត្រិះរិះទុកមុន ភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នករឹតតែខ្លាំងឡើងថែមទៀតចុះ»។ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាថា៖ «ព្រះករុណា បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន» ហើយក៏បានសរសើរព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាទាំងឡាយ ដែលមិនបានត្រិះរិះទុកមុន រឹតតែខ្លាំងឡើងថែមទៀតថា៖

---

‘‘උම්මග්ගපථං මාරස්ස අභිභුය්‍ය, චරති පභිජ්ජ ඛිලානි;

තං පස්සථ බන්ධපමුඤ්චකරං, අසිතං භාගසො පවිභජං.

«ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គ្របសង្កត់នូវផ្លូវវង្វេងរបស់មារ ហើយទ្រង់ទម្លាយនូវគោលទាំងឡាយ យាងទៅកាន់ព្រះនិព្វាន សូមអ្នកទាំងឡាយមើលព្រះអង្គចុះ ព្រះអង្គជាអ្នកដោះសត្វឲ្យរួចចាកចំណង មិនអាស្រ័យដោយតណ្ហា ទ្រង់ចែកធម៌ជាចំណែកៗ។

---

‘‘ඔඝස්ස නිත්ථරණත්ථං, අනෙකවිහිතං මග්ගං අක්ඛාසි;

තස්මිඤ්චෙ අමතෙ අක්ඛාතෙ, ධම්මද්දසා ඨිතා අසංහීරා.

ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងផ្លូវមានប្រការច្រើន ដើម្បីឆ្លងឱឃៈទាំងឡាយ កាលបើព្រះអង្គសម្ដែងធម៌មិនស្លាប់នោះហើយ ពួកអ្នកឃើញធម៌ តែងតាំងនៅមាំមួន មិនរំភើបញាប់ញ័រឡើយ។

---

‘‘පජ්ජොතකරො අතිවිජ්ඣ, සබ්බට්ඨිතීනං අතික්කමමද්දස;

ඤත්වා ච සච්ඡිකත්වා ච, අග්ගං සො දෙසයි දසද්ධානං.

ព្រះអង្គជាអ្នកធ្វើពន្លឺ ទ្រង់ចាក់ធ្លុះឃើញការកន្លងផុតនូវទីតាំងទាំងពួង ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ និងធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយព្រះអង្គឯង ហើយទ្រង់សម្ដែងធម៌ដ៏ប្រសើរ ដល់ពួកភិក្ខុបញ្ចវគ្គីយ៍។

---

‘‘එවං [Pg.195] සුදෙසිතෙ ධම්මෙ,කො පමාදො විජානතං ධම්මං ;

තස්මා හි තස්ස භගවතො සාසනෙ;

අප්පමත්තො සදා නමස්සමනුසික්ඛෙ’’ති.

កាលបើធម៌ដែលព្រះអង្គសម្ដែងទុកល្អយ៉ាងនេះហើយ ពួកអ្នកដឹងធម៌ តើគួរមានសេចក្ដីប្រមាទដូចម្ដេចកើត ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគួរតែជាអ្នកមិនប្រមាទ ថ្វាយបង្គំ និងសិក្សាតាមក្នុងសាសនារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ គ្រប់ពេលវេលាចុះ»។

---

9. කොණ්ඩඤ්ඤසුත්තං

៩. កោណ្ឌញ្ញសូត្រ

---

217. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤො සුචිරස්සෙව යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති, පාණීහි ච පරිසම්බාහති, නාමඤ්ච සාවෙති – ‘‘කොණ්ඩඤ්ඤොහං, භගවා, කොණ්ඩඤ්ඤොහං, සුගතා’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤො සුචිරස්සෙව යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති, පාණීහි ච පරිසම්බාහති, නාමඤ්ච සාවෙති – ‘කොණ්ඩඤ්ඤොහං, භගවා, කොණ්ඩඤ්ඤොහං, සුගතා’ති. යංනූනාහං ආයස්මන්තං අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤං භගවතො සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවෙය්‍ය’’න්ති.

២១៧. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ ព្រះអញ្ញាកោណ្ឌញ្ញៈដ៏មានអាយុ បានមកគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយកម្រ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបក្បាលចុះទាបទៀបព្រះបាទាទាំងគូរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ថើបព្រះបាទាទាំងគូរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយមាត់ផង ច្របាច់អង្អែលដោយដៃទាំងពីរផង ហើយប្រកាសនាមរបស់ខ្លួនថា៖ «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះករុណាឈ្មោះ កោណ្ឌញ្ញៈ បពិត្រព្រះសុគត ខ្ញុំព្រះករុណាឈ្មោះ កោណ្ឌញ្ញៈ»។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះអញ្ញាកោណ្ឌញ្ញៈដ៏មានអាយុនេះ បានមកគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយកម្រ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបក្បាលចុះទាបទៀបព្រះបាទាទាំងគូរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ថើបព្រះបាទាទាំងគូរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយមាត់ផង ច្របាច់អង្អែលដោយដៃទាំងពីរផង ហើយប្រកាសនាមរបស់ខ្លួនថា 'បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះករុណាឈ្មោះ កោណ្ឌញ្ញៈ បពិត្រព្រះសុគត ខ្ញុំព្រះករុណាឈ្មោះ កោណ្ឌញ្ញៈ'។ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ គួរតែសរសើរព្រះអញ្ញាកោណ្ឌញ្ញៈដ៏មានអាយុ ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរ»។

---

අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං, භගවා, පටිභාති මං, සුගතා’’ති. ‘‘පටිභාතු තං, වඞ්ගීසා’’ති භගවා අවොච. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො ආයස්මන්තං අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤං භගවතො සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවි –

គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ ក្រោកឡើងអំពីអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សេចក្ដីនេះ ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា បពិត្រព្រះសុគត សេចក្ដីនេះ ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលវង្គីសៈ សេចក្ដីនោះ ចូរភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នកចុះ»។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ បានសរសើរព្រះអញ្ញាកោណ្ឌញ្ញៈដ៏មានអាយុ ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរថា៖

---

‘‘බුද්ධානුබුද්ධො සො ථෙරො, කොණ්ඩඤ්ඤො තිබ්බනික්කමො;

ලාභී සුඛවිහාරානං, විවෙකානං අභිණ්හසො.

«ព្រះថេរៈឈ្មោះ កោណ្ឌញ្ញៈ នោះ បានត្រាស់ដឹងតាមព្រះពុទ្ធ មានព្យាយាមដ៏មុတ်មាំ តែងបាននូវការនៅជាសុខ និងការស្ងប់ស្ងាត់ជានិច្ច។

---

‘‘යං සාවකෙන පත්තබ්බං, සත්ථුසාසනකාරිනා;

සබ්බස්ස තං අනුප්පත්තං, අප්පමත්තස්ස සික්ඛතො.

គុណធម៌ណាដែលសាវ័កអ្នកធ្វើតាមពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះសាស្តា គួរសម្រេចបាន គុណធម៌ទាំងអស់នោះ ព្រះកោណ្ឌញ្ញៈជាអ្នកមិនប្រមាទក្នុងការសិក្សា បានសម្រេចហើយ。

---

‘‘මහානුභාවො තෙවිජ්ජො, චෙතොපරියායකොවිදො;

කොණ්ඩඤ්ඤො බුද්ධදායාදො, පාදෙ වන්දති සත්ථුනො’’ති.

ព្រះកោណ្ឌញ្ញៈ ជាអ្នកមានអានុភាពធំ មានវិជ្ជាបី ឈ្លាសវៃក្នុងចេតោបរិយញ្ញាណ ជាទាយាទរបស់ព្រះពុទ្ធ តែងក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបាទារបស់ព្រះសាស្តា»។

---

10. මොග්ගල්ලානසුත්තං

១០. មោគ្គល្លានសូត្រ

---

218. එකං [Pg.196] සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ඉසිගිලිපස්සෙ කාළසිලායං මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහි. තෙසං සුදං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො චෙතසා චිත්තං සමන්නෙසති විප්පමුත්තං නිරුපධිං. අථ ඛො ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො භගවා රාජගහෙ විහරති ඉසිගිලිපස්සෙ කාළසිලායං මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සබ්බෙහෙව අරහන්තෙහි. තෙසං සුදං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො චෙතසා චිත්තං සමන්නෙසති විප්පමුත්තං නිරුපධිං. යංනූනාහං ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං භගවතො සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවෙය්‍ය’’න්ති.

២១៨. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើផ្ទាំងថ្មខ្មៅ ក្បែរឆ្នេរភ្នំឥសិគិលិ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ជាមួយនិងភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន មានភិក្ខុប្រមាណប្រាំរយអង្គ ដែលសុទ្ធសឹងតែជាព្រះអរហន្តទាំងអស់។ ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ តែងកំណត់ដឹងនូវចិត្តរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ ដែលរួចផុតស្រឡះហើយ មិនមានឧបធិ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួន។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនេះ ទ្រង់គង់នៅលើផ្ទាំងថ្មខ្មៅ ក្បែរឆ្នេរភ្នំឥសិគិលិ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ជាមួយនិងភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន មានភិក្ខុប្រមាណប្រាំរយអង្គ ដែលសុទ្ធសឹងតែជាព្រះអរហន្តទាំងអស់។ ព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុនេះ ក៏កំណត់ដឹងនូវចិត្តរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ ដែលរួចផុតស្រឡះហើយ មិនមានឧបធិ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួន។ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ គួរតែសរសើរព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរ»។

---

අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං, භගවා, පටිභාති මං, සුගතා’’ති. ‘‘පටිභාතු තං, වඞ්ගීසා’’ති භගවා අවොච. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං භගවතො සම්මුඛා සාරුප්පාහි ගාථාහි අභිත්ථවි –

គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ ក្រោកឡើងអំពីអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សេចក្ដីនេះ ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា បពិត្រព្រះសុគត សេចក្ដីនេះ ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលវង្គីសៈ សេចក្ដីនោះ ចូរភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នកចុះ»។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ បានសរសើរព្រះមហាមោគ្គល្លានដ៏មានអាយុ ចំពោះព្រះភក្ត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរថា៖

---

‘‘නගස්ස පස්සෙ ආසීනං, මුනිං දුක්ඛස්ස පාරගුං;

සාවකා පයිරුපාසන්ති, තෙවිජ්ජා මච්චුහායිනො.

«ពួកសាវ័កអ្នកបានសម្រេចវិជ្ជាបី លះបង់មច្ចុរាជហើយ តែងចូលទៅអង្គុយជិតព្រះមុនី ព្រះអង្គគង់នៅលើឆ្នេរភ្នំ ទ្រង់ដល់នូវត្រើយនៃទុក្ខ។

---

‘‘තෙ චෙතසා අනුපරියෙති, මොග්ගල්ලානො මහිද්ධිකො;

චිත්තං නෙසං සමන්නෙසං, විප්පමුත්තං නිරූපධිං.

ព្រះមោគ្គល្លានមានឫទ្ធិធំ តែងកំណត់ដឹងនូវចិត្តរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ ដោយចិត្តរបស់ខ្លួន កាលដែលលោកពិចារណាមើលចិត្តរបស់ភិក្ខុទាំងនោះ ដែលរួចផុតស្រឡះហើយ មិនមានឧបធិ។

---

‘‘එවං සබ්බඞ්ගසම්පන්නං, මුනිං දුක්ඛස්ස පාරගුං;

අනෙකාකාරසම්පන්නං, පයිරුපාසන්ති ගොතම’’න්ති.

ពួកសាវ័ក តែងចូលទៅអង្គុយជិតព្រះគោតម ព្រះមុនីទ្រង់បរិបូណ៌ដោយអង្គទាំងពួងយ៉ាងនេះ ទ្រង់ដល់នូវត្រើយនៃទុក្ខ ទ្រង់បរិបូណ៌ដោយគុណសម្បត្តិមានប្រការច្រើន»

---

11. ගග්ගරාසුත්තං

១១. គគ្គរាសូត្រ

---

219. එකං සමයං භගවා චම්පායං විහරති ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සත්තහි ච උපාසකසතෙහි සත්තහි ච උපාසිකාසතෙහි අනෙකෙහි ච දෙවතාසහස්සෙහි. ත්‍යාස්සුදං භගවා අතිරොචති වණ්ණෙන චෙව යසසා ච. අථ ඛො ආයස්මතො වඞ්ගීසස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො [Pg.197] භගවා චම්පායං විහරති ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුසතෙහි සත්තහි ච උපාසකසතෙහි සත්තහි ච උපාසිකාසතෙහි අනෙකෙහි ච දෙවතාසහස්සෙහි. ත්‍යාස්සුදං භගවා අතිරොචති වණ්ණෙන චෙව යසසා ච. යංනූනාහං භගවන්තං සම්මුඛා සාරුප්පාය ගාථාය අභිත්ථවෙය්‍ය’’න්ති.

២១៩. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្បែរឆ្នេរស្រះបោក្ខរណីឈ្មោះ គគ្គរា ក្នុងក្រុងចម្បា ជាមួយនិងភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន មានភិក្ខុប្រមាណប្រាំរយអង្គ ឧបាសកប្រាំពីររយនាក់ ឧបាសិកាប្រាំពីររយនាក់ និងទេវតាជាច្រើនពាន់អង្គ។ ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់រុងរឿងលើសលប់ជាងពួកជនទាំងនោះ ដោយព្រះវណ្ណៈផង ដោយយសស័ក្តិផង។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះដ៏មានព្រះភាគនេះ ទ្រង់គង់នៅក្បែរឆ្នេរស្រះបោក្ខរណីឈ្មោះ គគ្គរា ក្នុងក្រុងចម្បា ជាមួយនិងភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន មានភិក្ខុប្រមាណប្រាំរយអង្គ ឧបាសកប្រាំពីររយនាក់ ឧបាសិកាប្រាំពីររយនាក់ និងទេវតាជាច្រើនពាន់អង្គ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគនេះ ក៏រុងរឿងលើសលប់ជាងពួកជនទាំងនោះ ដោយព្រះវណ្ណៈផង ដោយយសស័ក្តិផង។ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញ គួរតែសរសើរព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាដ៏សមគួរ»។

---

අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං, භගවා, පටිභාති මං, සුගතා’’ති. ‘‘පටිභාතු තං, වඞ්ගීසා’’ති භගවා අවොච. අථ ඛො ආයස්මා වඞ්ගීසො භගවන්තං සම්මුඛා සාරුප්පාය ගාථාය අභිත්ථවි –

គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ ក្រោកឡើងអំពីអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សេចក្ដីនេះ ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា បពិត្រព្រះសុគត សេចក្ដីនេះ ភ្លឺច្បាស់ដល់ខ្ញុំព្រះករុណា»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលវង្គីសៈ សេចក្ដីនោះ ចូរភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នកចុះ»។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ បានសរសើរព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាដ៏សមគួរថា៖

---

‘‘චන්දො යථා විගතවලාහකෙ නභෙ,විරොචති විගතමලොව භාණුමා;

එවම්පි අඞ්ගීරස ත්වං මහාමුනි,අතිරොචසි යසසා සබ්බලොක’’න්ති.

«ព្រះចន្ទ្ររះឡើងក្នុងផ្ទៃមេឃដ៏ប្រាសចាកពពក តែងរុងរឿងយ៉ាងណាមិញ ព្រះអាទិត្យដ៏ប្រាសចាកមន្ទិល តែងរុងរឿងយ៉ាងណាមិញ បពិត្រព្រះអង្គមានរស្មីផ្សាយចេញពីព្រះកាយ ព្រះអង្គជាមហាមុនី ក៏រុងរឿងកន្លងផុតលោកទាំងពួង ដោយយសស័ក្តិយ៉ាងនោះឯង»

---

12. වඞ්ගීසසුත්තං

១២. វង្គីសសូត្រ

---

220. එකං සමයං ආයස්මා වඞ්ගීසො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා වඞ්ගීසො අචිරඅරහත්තප්පත්තො හුත්වා විමුත්තිසුඛං පටිසංවෙදී තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

២២០. សម័យមួយ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ បានសម្រេចព្រះអរហត្តផលមិនយូរប៉ុន្មាន កំពុងទទួលសោយវិមុត្តិសុខ ក្នុងវេលានោះ លោកបានពោលគាថាទាំងឡាយនេះថា៖

---

‘‘කාවෙය්‍යමත්තා විචරිම්හ පුබ්බෙ, ගාමා ගාමං පුරා පුරං;

අථද්දසාම සම්බුද්ධං, සද්ධා නො උපපජ්ජථ.

«ក្នុងកាលមុន យើងខ្ញុំជាអ្នកស្រវឹងនឹងកាព្យឃ្លោង តែងត្រេចទៅពីភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុងមួយទៅក្រុងមួយ លុះយើងខ្ញុំបានជួបនឹងព្រះសម្ពុទ្ធ សេចក្ដីជំនឿ ក៏កើតឡើងដល់យើងខ្ញុំ។

---

‘‘සො මෙ ධම්මමදෙසෙසි, ඛන්ධායතනධාතුයො ;

තස්සාහං ධම්මං සුත්වාන, පබ්බජිං අනගාරියං.

ព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងធម៌ដល់ខ្ញុំ គឺខន្ធ អាយតនៈ និងធាតុ ខ្ញុំបានស្ដាប់ធម៌របស់ព្រះអង្គហើយ ក៏បានចេញសាងផ្នួស មិនមានផ្ទះសម្បែងឡើយ។

---

‘‘බහුන්නං වත අත්ථාය, බොධිං අජ්ඣගමා මුනි;

භික්ඛූනං භික්ඛුනීනඤ්ච, යෙ නියාමගතද්දසා.

ព្រះមុនីទ្រង់បានសម្រេចពោធិញ្ញាណ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនជាច្រើនពិតមែន គឺដើម្បីភិក្ខុ និងភិក្ខុនីទាំងឡាយ ពួកអ្នកដល់នូវអរិយមគ្គ និងឃើញធម៌ដ៏ទៀងទាត់。

---

‘‘ස්වාගතං [Pg.198] වත මෙ ආසි, මම බුද්ධස්ස සන්තිකෙ;

තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

ការមករបស់ខ្ញុំក្នុងសំណាក់ព្រះពុទ្ធ ជាការមកល្អហើយហ្ន៎ វិជ្ជាបីខ្ញុំបានសម្រេចហើយ ពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធ ខ្ញុំបានធ្វើរួចហើយ។

---

‘‘පුබ්බෙනිවාසං ජානාමි, දිබ්බචක්ඛුං විසොධිතං;

තෙවිජ්ජො ඉද්ධිපත්තොම්හි, චෙතොපරියායකොවිදො’’ති.

ខ្ញុំដឹងនូវជាតិដែលធ្លាប់រស់នៅពីមុន ទិព្វចក្ខុខ្ញុំបានជម្រះស្អាតហើយ ខ្ញុំជាអ្នកមានវិជ្ជាបី សម្រេចឫទ្ធិផ្សេងៗ និងឈ្លាសវៃក្នុងចេតោបរិយញ្ញាណ»។

---

වඞ්ගීසසංයුත්තං සමත්තං.

វង្គីសសំយុត្ត ចប់ហើយ។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវង្គីសសំយុត្តនោះគឺ៖

---

නික්ඛන්තං අරති චෙව, පෙසලා අතිමඤ්ඤනා;

ආනන්දෙන සුභාසිතා, සාරිපුත්තපවාරණා;

පරොසහස්සං කොණ්ඩඤ්ඤො, මොග්ගල්ලානෙන ගග්ගරා;

වඞ්ගීසෙන ද්වාදසාති.

ព្រះសូត្រទាំងឡាយ ១២ គឺ៖ និក្ខន្តសូត្រ ១ អរតិសូត្រ ១ បេសលាអតិមញ្ញនាសូត្រ ១ អានន្ទសូត្រ ១ សុភាសិតសូត្រ ១ សារីបុត្តសូត្រ ១ បវារណាសូត្រ ១ បរោសហស្សសូត្រ ១ កោណ្ឌញ្ញសូត្រ ១ មោគ្គល្លានសូត្រ ១ គគ្គរាសូត្រ ១ និងវង្គីសសូត្រ ១។

---

9. වනසංයුත්තං

៩. វនសំយុត្ត

---

1. විවෙකසුත්තං

១. វិវេកសូត្រ

---

221. එවං [Pg.199] මෙ සුතං – එකං සමයං අඤ්ඤතරො භික්ඛු කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සො භික්ඛු දිවාවිහාරගතො පාපකෙ අකුසලෙ විතක්කෙ විතක්කෙති ගෙහනිස්සිතෙ. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා තස්ස භික්ඛුනො අනුකම්පිකා අත්ථකාමා තං භික්ඛුං සංවෙජෙතුකාමා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

២២១. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ភិក្ខុមួយរូប កាលនៅក្នុងដែនកោសល គង់នៅក្នុងដងព្រៃមួយកន្លែង។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុនោះចូលទៅកាន់ទីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ហើយត្រិះរិះនូវអកុសលវិតក្កដ៏លាមក ដែលអាស្រ័យដោយផ្ទះ (កាមគុណ)។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងដងព្រៃនោះ មានសេចក្ដីអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ភិក្ខុនោះ ចង់ឲ្យភិក្ខុនោះកើតសេចក្ដីសង្វេគ ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុនោះដល់ទីកន្លែង លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយចំពោះភិក្ខុនោះថា៖

---

‘‘විවෙකකාමොසි වනං පවිට්ඨො,අථ තෙ මනො නිච්ඡරතී බහිද්ධා;

ජනො ජනස්මිං විනයස්සු ඡන්දං,තතො සුඛී හොහිසි වීතරාගො.

«លោកមានបំណងប្រាថ្នាសេចក្ដីស្ងប់ស្ងាត់ (វិវេក) ទើបចូលមកកាន់ព្រៃ តែចិត្តរបស់លោកបែរជាហូរទៅខាងក្រៅវិញ។ លោកជាមនុស្ស ចូរលះបង់សេចក្ដីប្រាថ្នាក្នុងមនុស្សដទៃចេញ ពីនោះទៅ លោកនឹងមានសេចក្ដីសុខ មានរាគៈទៅប្រាសហើយ។

---

‘‘අරතිං පජහාසි සතො, භවාසි සතං තං සාරයාමසෙ;

පාතාලරජො හි දුත්තරො, මා තං කාමරජො අවාහරි.

ចូរលោកលះបង់សេចក្ដីមិនត្រេកអរ (អរតី) ចេញ ហើយជាអ្នកមានសតិចុះ យើងទាំងឡាយសូមរំលឹកលោក ដែលជាអ្នកមានសតិ។ ព្រោះថាកិលេសធូលីដូចជាជ្រោះជ្រៅ (បាតាលរជៈ) គឺបុគ្គលឆ្លងបានដោយកម្រ ធូលីគឺកាម កុំនាំលោកទៅកាន់អបាយឡើយ។

---

‘‘සකුණො යථා පංසුකුන්ථිතො, විධුනං පාතයති සිතං රජං;

එවං භික්ඛු පධානවා සතිමා, විධුනං පාතයති සිතං රජ’’න්ති.

សត្វស្លាបដែលប្រឡាក់ដោយធូលីដី រលាស់ខ្លួនជម្រុះធូលីដែលជាប់នឹងខ្លួនចេញយ៉ាងណា ភិក្ខុអ្នកមានសេចក្ដីព្យាយាម មានសតិ ក៏រលាស់ជម្រុះធូលីគឺកិលេសដែលជាប់នឹងខ្លួនចេញយ៉ាងនោះដែរ»។

---

අථ ඛො සො භික්ඛු තාය දෙවතාය සංවෙජිතො සංවෙගමාපාදීති.

គ្រានោះឯង ភិក្ខុនោះដែលទេវតាធ្វើឲ្យតក់ស្លុតហើយ ក៏បានដល់នូវសេចក្ដីសង្វេគ។

---

2. උපට්ඨානසුත්තං

២. ឧបដ្ឋានសូត្រ

---

222. එකං සමයං අඤ්ඤතරො භික්ඛු කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සො භික්ඛු දිවාවිහාරගතො සුපති. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා තස්ස භික්ඛුනො අනුකම්පිකා අත්ථකාමා තං භික්ඛුං සංවෙජෙතුකාමා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

២២២. សម័យមួយ ភិក្ខុមួយរូប កាលនៅក្នុងដែនកោសល គង់នៅក្នុងដងព្រៃមួយកន្លែង។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុនោះចូលទៅកាន់ទីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ហើយដេកលក់ទៅ។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងដងព្រៃនោះ មានសេចក្ដីអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ភិក្ខុនោះ ចង់ឲ្យភិក្ខុនោះកើតសេចក្ដីសង្វេគ ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុនោះដល់ទីកន្លែង លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយចំពោះភិក្ខុនោះថា៖

---

‘‘උට්ඨෙහි භික්ඛු කිං සෙසි, කො අත්ථො සුපිතෙන තෙ;

ආතුරස්ස හි කා නිද්දා, සල්ලවිද්ධස්ස රුප්පතො.

«បពិត្រភិក្ខុ ចូរក្រោកឡើង លោកដេកធ្វើអ្វី សេចក្ដីដេកលក់នឹងមានប្រយោជន៍អ្វីដល់លោក។ ព្រោះថាសេចក្ដីដេកលក់ នឹងមានប្រយោជន៍អ្វីដល់បុគ្គលដែលរងទុក្ខដោយកិលេស ត្រូវសរគឺតណ្ហាមុតហើយ កំពុងតែឈឺចាប់នោះ។

---

‘‘යාය [Pg.200] සද්ධාය පබ්බජිතො, අගාරස්මානගාරියං;

තමෙව සද්ධං බ්‍රූහෙහි, මා නිද්දාය වසං ගමී’’ති.

លោកចេញចាកផ្ទះមកបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ ដោយសទ្ធាណា ចូរលោកធ្វើសទ្ធានោះឯងឲ្យចម្រើនឡើង កុំចូលទៅក្នុងអំណាចនៃសេចក្ដីដេកលក់ឡើយ»។

---

‘‘අනිච්චා අද්ධුවා කාමා, යෙසු මන්දොව මුච්ඡිතො;

බද්ධෙසු මුත්තං අසිතං, කස්මා පබ්බජිතං තපෙ.

«កាមទាំងឡាយមិនទៀង មិនជាប់ធន់ឡើយ មានតែមនុស្សល្ងង់ខ្លៅប៉ុណ្ណោះដែលវង្វេងសប់សល់ក្នុងកាមទាំងនោះ។ ចុះសេចក្ដីដេកលក់ក្នុងវេលាថ្ងៃ នឹងធ្វើឲ្យអ្នកបួសដែលរួចផុតចាកចំណង មិនអាស្រ័យដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ ក្តៅក្រហាយដោយហេតុអ្វី។

---

‘‘ඡන්දරාගස්ස විනයා, අවිජ්ජාසමතික්කමා;

තං ඤාණං පරමොදානං, කස්මා පබ්බජිතං තපෙ.

ព្រោះតែការកំចាត់បង់នូវឆន្ទរាគៈ ព្រោះការកន្លងផុតនូវអវិជ្ជា ញាណណាដែលស្អាតវិសេសបំផុត (ចតុសច្ចញាណ) មានដល់អ្នកបួសនោះ ចុះសេចក្ដីដេកលក់ក្នុងវេលាថ្ងៃ នឹងធ្វើឲ្យអ្នកបួសនោះ ក្តៅក្រហាយដោយហេតុអ្វី។

---

‘‘ඡෙත්වා අවිජ්ජං විජ්ජාය, ආසවානං පරික්ඛයා;

අසොකං අනුපායාසං, කස්මා පබ්බජිතං තපෙ.

ព្រោះការកាត់ផ្តាច់នូវអវិជ្ជាដោយវិជ្ជា ព្រោះការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ អ្នកបួសនោះជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីសោក មិនមានសេចក្ដីចង្អៀតចង្អល់ចិត្ត ចុះសេចក្ដីដេកលក់ក្នុងវេលាថ្ងៃ នឹងធ្វើឲ្យអ្នកបួសនោះ ក្តៅក្រហាយដោយហេតុអ្វី។

---

‘‘ආරද්ධවීරියං පහිතත්තං, නිච්චං දළ්හපරක්කමං;

නිබ්බානං අභිකඞ්ඛන්තං, කස්මා පබ්බජිතං තපෙ’’ති.

អ្នកបួសនោះមានសេចក្ដីព្យាយាមប្រារព្ធហើយ មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មានការតស៊ូដ៏មាំមួនជានិច្ច ប្រាថ្នាចង់បានព្រះនិព្វាន ចុះសេចក្ដីដេកលក់ក្នុងវេលាថ្ងៃ នឹងធ្វើឲ្យអ្នកបួសនោះ ក្តៅក្រហាយដោយហេតុអ្វីឡើយ»។

---

3. කස්සපගොත්තසුත්තං

៣. កស្សបគោត្តសូត្រ

---

223. එකං සමයං ආයස්මා කස්සපගොත්තො කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා කස්සපගොත්තො දිවාවිහාරගතො අඤ්ඤතරං ඡෙතං ඔවදති. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා ආයස්මන්තං කස්සපගොත්තං සංවෙජෙතුකාමා යෙනායස්මා කස්සපගොත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං කස්සපගොත්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

២២៣. សម័យមួយ ព្រះអាយស្មាកស្សបគោត្ត កាលនៅក្នុងដែនកោសល គង់នៅក្នុងដងព្រៃមួយកន្លែង។ សម័យនោះឯង ព្រះអាយស្មាកស្សបគោត្ត ចូលទៅកាន់ទីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ហើយទូន្មានប្រដៅព្រានព្រៃម្នាក់។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងដងព្រៃនោះ ចង់ឲ្យព្រះអាយស្មាកស្សបគោត្តកើតសេចក្ដីសង្វេគ ក៏ចូលទៅរកព្រះអាយស្មាកស្សបគោត្តដល់ទីកន្លែង លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយចំពោះព្រះអាយស្មាកស្សបគោត្តថា៖

---

‘‘ගිරිදුග්ගචරං ඡෙතං, අප්පපඤ්ඤං අචෙතසං;

අකාලෙ ඔවදං භික්ඛු, මන්දොව පටිභාති මං.

«បពិត្រភិក្ខុ លោកទូន្មានព្រានព្រៃដែលត្រេចចរទៅក្នុងចន្លោះភ្នំ ជាមនុស្សមានប្រាជ្ញាតិច មិនមានចិត្តដឹងខុសត្រូវ ក្នុងកាលមិនគួរ នេះប្រៀបដូចជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅបំផុត ក្នុងញាណរបស់ខ្ញុំ។

---

‘‘සුණාති න විජානාති, ආලොකෙති න පස්සති;

ධම්මස්මිං භඤ්ඤමානස්මිං, අත්ථං බාලො න බුජ්ඣති.

ព្រានព្រៃនោះស្តាប់ដែរ តែមិនដឹងសេចក្ដី សម្លឹងមើលដែរ តែមិនឃើញ កាលបើធម៌ដែលលោកកំពុងសម្តែង ជនពាលនោះក៏មិនយល់ដឹងនូវអត្ថឡើយ។

---

‘‘සචෙපි දස පජ්ජොතෙ, ධාරයිස්සසි කස්සප;

නෙව දක්ඛති රූපානි, චක්ඛු හිස්ස න විජ්ජතී’’ති.

បពិត្រព្រះកស្សប ទោះបីលោកទ្រទ្រង់នូវប្រទីបដប់ (ម្រាមដៃទាំងដប់ដែលភ្លឺចិញ្ចាច) ក៏ដោយ ក៏ព្រានព្រៃនោះមិនអាចមើលឃើញរូបទាំងឡាយបានឡើយ ព្រោះភ្នែក (គឺបញ្ញាចក្ខុ) របស់គេមិនមានឡើយ»។

---

අථ ඛො ආයස්මා කස්සපගොත්තො තාය දෙවතාය සංවෙජිතො සංවෙගමාපාදීති.

គ្រានោះឯង ព្រះអាយស្មាកស្សបគោត្ត ដែលទេវតាធ្វើឲ្យតក់ស្លុតហើយ ក៏បានដល់នូវសេចក្ដីសង្វេគ។

---

4. සම්බහුලසුත්තං

៤. សម្ពហុលសូត្រ

---

224. එකං [Pg.201] සමයං සම්බහුලා භික්ඛූ කොසලෙසු විහරන්ති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ වස්සංවුට්ඨා තෙමාසච්චයෙන චාරිකං පක්කමිංසු. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා තෙ භික්ඛූ අපස්සන්තී පරිදෙවමානා තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

២២៤. សម័យមួយ ភិក្ខុជាច្រើនរូប កាលនៅក្នុងដែនកោសល គង់នៅក្នុងដងព្រៃមួយកន្លែង។ គ្រានោះ ភិក្ខុទាំងនោះ លុះចាំវស្សាអស់បីខែកន្លងទៅហើយ ក៏បានចេញទៅកាន់ចារិក។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងដងព្រៃនោះ កាលមិនបានឃើញភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ខ្សឹកខ្សួលយំ ហើយបានពោលគាថានេះក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘අරති විය මෙජ්ජ ඛායති,බහුකෙ දිස්වාන විවිත්තෙ ආසනෙ;

තෙ චිත්තකථා බහුස්සුතා,කොමෙ ගොතමසාවකා ගතා’’ති.

«ថ្ងៃនេះ សេចក្ដីមិនត្រេកអរហាក់ដូចជាប្រាកដដល់ខ្ញុំ ព្រោះបានឃើញអាសនៈស្ងាត់ជ្រងំជាច្រើន។ ព្រះសាវ័ករបស់ព្រះគោតមទាំងនោះ ជាអ្នកមានវាចាដ៏វិចិត្រ ជាពហុស្សូត តើនិមន្តទៅកាន់ទីណាអស់ទៅហើយហ្ន៎»។

---

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරා දෙවතා තං දෙවතං ගාථාය පච්චභාසි –

កាលបើទេវតានោះពោលយ៉ាងនេះហើយ ទេវតាមួយរូបទៀត ក៏បានពោលគាថាឆ្លើយតបទៅកាន់ទេវតានោះវិញថា៖

---

‘‘මාගධං ගතා කොසලං ගතා, එකච්චියා පන වජ්ජිභූමියා;

මගා විය අසඞ්ගචාරිනො, අනිකෙතා විහරන්ති භික්ඛවො’’ති.

«ភិក្ខុទាំងឡាយ ខ្លះនិមន្តទៅកាន់ដែនមគធៈ ខ្លះទៅកាន់ដែនកោសល ខ្លះទៀតទៅកាន់ដែនវជ្ជី។ ភិក្ខុទាំងឡាយជាអ្នកមិនមានអាល័យ ត្រេចទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាសត្វម្រឹគ មិនមានទីលំនៅឡើយ»។

---

5. ආනන්දසුත්තං

៥. អានន្ទសូត្រ

---

225. එකං සමයං ආයස්මා ආනන්දො කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ආනන්දො අතිවෙලං ගිහිසඤ්ඤත්තිබහුලො විහරති. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා ආයස්මතො ආනන්දස්ස අනුකම්පිකා අත්ථකාමා ආයස්මන්තං ආනන්දං සංවෙජෙතුකාමා යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២២៥. សម័យមួយ ព្រះអាយស្មាអានន្ទ កាលនៅក្នុងដែនកោសល គង់នៅក្នុងដងព្រៃមួយកន្លែង។ សម័យនោះឯង ព្រះអាយស្មាអានន្ទ ចំណាយពេលច្រើនហួសប្រមាណក្នុងការទូន្មានណែនាំគ្រហស្ថ។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងដងព្រៃនោះ មានសេចក្ដីអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ព្រះអាយស្មាអានន្ទ ចង់ឲ្យព្រះអាយស្មាអានន្ទកើតសេចក្ដីសង្វេគ ក៏ចូលទៅរកព្រះអាយស្មាអានន្ទដល់ទីកន្លែង លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាចំពោះព្រះអាយស្មាអានន្ទថា៖

---

‘‘රුක්ඛමූලගහනං පසක්කිය, නිබ්බානං හදයස්මිං ඔපිය;

ඣා ගොතම මා පමාදො, කිං තෙ බිළිබිළිකා කරිස්සතී’’ති.

«បពិត្រព្រះគោតម លោកចូលទៅកាន់ព្រៃស្ងាត់ទៀបគល់ឈើ ហើយបង្កប់ព្រះនិព្វានទុកក្នុងចិត្ត ចូរចម្រើនឈានចុះ កុំធ្វេសប្រហែសឡើយ ការនិយាយរាយមាយជាមួយគ្រហស្ថ នឹងមានប្រយោជន៍អ្វីដល់លោក»។

---

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො තාය දෙවතාය සංවෙජිතො සංවෙගමාපාදීති.

គ្រានោះឯង ព្រះអាយស្មាអានន្ទ ដែលទេវតាធ្វើឲ្យតក់ស្លុតហើយ ក៏បានដល់នូវសេចក្ដីសង្វេគ។

---

6. අනුරුද්ධසුත්තං

៦. អនុរុទ្ធសូត្រ

---

226. එකං සමයං ආයස්මා අනුරුද්ධො කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරා තාවතිංසකායිකා දෙවතා ජාලිනී [Pg.202] නාම ආයස්මතො අනුරුද්ධස්ස පුරාණදුතියිකා යෙනායස්මා අනුරුද්ධො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២២៦. សម័យមួយ ព្រះអាយស្មាអនុរុទ្ធ កាលនៅក្នុងដែនកោសល គង់នៅក្នុងដងព្រៃមួយកន្លែង។ គ្រានោះ ទេវតាក្នុងជាន់តាវតឹង្សមួយអង្គ នាមជាលិនី ដែលជាអតីតមហេសីរបស់ព្រះអាយស្មាអនុរុទ្ធក្នុងជាតិមុន បានចូលទៅរកព្រះអាយស្មាអនុរុទ្ធដល់ទីកន្លែង លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាចំពោះព្រះអាយស្មាអនុរុទ្ធថា៖

---

‘‘තත්ථ චිත්තං පණිධෙහි, යත්ථ තෙ වුසිතං පුරෙ;

තාවතිංසෙසු දෙවෙසු, සබ්බකාමසමිද්ධිසු;

පුරක්ඛතො පරිවුතො, දෙවකඤ්ඤාහි සොභසී’’ති.

«សូមលោកតាំងចិត្តទុកក្នុងទីនោះ ដែលលោកធ្លាប់គង់នៅកាលពីមុន គឺក្នុងឋានទេវតាតាវតឹង្ស ដែលបរិបូណ៌ដោយកាមគុណទាំងពួង លោកធ្លាប់មានពួកទេវកញ្ញាចោមរោមព័ទ្ធជុំវិញ តែងរុងរឿង»។

---

‘‘දුග්ගතා දෙවකඤ්ඤායො, සක්කායස්මිං පතිට්ඨිතා;

තෙ චාපි දුග්ගතා සත්තා, දෙවකඤ්ඤාහි පත්ථිතා’’ති.

«ពួកទេវកញ្ញាជាអ្នកមានដំណើរទៅកាន់ទុគ្គតិ ព្រោះតាំងនៅក្នុងសក្កាយទិដ្ឋិ ទោះបីសត្វទាំងឡាយណាដែលប្រាថ្នានូវពួកទេវកញ្ញា សត្វទាំងនោះក៏ឈ្មោះថាជាអ្នកមានដំណើរទៅកាន់ទុគ្គតិដែរ»។

---

‘‘න තෙ සුඛං පජානන්ති, යෙ න පස්සන්ති නන්දනං;

ආවාසං නරදෙවානං, තිදසානං යසස්සින’’න්ති.

«ជនទាំងឡាយណាដែលមិនទាន់ឃើញសួននន្ទវ័ន ដែលជាទីលំនៅរបស់ពួកទេវបុត្រជាន់តាវតឹង្សដ៏មានយសសក្តិ ជនទាំងនោះមិនទាន់ស្គាល់សេចក្ដីសុខឡើយ»

---

‘‘න ත්වං බාලෙ විජානාසි, යථා අරහතං වචො;

අනිච්චා සබ්බසඞ්ඛාරා, උප්පාදවයධම්මිනො;

උප්පජ්ජිත්වා නිරුජ්ඣන්ති, තෙසං වූපසමො සුඛො.

«នាងជាស្រីល្ងង់ខ្លៅ នាងមិនដឹងនូវពាក្យរបស់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយឡើយ សង្ខារទាំងពួងមិនទៀង មានសភាវៈកើតឡើងនិងវិនាសទៅជាធម្មតា លុះកើតឡើងហើយតែងរលត់ទៅវិញ ការរលត់ទៅនៃសង្ខារទាំងនោះ ជាសុខ។

---

‘‘නත්ථි දානි පුනාවාසො, දෙවකායස්මි ජාලිනි;

වික්ඛීණො ජාතිසංසාරො, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’ති.

ម្នាលនាងជាលិនី ការរស់នៅជាថ្មីក្នុងពួកទេវតារបស់ខ្ញុំ មិនមានទៀតឡើយ សំសារវដ្តនៃការកើតក៏អស់ហើយ ភពថ្មីក៏មិនមានទៀតឡើយ»។

---

7. නාගදත්තසුත්තං

៧. នាគទត្តសូត្រ

---

227. එකං සමයං ආයස්මා නාගදත්තො කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා නාගදත්තො අතිකාලෙන ගාමං පවිසති, අතිදිවා පටික්කමති. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා ආයස්මතො නාගදත්තස්ස අනුකම්පිකා අත්ථකාමා ආයස්මන්තං නාගදත්තං සංවෙජෙතුකාමා යෙනායස්මා නාගදත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං නාගදත්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

២២៧. សម័យមួយ ព្រះអាយស្មានាគទត្ត កាលនៅក្នុងដែនកោសល គង់នៅក្នុងដងព្រៃមួយកន្លែង។ សម័យនោះឯង ព្រះអាយស្មានាគទត្ត ចូលទៅកាន់ស្រុកតាំងពីព្រលឹមពេក ហើយត្រឡប់មកវិញក្នុងវេលាថ្ងៃជ្រេខ្លាំង។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងដងព្រៃនោះ មានសេចក្ដីអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ព្រះអាយស្មានាគទត្ត ចង់ឲ្យព្រះអាយស្មានាគទត្តកើតសេចក្ដីសង្វេគ ក៏ចូលទៅរកព្រះអាយស្មានាគទត្តដល់ទីកន្លែង លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយចំពោះព្រះអាយស្មានាគទត្តថា៖

---

‘‘කාලෙ පවිස නාගදත්ත, දිවා ච ආගන්ත්වා අතිවෙලචාරී;

සංසට්ඨො ගහට්ඨෙහි, සමානසුඛදුක්ඛො.

«បពិត្រព្រះនាគទត្ត លោកចូរចូលទៅកាន់ស្រុកក្នុងកាលដ៏គួរចុះ ការដែលលោកមកវិញក្នុងវេលាថ្ងៃជ្រេ ឈ្មោះថាជាអ្នកប្រព្រឹត្តហួសវេលា លោកជាអ្នកច្រឡូកច្រឡំដោយគ្រហស្ថ មានសុខនិងទុក្ខស្មើគ្នាជាមួយពួកគេ។

---

‘‘භායාමි නාගදත්තං සුප්පගබ්භං, කුලෙසු විනිබද්ධං;

මා හෙව මච්චුරඤ්ඤො බලවතො, අන්තකස්ස වසං උපෙසී’’ති.

ខ្ញុំខ្លាចចំពោះព្រះនាគទត្ត ដែលជាអ្នកមានសេចក្ដីក្លាហានហួសហេតុ ជាប់ជំពាក់ក្នុងត្រកូលទាំងឡាយ លោកកុំចូលទៅក្នុងអំណាចនៃមច្ចុរាជដ៏មានកម្លាំងខ្លាំង ដែលជាអ្នកធ្វើនូវទីបំផុតឡើយ»។

---

අථ [Pg.203] ඛො ආයස්මා නාගදත්තො තාය දෙවතාය සංවෙජිතො සංවෙගමාපාදීති.

គ្រានោះឯង ព្រះអាយស្មានាគទត្ត ដែលទេវតាធ្វើឲ្យតក់ស្លុតហើយ ក៏បានដល់នូវសេចក្ដីសង្វេគ។

---

8. කුලඝරණීසුත්තං

៨. កុលឃរណីសូត្រ

---

228. එකං සමයං අඤ්ඤතරො භික්ඛු කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සො භික්ඛු අඤ්ඤතරස්මිං කුලෙ අතිවෙලං අජ්ඣොගාළ්හප්පත්තො විහරති. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා තස්ස භික්ඛුනො අනුකම්පිකා අත්ථකාමා තං භික්ඛුං සංවෙජෙතුකාමා යා තස්මිං කුලෙ කුලඝරණී, තස්සා වණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២២៨. សម័យមួយ ភិក្ខុមួយរូប កាលនៅក្នុងដែនកោសល គង់នៅក្នុងដងព្រៃមួយកន្លែង។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុនោះចូលទៅជិតស្និទ្ធខ្លាំងពេកក្នុងត្រកូលមួយ។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងដងព្រៃនោះ មានសេចក្ដីអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ភិក្ខុនោះ ចង់ឲ្យភិក្ខុនោះកើតសេចក្ដីសង្វេគ ក៏បាននិមិត្តរូបជាស្រីមេផ្ទះក្នុងត្រកូលនោះ ហើយចូលទៅរកភិក្ខុនោះដល់ទីកន្លែង លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាចំពោះភិក្ខុនោះថា៖

---

‘‘නදීතීරෙසු සණ්ඨානෙ, සභාසු රථියාසු ච;

ජනා සඞ්ගම්ම මන්තෙන්ති, මඤ්ච තඤ්ච කිමන්තර’’න්ති.

«នៅទៀបឆ្នេរទន្លេក្តី នៅកន្លែងសម្រាកក្តី ក្នុងសាលាប្រជុំក្តី តាមច្រកផ្លូវក្តី មនុស្សទាំងឡាយតែងមកជួបជុំគ្នា ហើយនិយាយខ្សឹបខ្សៀវអំពីខ្ញុំនិងលោក តើមានរឿងអ្វីរវាងយើងទាំងពីរនាក់ហ្ន៎»។

---

‘‘බහූහි සද්දා පච්චූහා, ඛමිතබ්බා තපස්සිනා;

න තෙන මඞ්කු හොතබ්බං, න හි තෙන කිලිස්සති.

«សំឡេងទាំងឡាយដែលជាសត្រូវ (ពាក្យនិន្ទា) មានច្រើនណាស់ ភិក្ខុអ្នកមានធម៌កំចាត់កិលេស (តបស្សី) គប្បីអត់ធន់ ភិក្ខុមិនត្រូវអាក់អន់ចិត្តដោយសារពាក្យនោះឡើយ ព្រោះថាលោកមិនសៅហ្មងដោយសារពាក្យនោះទេ។

---

‘‘යො ච සද්දපරිත්තාසී, වනෙ වාතමිගො යථා;

ලහුචිත්තොති තං ආහු, නාස්ස සම්පජ්ජතෙ වත’’න්ති.

បុគ្គលណាដែលតក់ស្លុតនឹងសំឡេង ដូចជាសត្វម្រឹគខ្លាចខ្យល់នៅក្នុងព្រៃ ពួកអ្នកប្រាជ្ញតែងហៅបុគ្គលនោះថា ជាអ្នកមានចិត្តស្រាល វត្ត (សីលវត្ត) របស់បុគ្គលនោះ មិនបរិបូណ៌ឡើយ»។

---

9. වජ්ජිපුත්තසුත්තං

៩. វជ្ជីបុត្តសូត្រ

---

229. එකං සමයං අඤ්ඤතරො වජ්ජිපුත්තකො භික්ඛු වෙසාලියං විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන වෙසාලියං වජ්ජිපුත්තකො සබ්බරත්තිචාරො හොති. අථ ඛො සො භික්ඛු වෙසාලියා තූරිය-තාළිත-වාදිත-නිග්ඝොසසද්දං සුත්වා පරිදෙවමානො තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

២២៩. សម័យមួយ ភិក្ខុជាបុត្រនៃស្តេចវជ្ជីមួយរូប គង់នៅក្នុងដងព្រៃមួយកន្លែង ជិតក្រុងវេសាលី។ សម័យនោះឯង ក្នុងក្រុងវេសាលី មានការលេងកម្សាន្តពេញមួយរាត្រីរបស់ពួកវជ្ជី។ គ្រានោះ ភិក្ខុនោះបានឮសំឡេងតូរ្យតន្ត្រី ការទះស្រឡៃ ការប្រគំ និងសំឡេងគឹកកងចេញពីក្រុងវេសាលី ក៏ខ្សឹកខ្សួលយំ ហើយបានពោលគាថានេះក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘එකකා මයං අරඤ්ඤෙ විහරාම,අපවිද්ධංව වනස්මිං දාරුකං;

එතාදිසිකාය රත්තියා,කො සු නාමම්හෙහි පාපියො’’ති.

«យើងទាំងឡាយគង់នៅក្នុងព្រៃតែម្នាក់ឯង ដូចជាដុំឈើដែលគេបោះបង់ចោលក្នុងព្រៃ ក្នុងរាត្រីដ៏រុងរឿងបែបនេះ តើមានអ្នកណាដែលថោកទាបជាងយើងទៀតហ្ន៎»។

---

අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා තස්ස භික්ඛුනො අනුකම්පිකා අත්ථකාමා තං භික්ඛුං සංවෙජෙතුකාමා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងដងព្រៃនោះ មានសេចក្ដីអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ភិក្ខុនោះ ចង់ឲ្យភិក្ខុនោះកើតសេចក្ដីសង្វេគ ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុនោះដល់ទីកន្លែង លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាចំពោះភិក្ខុនោះថា៖

---

‘‘එකකොව [Pg.204] ත්වං අරඤ්ඤෙ විහරසි, අපවිද්ධංව වනස්මිං දාරුකං;

තස්ස තෙ බහුකා පිහයන්ති, නෙරයිකා විය සග්ගගාමින’’න්ති.

«លោកគង់នៅក្នុងព្រៃតែម្នាក់ឯង ដូចជាដុំឈើដែលគេបោះបង់ចោលក្នុងព្រៃពិតមែន តែមនុស្សជាច្រើនតែងប្រាថ្នាចង់បានដូចលោក ដូចជាពួកសត្វនរកប្រាថ្នាចង់បានដូចអ្នកទៅកាន់ឋានសួគ៌ដូច្នោះដែរ»

---

අථ ඛො සො භික්ඛු තාය දෙවතාය සංවෙජිතො සංවෙගමාපාදීති.

គ្រានោះឯង ភិក្ខុនោះដែលទេវតាធ្វើឲ្យតក់ស្លុតហើយ ក៏បានដល់នូវសេចក្ដីសង្វេគ។

---

10. සජ්ඣායසුත්තං

១០. សជ្ឈាយសូត្រ

---

230. එකං සමයං අඤ්ඤතරො භික්ඛු කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සො භික්ඛු යං සුදං පුබ්බෙ අතිවෙලං සජ්ඣායබහුලො විහරති සො අපරෙන සමයෙන අප්පොස්සුක්කො තුණ්හීභූතො සඞ්කසායති. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා තස්ස භික්ඛුනො ධම්මං අසුණන්තී යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៣០. សម័យមួយ ភិក្ខុមួយរូប កាលនៅក្នុងដែនកោសល គង់នៅក្នុងដងព្រៃមួយកន្លែង។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុនោះ កាលពីមុនតែងតែសូត្រធម៌ (សជ្ឈាយៈ) ច្រើនហួសប្រមាណ តែសម័យតមក លោកក៏ជាអ្នកមិនខ្វល់ខ្វាយ ស្ងៀមស្ងាត់ មិនសូត្រធម៌ឡើយ។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងដងព្រៃនោះ កាលមិនបានឮធម៌របស់ភិក្ខុនោះ ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុនោះដល់ទីកន្លែង លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាចំពោះភិក្ខុនោះថា៖

---

‘‘කස්මා තුවං ධම්මපදානි භික්ඛු, නාධීයසි භික්ඛූහි සංවසන්තො;

සුත්වාන ධම්මං ලභතිප්පසාදං, දිට්ඨෙව ධම්මෙ ලභතිප්පසංස’’න්ති.

«បពិត្រភិក្ខុ ហេតុអ្វីបានជាលោកមិនសូត្រធម៌ទាំងឡាយ កាលដែលរស់នៅជាមួយភិក្ខុទាំងឡាយដទៃ បុគ្គលកាលបើបានស្តាប់ធម៌ហើយ តែងបាននូវសេចក្ដីជ្រះថ្លា និងបាននូវសេចក្ដីសរសើរក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង»

---

‘‘අහු පුරෙ ධම්මපදෙසු ඡන්දො, යාව විරාගෙන සමාගමිම්හ;

යතො විරාගෙන සමාගමිම්හ, යං කිඤ්චි දිට්ඨංව සුතං මුතං වා;

අඤ්ඤාය නික්ඛෙපනමාහු සන්තො’’ති.

«ក្នុងកាលមុន ខ្ញុំមានសេចក្ដីពេញចិត្តក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដរាបដល់យើងបានសម្រេចធម៌ជាគ្រឿងប្រាសចាករាគៈ (អរិយមគ្គ)។ តាំងពីយើងបានសម្រេចធម៌ជាគ្រឿងប្រាសចាករាគៈមក ពួកសប្បុរសតែងពោលសរសើរនូវការលះបង់ចោលនូវអារម្មណ៍ណាមួយ ដែលបានឃើញ ឮ ឬប៉ះពាល់ហើយ ដោយការដឹងច្បាស់»។

---

11. අකුසලවිතක්කසුත්තං

១១. អកុសលវិតក្កសូត្រ

---

231. එකං සමයං අඤ්ඤතරො භික්ඛු කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සො භික්ඛු දිවාවිහාරගතො පාපකෙ අකුසලෙ විතක්කෙ විතක්කෙති, සෙය්‍යථිදං – කාමවිතක්කං, බ්‍යාපාදවිතක්කං, විහිංසාවිතක්කං. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා තස්ස භික්ඛුනො අනුකම්පිකා අත්ථකාමා තං භික්ඛුං සංවෙජෙතුකාමා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

២៣១. សម័យមួយ ភិក្ខុមួយអង្គគង់នៅក្នុងព្រៃមួយ ក្នុងដែនកោសល។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុនោះទៅកាន់ទីសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ហើយត្រិះរិះនូវអកុសលវិតក្កដ៏លាមកទាំងឡាយ គឺកាមវិតក្ក ព្យាបាទវិតក្ក និងវិហិង្សាវិតក្ក។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងព្រៃនោះ មានសេចក្ដីអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ភិក្ខុនោះ ចង់ឲ្យភិក្ខុនោះកើតសេចក្ដីសង្វេគ ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយចំពោះភិក្ខុនោះថា៖

---

‘‘අයොනිසො මනසිකාරා, සො විතක්කෙහි ඛජ්ජසි;

අයොනිසො පටිනිස්සජ්ජ, යොනිසො අනුචින්තය.

«ព្រោះតែការធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយមិនឧបាយ (អយោនិសោមនសិការ) ទើបអ្នកត្រូវវិតក្កទាំងឡាយញាំញី។ ចូរអ្នកលះបង់អយោនិសោមនសិការចេញ ហើយចូរត្រិះរិះដោយឧបាយដ៏ត្រូវ (យោនិសោមនសិការ) ចុះ។

---

‘‘සත්ථාරං [Pg.205] ධම්මමාරබ්භ, සඞ්ඝං සීලානි අත්තනො;

අධිගච්ඡසි පාමොජ්ජං, පීතිසුඛමසංසයං;

තතො පාමොජ්ජබහුලො, දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සසී’’ති.

«កាលបើអ្នកប្រារព្ធនូវព្រះសាស្តា ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ និងសីលទាំងឡាយរបស់ខ្លួន អ្នកមុខជានឹងបាននូវសេចក្ដីរីករាយ ព្រមទាំងសេចក្ដីឆ្អែតចិត្ត និងសេចក្ដីសុខដោយមិនបាច់សង្ស័យឡើយ។ លំដាប់នោះ កាលបើអ្នកមានសេចក្ដីរីករាយច្រើនហើយ នឹងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន»។

---

අථ ඛො සො භික්ඛු තාය දෙවතාය සංවෙජිතො සංවෙගමාපාදීති.

គ្រានោះ ភិក្ខុនោះដែលទេវតានោះធ្វើឲ្យសង្វេគហើយ ក៏បានដល់នូវសេចក្ដីសង្វេគ។

---

12. මජ්ඣන්හිකසුත්තං

១២. មជ្ឈន្ហិកសូត្រ

---

232. එකං සමයං අඤ්ඤතරො භික්ඛු කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. අථ ඛො තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තස්ස භික්ඛුනො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

២៣២. សម័យមួយ ភិក្ខុមួយអង្គគង់នៅក្នុងព្រៃមួយ ក្នុងដែនកោសល។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងព្រៃនោះ ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថានេះក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនោះថា៖

---

‘‘ඨිතෙ මජ්ඣන්හිකෙ කාලෙ, සන්නිසීවෙසු පක්ඛිසු;

සණතෙව බ්‍රහාරඤ්ඤං, තං භයං පටිභාති මං.

«ក្នុងកាលដែលវេលាថ្ងៃត្រង់ឈរត្រង់ ពួកសត្វស្លាបសម្រាកស្ងៀមស្ងាត់ ព្រៃធំតែងលាន់ឮសូរហាក់ដូចជាសន្ធឹកធំ សេចក្ដីភ័យនោះតែងប្រាកដដល់ខ្ញុំ»

---

‘‘ඨිතෙ මජ්ඣන්හිකෙ කාලෙ, සන්නිසීවෙසු පක්ඛිසු;

සණතෙව බ්‍රහාරඤ්ඤං, සා රති පටිභාති ම’’න්ති.

«ក្នុងកាលដែលវេលាថ្ងៃត្រង់ឈរត្រង់ ពួកសត្វស្លាបសម្រាកស្ងៀមស្ងាត់ ព្រៃធំតែងលាន់ឮសូរហាក់ដូចជាសន្ធឹកធំ សេចក្ដីត្រេកអរនោះតែងប្រាកដដល់ខ្ញុំ»។

---

13. පාකතින්ද්‍රියසුත්තං

១៣. បាកតិន្ទ្រិយសូត្រ

---

233. එකං සමයං සම්බහුලා භික්ඛූ කොසලෙසු විහරන්ති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ උද්ධතා උන්නළා චපලා මුඛරා විකිණ්ණවාචා මුට්ඨස්සතිනො අසම්පජානා අසමාහිතා විබ්භන්තචිත්තා පාකතින්ද්‍රියා. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා තෙසං භික්ඛූනං අනුකම්පිකා අත්ථකාමා තෙ භික්ඛූ සංවෙජෙතුකාමා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

២៣៣. សម័យមួយ ភិក្ខុច្រើនរូបគង់នៅក្នុងព្រៃមួយ ក្នុងដែនកោសល ជាអ្នករាយមាយ ក្រអឺតក្រទម ឃ្លេងឃ្លោង មានមាត់រឹង និយាយពាក្យរាត់រាយ ភ្លេចស្មារតី គ្មានសេចក្ដីដឹងខ្លួន មិនមានចិត្តតាំងមាំ មានចិត្តវិលវល់ មានឥន្ទ្រិយលេចធ្លោ (មិនបានសង្រួម)។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងព្រៃនោះ មានសេចក្ដីអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ភិក្ខុទាំងនោះ ចង់ឲ្យភិក្ខុទាំងនោះកើតសេចក្ដីសង្វេគ ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុទាំងនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយចំពោះភិក្ខុទាំងនោះថា៖

---

‘‘සුඛජීවිනො පුරෙ ආසුං, භික්ඛූ ගොතමසාවකා;

අනිච්ඡා පිණ්ඩමෙසනා, අනිච්ඡා සයනාසනං;

ලොකෙ අනිච්චතං ඤත්වා, දුක්ඛස්සන්තං අකංසු තෙ.

«ក្នុងកាលមុន ពួកភិក្ខុជាសាវករបស់ព្រះគោតម តែងរស់នៅជាសុខ ស្វែងរកចង្ហាន់ដោយមិនមានសេចក្ដីប្រាថ្នា ប្រើប្រាស់សេនាសនៈដោយមិនមានសេចក្ដីប្រាថ្នា។ ភិក្ខុទាំងនោះដឹងច្បាស់នូវភាពមិនទៀងក្នុងលោក ហើយបានធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ។

---

‘‘දුප්පොසං කත්වා අත්තානං, ගාමෙ ගාමණිකා විය;

භුත්වා භුත්වා නිපජ්ජන්ති, පරාගාරෙසු මුච්ඡිතා.

«តែឥឡូវនេះ ភិក្ខុខ្លះធ្វើខ្លួនឲ្យគេចិញ្ចឹមបានដោយក្រ ដូចជាមេស្រុកក្នុងភូមិ បរិភោគហើយៗ ក៏ដេកលក់ ស្រវឹងវង្វេងនៅក្នុងផ្ទះរបស់អ្នកដទៃ។

---

‘‘සඞ්ඝස්ස [Pg.206] අඤ්ජලිං කත්වා, ඉධෙකච්චෙ වදාමහං;

අපවිද්ධා අනාථා තෙ, යථා පෙතා තථෙව තෙ.

«ខ្ញុំសូមធ្វើអញ្ជលីចំពោះព្រះសង្ឃ ហើយពោលសំដៅភិក្ខុខ្លះក្នុងទីនេះថា ភិក្ខុទាំងនោះជាអ្នកដែលគេបោះបង់ចោល គ្មានទីពឹង ដូចជាពួកប្រេត យ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុទាំងនោះក៏យ៉ាងនោះដែរ។

---

‘‘යෙ ඛො පමත්තා විහරන්ති, තෙ මෙ සන්ධාය භාසිතං;

යෙ අප්පමත්තා විහරන්ති, නමො තෙසං කරොමහ’’න්ති.

«ពាក្យដែលខ្ញុំពោលនេះ សំដៅទៅលើពួកភិក្ខុដែលរស់នៅដោយសេចក្ដីប្រមាទ ចំណែកពួកភិក្ខុណាដែលរស់នៅដោយសេចក្ដីមិនប្រមាទ ខ្ញុំសូមថ្វាយបង្គំចំពោះភិក្ខុទាំងនោះ»។

---

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ තාය දෙවතාය සංවෙජිතා සංවෙගමාපාදුන්ති.

គ្រានោះ ភិក្ខុទាំងនោះដែលទេវតានោះធ្វើឲ្យសង្វេគហើយ ក៏បានដល់នូវសេចក្ដីសង្វេគ។

---

14. ගන්ධත්ථෙනසුත්තං

១៤. គន្ធត្ថេនសូត្រ

---

234. එකං සමයං අඤ්ඤතරො භික්ඛු කොසලෙසු විහරති අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සො භික්ඛු පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො පොක්ඛරණිං ඔගාහෙත්වා පදුමං උපසිඞ්ඝති. අථ ඛො යා තස්මිං වනසණ්ඩෙ අධිවත්ථා දෙවතා තස්ස භික්ඛුනො අනුකම්පිකා අත්ථකාමා තං භික්ඛුං සංවෙජෙතුකාමා යෙන සො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៣៤. សម័យមួយ ភិក្ខុមួយអង្គគង់នៅក្នុងព្រៃមួយ ក្នុងដែនកោសល។ សម័យនោះឯង ភិក្ខុនោះត្រឡប់ពីបិណ្ឌបាតក្នុងវេលាក្រោយភត្ត ហើយចុះទៅកាន់ស្រះឈូក ហិតផ្កាឈូក។ គ្រានោះ ទេវតាដែលសណ្ឋិតនៅក្នុងព្រៃនោះ មានសេចក្ដីអនុគ្រោះ ប្រាថ្នាប្រយោជន៍ដល់ភិក្ខុនោះ ចង់ឲ្យភិក្ខុនោះកើតសេចក្ដីសង្វេគ ក៏ចូលទៅរកភិក្ខុនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថាចំពោះភិក្ខុនោះថា៖

---

‘‘යමෙතං වාරිජං පුප්ඵං, අදින්නං උපසිඞ්ඝසි;

එකඞ්ගමෙතං ථෙය්‍යානං, ගන්ධත්ථෙනොසි මාරිසා’’ති.

«ផ្កាឈូកដែលដុះក្នុងទឹកនេះ គេមិនបានប្រគេនទេ តែលោកមកហិត នេះជាចំណែកមួយនៃការលួច ម្នាលលោកដ៏មានអាយុ លោកឈ្មោះថាជាអ្នកលួចក្លិនក្រអូបហើយ»។

---

‘‘න හරාමි න භඤ්ජාමි, ආරා සිඞ්ඝාමි වාරිජං;

අථ කෙන නු වණ්ණෙන, ගන්ධත්ථෙනොති වුච්චති.

«អាត្មាមិនបានយកទៅ មិនបានកាច់ឡើយ គ្រាន់តែហិតផ្កាឈូកពីចម្ងាយប៉ុណ្ណោះ ចុះហេតុអ្វីបានជាហៅអាត្មាថាជាអ្នកលួចក្លិនក្រអូបទៅវិញ?

---

‘‘ය්වායං භිසානි ඛනති, පුණ්ඩරීකානි භඤ්ජති;

එවං ආකිණ්ණකම්මන්තො, කස්මා එසො න වුච්චතී’’ති.

«ចុះបុគ្គលណាដែលជីកក្រអៅឈូក កាច់ផ្កាឈូកស មានការងារច្របូកច្របល់ (មិនស្អាត) យ៉ាងនេះ ហេតុអ្វីបានជាមិនហៅបុគ្គលនោះថាជាអ្នកលួចផ្កាឈូក?»

---

‘‘ආකිණ්ණලුද්දො පුරිසො, ධාතිචෙලංව මක්ඛිතො;

තස්මිං මෙ වචනං නත්ථි, ත්වඤ්චාරහාමි වත්තවෙ.

«បុគ្គលដែលមានការងារច្របូកច្របល់ដោយអំពើដ៏លាមក ប្រឡាក់ប្រឡូកដូចជាសំពត់របស់មេដោះ ខ្ញុំមិនមានពាក្យត្រូវនិយាយនឹងបុគ្គលនោះឡើយ តែខ្ញុំគួរនិយាយចំពោះតែលោកប៉ុណ្ណោះ។

---

‘‘අනඞ්ගණස්ස පොසස්ස, නිච්චං සුචිගවෙසිනො;

වාලග්ගමත්තං පාපස්ස, අබ්භාමත්තංව ඛායතී’’ති.

«ចំពោះបុគ្គលដែលមិនមានកិឡេសគ្រឿងហ្មងសៅ តែងស្វែងរកសេចក្ដីស្អាតជានិច្ច សូម្បីតែបាបប៉ុនចុងរោមសត្វ ក៏ប្រាកដដូចជាពពកដ៏ធំដែរ»។

---

‘‘අද්ධා මං යක්ඛ ජානාසි, අථො මෙ අනුකම්පසි;

පුනපි යක්ඛ වජ්ජාසි, යදා පස්සසි එදිස’’න්ති.

«ម្នាលយក្ស អ្នកស្គាល់អាត្មាច្បាស់មែន ហើយអ្នកក៏មានសេចក្ដីអនុគ្រោះដល់អាត្មាដែរ ម្នាលយក្ស បើអ្នកឃើញកាលណា ចូរប្រាប់អាត្មាម្ដងទៀតចុះ»

---

‘‘නෙව [Pg.207] තං උපජීවාම, නපි තෙ භතකාම්හසෙ;

ත්වමෙව භික්ඛු ජානෙය්‍ය, යෙන ගච්ඡෙය්‍ය සුග්ගති’’න්ති.

«ម្នាលភិក្ខុ យើងមិនបានអាស្រ័យលោកចិញ្ចឹមជីវិតទេ ហើយក៏មិនមែនជាឈ្នួលរបស់លោកដែរ ម្នាលភិក្ខុ លោកខ្លួនឯងគប្បីដឹងនូវធម៌ដែលជាហេតុនាំឲ្យទៅកាន់សុគតិចុះ»

---

අථ ඛො සො භික්ඛු තාය දෙවතාය සංවෙජිතො සංවෙගමාපාදීති.

គ្រានោះ ភិក្ខុនោះដែលទេវតានោះធ្វើឲ្យសង្វេគហើយ ក៏បានដល់នូវសេចក្ដីសង្វេគ។

---

වනසංයුත්තං සමත්තං.

វនសំយុត្ត ចប់ហើយ។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវនសំយុត្តនោះគឺ៖

---

විවෙකං උපට්ඨානඤ්ච, කස්සපගොත්තෙන සම්බහුලා;

ආනන්දො අනුරුද්ධො ච, නාගදත්තඤ්ච කුලඝරණී.

និយាយអំពីវិវេកសូត្រ ១ ឧបដ្ឋានសូត្រ ១ កស្សបគោត្តសូត្រ ១ សម្ពហុលាសូត្រ ១ អានន្ទសូត្រ ១ អនុរុទ្ធសូត្រ ១ នាគទត្តសូត្រ ១ កុលឃរណីសូត្រ ១

---

වජ්ජිපුත්තො ච වෙසාලී, සජ්ඣායෙන අයොනිසො;

මජ්ඣන්හිකාලම්හි පාකතින්ද්‍රිය, පදුමපුප්ඵෙන චුද්දස භවෙති.

វជ្ជីបុត្តសូត្រ ១ វេសាលីសូត្រ ១ សជ្ឈាយសូត្រ ១ អយោនិសោសូត្រ ១ មជ្ឈន្ហិកសូត្រ ១ បាកតិន្ទ្រិយសូត្រ ១ ព្រមទាំងបទុមបុប្ផសូត្រ (គន្ធត្ថេនសូត្រ) ១ រួមត្រូវជា ១៤ សូត្រ។

---

10. යක්ඛසංයුත්තං

១០. យក្ខសំយុត្ត

---

1. ඉන්දකසුත්තං

១. ឥន្ទកសូត្រ

---

235. එවං [Pg.208] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ඉන්දකූටෙ පබ්බතෙ, ඉන්දකස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ. අථ ඛො ඉන්දකො යක්ඛො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៣៥. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគគង់នៅលើភ្នំឥន្ទកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ក្នុងវិមានរបស់ឥន្ទកយក្ស។ គ្រានោះ ឥន្ទកយក្សចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

---

‘‘රූපං න ජීවන්ති වදන්ති බුද්ධා, කථං න්වයං වින්දතිමං සරීරං;

කුතස්ස අට්ඨීයකපිණ්ඩමෙති, කථං න්වයං සජ්ජති ගබ්භරස්මි’’න්ති.

«ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយតែងត្រាស់ថា រូបមិនមែនជាជីវៈ (ព្រលឹង) ទេ ចុះហេតុអ្វីបានជាសត្វនេះបាននូវរាងកាយនេះ? ឆ្អឹង និងដុំសាច់របស់សត្វនេះបានមកពីណា? ចុះហេតុអ្វីបានជាសត្វនេះមកជាប់ជំពាក់នៅក្នុងផ្ទៃមាតា?»

---

‘‘පඨමං කලලං හොති, කලලා හොති අබ්බුදං;

අබ්බුදා ජායතෙ පෙසි, පෙසි නිබ්බත්තතී ඝනො;

ඝනා පසාඛා ජායන්ති, කෙසා ලොමා නඛාපි ච.

«ម្នាលយក្ស ដំបូងបង្អស់កើតជាទឹកថ្លា (កលលៈ) មុន សូន្យពីកលលៈនោះ កើតជាពពុះ (អព្វុទៈ) ពីអព្វុទៈនោះ កើតជាដុំសាច់ (បេសិ) ពីបេសិនោះ កើតជាដុំរឹង (ឃនៈ) ពីឃនៈនោះ កើតជាមែកទាំងប្រាំ (បញ្ចសាខា) គឺដៃពីរ ជើងពីរ ក្បាលមួយ ព្រមទាំងសក់ រោម និងក្រចកទាំងឡាយក៏កើតឡើងដែរ។

---

‘‘යඤ්චස්ස භුඤ්ජතී මාතා, අන්නං පානඤ්ච භොජනං;

තෙන සො තත්ථ යාපෙති, මාතුකුච්ඡිගතො නරො’’ති.

«ម្យ៉ាងទៀត មាតារបស់សត្វនោះ បរិភោគនូវបាយ ទឹក និងភោជនណា សត្វដែលនៅក្នុងផ្ទៃមាតានោះ តែងញ៉ាំងជីវិតឲ្យរស់នៅដោយអាហារនោះក្នុងផ្ទៃមាតានោះ»។

---

2. සක්කනාමසුත්තං

២. សក្កនាមសូត្រ

---

236. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො සක්කනාමකො යක්ඛො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៣៦. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគគង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះ យក្សឈ្មោះសក្កៈ ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

---

‘‘සබ්බගන්ථප්පහීනස්ස, විප්පමුත්තස්ස තෙ සතො;

සමණස්ස න තං සාධු, යදඤ්ඤමනුසාසසී’’ති.

«ព្រះអង្គជាសមណៈ លះបង់នូវគ្រឿងចាក់ស្រែះ (គន្ថៈ) ទាំងពួងរួចហើយ ជាអ្នករួចផុតស្រឡះហើយ មានស្មារតី ការដែលព្រះអង្គប្រដៅជនដទៃ នោះមិនសមគួរឡើយ»

---

‘‘යෙන කෙනචි වණ්ණෙන, සංවාසො සක්ක ජායති;

න තං අරහති සප්පඤ්ඤො, මනසා අනුකම්පිතුං.

«ម្នាលសក្កៈ ការនៅរួមគ្នាតែងកើតឡើងដោយហេតុណាមួយ បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនគួរនឹងមិនអនុគ្រោះដល់បុគ្គលនោះដោយចិត្តឡើយ។

---

‘‘මනසා චෙ පසන්නෙන, යදඤ්ඤමනුසාසති;

න තෙන හොති සංයුත්තො, යානුකම්පා අනුද්දයා’’ති.

«ប្រសិនបើបុគ្គលមានចិត្តជ្រះថ្លា ហើយប្រដៅជនដទៃ បុគ្គលនោះមិនឈ្មោះថាជំពាក់ដោយសារការប្រដៅនោះឡើយ ព្រោះការនោះកើតឡើងដោយសេចក្ដីអនុគ្រោះ និងសេចក្ដីអាណិតអាសូរ»

---

3. සූචිලොමසුත්තං

៣. សូសិលោមសូត្រ

---

237. එකං සමයං භගවා ගයායං විහරති ටඞ්කිතමඤ්චෙ සූචිලොමස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ඛරො ච යක්ඛො සූචිලොමො [Pg.209] ච යක්ඛො භගවතො අවිදූරෙ අතික්කමන්ති. අථ ඛො ඛරො යක්ඛො සූචිලොමං යක්ඛං එතදවොච – ‘‘එසො සමණො’’ති! ‘‘නෙසො සමණො, සමණකො එසො’’. ‘‘යාව ජානාමි යදි වා සො සමණො යදි වා පන සො සමණකො’’ති.

២៣៧. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគគង់នៅក្នុងលំនៅរបស់សូសិលោមយក្ស លើគ្រែថ្ម (តង្កិតមញ្ចៈ) ជិតភូមិគយា។ សម័យនោះឯង ខរយក្ស និងសូសិលោមយក្ស ដើរកាត់ទៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះមានព្រះភាគ។ គ្រានោះ ខរយក្សបាននិយាយនឹងសូសិលោមយក្សថា៖ «នោះជាសមណៈ»។ សូសិលោមយក្សឆ្លើយថា៖ «នោះមិនមែនជាសមណៈទេ នោះជាសមណៈក្លែងក្លាយ (សមណកៈ) ទេតើ ចាំអញទៅមើលសិន ទើបដឹងថាជាសមណៈពិត ឬជាសមណៈក្លែងក្លាយ»។

---

අථ ඛො සූචිලොමො යක්ඛො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො කායං උපනාමෙසි. අථ ඛො භගවා කායං අපනාමෙසි. අථ ඛො සූචිලොමො යක්ඛො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘භායසි මං සමණා’’ති? ‘‘න ඛ්වාහං තං, ආවුසො, භායාමි; අපි ච තෙ සම්ඵස්සො පාපකො’’ති. ‘‘පඤ්හං තං, සමණ පුච්ඡිස්සාමි. සචෙ මෙ න බ්‍යාකරිස්සසි, චිත්තං වා තෙ ඛිපිස්සාමි, හදයං වා තෙ ඵාලෙස්සාමි, පාදෙසු වා ගහෙත්වා පාරගඞ්ගාය ඛිපිස්සාමී’’ති. ‘‘න ඛ්වාහං තං, ආවුසො, පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය, යො මෙ චිත්තං වා ඛිපෙය්‍ය හදයං වා ඵාලෙය්‍ය පාදෙසු වා ගහෙත්වා පාරගඞ්ගාය ඛිපෙය්‍ය; අපි ච ත්වං, ආවුසො, පුච්ඡ යදා කඞ්ඛසී’’ති. අථ ඛො සූචිලොමො යක්ඛො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි – ( )

គ្រានោះ សូសិលោមយក្សចូលទៅជិតព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ផ្អៀងកាយទៅជិតព្រះកាយព្រះមានព្រះភាគ។ ព្រះមានព្រះភាគក៏គេចព្រះកាយចេញបន្តិច។ គ្រានោះ សូសិលោមយក្សបានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគថា៖ «ម្នាលសមណៈ លោកខ្លាចខ្ញុំឬ?» ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនខ្លាចអ្នកឡើយ តែថាការប៉ះពាល់របស់អ្នកនោះលាមកណាស់»។ យក្សពោលថា៖ «ម្នាលសមណៈ អញនឹងសួរប្រស្នានឹងលោក បើលោកមិនឆ្លើយប្រាប់អញទេ អញនឹងធ្វើចិត្តរបស់លោកឲ្យរាយមាយ ឬនឹងហែកបេះដូងរបស់លោក ឬនឹងចាប់ជើងទាំងពីររបស់លោកគ្រវែងទៅត្រើយម្ខាងនៃទន្លេគង្គា»។ ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនឃើញនរណាម្នាក់ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្ស ដែលអាចធ្វើចិត្តរបស់តថាគតឲ្យរាយមាយ ឬហែកបេះដូងរបស់តថាគត ឬចាប់ជើងទាំងពីរគ្រវែងទៅត្រើយម្ខាងនៃទន្លេគង្គាបានឡើយ ម្នាលអាវុសោ តែបើអ្នកចង់សួរ ចូរសួរតាមដែលប្រាថ្នាចុះ»។ គ្រានោះ សូសិលោមយក្សបានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

---

‘‘රාගො ච දොසො ච කුතොනිදානා,අරතී රතී ලොමහංසො කුතොජා;

කුතො සමුට්ඨාය මනොවිතක්කා,කුමාරකා ධඞ්කමිවොස්සජන්තී’’ති.

«រាគៈ និងទោសៈ មានអ្វីជាហេតុ? សេចក្ដីមិនត្រេកអរ សេចក្ដីត្រេកអរ និងការព្រឺរោម កើតមកពីណា? ម្យ៉ាងទៀត សេចក្ដីត្រិះរិះនៃចិត្ត កើតឡើងពីណា ហើយលែងចិត្តចោល ដូចជាពួកក្មេងៗ ចាប់ក្អែកចងខ្សែហើយលែងទៅ?»

---

‘‘රාගො ච දොසො ච ඉතොනිදානා,අරතී රතී ලොමහංසො ඉතොජා;

ඉතො සමුට්ඨාය මනොවිතක්කා,කුමාරකා ධඞ්කමිවොස්සජන්ති.

«ម្នាលយក្ស រាគៈ និងទោសៈ មានអត្តភាព (រាងកាយ) នេះជាហេតុ សេចក្ដីមិនត្រេកអរ សេចក្ដីត្រេកអរ និងការព្រឺរោម កើតមកពីអត្តភាពនេះឯង សេចក្ដីត្រិះរិះនៃចិត្ត កើតឡើងពីអត្តភាពនេះ ហើយលែងចិត្តចោល ដូចជាពួកក្មេងៗ ចាប់ក្អែកចងខ្សែហើយលែងទៅ។

---

‘‘ස්නෙහජා අත්තසම්භූතා, නිග්‍රොධස්සෙව ඛන්ධජා;

පුථූ විසත්තා කාමෙසු, මාලුවාව විතතා වනෙ.

«សេចក្ដីត្រិះរិះទាំងនោះ កើតឡើងពីតណ្ហាស្នេហា កើតឡើងអំពីខ្លួន ដូចជាឫសជ្រោយដែលដុះចេញពីមែកជ្រៃ តែងជាប់ជំពាក់ក្នុងកាមទាំងឡាយយ៉ាងច្រើន ដូចជាវល្លិ៍ផ្អែម (មាលុវល្លិ៍) រុំព័ទ្ធដើមឈើក្នុងព្រៃ។

---

‘‘යෙ [Pg.210] නං පජානන්ති යතොනිදානං,තෙ නං විනොදෙන්ති සුණොහි යක්ඛ;

තෙ දුත්තරං ඔඝමිමං තරන්ති,අතිණ්ණපුබ්බං අපුනබ්භවායා’’ති.

«ម្នាលយក្ស ចូរអ្នកស្ដាប់ចុះ ជនទាំងឡាយណាដឹងច្បាស់នូវអត្តភាពនោះ និងហេតុជាទីកើតនៃអត្តភាពនោះ ជនទាំងនោះតែងកំចាត់បង់នូវអត្តភាពនោះបាន ជនទាំងនោះឈ្មោះថាឆ្លងផុតនូវអូឃៈ (ជំនន់កិលេស) ដ៏ឆ្លងបានដោយក្រនេះ ដែលខ្លួនមិនដែលឆ្លងផុតពីមុនមក ដើម្បីមិនមានភពថ្មីទៀតឡើយ»

---

4. මණිභද්දසුත්තං

៤. មណិភទ្ទសូត្រ

---

238. එකං සමයං භගවා මගධෙසු විහරති මණිමාලිකෙ චෙතියෙ මණිභද්දස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ. අථ ඛො මණිභද්දො යක්ඛො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

២៣៨. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគគង់នៅក្នុងដែនមគធៈ ក្នុងមណិមាលិកចេតិយ ជាលំនៅរបស់មណិភទ្ទយក្ស។ គ្រានោះ មណិភទ្ទយក្សចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលគាថានេះក្នុងសំណាក់នៃព្រះមានព្រះភាគថា៖

---

‘‘සතීමතො සදා භද්දං, සතිමා සුඛමෙධති;

සතීමතො සුවෙ සෙය්‍යො, වෙරා ච පරිමුච්චතී’’ති.

«សេចក្ដីចម្រើនតែងមានដល់អ្នកមានស្មារតីសព្វៗ កាល អ្នកមានស្មារតីតែងបាននូវសេចក្ដីសុខ ថ្ងៃស្អែកតែងតែប្រសើរជាងសម្រាប់អ្នកមានស្មារតី ហើយអ្នកមានស្មារតីតែងរួចផុតចាកពៀរ»

---

‘‘සතීමතො සදා භද්දං, සතිමා සුඛමෙධති;

සතීමතො සුවෙ සෙය්‍යො, වෙරා න පරිමුච්චති.

«សេចក្ដីចម្រើនតែងមានដល់អ្នកមានស្មារតីសព្វៗ កាល អ្នកមានស្មារតីតែងបាននូវសេចក្ដីសុខ ថ្ងៃស្អែកតែងតែប្រសើរជាងសម្រាប់អ្នកមានស្មារតី ប៉ុន្តែអ្នកមានស្មារតីមិនទាន់រួចផុតចាកពៀរឡើយ។

---

‘‘යස්ස සබ්බමහොරත්තං, අහිංසාය රතො මනො;

මෙත්තං සො සබ්බභූතෙසු, වෙරං තස්ස න කෙනචී’’ති.

«បុគ្គលណាមានចិត្តត្រេកអរក្នុងអវិហិង្សា (ការមិនបៀតបៀន) អស់ថ្ងៃនិងយប់ទាំងពួង ហើយមានមេត្តាចំពោះសត្វទាំងពួង ពៀររបស់បុគ្គលនោះមិនមានជាមួយនឹងនរណាមួយឡើយ»

---

5. සානුසුත්තං

៥. សានុសូត្រ

---

239. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරිස්සා උපාසිකාය සානු නාම පුත්තො යක්ඛෙන ගහිතො හොති. අථ ඛො සා උපාසිකා පරිදෙවමානා තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

២៣៩. សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគគង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង កូនប្រុសរបស់ឧបាសិកាម្នាក់ឈ្មោះសានុ ត្រូវយក្សចូលសណ្ឋិត (ចាប់បង្ខំ)។ គ្រានោះ ឧបាសិកានោះកាលយំសោក ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං, යා ච පක්ඛස්ස අට්ඨමී;

පාටිහාරියපක්ඛඤ්ච, අට්ඨඞ්ගසුසමාගතං.

«ជនទាំងឡាយណា រក្សានូវឧបោសថប្រកបដោយអង្គប្រាំបីដ៏បរិបូណ៌ ក្នុងថ្ងៃ ១៤ កើត ឬរនោច ថ្ងៃ ១៥ កើត ឬរនោច និងថ្ងៃ ៨ កើត ឬរនោច នៃបក្ខ និងក្នុងបក្ខជាបាដិហារិយៈ

---

‘‘උපොසථං උපවසන්ති, බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති යෙ;

න තෙහි යක්ඛා කීළන්ති, ඉති මෙ අරහතං සුතං;

සා දානි අජ්ජ පස්සාමි, යක්ඛා කීළන්ති සානුනා’’ති.

«ហើយប្រព្រឹត្តនូវធម៌ដ៏ប្រសើរ (ព្រហ្មចរិយៈ) ពួកយក្សតែងមិនលេងសើច (មិនបៀតបៀន) នឹងជនទាំងនោះឡើយ អាត្មាអញបានឮពាក្យនេះអំពីព្រះអរហន្តទាំងឡាយមកហើយ តែឥឡូវនេះ ក្នុងថ្ងៃនេះ អាត្មាអញបែរជាឃើញពួកយក្សលេងសើចនឹងសានុទៅវិញ»

---

‘‘චාතුද්දසිං [Pg.211] පඤ්චදසිං, යා ච පක්ඛස්ස අට්ඨමී;

පාටිහාරියපක්ඛඤ්ච, අට්ඨඞ්ගසුසමාගතං;

උපොසථං උපවසන්ති, බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති යෙ.

«ជនទាំងឡាយណា តែងរក្សានូវឧបោសថសីល ដ៏ប្រកបព្រមដោយអង្គ ៨ ក្នុងថ្ងៃ ១៤ កើត ឬរលត់ (១៤ រោច) ថ្ងៃ ១៥ កើត ឬរលត់ (១៥ រោច) និងថ្ងៃ ៨ នៃបក្ខផង ក្នុងបាដិហារិយបក្ខផង តែងប្រព្រឹត្តនូវព្រហ្មចរិយធម៌។

---

‘‘න තෙහි යක්ඛා කීළන්ති, සාහු තෙ අරහතං සුතං;

සානුං පබුද්ධං වජ්ජාසි, යක්ඛානං වචනං ඉදං;

මාකාසි පාපකං කම්මං, ආවි වා යදි වා රහො.

យក្សទាំងឡាយ មិនលេងសើច (មិនបៀតបៀន) នឹងជនទាំងនោះឡើយ ពាក្យដែលនាងបានឮពីព្រះអរហន្តទាំងឡាយនោះ ល្អណាស់។ នាងចូរប្រាប់ដល់សានុសាមណេរដែលភ្ញាក់រលឹកឡើងវិញ នូវពាក្យរបស់យក្សទាំងឡាយនេះថា៖ "អ្នកកុំធ្វើអំពើបាប ទាំងក្នុងទីចំហ ឬក្នុងទីកំបាំងឡើយ។

---

‘‘සචෙ ච පාපකං කම්මං, කරිස්සසි කරොසි වා;

න තෙ දුක්ඛා පමුත්‍යත්ථි, උප්පච්චාපි පලායතො’’ති.

ប្រសិនបើអ្នកនឹងធ្វើ ឬកំពុងធ្វើនូវអំពើបាប ទោះបីអ្នកហោះហើររត់ទៅលើអាកាសក៏ដោយ ក៏មិនមានការរួចផុតពីទុក្ខឡើយ"»។

---

‘‘මතං වා අම්ම රොදන්ති, යො වා ජීවං න දිස්සති;

ජීවන්තං අම්ම පස්සන්තී, කස්මා මං අම්ම රොදසී’’ති.

«បពិត្រមាតា ជនទាំងឡាយតែងយំសោកចំពោះបុគ្គលដែលស្លាប់ទៅហើយក្ដី ឬចំពោះបុគ្គលដែលនៅរស់តែមិនបានជួបឃើញក្ដី។ បពិត្រមាតា នាងកំពុងឃើញខ្ញុំនៅរស់នៅឡើយ តើហេតុអ្វីបានជាមាតាយំសោកចំពោះខ្ញុំ?»

---

‘‘මතං වා පුත්ත රොදන්ති, යො වා ජීවං න දිස්සති;

යො ච කාමෙ චජිත්වාන, පුනරාගච්ඡතෙ ඉධ;

තං වාපි පුත්ත රොදන්ති, පුන ජීවං මතො හි සො.

«កូនប្រុស ជនទាំងឡាយតែងយំសោកចំពោះបុគ្គលដែលស្លាប់ទៅហើយក្ដី ឬចំពោះបុគ្គលដែលនៅរស់តែមិនបានជួបឃើញក្ដី។ ចំណែកជនណា លះបង់កាមទាំងឡាយហើយ ត្រឡប់មកកាន់គ្រហស្ថ (លោកនេះ) វិញ ជនទាំងឡាយក៏តែងយំសោកចំពោះជននោះដែរ កូនប្រុសអើយ ព្រោះថា ជននោះទោះបីរស់នៅ ក៏ទុកដូចជាស្លាប់ទៅហើយដែរ។

---

‘‘කුක්කුළා උබ්භතො තාත, කුක්කුළං පතිතුමිච්ඡසි;

නරකා උබ්භතො තාත, නරකං පතිතුමිච්ඡසි.

កូនអើយ អ្នកឡើងរួចពីគំនរភក់ក្ដៅ (រងើកភ្លើង) ហើយ បែរជាចង់ធ្លាក់ទៅក្នុងគំនរភក់ក្ដៅវិញ។ កូនអើយ អ្នកឡើងរួចពីនរកហើយ បែរជាចង់ធ្លាក់ទៅក្នុងនរកវិញ។

---

‘‘අභිධාවථ භද්දන්තෙ, කස්ස උජ්ඣාපයාමසෙ;

ආදිත්තා නීහතං භණ්ඩං, පුන ඩය්හිතුමිච්ඡසී’’ති.

«សូមអ្នកទាំងឡាយរត់មកជួយចុះ សូមសេចក្ដីចម្រើនមានដល់អ្នក តើយើងនឹងប្ដឹងតវ៉ាចំពោះនរណា? ទ្រព្យសម្បត្តិដែលគេស្រង់ចេញពីផ្ទះកំពុងឆេះហើយ អ្នកបែរជាចង់យកទៅដុតចោលម្ដងទៀត»។

---

6. පියඞ්කරසුත්තං

៦. ពិយង្ករសូត្រ

---

240. එකං සමයං ආයස්මා අනුරුද්ධො සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අනුරුද්ධො රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය ධම්මපදානි භාසති. අථ ඛො පියඞ්කරමාතා යක්ඛිනී පුත්තකං එවං තොසෙසි –

២៤០. សម័យមួយ ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះអនុរុទ្ធដ៏មានអាយុ ក្រោកឡើងក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី ហើយសូត្រធម៌ជាធម្មបទទាំងឡាយ។ គ្រានោះ នាងយក្ខិនីជាមាតារបស់ពិយង្ករយក្ស បានលួងលោមកូនតូចយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘මා සද්දං කරි පියඞ්කර, භික්ඛු ධම්මපදානි භාසති;

අපි ච ධම්මපදං විජානිය, පටිපජ්ජෙම හිතාය නො සියා.

«នែពិយង្ករ កុំធ្វើសំឡេងឡើយ ព្រះភិក្ខុកំពុងសូត្រធម៌ជាធម្មបទទាំងឡាយ។ មួយសោត បើយើងដឹងច្បាស់នូវធម្មបទ ហើយប្រតិបត្តិតាម នោះនឹងប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់យើងរាល់គ្នា។

---

‘‘පාණෙසු ච සංයමාමසෙ, සම්පජානමුසා න භණාමසෙ;

සික්ඛෙම සුසීල්‍යමත්තනො, අපි මුච්චෙම පිසාචයොනියා’’ති.

យើងរាល់គ្នានឹងសង្រួមក្នុងសត្វទាំងឡាយផង មិននិយាយពាក្យកុហកទាំងដឹងខ្លួនផង នឹងសិក្សានូវសីលដ៏ល្អរបស់ខ្លួនផង ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ យើងនឹងរួចផុតពីកំណើតពិសាច (យក្ស) នេះបាន»។

---

7. පුනබ්බසුසුත්තං

៧. បុនព្វសូត្រ

---

241. එකං [Pg.212] සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛූ නිබ්බානපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙ ච භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති. අථ ඛො පුනබ්බසුමාතා යක්ඛිනී පුත්තකෙ එවං තොසෙසි –

២៤១. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់ ណែនាំ ញ៉ាំងភិក្ខុទាំងឡាយឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថាដ៏ប្រកបដោយព្រះនិព្វាន។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក៏ធ្វើទុកក្នុងចិត្តដោយគោរព ផ្ទៀងត្រចៀកស្ដាប់ធម៌ ដោយយកចិត្តទុកដាក់ទាំងស្រុង។ គ្រានោះ នាងយក្ខិនីជាមាតារបស់បុនព្វសុយក្ស បានលួងលោមកូនទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘තුණ්හී උත්තරිකෙ හොහි, තුණ්හී හොහි පුනබ්බසු;

යාවාහං බුද්ධසෙට්ඨස්ස, ධම්මං සොස්සාමි සත්ථුනො.

«នែឧត្តរិកា ចូរស្ងៀមទៅ នែបុនព្វសុ ចូរស្ងៀមទៅ ក្នុងខណៈដែលម៉ែស្ដាប់ធម៌របស់ព្រះសាស្តា ជាព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ។

---

‘‘නිබ්බානං භගවා ආහ, සබ්බගන්ථප්පමොචනං;

අතිවෙලා ච මෙ හොති, අස්මිං ධම්මෙ පියායනා.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងនូវព្រះនិព្វាន ជាគ្រឿងរួចផុតពីកិលេសគ្រឿងចងទាំងពួង សេចក្ដីស្រឡាញ់ពេញចិត្តក្នុងធម៌នេះ កើតមានដល់ម៉ែក្រៃលែងណាស់។

---

‘‘පියො ලොකෙ සකො පුත්තො, පියො ලොකෙ සකො පති;

තතො පියතරා මය්හං, අස්ස ධම්මස්ස මග්ගනා.

កូនរបស់ខ្លួន ជាទីស្រឡាញ់ក្នុងលោក ប្ដីរបស់ខ្លួន ជាទីស្រឡាញ់ក្នុងលោក ប៉ុន្តែការស្វែងរកធម៌នេះ ជាទីស្រឡាញ់ជាងកូន និងប្ដីនោះទៅទៀត សម្រាប់ម៉ែ។

---

‘‘න හි පුත්තො පති වාපි, පියො දුක්ඛා පමොචයෙ;

යථා සද්ධම්මස්සවනං, දුක්ඛා මොචෙති පාණිනං.

ព្រោះថាកូនក្ដី ប្ដីក្ដី ទោះជាទីស្រឡាញ់ ក៏មិនអាចជួយឲ្យរួចផុតពីទុក្ខបានឡើយ ដូចជាការស្ដាប់ព្រះសទ្ធម្ម ដែលតែងញ៉ាំងសត្វទាំងឡាយឲ្យរួចផុតពីទុក្ខនោះទេ។

---

‘‘ලොකෙ දුක්ඛපරෙතස්මිං, ජරාමරණසංයුතෙ;

ජරාමරණමොක්ඛාය, යං ධම්මං අභිසම්බුධං;

තං ධම්මං සොතුමිච්ඡාමි, තුණ්හී හොහි පුනබ්බසූ’’ති.

ម៉ែចង់ស្ដាប់ធម៌ដែលព្រះអង្គត្រាស់ដឹងហើយ ដើម្បីរួចផុតពីជរានិងមរណៈ ក្នុងលោកដែលត្រូវទុក្ខគ្របសង្កត់ ប្រកបដោយជរានិងមរណៈនេះ នែបុនព្វសុ ចូរស្ងៀមទៅ»។

---

‘‘අම්මා න බ්‍යාහරිස්සාමි, තුණ්හීභූතායමුත්තරා;

ධම්මමෙව නිසාමෙහි, සද්ධම්මස්සවනං සුඛං;

සද්ධම්මස්ස අනඤ්ඤාය, අම්මා දුක්ඛං චරාමසෙ.

«ម៉ែអើយ កូនមិននិយាយឡើយ នាងឧត្តរានេះ ក៏ស្ងៀមហើយដែរ សូមម៉ែផ្ទៀងស្ដាប់តែធម៌ចុះ ការស្ដាប់ព្រះសទ្ធម្ម នាំមកនូវសេចក្ដីសុខ។ ម៉ែអើយ ព្រោះតែមិនដឹងច្បាស់នូវព្រះសទ្ធម្ម ទើបពួកយើងត្រូវត្រឡប់ត្រឡិនរងទុក្ខវេទនា។

---

‘‘එස දෙවමනුස්සානං, සම්මූළ්හානං පභඞ්කරො;

බුද්ධො අන්තිමසාරීරො, ධම්මං දෙසෙති චක්ඛුමා’’ති.

ព្រះពុទ្ធមានព្រះចក្ខុ ទ្រង់មានព្រះសរីរៈជាទីបំផុតនេះ ព្រះអង្គជាអ្នកធ្វើនូវពន្លឺដល់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយដែលវង្វេង កំពុងសម្ដែងធម៌»។

---

‘‘සාධු ඛො පණ්ඩිතො නාම, පුත්තො ජාතො උරෙසයො;

පුත්තො මෙ බුද්ධසෙට්ඨස්ස, ධම්මං සුද්ධං පියායති.

«កូនដែលកើតពីទ្រូង ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា គឺល្អណាស់តើ កូនរបស់ម៉ែ ស្រឡាញ់ពេញចិត្តនូវធម៌ដ៏បរិសុទ្ធ របស់ព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ។

---

‘‘පුනබ්බසු සුඛී හොහි, අජ්ජාහම්හි සමුග්ගතා;

දිට්ඨානි අරියසච්චානි, උත්තරාපි සුණාතු මෙ’’ති.

នែបុនព្វសុ ចូរមានសេចក្ដីសុខចុះ ថ្ងៃនេះម៉ែបានរួចផុត (ចាកវដ្ដសង្សារ) ហើយ អរិយសច្ចទាំងឡាយ ពួកយើងបានឃើញហើយ នាងឧត្តរាកូនម៉ែ ចូរស្ដាប់ធម៌ដែរចុះ»។

---

8. සුදත්තසුත්තං

៨. សុទត្តសូត្រ

---

242. එකං [Pg.213] සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති සීතවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති රාජගහං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අස්සොසි ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති – ‘‘බුද්ධො කිර ලොකෙ උප්පන්නො’’ති. තාවදෙව ච පන භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුකාමො හොති. අථස්ස අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස එතදහොසි – ‘‘අකාලො ඛො අජ්ජ භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුං. ස්වෙ දානාහං කාලෙන භගවන්තං දස්සනාය ගමිස්සාමී’’ති බුද්ධගතාය සතියා නිපජ්ජි. රත්තියා සුදං තික්ඛත්තුං වුට්ඨාසි පභාතන්ති මඤ්ඤමානො. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන සිවථිකද්වාරං තෙනුපසඞ්කමි. අමනුස්සා ද්වාරං විවරිංසු. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස නගරම්හා නික්ඛමන්තස්ස ආලොකො අන්තරධායි, අන්ධකාරො පාතුරහොසි, භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසො උදපාදි, තතොව පුන නිවත්තිතුකාමො අහොසි. අථ ඛො සිවකො යක්ඛො අන්තරහිතො සද්දමනුස්සාවෙසි –

២៤២. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងព្រៃសីតវន ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង អនាថបិណ្ឌិកគហបតី បានមកដល់ក្រុងរាជគ្រឹះ ដោយកិច្ចការអ្វីមួយ។ អនាថបិណ្ឌិកគហបតី បានឮថា «ព្រះពុទ្ធកើតឡើងក្នុងលោកហើយ» ភ្លាមនោះឯង គាត់មានបំណងចង់ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ទើបអនាថបិណ្ឌិកគហបតី មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ថ្ងៃនេះ មិនមែនជាកាលគួរនឹងចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគឡើយ ចាំថ្ងៃស្អែក ទើបអាត្មាអញនឹងចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគក្នុងកាលដ៏គួរ» ហើយក៏សម្រាន្តលក់ទៅ ដោយមានសតិផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងព្រះពុទ្ធ។ គាត់បានភ្ញាក់ឡើងអស់វារៈបីដងក្នុងរាត្រី ដោយសំគាល់ថាភ្លឺហើយ។ លំដាប់នោះ អនាថបិណ្ឌិកគហបតី បានដើរទៅកាន់ទ្វារសីវថិកា (ទ្វារព្រៃស្មសាន)។ ពួកអមនុស្សក៏បានបើកទ្វារឲ្យ។ កាលដែលអនាថបិណ្ឌិកគហបតី ដើរចេញផុតពីក្រុងទៅ ពន្លឺក៏បាត់ទៅ ងងឹតក៏កើតឡើង សេចក្ដីខ្លាច សេចក្ដីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោម ក៏កើតមានឡើង គាត់ក៏ចង់ត្រឡប់មកវិញពីទីនោះឯង។ គ្រានោះ សីវកយក្ស មិនបង្ហាញខ្លួន បានបន្លឺសំឡេងឲ្យឮថា៖

---

‘‘සතං හත්ථී සතං අස්සා, සතං අස්සතරීරථා;

සතං කඤ්ඤාසහස්සානි, ආමුක්කමණිකුණ්ඩලා;

එකස්ස පදවීතිහාරස්ස, කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං.

«ដំរីមួយសែន សេះមួយសែន រថទឹមដោយសេះអស្សតរមួយសែន នាងកញ្ញាមួយសែននាក់ ដែលពាក់កុណ្ឌលកែវមណី ក៏មិនមានតម្លៃស្មើនឹងចំណែកទី ១៦ នៃការឈានជើងមួយជំហាន (ទៅកាន់ព្រះវិហារ) ឡើយ។

---

‘‘අභික්කම ගහපති, අභික්කම ගහපති;

අභික්කමනං තෙ සෙය්‍යො, නො පටික්කමන’’න්ති.

ចូរដើរទៅមុខចុះ គហបតី ចូរដើរទៅមុខចុះ គហបតី ការដើរទៅមុខ ប្រសើរជាងការថយក្រោយសម្រាប់អ្នក»។

---

අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස අන්ධකාරො අන්තරධායි, ආලොකො පාතුරහොසි, යං අහොසි භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසො, සො පටිප්පස්සම්භි. දුතියම්පි ඛො අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස ආලොකො අන්තරධායි, අන්ධකාරො පාතුරහොසි, භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසො උදපාදි, තතොව පුන නිවත්තිතුකාමො අහොසි. දුතියම්පි ඛො සිවකො යක්ඛො අන්තරහිතො සද්දමනුස්සාවෙසි –

លំដាប់នោះ ភាពងងឹតរបស់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ក៏បាត់ទៅ ពន្លឺក៏កើតឡើង សេចក្ដីខ្លាច សេចក្ដីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោមណាដែលកើតមានឡើង ក៏រម្ងាប់ទៅវិញ។ សូម្បីជាគម្រប់ពីរដង ពន្លឺរបស់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ក៏បាត់ទៅ ភាពងងឹតក៏កើតឡើង សេចក្ដីខ្លាច សេចក្ដីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោម ក៏កើតមានឡើង គាត់ក៏ចង់ត្រឡប់មកវិញពីទីនោះឯង។ សូម្បីជាគម្រប់ពីរដង សីវកយក្ស មិនបង្ហាញខ្លួន ក៏បានបន្លឺសំឡេងឲ្យឮថា៖

---

‘‘සතං [Pg.214] හත්ථී සතං අස්සා…පෙ…කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං.

«ដំរីមួយសែន សេះមួយសែន... (សេចក្ដីដូចមុន) ...ក៏មិនមានតម្លៃស្មើនឹងចំណែកទី ១៦ នៃការឈានជើងមួយជំហានឡើយ។

---

‘‘අභික්කම ගහපති, අභික්කම ගහපති;

අභික්කමනං තෙ සෙය්‍යො, නො පටික්කමන’’න්ති.

ចូរដើរទៅមុខចុះ គហបតី ចូរដើរទៅមុខចុះ គហបតី ការដើរទៅមុខ ប្រសើរជាងការថយក្រោយសម្រាប់អ្នក»។

---

අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස අන්ධකාරො අන්තරධායි, ආලොකො පාතුරහොසි, යං අහොසි භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසො, සො පටිප්පස්සම්භි. තතියම්පි ඛො අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස ආලොකො අන්තරධායි, අන්ධකාරො පාතුරහොසි, භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසො උදපාදි, තතොව පුන නිවත්තිතුකාමො අහොසි. තතියම්පි ඛො සිවකො යක්ඛො අන්තරහිතො සද්දමනුස්සාවෙසි –

លំដាប់នោះ ភាពងងឹតរបស់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ក៏បាត់ទៅ ពន្លឺក៏កើតឡើង សេចក្ដីខ្លាច សេចក្ដីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោមណាដែលកើតមានឡើង ក៏រម្ងាប់ទៅវិញ។ សូម្បីជាគម្រប់បីដង ពន្លឺរបស់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ក៏បាត់ទៅ ភាពងងឹតក៏កើតឡើង សេចក្ដីខ្លាច សេចក្ដីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោម ក៏កើតមានឡើង គាត់ក៏ចង់ត្រឡប់មកវិញពីទីនោះឯង។ សូម្បីជាគម្រប់បីដង សីវកយក្ស មិនបង្ហាញខ្លួន ក៏បានបន្លឺសំឡេងឲ្យឮថា៖

---

‘‘සතං හත්ථී සතං අස්සා…පෙ…කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං.

«ដំរីមួយសែន សេះមួយសែន... (សេចក្ដីដូចមុន) ...ក៏មិនមានតម្លៃស្មើនឹងចំណែកទី ១៦ នៃការឈានជើងមួយជំហានឡើយ។

---

‘‘අභික්කම ගහපති, අභික්කම ගහපති;

අභික්කමනං තෙ සෙය්‍යො, නො පටික්කමන’’න්ති.

ចូរដើរទៅមុខចុះ គហបតី ចូរដើរទៅមុខចុះ គហបតី ការដើរទៅមុខ ប្រសើរជាងការថយក្រោយសម្រាប់អ្នក»។

---

අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස අන්ධකාරො අන්තරධායි, ආලොකො පාතුරහොසි, යං අහොසි භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසො, සො පටිප්පස්සම්භි. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන සීතවනං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි.

លំដាប់នោះ ភាពងងឹតរបស់អនាថបិណ្ឌិកគហបតី ក៏បាត់ទៅ ពន្លឺក៏កើតឡើង សេចក្ដីខ្លាច សេចក្ដីតក់ស្លុត និងការព្រឺរោមណាដែលកើតមានឡើង ក៏រម្ងាប់ទៅវិញ។ ទើបអនាថបិណ្ឌិកគហបតី ចូលទៅកាន់ព្រៃសីតវន ត្រង់កន្លែងដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅ។

---

තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය අබ්භොකාසෙ චඞ්කමති. අද්දසා ඛො භගවා අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන චඞ්කමා ඔරොහිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘එහි සුදත්තා’’ති. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති, නාමෙන මං භගවා ආලපතීති, හට්ඨො උදග්ගො තත්ථෙව භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කච්චි, භන්තෙ, භගවා සුඛමසයිත්ථා’’ති?

ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្រោកឡើងក្នុងវេលាជិតភ្លឺនៃរាត្រី ហើយទ្រង់ចង្ក្រមក្នុងទីវាល។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានទតឃើញអនាថបិណ្ឌិកគហបតី ដើរមកអំពីចម្ងាយ។ លុះទតឃើញហើយ ទ្រង់ចុះពីទីចង្ក្រម ហើយគង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។ លុះគង់ហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលនឹងអនាថបិណ្ឌិកគហបតីយ៉ាងនេះថា៖ «ចូរមកអាយ សុទត្ត»។ គ្រានោះ អនាថបិណ្ឌិកគហបតី មានសេចក្ដីត្រេកអរ រីករាយជាខ្លាំង ដោយគិតថា «ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ហៅអញចំឈ្មោះពិតមែន» ហើយក៏ក្រាបថ្វាយបង្គំដោយក្បាល ទៀបព្រះបាទទាំងឡាយរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក្នុងទីនោះឯង រួចក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្រាន្តលក់ជាសុខដែរឬ?»

---

‘‘සබ්බදා වෙ සුඛං සෙති, බ්‍රාහ්මණො පරිනිබ්බුතො;

යො න ලිම්පති කාමෙසු, සීතිභූතො නිරූපධි.

«ព្រះអរហន្ត (ព្រាហ្មណ៍) អ្នករលត់កិលេសហើយ តែងសម្រាន្តលក់ជាសុខគ្រប់ពេលវេលាពិតមែន ព្រោះលោកមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកត្រជាក់ត្រជុំ មិនមានឧបធិកិលេសឡើយ។

---

‘‘සබ්බා ආසත්තියො ඡෙත්වා, විනෙය්‍ය හදයෙ දරං;

උපසන්තො සුඛං සෙති, සන්තිං පප්පුය්‍ය චෙතසා’’ති.

លោកកាត់ផ្ដាច់នូវសេចក្ដីជាប់ជំពាក់ (តណ្ហា) ទាំងពួងហើយ បន្ទោបង់នូវសេចក្ដីក្រហាយក្នុងចិត្ត ជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ បានដល់នូវសេចក្ដីស្ងប់ដោយចិត្ត តែងសម្រាន្តលក់ជាសុខ»។

---

9. පඨමසුක්කාසුත්තං

៩. បឋមសុក្កាសូត្រ

---

243. එකං [Pg.215] සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සුක්කා භික්ඛුනී මහතියා පරිසාය පරිවුතා ධම්මං දෙසෙති. අථ ඛො සුක්කාය භික්ඛුනියා අභිප්පසන්නො යක්ඛො රාජගහෙ රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

២៤៣. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវន ជាកន្លែងផ្ដល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង នាងសុក្កាភិក្ខុនី មានបរិស័ទច្រើនចោមរោម ហើយសម្ដែងធម៌។ គ្រានោះ យក្សមួយដែលមានសេចក្ដីជ្រះថ្លាយ៉ាងក្រៃលែងក្នុងនាងសុក្កាភិក្ខុនី បានដើរពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីផ្លូវបំបែកមួយទៅផ្លូវបំបែកមួយ ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ហើយបានពោលនូវគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘කිං මෙ කතා රාජගහෙ මනුස්සා, මධුපීතාව සෙයරෙ;

යෙ සුක්කං න පයිරුපාසන්ති, දෙසෙන්තිං අමතං පදං.

«មនុស្សទាំងឡាយក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះនេះ ធ្វើអ្វីហ្ន៎ បានជាដេកលក់ ដូចជាផឹកទឹកឃ្មុំ (ស្រាផ្អែម) ដូច្នេះ? ពួកជនដែលមិនចូលទៅជិតរកនាងសុក្កាភិក្ខុនី ដែលកំពុងសម្ដែងនូវធម៌ជាគ្រឿងមិនស្លាប់ (អមតបទ)។

---

‘‘තඤ්ච පන අප්පටිවානීයං, අසෙචනකමොජවං;

පිවන්ති මඤ්ඤෙ සප්පඤ්ඤා, වලාහකමිව පන්ථගූ’’ති.

ម្យ៉ាងទៀត ពួកជនមានប្រាជ្ញា តែងផឹកនូវធម៌នោះ ដែលជាធម៌មិនគួរធុញទ្រាន់ ជាធម៌មានឱជារសមិនបាច់ផ្សំគ្រឿង ដូចជាពួកអ្នកដំណើរ ផឹកទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ចុះពីពពកដូច្នោះ»។

---

10. දුතියසුක්කාසුත්තං

១០. ទុតិយសុក្កាសូត្រ

---

244. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො උපාසකො සුක්කාය භික්ඛුනියා භොජනං අදාසි. අථ ඛො සුක්කාය භික්ඛුනියා අභිප්පසන්නො යක්ඛො රාජගහෙ රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

២៤៤. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវន ជាកន្លែងផ្ដល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ឧបាសកម្នាក់ បានថ្វាយចង្ហាន់ដល់នាងសុក្កាភិក្ខុនី។ គ្រានោះ យក្សមួយដែលមានសេចក្ដីជ្រះថ្លាយ៉ាងក្រៃលែងក្នុងនាងសុក្កាភិក្ខុនី បានដើរពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីផ្លូវបំបែកមួយទៅផ្លូវបំបែកមួយ ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ហើយបានពោលនូវគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘පුඤ්ඤං වත පසවි බහුං, සප්පඤ්ඤො වතායං උපාසකො;

යො සුක්කාය අදාසි භොජනං, සබ්බගන්ථෙහි විප්පමුත්තියා’’ති.

«ឧបាសកនេះ មានប្រាជ្ញាពិតមែន គាត់បានសន្សំបុណ្យច្រើនណាស់ ដោយបានថ្វាយចង្ហាន់ដល់នាងសុក្កាភិក្ខុនី ដើម្បីរួចផុតចាកកិលេសគ្រឿងចងទាំងពួង»။

---

11. චීරාසුත්තං

១១. ចីរាសូត្រ

---

245. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො උපාසකො චීරාය භික්ඛුනියා චීවරං අදාසි. අථ ඛො චීරාය භික්ඛුනියා අභිප්පසන්නො යක්ඛො රාජගහෙ රථිකාය රථිකං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

២៤៥. ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវន ជាកន្លែងផ្ដល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ。 ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ឧបាសកម្នាក់ បានប្រគេនស្បង់ចីវរដល់នាងចីរាភិក្ខុនី។ គ្រានោះ យក្សមួយដែលមានសេចក្ដីជ្រះថ្លាយ៉ាងក្រៃលែងក្នុងនាងចីរាភិក្ខុនី បានដើរពីផ្លូវមួយទៅផ្លូវមួយ ពីផ្លូវបំបែកមួយទៅផ្លូវបំបែកមួយ ក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ ហើយបានពោលនូវគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘පුඤ්ඤං [Pg.216] වත පසවි බහුං, සප්පඤ්ඤො වතායං උපාසකො;

යො චීරාය අදාසි චීවරං, සබ්බයොගෙහි විප්පමුත්තියා’’ති.

«ឧបាសកនេះ មានប្រាជ្ញាពិតមែន គាត់បានសន្សំបុណ្យច្រើនណាស់ ដោយបានប្រគេនស្បង់ចីវរដល់នាងចីរាភិក្ខុនី ដើម្បីរួចផុតចាកយោគៈទាំងពួង»。

---

12. ආළවකසුත්තං

១២. អាឡវកសូត្រ

---

246. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා ආළවියං විහරති ආළවකස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ. අථ ඛො ආළවකො යක්ඛො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘නික්ඛම, සමණා’’ති. ‘‘සාධාවුසො’’ති භගවා නික්ඛමි. ‘‘පවිස, සමණා’’ති. ‘‘සාධාවුසො’’ති භගවා පාවිසි. දුතියම්පි ඛො ආළවකො යක්ඛො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘නික්ඛම, සමණා’’ති. ‘‘සාධාවුසො’’ති භගවා නික්ඛමි. ‘‘පවිස, සමණා’’ති. ‘‘සාධාවුසො’’ති භගවා පාවිසි. තතියම්පි ඛො ආළවකො යක්ඛො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘නික්ඛම, සමණා’’ති. ‘‘සාධාවුසො’’ති භගවා නික්ඛමි. ‘‘පවිස, සමණා’’ති. ‘‘සාධාවුසො’’ති භගවා පාවිසි. චතුත්ථම්පි ඛො ආළවකො යක්ඛො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘නික්ඛම, සමණා’’ති. ‘‘න ඛ්වාහං තං, ආවුසො, නික්ඛමිස්සාමි. යං තෙ කරණීයං තං කරොහී’’ති. ‘‘පඤ්හං තං, සමණ, පුච්ඡිස්සාමි. සචෙ මෙ න බ්‍යාකරිස්සසි, චිත්තං වා තෙ ඛිපිස්සාමි, හදයං වා තෙ ඵාලෙස්සාමි, පාදෙසු වා ගහෙත්වා පාරගඞ්ගාය ඛිපිස්සාමී’’ති. ‘‘න ඛ්වාහං තං, ආවුසො, පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය, යෙ මෙ චිත්තං වා ඛිපෙය්‍ය හදයං වා ඵාලෙය්‍ය, පාදෙසු වා ගහෙත්වා පාරගඞ්ගාය ඛිපෙය්‍ය. අපි ච ත්වං, ආවුසො, පුච්ඡ යදා කඞ්ඛසී’’ති.

២៤៦. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងភពនៃអាឡវកយក្ស ជិតក្រុងអាឡវី។ គ្រានោះឯង អាឡវកយក្ស បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ម្នាលសមណៈ ចូរអ្នកចេញទៅ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ ល្អហើយ» រួចទ្រង់ក៏យាងចេញទៅ។ យក្សពោលថា «ម្នាលសមណៈ ចូរអ្នកចូលមកវិញ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ ល្អហើយ» រួចទ្រង់ក៏យាងចូលទៅ។ ជាគម្រប់ពីរដងផង... ជាគម្រប់បីដងផង... លុះដល់ជាគម្រប់បួនដង អាឡវកយក្ស បានពោលនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ម្នាលសមណៈ ចូរអ្នកចេញទៅ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនចេញទៅឡើយ អ្នកចង់ធ្វើកិច្ចការណាដែលត្រូវធ្វើ ចូរធ្វើកិច្ចការនោះចុះ»។ យក្សពោលថា «ម្នាលសមណៈ យើងនឹងសួរប្រស្នានឹងអ្នក បើអ្នកមិនឆ្លើយប្រាប់យើងទេ យើងនឹងធ្វើចិត្តរបស់អ្នកឲ្យវង្វេង ឬនឹងហែកបេះដូងរបស់អ្នក ឬក៏ចាប់ជើងរបស់អ្នកបោះទៅត្រើយនាយនៃទន្លេគង្គា»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនទាន់ឃើញបុគ្គលណាមួយ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្ស ដែលអាចធ្វើចិត្តរបស់តថាគតឲ្យវង្វេង ឬហែកបេះដូងរបស់តថាគត ឬចាប់ជើងរបស់តថាគតបោះទៅត្រើយនាយនៃទន្លេគង្គាបានឡើយ។ ម្នាលអាវុសោ ទោះជាយ៉ាងនោះក្តី បើអ្នកចង់សួរប្រស្នាណាមួយ ក៏ចូរសួរចុះ»។

---

‘‘කිංසූධ විත්තං පුරිසස්ස සෙට්ඨං, කිංසු සුචිණ්ණං සුඛමාවහාති;

කිංසු හවෙ සාදුතරං රසානං, කථංජීවිං ජීවිතමාහු සෙට්ඨ’’න්ති.

«តើអ្វីជាទ្រព្យដ៏ប្រសើរបំផុតរបស់បុរសក្នុងលោកនេះ? តើធម៌អ្វីដែលបុគ្គលសន្សំល្អហើយ នាំមកនូវសេចក្តីសុខ? តើរសអ្វីជាសភាវៈដ៏ផ្អែមល្ហែមជាងរសទាំងឡាយ? បណ្ឌិតទាំងឡាយ ពោលថា ជីវិតរបស់បុគ្គលដែលរស់នៅដោយរបៀបណា ប្រសើរបំផុត?»

---

‘‘සද්ධීධ විත්තං පුරිස්ස සෙට්ඨං, ධම්මො සුචිණ්ණො සුඛමාවහාති;

සච්චං හවෙ සාදුතරං රසානං, පඤ්ඤාජීවිං ජීවිතමාහු සෙට්ඨ’’න්ති.

«ជំនឿ (សទ្ធា) ជាទ្រព្យដ៏ប្រសើរបំផុតរបស់បុរសក្នុងលោកនេះ ធម៌ដែលបុគ្គលសន្សំល្អហើយ នាំមកនូវសេចក្តីសុខ ពាក្យសច្ចៈជាសភាវៈដ៏ផ្អែមល្ហែមជាងរសទាំងឡាយ បណ្ឌិតទាំងឡាយ ពោលថា ជីវិតរបស់បុគ្គលដែលរស់នៅដោយប្រាជ្ញា ប្រសើរបំផុត»។

---

‘‘කථංසු තරති ඔඝං, කථංසු තරති අණ්ණවං;

කථංසු දුක්ඛමච්චෙති, කථංසු පරිසුජ්ඣතී’’ති.

«តើបុគ្គលឆ្លងអន្លង់ (ឱឃៈ) ដោយធម៌ដូចម្តេច? តើឆ្លងមហាសមុទ្រ (គឺសង្សារវដ្ត) ដោយធម៌ដូចម្តេច? តើកន្លងផុតសេចក្តីទុក្ខដោយធម៌ដូចម្តេច? តើស្អាតបរិសុទ្ធដោយធម៌ដូចម្តេច?»

---

‘‘සද්ධාය [Pg.217] තරති ඔඝං, අප්පමාදෙන අණ්ණවං;

වීරියෙන දුක්ඛමච්චෙති, පඤ්ඤාය පරිසුජ්ඣතී’’ති.

«បុគ្គលឆ្លងអន្លង់បានដោយសទ្ធា ឆ្លងមហាសមុទ្របានដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ កន្លងផុតសេចក្តីទុក្ខបានដោយវីរិយៈ ស្អាតបរិសុទ្ធបានដោយប្រាជ្ពា»។

---

‘‘කථංසු ලභතෙ පඤ්ඤං, කථංසු වින්දතෙ ධනං;

කථංසු කිත්තිං පප්පොති, කථං මිත්තානි ගන්ථති;

අස්මා ලොකා පරං ලොකං, කථං පෙච්ච න සොචතී’’ති.

«តើបុគ្គលបានប្រាជ្ញាដោយរបៀបណា? តើបានទ្រព្យសម្បត្តិដោយរបៀបណា? តើបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញដោយរបៀបណា? តើចងមិត្តទាំងឡាយទុកបានដោយរបៀបណា? លុះលះលោកនេះទៅកាន់លោកខាងមុខហើយ តើធ្វើដូចម្តេចទើបមិនសោកស្តាយ?»

---

‘‘සද්දහානො අරහතං, ධම්මං නිබ්බානපත්තියා;

සුස්සූසං ලභතෙ පඤ්ඤං, අප්පමත්තො විචක්ඛණො.

«បុគ្គលអ្នកមានសទ្ធាជឿជាក់លើធម៌របស់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វាន ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួន តែងបានប្រាជ្ញាព្រោះស្តាប់ដោយល្អ។

---

‘‘පතිරූපකාරී ධුරවා, උට්ඨාතා වින්දතෙ ධනං;

සච්චෙන කිත්තිං පප්පොති, දදං මිත්තානි ගන්ථති;

අස්මා ලොකා පරං ලොකං, එවං පෙච්ච න සොචති.

បុគ្គលអ្នកធ្វើការសមគួរ មានការទទួលខុសត្រូវ ខ្មីឃ្មាត តែងបានទ្រព្យសម្បត្តិ តែងបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដោយសារពាក្យសច្ចៈ តែងចងមិត្តទាំងឡាយទុកបានដោយការឲ្យទាន បុគ្គលនោះ លុះលះលោកនេះទៅកាន់លោកខាងមុខហើយ តែងមិនសោកស្តាយឡើយ។

---

‘‘යස්සෙතෙ චතුරො ධම්මා, සද්ධස්ස ඝරමෙසිනො;

සච්චං දම්මො ධිති චාගො, ස වෙ පෙච්ච න සොචති.

ធម៌ ៤ ប្រការនេះគឺ សច្ចៈ (ការត្រង់) ទមៈ (ការទូន្មានខ្លួន) ធិតិ (សេចក្តីអត់ធន់) ចាគៈ (ការលះបង់) តែងមានដល់គ្រហស្ថអ្នកស្វែងរកផ្ទះសម្បែង ដែលមានសទ្ធា បុគ្គលនោះឯង លុះលះលោកនេះទៅកាន់លោកខាងមុខហើយ តែងមិនសោកស្តាយឡើយ។

---

‘‘ඉඞ්ඝ අඤ්ඤෙපි පුච්ඡස්සු, පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙ;

යදි සච්චා දම්මා චාගා, ඛන්ත්‍යා භිය්‍යොධ විජ්ජතී’’ති.

នែយក្ស បើអ្នកចង់ដឹង ចូរទៅសួរពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដទៃទៀតជាច្រើនចុះ ថាតើមានធម៌អ្វីក្នុងលោកនេះ ប្រសើរជាងសច្ចៈ ទមៈ ចាគៈ និងខន្តីនេះទៅទៀតដែរឬទេ»។

---

‘‘කථං නු දානි පුච්ඡෙය්‍යං, පුථූ සමණබ්‍රාහ්මණෙ;

යොහං අජ්ජ පජානාමි, යො අත්ථො සම්පරායිකො.

«ហេតុអ្វីបានជាខ្ញុំត្រូវទៅសួរពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដទៃទៀតជាច្រើនក្នុងពេលនេះទៀត ព្រោះថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបានដឹងច្បាស់នូវប្រយោជន៍ក្នុងលោកខាងមុខហើយ។

---

‘‘අත්ථාය වත මෙ බුද්ධො, වාසායාළවිමාගමා ;

යොහං අජ්ජ පජානාමි, යත්ථ දින්නං මහප්ඵලං.

ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ យាងមកគង់នៅក្រុងអាឡវីនេះ ពិតជាដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ខ្ញុំមែន ព្រោះថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបានដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលដែលបុគ្គលដទៃឲ្យទានហើយ មានផលច្រើន។

---

‘‘සො අහං විචරිස්සාමි, ගාමා ගාමං පුරා පුරං;

නමස්සමානො සම්බුද්ධං, ධම්මස්ස ච සුධම්මත’’න්ති.

ខ្ញុំនោះនឹងដើរទៅពីភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុងមួយទៅក្រុងមួយ ដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះសម្ពុទ្ធផង និងសរសើរនូវភាពល្អនៃព្រះធម៌ផង»។

---

යක්ඛසංයුත්තං සමත්තං.

ចប់ យក្ខសំយុត្ត។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃយក្ខសំយុត្តនោះគឺ៖

---

ඉන්දකො සක්ක සූචි ච, මණිභද්දො ච සානු ච;

පියඞ්කර පුනබ්බසු සුදත්තො ච, ද්වෙ සුක්කා චීරආළවීති ද්වාදස.

សូត្រទាំងឡាយ ១២ គឺ ឥន្ទកសូត្រ សក្កសូត្រ សូសិលោមសូត្រ មណិភទ្ទសូត្រ សានុសូត្រ បិយង្ករសូត្រ បុនព្វសូត្រ សុទត្តសូត្រ សុក្កសូត្រ ២ លើក ជីរសូត្រ និងអាឡវកសូត្រ។

---

11. සක්කසංයුත්තං

១១. សក្កសំយុត្ត

---

1. පඨමවග්ගො

១. បឋមវគ្គ

---

1. සුවීරසුත්තං

១. សុវីរសូត្រ

---

247. එවං [Pg.218] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

២៤៧. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបបង្គំទូលឆ្លើយតបព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

---

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, අසුරා දෙවෙ අභියංසු. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සුවීරං දෙවපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘එතෙ, තාත සුවීර, අසුරා දෙවෙ අභියන්ති. ගච්ඡ, තාත සුවීර, අසුරෙ පච්චුය්‍යාහී’ති. ‘එවං භද්දන්තවා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, සුවීරො දෙවපුත්තො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා පමාදං ආපාදෙසි. දුතියම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සුවීරං දෙවපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘එතෙ, තාත සුවීර, අසුරා දෙවෙ අභියන්ති. ගච්ඡ, තාත සුවීර, අසුරෙ පච්චුය්‍යාහී’ති. ‘එවං භද්දන්තවා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, සුවීරො දෙවපුත්තො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා දුතියම්පි පමාදං ආපාදෙසි. තතියම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සුවීරං දෙවපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘එතෙ, තාත සුවීර, අසුරා දෙවෙ අභියන්ති. ගච්ඡ, තාත සුවීර, අසුරෙ පච්චුය්‍යාහී’ති. ‘එවං භද්දන්තවා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, සුවීරො දෙවපුත්තො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා තතියම්පි පමාදං ආපාදෙසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සුවීරං දෙවපුත්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ពួកអសុរបានលើកទ័ពទៅច្បាំងនឹងពួកទេវតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង ព្រះឥន្ទ្រជាធំជាងទេវតា បានហៅសុវីរទេវបុត្រមកប្រាប់ថា 'ម្នាលនែសុវីរៈដ៏មានអាយុ ពួកអសុរទាំងនេះ កំពុងលើកទ័ពមកច្បាំងនឹងពួកទេវតាហើយ។ ម្នាលសុវីរៈ ចូរអ្នកទៅ ចូរទៅច្បាំងប្រឈមមុខនឹងពួកអសុរចុះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សុវីរទេវបុត្រ ទទួលពាក្យព្រះឥន្ទ្រជាធំជាងទេវតាថា 'ព្រះករុណា ព្រះអង្គ' ហើយក៏ត្រឡប់ជាប្រមាទទៅវិញ។ ជាគម្រប់ពីរដងផង... ជាគម្រប់បីដងផង... សុវីរទេវបុត្រ ក៏នៅតែប្រមាទដដែល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង ព្រះឥន្ទ្រជាធំជាងទេវតា បានពោលនឹងសុវីរទេវបុត្រដោយគាថាថា៖

---

‘‘අනුට්ඨහං අවායාමං, සුඛං යත්‍රාධිගච්ඡති;

සුවීර තත්ථ ගච්ඡාහි, මඤ්ච තත්ථෙව පාපයා’’ති.

'ម្នាលសុវីរៈ បុគ្គលមិនបាច់ខ្មីឃ្មាត មិនបាច់ព្យាយាម តែងបានសេចក្តីសុខក្នុងទីណា ចូរអ្នកទៅកាន់ទីនោះចុះ ហើយចូរនាំយើងទៅកាន់ទីនោះផង'។

---

‘‘අලස්වස්ස අනුට්ඨාතා, න ච කිච්චානි කාරයෙ;

සබ්බකාමසමිද්ධස්ස, තං මෙ සක්ක වරං දිසා’’ති.

'បពិត្រព្រះឥន្ទ្រ បុគ្គលខ្ជិលច្រអូស មិនខ្មីឃ្មាត មិនបាច់ធ្វើកិច្ចការទាំងឡាយ តែងមានសេចក្តីប្រាថ្នាគ្រប់យ៉ាងសម្រេចបាន (ក្នុងទីណា) សូមព្រះអង្គប្រាប់ទីដ៏ប្រសើរនោះដល់ខ្ញុំផង'។

---

‘‘යත්ථාලසො [Pg.219] අනුට්ඨාතා, අච්චන්තං සුඛමෙධති;

සුවීර තත්ථ ගච්ඡාහි, මඤ්ච තත්ථෙව පාපයා’’ති.

'ម្នាលសុវីរៈ បុគ្គលខ្ជិលច្រអូស មិនខ្មីឃ្មាត តែងបានសេចក្តីសុខក្រៃលែងក្នុងទីណា ចូរអ្នកទៅកាន់ទីនោះចុះ ហើយចូរនាំយើងទៅកាន់ទីនោះផង'។

---

‘‘අකම්මුනා දෙවසෙට්ඨ, සක්ක වින්දෙමු යං සුඛං;

අසොකං අනුපායාසං, තං මෙ සක්ක වරං දිසා’’ති.

'បពិត្រព្រះឥន្ទ្រដ៏ប្រសើរជាងទេវតា យើងមិនបាច់ធ្វើការងារ ក៏បានសេចក្តីសុខ មិនមានសេចក្តីសោក មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ក្នុងទីណា សូមព្រះអង្គប្រាប់ទីដ៏ប្រសើរនោះដល់ខ្ញុំផង'។

---

‘‘සචෙ අත්ථි අකම්මෙන, කොචි ක්වචි න ජීවති;

නිබ්බානස්ස හි සො මග්ගො, සුවීර තත්ථ ගච්ඡාහි;

මඤ්ච තත්ථෙව පාපයා’’ති.

'ម្នាលសុវីរៈ បើទីណាដែលបុគ្គលមិនបាច់ធ្វើការងារ ក៏អាចរស់នៅបាន ទីនោះឯងជាផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ចូរអ្នកទៅកាន់ទីនោះចុះ ហើយចូរនាំយើងទៅកាន់ទីនោះផង'។

---

‘‘සො හි නාම, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සකං පුඤ්ඤඵලං උපජීවමානො දෙවානං තාවතිංසානං ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙන්තො උට්ඨානවීරියස්ස වණ්ණවාදී භවිස්සති. ඉධ ඛො තං, භික්ඛවෙ, සොභෙථ, යං තුම්හෙ එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිතා සමානා උට්ඨහෙය්‍යාථ ඝටෙය්‍යාථ වායමෙය්‍යාථ අප්පත්තස්ස පත්තියා අනධිගතස්ස අධිගමාය, අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះឥន្ទ្រជាធំជាងទេវតានោះឯង សូម្បីតែទ្រង់សោយផលបុណ្យរបស់ព្រះអង្គ គ្របគ្រងរាជ្យជាធំលើពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ក៏នៅតែពោលសរសើរចំពោះសេចក្តីខ្មីឃ្មាតនិងវីរិយៈដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះចំណែកអ្នកទាំងឡាយដែលបានបួសក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងល្អហើយយ៉ាងនេះ គួរតែធ្វើឲ្យរុងរឿងឡើង ដោយការខ្មីឃ្មាត ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីសម្រេចធម៌ដែលមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីបានធម៌ដែលមិនទាន់បាន ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់»។

---

2. සුසීමසුත්තං

២. សុសីមសូត្រ

---

248. සාවත්ථියං. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

២៤៨. គង់នៅក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបបង្គំទូលឆ្លើយតបព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

---

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, අසුරා දෙවෙ අභියංසු. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සුසීමං දෙවපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘එතෙ, තාත සුසීම, අසුරා දෙවෙ අභියන්ති. ගච්ඡ, තාත සුසීම, අසුරෙ පච්චුය්‍යාහී’ති. ‘එවං භද්දන්තවා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, සුසීමො දෙවපුත්තො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා පමාදං ආපාදෙසි. දුතියම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සුසීමං දෙවපුත්තං ආමන්තෙසි…පෙ… දුතියම්පි පමාදං ආපාදෙසි. තතියම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සුසීමං දෙවපුත්තං ආමන්තෙසි…පෙ… තතියම්පි පමාදං ආපාදෙසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සුසීමං දෙවපුත්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ ពួកអសុរបានលើកទ័ពទៅច្បាំងនឹងពួកទេវតា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង ព្រះឥន្ទ្រជាធំជាងទេវតា បានហៅសុសីមទេវបុត្រមកប្រាប់ថា 'ម្នាលនែសុសីមៈដ៏មានអាយុ ពួកអសុរទាំងនេះ កំពុងលើកទ័ពមកច្បាំងនឹងពួកទេវតាហើយ។ ម្នាលសុសីមៈ ចូរអ្នកទៅ ចូរទៅច្បាំងប្រឈមមុខនឹងពួកអសុរចុះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សុសីមទេវបុត្រ ទទួលពាក្យព្រះឥន្ទ្រជាធំជាងទេវតាថា 'ព្រះករុណា ព្រះអង្គ' ហើយក៏ត្រឡប់ជាប្រមាទទៅវិញ។ ជាគម្រប់ពីរដងផង... ជាគម្រប់បីដងផង... សុសីមទេវបុត្រ ក៏នៅតែប្រមាទដដែល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង ព្រះឥន្ទ្រជាធំជាងទេវតា បានពោលនឹងសុសីមទេវបុត្រដោយគាថាថា៖»

---

‘‘අනුට්ඨහං අවායාමං, සුඛං යත්‍රාධිගච්ඡති;

සුසීම තත්ථ ගච්ඡාහි, මඤ්ච තත්ථෙව පාපයා’’ති.

'ម្នាលសុសីមៈ បុគ្គលមិនបាច់ខ្មីឃ្មាត មិនបាច់ព្យាយាម តែងបានសេចក្តីសុខក្នុងទីណា ចូរអ្នកទៅកាន់ទីនោះចុះ ហើយចូរនាំយើងទៅកាន់ទីនោះផង'។

---

‘‘අලස්වස්ස [Pg.220] අනුට්ඨාතා, න ච කිච්චානි කාරයෙ;

සබ්බකාමසමිද්ධස්ස, තං මෙ සක්ක වරං දිසා’’ති.

'បពិត្រព្រះឥន្ទ្រ បុគ្គលខ្ជិលច្រអូស មិនខ្មីឃ្មាត មិនបាច់ធ្វើកិច្ចការទាំងឡាយ តែងមានសេចក្តីប្រាថ្នាគ្រប់យ៉ាងសម្រេចបាន (ក្នុងទីណា) សូមព្រះអង្គប្រាប់ទីដ៏ប្រសើរនោះដល់ខ្ញុំផង'។

---

‘‘යත්ථාලසො අනුට්ඨාතා, අච්චන්තං සුඛමෙධති;

සුසීම තත්ථ ගච්ඡාහි, මඤ්ච තත්ථෙව පාපයා’’ති.

'ម្នាលសុសីមៈ បុគ្គលខ្ជិលច្រអូស មិនខ្មីឃ្មាត តែងបានសេចក្តីសុខក្រៃលែងក្នុងទីណា ចូរអ្នកទៅកាន់ទីនោះចុះ ហើយចូរនាំយើងទៅកាន់ទីនោះផង'។

---

‘‘අකම්මුනා දෙවසෙට්ඨ, සක්ක වින්දෙමු යං සුඛං;

අසොකං අනුපායාසං, තං මෙ සක්ක වරං දිසා’’ති.

'បពិត្រព្រះឥន្ទ្រដ៏ប្រសើរជាងទេវតា យើងមិនបាច់ធ្វើការងារ ក៏បានសេចក្តីសុខ មិនមានសេចក្តីសោក មិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ក្នុងទីណា សូមព្រះអង្គប្រាប់ទីដ៏ប្រសើរនោះដល់ខ្ញុំផង'។

---

‘‘සචෙ අත්ථි අකම්මෙන, කොචි ක්වචි න ජීවති;

නිබ්බානස්ස හි සො මග්ගො, සුසීම තත්ථ ගච්ඡාහි;

මඤ්ච තත්ථෙව පාපයා’’ති.

'ម្នាលសុសីមៈ បើទីណាដែលបុគ្គលមិនបាច់ធ្វើការងារ ក៏អាចរស់នៅបាន ទីនោះឯងជាផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ចូរអ្នកទៅកាន់ទីនោះចុះ ហើយចូរនាំយើងទៅកាន់ទីនោះផង'។

---

‘‘සො හි නාම, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සකං පුඤ්ඤඵලං උපජීවමානො දෙවානං තාවතිංසානං ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙන්තො උට්ඨානවීරියස්ස වණ්ණවාදී භවිස්සති. ඉධ ඛො තං, භික්ඛවෙ, සොභෙථ, යං තුම්හෙ එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිතා සමානා උට්ඨහෙය්‍යාථ ඝටෙය්‍යාථ වායමෙය්‍යාථ අප්පත්තස්ස පත්තියා, අනධිගතස්ස අධිගමාය, අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះឥន្ទ្រជាធំជាងទេវតានោះឯង សូម្បីតែទ្រង់សោយផលបុណ្យរបស់ព្រះអង្គ គ្របគ្រងរាជ្យជាធំលើពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ក៏នៅតែពោលសរសើរចំពោះសេចក្តីខ្មីឃ្មាតនិងវីរិយៈដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះចំណែកអ្នកទាំងឡាយដែលបានបួសក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្តែងល្អហើយយ៉ាងនេះ គួរតែធ្វើឲ្យរុងរឿងឡើង ដោយការខ្មីឃ្មាត ព្យាយាម ប្រឹងប្រែង ដើម្បីសម្រេចធម៌ដែលមិនទាន់សម្រេច ដើម្បីបានធម៌ដែលមិនទាន់បាន ដើម្បីធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវធម៌ដែលមិនទាន់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់»។

---

3. ධජග්ගසුත්තං

៣. ធជគ្គសូត្រ

---

249. සාවත්ථියං. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

២៤៩. គង់នៅក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ក្រាបបង្គំទូលឆ្លើយតបព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

---

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, දෙවාසුරසඞ්ගාමො සමුපබ්‍යූළ්හො අහොසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො දෙවෙ තාවතිංසෙ ආමන්තෙසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ សង្គ្រាមរវាងទេវតានិងអសុរបានប្រកៀកគ្នាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង ព្រះឥន្ទ្រជាធំជាងទេវតា បានហៅពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្សមកប្រាប់ថា៖

---

‘සචෙ, මාරිසා, දෙවානං සඞ්ගාමගතානං උප්පජ්ජෙය්‍ය භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා, මමෙව තස්මිං සමයෙ ධජග්ගං උල්ලොකෙය්‍යාථ. මමඤ්හි වො ධජග්ගං උල්ලොකයතං යං භවිස්සති භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා, සො පහීයිස්සති’.

'ម្នាលអ្នកទាំងឡាយដ៏មានអាយុ បើសេចក្តីខ្លាចក្តី សេចក្តីតក់ស្លុតក្តី សេចក្តីព្រឺរោមភ័យក្តី កើតឡើងដល់ពួកទេវតាដែលចូលទៅកាន់សង្គ្រាម ក្នុងសម័យនោះ អ្នកទាំងឡាយគប្បីសម្លឹងមើលចុងទង់របស់យើងចុះ។ ព្រោះថាកាលបើអ្នកទាំងឡាយសម្លឹងមើលចុងទង់របស់យើងហើយ សេចក្តីខ្លាចក្តី សេចក្តីតក់ស្លុតក្តី សេចក្តីព្រឺរោមភ័យក្តី ណាដែលនឹងកើតឡើង សេចក្តីភ័យខ្លាចជាដើមនោះ ក៏នឹងបាត់ទៅវិញមិនខាន'។

---

‘නො චෙ මෙ ධජග්ගං උල්ලොකෙය්‍යාථ, අථ පජාපතිස්ස දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකෙය්‍යාථ. පජාපතිස්ස හි වො දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකයතං යං භවිස්සති භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා, සො පහීයිස්සති’.

'បើអ្នកទាំងឡាយមិនសម្លឹងមើលចុងទង់របស់យើងទេ គប្បីសម្លឹងមើលចុងទង់របស់បជាបតិទេវរាជចុះ។ ព្រោះថាកាលបើអ្នកទាំងឡាយសម្លឹងមើលចុងទង់របស់បជាបតិទេវរាជហើយ សេចក្តីខ្លាចក្តី សេចក្តីតក់ស្លុតក្តី សេចក្តីព្រឺរោមភ័យក្តី ណាដែលនឹងកើតឡើង សេចក្តីភ័យខ្លាចជាដើមនោះ ក៏នឹងបាត់ទៅវិញមិនខាន'។

---

‘නො [Pg.221] චෙ පජාපතිස්ස දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකෙය්‍යාථ, අථ වරුණස්ස දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකෙය්‍යාථ. වරුණස්ස හි වො දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකයතං යං භවිස්සති භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා, සො පහීයිස්සති’.

«បើអ្នកទាំងឡាយមិនសម្លឹងមើលចុងទង់របស់បជបតីទេវរាជទេ ពេលនោះ គប្បីសម្លឹងមើលចុងទង់របស់វរុណទេវរាជចុះ។ ព្រោះថាកាលបើអ្នកទាំងឡាយសម្លឹងមើលចុងទង់របស់វរុណទេវរាជ សេចក្ដីខ្លាចក្ដី សេចក្ដីតក់ស្លុតក្ដី ការព្រឺរោមដំឡើងសក់ក្ដី ណាដែលនឹងកើតឡើង សេចក្ដីខ្លាចជាដើមនោះ នឹងបាត់បង់ទៅ»។

---

‘නො චෙ වරුණස්ස දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකෙය්‍යාථ, අථ ඊසානස්ස දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකෙය්‍යාථ. ඊසානස්ස හි වො දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකයතං යං භවිස්සති භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා, සො පහීයිස්සතී’’’ති.

«បើអ្នកទាំងឡាយមិនសម្លឹងមើលចុងទង់របស់វរុណទេវរាជទេ ពេលនោះ គប្បីសម្លឹងមើលចុងទង់របស់ឦសានទេវរាជចុះ។ ព្រោះថាកាលបើអ្នកទាំងឡាយសម្លឹងមើលចុងទង់របស់ឦសានទេវរាជ សេចក្ដីខ្លាចក្ដី សេចក្ដីតក់ស្លុតក្ដី ការព្រឺរោមដំឡើងសក់ក្ដី ណាដែលនឹងកើតឡើង សេចក្ដីខ្លាចជាដើមនោះ នឹងបាត់បង់ទៅ»»។

---

‘‘තං ඛො පන, භික්ඛවෙ, සක්කස්ස වා දෙවානමින්දස්ස ධජග්ගං උල්ලොකයතං, පජාපතිස්ස වා දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකයතං, වරුණස්ස වා දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකයතං, ඊසානස්ස වා දෙවරාජස්ස ධජග්ගං උල්ලොකයතං යං භවිස්සති භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා, සො පහීයෙථාපි නොපි පහීයෙථ.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯការសម្លឹងមើលចុងទង់របស់សក្កទេវរាជក្ដី របស់បជបតីទេវរាជក្ដី របស់វរុណទេវរាជក្ដី របស់ឦសានទេវរាជក្ដី នោះ សេចក្ដីខ្លាចក្ដី សេចក្ដីតក់ស្លុតក្ដី ការព្រឺរោមដំឡើងសក់ក្ដី ណាដែលនឹងកើតឡើង សេចក្ដីខ្លាចជាដើមនោះ ជួនកាលក៏បាត់បង់ទៅ ជួនកាលក៏មិនបាត់បង់ទៅឡើយ»។

---

‘‘තං කිස්ස හෙතු? සක්කො හි, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දො අවීතරාගො අවීතදොසො අවීතමොහො භීරු ඡම්භී උත්‍රාසී පලායීති.

«សេចក្ដីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា សក្កទេវរាជ ជាម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយ នៅមិនទាន់ប្រាសចាករាគៈ មិនទាន់ប្រាសចាកទោស មិនទាន់ប្រាសចាកមោហៈ នៅជាអ្នកខ្លាច តក់ស្លុត ភ័យរន្ធត់ រត់គេចខ្លួននៅឡើយ»។

---

‘‘අහඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, එවං වදාමි – ‘සචෙ තුම්හාකං, භික්ඛවෙ, අරඤ්ඤගතානං වා රුක්ඛමූලගතානං වා සුඤ්ඤාගාරගතානං වා උප්පජ්ජෙය්‍ය භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා, මමෙව තස්මිං සමයෙ අනුස්සරෙය්‍යාථ – ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. මමඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, අනුස්සරතං යං භවිස්සති භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා, සො පහීයිස්සති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកតថាគតវិញ តែងពោលយ៉ាងនេះថា ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើសេចក្ដីខ្លាចក្ដី សេចក្ដីតក់ស្លុតក្ដី ការព្រឺរោមដំឡើងសក់ក្ដី កើតឡើងដល់អ្នកទាំងឡាយ ដែលទៅនៅក្នុងព្រៃក្ដី នៅទៀបគល់ឈើក្ដី នៅក្នុងផ្ទះស្ងាត់ក្ដី ក្នុងសម័យនោះ គប្បីរលឹកនឹកដល់តថាគតតែម្យ៉ាងថា “ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ព្រះនាមថា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា” ដូច្នេះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាកាលបើអ្នកទាំងឡាយរលឹកនឹកដល់តថាគត សេចក្ដីខ្លាចក្ដី សេចក្ដីតក់ស្លុតក្ដី ការព្រឺរោមដំឡើងសក់ក្ដី ណាដែលនឹងកើតឡើង សេចក្ដីខ្លាចជាដើមនោះ នឹងបាត់បង់ទៅ»។

---

‘‘නො චෙ මං අනුස්සරෙය්‍යාථ, අථ ධම්මං අනුස්සරෙය්‍යාථ – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති. ධම්මඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, අනුස්සරතං යං භවිස්සති භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා, සො පහීයිස්සති.

«បើអ្នកទាំងឡាយមិនរលឹកនឹកដល់តថាគតទេ ពេលនោះ គប្បីរលឹកនឹកដល់ព្រះធម៌ថា “ព្រះធម៌ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់សម្ដែងទុកល្អហើយ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាលវេលា គួរហៅឱ្យចូលមកមើល គួរបង្អោនចូលមកក្នុងខ្លួន ជាធម៌ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ គប្បីដឹងបានចំពោះខ្លួន” ដូច្នេះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាកាលបើអ្នកទាំងឡាយរលឹកនឹកដល់ព្រះធម៌ សេចក្ដីខ្លាចក្ដី សេចក្ដីតក់ស្លុតក្ដី ការព្រឺរោមដំឡើងសក់ក្ដី ណាដែលនឹងកើតឡើង សេចក្ដីខ្លាចជាដើមនោះ នឹងបាត់បង់ទៅ»។

---

‘‘නො චෙ ධම්මං අනුස්සරෙය්‍යාථ, අථ සඞ්ඝං අනුස්සරෙය්‍යාථ – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො උජුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො [Pg.222] ඤායප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො සාමීචිප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා එස භගවතො සාවකසඞ්ඝො, ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති. සඞ්ඝඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, අනුස්සරතං යං භවිස්සති භයං වා ඡම්භිතත්තං වා ලොමහංසො වා, සො පහීයිස්සති.

«បើអ្នកទាំងឡាយមិនរលឹកនឹកដល់ព្រះធម៌ទេ ពេលនោះ គប្បីរលឹកនឹកដល់ព្រះសង្ឃថា “ព្រះសង្ឃជាសាវកនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ លោកប្រតិបត្តិល្អហើយ ព្រះសង្ឃជាសាវកនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ លោកប្រតិបត្តិត្រង់ហើយ ព្រះសង្ឃជាសាវកនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ លោកប្រតិបត្តិដើម្បីធម៌ជាគ្រឿងចេញចាកទុក្ខហើយ ព្រះសង្ឃជាសាវកនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ លោកប្រតិបត្តិគួរដល់សាមីចិកម្មហើយ ព្រះសង្ឃទាំងនោះ បើរាប់ជាគូនៃបុរស មាន ៤ គូ បើរាប់ជារៀងខ្លួន មាន ៨ បុគ្គល នេះគឺព្រះសង្ឃជាសាវកនៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ ជាលោកគួរទទួលនូវគ្រឿងបូជា គួរទទួលនូវគ្រឿងសក្ការៈដែលគេនាំមកអំពីចម្ងាយ គួរទទួលនូវទានដែលគេឧទ្ទិសចំពោះលោកខាងមុខ គួរដល់ការធ្វើអញ្ជលីកម្ម ជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរ គ្មានបុញ្ញក្ខេត្តដទៃក្រៃលែងជាងរបស់សត្វលោកឡើយ” ដូច្នេះចុះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថាកាលបើអ្នកទាំងឡាយរលឹកនឹកដល់ព្រះសង្ឃ សេចក្ដីខ្លាចក្ដី សេចក្ដីតក់ស្លុតក្ដី ការព្រឺរោមដំឡើងសក់ក្ដី ណាដែលនឹងកើតឡើង សេចក្ដីខ្លាចជាដើមនោះ នឹងបាត់បង់ទៅ»។

---

‘‘තං කිස්ස හෙතු? තථාගතො හි, භික්ඛවෙ, අරහං සම්මාසම්බුද්ධො වීතරාගො වීතදොසො වීතමොහො අභීරු අච්ඡම්භී අනුත්‍රාසී අපලායී’’ති. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

«សេចក្ដីនោះ ព្រោះហេតុអ្វី? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រោះថា ព្រះតថាគត ជាព្រះអរហន្ត សម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ប្រាសចាករាគៈ ប្រាសចាកទោស ប្រាសចាកមោហៈ មិនមានសេចក្ដីខ្លាច មិនតក់ស្លុត មិនភ័យរន្ធត់ មិនរត់គេចឡើយ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះហើយ។ ព្រះសុគតជាសាស្តា លុះទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

---

‘‘අරඤ්ඤෙ රුක්ඛමූලෙ වා, සුඤ්ඤාගාරෙව භික්ඛවො;

අනුස්සරෙථ සම්බුද්ධං, භයං තුම්හාක නො සියා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងព្រៃក្ដី ទៀបគល់ឈើក្ដី ក្នុងផ្ទះស្ងាត់ក្ដី អ្នកទាំងឡាយគប្បីរលឹកនឹកដល់ព្រះសម្ពុទ្ធ សេចក្ដីខ្លាចមិនមានដល់អ្នកទាំងឡាយឡើយ។

---

‘‘නො චෙ බුද්ධං සරෙය්‍යාථ, ලොකජෙට්ඨං නරාසභං;

අථ ධම්මං සරෙය්‍යාථ, නිය්‍යානිකං සුදෙසිතං.

បើអ្នកទាំងឡាយមិនរលឹកនឹកដល់ព្រះពុទ្ធ ដែលជាចម្បងក្នុងលោក ជាបុរសដ៏ប្រសើរទេ ពេលនោះ គប្បីរលឹកនឹកដល់ព្រះធម៌ ដែលជាគ្រឿងស្រោចស្រង់សត្វ ដែលព្រះអង្គសម្ដែងទុកល្អហើយចុះ។

---

‘‘නො චෙ ධම්මං සරෙය්‍යාථ, නිය්‍යානිකං සුදෙසිතං;

අථ සඞ්ඝං සරෙය්‍යාථ, පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං අනුත්තරං.

បើអ្នកទាំងឡាយមិនរលឹកនឹកដល់ព្រះធម៌ ដែលជាគ្រឿងស្រោចស្រង់សត្វ ដែលព្រះអង្គសម្ដែងទុកល្អហើយទេ ពេលនោះ គប្បីរលឹកនឹកដល់ព្រះសង្ឃ ដែលជាបុញ្ញក្ខេត្តដ៏ប្រសើរចុះ។

---

‘‘එවං බුද්ධං සරන්තානං, ධම්මං සඞ්ඝඤ්ච භික්ඛවො;

භයං වා ඡම්භිතත්තං වා, ලොමහංසො න හෙස්සතී’’ති.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើអ្នកទាំងឡាយរលឹកនឹកដល់ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និងព្រះសង្ឃ យ៉ាងនេះហើយ សេចក្ដីខ្លាចក្ដី សេចក្ដីតក់ស្លុតក្ដី ការព្រឺរោមដំឡើងសក់ក្ដី នឹងមិនមានឡើយ»។

---

4. වෙපචිත්තිසුත්තං

៤. វេបចិត្តិសូត្រ

---

250. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, දෙවාසුරසඞ්ගාමො සමුපබ්‍යූළ්හො අහොසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො අසුරෙ ආමන්තෙසි – ‘සචෙ, මාරිසා, දෙවානං අසුරසඞ්ගාමෙ සමුපබ්‍යූළ්හෙ අසුරා ජිනෙය්‍යුං දෙවා පරාජිනෙය්‍යුං, යෙන නං සක්කං දෙවානමින්දං කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බන්ධිත්වා මම සන්තිකෙ ආනෙය්‍යාථ අසුරපුර’න්ති. සක්කොපි ඛො, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දො දෙවෙ තාවතිංසෙ ආමන්තෙසි – ‘සචෙ, මාරිසා, දෙවානං අසුරසඞ්ගාමෙ සමුපබ්‍යූළ්හෙ දෙවා ජිනෙය්‍යුං අසුරා පරාජිනෙය්‍යුං, යෙන නං වෙපචිත්තිං අසුරින්දං කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බන්ධිත්වා මම සන්තිකෙ ආනෙය්‍යාථ සුධම්මසභ’’’න්ති. තස්මිං ඛො පන, භික්ඛවෙ, සඞ්ගාමෙ දෙවා ජිනිංසු[Pg.223], අසුරා පරාජිනිංසු. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, දෙවා තාවතිංසා වෙපචිත්තිං අසුරින්දං කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බන්ධිත්වා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස සන්තිකෙ ආනෙසුං සුධම්මසභං. තත්‍ර සුදං, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බද්ධො සක්කං දෙවානමින්දං සුධම්මසභං පවිසන්තඤ්ච නික්ඛමන්තඤ්ච අසබ්භාහි ඵරුසාහි වාචාහි අක්කොසති පරිභාසති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කං දෙවානමින්දං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

២៥០. ជានិទាននៅក្រុងសាវត្ថី។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ សង្គ្រាមរវាងទេវតានិងអសុរ បានប្រកៀកគ្នាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ បានហៅពួកអសុរមកប្រាប់ថា “នែអ្នកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ បើពួកអសុរឈ្នះ ពួកទេវតាចាញ់ ក្នុងសង្គ្រាមរវាងទេវតានិងអសុរដែលកំពុងប្រកៀកគ្នានេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយចងសក្កទេវរាជនោះ ដោយចំណង ៥ ប្រការ ហើយនាំមកកាន់សំណាក់យើង ក្នុងអសុរបុរីចុះ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកឯសក្កទេវរាជ ក៏បានហៅពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្សមកប្រាប់ថា “នែអ្នកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ បើពួកទេវតាឈ្នះ ពួកអសុរចាញ់ ក្នុងសង្គ្រាមរវាងទេវតានិងអសុរដែលកំពុងប្រកៀកគ្នានេះ ចូរអ្នកទាំងឡាយចងវេបចិត្តិអសុរិន្ទនោះ ដោយចំណង ៥ ប្រការ ហើយនាំមកកាន់សំណាក់យើង ក្នុងសុធម្មាសភាចុះ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ពួកទេវតាបានឈ្នះ ពួកអសុរបានចាញ់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស បានចងវេបចិត្តិអសុរិន្ទ ដោយចំណង ៥ ប្រការ ហើយនាំមកកាន់សំណាក់សក្កទេវរាជ ក្នុងសុធម្មាសភា។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឮថា ក្នុងទីនោះ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ ដែលគេចងដោយចំណង ៥ ប្រការហើយ កាលដែលសក្កទេវរាជយាងចូលក្ដី យាងចេញក្ដី ពីសុធម្មាសភា តែងជេរប្រមាថ គំរាមកំហែង ដោយវាចាដ៏អសុរោះ គ្រោតគ្រាត។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ មាតលិសារថី បានពោលគាថានឹងសក្កទេវរាជថា៖

---

‘‘භයා නු මඝවා සක්ක, දුබ්බල්‍යා නො තිතික්ඛසි;

සුණන්තො ඵරුසං වාචං, සම්මුඛා වෙපචිත්තිනො’’ති.

«បពិត្រព្រះសក្កៈមឃវៈ ព្រះអង្គទ្រង់អត់ធន់ ព្រោះខ្លាច ឬក៏ព្រោះទន់ខ្សោយ បានជាព្រះអង្គទ្រង់ព្រងើយកន្តើយ ស្ដាប់ពាក្យទ្រគោះដ៏គ្រោតគ្រាតរបស់វេបចិត្តិអសុរិន្ទ ចំពោះព្រះភក្ត្រយ៉ាងនេះ?»

---

‘‘නාහං භයා න දුබ්බල්‍යා, ඛමාමි වෙපචිත්තිනො;

කථඤ්හි මාදිසො විඤ්ඤූ, බාලෙන පටිසංයුජෙ’’ති.

«យើងអត់ធន់នឹងវេបចិត្តិអសុរិន្ទ មិនមែនព្រោះខ្លាច ឬព្រោះទន់ខ្សោយនោះឡើយ ព្រោះថា អ្នកប្រាជ្ញដូចជាយើង តើគប្បីទៅតតាំងនឹងមនុស្សពាលដូចម្ដេចបាន?»

---

‘‘භිය්‍යො බාලා පභිජ්ජෙය්‍යුං, නො චස්ස පටිසෙධකො;

තස්මා භුසෙන දණ්ඩෙන, ධීරො බාලං නිසෙධයෙ’’ති.

«ពួកមនុស្សពាលរមែងខឹងសម្បារកាន់តែខ្លាំងឡើង បើគ្មានអ្នកណាម្នាក់ហាមឃាត់វាទេ ហេតុនោះ គួរតែអ្នកប្រាជ្ញ ប្រើអាជ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ ដើម្បីទប់ទល់នឹងមនុស្សពាលចុះ»

---

‘‘එතදෙව අහං මඤ්ඤෙ, බාලස්ස පටිසෙධනං;

පරං සඞ්කුපිතං ඤත්වා, යො සතො උපසම්මතී’’ති.

«យើងយល់ថា ការដែលបុគ្គលដឹងថាអ្នកដទៃខឹងខ្លាំងហើយ ជាអ្នកមានស្មារតី អត់សង្កត់ចិត្តឱ្យស្ងប់រំងាប់ទៅវិញបាន នេះឯងជាគ្រឿងទប់ទល់នឹងមនុស្សពាល»

---

‘‘එතදෙව තිතික්ඛාය, වජ්ජං පස්සාමි වාසව;

යදා නං මඤ්ඤති බාලො, භයා ම්‍යායං තිතික්ඛති;

අජ්ඣාරුහති දුම්මෙධො, ගොව භිය්‍යො පලායින’’න්ති.

«បពិត្រព្រះវាសវៈ ទូលបង្គំយល់ឃើញទោសក្នុងការអត់ធន់នេះយ៉ាងនេះថា កាលណាដែលមនុស្សពាលយល់ឃើញថា “អ្នកនេះអត់ធន់នឹងយើងព្រោះខ្លាច” មនុស្សល្ងង់ខ្លៅនោះ នឹងរឹតតែជិះជាន់ថែមទៀត ដូចជាហ្វូងគោដែលរឹតតែដេញតាមគោដែលរត់គេចដូច្នោះឯង»

---

‘‘කාමං මඤ්ඤතු වා මා වා, භයා ම්‍යායං තිතික්ඛති;

සදත්ථපරමා අත්ථා, ඛන්ත්‍යා භිය්‍යො න විජ්ජති.

«មនុស្សពាលនោះ នឹងយល់ថា “អ្នកនេះអត់ធន់នឹងយើងព្រោះខ្លាច” ក្ដី ឬមិនយល់ក្ដី តាមចិត្តចុះ (ប៉ុន្តែ) ប្រយោជន៍ទាំងឡាយ មានប្រយោជន៍ខ្លួនជាបរម ធម៌ដទៃដែលក្រៃលែងជាងការអត់ធន់ មិនមានឡើយ។

---

‘‘යො හවෙ බලවා සන්තො, දුබ්බලස්ස තිතික්ඛති;

තමාහු පරමං ඛන්තිං, නිච්චං ඛමති දුබ්බලො.

បុគ្គលណាដែលមានកម្លាំង ហើយអត់ធន់នឹងបុគ្គលទន់ខ្សោយបាន អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយហៅការអត់ធន់នោះថា ជាការអត់ធន់ដ៏ឧត្តម ព្រោះថាបុគ្គលទន់ខ្សោយ តែងតែអត់ធន់ជានិច្ច។

---

‘‘අබලං තං බලං ආහු, යස්ස බාලබලං බලං;

බලස්ස ධම්මගුත්තස්ස, පටිවත්තා න විජ්ජති.

កម្លាំងណាដែលជាកម្លាំងរបស់មនុស្សពាល អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយហៅកម្លាំងនោះថា មិនមែនជាកម្លាំងពិតប្រាកដឡើយ ចំណែកឯបុគ្គលដែលមានកម្លាំង ព្រោះមានធម៌រក្សាហើយ មិនមានអ្នកណាម្នាក់អាចតតាំងបានឡើយ។

---

‘‘තස්සෙව තෙන පාපියො, යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣති;

කුද්ධං අප්පටිකුජ්ඣන්තො, සඞ්ගාමං ජෙති දුජ්ජයං.

បុគ្គលណាខឹងតបនឹងបុគ្គលដែលខឹង សេចក្ដីអាក្រក់រមែងមានដល់បុគ្គលនោះឯង ព្រោះការខឹងតបនោះ ចំណែកឯបុគ្គលដែលមិនខឹងតបនឹងបុគ្គលដែលខឹង ឈ្មោះថាឈ្នះសង្គ្រាមដែលគេឈ្នះបានដោយកម្រ។

---

‘‘උභින්නමත්ථං [Pg.224] චරති, අත්තනො ච පරස්ස ච;

පරං සඞ්කුපිතං ඤත්වා, යො සතො උපසම්මති.

បុគ្គលណាដឹងថាអ្នកដទៃខឹងខ្លាំងហើយ ជាអ្នកមានស្មារតី អត់សង្កត់ចិត្តឱ្យស្ងប់រំងាប់ទៅវិញបាន ឈ្មោះថាប្រព្រឹត្តเพื่อប្រយោជន៍ដល់អ្នកទាំងពីរ គឺទាំងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ។

---

‘‘උභින්නං තිකිච්ඡන්තානං, අත්තනො ච පරස්ස ච;

ජනා මඤ්ඤන්ති බාලොති, යෙ ධම්මස්ස අකොවිදා’’ති.

ពួកជនដែលមិនឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ តែងតែយល់ឃើញថា បុគ្គលដែលជួយព្យាបាលអ្នកទាំងពីរ គឺទាំងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ យ៉ាងនេះថា ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅទៅវិញ»

---

‘‘සො හි නාම, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සකං පුඤ්ඤඵලං උපජීවමානො දෙවානං තාවතිංසානං ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙන්තො ඛන්තිසොරච්චස්ස වණ්ණවාදී භවිස්සති. ඉධ ඛො තං, භික්ඛවෙ, සොභෙථ යං තුම්හෙ එවං ස්වාක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ පබ්බජිතා සමානා ඛමා ච භවෙය්‍යාථ සොරතා චා’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សូម្បីតែសក្កទេវរាជ ជាម្ចាស់នៃទេវតាទាំងឡាយនោះ ទ្រង់សោយផលបុណ្យរបស់ខ្លួន គ្របគ្រងរាជ្យសម្បត្តិជាអធិបតីលើពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស ក៏នៅតែពោលសរសើរគុណនៃការអត់ធន់ និងសេចក្ដីសណ្ដោសដែរ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសាសនានេះ បើអ្នកទាំងឡាយដែលបានបួសក្នុងធម្មវិន័យដែលតថាគតសម្ដែងទុកល្អហើយយ៉ាងនេះ ជាអ្នកអត់ធន់ និងជាអ្នកសណ្ដោសផង នោះទើបជាការញ៉ាំងសាសនាឱ្យរុងរឿង»។

---

5. සුභාසිතජයසුත්තං

៥. សុភាសិតជយសូត្រ

---

251. සාවත්ථිනිදානං. ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, දෙවාසුරසඞ්ගාමො සමුපබ්‍යූළ්හො අහොසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොච – ‘හොතු, දෙවානමින්ද, සුභාසිතෙන ජයො’ති. ‘හොතු, වෙපචිත්ති, සුභාසිතෙන ජයො’ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, දෙවා ච අසුරා ච පාරිසජ්ජෙ ඨපෙසුං – ‘ඉමෙ නො සුභාසිතදුබ්භාසිතං ආජානිස්සන්තී’ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්තිං අසුරින්දො සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොච – ‘භණ, දෙවානමින්ද, ගාථ’න්ති. එවං වුත්තෙ, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො වෙපචිත්ති අසුරින්දං එතදවොච – ‘තුම්හෙ ඛ්වෙත්ථ, වෙපචිත්ති, පුබ්බදෙවා. භණ, වෙපචිත්ති, ගාථ’න්ති. එවං වුත්තෙ, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො ඉමං ගාථං අභාසි –

២៥១. ជានិទាននៅក្រុងសាវត្ថី។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ សង្គ្រាមរវាងទេវតានិងអសុរ បានប្រកៀកគ្នាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ បាននិយាយនឹងសក្កទេវរាជថា “បពិត្រសក្កទេវរាជ ការឈ្នះចូរមានដោយសារពាក្យសុភាសិតចុះ”។ សក្កទេវរាជឆ្លើយថា “ម្នាលវេបចិត្តិ ការឈ្នះចូរមានដោយសារពាក្យសុភាសិតចុះ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកទេវតានិងពួកអសុរ ក៏បានតាំងពួកបរិស័ទជាអាជ្ញាកណ្ដាលថា “ពួកជនទាំងនេះ នឹងដឹងនូវពាក្យជាសុភាសិត និងទុព្ភាសិតរបស់យើង”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ បាននិយាយនឹងសក្កទេវរាជថា “បពិត្រសក្កទេវរាជ ព្រះអង្គចូរពោលគាថាមុនចុះ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើវេបចិត្តិអសុរិន្ទពោលយ៉ាងនេះហើយ សក្កទេវរាជបាននិយាយនឹងវេបចិត្តិអសុរិន្ទវិញថា “ម្នាលវេបចិត្តិ ពួកអ្នកទាំងឡាយជាទេវតាជាន់ចាស់ក្នុងទីនេះ ចូរអ្នកពោលគាថាមុនចុះ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ ក៏បានពោលគាថានេះថា៖

---

‘‘භිය්‍යො බාලා පභිජ්ජෙය්‍යුං, නො චස්ස පටිසෙධකො;

තස්මා භුසෙන දණ්ඩෙන, ධීරො බාලං නිසෙධයෙ’’ති.

«ពួកមនុស្សពាលរមែងខឹងសម្បារកាន់តែខ្លាំងឡើង បើគ្មានអ្នកណាម្នាក់ហាមឃាត់វាទេ ហេតុនោះ គួរតែអ្នកប្រាជ្ញ ប្រើអាជ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ ដើម្បីទប់ទល់នឹងមនុស្សពាលចុះ»

---

‘‘භාසිතාය ඛො පන, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්තිනා අසුරින්දෙන ගාථාය අසුරා අනුමොදිංසු, දෙවා තුණ්හී අහෙසුං. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොච – ‘භණ, දෙවානමින්ද, ගාථ’න්ති. එවං වුත්තෙ, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො ඉමං ගාථං අභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលវេបចិត្តិអសុរិន្ទពោលគាថានេះរួចហើយ ពួកអសុរក៏ត្រេកអរអនុមោទនា ចំណែកឯពួកទេវតាបាននៅស្ងៀម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ បាននិយាយនឹងសក្កទេវរាជថា “បពិត្រសក្កទេវរាជ ព្រះអង្គចូរពោលគាថាមុនចុះ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ សក្កទេវរាជ ក៏បានពោលគាថានេះថា៖

---

‘‘එතදෙව අහං මඤ්ඤෙ, බාලස්ස පටිසෙධනං;

පරං සඞ්කුපිතං ඤත්වා, යො සතො උපසම්මතී’’ති.

«យើងយល់ថា ការដែលបុគ្គលដឹងថាអ្នកដទៃខឹងខ្លាំងហើយ ជាអ្នកមានស្មារតី អត់សង្កត់ចិត្តឱ្យស្ងប់រំងាប់ទៅវិញបាន នេះឯងជាគ្រឿងទប់ទល់នឹងមនុស្សពាល»

---

‘‘භාසිතාය [Pg.225] ඛො පන, භික්ඛවෙ, සක්කෙන දෙවානමින්දෙන ගාථාය, දෙවා අනුමොදිංසු, අසුරා තුණ්හී අහෙසුං. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො වෙපචිත්තිං අසුරින්දං එතදවොච – ‘භණ, වෙපචිත්ති, ගාථ’න්ති. එවං වුත්තෙ, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො ඉමං ගාථං අභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលសក្កទេវរាជពោលគាថានេះរួចហើយ ពួកទេវតាក៏ត្រេកអរអនុមោទនា ចំណែកឯពួកអសុរបាននៅស្ងៀម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ សក្កទេវរាជ បាននិយាយនឹងវេបចិត្តិអសុរិន្ទថា “ម្នាលវេបចិត្តិ ចូរអ្នកពោលគាថាមុនចុះ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ ក៏បានពោលគាថានេះថា៖

---

‘‘එතදෙව තිතික්ඛාය, වජ්ජං පස්සාමි වාසව;

යදා නං මඤ්ඤති බාලො, භයා ම්‍යායං තිතික්ඛති;

අජ්ඣාරුහති දුම්මෙධො, ගොව භිය්‍යො පලායින’’න්ති.

«បពិត្រព្រះវាសវៈ ទូលបង្គំយល់ឃើញទោសក្នុងការអត់ធន់នេះយ៉ាងនេះថា កាលណាដែលមនុស្សពាលយល់ឃើញថា “អ្នកនេះអត់ធន់នឹងយើងព្រោះខ្លាច” មនុស្សល្ងង់ខ្លៅនោះ នឹងរឹតតែជិះជាន់ថែមទៀត ដូចជាហ្វូងគោដែលរឹតតែដេញតាមគោដែលរត់គេចដូច្នោះឯង»

---

‘‘භාසිතාය ඛො පන, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්තිනා අසුරින්දෙන ගාථාය අසුරා අනුමොදිංසු, දෙවා තුණ්හී අහෙසුං. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොච – ‘භණ, දෙවානමින්ද, ගාථ’න්ති. එවං වුත්තෙ, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො ඉමා ගාථායො අභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលវេបចិត្តិអសុរិន្ទពោលគាថានេះរួចហើយ ពួកអសុរក៏ត្រេកអរអនុមោទនា ចំណែកឯពួកទេវតាបាននៅស្ងៀម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ បាននិយាយនឹងសក្កទេវរាជថា “បពិត្រសក្កទេវរាជ ព្រះអង្គចូរពោលគាថាមុនចុះ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើពោលយ៉ាងនេះហើយ សក្កទេវរាជ ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះថា៖

---

‘‘කාමං මඤ්ඤතු වා මා වා, භයා ම්‍යායං තිතික්ඛති;

සදත්ථපරමා අත්ථා, ඛන්ත්‍යා භිය්‍යො න විජ්ජති.

«មនុស្សពាលនោះ នឹងយល់ថា “អ្នកនេះអត់ធន់នឹងយើងព្រោះខ្លាច” ក្ដី ឬមិនយល់ក្ដី តាមចិត្តចុះ (ប៉ុន្តែ) ប្រយោជន៍ទាំងឡាយ មានប្រយោជន៍ខ្លួនជាបរម ធម៌ដទៃដែលក្រៃលែងជាងការអត់ធន់ មិនមានឡើយ។

---

‘‘යො හවෙ බලවා සන්තො, දුබ්බලස්ස තිතික්ඛති;

තමාහු පරමං ඛන්තිං, නිච්චං ඛමති දුබ්බලො.

«បុគ្គលណាដែលមានកម្លាំងពិតប្រាកដ តែងអត់ធន់ចំពោះបុគ្គលទន់ខ្សោយ អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយពោលថា ការអត់ធន់នោះជាការអត់ធន់ដ៏ឧត្តម ព្រោះថាបុគ្គលទន់ខ្សោយតែងតែអត់ធន់ជាជានិច្ច។»

---

‘‘අබලං තං බලං ආහු, යස්ස බාලබලං බලං;

බලස්ස ධම්මගුත්තස්ස, පටිවත්තා න විජ්ජති.

«កម្លាំងណាដែលជាកម្លាំងរបស់មនុស្សពាល អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយពោលថាកម្លាំងនោះមិនមែនជាកម្លាំងពិតឡើយ ចំណែកបុគ្គលដែលមានកម្លាំង ហើយគ្រប់គ្រងដោយធម៌ តែងគ្មានអ្នកតបតឡើយ។»

---

‘‘තස්සෙව තෙන පාපියො, යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣති;

කුද්ධං අප්පටිකුජ්ඣන්තො, සඞ්ගාමං ජෙති දුජ්ජයං.

«បុគ្គលណាខឹងតបចំពោះបុគ្គលដែលខឹង បុគ្គលនោះឈ្មោះថាថោកទាបជាងបុគ្គលនោះទៅទៀតដោយសារការខឹងតបនោះ ចំណែកបុគ្គលដែលមិនខឹងតបចំពោះបុគ្គលដែលខឹង ឈ្មោះថាឈ្នះសង្គ្រាមដែលគេឈ្នះបានដោយកម្រ។»

---

‘‘උභින්නමත්ථං චරති, අත්තනො ච පරස්ස ච;

පරං සඞ්කුපිතං ඤත්වා, යො සතො උපසම්මති.

«បុគ្គលណាដឹងថាអ្នកដទៃខឹងហើយ ជាអ្នកមានសតិ ស្ងប់រម្ងាប់ទៅវិញ បុគ្គលនោះឈ្មោះថាប្រព្រឹត្តនូវប្រយោជន៍ដល់អ្នកទាំងពីរ គឺទាំងប្រយោជន៍ខ្លួនឯង និងប្រយោជន៍អ្នកដទៃ។»

---

‘‘උභින්නං තිකිච්ඡන්තානං, අත්තනො ච පරස්ස ච;

ජනා මඤ්ඤන්ති බාලොති, යෙ ධම්මස්ස අකොවිදා’’ති.

«ជនទាំងឡាយណាដែលមិនឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ តែងសម្គាល់បុគ្គលដែលព្យាបាលទាំងខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃនោះថាជាមនុស្សពាល។»

---

‘‘භාසිතාසු ඛො පන, භික්ඛවෙ, සක්කෙන දෙවානමින්දෙන ගාථාසු, දෙවා අනුමොදිංසු, අසුරා තුණ්හී අහෙසුං. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, දෙවානඤ්ච අසුරානඤ්ච පාරිසජ්ජා එතදවොචුං – ‘භාසිතා ඛො වෙපචිත්තිනා අසුරින්දෙන ගාථායො. තා ච ඛො සදණ්ඩාවචරා සසත්ථාවචරා, ඉති භණ්ඩනං ඉති [Pg.226] විග්ගහො ඉති කලහො. භාසිතා ඛො සක්කෙන දෙවානමින්දෙන ගාථායො. තා ච ඛො අදණ්ඩාවචරා අසත්ථාවචරා, ඉති අභණ්ඩනං ඉති අවිග්ගහො ඉති අකලහො. සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස සුභාසිතෙන ජයො’ති. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස සුභාසිතෙන ජයො අහොසී’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលសក្កទេវរាជពោលគាថាទាំងនេះហើយ ពួកទេវតាក៏មានសេចក្តីត្រេកអរ ចំណែកពួកអសុរាក៏នៅស្ងៀម។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ ពួកបរិស័ទរបស់ទេវតានិងអសុរាទាំងឡាយ បានពោលពាក្យនេះថា 'គាថាដែលវេបចិត្តិអសុរិន្ទពោលហើយ គាថាទាំងនោះប្រកបដោយអាជ្ញា ប្រកបដោយគ្រឿងសាស្ត្រាវុធ នាំមកនូវការទាស់ទែង ការឈ្លោះប្រកែក និងការជជែកគ្នា។ ចំណែកគាថាដែលសក្កទេវរាជពោលហើយ គាថាទាំងនោះមិនប្រកបដោយអាជ្ញា មិនប្រកបដោយគ្រឿងសាស្ត្រាវុធ មិននាំមកនូវការទាស់ទែង មិននាំមកនូវការឈ្លោះប្រកែក មិននាំមកនូវការជជែកគ្នាឡើយ។ សេចក្តីឈ្នះរមែងមានដល់សក្កទេវរាជ ដោយសារសុភាសិត'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីឈ្នះរបស់សក្កទេវរាជ បានមានហើយដោយសារសុភាសិត យ៉ាងនេះឯង។»

---

6. කුලාවකසුත්තං

៦. «កុឡាវកសូត្រ»

---

252. සාවත්ථියං. ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, දෙවාසුරසඞ්ගාමො සමුපබ්‍යූළ්හො අහොසි. තස්මිං ඛො පන, භික්ඛවෙ, සඞ්ගාමෙ අසුරා ජිනිංසු, දෙවා පරාජිනිංසු. පරාජිතා ච ඛො, භික්ඛවෙ, දෙවා අපායංස්වෙව උත්තරෙනමුඛා, අභියංස්වෙව නෙ අසුරා. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො මාතලි සඞ්ගාහකං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៥២. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងរ៉ាវធ្លាប់មានមកហើយ សង្គ្រាមរវាងទេវតានិងអសុរាបានប្រកៀកគ្នាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងសង្គ្រាមនោះ ពួកអសុរាបានឈ្នះ ពួកទេវតាបានចាញ់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកទេវតាដែលចាញ់ហើយ ក៏រត់ភៀសខ្លួនទៅទិសខាងជើង ចំណែកពួកអសុរាក៏ដេញតាមពួកទេវតាទាំងនោះទៅ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ សក្កទេវរាជ បានពោលគាថានឹងមាតលិសារថីថា៖»

---

‘‘කුලාවකා මාතලි සිම්බලිස්මිං,ඊසාමුඛෙන පරිවජ්ජයස්සු;

කාමං චජාම අසුරෙසු පාණං,මායිමෙ දිජා විකුලාවකා අහෙසු’’න්ති.

«ម្នាលមាតលិ សំបុកសត្វស្លាបទាំងឡាយនៅក្នុងព្រៃរកា ចូរអ្នកវាងចេញដោយចុងនឹមរថចុះ យើងសុខចិត្តលះបង់ជីវិតចំពោះពួកអសុរា ចូរកុំឲ្យសត្វស្លាបទាំងនេះគ្មានសំបុកឡើយ។»

---

‘‘‘එවං භද්දන්තවා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං පච්චුදාවත්තෙසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, අසුරානං එතදහොසි – ‘පච්චුදාවත්තො ඛො දානි සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස සහස්සයුත්තො ආජඤ්ඤරථො. දුතියම්පි ඛො දෙවා අසුරෙහි සඞ්ගාමෙස්සන්තීති භීතා අසුරපුරමෙව පාවිසිංසු. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස ධම්මෙන ජයො අහොසී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតលិសារថីបានទទួលពាក្យរបស់សក្កទេវរាជថា 'ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន' ហើយក៏បង្វែររថអាជានេយ្យដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់ត្រឡប់ក្រោយវិញ。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកអសុរាមានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'ឥឡូវនេះ រថអាជានេយ្យដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់របស់សក្កទេវរាជ ត្រឡប់ក្រោយវិញហើយ ពួកទេវតានឹងធ្វើសង្គ្រាមជាមួយពួកអសុរាជាលើកទីពីរទៀតជាមិនខាន' ពួកអសុរាមានសេចក្តីតក់ស្លុតខ្លាច ក៏រត់ចូលទៅកាន់អសុរបុរីវិញ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សេចក្តីឈ្នះដោយធម៌របស់សក្កទេវរាជ បានមានហើយយ៉ាងនេះឯង។»

---

7. නදුබ්භියසුත්තං

៧. «នទុព្ភិយសូត្រ»

---

253. සාවත්ථියං. ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘යොපි මෙ අස්ස සුපච්චත්ථිකො තස්සපාහං න දුබ්භෙය්‍ය’න්ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙන සක්කො දෙවානමින්දො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා [Pg.227] ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො වෙපචිත්තිං අසුරින්දං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන වෙපචිත්තිං අසුරින්දං එතදවොච – ‘තිට්ඨ, වෙපචිත්ති, ගහිතොසී’’’ති.

២៥៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងរ៉ាវធ្លាប់មានមកហើយ កាលសក្កទេវរាជទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះកើតឡើងក្នុងព្រះទ័យយ៉ាងនេះថា 'ទោះបីបុគ្គលណាជាសត្រូវដ៏ខ្លាំងក្លារបស់យើងក៏ដោយ យើងក៏មិនគប្បីប្រទូស្តចំពោះបុគ្គលនោះឡើយ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ វេបចិត្តិអសុរិន្ទបានដឹងសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងព្រះទ័យរបស់សក្កទេវរាជដោយចិត្តរបស់ខ្លួន ហើយក៏ចូលទៅជិតសក្កទេវរាជ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សក្កទេវរាជបានទតឃើញវេបចិត្តិអសុរិន្ទដើរមកពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏បានពោលពាក្យនេះថា 'ឈប់សិន វេបចិត្តិ អ្នកត្រូវបានយើងចាប់បានហើយ'។»

---

‘‘යදෙව තෙ, මාරිස, පුබ්බෙ චිත්තං, තදෙව ත්වං මා පජහාසී’’ති.

«ម្នាលលោកដ៏ចម្រើន ព្រះទ័យរបស់ព្រះអង្គមានសភាពយ៉ាងណាពីមុនមក សូមព្រះអង្គកុំលះបង់ព្រះទ័យនោះឡើយ។»

---

‘‘සපස්සු ච මෙ, වෙපචිත්ති, අදුබ්භායා’’ති.

«ម្នាលវេបចិត្តិ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកស្បថចំពោះយើងថា នឹងមិនប្រទូស្តឡើយ។»

---

‘‘යං මුසා භණතො පාපං, යං පාපං අරියූපවාදිනො;

මිත්තද්දුනො ච යං පාපං, යං පාපං අකතඤ්ඤුනො;

තමෙව පාපං ඵුසතු, යො තෙ දුබ්භෙ සුජම්පතී’’ති.

«បាបណាដែលកើតដល់បុគ្គលអ្នកនិយាយកុហក បាបណាដែលកើតដល់បុគ្គលអ្នកតិះដៀលព្រះអរិយបុគ្គល បាបណាដែលកើតដល់បុគ្គលអ្នកប្រទូស្តមិត្ត និងបាបណាដែលកើតដល់បុគ្គលអ្នករមិលគុណ សូមឲ្យបាបទាំងអស់នោះធ្លាក់ទៅលើបុគ្គលណាដែលប្រទូស្តចំពោះព្រះអង្គ ឱព្រះស្វាមីនាងសុជាតា!»

---

8. වෙරොචනඅසුරින්දසුත්තං

៨. «វេរោចនអសុរិន្ទសូត្រ»

---

254. සාවත්ථියං ජෙතවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා දිවාවිහාරගතො හොති පටිසල්ලීනො. අථ ඛො සක්කො ච දෙවානමින්දො වෙරොචනො ච අසුරින්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පච්චෙකං ද්වාරබාහං නිස්සාය අට්ඨංසු. අථ ඛො වෙරොචනො අසුරින්දො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

២៥៤. គង់នៅវត្តជេតពន ជិតក្រុងសាវត្ថី។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់យាងទៅសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ហើយគង់សម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់។ គ្រានោះ សក្កទេវរាជ និងវេរោចនអសុរិន្ទ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរផ្អែកបង្គោលទ្វារម្នាក់មួយចំហៀង។ គ្រានោះ វេរោចនអសុរិន្ទ បានពោលគាថានេះក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘වායමෙථෙව පුරිසො, යාව අත්ථස්ස නිප්ඵදා;

නිප්ඵන්නසොභනො අත්ථො, වෙරොචනවචො ඉද’’න්ති.

«បុរសគប្បីព្យាយាមរហូតដល់សម្រេចប្រយោជន៍ ព្រោះប្រយោជន៍ដែលសម្រេចហើយ ទើបញ៉ាំងសេចក្តីរុងរឿងឲ្យកើតឡើង នេះជាវាចារបស់វេរោចនៈ។»

---

‘‘වායමෙථෙව පුරිසො, යාව අත්ථස්ස නිප්ඵදා;

නිප්ඵන්නසොභනො අත්ථො, ඛන්ත්‍යා භිය්‍යො න විජ්ජතී’’ති.

«បុរសគប្បីព្យាយាមរហូតដល់សម្រេចប្រយោជន៍ ក្នុងបណ្តាប្រយោជន៍ដែលសម្រេចហើយនិងរុងរឿងនោះ គ្មានអ្វីក្រៃលែងជាងសេចក្តីអត់ធន់ឡើយ។»

---

‘‘සබ්බෙ සත්තා අත්ථජාතා, තත්ථ තත්ථ යථාරහං;

සංයොගපරමා ත්වෙව, සම්භොගා සබ්බපාණිනං;

නිප්ඵන්නසොභනො අත්ථො, වෙරොචනවචො ඉද’’න්ති.

«សត្វទាំងឡាយទាំងពួង តែងមានប្រយោជន៍កើតឡើងក្នុងទីនោះៗ តាមសមគួរ ចំណែកការប្រើប្រាស់របស់សត្វមានជីវិតទាំងឡាយ តែងមានការផ្សំផ្គុំគ្នាជាយ៉ាងក្រៃលែង ប្រយោជន៍ដែលសម្រេចហើយ ទើបញ៉ាំងសេចក្តីរុងរឿងឲ្យកើតឡើង នេះជាវាចារបស់វេរោចនៈ។»

---

‘‘සබ්බෙ සත්තා අත්ථජාතා, තත්ථ තත්ථ යථාරහං;

සංයොගපරමා ත්වෙව, සම්භොගා සබ්බපාණිනං;

නිප්ඵන්නසොභනො අත්ථො, ඛන්ත්‍යා භිය්‍යො න විජ්ජතී’’ති.

«សត្វទាំងឡាយទាំងពួង តែងមានប្រយោជន៍កើតឡើងក្នុងទីនោះៗ តាមសមគួរ ចំណែកការប្រើប្រាស់របស់សត្វមានជីវិតទាំងឡាយ តែងមានការផ្សំផ្គុំគ្នាជាយ៉ាងក្រៃលែង ក្នុងបណ្តាប្រយោជន៍ដែលសម្រេចហើយនិងរុងរឿងនោះ គ្មានអ្វីក្រៃលែងជាងសេចក្តីអត់ធន់ឡើយ។»

---

9. අරඤ්ඤායතනඉසිසුත්තං

៩. «អរញ្ញាយតនឥសិសូត្រ»

---

255. සාවත්ථියං[Pg.228]. ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, සම්බහුලා ඉසයො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා අරඤ්ඤායතනෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො ච දෙවානමින්දො වෙපචිත්ති ච අසුරින්දො යෙන තෙ ඉසයො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා තෙනුපසඞ්කමිංසු. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො පටලියො උපාහනා ආරොහිත්වා ඛග්ගං ඔලග්ගෙත්වා ඡත්තෙන ධාරියමානෙන අග්ගද්වාරෙන අස්සමං පවිසිත්වා තෙ ඉසයො සීලවන්තෙ කල්‍යාණධම්මෙ අපබ්‍යාමතො කරිත්වා අතික්කමි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො පටලියො උපාහනා ඔරොහිත්වා ඛග්ගං අඤ්ඤෙසං දත්වා ඡත්තං අපනාමෙත්වා ද්වාරෙනෙව අස්සමං පවිසිත්වා තෙ ඉසයො සීලවන්තෙ කල්‍යාණධම්මෙ අනුවාතං පඤ්ජලිකො නමස්සමානො අට්ඨාසි’’. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, තෙ ඉසයො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා සක්කං දෙවානමින්දං ගාථාය අජ්ඣභාසිංසු –

២៥៥. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី。 «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងរ៉ាវធ្លាប់មានមកហើយ ពួកឥសីជាច្រើនរូបដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ តែងគង់នៅក្នុងកុដិស្លឹកឈើក្នុងព្រៃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ សក្កទេវរាជ និងវេបចិត្តិអសុរិន្ទ បានចូលទៅរកពួកឥសីដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អទាំងនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ វេបចិត្តិអសុរិន្ទ ពាក់ស្បែកជើងមានជាន់ច្រើន ស្ពាយដាវ បាំងឆត្រ ដើរចូលទៅកាន់អាស្រមតាមទ្វារធំ ហើយដើររំលងពួកឥសីដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អទាំងនោះ ដោយមិនឱនលំទោនឡើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចំណែកសក្កទេវរាជ បានដោះស្បែកជើងមានជាន់ច្រើនចេញ ប្រគល់ដាវឲ្យអ្នកដទៃ ដើរទម្លាក់ឆត្រចុះ រួចចូលទៅកាន់អាស្រមតាមទ្វារធម្មតា ហើយឈរនៅទិសខាងក្រោមខ្យល់ ប្រណម្យអញ្ជលីថ្វាយបង្គំចំពោះពួកឥសីដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អទាំងនោះ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកឥសីដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អទាំងនោះ បានពោលគាថានឹងសក្កទេវរាជថា៖»

---

‘‘ගන්ධො ඉසීනං චිරදික්ඛිතානං,කායා චුතො ගච්ඡති මාලුතෙන;

ඉතො පටික්කම්ම සහස්සනෙත්ත,ගන්ධො ඉසීනං අසුචි දෙවරාජා’’ති.

«ឱព្រះសហស្សនេត្រ ក្លិនខ្លួនរបស់ពួកឥសីដែលសមាទានវត្តអស់កាលយូរ តែងភាយចេញពីសរីរាង្គទៅតាមខ្យល់ ឱទេវរាជ សូមព្រះអង្គថយចេញពីទីនេះទៅចុះ ព្រោះក្លិនរបស់ពួកឥសីមិនស្អាតឡើយ។»

---

‘‘ගන්ධො ඉසීනං චිරදික්ඛිතානං,කායා චුතො ගච්ඡතු මාලුතෙන,සුචිත්‍රපුප්ඵං සිරස්මිංව මාලං;

ගන්ධං එතං පටිකඞ්ඛාම භන්තෙ,න හෙත්ථ දෙවා පටිකූලසඤ්ඤිනො’’ති.

«បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ក្លិនខ្លួនរបស់ពួកឥសីដែលសមាទានវត្តអស់កាលយូរ ចូរបក់ភាយទៅតាមខ្យល់ចុះ យើងខ្ញុំចង់បានក្លិននោះ ដូចជាកម្រងផ្កាដ៏វិចិត្រដែលគេសៀតនៅលើក្បាល បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ពួកទេវតាក្នុងទីនេះ មិនមានសេចក្តីសម្គាល់ថាក្លិននោះគួរខ្ពើមឡើយ។»

---

10. සමුද්දකසුත්තං

១០. «សមុទ្ទកសូត្រ»

---

256. සාවත්ථියං. ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, සම්බහුලා ඉසයො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා සමුද්දතීරෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්ති. තෙන ඛො පන සමයෙන දෙවාසුරසඞ්ගාමො සමුපබ්‍යූළ්හො අහොසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, තෙසං ඉසීනං සීලවන්තානං කල්‍යාණධම්මානං එතදහොසි – ‘ධම්මිකා ඛො දෙවා, අධම්මිකා අසුරා. සියාපි නො අසුරතො භයං. යංනූන මයං සම්බරං අසුරින්දං උපසඞ්කමිත්වා [Pg.229] අභයදක්ඛිණං යාචෙය්‍යාමා’’’ති. ‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, තෙ ඉසයො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – සමුද්දතීරෙ පණ්ණකුටීසු අන්තරහිතා සම්බරස්ස අසුරින්දස්ස සම්මුඛෙ පාතුරහෙසුං. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, තෙ ඉසයො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා සම්බරං අසුරින්දං ගාථාය අජ්ඣභාසිංසු –

២៥៦. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងរ៉ាវធ្លាប់មានមកហើយ ពួកឥសីជាច្រើនរូបដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អ តែងគង់នៅក្នុងកុដិស្លឹកឈើក្បែរឆ្នេរសមុទ្រ។ សម័យនោះឯង សង្គ្រាមរវាងទេវតានិងអសុរាបានប្រកៀកគ្នាហើយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកឥសីដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អទាំងនោះ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា 'ពួកទេវតាជាអ្នកមានធម៌ ពួកអសុរាជាអ្នកគ្មានធម៌ សេចក្តីភ័យអំពីពួកអសុរាគប្បីមានដល់យើងជាមិនខាន បើដូច្នោះ មានតែយើងចូលទៅរកសម្ពរអសុរិន្ទ ដើម្បីសូមការមិនមានភ័យ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកឥសីដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អទាំងនោះ ស្រាប់តែបាត់ខ្លួនពីកុដិស្លឹកឈើក្បែរឆ្នេរសមុទ្រ ទៅប្រាកដខ្លួននៅចំពោះមុខសម្ពរអសុរិន្ទ ដូចជាបុរសមានកម្លាំងលាតដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាតចេញ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកឥសីដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អទាំងនោះ បានពោលគាថានឹងសម្ពរអសុរិន្ទថា៖»

---

‘‘ඉසයො සම්බරං පත්තා, යාචන්ති අභයදක්ඛිණං;

කාමංකරො හි තෙ දාතුං, භයස්ස අභයස්ස වා’’ති.

«ពួកឥសីមកដល់សម្ពរៈហើយ សូមនូវអភ័យទាន ព្រោះព្រះអង្គអាចប្រទានសេចក្តីភ័យ ឬសេចក្តីមិនមានភ័យបានតាមព្រះហឫទ័យប្រាថ្នា។»

---

‘‘ඉසීනං අභයං නත්ථි, දුට්ඨානං සක්කසෙවිනං;

අභයං යාචමානානං, භයමෙව දදාමි වො’’ති.

«សេចក្តីមិនមានភ័យ មិនមានដល់ពួកឥសីដែលជាអ្នកប្រទូស្ត ជាអ្នកបម្រើសក្កទេវរាជឡើយ កាលដែលអ្នកទាំងឡាយសូមនូវសេចក្តីមិនមានភ័យ យើងនឹងផ្តល់ឲ្យតែសេចក្តីភ័យប៉ុណ្ណោះ។»

---

‘‘අභයං යාචමානානං, භයමෙව දදාසි නො;

පටිග්ගණ්හාම තෙ එතං, අක්ඛයං හොතු තෙ භයං.

«ព្រះអង្គប្រទានតែសេចក្តីភ័យដល់ពួកយើងដែលសូមនូវសេចក្តីមិនមានភ័យ យើងខ្ញុំសូមទទួលយកសេចក្តីភ័យនោះពីព្រះអង្គ សូមឲ្យសេចក្តីភ័យនោះមិនចេះអស់មិនចេះហើយដល់ព្រះអង្គចុះ។»

---

‘‘යාදිසං වපතෙ බීජං, තාදිසං හරතෙ ඵලං;

කල්‍යාණකාරී කල්‍යාණං, පාපකාරී ච පාපකං;

පවුත්තං තාත තෙ බීජං, ඵලං පච්චනුභොස්සසී’’ති.

«បុគ្គលព្រោះពូជបែបណា តែងបានផលបែបនោះ បុគ្គលធ្វើល្អតែងបានល្អ ធ្វើអាក្រក់តែងបានអាក្រក់ នែអ្នកដ៏ចម្រើន ពូជដែលអ្នកបានព្រោះហើយ អ្នកនឹងត្រូវទទួលផលរបស់វាជាមិនខាន។»

---

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, තෙ ඉසයො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා සම්බරං අසුරින්දං අභිසපිත්වා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – සම්බරස්ස අසුරින්දස්ස සම්මුඛෙ අන්තරහිතා සමුද්දතීරෙ පණ්ණකුටීසු පාතුරහෙසුං. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සම්බරො අසුරින්දො තෙහි ඉසීහි සීලවන්තෙහි කල්‍යාණධම්මෙහි අභිසපිතො රත්තියා සුදං තික්ඛත්තුං උබ්බිජ්ජී’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ពួកឥសីដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អទាំងនោះ បានដាក់បណ្តាសាដល់សម្ពរអសុរិន្ទហើយ ក៏បាត់ខ្លួនពីចំពោះមុខសម្ពរអសុរិន្ទ ទៅប្រាកដខ្លួននៅក្នុងកុដិស្លឹកឈើក្បែរឆ្នេរសមុទ្រវិញ ដូចជាបុរសមានកម្លាំងលាតដៃដែលបត់ចូល ឬបត់ដៃដែលលាតចេញ យ៉ាងនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ សម្ពរអសុរិន្ទដែលពួកឥសីដែលមានសីល មានធម៌ដ៏ល្អទាំងនោះដាក់បណ្តាសាហើយ តែងតក់ស្លុតភ័យខ្លាចអស់វារៈបីដងក្នុងមួយយប់ៗ។»

---

පඨමො වග්ගො.

«វគ្គទី ១។»

---

තස්සුද්දානං –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

---

සුවීරං සුසීමඤ්චෙව, ධජග්ගං වෙපචිත්තිනො;

සුභාසිතං ජයඤ්චෙව, කුලාවකං නදුබ්භියං;

වෙරොචන අසුරින්දො, ඉසයො අරඤ්ඤකඤ්චෙව;

ඉසයො ච සමුද්දකාති.

«សុវីរសូត្រ ១ សុសីមសូត្រ ១ ធជគ្គសូត្រ ១ វេបចិត្តិសូត្រ ១ សុភាសិតជយសូត្រ ១ កុឡាវកសូត្រ ១ នទុព្ភិយសូត្រ ១ វេរោចនអសុរិន្ទសូត្រ ១ ឥសិអរញ្ញកសូត្រ ១ និងឥសិសមុទ្ទកសូត្រ ១។»

---

2. දුතියවග්ගො

២. «វគ្គទី ២»

---

1. වතපදසුත්තං

១. «វតបទសូត្រ»

---

257. සාවත්ථියං[Pg.230]. ‘‘සක්කස්ස, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දස්ස පුබ්බෙ මනුස්සභූතස්ස සත්ත වතපදානි සමත්තානි සමාදින්නානි අහෙසුං, යෙසං සමාදින්නත්තා සක්කො සක්කත්තං අජ්ඣගා. කතමානි සත්ත වතපදානි? යාවජීවං මාතාපෙත්තිභරො අස්සං, යාවජීවං කුලෙ ජෙට්ඨාපචායී අස්සං, යාවජීවං සණ්හවාචො අස්සං, යාවජීවං අපිසුණවාචො අස්සං, යාවජීවං විගතමලමච්ඡෙරෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසෙය්‍යං මුත්තචාගො පයතපාණි වොස්සග්ගරතො යාචයොගො දානසංවිභාගරතො, යාවජීවං සච්චවාචො අස්සං, යාවජීවං අක්කොධනො අස්සං – සචෙපි මෙ කොධො උප්පජ්ජෙය්‍ය, ඛිප්පමෙව නං පටිවිනෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘සක්කස්ස, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දස්ස පුබ්බෙ මනුස්සභූතස්ස ඉමානි සත්ත වතපදානි සමත්තානි සමාදින්නානි අහෙසුං, යෙසං සමාදින්නත්තා සක්කො සක්කත්තං අජ්ඣගා’’ති.

២៥៧. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលសក្កទេវរាជនៅជាមនុស្សក្នុងកាលមុន បានសមាទានវត្តបទ ៧ ប្រការយ៉ាងបរិបូណ៌ ព្រោះតែការសមាទានវត្តបទទាំង ៧ ប្រការនេះឯង ទើបសក្កទេវរាជបានដល់នូវភាពជាសក្កៈ។ វត្តបទ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ៖ (១) យើងគប្បីជាអ្នកចិញ្ចឹមមាតាបិតាអស់មួយជីវិត (២) យើងគប្បីជាអ្នកកោតក្រែងបុគ្គលជាច្បងក្នុងត្រកូលអស់មួយជីវិត (៣) យើងគប្បីជាអ្នកនិយាយវាចាផ្អែមល្ហែមអស់មួយជីវិត (៤) យើងគប្បីជាអ្នកមិននិយាយពាក្យញុះញង់អស់មួយជីវិត (៥) យើងគប្បីជាអ្នកមានចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ គ្រប់គ្រងផ្ទះ មានការលះបង់រួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាត ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ គួរដល់ការសូម ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទានអស់មួយជីវិត (៦) យើងគប្បីជាអ្នកនិយាយពាក្យពិតអស់មួយជីវិត (៧) យើងគប្បីជាអ្នកមិនខឹងអស់មួយជីវិត បើទុកជាសេចក្តីខឹងកើតឡើងដល់យើង ក៏យើងគប្បីកំចាត់បង់នូវសេចក្តីខឹងនោះដោយឆាប់រហ័ស។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលដែលសក្កទេវរាជនៅជាមនុស្សក្នុងកាលមុន បានសមាទានវត្តបទ ៧ ប្រការនេះយ៉ាងបរិបូណ៌ ព្រោះតែការសមាទានវត្តបទទាំង ៧ ប្រការនេះឯង ទើបសក្កទេវរាជបានដល់នូវភាពជាសក្កៈ។»

---

‘‘මාතාපෙත්තිභරං ජන්තුං, කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනං;

සණ්හං සඛිලසම්භාසං, පෙසුණෙය්‍යප්පහායිනං.

«ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស តែងហៅបុគ្គលអ្នកចិញ្ចឹមមាតាបិតា អ្នកកោតក្រែងបុគ្គលជាច្បងក្នុងត្រកូល អ្នកនិយាយវាចាផ្អែមល្ហែមទន់ភ្លន់ អ្នកលះបង់ពាក្យញុះញង់

---

‘‘මච්ඡෙරවිනයෙ යුත්තං, සච්චං කොධාභිභුං නරං;

තං වෙ දෙවා තාවතිංසා, ආහු සප්පුරිසො ඉතී’’ති.

អ្នកប្រកបក្នុងធម៌កំចាត់សេចក្តីកំណាញ់ អ្នកមានវាចាពិត អ្នកគ្របសង្កត់សេចក្តីខឹងនោះ ថាជាសប្បុរសពិតប្រាកដ。»

---

2. සක්කනාමසුත්තං

២. «សក្កនាមសូត្រ»

---

258. සාවත්ථියං ජෙතවනෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සක්කො, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දො පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො මඝො නාම මාණවො අහොසි, තස්මා මඝවාති වුච්චති.

២៥៨. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវត្តជេតពន។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងភិក្ខុទាំងឡាយយ៉ាងនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សក្កទេវរាជ កាលពីដើម កាលដែលនៅជាមនុស្ស បានកើតជាមាណពឈ្មោះមាឃៈ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា មាឃវៈ។

---

‘‘සක්කො, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දො පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො පුරෙ දානං අදාසි, තස්මා පුරින්දදොති වුච්චති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សក្កទេវរាជ កាលពីដើម កាលដែលនៅជាមនុស្ស បានឲ្យទានមុនគេ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា បុរិន្ទទៈ។

---

‘‘සක්කො, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දො පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො සක්කච්චං දානං අදාසි, තස්මා සක්කොති වුච්චති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សក្កទេវរាជ កាលពីដើម កាលដែលនៅជាមនុស្ស បានឲ្យទានដោយគោរព ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា សក្កៈ។

---

‘‘සක්කො[Pg.231], භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දො පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො ආවසථං අදාසි, තස්මා වාසවොති වුච්චති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សក្កទេវរាជ កាលពីដើម កាលដែលនៅជាមនុស្ស បានឲ្យសាលាសំណាក់ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា វាសវៈ។

---

‘‘සක්කො, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දො සහස්සම්පි අත්ථානං මුහුත්තෙන චින්තෙති, තස්මා සහස්සක්ඛොති වුච්චති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សក្កទេវរាជ តែងគិតនូវសេចក្តីទាំងពាន់ ក្នុងមួយរំពេច ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា សហស្សក្ខៈ។

---

‘‘සක්කස්ස, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දස්ස සුජා නාම අසුරකඤ්ඤා පජාපති, තස්මා සුජම්පතීති වුච්චති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាងអសុរកញ្ញា ឈ្មោះសុជា ជាមហេសីរបស់សក្កទេវរាជ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា សុជម្បតិ។

---

‘‘සක්කො, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දො දෙවානං තාවතිංසානං ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙති, තස්මා දෙවානමින්දොති වුච්චති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សក្កទេវរាជ តែងធ្វើនូវភាពជាធំ និងភាពជាអធិបតី សោយរាជ្យលើពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា ទេវានមិន្ទ។

---

‘‘සක්කස්ස, භික්ඛවෙ දෙවානමින්දස්ස පුබ්බෙ මනුස්සභූතස්ස සත්ත වතපදානි සමත්තානි සමාදින්නානි අහෙසුං, යෙසං සමාදින්නත්තා සක්කො සක්කත්තං අජ්ඣගා. කතමානි සත්ත වතපදානි? යාවජීවං මාතාපෙත්තිභරො අස්සං, යාවජීවං කුලෙ ජෙට්ඨාපචායී අස්සං, යාවජීවං සණ්හවාචො අස්සං, යාවජීවං අපිසුණවාචො අස්සං, යාවජීවං විගතමලමච්ඡෙරෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසෙය්‍යං මුත්තචාගො පයතපාණි වොස්සග්ගරතො යාචයොගො දානසංවිභාගරතො, යාවජීවං සච්චවාචො අස්සං, යාවජීවං අක්කොධනො අස්සං – සචෙපි මෙ කොධො උප්පජ්ජෙය්‍ය, ඛිප්පමෙව නං පටිවිනෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘සක්කස්ස, භික්ඛවෙ, දෙවානමින්දස්ස පුබ්බෙ මනුස්සභූතස්ස ඉමානි සත්ත වතපදානි සමත්තානි සමාදින්නානි අහෙසුං, යෙසං සමාදින්නත්තා සක්කො සක්කත්තං අජ්ඣගා’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលសក្កទេវរាជនៅជាមនុស្សពីដើម បានសមាទានកាន់ខ្ជាប់នូវវត្តបទ ៧ ប្រការ យ៉ាងបរិបូណ៌ ដែលជាហេតុឲ្យសក្កទេវរាជ ដល់នូវភាពជាសក្កៈ។ វត្តបទ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ អាត្មាអញត្រូវចិញ្ចឹមមាតាបិតាអស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញត្រូវកោតក្រែងបុគ្គលជាច្បងក្នុងត្រកូលអស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញត្រូវនិយាយពាក្យទន់ផ្អែមអស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញមិនត្រូវនិយាយពាក្យញុះញង់អស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញត្រូវមានចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ គ្រប់គ្រងផ្ទះ មានការលះបង់រួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាត ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ ជាអ្នកគួរគេសូមបាន ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទានអស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញត្រូវនិយាយពាក្យពិតអស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញត្រូវជាអ្នកមិនខឹងអស់មួយជីវិត បើទុកជាសេចក្តីខឹងកើតឡើងដល់អាត្មាអញ ក៏ត្រូវកំចាត់បង់នូវសេចក្តីខឹងនោះឲ្យបានឆាប់រហ័ស ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលសក្កទេវរាជនៅជាមនុស្សពីដើម បានសមាទានកាន់ខ្ជាប់នូវវត្តបទ ៧ ប្រការនេះឯង យ៉ាងបរិបូណ៌ ដែលជាហេតុឲ្យសក្កទេវរាជ ដល់នូវភាពជាសក្កៈ»।

---

‘‘මාතාපෙත්තිභරං ජන්තුං, කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනං;

සණ්හං සඛිලසම්භාසං, පෙසුණෙය්‍යප්පහායිනං.

«ទេវតាទាំងឡាយជាន់តាវតឹង្ស តែងហៅនូវនរជននោះ ដែលជាអ្នកចិញ្ចឹមមាតាបិតា មានសេចក្តីកោតក្រែងបុគ្គលជាច្បងក្នុងត្រកូល និយាយពាក្យទន់ផ្អែមល្ហែម លះបង់នូវពាក្យញុះញង់

---

‘‘මච්ඡෙරවිනයෙ යුත්තං, සච්චං කොධාභිභුං නරං;

තං වෙ දෙවා තාවතිංසා, ආහු සප්පුරිසො ඉතී’’ති.

ប្រកបក្នុងការកំចាត់បង់នូវសេចក្តីកំណាញ់ មានពាក្យពិត គ្របសង្កត់នូវសេចក្តីខឹង នោះឯងថា ជាសប្បុរស»।

---

3. මහාලිසුත්තං

៣. មហាលិសូត្រ

---

259. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො මහාලි ලිච්ඡවී යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො මහාලි ලිච්ඡවී භගවන්තං එතදවොච –

២៥៩. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងកូដាគារសាលា ព្រៃមហាវន ជិតក្រុងវេសាលី។ គ្រានោះឯង មហាលិលិច្ឆវី បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះមហាលិលិច្ឆវី អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘දිට්ඨො ඛො[Pg.232], භන්තෙ, භගවතා සක්කො දෙවානමින්දො’’ති?

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ធ្លាប់ឃើញសក្កទេវរាជដែរឬទេ?»

---

‘‘දිට්ඨො ඛො මෙ, මහාලි, සක්කො දෙවානමින්දො’’ති.

«ម្នាលមហាលិ តថាគតធ្លាប់ឃើញសក្កទេវរាជដែរ»।

---

‘‘සො හි නූන, භන්තෙ, සක්කපතිරූපකො භවිස්සති. දුද්දසො හි, භන්තෙ, සක්කො දෙවානමින්දො’’ති.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សក្កទេវរាជនោះ ប្រហែលជាសក្កទេវរាជក្លែងក្លាយហើយ ព្រោះថា សក្កទេវរាជ គេក្រឡេកឃើញបានដោយកម្រណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»।

---

‘‘සක්කඤ්ච ඛ්වාහං, මහාලි, පජානාමි සක්කකරණෙ ච ධම්මෙ, යෙසං ධම්මානං සමාදින්නත්තා සක්කො සක්කත්තං අජ්ඣගා, තඤ්ච පජානාමි.

«ម្នាលមហាលិ តថាគតស្គាល់សក្កទេវរាជផង ស្គាល់ធម៌ដែលធ្វើឲ្យជាសក្កៈផង ស្គាល់ធម៌ដែលសក្កទេវរាជបានសមាទានកាន់ខ្ជាប់ ទើបបានដល់នូវភាពជាសក្កៈនោះផង»।

---

‘‘සක්කො, මහාලි, දෙවානමින්දො පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො මඝො නාම මාණවො අහොසි, තස්මා මඝවාති වුච්චති.

«ម្នាលមហាលិ សក្កទេវរាជ កាលពីដើម កាលដែលនៅជាមនុស្ស បានកើតជាមាណពឈ្មោះមាឃៈ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា មាឃវៈ។

---

‘‘සක්කො, මහාලි, දෙවානමින්දො පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො සක්කච්චං දානං අදාසි, තස්මා සක්කොති වුච්චති.

«ម្នាលមហាលិ សក្កទេវរាជ កាលពីដើម កាលដែលនៅជាមនុស្ស បានឲ្យទានដោយគោរព ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា សក្កៈ។

---

‘‘සක්කො, මහාලි, දෙවානමින්දො පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො පුරෙ දානං අදාසි, තස්මා පුරින්දදොති වුච්චති.

«ម្នាលមហាលិ សក្កទេវរាជ កាលពីដើម កាលដែលនៅជាមនុស្ស បានឲ្យទានមុនគេ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា បុរិន្ទទៈ។

---

‘‘සක්කො, මහාලි, දෙවානමින්දො පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො ආවසථං අදාසි, තස්මා වාසවොති වුච්චති.

«ម្នាលមហាលិ សក្កទេវរាជ កាលពីដើម កាលដែលនៅជាមនុស្ស បានឲ្យសាលាសំណាក់ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា វាសវៈ។

---

‘‘සක්කො, මහාලි, දෙවානමින්දො සහස්සම්පි අත්ථානං මුහුත්තෙන චින්තෙති, තස්මා සහස්සක්ඛොති වුච්චති.

«ម្នាលមហាលិ សក្កទេវរាជ តែងគិតនូវសេចក្តីទាំងពាន់ ក្នុងមួយរំពេច ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា សហស្សក្ខៈ។

---

‘‘සක්කස්ස, මහාලි, දෙවානමින්දස්ස සුජා නාම අසුරකඤ්ඤා පජාපති, තස්මා සුජම්පතීති වුච්චති.

«ម្នាលមហាលិ នាងអសុរកញ្ញា ឈ្មោះសុជា ជាមហេសីរបស់សក្កទេវរាជ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា សុជម្បតិ។

---

‘‘සක්කො, මහාලි, දෙවානමින්දො දෙවානං තාවතිංසානං ඉස්සරියාධිපච්චං රජ්ජං කාරෙති, තස්මා දෙවානමින්දොති වුච්චති.

«ម្នាលមហាលិ សក្កទេវរាជ តែងធ្វើនូវភាពជាធំ និងភាពជាអធិបតី សោយរាជ្យលើពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា ទេវានមិន្ទ។

---

‘‘සක්කස්ස, මහාලි, දෙවානමින්දස්ස පුබ්බෙ මනුස්සභූතස්ස සත්ත වතපදානි සමත්තානි සමාදින්නානි අහෙසුං, යෙසං සමාදින්නත්තා සක්කො සක්කත්තං අජ්ඣගා. කතමානි සත්ත වතපදානි? යාවජීවං මාතාපෙත්තිභරො අස්සං, යාවජීවං කුලෙ ජෙට්ඨාපචායී අස්සං, යාවජීවං සණ්හවාචො අස්සං, යාවජීවං අපිසුණවාචො අස්සං, යාවජීවං විගතමලමච්ඡෙරෙන චෙතසා අගාරං අජ්ඣාවසෙය්‍යං මුත්තචාගො පයතපාණි වොස්සග්ගරතො යාචයොගො දානසංවිභාගරතො, යාවජීවං සච්චවාචො අස්සං, යාවජීවං අක්කොධනො අස්සං – සචෙපි මෙ කොධො උප්පජෙය්‍ය, ඛිප්පමෙව නං පටිවිනෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘සක්කස්ස, මහාලි, දෙවානමින්දස්ස පුබ්බෙ මනුස්සභූතස්ස ඉමානි [Pg.233] සත්ත වතපදානි සමත්තානි සමාදින්නානි අහෙසුං, යෙසං සමාදින්නත්තා සක්කො සක්කත්තං අජ්ඣගා’’ති.

«ម្នាលមហាលិ កាលសក្កទេវរាជនៅជាមនុស្សពីដើម បានសមាទានកាន់ខ្ជាប់នូវវត្តបទ ៧ ប្រការ យ៉ាងបរិបូណ៌ ដែលជាហេតុឲ្យសក្កទេវរាជ ដល់នូវភាពជាសក្កៈ។ វត្តបទ ៧ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺ អាត្មាអញត្រូវចិញ្ចឹមមាតាបិតាអស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញត្រូវកោតក្រែងបុគ្គលជាច្បងក្នុងត្រកូលអស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញត្រូវនិយាយពាក្យទន់ផ្អែមអស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញមិនត្រូវនិយាយពាក្យញុះញង់អស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញត្រូវមានចិត្តប្រាសចាកមន្ទិលគឺសេចក្តីកំណាញ់ គ្រប់គ្រងផ្ទះ មានការលះបង់រួចស្រឡះ មានដៃលាងស្អាត ត្រេកអរក្នុងការលះបង់ ជាអ្នកគួរគេសូមបាន ត្រេកអរក្នុងការចែករំលែកទានអស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញត្រូវនិយាយពាក្យពិតអស់មួយជីវិត ១ អាត្មាអញត្រូវជាអ្នកមិនខឹងអស់មួយជីវិត បើទុកជាសេចក្តីខឹងកើតឡើងដល់អាត្មាអញ ក៏ត្រូវកំចាត់បង់នូវសេចក្តីខឹងនោះឲ្យបានឆាប់រហ័ស ១។ ម្នាលមហាលិ កាលសក្កទេវរាជនៅជាមនុស្សពីដើម បានសមាទានកាន់ខ្ជាប់នូវវត្តបទ ៧ ប្រការនេះឯង យ៉ាងបរិបូណ៌ ដែលជាហេតុឲ្យសក្កទេវរាជ ដល់នូវភាពជាសក្កៈ»।

---

‘‘මාතාපෙත්තිභරං ජන්තුං, කුලෙ ජෙට්ඨාපචායිනං;

සණ්හං සඛිලසම්භාසං, පෙසුණෙය්‍යප්පහායිනං.

«ទេវតាទាំងឡាយជាន់តាវតឹង្ស តែងហៅនូវនរជននោះ ដែលជាអ្នកចិញ្ចឹមមាតាបិតា មានសេចក្តីកោតក្រែងបុគ្គលជាច្បងក្នុងត្រកូល និយាយពាក្យទន់ផ្អែមល្ហែម លះបង់នូវពាក្យញុះញង់

---

‘‘මච්ඡෙරවිනයෙ යුත්තං, සච්චං කොධාභිභුං නරං;

තං වෙ දෙවා තාවතිංසා, ආහු සප්පුරිසො ඉතී’’ති.

ប្រកបក្នុងការកំចាត់បង់នូវសេចក្តីកំណាញ់ មានពាក្យពិត គ្របសង្កត់នូវសេចក្តីខឹង នោះឯងថា ជាសប្បុរស»।

---

4. දලිද්දසුත්තං

៤. ទលិទ្ទសូត្រ

---

260. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

២៦០. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវន ជាកលន្ទកនិវាបស្ថាន ជិតក្រុងရာជគ្រឹះ។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកាព្រះដ៏មានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គដ៏ចម្រើន»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතරො පුරිසො ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ මනුස්සදලිද්දො අහොසි මනුස්සකපණො මනුස්සවරාකො. සො තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ සද්ධං සමාදියි, සීලං සමාදියි, සුතං සමාදියි, චාගං සමාදියි, පඤ්ඤං සමාදියි. සො තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ සද්ධං සමාදියිත්වා සීලං සමාදියිත්වා සුතං සමාදියිත්වා චාගං සමාදියිත්වා පඤ්ඤං සමාදියිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජි දෙවානං තාවතිංසානං සහබ්‍යතං. සො අඤ්ඤෙ දෙවෙ අතිරොචති වණ්ණෙන චෙව යසසා ච. තත්‍ර සුදං, භික්ඛවෙ, දෙවා තාවතිංසා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘අච්ඡරියං වත භො, අබ්භුතං වත භො! අයඤ්හි දෙවපුත්තො පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො මනුස්සදලිද්දො අහොසි මනුස්සකපණො මනුස්සවරාකො; සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නො දෙවානං තාවතිංසානං සහබ්‍යතං. සො අඤ්ඤෙ දෙවෙ අතිරොචති වණ්ණෙන චෙව යසසා චා’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ មានបុរសម្នាក់ នៅក្នុងក្រុងရာជគ្រឹះនេះឯង ជាមនុស្សក្រីក្រ ជាមនុស្សកំសត់ ជាមនុស្សថោកទាប។ បុរសនោះ បានសមាទានសទ្ធា សមាទានសីល សមាទានសុតៈ សមាទានចាគៈ សមាទានប្រាជ្ញា ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយ។ លុះបុរសនោះ បានសមាទានសទ្ធា សីល សុតៈ ចាគៈ ប្រាជ្ញា ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក ជាមិត្តភក្តិរបស់ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស។ ទេវបុត្រនោះ តែងរុងរឿងកន្លងហួសពួកទេវតាដទៃ ដោយពណ៌សម្បុរផង ដោយយសសក្តិផង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឮថា ក្នុងទីនោះ ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស តែងទិតៀន និយាយបង្អាប់បង្អោន ផ្សាយដំណឹងអាក្រក់ថា "ឱហ្ន៎ គួរឲ្យអស្ចារ្យណាស់ ឱហ្ន៎ មិនដែលធ្លាប់មានសោះ ព្រោះថា ទេវបុត្រនេះ កាលពីដើម នៅជាមនុស្ស ជាមនុស្សក្រីក្រ ជាមនុស្សកំសត់ ជាមនុស្សថោកទាប លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏បានមកកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក ជាមិត្តភក្តិរបស់ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ទាំងរុងរឿងកន្លងហួសពួកទេវតាដទៃ ដោយពណ៌សម្បុរផង ដោយយសសក្តិផង"»।

---

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො දෙවෙ තාවතිංසෙ ආමන්තෙසි – ‘මා ඛො තුම්හෙ, මාරිසා, එතස්ස දෙවපුත්තස්ස උජ්ඣායිත්ථ. එසො ඛො, මාරිසා, දෙවපුත්තො පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො තථාගතප්පවෙදිතෙ [Pg.234] ධම්මවිනයෙ සද්ධං සමාදියි, සීලං සමාදියි, සුතං සමාදියි, චාගං සමාදියි, පඤ්ඤං සමාදියි. සො තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ සද්ධං සමාදියිත්වා සීලං සමාදියිත්වා සුතං සමාදියිත්වා චාගං සමාදියිත්වා පඤ්ඤං සමාදියිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නො දෙවානං තාවතිංසානං සහබ්‍යතං. සො අඤ්ඤෙ දෙවෙ අතිරොචති වණ්ණෙන චෙව යසසා චා’’’ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො දෙවෙ තාවතිංසෙ අනුනයමානො තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ បានហៅពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្សមកប្រាប់ថា "ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ អ្នករាល់គ្នា កុំទិតៀនទេវបុត្រនេះឡើយ ម្នាលអ្នកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ទេវបុត្រនេះ កាលពីដើម នៅជាមនុស្ស បានសមាទានសទ្ធា សមាទានសីល សមាទានសុតៈ សមាទានចាគៈ សមាទានប្រាជ្ញា ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយ។ លុះទេវបុត្រនោះ បានសមាទានសទ្ធា សីល សុតៈ ចាគៈ ប្រាជ្ញា ក្នុងធម្មវិន័យដែលព្រះតថាគតទ្រង់សម្តែងហើយ លុះបែកធ្លាយរាងកាយស្លាប់ទៅ ក៏បានមកកើតក្នុងសុគតិសួគ៌ទេវលោក ជាមិត្តភក្តិរបស់ពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ទាំងរុងរឿងកន្លងហួសពួកទេវតាដទៃ ដោយពណ៌សម្បុរផង ដោយយសសក្តិផង"។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ កាលសម្រាលចិត្តពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘යස්ස සද්ධා තථාගතෙ, අචලා සුප්පතිට්ඨිතා;

සීලඤ්ච යස්ස කල්‍යාණං, අරියකන්තං පසංසිතං.

"សទ្ធារបស់បុគ្គលណា មិនញាប់ញ័រ តាំងនៅមាំមួនល្អក្នុងព្រះតថាគត មួយសោត សីលរបស់បុគ្គលណា ជាគុណជាតល្អ ដែលព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយគាប់ចិត្ត និងសរសើរហើយ

---

‘‘සඞ්ඝෙ පසාදො යස්සත්ථි, උජුභූතඤ්ච දස්සනං;

අදලිද්දොති තං ආහු, අමොඝං තස්ස ජීවිතං.

សេចក្តីជ្រះថ្លារបស់បុគ្គលណា មានក្នុងព្រះសង្ឃ និងការយល់ឃើញត្រង់ បណ្ឌិតទាំងឡាយ ហៅបុគ្គលនោះថា ជាអ្នកមិនក្រីក្រឡើយ ជីវិតរបស់បុគ្គលនោះ មិនសូន្យទទេឡើយ។

---

‘‘තස්මා සද්ධඤ්ච සීලඤ්ච, පසාදං ධම්මදස්සනං;

අනුයුඤ්ජෙථ මෙධාවී, සරං බුද්ධාන සාසන’’න්ති.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលមានប្រាជ្ញា កាលរលឹកឃើញនូវពាក្យប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ គប្បីប្រកបតាមនូវសទ្ធា សីល សេចក្តីជ្រះថ្លា និងការឃើញធម៌ចុះ"»।

---

5. රාමණෙය්‍යකසුත්තං

៥. រាមណេយ្យកសូត្រ

---

261. සාවත්ථියං ජෙතවනෙ. අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සක්කො දෙවානමින්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භන්තෙ, භූමිරාමණෙය්‍යක’’න්ති?

២៦១. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវត្តជេតពន។ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះសក្កទេវរាជ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទីដីដូចម្តេចហ្ន៎ ជាទីគួរត្រេកអរ?»

---

‘‘ආරාමචෙත්‍යා වනචෙත්‍යා, පොක්ඛරඤ්ඤො සුනිම්මිතා;

මනුස්සරාමණෙය්‍යස්ස, කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං.

«អារាមចេតិយ វនចេតិយ និងស្រះបោក្ខរណី ដែលគេចាត់ចែងល្អហើយ មិនមានតម្លៃស្មើនឹងចំណែកទី ១៦ នៃទីដីដែលគួរត្រេកអររបស់មនុស្សឡើយ។

---

‘‘ගාමෙ වා යදි වාරඤ්ඤෙ, නින්නෙ වා යදි වා ථලෙ;

යත්ථ අරහන්තො විහරන්ති, තං භූමිරාමණෙය්‍යක’’න්ති.

ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ គង់នៅក្នុងទីណា ទោះបីជាភូមិ ឬព្រៃ ទីទំនាប ឬទីទួល ទីនោះឯង ជាទីដីគួរត្រេកអរ»।

---

6. යජමානසුත්තං

៦. យជមានសូត្រ

---

262. එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං [Pg.235] අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සක්කො දෙවානමින්දො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៦២. សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងရာជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះសក្កទេវរាជ ឈរក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាថា៖

---

‘‘යජමානානං මනුස්සානං, පුඤ්ඤපෙක්ඛාන පාණිනං;

කරොතං ඔපධිකං පුඤ්ඤං, කත්ථ දින්නං මහප්ඵල’’න්ති.

«កាលពួកមនុស្សអ្នកបូជាយញ្ញ ពួកសត្វអ្នកចង់បានបុណ្យ ធ្វើនូវបុណ្យដែលឲ្យផលជាឧបធិ តើទានដែលបុគ្គលឲ្យក្នុងទីណា ទើបមានផលច្រើន?»

---

‘‘චත්තාරො ච පටිපන්නා, චත්තාරො ච ඵලෙ ඨිතා;

එස සඞ්ඝො උජුභූතො, පඤ්ඤාසීලසමාහිතො.

«បុគ្គល ៤ ពួក ជាអ្នកប្រតិបត្តិ និងបុគ្គល ៤ ពួក ជាអ្នកតាំងនៅក្នុងផល នេះជាព្រះសង្ឃដែលប្រតិបត្តិត្រង់ ប្រកបដោយបញ្ញា សីល និងសမာធិ។

---

‘‘යජමානානං මනුස්සානං, පුඤ්ඤපෙක්ඛාන පාණිනං;

කරොතං ඔපධිකං පුඤ්ඤං, සඞ්ඝෙ දින්නං මහප්ඵල’’න්ති.

កាលពួកមនុស្សអ្នកបូជាយញ្ញ ពួកសត្វអ្នកចង់បានបុណ្យ ធ្វើនូវបុណ្យដែលឲ្យផលជាឧបធិ ទានដែលបុគ្គលប្រគល់ថ្វាយក្នុងព្រះសង្ឃ ទើបមានផលច្រើន»।

---

7. බුද්ධවන්දනාසුත්තං

៧. ពុទ្ធវន្ទនាសូត្រ

---

263. සාවත්ථියං ජෙතවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා දිවාවිහාරගතො හොති පටිසල්ලීනො. අථ ඛො සක්කො ච දෙවානමින්දො බ්‍රහ්මා ච සහම්පති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා පච්චෙකං ද්වාරබාහං නිස්සාය අට්ඨංසු. අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

២៦៣. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវត្តជេតពន។ សម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ ហើយគង់នៅពួនសម្ងំតែមួយព្រះអង្គឯង។ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជផង សហម្បតីព្រហ្មផង ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ឈរផ្អែកបង្គោលទ្វារម្នាក់មួយៗ។ លំដាប់នោះ សក្កទេវរាជ បានពោលគាថានេះ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

---

‘‘උට්ඨෙහි වීර විජිතසඞ්ගාම,පන්නභාර අනණ විචර ලොකෙ;

චිත්තඤ්ච තෙ සුවිමුත්තං,චන්දො යථා පන්නරසාය රත්ති’’න්ති.

«បពិត្រព្រះវីរបុរស ព្រះអង្គមានជ័យជម្នះក្នុងសង្គ្រាមហើយ សូមព្រះអង្គក្រោកឡើងចុះ ព្រះអង្គមានភារៈដាក់ចុះហើយ មិនមានបំណុលឡើយ សូមទ្រង់យាងទៅក្នុងលោកចុះ ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គ រួចផុតស្រឡះល្អហើយ ដូចជាព្រះចន្ទក្នុងរាត្រីពេញបូណ៌មី ១៥ កើត។»

---

‘‘න ඛො, දෙවානමින්ද, තථාගතා එවං වන්දිතබ්බා. එවඤ්ච ඛො, දෙවානමින්ද, තථාගතා වන්දිතබ්බා –

«បពិត្រសក្កទេវរាជ ពួកតថាគត មិនមែនជាបុគ្គលដែលគេត្រូវសរសើរយ៉ាងនេះឡើយ។ បពិត្រសក្កទេវរាជ ពួកតថាគត គឺគេត្រូវសរសើរយ៉ាងនេះវិញថា៖

---

‘‘උට්ඨෙහි වීර විජිතසඞ්ගාම,සත්ථවාහ අනණ විචර ලොකෙ;

දෙසස්සු භගවා ධම්මං,අඤ්ඤාතාරො භවිස්සන්තී’’ති.

«បពិត្រព្រះវីរបុរស ព្រះអង្គមានជ័យជម្នះក្នុងសង្គ្រាមហើយ បពិត្រព្រះសាស្តាជាអ្នកនាំពួក សូមព្រះអង្គក្រោកឡើងចុះ ព្រះអង្គមិនមានបំណុលឡើយ សូមទ្រង់យាងទៅក្នុងលោកចុះ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគ សម្តែងធម៌ ព្រោះថាសត្វទាំងឡាយដែលដឹងធម៌ នឹងមានជាប្រាកដ។»

---

8. ගහට්ඨවන්දනාසුත්තං

៨. គហដ្ឋវន្ទនាសូត្រ

---

264. සාවත්ථියං. තත්‍ර…පෙ… එතදවොච – ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො මාතලිං සඞ්ගාහකං ආමන්තෙසි – ‘යොජෙහි, සම්ම මාතලි, සහස්සයුත්තං [Pg.236] ආජඤ්ඤරථං. උය්‍යානභූමිං ගච්ඡාම සුභූමිං දස්සනායා’ති. ‘එවං භද්දන්තවා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිවෙදෙසි – ‘යුත්තො ඛො තෙ, මාරිස, සහස්සයුත්තො ආජඤ්ඤරථො. යස්ස දානි කාලං මඤ්ඤසී’’’ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො වෙජයන්තපාසාදා ඔරොහන්තො අඤ්ජලිං කත්වා සුදං පුථුද්දිසා නමස්සති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කං දෙවානමින්දං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៦៤. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង... ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សួរថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងរ៉ាវធ្លាប់មានមកហើយ សក្កទេវរាជ បានហៅមាតលិសង្គាហកទេវបុត្រមកប្រាប់ថា 'ម្នាលមាតលិដ៏មានជោគ អ្នកចូរទឹមរថអាជានេយ្យ ដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់ យើងនឹងទៅកាន់ឧទ្យានភូមិ ដើម្បីមើលទីកន្លែងដ៏ល្អ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតលិសង្គាហកទេវបុត្រ ទទួលពាក្យសក្កទេវរាជថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានជោគ យ៉ាងហ្នឹងហើយ' រួចក៏ទឹមរថអាជានេយ្យ ដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់ ហើយក្រាបបង្គំទូលសក្កទេវរាជថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានជោគ រថអាជានេយ្យដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់ ខ្ញុំព្រះអង្គទឹមរួចហើយ ឥឡូវនេះ ព្រះអង្គសំគាល់នូវកាលគួរដើម្បីយាងទៅក្នុងកាលណា សូមយាងទៅក្នុងកាលនោះចុះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ កាលដែលយាងចុះពីវេជយន្តប្រាសាទ បានធ្វើអញ្ជលីថ្វាយបង្គំចំពោះទិសទាំងឡាយ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ មាតលិសង្គាហកទេវបុត្រ បានពោលគាថានឹងសក្កទេវរាជថា៖»

---

‘‘තං නමස්සන්ති තෙවිජ්ජා, සබ්බෙ භුම්මා ච ඛත්තියා;

චත්තාරො ච මහාරාජා, තිදසා ච යසස්සිනො;

අථ කො නාම සො යක්ඛො, යං ත්වං සක්ක නමස්සසී’’ති.

«ពួកព្រាហ្មណ៍អ្នកសម្រេចត្រៃវិជ្ជាក្តី ពួកក្សត្រទាំងអស់លើផែនដីក្តី មហារាជទាំងបួនក្តី ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្សដែលមានយសសក្តិធំក្តី តែងតែថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអង្គ បពិត្រព្រះសក្កៈ ចុះយក្សនោះឈ្មោះអ្វី ដែលព្រះអង្គកំពុងថ្វាយបង្គំនោះ?»

---

‘‘මං නමස්සන්ති තෙවිජ්ජා, සබ්බෙ භුම්මා ච ඛත්තියා;

චත්තාරො ච මහාරාජා, තිදසා ච යසස්සිනො.

«ពួកព្រាហ្មណ៍អ្នកសម្រេចត្រៃវិជ្ជាក្តី ពួកក្សត្រទាំងអស់លើផែនដីក្តី មហារាជទាំងបួនក្តី ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្សដែលមានយសសក្តិធំក្តី តែងតែថ្វាយបង្គំចំពោះយើងពិតមែន។

---

‘‘අහඤ්ච සීලසම්පන්නෙ, චිරරත්තසමාහිතෙ;

සම්මාපබ්බජිතෙ වන්දෙ, බ්‍රහ්මචරියපරායනෙ.

«ប៉ុន្តែ យើងថ្វាយបង្គំចំពោះលោកអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីល មានចិត្តតម្កល់មាំអស់រាត្រីជាយូរអង្វែង ជាអ្នកបួសដោយត្រឹមត្រូវ មានព្រហ្មចរិយធម៌ជាទីប្រព្រឹត្តទៅក្នុងខាងមុខ។

---

‘‘යෙ ගහට්ඨා පුඤ්ඤකරා, සීලවන්තො උපාසකා;

ධම්මෙන දාරං පොසෙන්ති, තෙ නමස්සාමි මාතලී’’ති.

«ម្នាលមាតលិ គ្រហស្ថទាំងឡាយណា ជាអ្នកធ្វើបុណ្យ ជាឧបាសកមានសីល ចិញ្ចឹមភរិយាដោយធម៌ យើងតែងថ្វាយបង្គំចំពោះគ្រហស្ថទាំងឡាយនោះ។»

---

‘‘සෙට්ඨා හි කිර ලොකස්මිං, යෙ ත්වං සක්ක නමස්සසි;

අහම්පි තෙ නමස්සාමි, යෙ නමස්සසි වාසවා’’ති.

«បពិត្រព្រះសក្កៈ ឮថា បុគ្គលទាំងឡាយណាដែលព្រះអង្គថ្វាយបង្គំ បុគ្គលទាំងនោះជាបុគ្គលប្រសើរបំផុតក្នុងលោក បពិត្រវាសវៈ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏សូមថ្វាយបង្គំបុគ្គលទាំងឡាយណា ដែលព្រះអង្គថ្វាយបង្គំនោះដែរ。»

---

‘‘ඉදං වත්වාන මඝවා, දෙවරාජා සුජම්පති;

පුථුද්දිසා නමස්සිත්වා, පමුඛො රථමාරුහී’’ති.

«ព្រះមឃវទេវរាជ ជាស្វាមីនៃនាងសុជាតា ជាប្រធាននៃទេវតា លុះពោលពាក្យនេះហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំទិសទាំងឡាយ រួចឡើងជិះរថទៅ។»

---

9. සත්ථාරවන්දනාසුත්තං

៩. សត្ថារវន្ទនាសូត្រ

---

265. සාවත්ථියං ජෙතවනෙ. ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො මාතලිං සඞ්ගාහකං ආමන්තෙසි – ‘යොජෙහි, සම්ම මාතලි, සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං, උය්‍යානභූමිං ගච්ඡාම සුභූමිං දස්සනායා’ති. ‘එවං භද්දන්තවා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා [Pg.237] සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිවෙදෙසි – ‘යුත්තො ඛො තෙ, මාරිස, සහස්සයුත්තො ආජඤ්ඤරථො. යස්ස දානි කාලං මඤ්ඤසී’’’ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො වෙජයන්තපාසාදා ඔරොහන්තො අඤ්ජලිං කත්වා සුදං භගවන්තං නමස්සති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කං දෙවානමින්දං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៦៥. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវត្តជេតពន។ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងរ៉ាវធ្លាប់មានមកហើយ សក្កទេវរាជ បានហៅមាតលិសង្គាហកទេវបុត្រមកប្រាប់ថា 'ម្នាលមាតលិដ៏មានជោគ អ្នកចូរទឹមរថអាជានេយ្យ ដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់ យើងនឹងទៅកាន់ឧទ្យានភូមិ ដើម្បីមើលទីកន្លែងដ៏ល្អ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតលិសង្គាហកទេវបុត្រ ទទួលពាក្យសក្កទេវរាជថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានជោគ យ៉ាងហ្នឹងហើយ' រួចក៏ទឹមរថអាជានេយ្យ ដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់ ហើយក្រាបបង្គំទូលសក្កទេវរាជថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានជោគ រថអាជានេយ្យដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់ ខ្ញុំព្រះអង្គទឹមរួចហើយ ឥឡូវនេះ ព្រះអង្គសំគាល់នូវកាលគួរដើម្បីយាងទៅក្នុងកាលណា សូមយាងទៅក្នុងកាលនោះចុះ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ កាលដែលយាងចុះពីវេជយន្តប្រាសាទ បានធ្វើអញ្ជលីថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ មាតលិសង្គាហកទេវបុត្រ បានពោលគាថានឹងសក្កទេវរាជថា៖»

---

‘‘යඤ්හි දෙවා මනුස්සා ච, තං නමස්සන්ති වාසව;

අථ කො නාම සො යක්ඛො, යං ත්වං සක්ක නමස්සසී’’ති.

«បពិត្រវាសវៈ ពួកទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ តែងតែថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអង្គ បពិត្រព្រះសក្កៈ ចុះយក្សនោះឈ្មោះអ្វី ដែលព្រះអង្គកំពុងថ្វាយបង្គំនោះ?»

---

‘‘යො ඉධ සම්මාසම්බුද්ධො, අස්මිං ලොකෙ සදෙවකෙ;

අනොමනාමං සත්ථාරං, තං නමස්සාමි මාතලි.

«ម្នាលមាតលិ ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គណា ក្នុងលោកនេះ ព្រមទាំងទេវលោក ព្រះអង្គជាព្រះសាស្តាមានព្រះនាមមិនថោកថយ យើងតែងថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះសាស្តាអង្គនោះ។

---

‘‘යෙසං රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

ඛීණාසවා අරහන්තො, තෙ නමස්සාමි මාතලි.

«ម្នាលមាតលិ ព្រះអរហន្តទាំងឡាយណា មានអាសវៈអស់ហើយ រាគៈ ទោសៈ និងអវិជ្ជា ខ្ចាត់ខ្ចាយអស់ហើយ យើងតែងថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអរហន្តទាំងឡាយនោះ。

---

‘‘යෙ රාගදොසවිනයා, අවිජ්ජාසමතික්කමා;

සෙක්ඛා අපචයාරාමා, අප්පමත්තානුසික්ඛරෙ;

තෙ නමස්සාමි මාතලී’’ති.

«ម្នាលមាតលិ ពួកសេក្ខបុគ្គលទាំងឡាយណា ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការកម្ចាត់បង់ មិនប្រហែសធ្វេស រមែងសិក្សាតាម ដើម្បីកម្ចាត់រាគៈនិងទោសៈ ដើម្បីកន្លងផុតនូវអវិជ្ជា យើងតែងថ្វាយបង្គំចំពោះសេក្ខបុគ្គលទាំងឡាយនោះ។»

---

‘‘සෙට්ඨා හි කිර ලොකස්මිං, යෙ ත්වං සක්ක නමස්සසි;

අහම්පි තෙ නමස්සාමි, යෙ නමස්සසි වාසවා’’ති.

«បពិត្រព្រះសក្កៈ ឮថា បុគ្គលទាំងឡាយណាដែលព្រះអង្គថ្វាយបង្គំ បុគ្គលទាំងនោះជាបុគ្គលប្រសើរបំផុតក្នុងលោក បពិត្រវាសវៈ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏សូមថ្វាយបង្គំបុគ្គលទាំងឡាយណា ដែលព្រះអង្គថ្វាយបង្គំនោះដែរ។»

---

‘‘ඉදං වත්වාන මඝවා, දෙවරාජා සුජම්පති;

භගවන්තං නමස්සිත්වා, පමුඛො රථමාරුහී’’ති.

«ព្រះមឃវទេវរាជ ជាស្វាមីនៃនាងសុជាតា ជាប្រធាននៃទេវតា លុះពោលពាក្យនេះហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឡើងជិះរថទៅ។»

---

10. සඞ්ඝවන්දනාසුත්තං

១០. សង្ឃវន្ទនាសូត្រ

---

266. සාවත්ථියං ජෙතවනෙ. තත්‍ර ඛො…පෙ… එතදවොච – ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො මාතලිං සඞ්ගාහකං ආමන්තෙසි – ‘යොජෙහි, සම්ම මාතලි, සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං, උය්‍යානභූමිං ගච්ඡාම සුභූමිං දස්සනායා’ති. ‘එවං භද්දන්තවා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිස්සුත්වා, සහස්සයුත්තං ආජඤ්ඤරථං යොජෙත්වා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස පටිවෙදෙසි – ‘යුත්තො ඛො තෙ, මාරිස, සහස්සයුත්තො ආජඤ්ඤරථො, යස්ස දානි කාලං මඤ්ඤසී’’’ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ[Pg.238], සක්කො දෙවානමින්දො වෙජයන්තපාසාදා ඔරොහන්තො අඤ්ජලිං කත්වා සුදං භික්ඛුසඞ්ඝං නමස්සති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, මාතලි සඞ්ගාහකො සක්කං දෙවානමින්දං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៦៦. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវត្តជេតពន។ ក្នុងទីនោះឯង... ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សួរថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងរ៉ាវធ្លាប់មានមកហើយ សក្កទេវរាជ បានហៅមាតលិសង្គាហកទេវបុត្រមកប្រាប់ថា 'ម្នាលមាតលិដ៏មានជោគ អ្នកចូរទឹមរថអាជានេយ្យ ដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់ យើងនឹងទៅកាន់ឧទ្យានភូមិ ដើម្បីមើលទីកន្លែងដ៏ល្អ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ មាតលិសង្គាហកទេវបុត្រ ទទួលពាក្យសក្កទេវរាជថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានជោគ យ៉ាងហ្នឹងហើយ' រួចក៏ទឹមរថអាជានេយ្យ ដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់ ហើយក្រាបបង្គំទូលសក្កទេវរាជថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានជោគ រថអាជានេយ្យដែលទឹមដោយសេះមួយពាន់ ខ្ញុំព្រះអង្គទឹមរួចហើយ ឥឡូវនេះ ព្រះអង្គសំគាល់នូវកាលគួរដើម្បីយាងទៅក្នុងកាលណា សូមយាងទៅក្នុងកាលនោះចុះ'。 ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ កាលដែលយាងចុះពីវេជយន្តប្រាសាទ បានធ្វើអញ្ជលីថ្វាយបង្គំចំពោះភិក្ខុសង្ឃ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ លំដាប់នោះ មាតលិសង្គាហកទេវបុត្រ បានពោលគាថានឹងសក្កទេវរាជថា៖»

---

‘‘තඤ්හි එතෙ නමස්සෙය්‍යුං, පූතිදෙහසයා නරා;

නිමුග්ගා කුණපම්හෙතෙ, ඛුප්පිපාසසමප්පිතා.

«ពួកមនុស្សទាំងឡាយណា ដែលដេកនៅក្នុងរូបកាយដ៏ស្អុយ មុជចុះទៅក្នុងសាកសពនេះ ត្រូវសេចក្តីឃ្លាននិងសេចក្តីស្រេកគ្របសង្កត់ហើយ មនុស្សទាំងនោះគួរតែថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអង្គវិញ។

---

‘‘කිං නු තෙසං පිහයසි, අනාගාරාන වාසව;

ආචාරං ඉසිනං බ්‍රූහි, තං සුණොම වචො තවා’’ති.

«បពិត្រវាសវៈ ចុះហេតុអ្វីបានជាព្រះអង្គប្រាថ្នាចង់បានពួកលោកអ្នកមិនមានផ្ទះទាំងនោះ? សូមព្រះអង្គប្រាប់នូវវត្តប្រតិបត្តិរបស់ពួកឥសីទាំងនោះមក យើងខ្ញុំចង់ស្តាប់ពាក្យរបស់ព្រះអង្គ។»

---

‘‘එතං තෙසං පිහයාමි, අනාගාරාන මාතලි;

යම්හා ගාමා පක්කමන්ති, අනපෙක්ඛා වජන්ති තෙ.

«ម្នាលមាតលិ យើងប្រាថ្នាចង់បានវត្តប្រតិបត្តិរបស់ពួកលោកអ្នកមិនមានផ្ទះទាំងនោះ ព្រោះថាលោកទាំងនោះ យាងចេញអំពីស្រុកណា តែងតែយាងទៅដោយមិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យឡើយ។

---

‘‘න තෙසං කොට්ඨෙ ඔපෙන්ති, න කුම්භි න කළොපියං ;

පරනිට්ඨිතමෙසානා, තෙන යාපෙන්ති සුබ්බතා.

«លោកទាំងនោះ មិនដែលដាក់ស្រូវទុកក្នុងជង្រុក មិនដាក់ក្នុងឆ្នាំង មិនដាក់ក្នុងកន្ត្រកឡើយ តែងតែស្វែងរកចង្ហាន់ដែលអ្នកដទៃធ្វើសម្រេចហើយ លោកអ្នកមានវត្តល្អទាំងនោះ រមែងញ៉ាំងជីវិតឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយចង្ហាន់នោះ។

---

‘‘සුමන්තමන්තිනො ධීරා, තුණ්හීභූතා සමඤ්චරා;

දෙවා විරුද්ධා අසුරෙහි, පුථු මච්චා ච මාතලි.

«ម្នាលមាតលិ ពួកលោកអ្នកមានប្រាជ្ញាទាំងនោះ មានការប្រឹក្សាដ៏ល្អ ស្ងៀមស្ងាត់ ប្រព្រឹត្តស្មើគ្នា ឯពួកទេវតាតែងតែទាស់ទែងនឹងពួកអសុរ ពួកមនុស្សច្រើនគ្នាក៏តែងតែទាស់ទែងគ្នាទៅវិញទៅមក。

---

‘‘අවිරුද්ධා විරුද්ධෙසු, අත්තදණ්ඩෙසු නිබ්බුතා;

සාදානෙසු අනාදානා, තෙ නමස්සාමි මාතලී’’ති.

«ប៉ុន្តែ ពួកលោកអ្នកមិនទាស់ទែងក្នុងពួកជនដែលទាស់ទែងគ្នា ជាអ្នករំលត់ទុក្ខបានក្នុងពួកជនដែលមានអាវុធក្នុងដៃ ជាអ្នកមិនប្រកាន់មាំក្នុងពួកជនដែលប្រកាន់មាំ យើងតែងថ្វាយបង្គំចំពោះលោកអ្នកទាំងនោះ។»

---

‘‘සෙට්ඨා හි කිර ලොකස්මිං, යෙ ත්වං සක්ක නමස්සසි;

අහම්පි තෙ නමස්සාමි, යෙ නමස්සසි වාසවා’’ති.

«បពិត្រព្រះសក្កៈ ឮថា បុគ្គលទាំងឡាយណាដែលព្រះអង្គថ្វាយបង្គំ បុគ្គលទាំងនោះជាបុគ្គលប្រសើរបំផុតក្នុងលោក បពិត្រវាសវៈ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏សូមថ្វាយបង្គំបុគ្គលទាំងឡាយណា ដែលព្រះអង្គថ្វាយបង្គំនោះដែរ។»

---

‘‘ඉදං වත්වාන මඝවා, දෙවරාජා සුජම්පති;

භික්ඛුසඞ්ඝං නමස්සිත්වා, පමුඛො රථමාරුහී’’ති.

«ព្រះមឃវទេវរាជ ជាស្វាមីនៃនាងសុជាតា ជាប្រធាននៃទេវតា លុះពោលពាក្យនេះហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំភិក្ខុសង្ឃ រួចឡើងជិះរថទៅ។»

---

දුතියො වග්ගො.

វគ្គទី ២ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

දෙවා පන තයො වුත්තා, දලිද්දඤ්ච රාමණෙය්‍යකං;

යජමානඤ්ච වන්දනා, තයො සක්කනමස්සනාති.

និយាយអំពីទេវតា ៣ លើក និយាយអំពីបុគ្គលកំសត់ ១ និយាយអំពីទីគួរត្រេកអរ ១ និយាយអំពីបុគ្គលអ្នកបូជា ១ និយាយអំពីការថ្វាយបង្គំ និងការថ្វាយបង្គំរបស់ព្រះសក្កៈ ៣ លើក។

---

3. තතියවග්ගො

៣. វគ្គទី ៣

---

1. ඡෙත්වාසුත්තං

១. ឆេត្វាសូត្រ

---

267. සාවත්ථියං [Pg.239] ජෙතවනෙ. අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සක්කො දෙවානමින්දො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៦៧. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវត្តជេតពន។ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីកន្លែងដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះសក្កទេវរាជ ឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

---

‘‘කිංසු ඡෙත්වා සුඛං සෙති, කිංසු ඡෙත්වා න සොචති;

කිස්සස්සු එකධම්මස්ස, වධං රොචෙසි ගොතමා’’ති.

«កាត់ផ្តាច់អ្វី ទើបដេកជាសុខ? កាត់ផ្តាច់អ្វី ទើបមិនសោកសៅ? បពិត្រព្រះគោតម ព្រះអង្គពេញព្រះហឫទ័យនឹងការសម្លាប់ធម៌តែមួយមុខណា?»

---

‘‘කොධං ඡෙත්වා සුඛං සෙති, කොධං ඡෙත්වා න සොචති;

කොධස්ස විසමූලස්ස, මධුරග්ගස්ස වාසව;

වධං අරියා පසංසන්ති, තඤ්හි ඡෙත්වා න සොචතී’’ති.

«បពិត្រវាសវៈ កាត់ផ្តាច់សេចក្តីក្រោធ ទើបដេកជាសុខ កាត់ផ្តាច់សេចក្តីក្រោធ ទើបមិនសោកសៅ ព្រះអរិយទាំងឡាយ តែងសរសើរការសម្លាប់សេចក្តីក្រោធ ដែលមានពិសជាឫស មានសេចក្តីផ្អែមល្ហែមជាចុង ព្រោះថាកាលបើបុគ្គលកាត់ផ្តាច់សេចក្តីក្រោធនោះហើយ តែងមិនសោកសៅឡើយ។»

---

2. දුබ්බණ්ණියසුත්තං

២. ទុព្វណ្ណិយសូត្រ

---

268. සාවත්ථියං ජෙතවනෙ. තත්‍ර ඛො…පෙ… එතදවොච – ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතරො යක්ඛො දුබ්බණ්ණො ඔකොටිමකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස ආසනෙ නිසින්නො අහොසි. තත්‍ර සුදං, භික්ඛවෙ, දෙවා තාවතිංසා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – ‘අච්ඡරියං වත භො, අබ්භුතං වත, භො! අයං යක්ඛො දුබ්බණ්ණො ඔකොටිමකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස ආසනෙ නිසින්නො’’’ති! යථා යථා ඛො, භික්ඛවෙ, දෙවා තාවතිංසා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති, තථා තථා සො යක්ඛො අභිරූපතරො චෙව හොති දස්සනීයතරො ච පාසාදිකතරො ච.

២៦៨. គង់នៅជិតក្រុងសាវត្ថី ក្នុងវត្តជេតពន។ ក្នុងទីនោះឯង... ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងរ៉ាវធ្លាប់មានមកហើយ យក្សម្នាក់មានសម្បុរអាក្រក់ មានរាងទាបកំប៉ិត ក៏អង្គុយលើអាសនៈរបស់សក្កទេវរាជ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរឿងនោះ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស តែងតែខឹងសម្បារ តិះដៀល និន្ទាថា 'បពិត្រអ្នកទាំងឡាយ អស្ចារ្យណាស់តើ បពិត្រអ្នកទាំងឡាយ ចម្លែកណាស់តើ យក្សមានសម្បុរអាក្រក់ មានរាងទាបកំប៉ិតនេះ មកអង្គុយលើអាសនៈរបស់សក្កទេវរាជ!'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស ខឹងសម្បារ តិះដៀល និន្ទាយ៉ាងណាៗ យក្សនោះក៏រឹតតែមានរូបល្អ រឹតតែគួរចង់មើល រឹតតែគួរឲ្យជ្រះថ្លាឡើងៗ យ៉ាងនោះៗ។»

---

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, දෙවා තාවතිංසා යෙන සක්කො දෙවානමින්දො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොචුං – ‘ඉධ තෙ, මාරිස, අඤ්ඤතරො යක්ඛො දුබ්බණ්ණො ඔකොටිමකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස ආසනෙ නිසින්නො. තත්‍ර සුදං, මාරිස, දෙවා තාවතිංසා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති – අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! අයං යක්ඛො දුබ්බණ්ණො ඔකොටිමකො සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස ආසනෙ නිසින්නොති. යථා යථා ඛො, මාරිස, දෙවා උජ්ඣායන්ති ඛිය්‍යන්ති විපාචෙන්ති, තථා තථා සො යක්ඛො අභිරූපතරො චෙව හොති දස්සනීයතරො [Pg.240] ච පාසාදිකතරො චාති. සො හි නූන, මාරිස, කොධභක්ඛො යක්ඛො භවිස්සතී’’’ති.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស ចូលទៅគាល់សក្កទេវរាជ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលសក្កទេវរាជយ៉ាងនេះថា 'បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានជោគ យក្សម្នាក់មានសម្បុរអាក្រក់ មានរាងទាបកំប៉ិត មកអង្គុយលើអាសនៈរបស់ព្រះអង្គ ក្នុងទីនេះ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានជោគ ក្នុងរឿងនោះ ពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស តែងតែខឹងសម្បារ តិះដៀល និន្ទាថា អស្ចារ្យណាស់តើ ចម្លែកណាស់តើ យក្សមានសម្បុរអាក្រក់ មានរាងទាបកំប៉ិតនេះ មកអង្គុយលើអាសនៈរបស់សក្កទេវរាជ! បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានជោគ ពួកទេវតាខឹងសម្បារ តិះដៀល និន្ទាយ៉ាងណាៗ យក្សនោះក៏រឹតតែមានរូបល្អ រឹតតែគួរចង់មើល រឹតតែគួរឲ្យជ្រះថ្លាឡើងៗ យ៉ាងនោះៗ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានជោគ យក្សនោះប្រហែលជាយក្សស៊ីសេចក្តីក្រោធជាអាហារ ជាមិនខានឡើយ'។ សក្កទេវរាជត្រាស់ថា 'ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ យក្សនោះប្រាកដជាយក្សស៊ីសេចក្តីក្រោធជាអាហារពិតមែនហើយ'។»

---

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො යෙන සො කොධභක්ඛො යක්ඛො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා දක්ඛිණජාණුමණ්ඩලං පථවියං නිහන්ත්වා යෙන සො කොධභක්ඛො යක්ඛො තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා තික්ඛත්තුං නාමං සාවෙති – ‘සක්කොහං මාරිස, දෙවානමින්දො, සක්කොහං, මාරිස, දෙවානමින්දො’ති. යථා යථා ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො නාමං සාවෙසි, තථා තථා සො යක්ඛො දුබ්බණ්ණතරො චෙව අහොසි ඔකොටිමකතරො ච. දුබ්බණ්ණතරො චෙව හුත්වා ඔකොටිමකතරො ච තත්ථෙවන්තරධායී’’ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සකෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා දෙවෙ තාවතිංසෙ අනුනයමානො තායං වෙලායං ඉමා ගාථායො අභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ ចូលទៅជិតយក្សស៊ីសេចក្តីក្រោធជាអាហារនោះ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ធ្វើស្បង់ស្ពាយឆៀងស្មាម្ខាង លុតជង្គង់ស្តាំចុះលើផែនដី ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកយក្សស៊ីសេចក្តីក្រោធជាអាហារនោះ រួចប្រកាសនាមបីដងថា 'បពិត្រអ្នកដ៏មានជោគ ខ្ញុំជាសក្កទេវរាជ បពិត្រអ្នកដ៏មានជោគ ខ្ញុំជាសក្កទេវរាជ'។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សក្កទេវរាជ ប្រកាសនាមយ៉ាងណាៗ យក្សនោះក៏រឹតតែមានសម្បុរអាក្រក់ឡើងៗ រឹតតែមានរាងទាបកំប៉ិតឡើងៗ។ លុះយក្សនោះមានសម្បុរអាក្រក់ខ្លាំងឡើង និងមានរាងទាបកំប៉ិតខ្លាំងឡើង ក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯង។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះឯង សក្កទេវរាជ គង់លើអាសនៈរបស់ខ្លួន កាលសម្រាលចិត្តពួកទេវតាក្នុងឋានតាវត្តិង្ស ក៏បានពោលគាថាទាំងឡាយនេះ ក្នុងវេលានោះថា៖»

---

‘‘න සූපහතචිත්තොම්හි, නාවත්තෙන සුවානයො;

න වො චිරාහං කුජ්ඣාමි, කොධො මයි නාවතිට්ඨති.

«ចិត្តរបស់យើងមិនងាយនឹងខូចខាតឡើយ យើងមិនមែនជាបុគ្គលដែលគេដឹកនាំទៅបានដោយងាយតាមអំណាចនៃសេចក្តីក្រោធឡើយ យើងមិនខឹងយូរឡើយ សេចក្តីក្រោធមិនដែលតម្កល់នៅក្នុងខ្លួនយើងឡើយ។»

---

‘‘කුද්ධාහං න ඵරුසං බ්‍රූමි, න ච ධම්මානි කිත්තයෙ;

සන්නිග්ගණ්හාමි අත්තානං, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො’’ති.

«កាលបើយើងខឹង ក៏មិនពោលពាក្យទ្រគោះបោះបោក មិនពោលពាក្យអកុសលឡើយ យើងតែងតែសង្កត់សង្កិនខ្លួនឯង ព្រោះយល់ឃើញនូវប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។»

---

3. සම්බරිමායාසුත්තං

៣. សម្ពរិមាយាសូត្រ

---

269. සාවත්ථියං…පෙ… භගවා එතදවොච – ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො ආබාධිකො අහොසි දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො යෙන වෙපචිත්ති අසුරින්දො තෙනුපසඞ්කමි ගිලානපුච්ඡකො. අද්දසා ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො සක්කං දෙවානමින්දං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොච – ‘තිකිච්ඡ මං දෙවානමින්දා’ති. ‘වාචෙහි මං, වෙපචිත්ති, සම්බරිමාය’න්ති. ‘න තාවාහං වාචෙමි, යාවාහං, මාරිස, අසුරෙ පටිපුච්ඡාමී’’’ති. ‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො අසුරෙ පටිපුච්ඡි – ‘වාචෙමහං, මාරිසා, සක්කං දෙවානමින්දං සම්බරිමාය’න්ති? ‘මා ඛො ත්වං, මාරිස, වාචෙසි සක්කං දෙවානමින්දං සම්බරිමාය’’’න්ති. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්ති අසුරින්දො සක්කං දෙවානමින්දං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

២៦៩. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ គឺស្តេចអសុរឈ្មោះវេបចិត្តិ មានអាពាធ ដល់នូវសេចក្ដីទុក្ខ មានជំងឺជាទម្ងន់។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ សក្កទេវរាជ ជាធំជាងទេវតា បានចូលទៅរកស្តេចអសុរឈ្មោះវេបចិត្តិ ដល់ទីដែលស្តេចអសុរនោះនៅ ដើម្បីសួរសុខទុក្ខ។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ស្តេចអសុរឈ្មោះវេបចិត្តិ បានឃើញសក្កទេវរាជ ជាធំជាងទេវតា យាងមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏និយាយទៅកាន់សក្កទេវរាជ ជាធំជាងទេវតា យ៉ាងនេះថា “បពិត្រសក្កទេវរាជ សូមព្រះអង្គព្យាបាលខ្ញុំផង”។ (សក្កទេវរាជត្រាស់ថា) “នែវេបចិត្តិ ចូរអ្នកបង្រៀនមាយារបស់សម្ពរអសុរ ដល់ខ្ញុំសិន”។ (វេបចិត្តិឆ្លើយថា) “បពិត្រអ្នកដ៏មានអាយុ ខ្ញុំមិនទាន់បង្រៀនទេ លុះត្រាតែខ្ញុំសួរពួកអសុរជាមុនសិន”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ស្តេចអសុរឈ្មោះវេបចិត្តិ ក៏សួរពួកអសុរថា “នែអ្នកដ៏មានអាយុទាំងឡាយ ខ្ញុំគួរបង្រៀនមាយារបស់សម្ពរអសុរ ដល់សក្កទេវរាជ ជាធំជាងទេវតាដែរឬទេ?”។ ពួកអសុរឆ្លើយថា “បពិត្រអ្នកដ៏មានអាយុ អ្នកកុំបង្រៀនមាយារបស់សម្ពរអសុរ ដល់សក្កទេវរាជ ជាធំជាងទេវតាឡើយ”។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ គ្រានោះ ស្តេចអសុរឈ្មោះវេបចិត្តិ ក៏បាននិយាយទៅកាន់សក្កទេវរាជ ជាធំជាងទេវតា ដោយគាថា យ៉ាងនេះថា៖

---

‘‘මායාවී [Pg.241] මඝවා සක්ක, දෙවරාජ සුජම්පති;

උපෙති නිරයං ඝොරං, සම්බරොව සතං සම’’න්ති.

«បពិត្រសក្កមឃវៈ ជាទេវរាជ ស្វាមីនៃនាងសុជាតា ជនអ្នកមានមាយា តែងទៅកាន់នរកដ៏គួរខ្លាច អស់មួយរយឆ្នាំ ដូចជាសម្ពរអសុរដែរ»។

---

4. අච්චයසුත්තං

៤. អច្ចយសូត្រ

---

270. සාවත්ථියං…පෙ… ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ද්වෙ භික්ඛූ සම්පයොජෙසුං. තත්‍රෙකො භික්ඛු අච්චසරා. අථ ඛො සො භික්ඛු තස්ස භික්ඛුනො සන්තිකෙ අච්චයං අච්චයතො දෙසෙති; සො භික්ඛු නප්පටිග්ගණ්හාති. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, ද්වෙ භික්ඛූ සම්පයොජෙසුං, තත්‍රෙකො භික්ඛු අච්චසරා. අථ ඛො සො, භන්තෙ, භික්ඛු තස්ස භික්ඛුනො සන්තිකෙ අච්චයං අච්චයතො දෙසෙති, සො භික්ඛු නප්පටිග්ගණ්හාතී’’ති.

២៧០. គង់នៅទៀបក្រុងសាវត្ថី... ក្នុងអារាម។ ក៏សម័យនោះឯង ភិក្ខុពីររូបបានឈ្លោះប្រកែកគ្នា។ ក្នុងភិក្ខុទាំងពីររូបនោះ ភិក្ខុមួយរូបបានពោលពាក្យកន្លងទៅលើភិក្ខុមួយរូបទៀត។ គ្រានោះ ភិក្ខុដែលពោលពាក្យកន្លងនោះ បានសំដែងទោសតាមទោស ក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនោះ តែភិក្ខុនោះមិនព្រមអត់ទោសឲ្យ។ គ្រានោះ ភិក្ខុជាច្រើនរូប ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះភិក្ខុទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ក្នុងទីនេះ មានភិក្ខុពីររូបបានឈ្លោះប្រកែកគ្នា ក្នុងភិក្ខុទាំងពីររូបនោះ ភិក្ខុមួយរូបបានពោលពាក្យកន្លងទៅលើភិក្ខុមួយរូបទៀត។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន គ្រានោះ ភិក្ខុដែលពោលពាក្យកន្លងនោះ បានសំដែងទោសតាមទោស ក្នុងសំណាក់នៃភិក្ខុនោះ តែភិក្ខុនោះមិនព្រមអត់ទោសឲ្យឡើយ»។

---

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, බාලා. යො ච අච්චයං අච්චයතො න පස්සති, යො ච අච්චයං දෙසෙන්තස්ස යථාධම්මං නප්පටිග්ගණ්හා’’ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ බාලා. ‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතා. යො ච අච්චයං අච්චයතො පස්සති, යො ච අච්චයං දෙසෙන්තස්ස යථාධම්මං පටිග්ගණ්හා’’ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ පණ්ඩිතා.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បុគ្គលពាលទាំងឡាយនេះ មានពីរពួក។ ពីរពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលដែលមិនឃើញទោសតាមទោស ១ បុគ្គលដែលមិនព្រមទទួលអត់ទោសតាមធម៌ ដល់បុគ្គលដែលសំដែងទោស ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងពីរពួកនេះឯង ជាបុគ្គលពាល។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បណ្ឌិតទាំងឡាយនេះ មានពីរពួក។ ពីរពួក តើដូចម្តេចខ្លះ? គឺបុគ្គលដែលឃើញទោសតាមទោស ១ បុគ្គលដែលព្រមទទួលអត់ទោសតាមធម៌ ដល់បុគ្គលដែលសំដែងទោស ១ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ទាំងពីរពួកនេះឯង ជាបណ្ឌិត»។

---

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සුධම්මායං සභායං දෙවෙ තාවතිංසෙ අනුනයමානො තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ គឺសក្កទេវរាជ ជាធំជាងទេវតា កាលសម្របសម្រួលពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ក្នុងសាលាឈ្មោះសុធម្មា បានពោលគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘කොධො වො වසමායාතු, මා ච මිත්තෙහි වො ජරා;

අගරහියං මා ගරහිත්ථ, මා ච භාසිත්ථ පෙසුණං;

අථ පාපජනං කොධො, පබ්බතොවාභිමද්දතී’’ති.

«សេចក្តីក្រោធ ចូរមកនៅក្នុងអំណាចរបស់ព្រះអង្គទាំងឡាយ សេចក្តីសាបសូន្យនៃមិត្តភាព កុំមានដល់ព្រះអង្គទាំងឡាយឡើយ ព្រះអង្គទាំងឡាយ កុំតិះដៀលបុគ្គលដែលមិនគួរតិះដៀលឡើយ កុំពោលពាក្យញុះញង់ឡើយ ព្រោះថាសេចក្តីក្រោធ តែងជាន់ឈ្លីមនុស្សលាមក ដូចជាភ្នំជាន់ឈ្លី (ផែនដី) ដូច្នោះ»។

---

5. අක්කොධසුත්තං

៥. អក្កោធសូត្រ

---

271. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ…පෙ… භගවා එතදවොච – ‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දො සුධම්මායං සභායං දෙවෙ තාවතිංසෙ අනුනයමානො තායං වෙලායං ඉමං ගාථං අභාසි –

២៧១. ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ គង់នៅវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ទៀបក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយ... ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ រឿងធ្លាប់មានមកហើយ គឺសក្កទេវរាជ ជាធំជាងទេវតា កាលសម្របសម្រួលពួកទេវតាជាន់តាវតឹង្ស ក្នុងសាលាឈ្មោះសុធម្មា បានពោលគាថានេះ ក្នុងវេលានោះថា៖

---

‘‘මා [Pg.242] වො කොධො අජ්ඣභවි, මා ච කුජ්ඣිත්ථ කුජ්ඣතං;

අක්කොධො අවිහිංසා ච, අරියෙසු ච පටිපදා ;

අථ පාපජනං කොධො, පබ්බතොවාභිමද්දතී’’ති.

«សេចក្តីក្រោធ កុំគ្របសង្កត់ព្រះអង្គទាំងឡាយឡើយ ព្រះអង្គទាំងឡាយ កុំខឹងតបនឹងបុគ្គលដែលខឹងឡើយ សេចក្តីមិនក្រោធ និងសេចក្តីមិនបៀតបៀន ជាការប្រតិបត្តិរបស់ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ ព្រោះថាសេចក្តីក្រោធ តែងជាន់ឈ្លីមនុស្សលាមក ដូចជាភ្នំជាន់ឈ្លី (ផែនដី) ដូច្នោះ»។

---

තතියො වග්ගො.

វគ្គទី ៣ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖

---

ඡෙත්වා දුබ්බණ්ණියමායා, අච්චයෙන අකොධනො;

දෙසිතං බුද්ධසෙට්ඨෙන, ඉදඤ්හි සක්කපඤ්චකන්ති.

ឆេត្វាសូត្រ ១ ទុព្វណ្ណិយសូត្រ ១ មាយាសូត្រ ១ អច្ចយសូត្រ ១ អកោធនសូត្រ ១ នេះជាសក្កបញ្ចកៈ ដែលព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ ទ្រង់សំដែងហើយ។

---

සක්කසංයුත්තං සමත්තං.

Sakkasaṃyuttaṃ samattaṃ.

---

සගාථාවග්ගො පඨමො.

សគាថវគ្គ ទី ១ ចប់។

---

තස්සුද්දානං –

ឧទ្ទាននៃសគាថវគ្គនោះគឺ៖

---

දෙවතා දෙවපුත්තො ච, රාජා මාරො ච භික්ඛුනී;

බ්‍රහ්මා බ්‍රාහ්මණ වඞ්ගීසො, වනයක්ඛෙන වාසවොති.

ទេវតាសំយុត្ត ១ ទេវបុត្តសំយុត្ត ១ កោសលសំយុត្ត (រាជសំយុត្ត) ១ មារសំយុត្ត ១ ភិក្ខុនីសំយុត្ត ១ ព្រហ្មសំយុត្ត ១ ព្រាហ្មណសំយុត្ត ១ វង្គីសសំយុត្ត ១ វនសំយុត្ត ១ យក្ខសំយុត្ត ១ សក្កសំយុត្ត (វាសវសំយុត្ត) ១។

---

සගාථාවග්ගසංයුත්තපාළි නිට්ඨිතා.

សគាថវគ្គសំយុត្តបាឡី ចប់។