Tipiṭaka Translation

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Saṃyuttanikāyo

Kinh Tương Ưng Bộ

Sagāthāvaggo

Phẩm Có Kệ

1. Devatāsaṃyuttaṃ

1. Tương Ưng Chư Thiên

1. Naḷavaggo

1. Phẩm Cây Sậy

1. Oghataraṇasuttaṃ

1. Kinh Vượt Bộc Lưu

1. Evaṃ [Pg.1] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘kathaṃ nu tvaṃ, mārisa, oghamatarī’ti? ‘Appatiṭṭhaṃ khvāhaṃ, āvuso, anāyūhaṃ oghamatari’nti. ‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, mārisa, appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ oghamatarī’ti? ‘Yadākhvāhaṃ, āvuso, santiṭṭhāmi tadāssu saṃsīdāmi; yadākhvāhaṃ, āvuso, āyūhāmi tadāssu nibbuyhāmi. Evaṃ khvāhaṃ, āvuso, appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ oghamatari’’’nti.

1. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, có một vị thiên, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị thiên ấy bạch với Thế Tôn lời này: ‘Thưa hiền giả, làm thế nào ngài vượt qua bộc lưu?’ ‘Này hiền hữu, không đứng lại, không cố gắng, ta đã vượt qua bộc lưu.’ ‘Thưa hiền giả, nhưng làm thế nào ngài không đứng lại, không cố gắng mà vượt qua bộc lưu?’ ‘Này hiền hữu, khi ta đứng lại, khi ấy ta bị chìm xuống; khi ta cố gắng, khi ấy ta bị trôi giạt. Này hiền hữu, chính như vậy, không đứng lại, không cố gắng, ta đã vượt qua bộc lưu.’

‘‘Cirassaṃ vata passāmi, brāhmaṇaṃ parinibbutaṃ;

Appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ, tiṇṇaṃ loke visattika’’nti. –

‘Đã lâu lắm, con mới thấy, một vị Bà-la-môn đã tịch tịnh; không đứng lại, không cố gắng, đã vượt qua ái trước ở đời.’

Idamavoca [Pg.2] sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā – ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

Vị thiên ấy nói lời này. Bậc Đạo Sư đã chấp thuận. Bấy giờ, vị thiên ấy, (nghĩ rằng): ‘Bậc Đạo Sư đã chấp thuận cho ta,’ liền đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi biến mất tại chỗ.

2. Nimokkhasuttaṃ

2. Kinh Giải Thoát

2. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca –

2. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, có một vị thiên, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị thiên ấy bạch với Thế Tôn lời này:

‘‘Jānāsi no tvaṃ, mārisa, sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti?

‘Thưa hiền giả, ngài có biết sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát, sự viễn ly cho các chúng sanh không?’

‘‘Jānāmi khvāhaṃ, āvuso, sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti.

‘Này hiền hữu, ta biết sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát, sự viễn ly cho các chúng sanh.’

‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, mārisa, jānāsi sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti?

‘Thưa hiền giả, nhưng làm thế nào ngài biết sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát, sự viễn ly cho các chúng sanh?’

‘‘Nandībhavaparikkhayā, saññāviññāṇasaṅkhayā, vedanānaṃ nirodhā upasamā – evaṃ khvāhaṃ, āvuso, jānāmi sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti.

‘Do sự đoạn tận của hỷ hữu, do sự tiêu diệt của tưởng và thức, do sự diệt và an tịnh của các thọ – này hiền hữu, chính như vậy ta biết sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát, sự viễn ly cho các chúng sanh.’

3. Upanīyasuttaṃ

3. Kinh Bị Dẫn Đi

3. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

3. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, vị thiên ấy nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti.

‘Mạng sống bị dẫn đi, tuổi thọ ngắn ngủi, người bị già dẫn đến, không có nơi nương tựa. Thấy rõ sự đáng sợ này trong cái chết, hãy làm các công đức mang lại an lạc.’

‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.

‘Mạng sống bị dẫn đi, tuổi thọ ngắn ngủi, người bị già dẫn đến, không có nơi nương tựa. Thấy rõ sự đáng sợ này trong cái chết, người tìm cầu sự an tịnh hãy từ bỏ thế lợi.’

4. Accentisuttaṃ

4. Kinh Trôi Qua

4. Sāvatthinidānaṃ[Pg.3]. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

4. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, vị thiên ấy nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti.

‘Thời gian trôi qua, đêm ngày lướt tới, các giai đoạn tuổi tác lần lượt từ bỏ. Thấy rõ sự đáng sợ này trong cái chết, hãy làm các công đức mang lại an lạc.’

‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.

‘Thời gian trôi qua, đêm ngày lướt tới, các giai đoạn tuổi tác lần lượt từ bỏ. Thấy rõ sự đáng sợ này trong cái chết, người tìm cầu sự an tịnh hãy từ bỏ thế lợi.’

5. Katichindasuttaṃ

5. Kinh Đoạn Trừ Bao Nhiêu

5. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

5. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, vị thiên ấy nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Kati chinde kati jahe, kati cuttari bhāvaye;

Kati saṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.

‘Đoạn trừ bao nhiêu, từ bỏ bao nhiêu, tu tập thêm nữa bao nhiêu? Vị Tỳ khưu vượt qua bao nhiêu trói buộc, được gọi là người đã vượt qua bộc lưu?’

‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;

Pañca saṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.

‘Đoạn trừ năm, từ bỏ năm, tu tập thêm nữa năm. Vị Tỳ khưu vượt qua năm trói buộc, được gọi là người đã vượt qua bộc lưu.’

6. Jāgarasuttaṃ

6. Kinh Tỉnh Thức

6. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

6. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, vị thiên ấy nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Kati jāgarataṃ suttā, kati suttesu jāgarā;

Katibhi rajamādeti, katibhi parisujjhatī’’ti.

‘Bao nhiêu pháp ngủ trong những pháp thức, bao nhiêu pháp thức trong những pháp ngủ? Do bao nhiêu pháp mà nhiễm bụi trần, do bao nhiêu pháp mà được thanh tịnh?’

‘‘Pañca jāgarataṃ suttā, pañca suttesu jāgarā;

Pañcabhi rajamādeti, pañcabhi parisujjhatī’’ti.

Năm pháp ngủ ngầm trong người tỉnh thức, năm pháp tỉnh thức trong người ngủ ngầm. Do năm pháp mà nhiễm bụi trần, do năm pháp mà được thanh tịnh.

7. Appaṭividitasuttaṃ

7. Kinh Không Thâm Nhập

7. Sāvatthinidānaṃ[Pg.4]. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

7. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Yesaṃ dhammā appaṭividitā, paravādesu nīyare ;

Suttā te nappabujjhanti, kālo tesaṃ pabujjhitu’’nti.

Những ai các pháp chưa thâm nhập, bị dẫn dắt theo ngoại luận; họ ngủ say, không tỉnh thức, đã đến lúc họ phải tỉnh thức.

‘‘Yesaṃ dhammā suppaṭividitā, paravādesu na nīyare;

Te sambuddhā sammadaññā, caranti visame sama’’nti.

Những ai các pháp đã khéo thâm nhập, không bị dẫn dắt theo ngoại luận; họ là bậc Chánh Giác, đã chánh trí, sống bình thản giữa bất bình.

8. Susammuṭṭhasuttaṃ

8. Kinh Hoàn Toàn Lãng Quên

8. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

8. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Yesaṃ dhammā susammuṭṭhā, paravādesu nīyare;

Suttā te nappabujjhanti, kālo tesaṃ pabujjhitu’’nti.

Những ai các pháp đã hoàn toàn lãng quên, bị dẫn dắt theo ngoại luận; họ ngủ say, không tỉnh thức, đã đến lúc họ phải tỉnh thức.

‘‘Yesaṃ dhammā asammuṭṭhā, paravādesu na nīyare;

Te sambuddhā sammadaññā, caranti visame sama’’nti.

Những ai các pháp không lãng quên, không bị dẫn dắt theo ngoại luận; họ là bậc Chánh Giác, đã chánh trí, sống bình thản giữa bất bình.

9. Mānakāmasuttaṃ

9. Kinh Ưa Thích Mạn

9. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

9. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Na mānakāmassa damo idhatthi,Na monamatthi asamāhitassa;

Eko araññe viharaṃ pamatto,Na maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.

Người ưa thích mạn, không tự điều phục, người không định tĩnh, không có hiền trí. Sống một mình trong rừng, lại phóng dật, không thể vượt qua bờ kia của tử vực.

‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto,Sucetaso sabbadhi vippamutto;

Eko araññe viharaṃ appamatto,Sa maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.

Từ bỏ ngã mạn, tự thân khéo định tĩnh, tâm ý tốt đẹp, giải thoát trong tất cả. Sống một mình trong rừng, không phóng dật, vị ấy có thể vượt qua bờ kia của tử vực.

10. Araññasuttaṃ

10. Kinh Rừng Sâu

10. Sāvatthinidānaṃ[Pg.5]. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

10. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã bạch với Thế Tôn bằng kệ ngôn:

‘‘Araññe viharantānaṃ, santānaṃ brahmacārinaṃ;

Ekabhattaṃ bhuñjamānānaṃ, kena vaṇṇo pasīdatī’’ti.

Các vị sống trong rừng, tịch tịnh, phạm hạnh, chỉ ăn một bữa mỗi ngày, do đâu dung sắc lại trong sáng?

‘‘Atītaṃ nānusocanti, nappajappanti nāgataṃ;

Paccuppannena yāpenti, tena vaṇṇo pasīdati’’.

Không sầu muộn việc đã qua, không mong cầu việc chưa đến, sống với những gì hiện tại, nhờ vậy dung sắc trong sáng.

‘‘Anāgatappajappāya, atītassānusocanā;

Etena bālā sussanti, naḷova harito luto’’ti.

Do mong cầu việc chưa đến, và sầu muộn việc đã qua, bởi vậy kẻ ngu phu bị héo mòn, như cây sậy xanh bị cắt lìa.

Naḷavaggo paṭhamo.

Phẩm Cây Sậy, Phẩm Thứ Nhất.

Tassuddānaṃ –

Phần Tóm Lược:

Oghaṃ nimokkhaṃ upaneyyaṃ, accenti katichindi ca;

Jāgaraṃ appaṭividitā, susammuṭṭhā mānakāminā;

Araññe dasamo vutto, vaggo tena pavuccati.

Bộc Lưu, Giải Thoát, Dẫn Đến, Thời Gian Trôi, Cắt Bao Nhiêu, và Tỉnh Thức, Không Thâm Nhập, Hoàn Toàn Lãng Quên, Ưa Thích Mạn, và Rừng Sâu là kinh thứ mười. Do đó phẩm này được gọi như vậy.

2. Nandanavaggo

2. Phẩm Hoan Hỷ

1. Nandanasuttaṃ

1. Kinh Hoan Hỷ

11. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

11. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: 'Này các tỳ khưu.' 'Bạch Thế Tôn,' các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññatarā tāvatiṃsakāyikā devatā nandane vane accharāsaṅghaparivutā dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāriyamānā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Này các tỳ khưu, thuở xưa, có một vị thiên thuộc cõi trời Ba Mươi Ba, tại khu rừng Nandana, được một đoàn thiên nữ vây quanh, được cung phụng, đầy đủ năm loại dục lạc của chư thiên, đang vui hưởng, vào lúc ấy đã nói lên kệ ngôn này:

‘‘Na [Pg.6] te sukhaṃ pajānanti, ye na passanti nandanaṃ;

Āvāsaṃ naradevānaṃ, tidasānaṃ yasassina’’nti.

Họ không biết được lạc thú, những ai chưa thấy Nandana, chỗ ở của các thiên nhân, của ba mươi vị trời lừng danh.

‘‘Evaṃ vutte, bhikkhave, aññatarā devatā taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsi –

Này các tỳ khưu, khi được nói vậy, một vị thiên khác đã đáp lại vị thiên kia bằng kệ ngôn:

‘‘Na tvaṃ bāle pajānāsi, yathā arahataṃ vaco;

Aniccā sabbasaṅkhārā, uppādavayadhammino;

Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti.

Này kẻ ngu, ngươi không biết lời dạy của bậc A-la-hán. Tất cả các hành là vô thường, có sanh ắt có diệt. Sanh rồi lại diệt, sự tịch tịnh của chúng là an lạc.

2. Nandatisuttaṃ

2. Kinh Hoan Hỷ

12. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

12. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Nandati puttehi puttimā,Gomā gohi tatheva nandati;

Upadhīhi narassa nandanā,Na hi so nandati yo nirūpadhī’’ti.

“Người có con vui vì con, người có bò cũng vui vì bò. Với người, sự vui thích là do các sanh y. Ai không có sanh y, người ấy không vui thích.”

‘‘Socati puttehi puttimā,Gomā gohi tatheva socati;

Upadhīhi narassa socanā,Na hi so socati yo nirūpadhī’’ti.

“Người có con sầu vì con, người có bò cũng sầu vì bò. Với người, sự sầu muộn là do các sanh y. Ai không có sanh y, người ấy không sầu muộn.”

3. Natthiputtasamasuttaṃ

3. Kinh Không Gì Bằng Con (Natthiputtasama)

13. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

13. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vị thiên tử ấy, sau khi đứng một bên, đã bạch lên Thế Tôn bài kệ này:

‘‘Natthi puttasamaṃ pemaṃ, natthi gosamitaṃ dhanaṃ;

Natthi sūriyasamā ābhā, samuddaparamā sarā’’ti.

“Không có tình thương nào bằng con, không có tài sản nào bằng bò. Không có ánh sáng nào bằng mặt trời, không có hồ nào lớn hơn biển cả.”

‘‘Natthi attasamaṃ pemaṃ, natthi dhaññasamaṃ dhanaṃ;

Natthi paññāsamā ābhā, vuṭṭhi ve paramā sarā’’ti.

“Không có tình thương nào bằng tự ngã, không có tài sản nào bằng lúa gạo. Không có ánh sáng nào bằng trí tuệ, và mưa thật sự là hồ lớn nhất.”

4. Khattiyasuttaṃ

4. Kinh Giai Cấp Sát-đế-lỵ (Khattiya)

14. ‘‘Khattiyo [Pg.7] dvipadaṃ seṭṭho, balībaddo catuppadaṃ.

14. “Trong loài hai chân, Sát-đế-lỵ là tối thắng; trong loài bốn chân, bò đực là tối thắng.

Komārī seṭṭhā bhariyānaṃ, yo ca puttāna pubbajo’’ti.

Trong các người vợ, thiếu nữ là tối thắng; và trong các người con, con trưởng là tối thắng.”

‘‘Sambuddho dvipadaṃ seṭṭho, ājānīyo catuppadaṃ;

Sussūsā seṭṭhā bhariyānaṃ, yo ca puttānamassavo’’ti.

“Trong loài hai chân, bậc Chánh Đẳng Giác là tối thắng; trong loài bốn chân, ngựa thuần chủng là tối thắng. Trong các người vợ, người biết vâng lời là tối thắng; và trong các người con, người biết lắng nghe là tối thắng.”

5. Saṇamānasuttaṃ

5. Kinh Tiếng Vang (Saṇamāna)

15. ‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu.

15. “Vào lúc giữa trưa, khi bầy chim đã yên vị,

Saṇateva brahāraññaṃ, taṃ bhayaṃ paṭibhāti ma’’nti.

Khu rừng lớn dường như vang lên tiếng động, và nỗi sợ hãi ấy hiện ra trong tôi.”

‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu;

Saṇateva brahāraññaṃ, sā rati paṭibhāti ma’’nti.

“Vào lúc giữa trưa, khi bầy chim đã yên vị, khu rừng lớn dường như vang lên tiếng động, và niềm hoan hỷ ấy hiện ra trong ta.”

6. Niddātandīsuttaṃ

6. Kinh Buồn Ngủ và Uể Oải (Niddātandī)

16. ‘‘Niddā tandī vijambhitā, aratī bhattasammado.

16. “Buồn ngủ, uể oải, vươn vai, bất mãn, và sự mê mệt do thức ăn.

Etena nappakāsati, ariyamaggo idha pāṇina’’nti.

Do những điều này, Thánh đạo không hiển lộ cho chúng sanh ở đời này.”

‘‘Niddaṃ tandiṃ vijambhitaṃ, aratiṃ bhattasammadaṃ;

Vīriyena naṃ paṇāmetvā, ariyamaggo visujjhatī’’ti.

“Buồn ngủ, uể oải, vươn vai, bất mãn, và sự mê mệt do thức ăn — sau khi loại bỏ chúng bằng tinh tấn, Thánh đạo trở nên thanh tịnh.”

7. Dukkarasuttaṃ

7. Kinh Khó Làm (Dukkara)

17. ‘‘Dukkaraṃ duttitikkhañca, abyattena ca sāmaññaṃ.

17. “Đối với người không khéo léo, đời sống Sa-môn vừa khó thực hành, vừa khó kham nhẫn.

Bahūhi tattha sambādhā, yattha bālo visīdatī’’ti.

Nơi mà kẻ ngu si chìm đắm, ở đó có nhiều chướng ngại.”

‘‘Katihaṃ careyya sāmaññaṃ, cittaṃ ce na nivāraye;

Pade pade visīdeyya, saṅkappānaṃ vasānugo’’ti.

“Người nào đi theo các tầm, nếu không ngăn được tâm, sẽ chìm đắm trong từng bước. Người ấy có thể thực hành đời sống Sa-môn được bao lâu?”

‘‘Kummova aṅgāni sake kapāle,Samodahaṃ bhikkhu manovitakke;

Anissito aññamaheṭhayāno,Parinibbuto nūpavadeyya kañcī’’ti.

“Như con rùa rút các chi vào mai của mình, vị Tỳ-khưu hãy thu nhiếp các tầm của ý. Không nương tựa, không làm hại người khác, đã hoàn toàn tịch tịnh, vị ấy không nên chỉ trích bất cứ ai.”

8. Hirīsuttaṃ

8. Kinh Tàm (Hirī)

18. ‘‘Hirīnisedho [Pg.8] puriso, koci lokasmiṃ vijjati.

18. “Có người nào trên đời này được ngăn giữ bởi lòng tàm,

Yo nindaṃ apabodhati, asso bhadro kasāmivā’’ti.

Người nào tỉnh ngộ trước lời khiển trách, như con ngựa hay đối với ngọn roi.

‘‘Hirīnisedhā tanuyā, ye caranti sadā satā;

Antaṃ dukkhassa pappuyya, caranti visame sama’’nti.

“Hiếm có những người được ngăn giữ bởi lòng tàm, những người luôn sống chánh niệm. Sau khi đạt đến tận cùng của khổ đau, họ sống thăng bằng giữa những điều không thăng bằng.”

9. Kuṭikāsuttaṃ

Kinh Căn Chòi (Kuṭikā)

19.

19.

‘‘Kacci te kuṭikā natthi, kacci natthi kulāvakā;

Kacci santānakā natthi, kacci muttosi bandhanā’’ti.

9. “Phải chăng Ngài không có căn chòi? Phải chăng Ngài không có tổ ấm? Phải chăng Ngài không có dây liên hệ? Phải chăng Ngài đã thoát khỏi mọi ràng buộc?”

‘‘Taggha me kuṭikā natthi, taggha natthi kulāvakā;

Taggha santānakā natthi, taggha muttomhi bandhanā’’ti.

“Quả thật, Ta không có căn chòi. Quả thật, Ta không có tổ ấm. Quả thật, Ta không có dây liên hệ. Quả thật, Ta đã thoát khỏi mọi ràng buộc.”

‘‘Kintāhaṃ kuṭikaṃ brūmi, kiṃ te brūmi kulāvakaṃ;

Kiṃ te santānakaṃ brūmi, kintāhaṃ brūmi bandhana’’nti.

Bạch Ngài, con gọi cái gì là cái chòi, con gọi cái gì là cái tổ? Con gọi cái gì là mạng lưới, con gọi cái gì là sự trói buộc của Ngài?

‘‘Mātaraṃ kuṭikaṃ brūsi, bhariyaṃ brūsi kulāvakaṃ;

Putte santānake brūsi, taṇhaṃ me brūsi bandhana’’nti.

Ngươi gọi mẹ là cái chòi, ngươi gọi vợ là cái tổ; ngươi gọi các con là mạng lưới, ngươi gọi ái dục là sự trói buộc của ta.

‘‘Sāhu te kuṭikā natthi, sāhu natthi kulāvakā;

Sāhu santānakā natthi, sāhu muttosi bandhanā’’ti.

Lành thay, Ngài không có chòi! Lành thay, Ngài không có tổ! Lành thay, Ngài không có mạng lưới! Lành thay, Ngài được giải thoát khỏi sự trói buộc!

10. Samiddhisuttaṃ

10. Kinh Samiddhi

20. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati tapodārāme. Atha kho āyasmā samiddhi rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yena āyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhitā āyasmantaṃ samiddhiṃ gāthāya ajjhabhāsi –

20. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Tapodārāma. Bấy giờ, Tôn giả Samiddhi, vào lúc cuối đêm, lúc rạng đông, thức dậy và đi đến suối nước nóng Tapodā để tắm rửa thân thể. Sau khi tắm rửa thân thể ở Tapodā và đi lên, ngài chỉ mặc một y, đứng làm khô thân thể. Bấy giờ, một vị thiên nữ, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể vùng Tapodā sáng chói, đi đến chỗ Tôn giả Samiddhi; sau khi đến, đứng trên hư không, nói lên kệ với Tôn giả Samiddhi:

‘‘Abhutvā [Pg.9] bhikkhasi bhikkhu, na hi bhutvāna bhikkhasi;

Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu, mā taṃ kālo upaccagā’’ti.

Này Tỳ-kheo, ngài đi khất thực mà chưa hưởng thụ, chớ nên đi khất thực mà chưa hưởng thụ; Này Tỳ-kheo, hãy hưởng thụ rồi hãy đi khất thực, chớ để thời gian vượt qua ngài.

‘‘Kālaṃ vohaṃ na jānāmi, channo kālo na dissati;

Tasmā abhutvā bhikkhāmi, mā maṃ kālo upaccagā’’ti.

Ta không biết được thời gian, thời gian bị che khuất, không thể thấy. Vì thế, ta đi khất thực mà không hưởng thụ, chớ để thời gian vượt qua ta.

Atha kho sā devatā pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca – ‘‘daharo tvaṃ bhikkhu, pabbajito susu kāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato, paṭhamena vayasā, anikkīḷitāvī kāmesu. Bhuñja, bhikkhu, mānusake kāme; mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvī’’ti.

Bấy giờ, vị thiên nữ ấy đứng trên mặt đất và nói với Tôn giả Samiddhi: 'Này Tỳ-kheo, ngài còn trẻ, mới xuất gia, còn rất non nớt, tóc còn đen nhánh, được phú cho tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời niên thiếu, chưa từng vui hưởng các dục. Này Tỳ-kheo, hãy hưởng thụ các dục lạc của loài người; chớ có từ bỏ cái hiện tại mà chạy theo cái tương lai.'

‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāmi. Kālikañca khvāhaṃ, āvuso, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāmi. Kālikā hi, āvuso, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti.

Này hiền hữu, ta không từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai. Mà này hiền hữu, ta từ bỏ cái tương lai để chạy theo cái hiện tại. Này hiền hữu, vì các dục lạc tương lai đã được Thế Tôn nói là nhiều đau khổ, nhiều phiền não; ở đây sự nguy hiểm còn nhiều hơn. Pháp này là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

‘‘Kathañca, bhikkhu, kālikā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo? Kathaṃ sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti?

Này Tỳ-kheo, thế nào là các dục lạc tương lai được Thế Tôn nói là nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây sự nguy hiểm còn nhiều hơn? Thế nào là Pháp này thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu?

‘‘Ahaṃ kho, āvuso, navo acirapabbajito adhunāgato imaṃ dhammavinayaṃ. Na tāhaṃ sakkomi vitthārena ācikkhituṃ. Ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho rājagahe viharati tapodārāme. Taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccha. Yathā te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī’’ti.

Này hiền hữu, ta là người mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này. Ta không thể giải thích rộng rãi. Kia là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đang trú ở Rājagaha, tại Tapodārāma. Hãy đến gần Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này. Thế Tôn trả lời cho hiền hữu như thế nào, hãy ghi nhớ như vậy.

‘‘Na kho, bhikkhu, sukaro so bhagavā amhehi upasaṅkamituṃ, aññāhi mahesakkhāhi devatāhi parivuto. Sace kho tvaṃ, bhikkhu, taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi, mayampi āgaccheyyāma dhammassavanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā samiddhi tassā devatāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca –

Này Tỳ-kheo, chúng tôi không dễ gì đến gần Thế Tôn, vì ngài được các vị trời có đại thần lực khác vây quanh. Nếu ngài, này Tỳ-kheo, đến gần Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này, chúng tôi cũng sẽ đến để nghe Pháp. 'Thưa vâng, hiền hữu', Tôn giả Samiddhi vâng đáp vị thiên nữ ấy, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Samiddhi bạch với Thế Tôn:

‘‘Idhāhaṃ[Pg.10], bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkamiṃ gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṃ gattāni pubbāpayamāno. Atha kho, bhante, aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhitā imāya gāthāya ajjhabhāsi –

Bạch Thế Tôn, ở đây, vào lúc cuối đêm, lúc rạng đông, con thức dậy và đi đến suối nước nóng Tapodā để tắm rửa thân thể. Sau khi tắm rửa thân thể ở Tapodā và đi lên, con chỉ mặc một y, đứng làm khô thân thể. Bấy giờ, bạch Thế Tôn, một vị thiên nữ, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể vùng Tapodā sáng chói, đi đến chỗ con; sau khi đến, đứng trên hư không, nói lên kệ này với con:

‘‘Abhutvā bhikkhasi bhikkhu, na hi bhutvāna bhikkhasi;

Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu, mā taṃ kālo upaccagā’’ti.

‘‘Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsiṃ –

Bạch Thế Tôn, khi được nói vậy, con đã đáp lại vị thiên nữ ấy bằng bài kệ:

‘‘Kālaṃ vohaṃ na jānāmi, channo kālo na dissati;

Tasmā abhutvā bhikkhāmi, mā maṃ kālo upaccagā’’ti.

Ta không biết được thời gian, thời gian bị che khuất, không thể thấy. Vì thế, ta đi khất thực mà không hưởng thụ, chớ để thời gian vượt qua ta.

‘‘Atha kho, bhante, sā devatā pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā maṃ etadavoca – ‘daharo tvaṃ, bhikkhu, pabbajito susu kāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato, paṭhamena vayasā, anikkīḷitāvī kāmesu. Bhuñja, bhikkhu, mānusake kāme; mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvī’’’ti.

Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vị thiên nữ ấy đứng trên mặt đất và nói với con: 'Này Tỳ-kheo, ngài còn trẻ, mới xuất gia, còn rất non nớt, tóc còn đen nhánh, được phú cho tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời niên thiếu, chưa từng vui hưởng các dục. Này Tỳ-kheo, hãy hưởng thụ các dục lạc của loài người; chớ có từ bỏ cái hiện tại mà chạy theo cái tương lai.'

‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, taṃ devataṃ etadavocaṃ – ‘na khvāhaṃ, āvuso, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāmi; kālikañca khvāhaṃ, āvuso, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāmi. Kālikā hi, āvuso, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’’ti.

Bạch Thế Tôn, khi được nói vậy, con đã nói với vị thiên nữ ấy: 'Này hiền hữu, ta không từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai; mà này hiền hữu, ta từ bỏ cái tương lai để chạy theo cái hiện tại. Này hiền hữu, vì các dục lạc tương lai đã được Thế Tôn nói là nhiều đau khổ, nhiều phiền não; ở đây sự nguy hiểm còn nhiều hơn. Pháp này là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.'

‘‘Evaṃ vutte, bhante, sā devatā maṃ etadavoca – ‘kathañca, bhikkhu, kālikā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo? Kathaṃ sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti? Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, taṃ devataṃ etadavocaṃ – ‘ahaṃ kho, āvuso, navo acirapabbajito adhunāgato imaṃ dhammavinayaṃ, na tāhaṃ sakkomi vitthārena ācikkhituṃ. Ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho rājagahe viharati tapodārāme. Taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccha. Yathā te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī’’’ti.

"Bạch Thế Tôn, khi được nói vậy, vị thiên nữ ấy đã nói với con điều này: 'Này tỳ khưu, tại sao các dục trong tương lai được Thế Tôn nói là có nhiều đau khổ, có nhiều phiền não? Ở đây, sự nguy hiểm lại nhiều hơn? Tại sao pháp này là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu?' Bạch Thế Tôn, khi được nói vậy, con đã nói với vị thiên nữ ấy điều này: 'Này hiền hữu, tôi là người mới, xuất gia chưa lâu, vừa mới đến với pháp và luật này, tôi không có khả năng giảng giải một cách rộng rãi. Vị Thế Tôn kia, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đang trú ở Rājagaha, tại Tapodārāma. Hãy đến gần vị Thế Tôn ấy và hỏi về ý nghĩa này. Như Thế Tôn trả lời cho ngài, hãy ghi nhớ như vậy.'"

‘‘Evaṃ [Pg.11] vutte, bhante, sā devatā maṃ etadavoca – ‘na kho, bhikkhu, sukaro so bhagavā amhehi upasaṅkamituṃ, aññāhi mahesakkhāhi devatāhi parivuto. Sace kho, tvaṃ bhikkhu, taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi, mayampi āgaccheyyāma dhammassavanāyā’ti. Sace, bhante, tassā devatāya saccaṃ vacanaṃ, idheva sā devatā avidūre’’ti.

"Bạch Thế Tôn, khi được nói vậy, vị thiên nữ ấy đã nói với con điều này: 'Này tỳ khưu, không dễ cho chúng tôi đến gần Thế Tôn, vì Ngài được các vị thiên có đại thần lực khác vây quanh. Này tỳ khưu, nếu ngài đến gần Thế Tôn và hỏi về ý nghĩa này, chúng tôi cũng sẽ đến để nghe pháp.' Bạch Thế Tôn, nếu lời của vị thiên nữ ấy là thật, thì vị thiên nữ ấy đang ở đây, không xa."

Evaṃ vutte, sā devatā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca – ‘‘puccha, bhikkhu, puccha, bhikkhu, yamahaṃ anuppattā’’ti.

Khi được nói vậy, vị thiên nữ ấy đã nói với tôn giả Samiddhi điều này: "Hãy hỏi đi, tỳ khưu, hãy hỏi đi, tỳ khưu, tôi đã đến rồi."

Atha kho bhagavā taṃ devataṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

Rồi Thế Tôn đã nói với vị thiên nữ ấy bằng những câu kệ:

‘‘Akkheyyasaññino sattā, akkheyyasmiṃ patiṭṭhitā;

Akkheyyaṃ apariññāya, yogamāyanti maccuno.

"Chúng sanh có tưởng về cái có thể gọi tên, an trú trong cái có thể gọi tên; do không liễu tri cái có thể gọi tên, họ đi vào ách của tử thần."

‘‘Akkheyyañca pariññāya, akkhātāraṃ na maññati;

Tañhi tassa na hotīti, yena naṃ vajjā na tassa atthi;

Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti.

"Do liễu tri cái có thể gọi tên, vị ấy không quan niệm có một 'người gọi tên'. Đối với vị ấy, không có cái nhân duyên mà qua đó người ta có thể nói về vị ấy. Nếu ngươi biết, hãy nói đi, này dạ xoa."

‘‘Na khvāhaṃ, bhante, imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti.

"Bạch Thế Tôn, con không hiểu rõ ý nghĩa rộng rãi của điều mà Thế Tôn đã nói một cách tóm tắt. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy nói theo cách mà con có thể hiểu rõ ý nghĩa rộng rãi của điều mà Thế Tôn đã nói một cách tóm tắt."

‘‘Samo visesī uda vā nihīno,Yo maññatī so vivadetha tena;

Tīsu vidhāsu avikampamāno,Samo visesīti na tassa hoti;

Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti.

"Người nào nghĩ rằng mình 'bằng', 'hơn', hay 'kém', người ấy có thể tranh luận vì điều đó. Người không dao động trong ba loại so sánh này, đối với người ấy không có 'bằng' hay 'hơn'. Nếu ngươi biết, hãy nói đi, này dạ xoa."

‘‘Imassāpi khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa na vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti.

"Bạch Thế Tôn, con cũng không hiểu rõ ý nghĩa rộng rãi của điều mà Thế Tôn đã nói một cách tóm tắt này. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy nói theo cách mà con có thể hiểu rõ ý nghĩa rộng rãi của điều mà Thế Tôn đã nói một cách tóm tắt."

‘‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā, acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe;

Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ, pariyesamānā nājjhagamuṃ;

Devā manussā idha vā huraṃ vā, saggesu vā sabbanivesanesu;

Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti.

"Vị ấy đã từ bỏ sự chế định, không đạt đến sự kiêu mạn, đã cắt đứt ái dục trong danh sắc này. Vị ấy đã cắt đứt các trói buộc, không phiền não, không mong cầu, khi tìm kiếm vị ấy, chư thiên và loài người không tìm thấy, ở đây hay ở nơi khác, ở các cõi trời hay ở tất cả các nơi trú ngụ. Nếu ngươi biết, hãy nói đi, này dạ xoa."

‘‘Imassa [Pg.12] khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi –

"Bạch Thế Tôn, con hiểu ý nghĩa rộng rãi của điều mà Thế Tôn đã nói một cách tóm tắt này như sau:"

‘‘Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā,Kāyena vā kiñcana sabbaloke;

Kāme pahāya satimā sampajāno,Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhita’’nti.

"Không nên làm điều ác nào, bằng lời nói, ý nghĩ, hay thân, ở bất cứ đâu trong toàn thế gian. Từ bỏ các dục, có chánh niệm, tỉnh giác, không nên theo đuổi khổ đau không đi kèm lợi ích."

Nandanavaggo dutiyo.

Phẩm Nandana thứ hai kết thúc.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm này:

Nandanā nandati ceva, natthiputtasamena ca;

Khattiyo saṇamāno ca, niddātandī ca dukkaraṃ;

Hirī kuṭikā navamo, dasamo vutto samiddhināti.

Nandanā, và Nandati, và Natthiputtasama; Khattiyo, và Saṇamāna, và Niddātandī, và Dukkaraṃ; Hirī, Kuṭikā là thứ chín, và Samiddhi được nói là thứ mười.

3. Sattivaggo

3. Phẩm Satti

1. Sattisuttaṃ

1. Kinh Satti

21. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

21. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, vị thiên ấy đã nói lên câu kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

"Như người bị đâm bằng gươm, hay như người có đầu đang cháy; vị tỳ khưu nên sống chánh niệm, để từ bỏ tham ái đối với dục."

‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

"Như người bị đâm bằng gươm, hay như người có đầu đang cháy; vị tỳ khưu nên sống chánh niệm, để từ bỏ thân kiến."

2. Phusatisuttaṃ

2. Kinh Phusati

22.

22.

‘‘Nāphusantaṃ phusati ca, phusantañca tato phuse;

Tasmā phusantaṃ phusati, appaduṭṭhapadosina’’nti.

"Nó không chạm đến người không chạm, nhưng nó chạm đến người chạm; do đó nó chạm đến người chạm, người làm hại người không làm hại."

‘‘Yo [Pg.13] appaduṭṭhassa narassa dussati,Suddhassa posassa anaṅgaṇassa;

Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’’ti.

"Người nào làm hại người không làm hại, người trong sạch, không tỳ vết; điều ác quay trở lại chính kẻ ngu ấy, như bụi mịn ném ngược chiều gió."

3. Jaṭāsuttaṃ

3. Kinh Jaṭā

23.

23.

‘‘Anto jaṭā bahi jaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā;

Taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭa’’nti.

"Rối ren bên trong, rối ren bên ngoài, chúng sanh bị rối ren bởi sự rối ren. Con hỏi Ngài, Gotama, ai có thể gỡ rối sự rối ren này?"

‘‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ;

Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ.

"Một người có trí tuệ, an trú trong giới, phát triển tâm và tuệ; vị tỳ khưu nhiệt tâm, thận trọng, vị ấy có thể gỡ rối sự rối ren này."

‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;

Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā.

"Những vị nào đã trừ bỏ tham, sân, và vô minh; các bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đối với các vị ấy, sự rối ren đã được gỡ rối."

‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;

Paṭighaṃ rūpasaññā ca, etthesā chijjate jaṭā’’ti.

"Nơi nào danh và sắc, cùng với tưởng về đối ngại và tưởng về sắc, chấm dứt không còn dư tàn; chính nơi đó sự rối ren này bị cắt đứt."

4. Manonivāraṇasuttaṃ

4. Kinh Manonivāraṇa

24. ‘‘Yato yato mano nivāraye,

24. "Bất cứ từ đâu nên ngăn tâm,"

Na dukkhameti naṃ tato tato;

Sa sabbato mano nivāraye,Sa sabbato dukkhā pamuccati’’.

Vị ấy không đi đến khổ đau từ nơi này nơi kia; vị ấy nên ngăn ngừa tâm ý từ tất cả mọi thứ, vị ấy được giải thoát khỏi tất cả khổ đau.”

‘‘Na sabbato mano nivāraye,Na mano saṃyatattamāgataṃ;

Yato yato ca pāpakaṃ,Tato tato mano nivāraye’’ti.

“Không nên ngăn ngừa tâm ý từ tất cả mọi thứ, không nên (ngăn ngừa) tâm ý đã được chế ngự. Từ bất cứ nơi nào điều ác sanh khởi, từ nơi ấy nên ngăn ngừa tâm ý.”

5. Arahantasuttaṃ

5. Kinh A-la-hán

25.

25.

‘‘Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,Khīṇāsavo antimadehadhārī;

Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya,Mamaṃ vadantītipi so vadeyyā’’ti.

“Vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã làm xong việc cần làm, đã tận trừ các lậu hoặc, đang mang thân cuối cùng; vị ấy có nên nói rằng: ‘Tôi nói,’ và vị ấy có nên nói rằng: ‘Họ nói với tôi’ chăng?”

‘‘Yo [Pg.14] hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,Khīṇāsavo antimadehadhārī;

Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya,Mamaṃ vadantītipi so vadeyya;

Loke samaññaṃ kusalo viditvā,Vohāramattena so vohareyyā’’ti.

“Vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã làm xong việc cần làm, đã tận trừ các lậu hoặc, đang mang thân cuối cùng; vị ấy có thể nói rằng: ‘Tôi nói,’ và vị ấy có thể nói rằng: ‘Họ nói với tôi.’ Vị ấy, bậc thiện xảo, sau khi biết được danh xưng trong thế gian, có thể sử dụng chúng chỉ đơn thuần như là cách nói thông thường.”

‘‘Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,Khīṇāsavo antimadehadhārī;

Mānaṃ nu kho so upagamma bhikkhu,Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya;

Mamaṃ vadantītipi so vadeyyā’’ti.

“Vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã làm xong việc cần làm, đã tận trừ các lậu hoặc, đang mang thân cuối cùng; vị Tỳ khưu ấy, sau khi đi đến ngã mạn, có nên nói rằng: ‘Tôi nói,’ và có nên nói rằng: ‘Họ nói với tôi’ chăng?”

‘‘Pahīnamānassa na santi ganthā,Vidhūpitā mānaganthassa sabbe;

Sa vītivatto maññataṃ sumedho,Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya.

“Đối với vị đã từ bỏ ngã mạn, không có các trói buộc; tất cả các trói buộc của ngã mạn đã được phá tan. Vị ấy, bậc có trí tuệ tốt, đã vượt qua sự tưởng tri, vị ấy có thể nói rằng: ‘Tôi nói,’

‘‘Mamaṃ vadantītipi so vadeyya;

Loke samaññaṃ kusalo viditvā;

Vohāramattena so vohareyyā’’ti.

“và vị ấy có thể nói rằng: ‘Họ nói với tôi.’ Vị ấy, bậc thiện xảo, sau khi biết được danh xưng trong thế gian, có thể sử dụng chúng chỉ đơn thuần như là cách nói thông thường.”

6. Pajjotasuttaṃ

6. Kinh Ánh Sáng

26.

26.

‘‘Kati lokasmiṃ pajjotā, yehi loko pakāsati ;

Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.

“Có bao nhiêu ánh sáng ở trong thế gian, nhờ chúng mà thế gian được chiếu rọi? Chúng con đã đến để hỏi Thế Tôn, làm thế nào chúng con có thể biết được điều ấy?”

‘‘Cattāro loke pajjotā, pañcamettha na vijjati;

Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā.

“Có bốn loại ánh sáng trong thế gian, ở đây không có loại thứ năm. Mặt trời chiếu sáng ban ngày, mặt trăng tỏa sáng ban đêm.

‘‘Atha aggi divārattiṃ, tattha tattha pakāsati;

Sambuddho tapataṃ seṭṭho, esā ābhā anuttarā’’ti.

“Rồi ngọn lửa chiếu sáng cả ngày lẫn đêm, ở nơi này nơi kia. Bậc Chánh Đẳng Giác là tối thượng trong các vật chiếu sáng, ánh sáng này là vô song.”

7. Sarasuttaṃ

7. Kinh Dòng Chảy

27.

27.

‘‘Kuto [Pg.15] sarā nivattanti, kattha vaṭṭaṃ na vattati;

Kattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhatī’’ti.

“Từ đâu các dòng chảy quay trở lại, ở đâu vòng luân hồi không tiếp diễn? Ở đâu danh và sắc chấm dứt không còn dư tàn?”

‘‘Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati;

Ato sarā nivattanti, ettha vaṭṭaṃ na vattati;

Ettha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhatī’’ti.

“Nơi nào nước, đất, lửa, và gió không có chỗ đứng; từ đó các dòng chảy quay trở lại, ở đó vòng luân hồi không tiếp diễn. Ở đó danh và sắc chấm dứt không còn dư tàn.”

8. Mahaddhanasuttaṃ

8. Kinh Người Giàu Có

28.

28.

‘‘Mahaddhanā mahābhogā, raṭṭhavantopi khattiyā;

Aññamaññābhigijjhanti, kāmesu analaṅkatā.

“Ngay cả các vị vua Sát-đế-lỵ, những người cai trị vương quốc, có tài sản lớn, của cải bao la, cũng thèm muốn lẫn nhau, không thỏa mãn trong các dục vọng.

‘‘Tesu ussukkajātesu, bhavasotānusārisu;

Kedha taṇhaṃ pajahiṃsu, ke lokasmiṃ anussukā’’ti.

“Giữa những người đầy lo toan, những người trôi theo dòng hữu, ai đã từ bỏ được lòng tham ái? Ai là người không còn lo toan trong thế gian?”

‘‘Hitvā agāraṃ pabbajitā, hitvā puttaṃ pasuṃ viyaṃ;

Hitvā rāgañca dosañca, avijjañca virājiya;

Khīṇāsavā arahanto, te lokasmiṃ anussukā’’ti.

“Những vị đã xuất gia, từ bỏ gia đình, từ bỏ con cái và gia súc thân yêu; từ bỏ tham và sân, và làm cho vô minh phai nhạt; các vị A-la-hán, đã tận trừ lậu hoặc, các vị ấy là những người không còn lo toan trong thế gian.”

9. Catucakkasuttaṃ

9. Kinh Bốn Bánh Xe

29.

29.

‘‘Catucakkaṃ navadvāraṃ, puṇṇaṃ lobhena saṃyutaṃ;

Paṅkajātaṃ mahāvīra, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

“Bạch đấng Đại Hùng, (thân này) có bốn bánh xe, chín cửa, đầy dẫy và liên kết với tham lam, sanh ra từ bùn nhơ; làm sao có thể ra khỏi được?”

‘‘Chetvā naddhiṃ varattañca, icchā lobhañca pāpakaṃ;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, evaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

“Sau khi cắt đứt dây da và dây buộc, cùng với dục vọng và tham lam xấu xa; sau khi nhổ tận gốc rễ ái dục, như vậy việc ra khỏi sẽ thành tựu.”

10. Eṇijaṅghasuttaṃ

10. Kinh Chân Nai

30.

30.

‘‘Eṇijaṅghaṃ kisaṃ vīraṃ, appāhāraṃ alolupaṃ;

Sīhaṃ vekacaraṃ nāgaṃ, kāmesu anapekkhinaṃ;

Upasaṅkamma pucchāma, kathaṃ dukkhā pamuccatī’’ti.

“Vị có chân như nai, thân gầy, bậc tinh tấn, ăn uống ít, không tham lam; như sư tử độc hành, như voi độc hành, không luyến ái các dục vọng; chúng con đến gần và hỏi: làm sao để được giải thoát khỏi khổ đau?”

‘‘Pañca [Pg.16] kāmaguṇā loke, manochaṭṭhā paveditā;

Ettha chandaṃ virājetvā, evaṃ dukkhā pamuccatī’’ti.

“Năm loại dục lạc trong thế gian, với tâm ý là thứ sáu, đã được tuyên thuyết. Sau khi làm cho dục tham phai nhạt đối với chúng, như vậy người ấy được giải thoát khỏi khổ đau.”

Sattivaggo tatiyo.

Phẩm Ngọn Giáo, thứ ba.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm này:

Sattiyā phusati ceva, jaṭā manonivāraṇā;

Arahantena pajjoto, sarā mahaddhanena ca;

Catucakkena navamaṃ, eṇijaṅghena te dasāti.

Ngọn Giáo, Xúc Chạm, Rối Rắm, Ngăn Ngừa Tâm Ý; A-la-hán, Ánh Sáng, Dòng Chảy, và Người Giàu Có; Bốn Bánh Xe là thứ chín, và Chân Nai, đó là mười kinh.

4. Satullapakāyikavaggo

4. Phẩm Chúng Thiên Satullapa

1. Sabbhisuttaṃ

1. Kinh Bậc Chân Nhân

31. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

31. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, nhiều vị chư thiên thuộc nhóm Satullapakāyikā, với dung sắc thù thắng, vào lúc cuối đêm, đã làm cho toàn thể Jetavana tỏa sáng, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Khi đang đứng một bên, một vị chư thiên đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo’’ti.

“Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, người ấy trở nên tốt hơn, không xấu đi.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, paññā labbhati nāññato’’ti.

“Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, trí tuệ được thành tựu, không phải từ người khác.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sokamajjhe na socatī’’ti.

“Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, người ấy không sầu muộn giữa những người sầu muộn.”

Atha [Pg.17] kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, ñātimajjhe virocatī’’ti.

“Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, người ấy tỏa sáng giữa những người thân quyến.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sattā gacchanti suggati’’nti.

“Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, chúng sanh đi đến thiện thú.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sattā tiṭṭhanti sātata’’nti.

“Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, chúng sanh được an trú lâu dài.”

Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti? Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha –

Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, lời của ai là lời khéo nói?” “Tất cả lời của các vị đều là lời khéo nói theo từng phương diện; tuy nhiên, hãy lắng nghe lời của ta nữa:

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

“Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, người ấy được giải thoát khỏi mọi khổ đau.”

Idamavoca bhagavā. Attamanā tā devatāyo bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsūti.

Thế Tôn đã nói điều này. Các vị chư thiên ấy hoan hỷ, đã đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi biến mất tại chỗ.

2. Maccharisuttaṃ

2. Kinh Bỏn Sẻn

32. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

32. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, nhiều vị chư thiên thuộc nhóm Satullapakāyikā, với dung sắc thù thắng, vào lúc cuối đêm, đã làm cho toàn thể Jetavana tỏa sáng, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Khi đang đứng một bên, một vị chư thiên đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati ;

Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti.

“Do bỏn sẻn và do dể duôi, việc bố thí đã không được thực hiện như vậy. Người mong cầu phước báu, người có hiểu biết, nên thực hành việc bố thí.”

Atha [Pg.18] kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Yasseva bhīto na dadāti maccharī, tadevādadato bhayaṃ;

Jighacchā ca pipāsā ca, yassa bhāyati maccharī;

Tameva bālaṃ phusati, asmiṃ loke paramhi ca.

“Người bỏn sẻn, do sợ hãi điều gì mà không bố thí, chính điều ấy trở thành nỗi sợ cho người không bố thí. Cơn đói và cơn khát mà người bỏn sẻn lo sợ, chính điều ấy chạm đến kẻ ngu si ấy, ở đời này và ở đời sau.

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“Vì thế, sau khi loại trừ sự bỏn sẻn, người chiến thắng cấu uế nên thực hành bố thí. Các phước báu là nơi nương tựa cho chúng sanh ở đời sau.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Te matesu na mīyanti, panthānaṃva sahabbajaṃ;

Appasmiṃ ye pavecchanti, esa dhammo sanantano.

“Những người biết san sẻ từ cái ít ỏi, họ không chết giữa những người đã chết, giống như những người đồng hành trên một con đường. Đây là pháp từ ngàn xưa.

‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare;

Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti.

“Một số người san sẻ từ cái ít ỏi, một số người có nhiều lại không muốn cho. Vật cúng dường được cho từ cái ít ỏi được xem là tương đương với một ngàn.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ;

Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo duranvayo.

“Việc cho đi vật khó cho, việc làm nghiệp khó làm; những người không chân chánh không thể bắt chước được. Pháp của bậc thiện trí thật khó thực hành theo.

‘‘Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati;

Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyanā’’ti.

“Vì thế, từ nơi đây, cảnh giới của bậc thiện trí và người không chân chánh là khác nhau. Người không chân chánh đi đến địa ngục, bậc thiện trí có cõi trời là đích đến.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti?

Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, lời của ai là lời khéo nói?”

‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena; api ca mamapi suṇātha –

“Tất cả lời của các vị đều là lời khéo nói theo từng phương diện; tuy nhiên, hãy lắng nghe lời của ta nữa:

‘‘Dhammaṃ care yopi samuñjakaṃ care,Dārañca posaṃ dadamappakasmiṃ;

Sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ,Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.

“Người nào sống theo Pháp, dù là người sống bằng cách lượm lặt, nuôi dưỡng vợ con và bố thí từ cái ít ỏi; một trăm ngàn lễ tế của một trăm ngàn người tế lễ, mỗi lễ tế trị giá một ngàn, cũng không bằng một phần nhỏ của người như vậy.”

Atha [Pg.19] kho aparā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Khi ấy, một vị chư thiên khác đã bạch lên Thế Tôn bằng kệ ngôn:

‘‘Kenesa yañño vipulo mahaggato,Samena dinnassa na agghameti;

Kathaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ,Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.

‘Do đâu sự cúng dường này, rộng lớn và vĩ đại, lại không bằng giá trị của vật được bố thí một cách chân chánh? Do đâu trăm ngàn sự cúng dường của những người cúng dường ngàn lần, lại không bằng một phần nhỏ của người như vậy?’

‘‘Dadanti heke visame niviṭṭhā,Chetvā vadhitvā atha socayitvā;

Sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā,Samena dinnassa na agghameti.

‘Một số người an trú trong sự bất bình đẳng, sau khi chém, giết, rồi làm cho sầu muộn, họ mới bố thí. Sự cúng dường ấy, với gương mặt đẫm lệ và với hình phạt, không bằng giá trị của vật được bố thí một cách chân chánh.’

‘‘Evaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ;

Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti.

‘Như vậy, trăm ngàn sự cúng dường của những người cúng dường ngàn lần, cũng không bằng một phần nhỏ của người như vậy.’

3. Sādhusuttaṃ

3. Kinh Lành Thay

33. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

33. Nhân duyên ở Sāvatthī. Khi ấy, có nhiều vị chư thiên thuộc chúng Satullapa, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Jetavana tỏa sáng, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, một vị chư thiên đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati;

Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti.

‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Do keo kiệt và do phóng dật, như vậy sự bố thí không được thực hiện. Người mong cầu phước báu, người có hiểu biết, nên thực hành bố thí.’

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

Khi ấy, một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

Api ca appakasmimpi sāhu dānaṃ’’.

‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Và dù chỉ một ít, bố thí cũng là lành thay.’

‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare;

Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti.

‘Một số người cho đi từ cái ít ỏi, một số người có nhiều lại không muốn cho. Sự cúng dường được cho đi từ cái ít ỏi, được xem là tương đương với một ngàn.’

Atha [Pg.20] kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

Khi ấy, một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

appakasmimpi sāhu dānaṃ;

Api ca saddhāyapi sāhu dānaṃ’’.

‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Dù chỉ một ít, bố thí cũng là lành thay. Và với lòng tin, bố thí cũng là lành thay.’

‘‘Dānañca yuddhañca samānamāhu,Appāpi santā bahuke jinanti;

Appampi ce saddahāno dadāti,Teneva so hoti sukhī paratthā’’ti.

‘Bố thí và chiến trận, họ nói là tương tự nhau. Dù ít ỏi, những người thiện vẫn chiến thắng số đông. Nếu người có lòng tin bố thí dù chỉ một ít, chính nhờ vậy mà người ấy được an lạc ở đời sau.’

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

Khi ấy, một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

appakasmimpi sāhu dānaṃ;

Saddhāyapi sāhu dānaṃ;

api ca dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ’’.

‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Dù chỉ một ít, bố thí cũng là lành thay. Với lòng tin, bố thí cũng là lành thay. Và bố thí những vật có được một cách hợp pháp cũng là lành thay.’

‘‘Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ,Uṭṭhānavīriyādhigatassa jantu;

Atikkamma so vetaraṇiṃ yamassa,Dibbāni ṭhānāni upeti macco’’ti.

‘Chúng sanh nào bố thí vật có được một cách hợp pháp, đạt được nhờ sự nỗ lực tinh tấn, người ấy vượt qua sông Vetaraṇī của vua Yama, và đạt đến các cảnh giới chư thiên.’

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

Khi ấy, một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

appakasmimpi sāhu dānaṃ;

Saddhāyapi sāhu dānaṃ;

dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ;

Api ca viceyya dānampi sāhu dānaṃ’’.

‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Dù chỉ một ít, bố thí cũng là lành thay. Với lòng tin, bố thí cũng là lành thay. Bố thí những vật có được một cách hợp pháp cũng là lành thay. Và bố thí có chọn lựa cũng là lành thay.’

‘‘Viceyya dānaṃ sugatappasatthaṃ,Ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke;

Etesu dinnāni mahapphalāni,Bījāni vuttāni yathā sukhette’’ti.

‘Bố thí có chọn lựa được Thiện Thệ tán thán. Những ai là bậc đáng cúng dường trong thế gian này, những vật được dâng cúng đến các vị ấy có quả lớn, cũng như hạt giống được gieo trên mảnh đất tốt.’

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi –

Khi ấy, một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn:

‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ;

appakasmimpi sāhu dānaṃ;

Saddhāyapi sāhu dānaṃ;

dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ;

Viceyya dānampi sāhu dānaṃ;

api ca pāṇesupi sādhu saṃyamo’’.

‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Dù chỉ một ít, bố thí cũng là lành thay. Với lòng tin, bố thí cũng là lành thay. Bố thí những vật có được một cách hợp pháp cũng là lành thay. Bố thí có chọn lựa cũng là lành thay. Và sự chế ngự đối với các chúng sanh cũng là lành thay.’

‘‘Yo [Pg.21] pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ caraṃ,Parūpavādā na karonti pāpaṃ;

Bhīruṃ pasaṃsanti na hi tattha sūraṃ,Bhayā hi santo na karonti pāpa’’nti.

‘Người nào sống không làm hại các chúng sanh, không làm điều ác vì sợ sự chỉ trích của người khác. Họ tán thán người biết sợ hãi, chứ không phải người can đảm trong việc ác. Thật vậy, bậc thiện nhân không làm điều ác vì sợ hãi.’

Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti?

Khi ấy, một vị chư thiên khác đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, lời của ai là lời khéo nói?’

‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha –

‘Tất cả lời của các vị, theo một phương diện nào đó, đều là lời khéo nói. Tuy nhiên, hãy lắng nghe lời của ta đây.’

‘‘Saddhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ,Dānā ca kho dhammapadaṃva seyyo;

Pubbe ca hi pubbatare ca santo,Nibbānamevajjhagamuṃ sapaññā’’ti.

‘Sự bố thí với lòng tin được tán thán theo nhiều cách. Nhưng con đường Pháp thực sự cao thượng hơn bố thí. Vì trong quá khứ và quá khứ xa hơn, các bậc thiện nhân có trí tuệ đã đạt đến chính là Niết-bàn.’

4. Nasantisuttaṃ

4. Kinh Không Có

34. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

34. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Khi ấy, có nhiều vị chư thiên thuộc chúng Satullapa, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Jetavana tỏa sáng, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, một vị chư thiên đã nói lên kệ ngôn này ở trước mặt Thế Tôn:

‘‘Na santi kāmā manujesu niccā,Santīdha kamanīyāni yesu baddho;

Yesu pamatto apunāgamanaṃ,Anāgantā puriso maccudheyyā’’ti.

‘Không có các dục nào là thường hằng nơi con người. Ở đây có những thứ đáng ưa thích, mà người ta bị trói buộc vào đó. Người phóng dật trong các dục ấy, không thể đi đến nơi bất lai từ cảnh giới của tử thần.’

‘‘Chandajaṃ aghaṃ chandajaṃ dukkhaṃ;

Chandavinayā aghavinayo;

Aghavinayā dukkhavinayo’’ti.

‘Sự đau khổ sanh từ dục, sự khổ não sanh từ dục. Do điều phục dục, sự đau khổ được điều phục. Do điều phục sự đau khổ, sự khổ não được điều phục.’

‘‘Na te kāmā yāni citrāni loke,Saṅkapparāgo purisassa kāmo;

Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke,Athettha dhīrā vinayanti chandaṃ.

‘Những gì đa dạng trong thế gian không phải là dục. Tham muốn do tư duy mới là dục của con người. Những thứ đa dạng vẫn tồn tại như vậy trong thế gian, nhưng bậc trí giả ở đây điều phục lòng ham muốn.’

‘‘Kodhaṃ [Pg.22] jahe vippajaheyya mānaṃ,Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya;

Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ,Akiñcanaṃ nānupatanti dukkhā.

“Nên từ bỏ sân hận, nên xả ly ngã mạn, nên vượt qua tất cả kiết sử. Đối với người không dính mắc trong danh sắc, không còn phiền não, các khổ đau không thể theo đến.”

‘‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā,Acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe;

Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ,Pariyesamānā nājjhagamuṃ;

Devā manussā idha vā huraṃ vā,Saggesu vā sabbanivesanesū’’ti.

“Vị ấy đã từ bỏ các khái niệm, không còn ngã mạn, đã cắt đứt ái dục trong danh sắc này. Vị ấy đã chặt đứt các triền phược, không còn khổ não, không còn ái luyến. Chư thiên và loài người, dù tìm kiếm vị ấy ở đời này hay đời sau, ở các cõi trời hay trong tất cả trú xứ, cũng không thể tìm thấy.”

‘‘Taṃ ce hi nāddakkhuṃ tathāvimuttaṃ (iccāyasmā mogharājā),Devā manussā idha vā huraṃ vā;

Naruttamaṃ atthacaraṃ narānaṃ,Ye taṃ namassanti pasaṃsiyā te’’ti.

(Tôn giả Mogharājā bạch rằng:) “Nếu chư thiên và loài người, ở đời này hay đời sau, không thể thấy được vị giải thoát như vậy, thì những ai đảnh lễ vị ấy, bậc tối thượng trong loài người, vị thực hành lợi ích cho nhân loại, những vị ấy có đáng được tán thán chăng?”

‘‘Pasaṃsiyā tepi bhavanti bhikkhū (mogharājāti bhagavā),Ye taṃ namassanti tathāvimuttaṃ;

Aññāya dhammaṃ vicikicchaṃ pahāya,Saṅgātigā tepi bhavanti bhikkhū’’ti.

(Thế Tôn phán:) “Này Mogharājā, những vị ấy cũng đáng được tán thán, này Tỳ khưu, những ai đảnh lễ vị giải thoát như vậy. Do đã liễu tri Chánh pháp, từ bỏ được hoài nghi, những vị ấy cũng trở thành người vượt qua dính mắc, này Tỳ khưu.”

5. Ujjhānasaññisuttaṃ

5. Kinh Ujjhānasaññi

35. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā ujjhānasaññikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā vehāsaṃ aṭṭhaṃsu. Vehāsaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

35. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, có nhiều vị trời thuộc nhóm Ujjhānasaññikā, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, các vị ấy đứng trên hư không. Đứng trên hư không, một vị trời đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Aññathā santamattānaṃ, aññathā yo pavedaye;

Nikacca kitavasseva, bhuttaṃ theyyena tassa taṃ.

“Người nào, bản thân là một đằng, lại tuyên bố mình một nẻo; việc thọ dụng của người ấy, giống như kẻ săn chim gian xảo, là sự thọ dụng do trộm cắp.”

‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;

Akarontaṃ bhāsamānānaṃ, parijānanti paṇḍitā’’ti.

“Làm việc gì, nên nói việc ấy; không làm việc gì, không nên nói việc ấy. Người không làm mà lại nói, bậc trí giả đều nhận biết.”

‘‘Na yidaṃ bhāsitamattena, ekantasavanena vā;

Anukkamitave sakkā, yāyaṃ paṭipadā daḷhā;

Yāya dhīrā pamuccanti, jhāyino mārabandhanā.

“Con đường thực hành vững chắc này, nhờ đó các bậc trí, những người hành thiền, được giải thoát khỏi sự trói buộc của Ma vương, không thể nào thực hành được chỉ bằng lời nói suông hay chỉ bằng sự lắng nghe.”

‘‘Na [Pg.23] ve dhīrā pakubbanti, viditvā lokapariyāyaṃ;

Aññāya nibbutā dhīrā, tiṇṇā loke visattika’’nti.

“Bậc trí, do biết được sự vận hành của thế gian, chắc chắn không hành động như vậy. Bậc trí, do đã liễu tri, đã được tịch tịnh, đã vượt qua sự dính mắc trong thế gian.”

Atha kho tā devatāyo pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘accayo no, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yā mayaṃ bhagavantaṃ āsādetabbaṃ amaññimhā. Tāsaṃ no, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. Atha kho bhagavā sitaṃ pātvākāsi. Atha kho tā devatāyo bhiyyosomattāya ujjhāyantiyo vehāsaṃ abbhuggañchuṃ. Ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Bấy giờ, các vị trời ấy đáp xuống mặt đất, cúi đầu dưới chân Thế Tôn và bạch rằng: “Bạch Thế Tôn, lỗi lầm đã xâm chiếm chúng con, do ngu si, do mê muội, do bất thiện, chúng con đã nghĩ rằng có thể xúc phạm đến Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy chấp nhận lỗi lầm này của chúng con đúng như là lỗi lầm, để chúng con được phòng hộ trong tương lai.” Bấy giờ, Thế Tôn mỉm cười. Khi ấy, các vị trời ấy, với tâm càng thêm khinh miệt, bay lên hư không. Một vị trời đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati;

Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcatī’’ti.

“Đối với những người đang trình bày lỗi lầm, nếu ai không chấp nhận, người ấy có sân hận bên trong, coi trọng sân hận, và tự buộc oán thù vào mình.”

‘‘Accayo ce na vijjetha, nocidhāpagataṃ siyā;

Verāni na ca sammeyyuṃ, kenīdha kusalo siyā’’ti.

“Nếu lỗi lầm không tồn tại, thì ở đây cũng không có sự vi phạm. Nếu oán thù không được lắng dịu, thì làm sao ở đây có người thiện xảo?”

‘‘Kassaccayā na vijjanti, kassa natthi apāgataṃ;

Ko na sammohamāpādi, ko ca dhīro sadā sato’’ti.

“Ai là người không có lỗi lầm? Ai là người không có sự vi phạm? Ai là người không rơi vào si mê? Và ai là bậc trí luôn luôn chánh niệm?”

‘‘Tathāgatassa buddhassa, sabbabhūtānukampino;

Tassaccayā na vijjanti, tassa natthi apāgataṃ;

So na sammohamāpādi, sova dhīro sadā sato’’ti.

“Đối với đức Như Lai, bậc Giác Ngộ, vị có lòng bi mẫn với tất cả chúng sinh, Ngài không có lỗi lầm, Ngài không có sự vi phạm. Ngài không rơi vào si mê; chính Ngài là bậc trí luôn luôn chánh niệm.”

‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati;

Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcati;

Taṃ veraṃ nābhinandāmi, paṭiggaṇhāmi voccaya’’nti.

“Đối với những người đang trình bày lỗi lầm, nếu ai không chấp nhận, người ấy có sân hận bên trong, coi trọng sân hận, và tự buộc oán thù vào mình. Ta không hoan hỷ với oán thù ấy. Ta chấp nhận lỗi lầm của các ngươi.”

6. Saddhāsuttaṃ

6. Kinh Saddhā

36. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ [Pg.24] obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

36. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, có nhiều vị trời thuộc nhóm Satullapakāyikā, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, các vị ấy đứng sang một bên. Đứng sang một bên, một vị trời đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Saddhā dutiyā purisassa hoti,No ce assaddhiyaṃ avatiṭṭhati;

Yaso ca kittī ca tatvassa hoti,Saggañca so gacchati sarīraṃ vihāyā’’ti.

“Tín là người bạn đồng hành của con người. Nếu không đứng trong sự bất tín, người ấy sẽ có được danh tiếng và tiếng tăm. Sau khi từ bỏ thân này, người ấy cũng đi đến cõi trời.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

Bấy giờ, một vị trời khác đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ,Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya;

Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ,Akiñcanaṃ nānupatanti saṅgā’’ti.

“Nên từ bỏ sân hận, nên xả ly ngã mạn, nên vượt qua tất cả kiết sử. Đối với người không dính mắc trong danh sắc, không còn phiền não, các sự dính mắc không thể theo đến.”

‘‘Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā;

Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.

“Những người ngu si, kém trí tuệ, chuyên tâm vào sự phóng dật. Còn người có trí tuệ thì bảo vệ sự không phóng dật, như bảo vệ tài sản quý giá nhất.”

‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmarati santhavaṃ;

Appamatto hi jhāyanto, pappoti paramaṃ sukha’’nti.

“Chớ chuyên tâm vào sự phóng dật, chớ thân quen với dục lạc. Vì người không phóng dật, khi hành thiền, sẽ đạt được hạnh phúc tối thượng.”

7. Samayasuttaṃ

7. Kinh Samaya

37. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Atha kho catunnaṃ suddhāvāsakāyikānaṃ devatānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Yaṃnūna mayampi yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā bhagavato santike paccekaṃ gāthaṃ bhāseyyāmā’’ti.

37. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú trong xứ của dòng họ Sakka, tại Mahāvana ở Kapilavatthu, cùng với đại chúng Tỳ khưu khoảng năm trăm vị, tất cả đều là A-la-hán. Và chư thiên từ mười ngàn thế giới phần lớn đều tụ hội để diện kiến Thế Tôn và Tăng chúng Tỳ khưu. Bấy giờ, bốn vị trời ở cõi Tịnh Cư khởi lên ý nghĩ này: “Thế Tôn đang trú trong xứ của dòng họ Sakka, tại Mahāvana ở Kapilavatthu, cùng với đại chúng Tỳ khưu khoảng năm trăm vị, tất cả đều là A-la-hán. Và chư thiên từ mười ngàn thế giới phần lớn đều tụ hội để diện kiến Thế Tôn và Tăng chúng Tỳ khưu. Vậy chúng ta hãy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị sẽ nói lên một bài kệ trước sự hiện diện của Ngài.”

Atha [Pg.25] kho tā devatā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya. Evameva – suddhāvāsesu devesu antarahitā bhagavato purato pāturahesuṃ. Atha kho tā devatā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Bấy giờ, các vị chư thiên ấy, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đã co lại, hay co cánh tay đã duỗi ra. Cũng giống như thế, các vị ấy biến mất khỏi cõi trời Tịnh Cư và hiện ra trước mặt đức Thế Tôn. Rồi các vị chư thiên ấy đảnh lễ đức Thế Tôn và đứng sang một bên. Sau khi đứng sang một bên, một vị chư thiên đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn:

‘‘Mahāsamayo pavanasmiṃ, devakāyā samāgatā;

Āgatamha imaṃ dhammasamayaṃ, dakkhitāye aparājitasaṅgha’’nti.

“Đại hội trong khu rừng lớn, các chúng chư thiên đã tụ họp. Chúng con đã đến pháp hội này, để được thấy chúng Tăng bất bại.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Rồi một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn:

‘‘Tatra bhikkhavo samādahaṃsu, cittamattano ujukaṃ akaṃsu ;

Sārathīva nettāni gahetvā, indriyāni rakkhanti paṇḍitā’’ti.

“Tại đấy, các vị tỳ khưu đã định tĩnh, đã làm cho tâm mình được ngay thẳng. Giống như người đánh xe nắm giữ dây cương, các bậc hiền trí phòng hộ các căn.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Rồi một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn:

‘‘Chetvā khīlaṃ chetvā palighaṃ, indakhīlaṃ ūhacca manejā;

Te caranti suddhā vimalā, cakkhumatā sudantā susunāgā’’ti.

“Sau khi chặt đứt cọc cắm, chặt đứt thanh ngang, nhổ lên cột trụ cổng thành, không còn tham ái; các vị ấy đi lại, thanh tịnh, không tỳ vết, có mắt tuệ, khéo điều phục, là những con rồng non.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Rồi một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn:

‘‘Ye keci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ;

Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressantī’’ti.

“Những ai đã quy y Phật, các vị ấy sẽ không đi đến cõi khổ. Sau khi từ bỏ thân người, các vị ấy sẽ làm sung mãn chúng chư thiên.”

8. Sakalikasuttaṃ

8. Kinh Mảnh Đá

38. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṃ migadāye. Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya khato hoti. Bhusā sudaṃ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā; tā sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno.

38. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại khu vườn Lộc Uyển Maddakucchi. Vào lúc bấy giờ, bàn chân của đức Thế Tôn bị một mảnh đá làm cho bị thương. Quả thật, các cảm thọ đã khởi lên nơi đức Thế Tôn, những cảm thọ thuộc về thân, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý. Đức Thế Tôn đã chịu đựng các cảm thọ ấy, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não. Rồi đức Thế Tôn, sau khi cho trải tăng-già-lê gấp làm tư, đã nằm xuống trong tư thế con sư tử về phía hông bên phải, chân này gác lên chân kia, với chánh niệm và tỉnh giác.

Atha [Pg.26] kho sattasatā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ maddakucchiṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nāgo vata, bho, samaṇo gotamo; nāgavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

Bấy giờ, bảy trăm vị chư thiên thuộc chúng Satullapa, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, đã làm cho toàn thể khu Maddakucchi được tỏa sáng, rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, các vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn và đứng sang một bên. Sau khi đứng sang một bên, một vị chư thiên đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là một con voi chúa! Và chính vì phẩm chất của voi chúa mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘sīho vata, bho, samaṇo gotamo; sīhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là một con sư tử! Và chính vì phẩm chất của sư tử mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘ājānīyo vata, bho, samaṇo gotamo; ājānīyavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là một con tuấn mã! Và chính vì phẩm chất của tuấn mã mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nisabho vata, bho, samaṇo gotamo; nisabhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là một con ngưu vương! Và chính vì phẩm chất của ngưu vương mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘dhorayho vata, bho, samaṇo gotamo; dhorayhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là một con vật thồ hàng! Và chính vì phẩm chất của con vật thồ hàng mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘danto vata, bho, samaṇo gotamo; dantavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti.

Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là bậc đã được điều phục! Và chính vì phẩm chất của bậc đã được điều phục mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.”

Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘passa samādhiṃ subhāvitaṃ cittañca suvimuttaṃ, na cābhinataṃ na cāpanataṃ na [Pg.27] ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṃ. Yo evarūpaṃ purisanāgaṃ purisasīhaṃ purisaājānīyaṃ purisanisabhaṃ purisadhorayhaṃ purisadantaṃ atikkamitabbaṃ maññeyya kimaññatra adassanā’’ti.

Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Hãy xem định đã được khéo tu tập và tâm đã được khéo giải thoát, không hướng đến, không ly khai, và không đi đến tình trạng bị ngăn giữ bởi sự chế ngự có cố gắng. Người nào lại nghĩ rằng có thể xúc phạm đến bậc voi chúa giữa loài người, bậc sư tử giữa loài người, bậc tuấn mã giữa loài người, bậc ngưu vương giữa loài người, bậc thồ hàng giữa loài người, bậc đã được điều phục giữa loài người như vậy, thì có lý do nào khác ngoài sự không thấy biết?”

‘‘Pañcavedā sataṃ samaṃ, tapassī brāhmaṇā caraṃ;

Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te.

“Các vị Bà-la-môn khổ hạnh, thông suốt năm bộ Vệ-đà, thực hành trong một trăm năm; nhưng tâm của họ không được chơn chánh giải thoát. Các vị ấy có bản chất thấp kém, không đi đến được bờ kia.

‘‘Taṇhādhipannā vatasīlabaddhā, lūkhaṃ tapaṃ vassasataṃ carantā;

Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te.

“Những người bị tham ái chi phối, bị trói buộc bởi giới cấm và nghi lễ, thực hành khổ hạnh thô thiển trong một trăm năm; nhưng tâm của họ không được chơn chánh giải thoát. Các vị ấy có bản chất thấp kém, không đi đến được bờ kia.

‘‘Na mānakāmassa damo idhatthi, na monamatthi asamāhitassa;

Eko araññe viharaṃ pamatto, na maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.

“Ở đây, không có sự điều phục cho người ham muốn ngã mạn, không có sự giác ngộ cho người không định tĩnh. Người sống một mình trong rừng, nếu phóng dật, sẽ không thể vượt qua được bờ bên kia của địa hạt của thần chết.”

‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto, sucetaso sabbadhi vippamutto;

Eko araññe viharamappamatto, sa maccudheyyassa tareyya pāra’’nti.

“Sau khi từ bỏ ngã mạn, tự thân được khéo định tĩnh, có tâm thanh tịnh, được giải thoát về mọi phương diện; người sống một mình trong rừng, không phóng dật, vị ấy có thể vượt qua được bờ bên kia của địa hạt của thần chết.”

9. Paṭhamapajjunnadhītusuttaṃ

9. Kinh Con Gái Thần Mưa (I)

39. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho kokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā kokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

39. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Vesālī, trong Đại Lâm, ở Trùng Các Giảng Đường. Bấy giờ, thiên nữ Kokanadā, con gái của thiên vương Pajjunna, với dung sắc thù thắng, vào lúc cuối đêm, làm cho toàn thể Đại Lâm sáng rực, rồi đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên nữ Kokanadā, con gái của thiên vương Pajjunna, bạch lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Vesāliyaṃ vane viharantaṃ, aggaṃ sattassa sambuddhaṃ;

Kokanadāhamasmi abhivande, kokanadā pajjunnassa dhītā.

“Con là Kokanadā, con gái của Pajjunna, con xin đảnh lễ bậc Chánh Đẳng Giác, bậc tối thượng của chúng sanh, đang trú trong khu rừng ở Vesālī.

‘‘Sutameva pure āsi, dhammo cakkhumatānubuddho;

Sāhaṃ dāni sakkhi jānāmi, munino desayato sugatassa.

“Trước đây con chỉ từng nghe về Pháp, được bậc Hữu Nhãn chứng ngộ. Nay con tự mình biết rõ, lời của bậc Mâu-ni, bậc Thiện Thệ đang thuyết giảng.

‘‘Ye keci ariyaṃ dhammaṃ, vigarahantā caranti dummedhā;

Upenti roruvaṃ ghoraṃ, cirarattaṃ dukkhaṃ anubhavanti.

“Những kẻ nào là người thiểu trí, đi lại phỉ báng Thánh Pháp, họ sẽ đi đến địa ngục Roruva khủng khiếp, chịu đựng đau khổ trong thời gian dài.

‘‘Ye ca kho ariye dhamme, khantiyā upasamena upetā;

Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāya paripūressantī’’ti.

“Còn những ai trong Thánh Pháp, thành tựu sự kham nhẫn và an tịnh, sau khi từ bỏ thân người, sẽ làm sung mãn cõi trời.”

10. Dutiyapajjunnadhītusuttaṃ

10. Kinh Con Gái Pajjunna (thứ hai)

40. Evaṃ [Pg.28] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

40. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Vesālī, trong Đại Lâm, ở Trùng Các Giảng Đường. Bấy giờ, thiên nữ Cūḷakokanadā, con gái của thiên vương Pajjunna, với dung sắc thù thắng, vào lúc cuối đêm, làm cho toàn thể Đại Lâm sáng rực, rồi đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên nữ Cūḷakokanadā, con gái của thiên vương Pajjunna, bạch lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Idhāgamā vijjupabhāsavaṇṇā, kokanadā pajjunnassa dhītā;

Buddhañca dhammañca namassamānā, gāthācimā atthavatī abhāsi.

“Với dung sắc sáng như chớp, Kokanadā, con gái của Pajjunna, đã đến đây. Để đảnh lễ Phật và Pháp, vị ấy đã nói lên những kệ ngôn đầy ý nghĩa này.

‘‘Bahunāpi kho taṃ vibhajeyyaṃ, pariyāyena tādiso dhammo;

Saṃkhittamatthaṃ lapayissāmi, yāvatā me manasā pariyattaṃ.

“Con có thể phân tích pháp ấy theo nhiều phương diện, vì pháp ấy là như vậy. Con sẽ nói lên ý nghĩa tóm tắt, trong phạm vi mà tâm con đã học được.

‘‘Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā,Kāyena vā kiñcana sabbaloke;

Kāme pahāya satimā sampajāno,Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhita’’nti.

“Không nên làm điều ác nào, bằng lời nói, ý nghĩ, hay bằng thân, ở bất cứ đâu trong toàn thể thế gian. Hãy từ bỏ các dục, có chánh niệm, tỉnh giác, không nên thực hành sự khổ, không liên hệ đến lợi ích.”

Satullapakāyikavaggo catuttho.

Phẩm Satullapakāyika, thứ tư.

Tassuddānaṃ –

Phần Tóm Lược:

Sabbhimaccharinā sādhu, na santujjhānasaññino;

Saddhā samayo sakalikaṃ, ubho pajjunnadhītaroti.

Sabbhi, Maccharinā, Sādhu, Na Santi, Ujjhānasaññino, Saddhā, Samayo, Sakalikaṃ, và cả hai kinh Pajjunnadhītaro.

5. Ādittavaggo

5. Phẩm Bị Cháy

1. Ādittasuttaṃ

1. Kinh Bị Cháy

41. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya [Pg.29] rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

41. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn của ông Anāthapiṇḍika, ở Jetavana. Bấy giờ, có một vị thiên, với dung sắc thù thắng, vào lúc cuối đêm, làm cho toàn thể Jetavana sáng rực, rồi đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị thiên ấy bạch lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Ādittasmiṃ agārasmiṃ, yaṃ nīharati bhājanaṃ;

Taṃ tassa hoti atthāya, no ca yaṃ tattha ḍayhati.

“Khi ngôi nhà đang cháy, vật dụng nào được mang ra ngoài, vật dụng ấy có ích cho người đó, chứ không phải vật bị cháy ở trong đó.

‘‘Evaṃ ādittako loko, jarāya maraṇena ca;

Nīharetheva dānena, dinnaṃ hoti sunīhataṃ.

“Cũng vậy, thế gian đang bị cháy bởi già và chết. Hãy mang ra bằng sự bố thí; những gì được cho đi là được mang ra một cách tốt đẹp.

‘‘Dinnaṃ sukhaphalaṃ hoti, nādinnaṃ hoti taṃ tathā;

Corā haranti rājāno, aggi ḍahati nassati.

“Vật được cho đi có quả là an lạc, vật không được cho đi thì không như vậy. Kẻ trộm, vua chúa lấy đi, lửa thiêu cháy, nó bị hoại diệt.

‘‘Atha antena jahati, sarīraṃ sapariggahaṃ;

Etadaññāya medhāvī, bhuñjetha ca dadetha ca;

Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ;

Anindito saggamupeti ṭhāna’’nti.

“Rồi cuối cùng, người ấy từ bỏ thân thể cùng với tài sản. Biết được điều này, người có trí tuệ nên vừa hưởng thụ vừa bố thí. Sau khi đã bố thí và hưởng thụ tùy theo khả năng, không bị chê trách, người ấy đi đến cảnh giới trời.”

2. Kiṃdadasuttaṃ

2. Kinh Cho Cái Gì

42.

42.

‘‘Kiṃdado balado hoti, kiṃdado hoti vaṇṇado;

Kiṃdado sukhado hoti, kiṃdado hoti cakkhudo;

Ko ca sabbadado hoti, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti.

“Cho cái gì thì được gọi là cho sức mạnh? Cho cái gì thì được gọi là cho dung sắc? Cho cái gì thì được gọi là cho an lạc? Cho cái gì thì được gọi là cho con mắt? Và ai là người cho tất cả? Xin Ngài hãy nói cho con, người đang hỏi.”

‘‘Annado balado hoti, vatthado hoti vaṇṇado;

Yānado sukhado hoti, dīpado hoti cakkhudo.

“Người cho vật thực là cho sức mạnh, người cho y phục là cho dung sắc. Người cho xe cộ là cho an lạc, người cho đèn đuốc là cho con mắt.

‘‘So ca sabbadado hoti, yo dadāti upassayaṃ;

Amataṃ dado ca so hoti, yo dhammamanusāsatī’’ti.

“Và người cho trú xứ là người cho tất cả. Người giáo huấn Chánh Pháp là người cho sự bất tử.”

3. Annasuttaṃ

3. Kinh Vật Thực

43.

43.

‘‘Annamevābhinandanti, ubhaye devamānusā;

Atha ko nāma so yakkho, yaṃ annaṃ nābhinandatī’’ti.

“Cả hai, chư thiên và loài người, đều ưa thích vật thực. Vậy, dạ-xoa nào lại là người không ưa thích vật thực?”

‘‘Ye [Pg.30] naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

“Những ai với đức tin, với tâm trong sạch, bố thí vật thực ấy, chính vật thực ấy sẽ theo họ, ở đời này và đời sau.

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“Vì vậy, hãy nhiếp phục sự bỏn xẻn, khắc phục cấu uế mà bố thí. Các công đức là nơi nương tựa cho chúng sanh ở đời sau.”

4. Ekamūlasuttaṃ

4. Kinh Một Gốc Rễ

44.

44.

‘‘Ekamūlaṃ dvirāvaṭṭaṃ, timalaṃ pañcapattharaṃ;

Samuddaṃ dvādasāvaṭṭaṃ, pātālaṃ atarī isī’’ti.

“Bậc ẩn sĩ đã vượt qua biển cả, vực thẳm, có một gốc rễ, hai vòng xoáy, ba cấu uế, năm sự trải rộng, và mười hai xoáy nước.”

5. Anomasuttaṃ

5. Kinh Anoma (Vô Thượng)

45.

45.

‘‘Anomanāmaṃ nipuṇatthadassiṃ, paññādadaṃ kāmālaye asattaṃ;

Taṃ passatha sabbaviduṃ sumedhaṃ, ariye pathe kamamānaṃ mahesi’’nti.

‘Vị có danh hiệu Vô Thượng, vị thấy được ý nghĩa tinh tế, vị ban cho trí tuệ, vị không bị dính mắc trong trú xứ của dục vọng. Hãy nhìn xem vị Đại Sĩ ấy, bậc Toàn Giác, bậc có trí tuệ tốt đẹp, đang bước đi trên con đường của bậc Thánh.’

6. Accharāsuttaṃ

6. Kinh Accharā (Tiên Nữ)

46.

46.

‘‘Accharāgaṇasaṅghuṭṭhaṃ, pisācagaṇasevitaṃ;

Vanantaṃ mohanaṃ nāma, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

‘Khu rừng tên là Mê Hoặc, vang dội bởi đoàn tiên nữ, được phục vụ bởi đoàn quỷ ti-xà-xà. Làm thế nào để có thể vượt qua được?’

‘‘Ujuko nāma so maggo, abhayā nāma sā disā;

Ratho akūjano nāma, dhammacakkehi saṃyuto.

‘Con đường ấy tên là Chánh Trực, phương hướng ấy tên là Vô Úy. Cỗ xe ấy tên là Vô Thanh, được trang bị bằng các bánh xe Pháp.’

‘‘Hirī tassa apālambo, satyassa parivāraṇaṃ;

Dhammāhaṃ sārathiṃ brūmi, sammādiṭṭhipurejavaṃ.

‘Tàm là chỗ tựa của cỗ xe ấy, niệm là sự che chở của nó. Ta nói rằng Pháp, với chánh kiến đi trước, chính là người đánh xe.’

‘‘Yassa etādisaṃ yānaṃ, itthiyā purisassa vā;

Sa ve etena yānena, nibbānasseva santike’’ti.

‘Người nào, dù là nữ hay nam, có được cỗ xe như vậy, người ấy chắc chắn sẽ đến gần Niết-bàn bằng cỗ xe ấy.’

7. Vanaropasuttaṃ

7. Kinh Vanaropa (Trồng Rừng)

47.

47.

‘‘Kesaṃ divā ca ratto ca, sadā puññaṃ pavaḍḍhati;

Dhammaṭṭhā sīlasampannā, ke janā saggagāmino’’ti.

‘Đối với những ai, phước báu luôn tăng trưởng cả ngày lẫn đêm? Những ai là người an trú trong Pháp, đầy đủ giới hạnh? Những người nào sẽ đi đến cõi trời?’

‘‘Ārāmaropā vanaropā, ye janā setukārakā;

Papañca udapānañca, ye dadanti upassayaṃ.

‘Những người trồng vườn cây, trồng rừng, những người xây cầu, và những người cúng dường nhà nghỉ, giếng nước, và nơi trú ẩn.’

‘‘Tesaṃ [Pg.31] divā ca ratto ca, sadā puññaṃ pavaḍḍhati;

Dhammaṭṭhā sīlasampannā, te janā saggagāmino’’ti.

‘Đối với những người ấy, phước báu luôn tăng trưởng cả ngày lẫn đêm. Họ là những người an trú trong Pháp, đầy đủ giới hạnh. Những người ấy sẽ đi đến cõi trời.’

8. Jetavanasuttaṃ

8. Kinh Jetavana (Kỳ Viên)

48.

48.

‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ;

Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama.

‘Đây chính là khu rừng Jetavana, nơi chúng hội của các vị ẩn sĩ thường lui tới, nơi Pháp Vương đã ngự. Điều này làm phát sinh hỷ lạc cho tôi.’

‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ;

Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā.

‘Nghiệp, minh, và pháp, giới hạnh và đời sống tối thượng; nhờ những điều này mà chúng sanh được thanh tịnh, chứ không phải nhờ dòng dõi hay tài sản.’

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati.

‘Vì vậy, người hiền trí, thấy được lợi ích của chính mình, nên như lý tư duy về Pháp. Như vậy, người ấy được thanh tịnh ở nơi đó.’

‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca;

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.

‘Về trí tuệ, giới hạnh, và sự an tịnh, chỉ có ngài Sāriputta là bậc nhất. Vị tỳ khưu nào đã đến bờ kia, cũng chỉ có thể tối đa là bằng ngài mà thôi.’

9. Maccharisuttaṃ

9. Kinh Macchari (Bỏn Sẻn)

49.

49.

‘‘Yedha maccharino loke, kadariyā paribhāsakā;

Aññesaṃ dadamānānaṃ, antarāyakarā narā.

‘Những người ở đời này, là những kẻ bỏn sẻn, keo kiệt, hay mắng nhiếc, và là những người gây trở ngại cho người khác đang bố thí.’

‘‘Kīdiso tesaṃ vipāko, samparāyo ca kīdiso;

Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.

‘Quả báo của họ như thế nào, và đời sau của họ ra sao? Chúng con đến đây để hỏi Thế Tôn, làm thế nào chúng con có thể biết được điều đó?’

‘‘Yedha maccharino loke, kadariyā paribhāsakā;

Aññesaṃ dadamānānaṃ, antarāyakarā narā.

‘Những người ở đời này, là những kẻ bỏn sẻn, keo kiệt, hay mắng nhiếc, và là những người gây trở ngại cho người khác đang bố thí.’

‘‘Nirayaṃ tiracchānayoniṃ, yamalokaṃ upapajjare;

Sace enti manussattaṃ, dalidde jāyare kule.

‘Họ tái sanh vào địa ngục, vào loài bàng sanh, hoặc vào cõi của Diêm vương. Nếu họ trở lại làm người, họ sẽ sanh vào gia đình nghèo khó.’

‘‘Coḷaṃ piṇḍo ratī khiḍḍā, yattha kicchena labbhati;

Parato āsīsare bālā, tampi tesaṃ na labbhati;

Diṭṭhe dhammesa vipāko, samparāye ca duggatī’’ti.

‘Nơi mà y phục, vật thực, thú vui, và trò giải trí khó khăn mới có được. Những kẻ ngu si mong cầu từ người khác, nhưng họ cũng không nhận được điều đó. Đây là quả báo trong hiện tại, và ở đời sau là ác thú.’

‘‘Itihetaṃ vijānāma, aññaṃ pucchāma gotama;

Yedha laddhā manussattaṃ, vadaññū vītamaccharā.

‘Chúng con đã hiểu rõ điều này như vậy. Thưa ngài Gotama, chúng con xin hỏi điều khác: Những người đã được làm người, là những người rộng lượng, không còn bỏn sẻn.’

‘‘Buddhe [Pg.32] pasannā dhamme ca, saṅghe ca tibbagāravā;

Kīdiso tesaṃ vipāko, samparāyo ca kīdiso;

Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.

‘Những người có tín tâm nơi Phật, Pháp, và Tăng, và có lòng tôn kính sâu sắc. Quả báo của họ như thế nào, và đời sau của họ ra sao? Chúng con đến đây để hỏi Thế Tôn, làm thế nào chúng con có thể biết được điều đó?’

‘‘Yedha laddhā manussattaṃ, vadaññū vītamaccharā;

Buddhe pasannā dhamme ca, saṅghe ca tibbagāravā;

Ete saggā pakāsanti, yattha te upapajjare.

‘Những người đã được làm người, là những người rộng lượng, không còn bỏn sẻn, có tín tâm nơi Phật, Pháp, và Tăng, và có lòng tôn kính sâu sắc. Họ làm rực sáng các cõi trời, nơi mà họ tái sanh.’

‘‘Sace enti manussattaṃ, aḍḍhe ājāyare kule;

Coḷaṃ piṇḍo ratī khiḍḍā, yatthākicchena labbhati.

‘Nếu họ trở lại làm người, họ sẽ sanh vào gia đình giàu có. Nơi mà y phục, vật thực, thú vui, và trò giải trí có được một cách dễ dàng.’

‘‘Parasambhatesu bhogesu, vasavattīva modare;

Diṭṭhe dhammesa vipāko, samparāye ca suggatī’’ti.

‘Họ vui hưởng quyền làm chủ đối với tài sản do người khác tích lũy. Đây là quả báo trong hiện tại, và ở đời sau là thiện thú.’

10. Ghaṭīkārasuttaṃ

10. Kinh Ghaṭīkāra

50.

50.

‘‘Avihaṃ upapannāse, vimuttā satta bhikkhavo;

Rāgadosaparikkhīṇā, tiṇṇā loke visattika’’nti.

‘Bảy vị tỳ khưu đã được giải thoát, đã sanh về cõi Vô Phiền, đã đoạn tận tham và sân, đã vượt qua sự dính mắc trong thế gian. (Họ là ai?)’

‘‘Ke ca te ataruṃ paṅkaṃ, maccudheyyaṃ suduttaraṃ;

Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti.

‘Những vị nào đã vượt qua vũng lầy của tử thần, vốn rất khó vượt qua? Những vị nào đã từ bỏ thân người và vượt qua ách trói buộc của cõi trời?’

‘‘Upako palagaṇḍo ca, pukkusāti ca te tayo;

Bhaddiyo khaṇḍadevo ca, bāhuraggi ca siṅgiyo ;

Te hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti.

“Upaka và Palagaṇḍa, và Pukkusāti, ba vị ấy; Bhaddiya và Khaṇḍadeva, và Bāhuraggi và Siṅgiya; Các vị ấy sau khi từ bỏ thân người, đã vượt qua ách trói buộc của cõi trời.”

‘‘Kusalī bhāsasī tesaṃ, mārapāsappahāyinaṃ;

Kassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti.

“Ngươi nói lời lành thay về các vị ấy, những người đã từ bỏ vòng vây của Ma vương; Sau khi đã liễu tri Giáo pháp của ai, các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu.”

‘‘Na aññatra bhagavatā, nāññatra tava sāsanā;

Yassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhanaṃ.

“Không ngoài Thế Tôn, không ngoài giáo huấn của Ngài; Sau khi đã liễu tri Giáo pháp của vị ấy, các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu.

‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;

Taṃ te dhammaṃ idhaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti.

“Nơi mà danh và sắc, được đoạn diệt không còn dư sót; Sau khi đã liễu tri Giáo pháp ấy ở đây, các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu.”

‘‘Gambhīraṃ bhāsasī vācaṃ, dubbijānaṃ sudubbudhaṃ;

Kassa tvaṃ dhammamaññāya, vācaṃ bhāsasi īdisa’’nti.

“Ngươi nói lời nói thâm sâu, khó hiểu, rất khó giác ngộ; Sau khi đã liễu tri Giáo pháp của ai, ngươi lại nói lời nói như vậy?”

‘‘Kumbhakāro [Pg.33] pure āsiṃ, vekaḷiṅge ghaṭīkaro;

Mātāpettibharo āsiṃ, kassapassa upāsako.

“Thuở xưa, con là thợ gốm, tên là Ghaṭīkāra ở xứ Vekaḷiṅga; Con đã phụng dưỡng cha mẹ, là người cận sự nam của đức Phật Kassapa.

‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;

Ahuvā te sagāmeyyo, ahuvā te pure sakhā.

“Con đã từ bỏ pháp dâm dục, sống đời phạm hạnh, không còn vật chất; Con đã là người cùng làng với Ngài, thuở xưa con đã là bạn của Ngài.

‘‘Sohamete pajānāmi, vimutte satta bhikkhavo;

Rāgadosaparikkhīṇe, tiṇṇe loke visattika’’nti.

“Chính con đây biết rõ bảy vị Tỳ khưu ấy đã được giải thoát; Tham và sân đã được đoạn tận, đã vượt qua sự dính mắc ở đời.”

‘‘Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaggava;

Kumbhakāro pure āsi, vekaḷiṅge ghaṭīkaro;

Mātāpettibharo āsi, kassapassa upāsako.

“Này Bhaggava, sự việc khi ấy đúng là như vậy, như lời ngươi nói; Thuở xưa, ngươi là thợ gốm, tên là Ghaṭīkāra ở xứ Vekaḷiṅga; Ngươi đã phụng dưỡng cha mẹ, là người cận sự nam của đức Phật Kassapa.

‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;

Ahuvā me sagāmeyyo, ahuvā me pure sakhā’’ti.

“Ngươi đã từ bỏ pháp dâm dục, sống đời phạm hạnh, không còn vật chất; Ngươi đã là người cùng làng với ta, thuở xưa ngươi đã là bạn của ta.”

‘‘Evametaṃ purāṇānaṃ, sahāyānaṃ ahu saṅgamo;

Ubhinnaṃ bhāvitattānaṃ, sarīrantimadhārina’’nti.

“Như vậy, cuộc gặp gỡ này đã xảy ra giữa hai người bạn cũ; Cả hai đều có tự thân đã được tu tập, và đang mang thân cuối cùng.”

Ādittavaggo pañcamo.

Phẩm Lửa Cháy, phẩm thứ năm.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm này:

Ādittaṃ kiṃdadaṃ annaṃ, ekamūlaanomiyaṃ;

Accharāvanaropajetaṃ, maccharena ghaṭīkaroti.

Lửa Cháy, Cho Gì, Lương Thực, Một Gốc, Không Hạ Tiện; Tiên Nữ, Trồng Rừng, Jetavana, Keo Kiệt, và Ghaṭīkāra.

6. Jarāvaggo

6. Phẩm Tuổi Già

1. Jarāsuttaṃ

1. Kinh Tuổi Già

51.

51.

‘‘Kiṃsu yāva jarā sādhu, kiṃsu sādhu patiṭṭhitaṃ;

Kiṃsu narānaṃ ratanaṃ, kiṃsu corehi dūhara’’nti.

“Cái gì tốt đẹp cho đến khi già? Cái gì tốt đẹp khi được thiết lập vững chắc? Cái gì là châu báu của con người? Cái gì khó bị kẻ trộm lấy đi?”

‘‘Sīlaṃ yāva jarā sādhu, saddhā sādhu patiṭṭhitā;

Paññā narānaṃ ratanaṃ, puññaṃ corehi dūhara’’nti.

“Giới hạnh tốt đẹp cho đến khi già, đức tin tốt đẹp khi được thiết lập vững chắc; Trí tuệ là châu báu của con người, phước đức khó bị kẻ trộm lấy đi.”

2. Ajarasāsuttaṃ

2. Kinh Không Già

52.

52.

‘‘Kiṃsu [Pg.34] ajarasā sādhu, kiṃsu sādhu adhiṭṭhitaṃ;

Kiṃsu narānaṃ ratanaṃ, kiṃsu corehyahāriya’’nti.

“Cái gì tốt đẹp mà không bị già đi? Cái gì tốt đẹp khi được an trú vững chắc? Cái gì là châu báu của con người? Cái gì không thể bị kẻ trộm lấy đi?”

‘‘Sīlaṃ ajarasā sādhu, saddhā sādhu adhiṭṭhitā;

Paññā narānaṃ ratanaṃ, puññaṃ corehyahāriya’’nti.

“Giới hạnh tốt đẹp mà không bị già đi, đức tin tốt đẹp khi được an trú vững chắc; Trí tuệ là châu báu của con người, phước đức không thể bị kẻ trộm lấy đi.”

3. Mittasuttaṃ

3. Kinh Người Bạn

53.

53.

‘‘Kiṃsu pavasato mittaṃ, kiṃsu mittaṃ sake ghare;

Kiṃ mittaṃ atthajātassa, kiṃ mittaṃ samparāyika’’nti.

“Ai là bạn của người đi xa? Ai là bạn trong nhà của mình? Ai là bạn của người có công việc phát sinh? Ai là bạn trong đời sau?”

‘‘Sattho pavasato mittaṃ, mātā mittaṃ sake ghare;

Sahāyo atthajātassa, hoti mittaṃ punappunaṃ;

Sayaṃkatāni puññāni, taṃ mittaṃ samparāyika’’nti.

“Đoàn lữ hành là bạn của người đi xa, người mẹ là bạn trong nhà của mình; Người bạn đồng hành khi có công việc phát sinh, là bạn hết lần này đến lần khác; Những phước đức do tự mình làm, đó là bạn trong đời sau.”

4. Vatthusuttaṃ

4. Kinh Vật Nương Tựa

54.

54.

‘‘Kiṃsu vatthu manussānaṃ, kiṃsūdha paramo sakhā;

Kiṃsu bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.

“Cái gì là vật nương tựa của con người? Ai là người bạn tối cao ở đời này? Các chúng sanh sống nhờ vào cái gì, những chúng sanh nương tựa vào đất?”

‘‘Puttā vatthu manussānaṃ, bhariyā ca paramo sakhā;

Vuṭṭhiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.

“Con cái là vật nương tựa của con người, người vợ là người bạn tối cao; Các chúng sanh sống nhờ vào mưa, những chúng sanh nương tựa vào đất.”

5. Paṭhamajanasuttaṃ

5. Kinh Sanh Khởi Thứ Nhất

55.

55.

‘‘Kiṃsu janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati;

Kiṃsu saṃsāramāpādi, kiṃsu tassa mahabbhaya’’nti.

“Cái gì sanh ra con người? Cái gì của người ấy chạy lang thang? Cái gì đi vào vòng luân hồi? Cái gì là nỗi sợ hãi lớn của người ấy?”

‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati;

Satto saṃsāramāpādi, dukkhamassa mahabbhaya’’nti.

“Ái dục sanh ra con người, tâm của người ấy chạy lang thang; Chúng sanh đi vào vòng luân hồi, khổ đau là nỗi sợ hãi lớn của người ấy.”

6. Dutiyajanasuttaṃ

6. Kinh Janeti thứ hai

56.

56.

‘‘Kiṃsu [Pg.35] janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati;

Kiṃsu saṃsāramāpādi, kismā na parimuccatī’’ti.

“Cái gì sanh ra con người? Cái gì của người ấy chạy khắp nơi? Cái gì đi đến luân hồi? Do đâu không được giải thoát?”

‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati;

Satto saṃsāramāpādi, dukkhā na parimuccatī’’ti.

“Ái dục sanh ra con người, tâm của người ấy chạy khắp nơi. Chúng sanh đi đến luân hồi, không được giải thoát khỏi khổ đau.”

7. Tatiyajanasuttaṃ

7. Kinh Janeti thứ ba

57.

57.

‘‘Kiṃsu janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati;

Kiṃsu saṃsāramāpādi, kiṃsu tassa parāyana’’nti.

“Cái gì sanh ra con người? Cái gì của người ấy chạy khắp nơi? Cái gì đi đến luân hồi? Cái gì là nơi nương tựa của người ấy?”

‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati;

Satto saṃsāramāpādi, kammaṃ tassa parāyana’’nti.

“Ái dục sanh ra con người, tâm của người ấy chạy khắp nơi. Chúng sanh đi đến luân hồi, nghiệp là nơi nương tựa của người ấy.”

8. Uppathasuttaṃ

8. Kinh Con Đường Tà

58.

58.

‘‘Kiṃsu uppatho akkhāto, kiṃsu rattindivakkhayo;

Kiṃ malaṃ brahmacariyassa, kiṃ sinānamanodaka’’nti.

“Cái gì được gọi là con đường tà? Cái gì bị tiêu mòn ngày và đêm? Cái gì là cấu uế của phạm hạnh? Cái gì là sự tắm rửa không cần nước?”

‘‘Rāgo uppatho akkhāto, vayo rattindivakkhayo;

Itthī malaṃ brahmacariyassa, etthāyaṃ sajjate pajā;

Tapo ca brahmacariyañca, taṃ sinānamanodaka’’nti.

“Tham ái được gọi là con đường tà, tuổi tác bị tiêu mòn ngày và đêm. Người nữ là cấu uế của phạm hạnh, chúng sanh này bị đắm nhiễm ở nơi ấy. Khổ hạnh và phạm hạnh, đó là sự tắm rửa không cần nước.”

9. Dutiyasuttaṃ

9. Kinh Người Bạn Đồng Hành

59.

59.

‘‘Kiṃsu dutiyā purisassa hoti, kiṃsu cenaṃ pasāsati;

Kissa cābhirato macco, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

“Cái gì là người bạn đồng hành của con người? Cái gì giáo huấn người ấy? Người hoan hỷ điều gì, được giải thoát khỏi mọi khổ đau?”

‘‘Saddhā dutiyā purisassa hoti, paññā cenaṃ pasāsati;

Nibbānābhirato macco, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

“Tín là người bạn đồng hành của con người, trí tuệ giáo huấn người ấy. Người hoan hỷ trong Niết-bàn, được giải thoát khỏi mọi khổ đau.”

10. Kavisuttaṃ

10. Kinh Thi Sĩ

60.

60.

‘‘Kiṃsu nidānaṃ gāthānaṃ, kiṃsu tāsaṃ viyañjanaṃ;

Kiṃsu sannissitā gāthā, kiṃsu gāthānamāsayo’’ti.

“Cái gì là nguồn gốc của các kệ ngôn? Cái gì là văn tự của chúng? Các kệ ngôn y cứ vào đâu? Cái gì là chỗ nương của các kệ ngôn?”

‘‘Chando [Pg.36] nidānaṃ gāthānaṃ, akkharā tāsaṃ viyañjanaṃ;

Nāmasannissitā gāthā, kavi gāthānamāsayo’’ti.

“Vần luật là nguồn gốc của các kệ ngôn, chữ viết là văn tự của chúng. Các kệ ngôn y cứ vào danh, thi sĩ là chỗ nương của các kệ ngôn.”

Jarāvaggo chaṭṭho.

Phẩm Già, thứ sáu.

Tassuddānaṃ –

Tóm lược phẩm ấy:

Jarā ajarasā mittaṃ, vatthu tīṇi janāni ca;

Uppatho ca dutiyo ca, kavinā pūrito vaggoti.

(Kinh) Già, Không Già, Bạn, Nền Tảng, và ba kinh Sanh Ra; (Kinh) Con Đường Tà, và (kinh) Người Bạn Đồng Hành, cùng với (kinh) Thi Sĩ, phẩm được đầy đủ.

7. Addhavaggo

7. Phẩm Addha

1. Nāmasuttaṃ

1. Kinh Danh

61.

61.

‘‘Kiṃsu sabbaṃ addhabhavi, kismā bhiyyo na vijjati;

Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“Cái gì bao trùm tất cả? Cái gì không có gì hơn nữa? Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp nào?”

‘‘Nāmaṃ sabbaṃ addhabhavi, nāmā bhiyyo na vijjati;

Nāmassa ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“Danh bao trùm tất cả, không có gì hơn danh. Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp là danh.”

2. Cittasuttaṃ

2. Kinh Tâm

62.

62.

‘‘Kenassu nīyati loko, kenassu parikassati;

Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“Thế gian bị cái gì dẫn dắt? Bị cái gì lôi kéo? Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp nào?”

‘‘Cittena nīyati loko, cittena parikassati;

Cittassa ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“Thế gian bị tâm dẫn dắt, bị tâm lôi kéo. Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp là tâm.”

3. Taṇhāsuttaṃ

3. Kinh Ái Dục

63.

63.

‘‘Kenassu nīyati loko, kenassu parikassati;

Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“Thế gian bị cái gì dẫn dắt? Bị cái gì lôi kéo? Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp nào?”

‘‘Taṇhāya nīyati loko, taṇhāya parikassati;

Taṇhāya ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti.

“Thế gian bị ái dục dẫn dắt, bị ái dục lôi kéo. Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp là ái dục.”

4. Saṃyojanasuttaṃ

4. Kinh Kiết Sử

64.

64.

‘‘Kiṃsu [Pg.37] saṃyojano loko, kiṃsu tassa vicāraṇaṃ;

Kissassu vippahānena, nibbānaṃ iti vuccatī’’ti.

“Cái gì là kiết sử của thế gian? Cái gì là sự đi lang thang của nó? Do đoạn tận cái gì, mà được gọi là Niết-bàn?”

‘‘Nandīsaṃyojano loko, vitakkassa vicāraṇaṃ;

Taṇhāya vippahānena, nibbānaṃ iti vuccatī’’ti.

“Thế gian bị ái hỷ trói buộc, sự tầm cầu của nó là tư duy; do đoạn tận ái dục, được gọi là Niết-bàn.”

5. Bandhanasuttaṃ

5. Kinh Trói Buộc

65.

65.

‘‘Kiṃsu sambandhano loko, kiṃsu tassa vicāraṇaṃ;

Kissassu vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.

“Cái gì trói buộc thế gian? Cái gì là sự tầm cầu của nó? Do đoạn tận cái gì, cắt đứt được mọi sự trói buộc?”

‘‘Nandīsambandhano loko, vitakkassa vicāraṇaṃ;

Taṇhāya vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.

“Ái hỷ trói buộc thế gian, sự tầm cầu của nó là tư duy; do đoạn tận ái dục, cắt đứt được mọi sự trói buộc.”

6. Attahatasuttaṃ

6. Kinh Bị Tổn Hại

66.

66.

‘‘Kenassubbhāhato loko, kenassu parivārito;

Kena sallena otiṇṇo, kissa dhūpāyito sadā’’ti.

“Thế gian bị cái gì tổn hại? Bị cái gì bao vây? Bị mũi tên nào đâm trúng? Luôn luôn bị cái gì thiêu đốt?”

‘‘Maccunābbhāhato loko, jarāya parivārito;

Taṇhāsallena otiṇṇo, icchādhūpāyito sadā’’ti.

“Thế gian bị tử thần tổn hại, bị già nua bao vây; bị mũi tên ái dục đâm trúng, luôn luôn bị lòng ham muốn thiêu đốt.”

7. Uḍḍitasuttaṃ

7. Kinh Bị Móc Lên

67.

67.

‘‘Kenassu uḍḍito loko, kenassu parivārito;

Kenassu pihito loko, kismiṃ loko patiṭṭhito’’ti.

“Thế gian bị cái gì móc lên? Bị cái gì bao vây? Thế gian bị cái gì che đậy? Thế gian an trú ở đâu?”

‘‘Taṇhāya uḍḍito loko, jarāya parivārito;

Maccunā pihito loko, dukkhe loko patiṭṭhito’’ti.

“Thế gian bị ái dục móc lên, bị già nua bao vây; thế gian bị tử thần che đậy, thế gian an trú trong khổ đau.”

8. Pihitasuttaṃ

8. Kinh Bị Che Đậy

68.

68.

‘‘Kenassu pihito loko, kismiṃ loko patiṭṭhito;

Kenassu uḍḍito loko, kenassu parivārito’’ti.

“Thế gian bị cái gì che đậy? Thế gian an trú ở đâu? Thế gian bị cái gì móc lên? Bị cái gì bao vây?”

‘‘Maccunā [Pg.38] pihito loko, dukkhe loko patiṭṭhito;

Taṇhāya uḍḍito loko, jarāya parivārito’’ti.

“Thế gian bị tử thần che đậy, thế gian an trú trong khổ đau; thế gian bị ái dục móc lên, bị già nua bao vây.”

9. Icchāsuttaṃ

9. Kinh Ham Muốn

69.

69.

‘‘Kenassu bajjhatī loko, kissa vinayāya muccati;

Kissassu vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.

“Thế gian bị cái gì trói buộc? Do điều phục cái gì mà được giải thoát? Do đoạn tận cái gì, cắt đứt được mọi sự trói buộc?”

‘‘Icchāya bajjhatī loko, icchāvinayāya muccati;

Icchāya vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti.

“Thế gian bị lòng ham muốn trói buộc, do điều phục lòng ham muốn mà được giải thoát; do đoạn tận lòng ham muốn, cắt đứt được mọi sự trói buộc.”

10. Lokasuttaṃ

10. Kinh Thế Gian

70.

70.

‘‘Kismiṃ loko samuppanno, kismiṃ kubbati santhavaṃ;

Kissa loko upādāya, kismiṃ loko vihaññatī’’ti.

“Thế gian sanh khởi từ đâu? Kết thân với cái gì? Thế gian chấp thủ cái gì, và bị phiền não bởi cái gì?”

‘‘Chasu loko samuppanno, chasu kubbati santhavaṃ;

Channameva upādāya, chasu loko vihaññatī’’ti.

“Thế gian sanh khởi từ sáu (nội xứ), kết thân với sáu (nội xứ); chấp thủ chính sáu (nội xứ) ấy, và bị phiền não bởi sáu (nội xứ).”

Addhavaggo sattamo.

Phẩm Addha thứ bảy.

Tassuddānaṃ –

Phần Tóm Lược:

Nāmaṃ cittañca taṇhā ca, saṃyojanañca bandhanā;

Abbhāhatuḍḍito pihito, icchā lokena te dasāti.

Danh, Tâm, và Ái Dục, Kiết Sử, và Trói Buộc; Bị Tổn Hại, Bị Móc Lên, Bị Che Đậy, Ham Muốn, và Thế Gian, đó là mười kinh.

8. Chetvāvaggo

8. Phẩm Cắt Đứt

1. Chetvāsuttaṃ

1. Kinh Cắt Đứt

71. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

71. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã bạch với Thế Tôn bằng kệ rằng:

‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.

“Cắt đứt cái gì, được an lạc? Cắt đứt cái gì, không sầu muộn? Hỡi Gotama, Ngài tán thành việc giết chết pháp độc nhất nào?”

‘‘Kodhaṃ [Pg.39] chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa devate;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.

“Cắt đứt sân hận, được an lạc; cắt đứt sân hận, không sầu muộn. Này vị thiên, sân hận có gốc độc, ngọn ngọt, các bậc Thánh tán thán việc giết chết nó; vì cắt đứt nó, không còn sầu muộn.”

2. Rathasuttaṃ

2. Kinh Cỗ Xe

72.

72.

‘‘Kiṃsu rathassa paññāṇaṃ, kiṃsu paññāṇamaggino;

Kiṃsu raṭṭhassa paññāṇaṃ, kiṃsu paññāṇamitthiyā’’ti.

“Cái gì là dấu hiệu của cỗ xe? Cái gì là dấu hiệu của lửa? Cái gì là dấu hiệu của quốc độ? Cái gì là dấu hiệu của người nữ?”

‘‘Dhajo rathassa paññāṇaṃ, dhūmo paññāṇamaggino;

Rājā raṭṭhassa paññāṇaṃ, bhattā paññāṇamitthiyā’’ti.

“Lá cờ là dấu hiệu của cỗ xe, khói là dấu hiệu của lửa; vua là dấu hiệu của quốc độ, người chồng là dấu hiệu của người nữ.”

3. Vittasuttaṃ

3. Kinh Tài Sản (Vitta)

73.

73.

‘‘Kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, kiṃsu suciṇṇo sukhamāvahati;

Kiṃsu have sādutaraṃ rasānaṃ, kathaṃjīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti.

“Ở đời này, tài sản gì là cao quý nhất của con người? Pháp gì được thực hành tốt đẹp sẽ mang lại an lạc? Trong các vị, vị nào là ngon ngọt nhất? Người sống như thế nào được gọi là có đời sống cao quý nhất?”

‘‘Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati;

Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti.

“Ở đời này, tín tâm là tài sản cao quý nhất của con người. Pháp được thực hành tốt đẹp sẽ mang lại an lạc. Sự thật quả là vị ngon ngọt nhất trong các vị. Người sống bằng trí tuệ được gọi là có đời sống cao quý nhất.”

4. Vuṭṭhisuttaṃ

4. Kinh Mưa (Vuṭṭhi)

74.

74.

‘‘Kiṃsu uppatataṃ seṭṭhaṃ, kiṃsu nipatataṃ varaṃ;

Kiṃsu pavajamānānaṃ, kiṃsu pavadataṃ vara’’nti.

“Trong những thứ vươn lên, cái gì là cao quý nhất? Trong những thứ rơi xuống, cái gì là tốt đẹp nhất? Trong những loài đi lại, loài nào là cao quý nhất? Trong những người nói năng, ai là tốt đẹp nhất?”

‘‘Bījaṃ uppatataṃ seṭṭhaṃ, vuṭṭhi nipatataṃ varā;

Gāvo pavajamānānaṃ, putto pavadataṃ varoti.

“Trong những thứ vươn lên, hạt giống là cao quý nhất. Trong những thứ rơi xuống, mưa là tốt đẹp nhất. Trong những loài đi lại, bò là cao quý nhất. Trong những người nói năng, con trai là tốt đẹp nhất.”

‘‘Vijjā uppatataṃ seṭṭhā, avijjā nipatataṃ varā;

Saṅgho pavajamānānaṃ, buddho pavadataṃ varo’’ti.

“Trong những thứ vươn lên, minh là cao quý nhất. Trong những thứ rơi xuống, vô minh là tốt đẹp nhất. Trong những loài đi lại, Tăng chúng là cao quý nhất. Trong những người nói năng, Đức Phật là tốt đẹp nhất.”

5. Bhītāsuttaṃ

5. Kinh Sợ Hãi (Bhītā)

75.

75.

‘‘Kiṃsūdha bhītā janatā anekā,Maggo canekāyatanappavutto;

Pucchāmi taṃ gotama bhūripañña,Kismiṃ ṭhito paralokaṃ na bhāye’’ti.

“Vì sao ở đời này, nhiều chúng sanh lại sợ hãi, dù con đường đã được tuyên thuyết với nhiều phương diện? Con xin hỏi Ngài, hỡi Gotama, bậc trí tuệ rộng lớn: Người an trú vào đâu sẽ không sợ hãi đời sau?”

‘‘Vācaṃ [Pg.40] manañca paṇidhāya sammā,Kāyena pāpāni akubbamāno;

Bavhannapānaṃ gharamāvasanto,Saddho mudū saṃvibhāgī vadaññū;

Etesu dhammesu ṭhito catūsu,Dhamme ṭhito paralokaṃ na bhāye’’ti.

“Hướng lời nói và ý nghĩ một cách chân chánh, không làm điều ác qua thân, sống trong gia đình có nhiều đồ ăn thức uống, có tín tâm, nhu hòa, biết chia sẻ, khéo nói năng. Người an trú trong bốn pháp này, an trú trong Chánh pháp, sẽ không sợ hãi đời sau.”

6. Najīratisuttaṃ

6. Kinh Không Hư Hoại (Na Jīrati)

76.

76.

‘‘Kiṃ jīrati kiṃ na jīrati, kiṃsu uppathoti vuccati;

Kiṃsu dhammānaṃ paripantho, kiṃsu rattindivakkhayo;

Kiṃ malaṃ brahmacariyassa, kiṃ sinānamanodakaṃ.

“Cái gì hư hoại, cái gì không hư hoại? Cái gì được gọi là tà đạo? Cái gì là chướng ngại của các pháp? Cái gì là sự hao mòn của ngày đêm? Cái gì là cấu uế của phạm hạnh? Cái gì là sự tắm rửa không cần nước?

‘‘Kati lokasmiṃ chiddāni, yattha vittaṃ na tiṭṭhati;

Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.

“Trên đời có bao nhiêu lỗ hổng, nơi mà tài sản không thể tồn tại? Chúng con đến đây để hỏi Thế Tôn, làm sao chúng con có thể biết được điều đó?”

‘‘Rūpaṃ jīrati maccānaṃ, nāmagottaṃ na jīrati;

Rāgo uppathoti vuccati.

“Sắc thân của chúng sanh hữu tử thì hư hoại, nhưng danh và tánh thì không hư hoại. Tham ái được gọi là tà đạo.

‘‘Lobho dhammānaṃ paripantho, vayo rattindivakkhayo;

Itthī malaṃ brahmacariyassa, etthāyaṃ sajjate pajā;

Tapo ca brahmacariyañca, taṃ sinānamanodakaṃ.

“Tham lam là chướng ngại của các pháp. Tuổi tác là sự hao mòn của ngày đêm. Phụ nữ là cấu uế của phạm hạnh, chúng sanh này bị dính mắc vào đó. Khổ hạnh và phạm hạnh, đó là sự tắm rửa không cần nước.

‘‘Cha lokasmiṃ chiddāni, yattha vittaṃ na tiṭṭhati;

Ālasyañca pamādo ca, anuṭṭhānaṃ asaṃyamo;

Niddā tandī ca te chidde, sabbaso taṃ vivajjaye’’ti.

“Trên đời có sáu lỗ hổng, nơi mà tài sản không thể tồn tại: lười biếng, phóng dật, không nỗ lực, không tự chế, ngủ nghỉ, và uể oải. Hãy nên hoàn toàn tránh xa những lỗ hổng ấy.”

7. Issariyasuttaṃ

7. Kinh Quyền Lực (Issariya)

77.

77.

‘‘Kiṃsu issariyaṃ loke, kiṃsu bhaṇḍānamuttamaṃ;

Kiṃsu satthamalaṃ loke, kiṃsu lokasmimabbudaṃ.

“Ở đời, cái gì là quyền lực? Cái gì là vật sở hữu cao quý nhất? Ở đời, cái gì là cấu uế của vũ khí? Ở đời, cái gì là tai họa?

‘‘Kiṃsu harantaṃ vārenti, haranto pana ko piyo;

Kiṃsu punappunāyantaṃ, abhinandanti paṇḍitā’’ti.

“Người ta ngăn cản ai đang lấy đi? Ai đang lấy đi lại được yêu mến? Ai đến lui nhiều lần được bậc hiền trí hoan nghênh?”

‘‘Vaso [Pg.41] issariyaṃ loke, itthī bhaṇḍānamuttamaṃ;

Kodho satthamalaṃ loke, corā lokasmimabbudā.

“Quyền hành là quyền lực ở đời. Phụ nữ là vật sở hữu cao quý nhất. Sân hận là cấu uế của vũ khí ở đời. Kẻ trộm là tai họa ở đời.

‘‘Coraṃ harantaṃ vārenti, haranto samaṇo piyo;

Samaṇaṃ punappunāyantaṃ, abhinandanti paṇḍitā’’ti.

“Người ta ngăn cản kẻ trộm đang lấy đi. Vị sa-môn đang nhận lấy thì được yêu mến. Bậc hiền trí hoan nghênh vị sa-môn đến lui nhiều lần.”

8. Kāmasuttaṃ

8. Kinh Mong Muốn (Kāma)

78.

78.

‘‘Kimatthakāmo na dade, kiṃ macco na pariccaje;

Kiṃsu muñceyya kalyāṇaṃ, pāpikaṃ na ca mocaye’’ti.

“Người mong cầu lợi ích không nên cho cái gì? Người hữu tử không nên từ bỏ cái gì? Nên nói ra điều gì tốt đẹp? Không nên nói ra điều gì xấu ác?”

‘‘Attānaṃ na dade poso, attānaṃ na pariccaje;

Vācaṃ muñceyya kalyāṇaṃ, pāpikañca na mocaye’’ti.

“Con người không nên cho đi tự thân, con người không nên từ bỏ tự thân. Nên nói ra lời tốt đẹp, và không nên nói ra lời xấu ác.”

9. Pātheyyasuttaṃ

9. Kinh Lương Thực (Pātheyya)

79.

79.

‘‘Kiṃsu bandhati pātheyyaṃ, kiṃsu bhogānamāsayo;

Kiṃsu naraṃ parikassati, kiṃsu lokasmi dujjahaṃ;

Kismiṃ baddhā puthū sattā, pāsena sakuṇī yathā’’ti.

“Cái gì gói ghém lương thực? Cái gì là nền tảng của tài sản? Cái gì lôi kéo con người? Ở đời, cái gì là khó từ bỏ? Nhiều chúng sanh bị trói buộc vào đâu, như con chim bị trói bởi cái bẫy?”

‘‘Saddhā bandhati pātheyyaṃ, sirī bhogānamāsayo;

Icchā naraṃ parikassati, icchā lokasmi dujjahā;

Icchābaddhā puthū sattā, pāsena sakuṇī yathā’’ti.

“Tín tâm gói ghém lương thực. Thịnh vượng là nền tảng của tài sản. Dục vọng lôi kéo con người. Dục vọng là khó từ bỏ ở đời. Nhiều chúng sanh bị trói buộc bởi dục vọng, như con chim bị trói bởi cái bẫy.”

10. Pajjotasuttaṃ

10. Kinh Ánh Sáng (Pajjota)

80.

80.

‘‘Kiṃsu lokasmi pajjoto, kiṃsu lokasmi jāgaro;

Kiṃsu kamme sajīvānaṃ, kimassa iriyāpatho.

“Ở đời, cái gì là ánh sáng? Ở đời, cái gì là sự tỉnh thức? Cái gì là bạn đồng hành trong công việc của những người đang sống? Cái gì là phương tiện sinh sống của họ?

‘‘Kiṃsu alasaṃ analasañca, mātā puttaṃva posati;

Kiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.

“Cái gì nuôi dưỡng cả người lười biếng lẫn người không lười biếng, như mẹ nuôi con? Những chúng sanh có hơi thở, nương tựa trên mặt đất, sống nhờ vào đâu?”

‘‘Paññā lokasmi pajjoto, sati lokasmi jāgaro;

Gāvo kamme sajīvānaṃ, sītassa iriyāpatho.

“Trí tuệ là ánh sáng ở trên đời, niệm là sự tỉnh thức ở trên đời; bò là bạn đồng hành trong công việc của những người mưu sinh, cái cày là phương tiện sinh sống.”

‘‘Vuṭṭhi alasaṃ analasañca, mātā puttaṃva posati;

Vuṭṭhiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti.

“Mưa nuôi dưỡng kẻ biếng và không biếng, như mẹ nuôi dưỡng con trai mình; các chúng sanh nương tựa vào đất, sống nhờ vào mưa.”

11. Araṇasuttaṃ

11. Kinh Vô Tranh

81.

81.

‘‘Kesūdha [Pg.42] araṇā loke, kesaṃ vusitaṃ na nassati;

Kedha icchaṃ parijānanti, kesaṃ bhojissiyaṃ sadā.

“Ở đời, ai là bậc vô tranh? Phạm hạnh của ai không hư hoại? Ai liễu tri được lòng ham muốn? Ai luôn luôn thoát khỏi cảnh nô lệ?”

‘‘Kiṃsu mātā pitā bhātā, vandanti naṃ patiṭṭhitaṃ;

Kiṃsu idha jātihīnaṃ, abhivādenti khattiyā’’ti.

“Mẹ, cha, và anh em đảnh lễ ai là người đã an trú (trong giới)? Ở đời này, các vị Sát-đế-lỵ đảnh lễ ai là người có dòng dõi thấp kém?”

‘‘Samaṇīdha araṇā loke, samaṇānaṃ vusitaṃ na nassati;

Samaṇā icchaṃ parijānanti, samaṇānaṃ bhojissiyaṃ sadā.

“Ở đời, các vị Sa-môn là bậc vô tranh, phạm hạnh của các vị Sa-môn không hư hoại; các vị Sa-môn liễu tri được lòng ham muốn, các vị Sa-môn luôn luôn thoát khỏi cảnh nô lệ.”

‘‘Samaṇaṃ mātā pitā bhātā, vandanti naṃ patiṭṭhitaṃ;

Samaṇīdha jātihīnaṃ, abhivādenti khattiyā’’ti.

“Mẹ, cha, và anh em đảnh lễ vị Sa-môn đã an trú (trong giới); ở đời này, các vị Sát-đế-lỵ đảnh lễ vị Sa-môn có dòng dõi thấp kém.”

Chetvāvaggo aṭṭhamo.

Phẩm Chetvā, Thứ Tám.

Tassuddānaṃ –

Đây là kệ tóm lược:

Chetvā rathañca cittañca, vuṭṭhi bhītā najīrati;

Issaraṃ kāmaṃ pātheyyaṃ, pajjoto araṇena cāti.

Chetvā, Ratha, và Citta, Vuṭṭhi, Bhītā, Na Jīrati; Issara, Kāma, Pātheyya, Pajjota, và Araṇa.

Devatāsaṃyuttaṃ samattaṃ.

Tương Ưng Chư Thiên (đã) xong.

2. Devaputtasaṃyuttaṃ

2. Tương Ưng Thiên Tử

1. Paṭhamavaggo

1. Phẩm Thứ Nhất

1. Paṭhamakassapasuttaṃ

1. Kinh Kassapa Thứ Nhất

82. Evaṃ [Pg.43] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho kassapo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kassapo devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhikkhuṃ bhagavā pakāsesi, no ca bhikkhuno anusāsa’’nti. ‘‘Tena hi kassapa, taññevettha paṭibhātū’’ti.

82. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, thiên tử Kassapa, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Jetavana rực sáng, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Kassapa bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Ngài chỉ nói rõ về Tỷ-kheo, chứ không nói về lời giáo huấn cho Tỷ-kheo.” (Thế Tôn đáp): “Vậy thì, này Kassapa, hãy để điều đó được sáng tỏ cho chính ngươi ở đây.”

‘‘Subhāsitassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca;

Ekāsanassa ca raho, cittavūpasamassa cā’’ti.

“Nên học tập lời khéo nói, và sự thân cận các Sa-môn; nên ở một mình nơi vắng vẻ, và sự an tịnh của tâm.”

Idamavoca kassapo devaputto; samanuñño satthā ahosi. Atha kho kassapo devaputto ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

Thiên tử Kassapa đã nói lời này; bậc Đạo Sư đã hoan hỷ. Bấy giờ, thiên tử Kassapa, (nghĩ rằng): “Bậc Đạo Sư đã hoan hỷ với ta,” liền đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ đó.

2. Dutiyakassapasuttaṃ

2. Kinh Kassapa Thứ Hai

83. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho kassapo devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

83. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, thiên tử Kassapa đã nói bài kệ này trước mặt Thế Tôn:

‘‘Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto,Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ;

Lokassa ñatvā udayabbayañca,Sucetaso anissito tadānisaṃso’’ti.

“Nếu Tỷ-kheo mong muốn chứng đắc A-la-hán quả, vị ấy nên là người có thiền, có tâm giải thoát; biết được sự sanh và diệt của thế gian, với tâm thanh tịnh, không nương tựa, vị ấy sẽ có được quả vị ấy.”

3. Māghasuttaṃ

3. Kinh Māgha

84. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho māgho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi[Pg.44]. Ekamantaṃ ṭhito kho māgho devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

84. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, thiên tử Māgha, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Jetavana rực sáng, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Māgha đã bạch với Thế Tôn bằng kệ:

‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.

“Đoạn trừ gì, được an lạc? Đoạn trừ gì, không sầu muộn? Hỡi Gotama, Ngài tán thành sự diệt trừ của một pháp nào?”

‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vatrabhū;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.

“Đoạn trừ sân, được an lạc; đoạn trừ sân, không sầu muộn. Hỡi Vatrabhū, các bậc Thánh tán thán sự diệt trừ sân hận, vốn có gốc độc và ngọn ngọt; vì rằng đoạn trừ nó, sẽ không sầu muộn.”

4. Māgadhasuttaṃ

4. Kinh Māgadha

85. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho māgadho devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

85. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, thiên tử Māgadha đã bạch với Thế Tôn bằng kệ:

‘‘Kati lokasmiṃ pajjotā, yehi loko pakāsati;

Bhavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti.

“Có bao nhiêu ánh sáng ở trên đời, nhờ đó thế gian được chiếu sáng? Chúng con đến đây để hỏi Ngài, làm sao chúng con có thể biết được điều đó?”

‘‘Cattāro loke pajjotā, pañcamettha na vijjati;

Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā.

“Có bốn ánh sáng ở trên đời, ở đây không có thứ năm. Ban ngày, mặt trời chiếu sáng; ban đêm, mặt trăng tỏa rạng.”

‘‘Atha aggi divārattiṃ, tattha tattha pakāsati;

Sambuddho tapataṃ seṭṭho, esā ābhā anuttarā’’ti.

“Rồi lửa, cả ngày lẫn đêm, chiếu sáng đây đó. Bậc Chánh Đẳng Giác là tối thượng trong các vật chiếu sáng; ánh sáng này là vô thượng.”

5. Dāmalisuttaṃ

5. Kinh Dāmali

86. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho dāmali devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dāmali devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

86. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, thiên tử Dāmali, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể khu vườn Jetavana bừng sáng, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Dāmali ở trước mặt Thế Tôn, nói lên kệ ngôn này:

‘‘Karaṇīyametaṃ brāhmaṇena, padhānaṃ akilāsunā;

Kāmānaṃ vippahānena, na tenāsīsate bhava’’nti.

“Việc này vị Bà-la-môn nên làm, tinh cần, không mệt mỏi; do từ bỏ các dục, vị ấy không mong cầu hữu.”

‘‘Natthi kiccaṃ brāhmaṇassa (dāmalīti bhagavā),Katakicco hi brāhmaṇo.

(Thế Tôn:) “Này Dāmali, vị Bà-la-môn không còn việc gì phải làm, vì vị Bà-la-môn đã làm xong việc phải làm.

‘‘Yāva [Pg.45] na gādhaṃ labhati nadīsu,Āyūhati sabbagattebhi jantu;

Gādhañca laddhāna thale ṭhito yo,Nāyūhatī pāragato hi sova.

“Chừng nào chúng sanh chưa tìm thấy chỗ đứng vững trong các dòng sông, thì còn phải nỗ lực với toàn thân; và khi đã tìm được chỗ đứng vững, đứng trên đất liền, người ấy không còn phải nỗ lực, vì đã đến bờ bên kia.

‘‘Esūpamā dāmali brāhmaṇassa,Khīṇāsavassa nipakassa jhāyino;

Pappuyya jātimaraṇassa antaṃ,Nāyūhatī pāragato hi so’’ti.

“Này Dāmali, đây là ví dụ về vị Bà-la-môn, bậc Lậu Tận, bậc trí tuệ, bậc thiền định; đã đạt đến sự chấm dứt sanh và tử, vị ấy không còn phải nỗ lực, vì đã đến bờ bên kia.”

6. Kāmadasuttaṃ

6. Kinh Kāmada

87. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho kāmado devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dukkaraṃ bhagavā, sudukkaraṃ bhagavā’’ti.

87. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, thiên tử Kāmada bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, thật khó làm! Bạch Thế Tôn, thật rất khó làm!”

‘‘Dukkaraṃ vāpi karonti (kāmadāti bhagavā),Sekhā sīlasamāhitā;

Ṭhitattā anagāriyupetassa,Tuṭṭhi hoti sukhāvahā’’ti.

(Thế Tôn:) “Này Kāmada, dù khó làm, các bậc hữu học vẫn làm, những vị có giới và định, tâm tánh kiên định. Đối với người đã xuất gia, sự tri túc mang lại an lạc.”

‘‘Dullabhā bhagavā yadidaṃ tuṭṭhī’’ti.

“Bạch Thế Tôn, sự tri túc ấy thật khó có được!”

‘‘Dullabhaṃ vāpi labhanti (kāmadāti bhagavā),Cittavūpasame ratā;

Yesaṃ divā ca ratto ca,Bhāvanāya rato mano’’ti.

(Thế Tôn:) “Này Kāmada, dù khó có được, họ vẫn đạt được, những ai hoan hỷ trong sự an tịnh của tâm; những ai mà tâm, cả ngày lẫn đêm, đều hoan hỷ trong sự tu tập.”

‘‘Dussamādahaṃ bhagavā yadidaṃ citta’’nti.

“Bạch Thế Tôn, tâm này thật khó định!”

‘‘Dussamādahaṃ vāpi samādahanti (kāmadāti bhagavā),Indriyūpasame ratā;

Te chetvā maccuno jālaṃ,Ariyā gacchanti kāmadā’’ti.

(Thế Tôn:) “Này Kāmada, dù khó định, họ vẫn định được, những bậc Thánh hoan hỷ trong sự an tịnh các căn. Này Kāmada, các bậc Thánh ấy, sau khi cắt đứt lưới của tử thần, liền ra đi.”

‘‘Duggamo [Pg.46] bhagavā visamo maggo’’ti.

“Bạch Thế Tôn, con đường thật khó đi, thật không bằng phẳng!”

‘‘Duggame visame vāpi, ariyā gacchanti kāmada;

Anariyā visame magge, papatanti avaṃsirā;

Ariyānaṃ samo maggo, ariyā hi visame samā’’ti.

“Này Kāmada, dù khó đi và không bằng phẳng, các bậc Thánh vẫn đi. Kẻ phàm phu trên con đường không bằng phẳng, bị té nhào chúi đầu. Con đường của các bậc Thánh thì bằng phẳng, vì các bậc Thánh thì bình đẳng giữa những điều không bằng phẳng.”

7. Pañcālacaṇḍasuttaṃ

7. Kinh Pañcālacaṇḍa

88. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho pañcālacaṇḍo devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

88. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, thiên tử Pañcālacaṇḍa ở trước mặt Thế Tôn, nói lên kệ ngôn này:

‘‘Sambādhe vata okāsaṃ, avindi bhūrimedhaso;

Yo jhānamabujjhi buddho, paṭilīnanisabho munī’’ti.

“Trong chốn chật hẹp, bậc trí tuệ rộng lớn đã tìm thấy cơ hội. Vị Phật, bậc ẩn sĩ, bậc trâu đực giữa những người ẩn dật, bậc Mâu-ni đã giác ngộ thiền.”

‘‘Sambādhe vāpi vindanti (pañcālacaṇḍāti bhagavā),Dhammaṃ nibbānapattiyā;

Ye satiṃ paccalatthaṃsu,Sammā te susamāhitā’’ti.

(Thế Tôn:) “Này Pañcālacaṇḍa, dù ở trong chốn chật hẹp, họ vẫn tìm thấy Pháp để chứng đạt Niết-bàn, những ai đã đạt được chánh niệm. Họ được khéo định tĩnh một cách chân chánh.”

8. Tāyanasuttaṃ

8. Kinh Tāyana

89. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho tāyano devaputto purāṇatitthakaro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho tāyano devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

89. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, thiên tử Tāyana, một vị giáo chủ ngoại đạo xưa, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể khu vườn Jetavana bừng sáng, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Tāyana ở trước mặt Thế Tôn, nói lên những kệ ngôn này:

‘‘Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa;

Nappahāya munī kāme, nekattamupapajjati.

“Hãy tinh cần cắt đứt dòng chảy, hỡi Bà-la-môn, hãy loại trừ các dục. Bậc Mâu-ni không từ bỏ các dục, thì không thể đạt đến sự nhất tâm.

‘‘Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;

Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ.

“Nếu phải làm, hãy làm cho được; hãy nỗ lực một cách kiên cố. Vì người du sĩ lười biếng, lại càng tung rắc thêm bụi bặm.

‘‘Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tapati dukkaṭaṃ;

Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati.

“Không làm điều ác thì tốt hơn, việc ác làm rồi sau phải ăn năn. Làm điều thiện thì tốt hơn, việc làm rồi không phải hối hận.

‘‘Kuso [Pg.47] yathā duggahito, hatthamevānukantati;

Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhati.

“Như cỏ kusa nắm không khéo, cắt lại chính bàn tay; đời sống Sa-môn hành trì sai, kéo lôi vào địa ngục.

‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ;

Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphala’’nti.

“Bất cứ hành vi lơi lỏng nào, bất cứ giới nguyện ô nhiễm nào, đời sống phạm hạnh đáng ngờ vực, những điều ấy không có quả lớn.”

Idamavoca tāyano devaputto; idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

Thiên tử Tāyana nói như vậy; sau khi nói xong, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi biến mất tại chỗ.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ tāyano nāma devaputto purāṇatitthakaro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, tāyano devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi –

Rồi Thế Tôn, khi đêm ấy đã qua, gọi các Tỳ-khưu: “Này các Tỳ-khưu, đêm nay, một thiên tử tên là Tāyana, một vị giáo chủ ngoại đạo xưa, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể khu vườn Jetavana bừng sáng, đã đi đến chỗ ta; sau khi đến, đảnh lễ ta rồi đứng một bên. Này các Tỳ-khưu, đứng một bên, thiên tử Tāyana ở trước mặt ta, đã nói lên những kệ ngôn này:

‘‘Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa;

Nappahāya munī kāme, nekattamupapajjati.

“‘Hãy tinh cần cắt đứt dòng chảy, hỡi Bà-la-môn, hãy loại trừ các dục. Bậc Mâu-ni không từ bỏ các dục, thì không thể đạt đến sự nhất tâm.

‘‘Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;

Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ.

“Nếu phải làm, hãy làm cho được; hãy nỗ lực một cách kiên cố. Vì người du sĩ lười biếng, lại càng tung rắc thêm bụi bặm.

‘‘Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tapati dukkaṭaṃ;

Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati.

“Không làm điều ác thì tốt hơn, việc ác làm rồi sau phải ăn năn. Làm điều thiện thì tốt hơn, việc làm rồi không phải hối hận.’”

‘‘Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati;

Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhati.

“Cỏ kusa nắm không khéo, chỉ làm đứt bàn tay; Sa-môn hạnh hành không đúng, sẽ kéo vào địa ngục.

‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ;

Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphala’’nti.

“Bất cứ hành vi lơi lỏng, bất cứ giới hạnh ô nhiễm, đời sống phạm hạnh đáng ngờ, tất cả không đem lại quả lớn.”

‘‘Idamavoca, bhikkhave, tāyano devaputto, idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. Uggaṇhātha, bhikkhave, tāyanagāthā; pariyāpuṇātha, bhikkhave, tāyanagāthā; dhāretha, bhikkhave, tāyanagāthā. Atthasaṃhitā, bhikkhave, tāyanagāthā ādibrahmacariyikā’’ti.

“Này các Tỷ-kheo, thiên tử Tāyana đã nói như vậy. Sau khi nói xong, vị ấy đảnh lễ Ta, đi quanh theo chiều bên phải, rồi biến mất tại chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy học thuộc các bài kệ của Tāyana. Này các Tỷ-kheo, hãy truyền tụng các bài kệ của Tāyana. Này các Tỷ-kheo, hãy ghi nhớ các bài kệ của Tāyana. Này các Tỷ-kheo, các bài kệ của Tāyana có liên quan đến lợi ích, là khởi đầu của đời sống phạm hạnh.”

9. Candimasuttaṃ

9. Kinh Candima

90. Sāvatthinidānaṃ[Pg.48]. Tena kho pana samayena candimā devaputto rāhunā asurindena gahito hoti. Atha kho candimā devaputto bhagavantaṃ anussaramāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

90. Nhân duyên ở Sāvatthī. Lúc bấy giờ, thiên tử Candimā (Nguyệt Thiên) bị vua a-tu-la Rāhu bắt giữ. Bấy giờ, thiên tử Candimā, trong khi tưởng niệm đến Thế Tôn, vào lúc ấy đã đọc bài kệ này:

‘‘Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi;

Sambādhapaṭipannosmi, tassa me saraṇaṃ bhavā’’ti.

“Đảnh lễ Ngài, bậc Giác Ngộ, bậc Anh Hùng! Ngài đã hoàn toàn giải thoát khỏi tất cả. Con đang gặp phải hiểm nghèo. Xin Ngài hãy là nơi nương tựa cho con.”

Atha kho bhagavā candimaṃ devaputtaṃ ārabbha rāhuṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Thế Tôn vì thiên tử Candimā, đã nói với vua a-tu-la Rāhu bằng một bài kệ:

‘‘Tathāgataṃ arahantaṃ, candimā saraṇaṃ gato;

Rāhu candaṃ pamuñcassu, buddhā lokānukampakā’’ti.

“Candimā đã quy y Như Lai, bậc A-la-hán. Này Rāhu, hãy thả Candimā ra. Chư Phật là những bậc có lòng thương xót thế gian.”

Atha kho rāhu asurindo candimaṃ devaputtaṃ muñcitvā taramānarūpo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho rāhuṃ asurindaṃ vepacitti asurindo gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, vua a-tu-la Rāhu, sau khi thả thiên tử Candimā, vội vã đi đến chỗ vua a-tu-la Vepacitti. Sau khi đến, với tâm trạng kinh hãi, lông tóc dựng đứng, vị ấy đứng sang một bên. Vua a-tu-la Vepacitti nói với vua a-tu-la Rāhu đang đứng một bên bằng một bài kệ:

‘‘Kiṃ nu santaramānova, rāhu candaṃ pamuñcasi;

Saṃviggarūpo āgamma, kiṃ nu bhītova tiṭṭhasī’’ti.

“Này Rāhu, vì sao ngươi vội vã thả Candimā ra? Trông ngươi kinh hãi, đến đây rồi, sao lại đứng yên như kẻ sợ hãi vậy?”

‘‘Sattadhā me phale muddhā, jīvanto na sukhaṃ labhe;

Buddhagāthābhigītomhi, no ce muñceyya candima’’nti.

“Đầu ta sẽ vỡ thành bảy mảnh, dù sống cũng không có được an lạc, nếu ta không thả Candimā ra, vì ta bị bài kệ của Đức Phật chế ngự.”

10. Sūriyasuttaṃ

10. Kinh Sūriya

91. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena sūriyo devaputto rāhunā asurindena gahito hoti. Atha kho sūriyo devaputto bhagavantaṃ anussaramāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

91. Nhân duyên ở Sāvatthī. Lúc bấy giờ, thiên tử Sūriya (Nhật Thiên) bị vua a-tu-la Rāhu bắt giữ. Bấy giờ, thiên tử Sūriya, trong khi tưởng niệm đến Thế Tôn, vào lúc ấy đã đọc bài kệ này:

‘‘Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi;

Sambādhapaṭipannosmi, tassa me saraṇaṃ bhavā’’ti.

Atha kho bhagavā sūriyaṃ devaputtaṃ ārabbha rāhuṃ asurindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Thế Tôn vì thiên tử Sūriya, đã nói với vua a-tu-la Rāhu bằng những bài kệ:

‘‘Tathāgataṃ [Pg.49] arahantaṃ, sūriyo saraṇaṃ gato;

Rāhu sūriyaṃ pamuñcassu, buddhā lokānukampakā.

“Sūriya đã quy y Như Lai, bậc A-la-hán. Này Rāhu, hãy thả Sūriya ra. Chư Phật là những bậc có lòng thương xót thế gian.

‘‘Yo andhakāre tamasi pabhaṅkaro,Verocano maṇḍalī uggatejo;

Mā rāhu gilī caramantalikkhe,Pajaṃ mamaṃ rāhu pamuñca sūriya’’nti.

“Vị ấy là người tạo ra ánh sáng trong đêm tối, rực rỡ, hình tròn, oai lực mạnh mẽ. Này Rāhu, đừng nuốt chửng vị ấy, người đang đi giữa không trung. Này Rāhu, hãy thả Sūriya, người con của Ta ra.”

Atha kho rāhu asurindo sūriyaṃ devaputtaṃ muñcitvā taramānarūpo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho rāhuṃ asurindaṃ vepacitti asurindo gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, vua a-tu-la Rāhu, sau khi thả thiên tử Sūriya, vội vã đi đến chỗ vua a-tu-la Vepacitti. Sau khi đến, với tâm trạng kinh hãi, lông tóc dựng đứng, vị ấy đứng sang một bên. Vua a-tu-la Vepacitti nói với vua a-tu-la Rāhu đang đứng một bên bằng một bài kệ:

‘‘Kiṃ nu santaramānova, rāhu sūriyaṃ pamuñcasi;

Saṃviggarūpo āgamma, kiṃ nu bhītova tiṭṭhasī’’ti.

“Này Rāhu, vì sao ngươi vội vã thả Sūriya ra? Trông ngươi kinh hãi, đến đây rồi, sao lại đứng yên như kẻ sợ hãi vậy?”

‘‘Sattadhā me phale muddhā, jīvanto na sukhaṃ labhe;

Buddhagāthābhigītomhi, no ce muñceyya sūriya’’nti.

“Đầu ta sẽ vỡ thành bảy mảnh, dù sống cũng không có được an lạc, nếu ta không thả Sūriya ra, vì ta bị bài kệ của Đức Phật chế ngự.”

Paṭhamo vaggo.

Phẩm thứ nhất.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm tắt:

Dve kassapā ca māgho ca, māgadho dāmali kāmado;

Pañcālacaṇḍo tāyano, candimasūriyena te dasāti.

Hai kinh Kassapa, và Māgha, Māgadha, Dāmali, Kāmada, Pañcālacaṇḍa, Tāyana, cùng với Candima và Sūriya, đó là mười kinh.

2. Anāthapiṇḍikavaggo

2. Phẩm Anāthapiṇḍika

1. Candimasasuttaṃ

1. Kinh Candimasa

92. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho candimaso devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi[Pg.50]. Ekamantaṃ ṭhito kho candimaso devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

92. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, khi đêm đã gần tàn, thiên tử Candimasa, với dung sắc thù thắng, chiếu sáng toàn bộ tu viện Jetavana, đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Đứng một bên, thiên tử Candimasa đã đọc bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Te hi sotthiṃ gamissanti, kacche vāmakase magā;

Jhānāni upasampajja, ekodi nipakā satā’’ti.

“Họ sẽ đạt được an ổn, như loài nai ở nơi an toàn trong hang núi. Những vị đã thành tựu các thiền, nhất tâm, thận trọng, và chánh niệm.”

‘‘Te hi pāraṃ gamissanti, chetvā jālaṃva ambujo;

Jhānāni upasampajja, appamattā raṇañjahā’’ti.

“Họ sẽ đi đến bờ kia, như cá phá tung lưới. Những vị đã thành tựu các thiền, không phóng dật, và từ bỏ xung đột.”

2. Veṇḍusuttaṃ

2. Kinh Veṇḍu

93. Ekamantaṃ ṭhito kho veṇḍu devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

93. Đứng một bên, thiên tử Veṇḍu đã đọc bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Sukhitāva te manujā, sugataṃ payirupāsiya;

Yuñjaṃ gotamasāsane, appamattā nu sikkhare’’ti.

“Những người ấy chắc chắn được an lạc, do đã phụng sự bậc Thiện Thệ; họ nỗ lực, không phóng dật, tu học trong giáo pháp của Gotama.”

‘‘Ye me pavutte siṭṭhipade (veṇḍūti bhagavā),Anusikkhanti jhāyino;

Kāle te appamajjantā,Na maccuvasagā siyu’’nti.

“(Này Veṇḍu, Đức Thế Tôn nói), những vị thiền định nào tu học theo các pháp môn giáo huấn đã được Ta tuyên thuyết; các vị ấy, vào đúng thời điểm, không phóng dật, sẽ không bị thần chết chi phối.”

3. Dīghalaṭṭhisuttaṃ

3. Kinh Dīghalaṭṭhi

94. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho dīghalaṭṭhi devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dīghalaṭṭhi devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

94. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, thiên tử Dīghalaṭṭhi, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Veḷuvana rực sáng, đi đến nơi Đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Dīghalaṭṭhi đã nói lên kệ này trước sự hiện diện của Đức Thế Tôn:

‘‘Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto,Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ;

Lokassa ñatvā udayabbayañca,Sucetaso anissito tadānisaṃso’’ti.

“Nếu vị tỳ khưu mong đạt đến sự chứng ngộ của tâm, vị ấy nên là người thiền định, có tâm giải thoát; sau khi biết được sự sanh diệt của thế gian, có tâm thanh tịnh, không nương tựa, vị ấy sẽ có được lợi ích đó.”

4. Nandanasuttaṃ

4. Kinh Nandana

95. Ekamantaṃ [Pg.51] ṭhito kho nandano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

95. Đứng một bên, thiên tử Nandana đã thưa với Đức Thế Tôn bằng kệ rằng:

‘‘Pucchāmi taṃ gotama bhūripañña,Anāvaṭaṃ bhagavato ñāṇadassanaṃ;

Kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti,Kathaṃvidhaṃ paññavantaṃ vadanti;

Kathaṃvidho dukkhamaticca iriyati,Kathaṃvidhaṃ devatā pūjayantī’’ti.

“Con xin hỏi Ngài, Gotama, bậc có trí tuệ rộng lớn, tri kiến của Đức Thế Tôn không bị che lấp. Người như thế nào được gọi là người có giới? Người như thế nào được gọi là người có trí tuệ? Người như thế nào sống vượt qua đau khổ? Người như thế nào được chư thiên cúng dường?”

‘‘Yo sīlavā paññavā bhāvitatto,Samāhito jhānarato satīmā;

Sabbassa sokā vigatā pahīnā,Khīṇāsavo antimadehadhārī.

“Người nào có giới, có trí tuệ, đã tu tập tự thân, có định tĩnh, ưa thích thiền định, có chánh niệm; mọi sầu muộn đã được xua tan, từ bỏ; đã đoạn tận các lậu hoặc, và mang thân cuối cùng.

‘‘Tathāvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti,Tathāvidhaṃ paññavantaṃ vadanti;

Tathāvidho dukkhamaticca iriyati,Tathāvidhaṃ devatā pūjayantī’’ti.

“Người như thế được gọi là người có giới, người như thế được gọi là người có trí tuệ; người như thế sống vượt qua đau khổ, người như thế được chư thiên cúng dường.”

5. Candanasuttaṃ

5. Kinh Candana

96. Ekamantaṃ ṭhito kho candano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

96. Đứng một bên, thiên tử Candana đã thưa với Đức Thế Tôn bằng kệ rằng:

‘‘Kathaṃsu tarati oghaṃ, rattindivamatandito;

Appatiṭṭhe anālambe, ko gambhīre na sīdatī’’ti.

“Làm sao để vượt qua bộc lưu, ngày đêm không mệt mỏi? Ở nơi không có chỗ đứng, không có chỗ bám víu, ai là người không bị chìm trong vực sâu?”

‘‘Sabbadā sīlasampanno, paññavā susamāhito;

Āraddhavīriyo pahitatto, oghaṃ tarati duttaraṃ.

“Người luôn luôn đầy đủ giới hạnh, có trí tuệ, có định tĩnh tốt, đã khởi sự tinh tấn, có tâm đã được định hướng, người ấy vượt qua được bộc lưu khó vượt.

‘‘Virato kāmasaññāya, rūpasaṃyojanātigo;

Nandīrāgaparikkhīṇo, so gambhīre na sīdatī’’ti.

“Người đã từ bỏ tưởng về dục, đã vượt qua kiết sử sắc; đã đoạn tận tham ái và hoan hỷ, người ấy không bị chìm trong vực sâu.”

6. Vāsudattasuttaṃ

6. Kinh Vāsudatta

97. Ekamantaṃ [Pg.52] ṭhito kho vāsudatto devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

97. Đứng một bên, thiên tử Vāsudatta đã nói lên kệ này trước sự hiện diện của Đức Thế Tôn:

‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

“Như người bị đâm bằng giáo, hay như người bị lửa cháy trên đầu; vị tỳ khưu nên du hành với chánh niệm để đoạn trừ tham ái về dục.”

‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake;

Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.

“Như người bị đâm bằng giáo, hay như người bị lửa cháy trên đầu; vị tỳ khưu nên du hành với chánh niệm để đoạn trừ thân kiến.”

7. Subrahmasuttaṃ

7. Kinh Subrahma

98. Ekamantaṃ ṭhito kho subrahmā devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

98. Đứng một bên, thiên tử Subrahmā đã thưa với Đức Thế Tôn bằng kệ rằng:

‘‘Niccaṃ utrastamidaṃ cittaṃ, niccaṃ ubbiggamidaṃ mano;

Anuppannesu kicchesu, atho uppatitesu ca;

Sace atthi anutrastaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti.

“Tâm này luôn kinh hãi, ý này luôn lo âu; đối với những điều phiền muộn chưa xảy ra, và cả những điều đã xảy ra. Nếu có trạng thái không kinh hãi, xin Ngài, người được hỏi, hãy nói cho con biết điều đó.”

‘‘Nāññatra bojjhā tapasā, nāññatrindriyasaṃvarā;

Nāññatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇina’’nti.

“Ngoài giác chi và khổ hạnh, ngoài sự phòng hộ các căn, ngoài sự từ bỏ tất cả, Ta không thấy sự an ổn nào cho chúng sanh.”

‘‘Idamavoca…pe… tatthevantaradhāyī’’ti.

Ngài đã nói điều này... vân vân... rồi biến mất tại chỗ.

8. Kakudhasuttaṃ

8. Kinh Kakudha

99. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati añjanavane migadāye. Atha kho kakudho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ añjanavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kakudho devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nandasi, samaṇā’’ti? ‘‘Kiṃ laddhā, āvuso’’ti? ‘‘Tena hi, samaṇa, socasī’’ti? ‘‘Kiṃ jīyittha, āvuso’’ti? ‘‘Tena hi, samaṇa, neva nandasi na ca socasī’’ti? ‘‘Evamāvuso’’ti.

99. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Sāketa, tại Añjanavana, Migadāya. Bấy giờ, thiên tử Kakudha, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Añjanavana rực sáng, đi đến nơi Đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Kakudha đã thưa với Đức Thế Tôn rằng: “Thưa Sa-môn, Ngài có hoan hỷ không?” “Này hiền giả, được gì mà hoan hỷ?” “Vậy thì, thưa Sa-môn, Ngài có sầu muộn không?” “Này hiền giả, mất gì mà sầu muộn?” “Vậy thì, thưa Sa-môn, Ngài không hoan hỷ cũng không sầu muộn sao?” “Đúng vậy, này hiền giả.”

‘‘Kacci [Pg.53] tvaṃ anagho bhikkhu, kacci nandī na vijjati;

Kacci taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti.

“Này tỳ khưu, có phải Ngài không có phiền não? Có phải Ngài không có hoan hỷ? Có phải sự bất mãn không khuấy nhiễu Ngài, người sống một mình?”

‘‘Anagho ve ahaṃ yakkha, atho nandī na vijjati;

Atho maṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti.

“Này dạ xoa, Ta thật sự không có phiền não, và cũng không có hoan hỷ; và sự bất mãn không khuấy nhiễu Ta, người sống một mình.”

‘‘Kathaṃ tvaṃ anagho bhikkhu, kathaṃ nandī na vijjati;

Kathaṃ taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti.

“Này tỳ khưu, làm thế nào Ngài không có phiền não? Làm thế nào Ngài không có hoan hỷ? Làm thế nào sự bất mãn không khuấy nhiễu Ngài, người sống một mình?”

‘‘Aghajātassa ve nandī, nandījātassa ve aghaṃ;

Anandī anagho bhikkhu, evaṃ jānāhi āvuso’’ti.

“Đối với người có phiền não, chắc chắn có hoan hỷ; đối với người có hoan hỷ, chắc chắn có phiền não. Vị tỳ khưu không hoan hỷ, không phiền não, này hiền giả, hãy biết như vậy.”

‘‘Cirassaṃ vata passāmi, brāhmaṇaṃ parinibbutaṃ;

Anandiṃ anaghaṃ bhikkhuṃ, tiṇṇaṃ loke visattika’’nti.

“Thật lâu thay, tôi mới thấy, vị Bà-la-môn đã tịch tịnh; Vị tỳ khưu không hoan hỷ, không sầu muộn, đã vượt qua sự dính mắc ở đời.”

9. Uttarasuttaṃ

9. Kinh Uttara

100. Rājagahanidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho uttaro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

100. Nhân duyên ở Rājagaha. Đứng một bên, thiên tử Uttara đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti.

“Mạng sống bị dẫn đi, tuổi thọ ngắn ngủi, đối với người bị già dẫn đi, không có nơi nương tựa. Thấy sự đáng sợ này trong cái chết, hãy làm các công đức mang lại an lạc.”

‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.

“Mạng sống bị dẫn đi, tuổi thọ ngắn ngủi, đối với người bị già dẫn đi, không có nơi nương tựa. Thấy sự đáng sợ này trong cái chết, người tìm cầu sự an tịnh nên từ bỏ vật chất thế gian.”

10. Anāthapiṇḍikasuttaṃ

10. Kinh Anāthapiṇḍika

101. Ekamantaṃ ṭhito kho anāthapiṇḍiko devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

101. Đứng một bên, thiên tử Anāthapiṇḍika đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ;

Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama.

“Đây chính là Jetavana, nơi hội chúng thánh nhân thường lui tới; là nơi Pháp Vương đã trú ngụ, làm phát sinh niềm hoan hỷ cho tôi.

‘‘Kammaṃ [Pg.54] vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ;

Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā.

“Nghiệp, minh và pháp, giới và đời sống tối thượng; nhờ những điều này mà chúng sanh được thanh tịnh, chứ không phải nhờ dòng dõi hay tài sản.

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati.

“Vì vậy, người hiền trí, thấy rõ lợi ích của mình, nên như lý thẩm sát pháp; như vậy, ở đó vị ấy được thanh tịnh.

‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca;

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.

“Chính là Sāriputta, về trí tuệ, về giới và về sự an tịnh; vị tỳ khưu nào đã đến bờ kia, cũng chỉ tối đa đến chừng ấy mà thôi.”

Idamavoca anāthapiṇḍiko devaputto. Idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

Thiên tử Anāthapiṇḍika đã nói như vậy. Sau khi nói lời này, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi biến mất tại chỗ.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, so devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi –

Rồi Thế Tôn, khi đêm ấy đã qua, gọi các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, đêm nay, một thiên tử, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đã đến chỗ ta; sau khi đến, đảnh lễ ta rồi đứng một bên. Này các tỳ khưu, đứng một bên, thiên tử ấy đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của ta:

‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ;

Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama.

“Đây chính là Jetavana, nơi hội chúng thánh nhân thường lui tới; là nơi Pháp Vương đã trú ngụ, làm phát sinh niềm hoan hỷ cho tôi.

‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ;

Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā.

“Nghiệp, minh và pháp, giới và đời sống tối thượng; nhờ những điều này mà chúng sanh được thanh tịnh, chứ không phải nhờ dòng dõi hay tài sản.

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati.

“Vì vậy, người hiền trí, thấy rõ lợi ích của mình, nên như lý thẩm sát pháp; như vậy, ở đó vị ấy được thanh tịnh.

‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca;

Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti.

“Chính là Sāriputta, về trí tuệ, về giới và về sự an tịnh; vị tỳ khưu nào đã đến bờ kia, cũng chỉ tối đa đến chừng ấy mà thôi.”

‘‘Idamavoca, bhikkhave, so devaputto. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

“Này các tỳ khưu, thiên tử ấy đã nói như vậy. Sau khi nói lời này, đảnh lễ ta, đi nhiễu bên phải rồi biến mất tại chỗ.”

Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘so hi nūna, bhante, anāthapiṇḍiko devaputto bhavissati. Anāthapiṇḍiko gahapati āyasmante sāriputte abhippasanno ahosī’’ti. ‘‘Sādhu [Pg.55] sādhu, ānanda, yāvatakaṃ kho, ānanda, takkāya pattabbaṃ anuppattaṃ taṃ tayā. Anāthapiṇḍiko hi so, ānanda, devaputto’’ti.

Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, chắc chắn vị thiên tử ấy phải là Anāthapiṇḍika. Gia chủ Anāthapiṇḍika đã có lòng tịnh tín đặc biệt nơi Tôn giả Sāriputta.” “Lành thay, lành thay, Ānanda! Này Ānanda, những gì cần đạt đến bằng suy luận, con đã đạt đến. Này Ānanda, vị thiên tử ấy chính là Anāthapiṇḍika.”

Anāthapiṇḍikavaggo dutiyo.

Phẩm Anāthapiṇḍika, thứ hai.

Tassuddānaṃ –

Kệ tóm tắt của phẩm:

Candimaso ca veṇḍu ca, dīghalaṭṭhi ca nandano;

Candano vāsudatto ca, subrahmā kakudhena ca;

Uttaro navamo vutto, dasamo anāthapiṇḍikoti.

Candimasa, Veṇḍu, Dīghalaṭṭhi, và Nandana; Candana, Vāsudatta, Subrahmā, và Kakudha; Uttara được nói là thứ chín, Anāthapiṇḍika là thứ mười.

3. Nānātitthiyavaggo

3. Phẩm Các Ngoại Đạo Khác Nhau

1. Sivasuttaṃ

1. Kinh Siva

102. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sivo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sivo devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

102. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, thiên tử Siva, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đã đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Siva đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo.

“Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện; khi biết được Chánh pháp của bậc chân nhân, người ấy trở nên tốt hơn, không xấu đi.

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, paññā labbhati nāññato.

“Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện; khi biết được Chánh pháp của bậc chân nhân, trí tuệ được thành tựu, không phải từ nơi khác.

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sokamajjhe na socati.

“Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện; khi biết được Chánh pháp của bậc chân nhân, người ấy không sầu muộn giữa những người sầu muộn.

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, ñātimajjhe virocati.

“Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện; khi biết được Chánh pháp của bậc chân nhân, người ấy tỏa sáng giữa bà con quyến thuộc.

‘‘Sabbhireva [Pg.56] samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sattā gacchanti suggatiṃ.

“Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện; khi biết được Chánh pháp của bậc chân nhân, chúng sanh đi đến thiện thú.

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sattā tiṭṭhanti sātata’’nti.

“Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện. Sau khi biết được Chánh pháp của bậc thiện nhân, chúng sanh được an trú lâu dài trong an lạc.”

Atha kho bhagavā sivaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi –

Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã đáp lại thiên tử Siva bằng một bài kệ:

‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ;

Sataṃ saddhammamaññāya, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

“Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện. Sau khi biết được Chánh pháp của bậc thiện nhân, vị ấy được giải thoát khỏi mọi khổ đau.”

2. Khemasuttaṃ

2. Kinh Khema

103. Ekamantaṃ ṭhito kho khemo devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

103. Thiên tử Khema, sau khi đứng một bên, đã bạch lên Đức Thế Tôn những bài kệ này tại nơi gần Ngài:

‘‘Caranti bālā dummedhā, amitteneva attanā;

Karontā pāpakaṃ kammaṃ, yaṃ hoti kaṭukapphalaṃ.

“Kẻ ngu si, thiếu trí tuệ, đi lại như kẻ thù của chính mình, làm những nghiệp ác, mà có quả đắng cay.

‘‘Na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā anutappati;

Yassa assumukho rodaṃ, vipākaṃ paṭisevati.

“Hành động đã làm là không tốt, hành động mà sau khi làm phải hối hận, hành động mà quả báo của nó phải gánh chịu với mặt đẫm lệ, khóc than.

‘‘Tañca kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā nānutappati;

Yassa patīto sumano, vipākaṃ paṭisevati.

“Và hành động đã làm là tốt đẹp, hành động mà sau khi làm không hối hận, hành động mà quả báo của nó được gánh chịu với lòng hoan hỷ, vui mừng.

‘‘Paṭikacceva taṃ kayirā, yaṃ jaññā hitamattano;

Na sākaṭikacintāya, mantā dhīro parakkame.

“Việc gì biết là lợi ích cho mình, nên làm ngay từ đầu. Bậc trí không nên chậm trễ, nỗ lực với suy nghĩ của người đánh xe (bị gãy trục).

‘‘Yathā sākaṭiko maṭṭhaṃ, samaṃ hitvā mahāpathaṃ;

Visamaṃ maggamāruyha, akkhacchinnova jhāyati.

“Như người đánh xe, từ bỏ con đường lớn bằng phẳng, êm ái, đi vào con đường gồ ghề, rồi bị gãy trục xe, liền ưu sầu.

‘‘Evaṃ dhammā apakkamma, adhammamanuvattiya;

Mando maccumukhaṃ patto, akkhacchinnova jhāyatī’’ti.

“Cũng vậy, kẻ ngu si, từ bỏ Chánh pháp, đi theo phi pháp, khi đến miệng tử thần, liền ưu sầu như người (đánh xe) bị gãy trục.”

3. Serīsuttaṃ

3. Kinh Serī

104. Ekamantaṃ ṭhito kho serī devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

104. Thiên tử Serī, sau khi đứng một bên, đã bạch lên Đức Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Annamevābhinandanti[Pg.57], ubhaye devamānusā;

Atha ko nāma so yakkho, yaṃ annaṃ nābhinandatī’’ti.

“Cả hai, chư thiên và loài người, đều ưa thích vật thực. Vậy, dạ-xoa nào tên là gì, mà không ưa thích vật thực?”

‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

“Những ai với đức tin, với tâm trong sạch, bố thí vật thực ấy, chính vật thực ấy đi theo họ, ở đời này và đời sau.

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“Do đó, sau khi loại trừ keo kiệt, chiến thắng cấu uế, nên thực hành bố thí. Các công đức là nơi nương tựa của chúng sanh ở thế giới bên kia.”

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā –

“Bạch ngài, thật vi diệu! Bạch ngài, thật hy hữu! Lời này đã được Đức Thế Tôn khéo nói dường ấy:

‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

“Những ai với đức tin, với tâm trong sạch, bố thí vật thực ấy, chính vật thực ấy đi theo họ, ở đời này và đời sau.

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“Do đó, sau khi loại trừ keo kiệt, chiến thắng cấu uế, nên thực hành bố thí. Các công đức là nơi nương tựa của chúng sanh ở thế giới bên kia.”

‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhante, sirī nāma rājā ahosiṃ dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Tassa mayhaṃ, bhante, catūsu dvāresu dānaṃ dīyittha samaṇa-brāhmaṇa-kapaṇaddhika-vanibbakayācakānaṃ. Atha kho maṃ, bhante, itthāgāraṃ upasaṅkamitvā etadavoca – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ, bhante, paṭhamaṃ dvāraṃ itthāgārassa adāsiṃ. Tattha itthāgārassa dānaṃ dīyittha; mama dānaṃ paṭikkami.

“Bạch ngài, trong quá khứ, con đã từng là vị vua tên Sirī, là người thí chủ, người chủ của sự bố thí, người tán thán sự bố thí. Bạch ngài, tại bốn cổng thành của con, sự bố thí đã được thực hiện cho các sa-môn, bà-la-môn, người nghèo khó, lữ khách, người hành khất, và người xin ăn. Bấy giờ, bạch ngài, các cung nữ đã đến gần con và nói điều này: ‘Chỉ có đức vua thực hành bố thí, còn chúng con thì không được bố thí. Lành thay, mong rằng chúng con cũng nương nhờ đức vua mà được thực hành các việc bố thí, được làm các công đức.’ Bạch ngài, con đã suy nghĩ thế này: ‘Ta là người thí chủ, người chủ của sự bố thí, người tán thán sự bố thí. Đối với những người nói rằng: ‘Chúng con sẽ bố thí,’ ta nên nói gì đây?’ Bạch ngài, do vậy, con đã giao cổng thành thứ nhất cho các cung nữ. Tại đó, sự bố thí của các cung nữ được thực hiện; sự bố thí của con bị đình chỉ.

‘‘Atha kho maṃ, bhante, khattiyā anuyantā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti[Pg.58]? So khvāhaṃ, bhante, dutiyaṃ dvāraṃ khattiyānaṃ anuyantānaṃ adāsiṃ. Tattha khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.

“Bấy giờ, bạch ngài, các vị vua chư hầu đã đến gần con và nói điều này: ‘Chỉ có đức vua thực hành bố thí, các cung nữ thực hành bố thí, còn chúng con thì không được bố thí. Lành thay, mong rằng chúng con cũng nương nhờ đức vua mà được thực hành các việc bố thí, được làm các công đức.’ Bạch ngài, con đã suy nghĩ thế này: ‘Ta là người thí chủ, người chủ của sự bố thí, người tán thán sự bố thí. Đối với những người nói rằng: ‘Chúng con sẽ bố thí,’ ta nên nói gì đây?’ Bạch ngài, do vậy, con đã giao cổng thành thứ hai cho các vị vua chư hầu. Tại đó, sự bố thí của các vị vua chư hầu được thực hiện, sự bố thí của con bị đình chỉ.

‘‘Atha kho maṃ, bhante, balakāyo upasaṅkamitvā etadavoca – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ bhante, tatiyaṃ dvāraṃ balakāyassa adāsiṃ. Tattha balakāyassa dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.

“Bấy giờ, bạch ngài, quân đội đã đến gần con và nói điều này: ‘Chỉ có đức vua thực hành bố thí, các cung nữ thực hành bố thí, các vị vua chư hầu thực hành bố thí, còn chúng con thì không được bố thí. Lành thay, mong rằng chúng con cũng nương nhờ đức vua mà được thực hành các việc bố thí, được làm các công đức.’ Bạch ngài, con đã suy nghĩ thế này: ‘Ta là người thí chủ, người chủ của sự bố thí, người tán thán sự bố thí. Đối với những người nói rằng: ‘Chúng con sẽ bố thí,’ ta nên nói gì đây?’ Bạch ngài, do vậy, con đã giao cổng thành thứ ba cho quân đội. Tại đó, sự bố thí của quân đội được thực hiện, sự bố thí của con bị đình chỉ.

‘‘Atha kho maṃ, bhante, brāhmaṇagahapatikā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyati; balakāyassa dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ, bhante, catutthaṃ dvāraṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ adāsiṃ. Tattha brāhmaṇagahapatikānaṃ dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami.

“Bấy giờ, bạch ngài, các vị bà-la-môn và gia chủ đã đến gần con và nói điều này: ‘Chỉ có đức vua thực hành bố thí, các cung nữ thực hành bố thí, các vị vua chư hầu thực hành bố thí, quân đội thực hành bố thí, còn chúng con thì không được bố thí. Lành thay, mong rằng chúng con cũng nương nhờ đức vua mà được thực hành các việc bố thí, được làm các công đức.’ Bạch ngài, con đã suy nghĩ thế này: ‘Ta là người thí chủ, người chủ của sự bố thí, người tán thán sự bố thí. Đối với những người nói rằng: ‘Chúng con sẽ bố thí,’ ta nên nói gì đây?’ Bạch ngài, do vậy, con đã giao cổng thành thứ tư cho các vị bà-la-môn và gia chủ. Tại đó, sự bố thí của các vị bà-la-môn và gia chủ được thực hiện, sự bố thí của con bị đình chỉ.

‘‘Atha kho maṃ, bhante, purisā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘na kho dāni devassa koci dānaṃ dīyatī’ti. Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, te purise etadavocaṃ – ‘tena hi, bhaṇe, yo bāhiresu janapadesu āyo sañjāyati tato upaḍḍhaṃ antepure pavesetha, upaḍḍhaṃ tattheva dānaṃ detha samaṇa-brāhmaṇa-kapaṇaddhika-vanibbaka-yācakāna’nti. So khvāhaṃ, bhante, evaṃ dīgharattaṃ katānaṃ puññānaṃ evaṃ dīgharattaṃ katānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ pariyantaṃ nādhigacchāmi – ettakaṃ puññanti vā ettako puññavipākoti vā ettakaṃ sagge ṭhātabbanti vāti. Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā –

“Bạch ngài, khi ấy, các người hầu cận đã đến gần con và nói điều này: ‘Tâu thiên tử, bây giờ không có sự bố thí nào được ban phát.’ Bạch ngài, khi được nói như vậy, con đã nói với những người hầu cận ấy điều này: ‘Này các khanh, vậy thì, lợi tức nào sanh khởi ở các xứ ngoại biên, hãy mang một nửa vào nội cung, và một nửa còn lại hãy bố thí ngay tại chỗ cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn, người nghèo khó, lữ khách, người cùng khổ, và người xin ăn.’ Bạch ngài, đối với các phước thiện đã được làm trong thời gian dài như vậy, đối với các pháp thiện đã được làm trong thời gian dài như vậy, con không thể thấy được giới hạn rằng: ‘Phước đức có chừng ấy,’ hay ‘quả của phước đức có chừng ấy,’ hay ‘cần phải ở cõi trời chừng ấy thời gian.’ Bạch ngài, thật hy hữu! Bạch ngài, thật vi diệu! Bạch ngài, điều này đã được Thế Tôn khéo nói như sau:

‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā;

Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca.

“‘Những ai với đức tin, với tâm tịnh tín, bố thí vật thực ấy; chính vật thực ấy sẽ đi theo họ, ở đời này và đời sau.

‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“‘Do đó, sau khi loại trừ lòng keo kiệt, đã chế ngự được cấu uế, người ấy nên bố thí. Các phước thiện là nơi nương tựa cho chúng sanh ở thế giới bên kia.’”

4. Ghaṭīkārasuttaṃ

4. Kinh Ghaṭīkāra

105. Ekamantaṃ [Pg.59] ṭhito kho ghaṭīkāro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

105. Khi ấy, thiên tử Ghaṭīkāra đứng một bên, đã nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Avihaṃ upapannāse, vimuttā satta bhikkhavo;

Rāgadosaparikkhīṇā, tiṇṇā loke visattika’’nti.

“‘Bảy vị tỳ khưu đã được giải thoát, đã sanh về cõi Vô Phiền (Aviha), đã đoạn tận tham và sân, đã vượt qua sự dính mắc trong thế gian.’”

‘‘Ke ca te ataruṃ paṅkaṃ, maccudheyyaṃ suduttaraṃ;

Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti.

“‘Các vị ấy là ai, những người đã vượt qua vũng lầy của tử thần, rất khó vượt qua? Ai đã từ bỏ thân người và vượt qua ách trói buộc của chư thiên?’”

‘‘Upako palagaṇḍo ca, pukkusāti ca te tayo;

Bhaddiyo khaṇḍadevo ca, bāhuraggi ca saṅgiyo ;

Te hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti.

“‘Upaka, Palagaṇḍa, và Pukkusāti, ba vị ấy; cùng với Bhaddiya, Khaṇḍadeva, Bāhuraggi, và Saṅgiya. Các vị ấy đã từ bỏ thân người và vượt qua ách trói buộc của chư thiên.’”

‘‘Kusalī bhāsasī tesaṃ, mārapāsappahāyinaṃ;

Kassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti.

“‘Ngươi nói lời tán thán về các vị ấy, những người đã từ bỏ cạm bẫy của Ma vương. Sau khi đã liễu tri giáo pháp của ai mà các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu?’”

‘‘Na aññatra bhagavatā, nāññatra tava sāsanā;

Yassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhanaṃ.

“‘Không ngoài Thế Tôn, không ngoài giáo pháp của ngài; chính nhờ liễu tri giáo pháp của ngài mà các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu.

‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;

Taṃ te dhammaṃ idhaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti.

“‘Nơi mà danh và sắc chấm dứt không còn dư sót; sau khi đã liễu tri pháp ấy ở đây, các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu.’”

‘‘Gambhīraṃ bhāsasī vācaṃ, dubbijānaṃ sudubbudhaṃ;

Kassa tvaṃ dhammamaññāya, vācaṃ bhāsasi īdisa’’nti.

“‘Ngươi nói lời sâu xa, khó hiểu, rất khó giác ngộ. Sau khi đã liễu tri giáo pháp của ai mà ngươi nói lời như vậy?’”

‘‘Kumbhakāro pure āsiṃ, vekaḷiṅge ghaṭīkaro;

Mātāpettibharo āsiṃ, kassapassa upāsako.

“‘Thuở xưa, con là người thợ gốm ở Vekaḷiṅga, tên là Ghaṭīkāra. Con đã phụng dưỡng cha mẹ và là một cận sự nam của đức Phật Kassapa.

‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;

Ahuvā te sagāmeyyo, ahuvā te pure sakhā.

“‘Con đã từ bỏ việc dâm dục, sống đời phạm hạnh, không còn tham ái. Con đã là người cùng làng với ngài, đã là bạn của ngài thuở xưa.

‘‘Sohamete pajānāmi, vimutte satta bhikkhavo;

Rāgadosaparikkhīṇe, tiṇṇe loke visattika’’nti.

“‘Chính con biết rõ bảy vị tỳ khưu ấy đã được giải thoát, đã đoạn tận tham và sân, đã vượt qua sự dính mắc trong thế gian.’”

‘‘Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaggava;

Kumbhakāro pure āsi, vekaḷiṅge ghaṭīkaro.

“‘Này Bhaggava, sự việc khi ấy đúng như lời ngươi nói. Thuở xưa, ngươi là người thợ gốm ở Vekaḷiṅga, tên là Ghaṭīkāra.

‘‘Mātāpettibharo [Pg.60] āsi, kassapassa upāsako;

Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso;

Ahuvā me sagāmeyyo, ahuvā me pure sakhā’’ti.

“‘Ngươi đã phụng dưỡng cha mẹ và là một cận sự nam của đức Phật Kassapa. Ngươi đã từ bỏ việc dâm dục, sống đời phạm hạnh, không còn tham ái. Ngươi đã là người cùng làng với ta, đã là bạn của ta thuở xưa.’”

‘‘Evametaṃ purāṇānaṃ, sahāyānaṃ ahu saṅgamo;

Ubhinnaṃ bhāvitattānaṃ, sarīrantimadhārina’’nti.

“‘Như vậy, đây là cuộc gặp gỡ của những người bạn cũ, cả hai đều đã tu tập tự thân, đang mang thân cuối cùng.’”

5. Jantusuttaṃ

5. Kinh Jantu

106. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū, kosalesu viharanti himavantapasse araññakuṭikāya uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā.

106. Tôi nghe như vầy: Một thời, nhiều vị tỳ khưu đang trú ở xứ Kosala, trong một am thất trong rừng ở sườn núi Hy-mã-lạp. Các vị ấy trạo cử, kiêu mạn, dao động, lắm lời, nói lời phân tán, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, các căn không được phòng hộ.

Atha kho jantu devaputto tadahuposathe pannarase yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū gāthāhi ajjhabhāsi –

Khi ấy, vào ngày Bố-tát, ngày rằm, thiên tử Jantu đã đi đến nơi các vị tỳ khưu ấy. Sau khi đến, vị ấy đã nói với các vị tỳ khưu ấy bằng những câu kệ:

‘‘Sukhajīvino pure āsuṃ, bhikkhū gotamasāvakā;

Anicchā piṇḍamesanā, anicchā sayanāsanaṃ;

Loke aniccataṃ ñatvā, dukkhassantaṃ akaṃsu te.

“‘Thuở xưa, các vị tỳ khưu, đệ tử của ngài Gotama, đã sống an lạc. Không mong cầu, các vị ấy tìm kiếm vật thực; không mong cầu, các vị ấy tìm kiếm chỗ ở. Sau khi biết được sự vô thường trong thế gian, các vị ấy đã chấm dứt khổ đau.

‘‘Dupposaṃ katvā attānaṃ, gāme gāmaṇikā viya;

Bhutvā bhutvā nipajjanti, parāgāresu mucchitā.

“‘Tự nuôi thân một cách khó khăn, như các trưởng làng trong làng; ăn rồi lại ăn, họ nằm xuống, mê đắm trong nhà của người khác.

‘‘Saṅghassa añjaliṃ katvā, idhekacce vadāmahaṃ ;

Apaviddhā anāthā te, yathā petā tatheva te.

“‘Con chắp tay lạy Tăng chúng, và nói về một số người ở đây: Họ bị ruồng bỏ, không nơi nương tựa, họ giống như những người đã chết.

‘‘Ye kho pamattā viharanti, te me sandhāya bhāsitaṃ;

Ye appamattā viharanti, namo tesaṃ karomaha’’nti.

“‘Những ai sống buông lung, lời nói của con là nhắm đến họ. Những ai sống không buông lung, con xin đảnh lễ các vị ấy.’”

6. Rohitassasuttaṃ

6. Kinh Rohitassa

107. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho rohitasso devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yattha nu kho, bhante, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so, bhante, gamanena lokassa [Pg.61] anto ñātuṃ vā daṭṭhuṃ vā pāpuṇituṃ vā’’ti? ‘‘Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’ti.

107. Nhân duyên ở Sāvatthī. Khi ấy, thiên tử Rohitassa đứng một bên, đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, nơi nào mà người ta không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh, bạch ngài, có thể nào bằng cách đi mà biết được, thấy được, hay đến được tận cùng của thế gian không?” “Này hiền giả, nơi nào mà người ta không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh, ta không nói rằng bằng cách đi mà có thể biết được, thấy được, hay đến được tận cùng của thế gian.”

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’ti.

“Bạch ngài, thật hy hữu! Bạch ngài, thật vi diệu! Bạch ngài, điều này đã được Thế Tôn khéo nói như sau: ‘Này hiền giả, nơi nào mà người ta không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh, ta không nói rằng bằng cách đi mà có thể biết được, thấy được, hay đến được tận cùng của thế gian.’”

‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhante, rohitasso nāma isi ahosiṃ bhojaputto iddhimā vehāsaṅgamo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo javo ahosi; seyyathāpi nāma daḷhadhammā dhanuggaho susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo padavītihāro ahosi; seyyathāpi nāma puratthimā samuddā pacchimo samuddo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpaṃ icchāgataṃ uppajji – ‘ahaṃ gamanena lokassa antaṃ pāpuṇissāmī’ti. So khvāhaṃ, bhante, evarūpena javena samannāgato evarūpena ca padavītihārena aññatreva asita-pīta-khāyita-sāyitā aññatra uccāra-passāvakammā aññatra niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṃ gantvā appatvāva lokassa antaṃ antarāva kālaṅkato.

“Bạch ngài, thuở quá khứ, con đã từng là vị ẩn sĩ tên Rohitassa, con của vị lãnh chúa, có thần thông, đi được trên hư không. Bạch ngài, tốc độ của con khi ấy là như thế này; ví như một cung thủ có cây cung chắc chắn, được huấn luyện kỹ càng, thiện nghệ, thực hành thành thục, đã được chỉ dạy, có thể bắn mũi tên nhẹ đi ngang qua bóng cây thốt nốt một cách không khó khăn. Bạch ngài, sải bước của con khi ấy là như thế này; ví như khoảng cách từ biển đông đến biển tây. Bạch ngài, con đã khởi lên ước muốn như thế này: ‘Ta sẽ đi đến tận cùng của thế gian bằng sự đi lại.’ Bạch ngài, con ấy, được trang bị tốc độ như vậy và sải bước như vậy, ngoại trừ việc ăn, uống, nhai, nếm, ngoại trừ việc đại tiện, tiểu tiện, ngoại trừ việc ngủ nghỉ và xua tan mệt mỏi, đã sống một trăm năm, có tuổi thọ một trăm năm, đã đi suốt một trăm năm, nhưng vẫn chưa đến được tận cùng của thế gian mà đã mệnh chung giữa đường.”

“Bạch ngài, thật vi diệu! Bạch ngài, thật hy hữu! Bạch ngài, điều này đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng biết bao: ‘Này hiền hữu, nơi nào không có sanh, không có già, không có chết, không có chuyển dịch, không có tái sanh, Ta không tuyên bố rằng có thể biết, thấy, hay đạt đến tận cùng của thế gian ấy bằng sự đi lại.’”

‘‘Na kho panāhaṃ, āvuso, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. Api ca khvāhaṃ, āvuso, imasmiṃyeva byāmamatte kaḷevare sasaññimhi samanake lokañca paññapemi lokasamudayañca lokanirodhañca lokanirodhagāminiñca paṭipadanti.

“Này hiền hữu, Ta không tuyên bố rằng có thể chấm dứt khổ đau mà không đạt đến tận cùng của thế gian. Tuy nhiên, này hiền hữu, chính trong tấm thân dài một sải tay này, có tưởng và có tâm, Ta tuyên bố về thế gian, về thế gian tập, về thế gian diệt, và về con đường đưa đến thế gian diệt.”

‘‘Gamanena na pattabbo, lokassanto kudācanaṃ;

Na ca appatvā lokantaṃ, dukkhā atthi pamocanaṃ.

“Không thể nào đạt đến, tận cùng của thế gian, bằng cách đi lại; và không đạt đến tận cùng thế gian, thì không có sự giải thoát khỏi khổ đau.”

‘‘Tasmā [Pg.62] have lokavidū sumedho,Lokantagū vusitabrahmacariyo;

Lokassa antaṃ samitāvi ñatvā,Nāsīsati lokamimaṃ parañcā’’ti.

“Vì vậy, bậc trí tuệ, người thông hiểu thế gian, đã đến tận cùng thế gian, đã sống đời phạm hạnh; sau khi biết tận cùng của thế gian, vị ấy đã được an tịnh, không còn mong cầu thế gian này hay thế gian khác.”

7. Nandasuttaṃ

7. Kinh Nanda

108. Ekamantaṃ ṭhito kho nando devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

108. Đứng một bên, chư thiên Nanda đã bạch lên Thế Tôn bài kệ này tại nơi gần ngài:

‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti.

“Thời gian trôi qua, đêm ngày vội vã, các giai đoạn tuổi tác lần lượt từ bỏ; khi thấy sự đáng sợ này trong cái chết, người ta nên làm các công đức mang lại an lạc.”

‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti;

Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti.

“Thời gian trôi qua, đêm ngày vội vã, các giai đoạn tuổi tác lần lượt từ bỏ; khi thấy sự đáng sợ này trong cái chết, người tìm cầu sự an tịnh nên từ bỏ mồi nhử của thế gian.”

8. Nandivisālasuttaṃ

8. Kinh Nandivisāla

109. Ekamantaṃ ṭhito kho nandivisālo devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

109. Đứng một bên, chư thiên Nandivisāla đã bạch lên Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Catucakkaṃ navadvāraṃ, puṇṇaṃ lobhena saṃyutaṃ;

Paṅkajātaṃ mahāvīra, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

“Hỡi bậc Đại Hùng, có bốn bánh xe, chín cửa, đầy ắp và kết hợp với tham lam, sanh ra từ bùn lầy; làm sao để có thể ra khỏi?”

‘‘Chetvā naddhiṃ varattañca, icchālobhañca pāpakaṃ;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, evaṃ yātrā bhavissatī’’ti.

“Sau khi cắt đứt dây da và dây chão, cùng với ước muốn và tham lam xấu xa; sau khi nhổ tận gốc rễ ái dục, như vậy sẽ có sự ra khỏi.”

9. Susimasuttaṃ

9. Kinh Susima

110. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘tuyhampi no, ānanda, sāriputto ruccatī’’ti?

110. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã nói điều này với tôn giả Ānanda đang ngồi một bên: “Này Ānanda, thầy có hài lòng về Sāriputta không?”

‘‘Kassa [Pg.63] hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, bhante, āyasmā sāriputto. Mahāpañño, bhante, āyasmā sāriputto. Puthupañño, bhante, āyasmā sāriputto. Hāsapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Javanapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Tikkhapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Nibbedhikapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Appiccho, bhante, āyasmā sāriputto. Santuṭṭho, bhante, āyasmā sāriputto. Pavivitto, bhante, āyasmā sāriputto. Asaṃsaṭṭho, bhante, āyasmā sāriputto. Āraddhavīriyo, bhante, āyasmā sāriputto. Vattā, bhante, āyasmā sāriputto. Vacanakkhamo, bhante, āyasmā sāriputto. Codako, bhante, āyasmā sāriputto. Pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputto. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyyā’’ti?

“Bạch ngài, người nào không ngu si, không sân hận, không si mê, tâm không điên đảo, lại không hài lòng về tôn giả Sāriputta? Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có đại trí tuệ. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ rộng lớn. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ hoan hỷ. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ nhanh nhạy. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ sắc bén. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ thâm nhập. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người ít ham muốn. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người biết đủ. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người sống độc cư. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người không giao du. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người tinh tấn. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người hay khuyên dạy. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người kham nhẫn lời nói. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người hay chỉ lỗi. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người khiển trách điều ác. Bạch ngài, người nào không ngu si, không sân hận, không si mê, tâm không điên đảo, lại không hài lòng về tôn giả Sāriputta?”

‘‘Evametaṃ, ānanda, evametaṃ, ānanda! Kassa hi nāma, ānanda, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, ānanda, sāriputto. Mahāpañño, ānanda, sāriputto. Puthupañño, ānanda, sāriputto. Hāsapañño, ānanda, sāriputto. Javanapañño, ānanda, sāriputto. Tikkhapañño, ānanda, sāriputto. Nibbedhikapañño, ānanda, sāriputto. Appiccho, ānanda, sāriputto. Santuṭṭho, ānanda, sāriputto. Pavivitto, ānanda, sāriputto. Asaṃsaṭṭho, ānanda, sāriputto. Āraddhavīriyo, ānanda, sāriputto. Vattā, ānanda, sāriputto. Vacanakkhamo, ānanda, sāriputto. Codako, ānanda, sāriputto. Pāpagarahī, ānanda, sāriputto. Kassa hi nāma, ānanda, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa sāriputto na rucceyyā’’ti?

“Đúng vậy, Ānanda, đúng vậy, Ānanda! Này Ānanda, người nào không ngu si, không sân hận, không si mê, tâm không điên đảo, lại không hài lòng về Sāriputta? Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có đại trí tuệ. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ rộng lớn. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ hoan hỷ. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ nhanh nhạy. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ sắc bén. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ thâm nhập. Này Ānanda, Sāriputta là người ít ham muốn. Này Ānanda, Sāriputta là người biết đủ. Này Ānanda, Sāriputta là người sống độc cư. Này Ānanda, Sāriputta là người không giao du. Này Ānanda, Sāriputta là người tinh tấn. Này Ānanda, Sāriputta là người hay khuyên dạy. Này Ānanda, Sāriputta là người kham nhẫn lời nói. Này Ānanda, Sāriputta là người hay chỉ lỗi. Này Ānanda, Sāriputta là người khiển trách điều ác. Này Ānanda, người nào không ngu si, không sân hận, không si mê, tâm không điên đảo, lại không hài lòng về Sāriputta?”

Atha kho susimo devaputto āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne mahatiyā devaputtaparisāya parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho susimo devaputto bhagavantaṃ etadavoca –

Khi ấy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, thiên tử Susima, được vây quanh bởi một đoàn tùy tùng thiên tử đông đảo, đã đi đến nơi Thế Tôn đang ngự; sau khi đến, vị ấy đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Sau khi đã đứng sang một bên, thiên tử Susima đã bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘Evametaṃ[Pg.64], bhagavā, evametaṃ, sugata. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, bhante, āyasmā sāriputto. Mahāpañño, bhante, puthupañño, bhante, hāsapañño, bhante, javanapañño, bhante, tikkhapañño, bhante, nibbedhikapañño, bhante, appiccho, bhante, santuṭṭho, bhante, pavivitto, bhante, asaṃsaṭṭho, bhante, āraddhavīriyo, bhante, vattā, bhante, vacanakkhamo, bhante, codako, bhante, pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputto. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya?

“Bạch Thế Tôn, đúng là như vậy! Bạch Thiện Thệ, đúng là như vậy! Bạch ngài, đối với người nào không phải là kẻ ngu dốt, không có tâm ác độc, không si mê, và có tâm không bị đảo lộn, thì làm sao lại không hoan hỷ với Tôn giả Sāriputta? Bạch ngài, Tôn giả Sāriputta là bậc hiền trí. Bạch ngài, Tôn giả Sāriputta có trí tuệ vĩ đại, bạch ngài, có trí tuệ sâu rộng, bạch ngài, có trí tuệ hoan hỷ, bạch ngài, có trí tuệ nhanh nhạy, bạch ngài, có trí tuệ sắc bén, bạch ngài, có trí tuệ xuyên thấu, bạch ngài, là người ít ham muốn, bạch ngài, là người biết đủ, bạch ngài, là người sống viễn ly, bạch ngài, là người không giao du, bạch ngài, là người tinh tấn, bạch ngài, là người hay khuyên dạy, bạch ngài, là người kham nhẫn lời nói, bạch ngài, là người hay chỉ lỗi, bạch ngài, Tôn giả Sāriputta là người khiển trách điều ác. Bạch ngài, đối với người nào không phải là kẻ ngu dốt, không có tâm ác độc, không si mê, và có tâm không bị đảo lộn, thì làm sao lại không hoan hỷ với Tôn giả Sāriputta?”

‘‘Ahampi hi, bhante, yaññadeva devaputtaparisaṃ upasaṅkamiṃ, etadeva bahulaṃ saddaṃ suṇāmi – ‘paṇḍito āyasmā sāriputto; mahāpañño āyasmā, puthupañño āyasmā, hāsapañño āyasmā, javanapañño āyasmā, tikkhapañño āyasmā, nibbedhikapañño āyasmā, appiccho āyasmā, santuṭṭho āyasmā, pavivitto āyasmā, asaṃsaṭṭho āyasmā, āraddhavīriyo āyasmā, vattā āyasmā, vacanakkhamo āyasmā, codako āyasmā, pāpagarahī āyasmā sāriputto’ti. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyyā’’ti?

“Bạch ngài, chính con cũng vậy, mỗi khi con đi đến bất kỳ đoàn tùy tùng thiên tử nào, con đều nghe thấy rất nhiều tiếng tán thán này: ‘Tôn giả Sāriputta là bậc hiền trí; Tôn giả có trí tuệ vĩ đại, Tôn giả có trí tuệ sâu rộng, Tôn giả có trí tuệ hoan hỷ, Tôn giả có trí tuệ nhanh nhạy, Tôn giả có trí tuệ sắc bén, Tôn giả có trí tuệ xuyên thấu, Tôn giả là người ít ham muốn, Tôn giả là người biết đủ, Tôn giả là người sống viễn ly, Tôn giả là người không giao du, Tôn giả là người tinh tấn, Tôn giả là người hay khuyên dạy, Tôn giả là người kham nhẫn lời nói, Tôn giả là người hay chỉ lỗi, Tôn giả Sāriputta là người khiển trách điều ác.’ Bạch ngài, đối với người nào không phải là kẻ ngu dốt, không có tâm ác độc, không si mê, và có tâm không bị đảo lộn, thì làm sao lại không hoan hỷ với Tôn giả Sāriputta?”

Atha kho susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

Khi ấy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, đoàn tùy tùng thiên tử của thiên tử Susima đã trở nên hoan hỷ, vui mừng, phát sinh hỷ lạc, và đã biểu lộ những sắc tướng cao thấp khác nhau.

‘‘Seyyathāpi nāma maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

“Ví như một viên ngọc báu lưu ly, thuần khiết, thuộc loại tốt, có tám cạnh, được chế tác hoàn hảo, khi được đặt trên một tấm thảm len màu vàng nhạt, nó sẽ tỏa sáng, rực rỡ, và chói lọi; cũng vậy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, đoàn tùy tùng thiên tử của thiên tử Susima đã trở nên hoan hỷ, vui mừng, phát sinh hỷ lạc, và đã biểu lộ những sắc tướng cao thấp khác nhau.

‘‘Seyyathāpi nāma nikkhaṃ jambonadaṃ dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhaṃ paṇḍukambale nikkhittaṃ bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

“Ví như một đồng tiền vàng Diêm-phù-đàn, được người thợ kim hoàn và con trai ông ta, những người khéo léo, chế tác tinh xảo trong lò luyện, khi được đặt trên một tấm thảm len màu vàng nhạt, nó sẽ tỏa sáng, rực rỡ, và chói lọi; cũng vậy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, đoàn tùy tùng thiên tử của thiên tử Susima đã trở nên hoan hỷ, vui mừng, phát sinh hỷ lạc, và đã biểu lộ những sắc tướng cao thấp khác nhau.

‘‘Seyyathāpi [Pg.65] nāma saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve rattiyā paccūsasamayaṃ osadhitārakā bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

“Ví như vào mùa thu, khi bầu trời trong sáng, không có mây, vào lúc rạng đông, sao Hôm tỏa sáng, rực rỡ, và chói lọi; cũng vậy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, đoàn tùy tùng thiên tử của thiên tử Susima đã trở nên hoan hỷ, vui mừng, phát sinh hỷ lạc, và đã biểu lộ những sắc tướng cao thấp khác nhau.

‘‘Seyyathāpi nāma saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti.

“Ví như vào mùa thu, khi bầu trời trong sáng, không có mây, mặt trời mọc lên trên bầu trời, xua tan mọi bóng tối trong không gian, tỏa sáng, rực rỡ, và chói lọi; cũng vậy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, đoàn tùy tùng thiên tử của thiên tử Susima đã trở nên hoan hỷ, vui mừng, phát sinh hỷ lạc, và đã biểu lộ những sắc tướng cao thấp khác nhau.

Atha kho susimo devaputto āyasmantaṃ sāriputtaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Khi ấy, thiên tử Susima, nhân Tôn giả Sāriputta, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Paṇḍitoti samaññāto, sāriputto akodhano;

Appiccho sorato danto, satthuvaṇṇābhato isī’’ti.

“Được biết đến là bậc hiền trí, Sāriputta không sân hận; Ít ham muốn, hiền hòa, tự chủ, vị ẩn sĩ được Bậc Đạo Sư tán thán.”

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ ārabbha susimaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi –

Khi ấy, Thế Tôn, nhân Tôn giả Sāriputta, đã đáp lại thiên tử Susima bằng một bài kệ:

‘‘Paṇḍitoti samaññāto, sāriputto akodhano;

Appiccho sorato danto, kālaṃ kaṅkhati sudanto’’ ti.

“Được biết đến là bậc hiền trí, Sāriputta không sân hận; Ít ham muốn, hiền hòa, tự chủ, người được khéo huấn luyện, đang chờ đợi thời điểm.”

10. Nānātitthiyasāvakasuttaṃ

10. Kinh Về Các Đệ Tử Của Nhiều Tông Phái Khác Nhau

111. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho sambahulā nānātitthiyasāvakā devaputtā asamo ca sahali ca nīko ca ākoṭako ca vegabbhari ca māṇavagāmiyo ca abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā [Pg.66] ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhito kho asamo devaputto pūraṇaṃ kassapaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

111. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn đang ngự tại Rājagaha, trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Khi ấy, có nhiều vị thiên tử là đệ tử của các tông phái khác nhau, tên là Asama, Sahali, Nīka, Ākoṭaka, Vegabbhari, và Māṇavagāmiya, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc tuyệt mỹ, đã làm cho toàn bộ Trúc Lâm rực sáng, rồi đi đến nơi Thế Tôn đang ngự. Sau khi đến, họ đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Sau khi đã đứng sang một bên, thiên tử Asama, nhân Pūraṇa Kassapa, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Idha chinditamārite, hatajānīsu kassapo;

Na pāpaṃ samanupassati, puññaṃ vā pana attano;

Sa ve vissāsamācikkhi, satthā arahati mānana’’nti.

“Ở đây, trong việc chặt chém, giết chóc, trong việc gây thương tích và mất mát, Kassapa không thấy có điều ác, cũng không thấy có công đức cho bản thân. Vị ấy đã chỉ ra nơi nương tựa, bậc đạo sư ấy xứng đáng được tôn kính.”

Atha kho sahali devaputto makkhaliṃ gosālaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Khi ấy, thiên tử Sahali, nhân Makkhali Gosāla, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Tapojigucchāya susaṃvutatto,Vācaṃ pahāya kalahaṃ janena;

Samosavajjā virato saccavādī,Na hi nūna tādisaṃ karoti pāpa’’nti.

“Với khổ hạnh và sự ghê tởm (điều ác), tự thân được khéo chế ngự, từ bỏ lời nói tranh cãi với mọi người; tránh xa lỗi lầm, nói lời chân thật, chắc chắn người như vậy không làm điều ác.”

Atha kho nīko devaputto nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Khi ấy, thiên tử Nīka, nhân Nigaṇṭha Nāṭaputta, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Jegucchī nipako bhikkhu, cātuyāmasusaṃvuto;

Diṭṭhaṃ sutañca ācikkhaṃ, na hi nūna kibbisī siyā’’ti.

“Vị tỳ-khưu ghê tởm, trí tuệ, được phòng hộ kỹ lưỡng trong bốn giới luật; trình bày điều được thấy và được nghe, chắc chắn không phải là người làm điều ác.”

Atha kho ākoṭako devaputto nānātitthiye ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Rồi thiên tử Ākoṭaka, nhân nói về các du sĩ ngoại đạo khác nhau, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Pakudhako kātiyāno nigaṇṭho,Ye cāpime makkhalipūraṇāse;

Gaṇassa satthāro sāmaññappattā,Na hi nūna te sappurisehi dūre’’ti.

“Pakudhaka Kātiyāna, Nigaṇṭha, và cả những vị này là Makkhalī và Pūraṇa; các vị đạo sư của giáo đoàn, đã đạt đến quả vị Sa-môn, chắc chắn các vị ấy không xa rời các bậc chân nhân.”

Atha kho vegabbhari devaputto ākoṭakaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi –

Rồi thiên tử Vegabbhari đáp lại thiên tử Ākoṭaka bằng kệ ngôn:

‘‘Sahācaritena chavo sigālo,Na kotthuko sīhasamo kadāci;

Naggo musāvādī gaṇassa satthā,Saṅkassarācāro na sataṃ sarikkho’’ti.

“Con chó rừng hạ tiện, chỉ vì đi cùng sư tử, không bao giờ trở nên giống như sư tử. Vị đạo sư của giáo đoàn, kẻ lõa thể, nói dối, có hạnh kiểm đáng ghê tởm, không thể sánh bằng bậc thiện trí.”

Atha [Pg.67] kho māro pāpimā begabbhariṃ devaputtaṃ anvāvisitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Rồi Ác ma, kẻ bất thiện, nhập vào thiên tử Vegabbhari, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Tapojigucchāya āyuttā, pālayaṃ pavivekiyaṃ;

Rūpe ca ye niviṭṭhāse, devalokābhinandino;

Te ve sammānusāsanti, paralokāya mātiyā’’ti.

“Những ai chuyên tâm khổ hạnh và ghê tởm, giữ gìn hạnh độc cư, những ai đắm trước trong sắc, và hoan hỷ trong cõi trời; họ thật sự giáo huấn đúng đắn cho người khác vì đời sau, hỡi người bạn.”

Atha kho bhagavā, ‘māro ayaṃ pāpimā’ iti viditvā, māraṃ pāpimantaṃ gāthāya paccabhāsi –

Rồi Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma, kẻ bất thiện,” đã đáp lại Ác ma, kẻ bất thiện, bằng kệ ngôn:

‘‘Ye keci rūpā idha vā huraṃ vā,Ye cantalikkhasmiṃ pabhāsavaṇṇā;

Sabbeva te te namucippasatthā,Āmisaṃva macchānaṃ vadhāya khittā’’ti.

“Bất cứ sắc nào, ở đây hay ở nơi khác, hay những sắc nào có màu sắc rực rỡ ở trong hư không; tất cả những sắc ấy, hỡi Namuci, đều do ngươi tán thán, được ném ra để giết hại, như mồi câu để giết cá.”

Atha kho māṇavagāmiyo devaputto bhagavantaṃ ārabbha bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

Rồi thiên tử Māṇavagāmiya, nhân nói về Thế Tôn, đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Vipulo rājagahīyānaṃ, giriseṭṭho pavuccati;

Seto himavataṃ seṭṭho, ādicco aghagāminaṃ.

“Trong số các ngọn núi của Rājagaha, núi Vipula được gọi là ngọn núi cao nhất; trong số các ngọn núi của Himavanta, núi Seto là cao nhất; trong số những vật đi trên không, mặt trời là cao nhất.

‘‘Samuddo udadhinaṃ seṭṭho, nakkhattānañca candimā ;

Sadevakassa lokassa, buddho aggo pavuccatī’’ti.

“Trong số các vùng nước, đại dương là cao nhất; trong số các vì sao, mặt trăng là cao nhất; trong thế giới cùng với chư thiên, Đức Phật được gọi là bậc tối thượng.”

Nānātitthiyavaggo tatiyo.

Phẩm Về Các Du Sĩ Ngoại Đạo Khác Nhau, phẩm thứ ba.

Tassuddānaṃ –

Phần Tóm Lược:

Sivo khemo ca serī ca, ghaṭī jantu ca rohito;

Nando nandivisālo ca, susimo nānātitthiyena te dasāti.

Siva, Khema, và Serī, Ghaṭī, Jantu, và Rohita; Nanda và Nandivisāla, Susima, cùng với Nānātitthiya, là mười kinh.

Devaputtasaṃyuttaṃ samattaṃ.

Tương Ưng Thiên Tử đã kết thúc.

3. Kosalasaṃyuttaṃ

3. Tương Ưng Kosala

1. Paṭhamavaggo

1. Phẩm Thứ Nhất

1. Daharasuttaṃ

1. Kinh Về Người Trẻ

112. Evaṃ [Pg.68] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavampi no gotamo anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paṭijānātī’’ti? ‘‘Yañhi taṃ, mahārāja, sammā vadamāno vadeyya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya. Ahañhi, mahārāja, anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’’ti.

112. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, vua Pasenadi người Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vua đã trao đổi lời chào hỏi với Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, vua ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi người Kosala bạch với Thế Tôn: “Có phải Tôn giả Gotama cũng tự nhận đã chứng ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác không?” “Thưa Đại vương, nếu có ai nói đúng về một người đã chứng ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác, thì chính là nói về ta. Vì, thưa Đại vương, ta đã chứng ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác.”

‘‘Yepi te, bho gotama, samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, seyyathidaṃ – pūraṇo kassapo, makkhali gosālo, nigaṇṭho nāṭaputto, sañcayo belaṭṭhaputto, pakudho kaccāyano, ajito kesakambalo; tepi mayā ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paṭijānāthā’ti puṭṭhā samānā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti na paṭijānanti. Kiṃ pana bhavaṃ gotamo daharo ceva jātiyā navo ca pabbajjāyā’’ti?

“Thưa Tôn giả Gotama, có những vị sa-môn, bà-la-môn là chủ của tăng đoàn, chủ của giáo phái, là đạo sư, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, như là: Pūraṇa Kassapa, Makkhali Gosāla, Nigaṇṭha Nāṭaputta, Sañcaya Belaṭṭhaputta, Pakudha Kaccāyana, Ajita Kesakambala. Khi tôi hỏi họ: ‘Quý vị có tự nhận đã chứng ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác không?’ thì họ không tự nhận như vậy. Nhưng Tôn giả Gotama lại còn trẻ về tuổi đời và mới xuất gia, tại sao lại tự nhận như vậy?”

‘‘Cattāro kho me, mahārāja, daharāti na uññātabbā, daharāti na paribhotabbā. Katame cattāro? Khattiyo kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Urago kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Aggi kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Bhikkhu, kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Ime kho, mahārāja, cattāro daharāti na uññātabbā, daharāti na paribhotabbā’’ti.

“Thưa Đại vương, có bốn hạng này không nên xem thường vì còn trẻ, không nên khinh miệt vì còn trẻ. Bốn hạng nào? Thưa Đại vương, một vị Sát-đế-lỵ không nên xem thường vì còn trẻ, không nên khinh miệt vì còn trẻ. Thưa Đại vương, một con rắn không nên xem thường vì còn nhỏ, không nên khinh miệt vì còn nhỏ. Thưa Đại vương, một ngọn lửa không nên xem thường vì còn nhỏ, không nên khinh miệt vì còn nhỏ. Thưa Đại vương, một vị tỳ-khưu không nên xem thường vì còn trẻ, không nên khinh miệt vì còn trẻ. Thưa Đại vương, bốn hạng này không nên xem thường vì còn trẻ, không nên khinh miệt vì còn trẻ.”

Idamavoca [Pg.69] bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, Thiện Thệ, bậc Đạo Sư, lại nói thêm điều này:

‘‘Khattiyaṃ jātisampannaṃ, abhijātaṃ yasassinaṃ;

Daharoti nāvajāneyya, na naṃ paribhave naro.

“Một người không nên xem thường, không nên khinh miệt một vị Sát-đế-lỵ có dòng dõi cao quý, xuất thân cao sang, có danh vọng, chỉ vì vị ấy còn trẻ.

‘‘Ṭhānañhi so manujindo, rajjaṃ laddhāna khattiyo;

So kuddho rājadaṇḍena, tasmiṃ pakkamate bhusaṃ;

Tasmā taṃ parivajjeyya, rakkhaṃ jīvitamattano.

“Vì vị Sát-đế-lỵ ấy, người chủ của nhân loại, khi đã có được vương quốc, lúc tức giận sẽ dùng hình phạt của vua mà trừng trị kẻ ấy một cách nặng nề. Do đó, người muốn bảo vệ mạng sống của mình nên tránh xa vị ấy.

‘‘Gāme vā yadi vā raññe, yattha passe bhujaṅgamaṃ;

Daharoti nāvajāneyya, na naṃ paribhave naro.

“Dù ở làng hay ở rừng, bất cứ nơi nào thấy một con rắn, một người không nên xem thường, không nên khinh miệt nó, chỉ vì nó còn nhỏ.

‘‘Uccāvacehi vaṇṇehi, urago carati tejasī ;

So āsajja ḍaṃse bālaṃ, naraṃ nāriñca ekadā;

Tasmā taṃ parivajjeyya, rakkhaṃ jīvitamattano.

“Con rắn đầy uy lực di chuyển với nhiều màu sắc khác nhau; có khi nó đến gần và cắn người đàn ông hay đàn bà ngu dốt. Do đó, người muốn bảo vệ mạng sống của mình nên tránh xa nó.

‘‘Pahūtabhakkhaṃ jālinaṃ, pāvakaṃ kaṇhavattaniṃ;

Daharoti nāvajāneyya, na naṃ paribhave naro.

“Một người không nên xem thường, không nên khinh miệt ngọn lửa có nhiều nhiên liệu, có ngọn lửa, và có đường đi màu đen, chỉ vì nó còn nhỏ.

‘‘Laddhā hi so upādānaṃ, mahā hutvāna pāvako;

So āsajja ḍahe bālaṃ, naraṃ nāriñca ekadā;

Tasmā taṃ parivajjeyya, rakkhaṃ jīvitamattano.

“Vì khi có được nhiên liệu, ngọn lửa ấy trở nên lớn; có khi nó đến gần và thiêu đốt người đàn ông hay đàn bà ngu dốt. Do đó, người muốn bảo vệ mạng sống của mình nên tránh xa nó.

‘‘Vanaṃ yadaggi ḍahati, pāvako kaṇhavattanī;

Jāyanti tattha pārohā, ahorattānamaccaye.

“Khu rừng mà ngọn lửa thiêu đốt, ngọn lửa có đường đi màu đen, ở đó cây cối mọc lại sau khi ngày và đêm trôi qua.

‘‘Yañca kho sīlasampanno, bhikkhu ḍahati tejasā;

Na tassa puttā pasavo, dāyādā vindare dhanaṃ;

Anapaccā adāyādā, tālāvatthū bhavanti te.

“Vị Tỳ-khưu giới hạnh đủ đầy, dùng oai lực (giới đức) thiêu đốt người nào (xúc phạm); người ấy không con, không gia súc, người thừa tự không được tài sản. Họ trở thành không con, không người thừa tự, như thân cây tala bị chặt ngọn.

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Bhujaṅgamaṃ pāvakañca, khattiyañca yasassinaṃ;

Bhikkhuñca sīlasampannaṃ, sammadeva samācare’’ti.

Do vậy, bậc hiền trí, người thấy rõ lợi ích cho mình, nên đối xử một cách chân chánh với loài rắn, với lửa, với vị vua Sát-đế-lỵ danh tiếng, và với vị Tỳ-khưu giới hạnh đủ đầy.”

Evaṃ vutte, rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya[Pg.70], paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói như vậy, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng như người lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện để trình bày. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm người cận sự nam, đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.”

2. Purisasuttaṃ

2. 2. Kinh Người (Purisa)

113. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante, purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti?

113. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên xong, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, có bao nhiêu pháp khi sanh khởi bên trong một người, chúng sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn?”

‘‘Tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Katame tayo? Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Doso kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti. Idamavoca…pe…

“Này Đại vương, có ba pháp khi sanh khởi bên trong một người, chúng sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn. Ba pháp ấy là gì? Này Đại vương, tham là pháp khi sanh khởi bên trong một người, nó sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn. Này Đại vương, sân là pháp khi sanh khởi bên trong một người, nó sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn. Này Đại vương, si là pháp khi sanh khởi bên trong một người, nó sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn. Này Đại vương, chính ba pháp này khi sanh khởi bên trong một người, chúng sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn.” Thế Tôn đã nói điều này...

‘‘Lobho doso ca moho ca, purisaṃ pāpacetasaṃ;

Hiṃsanti attasambhūtā, tacasāraṃva samphala’’nti.

“Tham, sân và si, sanh từ chính mình, làm hại người có tâm ác, như trái của chính nó làm hại cây có lõi ở vỏ (như cây chuối, cây tre).”

3. Jarāmaraṇasuttaṃ

3. 3. Kinh Già và Chết

114. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, jātassa aññatra jarāmaraṇā’’ti? ‘‘Natthi kho, mahārāja, jātassa aññatra jarāmaraṇā. Yepi te, mahārāja, khattiyamahāsālā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā pahūtajātarūparajatā [Pg.71] pahūtavittūpakaraṇā pahūtadhanadhaññā, tesampi jātānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇā. Yepi te, mahārāja, brāhmaṇamahāsālā…pe… gahapatimahāsālā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā pahūtajātarūparajatā pahūtavittūpakaraṇā pahūtadhanadhaññā, tesampi jātānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇā. Yepi te, mahārāja, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññāvimuttā, tesaṃ pāyaṃ kāyo bhedanadhammo nikkhepanadhammo’’ti. Idamavoca…pe…

114. Nhân duyên ở Sāvatthī. Ngồi một bên xong, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, đối với người đã sanh, có sự thoát khỏi già và chết không?” “Này Đại vương, đối với người đã sanh, không có sự thoát khỏi già và chết. Này Đại vương, ngay cả những vị vua Sát-đế-lỵ đại phú, có tài sản lớn, có của cải lớn, có nhiều vàng bạc, có nhiều vật dụng và tài sản, có nhiều của cải và lúa gạo; đối với họ, những người đã sanh, cũng không có sự thoát khỏi già và chết. Này Đại vương, ngay cả những vị Bà-la-môn đại phú... cho đến... những vị gia chủ đại phú, có tài sản lớn, có của cải lớn, có nhiều vàng bạc, có nhiều vật dụng và tài sản, có nhiều của cải và lúa gạo; đối với họ, những người đã sanh, cũng không có sự thoát khỏi già và chết. Này Đại vương, ngay cả những vị Tỳ-khưu là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí; đối với họ, thân này cũng có bản chất tan rã, có bản chất bị vứt bỏ.” Thế Tôn đã nói điều này...

‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā,Atho sarīrampi jaraṃ upeti;

Satañca dhammo na jaraṃ upeti,Santo have sabbhi pavedayantī’’ti.

“Xe vua được trang hoàng lộng lẫy rồi cũng hư nát, thân này rồi cũng đi đến già yếu. Nhưng pháp của bậc thiện nhân không già yếu, các bậc thiện nhân truyền dạy cho nhau như vậy.”

4. Piyasuttaṃ

4. 4. Kinh Người Thương Yêu

115. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘kesaṃ nu kho piyo attā, kesaṃ appiyo attā’ti? Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ye ca kho keci kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti; tesaṃ appiyo attā’. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘piyo no attā’ti, atha kho tesaṃ appiyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi appiyo appiyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ appiyo attā. Ye ca kho keci kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ piyo attā. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘appiyo no attā’ti; atha kho tesaṃ piyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi piyo piyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ piyo attā’’ti.

115. Nhân duyên ở Sāvatthī. Ngồi một bên xong, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con ở một mình nơi thanh vắng, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm con: ‘Ai là người thương yêu tự ngã của mình, và ai là người không thương yêu tự ngã của mình?’ Bạch Thế Tôn, rồi con lại nghĩ thế này: ‘Những ai làm điều ác qua thân, làm điều ác qua lời, làm điều ác qua ý; họ là người không thương yêu tự ngã của mình.’ Dù họ có thể nói: ‘Chúng tôi thương yêu tự ngã của mình,’ nhưng thực ra họ không thương yêu tự ngã của mình. Vì sao vậy? Vì điều mà một người không thương yêu sẽ làm cho người mình không thương, chính điều đó họ tự làm cho mình; do đó họ không thương yêu tự ngã của mình. ‘Còn những ai làm điều thiện qua thân, làm điều thiện qua lời, làm điều thiện qua ý; họ là người thương yêu tự ngã của mình.’ Dù họ có thể nói: ‘Chúng tôi không thương yêu tự ngã của mình,’ nhưng thực ra họ thương yêu tự ngã của mình. Vì sao vậy? Vì điều mà một người thương yêu sẽ làm cho người mình thương, chính điều đó họ tự làm cho mình; do đó họ thương yêu tự ngã của mình.”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Ye hi keci, mahārāja, kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti; tesaṃ appiyo attā. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘piyo no attā’ti, atha kho tesaṃ appiyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi, mahārāja, appiyo appiyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ appiyo attā. Ye ca kho keci, mahārāja, kāyena [Pg.72] sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ piyo attā. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘appiyo no attā’ti; atha kho tesaṃ piyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi mahārāja, piyo piyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ piyo attā’’ti. Idamavoca…pe…

“Này Đại vương, đúng vậy, này Đại vương, đúng vậy! Này Đại vương, những ai hành ác hạnh về thân, hành ác hạnh về lời, hành ác hạnh về ý; những người ấy không yêu thương tự ngã. Dầu cho họ có nói rằng: ‘Chúng tôi yêu thương tự ngã,’ nhưng thật ra họ không yêu thương tự ngã. Vì sao vậy? Này Đại vương, điều mà kẻ không ưa làm cho người không ưa, chính họ tự làm điều ấy cho mình; vì thế họ không yêu thương tự ngã. Và này Đại vương, những ai hành thiện hạnh về thân, hành thiện hạnh về lời, hành thiện hạnh về ý; những người ấy yêu thương tự ngã. Dầu cho họ có nói rằng: ‘Chúng tôi không yêu thương tự ngã,’ nhưng thật ra họ yêu thương tự ngã. Vì sao vậy? Này Đại vương, điều mà người thương làm cho người thương, chính họ tự làm điều ấy cho mình; vì thế họ yêu thương tự ngã.” Thế Tôn đã nói như vậy...v.v...

‘‘Attānañce piyaṃ jaññā, na naṃ pāpena saṃyuje;

Na hi taṃ sulabhaṃ hoti, sukhaṃ dukkaṭakārinā.

“Nếu biết yêu thương tự ngã, Chớ nên kết hợp với điều ác; Vì người làm điều ác, Hạnh phúc khó thể đạt được.

‘‘Antakenādhipannassa, jahato mānusaṃ bhavaṃ;

Kiñhi tassa sakaṃ hoti, kiñca ādāya gacchati;

Kiñcassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī.

“Khi bị thần chết chinh phục, Từ bỏ kiếp người mà đi; Cái gì là của riêng mình? Mang theo được những vật gì? Cái gì đi theo sau lưng, Như bóng không rời khỏi hình?”

‘‘Ubho puññañca pāpañca, yaṃ macco kurute idha;

Tañhi tassa sakaṃ hoti, tañca ādāya gacchati;

Tañcassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī.

“Cả hai phước và tội lỗi, Mà người đời làm ở đây; Chính đó là của riêng mình, Là cái người ấy mang đi; Chính đó đi theo sau lưng, Như bóng không rời khỏi hình.”

‘‘Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“Do vậy, hãy làm điều thiện, Tích lũy cho đời vị lai; Các phước là nơi nương tựa, Cho chúng sanh ở đời sau.”

5. Attarakkhitasuttaṃ

5. Kinh Tự Hộ Trì

116. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘kesaṃ nu kho rakkhito attā, kesaṃ arakkhito attā’ti? Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ye kho keci kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti; tesaṃ arakkhito attā. Kiñcāpi te hatthikāyo vā rakkheyya, assakāyo vā rakkheyya, rathakāyo vā rakkheyya, pattikāyo vā rakkheyya; atha kho tesaṃ arakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Bāhirā hesā rakkhā, nesā rakkhā ajjhattikā; tasmā tesaṃ arakkhito attā. Ye ca kho keci kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ rakkhito attā. Kiñcāpi te neva hatthikāyo rakkheyya, na assakāyo rakkheyya, na rathakāyo rakkheyya[Pg.73], na pattikāyo rakkheyya; atha kho tesaṃ rakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Ajjhattikā hesā rakkhā, nesā rakkhā bāhirā; tasmā tesaṃ rakkhito attā’’’ti.

116. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vua Pasenadi nước Kosala, sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với Thế Tôn như vầy: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con ở một mình nơi yên tĩnh, tâm tư này đã khởi lên trong con: ‘Tự ngã của ai được hộ trì? Tự ngã của ai không được hộ trì?’ Bạch Thế Tôn, rồi con đã suy nghĩ như vầy: ‘Những ai hành ác hạnh về thân, hành ác hạnh về lời, hành ác hạnh về ý; tự ngã của những người ấy không được hộ trì. Dầu cho họ có được tượng binh, mã binh, xa binh, hay bộ binh bảo vệ, nhưng tự ngã của họ vẫn không được hộ trì. Vì sao vậy? Vì sự bảo vệ ấy là bên ngoài, không phải là sự bảo vệ bên trong; vì thế tự ngã của họ không được hộ trì. Và những ai hành thiện hạnh về thân, hành thiện hạnh về lời, hành thiện hạnh về ý; tự ngã của những người ấy được hộ trì. Dầu cho họ không được tượng binh, mã binh, xa binh, hay bộ binh bảo vệ, nhưng tự ngã của họ vẫn được hộ trì. Vì sao vậy? Vì sự bảo vệ ấy là bên trong, không phải là sự bảo vệ bên ngoài; vì thế tự ngã của họ được hộ trì.’”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Ye hi keci, mahārāja, kāyena duccaritaṃ caranti…pe… tesaṃ arakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Bāhirā hesā, mahārāja, rakkhā, nesā rakkhā ajjhattikā; tasmā tesaṃ arakkhito attā. Ye ca kho keci, mahārāja, kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ rakkhito attā. Kiñcāpi te neva hatthikāyo rakkheyya, na assakāyo rakkheyya, na rathakāyo rakkheyya, na pattikāyo rakkheyya; atha kho tesaṃ rakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Ajjhattikā hesā, mahārāja, rakkhā, nesā rakkhā bāhirā; tasmā tesaṃ rakkhito attā’’ti. Idamavoca…pe…

“Này Đại vương, đúng vậy, này Đại vương, đúng vậy! Này Đại vương, những ai hành ác hạnh về thân...v.v... tự ngã của những người ấy không được hộ trì. Vì sao vậy? Này Đại vương, vì sự bảo vệ ấy là bên ngoài, không phải là sự bảo vệ bên trong; vì thế tự ngã của họ không được hộ trì. Và này Đại vương, những ai hành thiện hạnh về thân, hành thiện hạnh về lời, hành thiện hạnh về ý; tự ngã của những người ấy được hộ trì. Dầu cho họ không được tượng binh, mã binh, xa binh, hay bộ binh bảo vệ, nhưng tự ngã của họ vẫn được hộ trì. Vì sao vậy? Này Đại vương, vì sự bảo vệ ấy là bên trong, không phải là sự bảo vệ bên ngoài; vì thế tự ngã của họ được hộ trì.” Thế Tôn đã nói như vậy...v.v...

‘‘Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro;

Manasā saṃvaro sādhu, sādhu sabbattha saṃvaro;

Sabbattha saṃvuto lajjī, rakkhitoti pavuccatī’’ti.

“Lành thay, phòng hộ về thân, Lành thay, phòng hộ về lời, Lành thay, phòng hộ về ý, Lành thay, phòng hộ mọi nơi. Người biết hổ thẹn, phòng hộ mọi nơi, Được gọi là người được hộ trì.”

6. Appakasuttaṃ

6. Kinh Thiểu Số

117. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘appakā te sattā lokasmiṃ ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā na ceva majjanti, na ca pamajjanti, na ca kāmesu gedhaṃ āpajjanti, na ca sattesu vippaṭipajjanti. Atha kho eteva bahutarā sattā lokasmiṃ ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā majjanti ceva pamajjanti, ca kāmesu ca gedhaṃ āpajjanti, sattesu ca vippaṭipajjantī’’’ti.

117. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vua Pasenadi nước Kosala, sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với Thế Tôn như vầy: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con ở một mình nơi yên tĩnh, tâm tư này đã khởi lên trong con: ‘Thật ít ỏi thay là những chúng sanh ở trên đời, sau khi có được tài sản to lớn, lại không say đắm, không phóng dật, không tham lam trong các dục, và không hành xử sai trái với các chúng sanh. Và thật nhiều thay là những chúng sanh ở trên đời, sau khi có được tài sản to lớn, lại say đắm, phóng dật, tham lam trong các dục, và hành xử sai trái với các chúng sanh.’”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Appakā te, mahārāja, sattā lokasmiṃ, ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā na ceva majjanti, na ca pamajjanti, na ca kāmesu gedhaṃ āpajjanti, na ca sattesu vippaṭipajjanti. Atha kho eteva bahutarā sattā lokasmiṃ, ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā [Pg.74] majjanti ceva pamajjanti ca kāmesu ca gedhaṃ āpajjanti, sattesu ca vippaṭipajjantī’’ti. Idamavoca…pe…

“Này Đại vương, đúng vậy, này Đại vương, đúng vậy! Này Đại vương, thật ít ỏi thay là những chúng sanh ở trên đời, sau khi có được tài sản to lớn, lại không say đắm, không phóng dật, không tham lam trong các dục, và không hành xử sai trái với các chúng sanh. Và thật nhiều thay là những chúng sanh ở trên đời, sau khi có được tài sản to lớn, lại say đắm, phóng dật, tham lam trong các dục, và hành xử sai trái với các chúng sanh.” Thế Tôn đã nói như vậy...v.v...

‘‘Sārattā kāmabhogesu, giddhā kāmesu mucchitā;

Atisāraṃ na bujjhanti, migā kūṭaṃva oḍḍitaṃ;

Pacchāsaṃ kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.

“Say đắm trong các dục lạc, Tham lam, mê muội trong các dục, Họ không nhận ra sự quá độ, Như nai không thấy bẫy sập. Về sau, quả đắng sẽ đến, Vì quả báo của họ là xấu ác.”

7. Aḍḍakaraṇasuttaṃ

7. Kinh Xét Xử

118. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, aḍḍakaraṇe nisinno passāmi khattiyamahāsālepi brāhmaṇamahāsālepi gahapatimahāsālepi aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ sampajānamusā bhāsante. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘alaṃ dāni me aḍḍakaraṇena, bhadramukho dāni aḍḍakaraṇena paññāyissatī’’’ti.

118. Nhân duyên ở Sāvatthī. Sau khi ngồi xuống một nơi thích hợp, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con đang ngồi ở nơi xử án, con thấy các vị Sát-đế-lỵ đại phú, các vị Bà-la-môn đại phú, các vị gia chủ đại phú, những người giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, nhiều vàng bạc, nhiều vật dụng, nhiều lúa thóc, vì dục, do nhân duyên dục, vì nguyên nhân dục, đã cố ý nói dối. Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ như sau: ‘Thôi đủ rồi, ta không xử án nữa. Từ nay, người có khuôn mặt hiền lành sẽ được biết đến qua việc xử án.’”

‘‘(Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ mahārāja!) Yepi te, mahārāja, khattiyamahāsālā brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā pahūtajātarūparajatā pahūtavittūpakaraṇā pahūtadhanadhaññā kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ sampajānamusā bhāsanti; tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. Idamavoca…pe…

– ‘Đúng vậy, đại vương! Đúng vậy, đại vương! Này đại vương, những vị Sát-đế-lỵ đại phú, những vị Bà-la-môn đại phú, những vị gia chủ đại phú, những người giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, nhiều vàng bạc, nhiều vật dụng, nhiều lúa thóc, vì dục, do nhân duyên dục, vì nguyên nhân dục, đã cố ý nói dối; việc ấy sẽ đem lại cho họ sự bất hạnh và đau khổ trong một thời gian dài.’ Đức Thế Tôn đã nói điều này... v.v...

‘‘Sārattā kāmabhogesu, giddhā kāmesu mucchitā;

Atisāraṃ na bujjhanti, macchā khippaṃva oḍḍitaṃ;

Pacchāsaṃ kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.

‘Say đắm trong các dục lạc, tham lam, mê muội trong các dục, họ không nhận ra sự quá đáng của mình, giống như cá không thấy cái đó đã được đặt sẵn. Về sau, điều ấy trở nên cay đắng cho họ, vì quả báo của nó thật là xấu xa.’

8. Mallikāsuttaṃ

8. Kinh Mallikā

119. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo mallikāya deviyā saddhiṃ uparipāsādavaragato hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṃ deviṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’’ti? ‘‘Natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro. Tuyhaṃ pana, mahārāja, atthañño [Pg.75] koci attanā piyataro’’ti? ‘‘Mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’’ti.

119. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đang ở cùng với hoàng hậu Mallikā trên tầng lầu cao của cung điện. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala nói với hoàng hậu Mallikā điều này: – ‘Này Mallikā, có ai khác thân thương với bà hơn chính bản thân bà không?’ – ‘Tâu đại vương, không có ai khác thân thương với thần thiếp hơn chính bản thân thần thiếp. Còn đại vương, có ai khác thân thương với ngài hơn chính bản thân ngài không?’ – ‘Này Mallikā, đối với ta cũng vậy, không có ai khác thân thương hơn chính bản thân ta.’

Atha kho rājā pasenadi kosalo pāsādā orohitvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, mallikāya deviyā saddhiṃ uparipāsādavaragato mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ – ‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’ti? Evaṃ vutte, bhante, mallikā devī maṃ etadavoca – ‘natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro. Tuyhaṃ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro’ti? Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ – ‘mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’’ti.

Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đi xuống từ cung điện, đến nơi đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, vua đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một nơi thích hợp. Sau khi ngồi xuống một nơi thích hợp, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con đang ở cùng với hoàng hậu Mallikā trên tầng lầu cao của cung điện, con đã nói với hoàng hậu Mallikā điều này: ‘Này Mallikā, có ai khác thân thương với bà hơn chính bản thân bà không?’ Bạch Thế Tôn, khi được nói như vậy, hoàng hậu Mallikā đã nói với con điều này: ‘Tâu đại vương, không có ai khác thân thương với thần thiếp hơn chính bản thân thần thiếp. Còn đại vương, có ai khác thân thương với ngài hơn chính bản thân ngài không?’ Bạch Thế Tôn, khi được nói như vậy, con đã nói với hoàng hậu Mallikā điều này: ‘Này Mallikā, đối với ta cũng vậy, không có ai khác thân thương hơn chính bản thân ta.’”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Khi ấy, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã đọc lên bài kệ này:

‘‘Sabbā disā anuparigamma cetasā,Nevajjhagā piyataramattanā kvaci;

Evaṃ piyo puthu attā paresaṃ,Tasmā na hiṃse paramattakāmo’’ti.

‘Sau khi đi khắp mọi phương hướng bằng tâm trí, ta không tìm thấy ở đâu một ai thân thương hơn chính bản thân mình. Cũng vậy, đối với những người khác, mỗi người đều yêu quý chính bản thân mình. Vì thế, người mong cầu lợi ích cho mình, không nên làm hại người khác.’

9. Yaññasuttaṃ

9. Kinh Tế Đàn

120. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa mahāyañño paccupaṭṭhito hoti, pañca ca usabhasatāni pañca ca vacchatarasatāni pañca ca vacchatarisatāni pañca ca ajasatāni pañca ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya. Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karonti.

120. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, một cuộc đại tế đàn đã được chuẩn bị cho vua Pasenadi xứ Kosala. Năm trăm con bò đực, năm trăm con bò tơ đực, năm trăm con bò tơ cái, năm trăm con dê, và năm trăm con cừu đã được đem đến cột tế đàn để làm vật hiến tế. Và những người là nô lệ, người hầu, hay người làm công của vua, họ bị đe dọa bằng hình phạt, bị đe dọa bằng sự sợ hãi, mặt đẫm lệ, vừa khóc vừa làm các công việc chuẩn bị.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, rañño pasenadissa kosalassa mahāyañño paccupaṭṭhito [Pg.76] hoti, pañca ca usabhasatāni pañca ca vacchatarasatāni pañca ca vacchatarisatāni pañca ca ajasatāni pañca ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya. Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karontī’’ti.

Khi ấy, nhiều vị tỳ-kheo vào buổi sáng, đắp y, mang bát, vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường từ nơi khất thực trở về, các vị ấy đã đến nơi đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, các vị đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một nơi thích hợp. Sau khi ngồi xuống một nơi thích hợp, các vị tỳ-kheo ấy bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, một cuộc đại tế đàn đã được chuẩn bị cho vua Pasenadi xứ Kosala. Năm trăm con bò đực, năm trăm con bò tơ đực, năm trăm con bò tơ cái, năm trăm con dê, và năm trăm con cừu đã được đem đến cột tế đàn để làm vật hiến tế. Và những người là nô lệ, người hầu, hay người làm công của vua, họ bị đe dọa bằng hình phạt, bị đe dọa bằng sự sợ hãi, mặt đẫm lệ, vừa khóc vừa làm các công việc chuẩn bị.’”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

Khi ấy, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã đọc lên những bài kệ này:

‘‘Assamedhaṃ purisamedhaṃ, sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷhaṃ;

Mahāyaññā mahārambhā, na te honti mahapphalā.

‘Tế đàn ngựa, tế đàn người, tế đàn sammāpāsa, tế đàn vājapeyya, tế đàn không giới hạn; những cuộc đại tế đàn với sự chuẩn bị lớn lao này không mang lại kết quả lớn lao.

‘‘Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā yattha haññare;

Na taṃ sammaggatā yaññaṃ, upayanti mahesino.

‘Nơi mà các loài dê, cừu, và bò khác nhau bị giết hại, các bậc đại sĩ đã đi đúng đường không đến gần cuộc tế đàn như vậy.

‘‘Ye ca yaññā nirārambhā, yajanti anukulaṃ sadā;

Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā nettha haññare;

Etaṃ sammaggatā yaññaṃ, upayanti mahesino.

‘Còn những cuộc tế đàn không có sự sát sinh, được thực hiện thường xuyên theo truyền thống gia đình; ở đó, các loài dê, cừu, và bò khác nhau không bị giết hại. Các bậc đại sĩ đã đi đúng đường đến gần cuộc tế đàn như vậy.

‘‘Etaṃ yajetha medhāvī, eso yañño mahapphalo;

Etañhi yajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo;

Yañño ca vipulo hoti, pasīdanti ca devatā’’ti.

‘Người trí tuệ nên thực hiện cuộc tế đàn này, cuộc tế đàn này có kết quả lớn lao. Vì đối với người thực hiện tế đàn, điều này là tốt hơn, không phải là xấu xa. Cuộc tế đàn cũng trở nên rộng lớn, và các vị trời cũng hoan hỷ.’

10. Bandhanasuttaṃ

10. Kinh Trói Buộc

121. Tena kho pana samayena raññā pasenadinā kosalena mahājanakāyo bandhāpito hoti, appekacce rajjūhi appekacce andūhi appekacce saṅkhalikāhi.

121. Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đã cho trói một đám đông dân chúng; một số bị trói bằng dây thừng, một số bị trói bằng cùm, một số bị trói bằng xiềng xích.

Bấy giờ, đông đảo Tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang bát, vào thành Sāvatthi để khất thực. Sau khi khất thực ở Sāvatthi, dùng bữa xong, từ nơi khất thực trở về, các vị ấy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, vua Pasenadi nước Kosala đã cho trói buộc rất nhiều người, một số bị trói bằng dây thừng, một số bị trói bằng cùm, một số bị trói bằng xiềng xích.’

Atha [Pg.77] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi biết rõ sự việc ấy, vào lúc ấy, đã nói lên những bài kệ này:

‘‘Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā,Yadāyasaṃ dārujaṃ pabbajañca;

Sārattarattā maṇikuṇḍalesu,Puttesu dāresu ca yā apekkhā.

‘Sự trói buộc làm bằng sắt, bằng gỗ, hay bằng cây gai, bậc trí không gọi là trói buộc bền chắc. Lòng tha thiết ái luyến đối với ngọc báu, khuyên tai, đối với con cái và vợ chồng,

‘‘Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā,Ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ;

Etampi chetvāna paribbajanti,Anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyā’’ti.

‘Sự trói buộc này, bậc trí gọi là bền chắc, nó kéo người xuống thấp, tuy lỏng lẻo nhưng khó thoát ra. Sau khi cắt đứt được sự trói buộc ấy, từ bỏ dục lạc, không còn luyến ái, họ xuất gia.’

Paṭhamo vaggo.

Phẩm thứ nhất.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược:

Daharo puriso jarā, piyaṃ attānarakkhito;

Appakā aḍḍakaraṇaṃ, mallikā yaññabandhananti.

Kinh Người Trẻ, kinh Người, kinh Già, kinh Tự Thân Yêu Quý, kinh Hộ Trì, kinh Ít Người, kinh Một Nửa, kinh Mallikā, kinh Tế Đàn và kinh Trói Buộc.

2. Dutiyavaggo

2. Phẩm thứ hai

1. Sattajaṭilasuttaṃ

1. Kinh Bảy Vị Bện Tóc

122. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito bahidvārakoṭṭhake nisinno hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.

122. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthi, tại Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra. Bấy giờ, vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, Thế Tôn ngồi ở bên ngoài cổng vòm. Khi ấy, vua Pasenadi nước Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Tena kho pana samayena satta ca jaṭilā satta ca nigaṇṭhā satta ca acelakā satta ca ekasāṭakā satta ca paribbājakā parūḷhakacchanakhalomā khārivividhamādāya bhagavato avidūre atikkamanti. Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ [Pg.78] pathaviyaṃ nihantvā yena te satta ca jaṭilā satta ca nigaṇṭhā satta ca acelakā satta ca ekasāṭakā satta ca paribbājakā tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāvesi – ‘‘rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo…pe… rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo’’ti.

Bấy giờ, có bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị chỉ mặc một tấm áo, và bảy vị du sĩ, với lông nách, lông và móng tay chân mọc dài, mang theo nhiều loại hành trang khác nhau, đi ngang qua không xa chỗ Thế Tôn. Khi ấy, vua Pasenadi nước Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về phía bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị chỉ mặc một tấm áo, và bảy vị du sĩ ấy, rồi xưng tên ba lần: – ‘Thưa các ngài, tôi là vua Pasenadi nước Kosala... thưa các ngài, tôi là vua Pasenadi nước Kosala.’

Atha kho rājā pasenadi kosalo acirapakkantesu tesu sattasu ca jaṭilesu sattasu ca nigaṇṭhesu sattasu ca acelakesu sattasu ca ekasāṭakesu sattasu ca paribbājakesu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ye te, bhante, loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā ete tesaṃ aññatarā’’ti.

Khi bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị chỉ mặc một tấm áo, và bảy vị du sĩ ấy đã đi khỏi không bao lâu, vua Pasenadi nước Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, những vị nào ở trên đời là bậc A-la-hán hoặc đã đạt được A-la-hán đạo, thì những vị này là một trong số đó.’

‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, mahārāja, tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ‘ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannā’’’ti.

– ‘Thật khó biết điều đó, tâu Đại vương, đối với một người tại gia như ngài, người hưởng thụ các dục lạc, sống trong cảnh gia đình chật chội con cái, dùng gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương liệu và dầu thơm, chấp nhận vàng bạc, để biết rằng: ‘Những vị này là bậc A-la-hán, hay những vị này đã đạt được A-la-hán đạo’.’

‘‘Saṃvāsena kho, mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Saṃvohārena kho, mahārāja, soceyyaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Āpadāsu kho, mahārāja, thāmo veditabbo. So ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Sākacchāya, kho, mahārāja, paññā veditabbā. Sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’’ti.

‘Tâu Đại vương, qua việc chung sống mới biết được giới hạnh. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, qua việc giao tiếp mới biết được sự trong sạch. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, trong những lúc gặp hoạn nạn mới biết được sự kiên trì. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, qua việc đàm luận mới biết được trí tuệ. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ.’

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ bhante! Yāva subhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘dujjānaṃ kho etaṃ, mahārāja, tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannā’ti. Saṃvāsena kho, mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Saṃvohārena kho mahārāja[Pg.79], soceyyaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Āpadāsu kho, mahārāja, thāmo veditabbo. So ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Sākacchāya kho, mahārāja, paññā veditabbā. Sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’’ti.

– ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Lời này đã được Thế Tôn khéo nói biết bao: ‘Thật khó biết điều đó, tâu Đại vương, đối với một người tại gia như ngài, người hưởng thụ các dục lạc, sống trong cảnh gia đình chật chội con cái, dùng gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương liệu và dầu thơm, chấp nhận vàng bạc, để biết rằng: ‘Những vị này là bậc A-la-hán, hay những vị này đã đạt được A-la-hán đạo’. Tâu Đại vương, qua việc chung sống mới biết được giới hạnh. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, qua việc giao tiếp mới biết được sự trong sạch. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, trong những lúc gặp hoạn nạn mới biết được sự kiên trì. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, qua việc đàm luận mới biết được trí tuệ. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ.’

‘‘Ete, bhante, mama purisā carā ocarakā janapadaṃ ocaritvā āgacchanti. Tehi paṭhamaṃ ociṇṇaṃ ahaṃ pacchā osāpayissāmi. Idāni te, bhante, taṃ rajojallaṃ pavāhetvā sunhātā suvilittā kappitakesamassū odātavatthā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāressantī’’ti.

“Bạch Thế Tôn, những người này là thuộc hạ của con, là các mật thám, sau khi do thám trong xứ đã trở về. Việc mà họ đã do thám trước tiên, con sẽ thẩm tra lại sau. Bạch Thế Tôn, bây giờ, sau khi đã gột rửa bụi bặm và vết nhơ, họ sẽ tắm gội sạch sẽ, thoa xức kỹ lưỡng, cắt sửa râu tóc, mặc y phục trắng tinh, rồi sẽ tận hưởng, vui thú, và thỏa thích với năm dục trưởng dưỡng.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

Khi ấy, Thế Tôn sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã nói lên những câu kệ này:

‘‘Na vaṇṇarūpena naro sujāno,Na vissase ittaradassanena;

Susaññatānañhi viyañjanena,Asaññatā lokamimaṃ caranti.

“Con người không dễ biết qua dáng vẻ bề ngoài, không nên tin tưởng chỉ qua cái nhìn thoáng chốc. Vì rằng những kẻ không tự chế đã đi lại trong thế gian này dưới hình thức của những người đã khéo tự chế.

‘‘Patirūpako mattikākuṇḍalova,Lohaḍḍhamāsova suvaṇṇachanno;

Caranti loke parivārachannā,Anto asuddhā bahi sobhamānā’’ti.

Giống như chiếc hoa tai bằng đất sét được làm giả, giống như đồng tiền nửa māsa bằng đồng được mạ vàng, họ đi lại trong thế gian, được tùy tùng bao quanh, bên trong không trong sạch, bên ngoài lại rực rỡ.”

2. Pañcarājasuttaṃ

2. Kinh Năm Vị Vua

123. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena pañcannaṃ rājūnaṃ pasenadipamukhānaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṃ samaṅgībhūtānaṃ paricārayamānānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘kiṃ nu kho kāmānaṃ agga’’nti? Tatrekacce evamāhaṃsu – ‘‘rūpā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu [Pg.80] – ‘‘saddā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘gandhā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘rasā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘phoṭṭhabbā kāmānaṃ agga’’nti. Yato kho te rājāno nāsakkhiṃsu aññamaññaṃ saññāpetuṃ.

123. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, trong lúc năm vị vua, với vua Pasenadi đứng đầu, đang tận hưởng, vui thú, và thỏa thích với năm dục trưởng dưỡng, cuộc thảo luận này đã khởi lên: “Trong các dục, cái gì là cao tột?” Tại đó, một số vị nói như vầy: “Sắc là cao tột trong các dục.” Một số vị nói như vầy: “Thanh là cao tột trong các dục.” Một số vị nói như vầy: “Hương là cao tột trong các dục.” Một số vị nói như vầy: “Vị là cao tột trong các dục.” Một số vị nói như vầy: “Xúc là cao tột trong các dục.” Vì thế, các vị vua ấy đã không thể thuyết phục được lẫn nhau.

Atha kho rājā pasenadi kosalo te rājāno etadavoca – ‘‘āyāma, mārisā, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etamatthaṃ paṭipucchissāma. Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, mārisā’’ti kho te rājāno rañño pasenadissa kosalassa paccassosuṃ.

Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã nói với các vị vua ấy điều này: “Này các khanh, chúng ta hãy đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, chúng ta sẽ hỏi Thế Tôn về ý nghĩa này. Như Thế Tôn sẽ giải thích cho chúng ta, chúng ta sẽ ghi nhớ điều ấy như vậy.” “Vâng, thưa ngài,” các vị vua ấy đã trả lời vua Pasenadi xứ Kosala.

Atha kho te pañca rājāno pasenadipamukhā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, amhākaṃ pañcannaṃ rājūnaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṃ samaṅgībhūtānaṃ paricārayamānānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘kiṃ nu kho kāmānaṃ agga’nti? Ekacce evamāhaṃsu – ‘rūpā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘saddā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘gandhā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘rasā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘phoṭṭhabbā kāmānaṃ agga’nti. Kiṃ nu kho, bhante, kāmānaṃ agga’’nti?

Khi ấy, năm vị vua ấy, với vua Pasenadi đứng đầu, đã đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, họ đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, vua Pasenadi xứ Kosala đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, ở đây, trong lúc chúng con là năm vị vua đang tận hưởng, vui thú, và thỏa thích với năm dục trưởng dưỡng, cuộc thảo luận này đã khởi lên: ‘Trong các dục, cái gì là cao tột?’ Một số vị nói như vầy: ‘Sắc là cao tột trong các dục.’ Một số vị nói như vầy: ‘Thanh là cao tột trong các dục.’ Một số vị nói như vầy: ‘Hương là cao tột trong các dục.’ Một số vị nói như vầy: ‘Vị là cao tột trong các dục.’ Một số vị nói như vầy: ‘Xúc là cao tột trong các dục.’ Bạch Thế Tôn, trong các dục, cái gì là cao tột?”

‘‘Manāpapariyantaṃ khvāhaṃ, mahārāja, pañcasu kāmaguṇesu agganti vadāmi. Teva, mahārāja, rūpā ekaccassa manāpā honti, teva rūpā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo rūpehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi rūpehi aññaṃ rūpaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa rūpā paramā honti. Te tassa rūpā anuttarā honti.

“Này Đại vương, trong năm dục trưởng dưỡng, Ta nói rằng cái gì đạt đến mức độ hài lòng thì đó là cao tột. Này Đại vương, chính những sắc ấy đối với người này là hài lòng, nhưng chính những sắc ấy đối với người khác lại không hài lòng. Người nào với những sắc nào mà có tâm hoan hỷ, có ý nguyện viên mãn, người ấy không mong cầu một sắc nào khác vượt trội hơn hay cao thượng hơn những sắc ấy. Đối với người ấy, những sắc ấy là tối thượng. Đối với người ấy, những sắc ấy là vô song.

‘‘Teva, mahārāja, saddā ekaccassa manāpā honti, teva saddā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo saddehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi saddehi aññaṃ saddaṃ uttaritaraṃ vā [Pg.81] paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa saddā paramā honti. Te tassa saddā anuttarā honti.

“Này Đại vương, chính những thanh ấy đối với người này là hài lòng, nhưng chính những thanh ấy đối với người khác lại không hài lòng. Người nào với những thanh nào mà có tâm hoan hỷ, có ý nguyện viên mãn, người ấy không mong cầu một thanh nào khác vượt trội hơn hay cao thượng hơn những thanh ấy. Đối với người ấy, những thanh ấy là tối thượng. Đối với người ấy, những thanh ấy là vô song.

‘‘Teva, mahārāja, gandhā ekaccassa manāpā honti, teva gandhā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo gandhehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi gandhehi aññaṃ gandhaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa gandhā paramā honti. Te tassa gandhā anuttarā honti.

“Này Đại vương, chính những hương ấy đối với người này là hài lòng, nhưng chính những hương ấy đối với người khác lại không hài lòng. Người nào với những hương nào mà có tâm hoan hỷ, có ý nguyện viên mãn, người ấy không mong cầu một hương nào khác vượt trội hơn hay cao thượng hơn những hương ấy. Đối với người ấy, những hương ấy là tối thượng. Đối với người ấy, những hương ấy là vô song.

‘‘Teva, mahārāja, rasā ekaccassa manāpā honti, teva rasā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo rasehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi rasehi aññaṃ rasaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa rasā paramā honti. Te tassa rasā anuttarā honti.

“Này Đại vương, chính những vị ấy đối với người này là hài lòng, nhưng chính những vị ấy đối với người khác lại không hài lòng. Người nào với những vị nào mà có tâm hoan hỷ, có ý nguyện viên mãn, người ấy không mong cầu một vị nào khác vượt trội hơn hay cao thượng hơn những vị ấy. Đối với người ấy, những vị ấy là tối thượng. Đối với người ấy, những vị ấy là vô song.

‘‘Teva, mahārāja, phoṭṭhabbā ekaccassa manāpā honti, teva phoṭṭhabbā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo phoṭṭhabbehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi phoṭṭhabbehi aññaṃ phoṭṭhabbaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa phoṭṭhabbā paramā honti. Te tassa phoṭṭhabbā anuttarā hontī’’ti.

“Này Đại vương, chính những xúc ấy đối với người này là hài lòng, nhưng chính những xúc ấy đối với người khác lại không hài lòng. Người nào với những xúc nào mà có tâm hoan hỷ, có ý nguyện viên mãn, người ấy không mong cầu một xúc nào khác vượt trội hơn hay cao thượng hơn những xúc ấy. Đối với người ấy, những xúc ấy là tối thượng. Đối với người ấy, những xúc ấy là vô song.”

Tena kho pana samayena candanaṅgaliko upāsako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti. Atha kho candanaṅgaliko upāsako uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ candanaṅgalikā’’ti bhagavā avoca.

Vào lúc bấy giờ, cư sĩ Candanaṅgalika đang ngồi trong hội chúng ấy. Khi ấy, cư sĩ Candanaṅgalika đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đắp thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn, rồi bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, một điều đã khởi lên trong con! Bạch Thiện Thệ, một điều đã khởi lên trong con!” Thế Tôn nói: “Này Candanaṅgalika, hãy để điều ấy khởi lên trong ngươi.”

Atha kho candanaṅgaliko upāsako bhagavato sammukhā tadanurūpāya gāthāya abhitthavi –

Khi ấy, cư sĩ Candanaṅgalika đã tán thán Thế Tôn trước mặt ngài bằng một câu kệ thích hợp:

‘‘Padumaṃ yathā kokanadaṃ sugandhaṃ,Pāto siyā phullamavītagandhaṃ;

Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ,Tapantamādiccamivantalikkhe’’ti.

“Như hoa sen kokanada thơm ngát, nở vào buổi sáng, hương thơm không phai; hãy nhìn xem bậc Aṅgīrasa đang tỏa sáng, rực rỡ như mặt trời trên bầu trời.”

Atha [Pg.82] kho te pañca rājāno candanaṅgalikaṃ upāsakaṃ pañcahi uttarāsaṅgehi acchādesuṃ. Atha kho candanaṅgaliko upāsako tehi pañcahi uttarāsaṅgehi bhagavantaṃ acchādesīti.

Bấy giờ, năm vị vua ấy đã tặng cho nam cư sĩ Candanaṅgalika năm chiếc y vai trái. Rồi nam cư sĩ Candanaṅgalika đã dâng cúng năm chiếc y vai trái ấy lên đức Thế Tôn.

3. Doṇapākasuttaṃ

3. Kinh Doṇapāka

124. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo doṇapākakuraṃ bhuñjati. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhuttāvī mahassāsī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.

124. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala dùng một bữa ăn có một đấu gạo. Bấy giờ, sau khi đã dùng bữa, vua Pasenadi nước Kosala thở một cách nặng nhọc, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhuttāviṃ mahassāsiṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết được vua Pasenadi nước Kosala đã dùng bữa và đang thở một cách nặng nhọc, vào lúc ấy đã nói lên kệ ngôn này:

‘‘Manujassa sadā satīmato,Mattaṃ jānato laddhabhojane;

Tanukassa bhavanti vedanā,Saṇikaṃ jīrati āyupālaya’’nti.

“Người nào luôn có chánh niệm, biết được sự chừng mực trong vật thực đã nhận được; các cảm thọ của người ấy trở nên ít ỏi, (thức ăn) tiêu hóa một cách chậm rãi, bảo vệ tuổi thọ.”

Tena kho pana samayena sudassano māṇavo rañño pasenadissa kosalassa piṭṭhito ṭhito hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo sudassanaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, tāta sudassana, bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā mama bhattābhihāre (bhattābhihāre) bhāsa. Ahañca te devasikaṃ kahāpaṇasataṃ (kahāpaṇasataṃ) niccaṃ bhikkhaṃ pavattayissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ devā’’ti kho sudassano māṇavo rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā rañño pasenadissa kosalassa bhattābhihāre sudaṃ bhāsati –

Vào lúc bấy giờ, thanh niên Sudassana đang đứng ở phía sau lưng của vua Pasenadi nước Kosala. Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala gọi thanh niên Sudassana: “Này con Sudassana, con hãy lại đây, sau khi học thuộc kệ ngôn này từ nơi đức Thế Tôn, con hãy đọc lên mỗi khi ta dùng bữa. Và ta sẽ cho con một trăm đồng kahāpaṇa mỗi ngày như là phần bổng lộc thường xuyên.” Thanh niên Sudassana vâng lời vua Pasenadi nước Kosala: “Tâu đức vua, xin vâng ạ.” Sau khi học thuộc kệ ngôn này từ nơi đức Thế Tôn, vị ấy đã đọc lên mỗi khi vua Pasenadi nước Kosala dùng bữa:

‘‘Manujassa sadā satīmato,Mattaṃ jānato laddhabhojane;

Tanukassa bhavanti vedanā,Saṇikaṃ jīrati āyupālaya’’nti.

Atha [Pg.83] kho rājā pasenadi kosalo anupubbena nāḷikodanaparamatāya saṇṭhāsi. Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena susallikhitagatto pāṇinā gattāni anumajjanto tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘ubhayena vata maṃ so bhagavā atthena anukampi – diṭṭhadhammikena ceva atthena samparāyikena cā’’ti.

Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala tuần tự đi đến chỗ chỉ dùng tối đa một ống bơ gạo. Bấy giờ, vào một lúc khác, vua Pasenadi nước Kosala có được thân thể thon gọn, trong khi dùng tay xoa nắn các chi thể, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này: “Ồ, đức Thế Tôn ấy đã thương tưởng đến ta với lợi ích thuộc cả hai phương diện: lợi ích ngay trong hiện tại và cả lợi ích trong tương lai.”

4. Paṭhamasaṅgāmasuttaṃ

4. Kinh Trận Chiến Thứ Nhất

125. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho rājā pasenadi kosalo – ‘‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana saṅgāme rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ parājesi. Parājito ca rājā pasenadi kosalo sakameva rājadhāniṃ sāvatthiṃ paccuyyāsi.

125. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để chống lại vua Pasenadi nước Kosala. Vua Pasenadi nước Kosala đã nghe được rằng: “Nghe nói vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để chống lại ta.” Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để nghênh chiến vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi. Bấy giờ, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, và vua Pasenadi nước Kosala đã giao chiến. Trong trận chiến ấy, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, đã đánh bại vua Pasenadi nước Kosala. Và vua Pasenadi nước Kosala, sau khi bị bại trận, đã rút quân về lại chính kinh thành của mình là Sāvatthī.

Bấy giờ, một số đông các vị tỳ khưu, vào buổi sáng, sau khi đắp y, đã cầm lấy y bát rồi đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, vào lúc sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, các vị ấy đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, các vị tỳ khưu ấy đã bạch với đức Thế Tôn điều này:

‘‘Idha, bhante, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho, bhante, rājā pasenadi kosalo – ‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’ti. Atha kho, bhante, rājā pasenadi kosalo [Pg.84] caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho, bhante, rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana, bhante, saṅgāme rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ parājesi. Parājito ca, bhante, rājā pasenadi kosalo sakameva rājadhāniṃ sāvatthiṃ paccuyyāsī’’ti.

“Bạch ngài, ở đây, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để chống lại vua Pasenadi nước Kosala. Bạch ngài, vua Pasenadi nước Kosala đã nghe được rằng: ‘Nghe nói vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để chống lại ta.’ Bạch ngài, bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để nghênh chiến vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi. Bạch ngài, bấy giờ, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, và vua Pasenadi nước Kosala đã giao chiến. Bạch ngài, trong trận chiến ấy, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, đã đánh bại vua Pasenadi nước Kosala. Bạch ngài, và vua Pasenadi nước Kosala, sau khi bị bại trận, đã rút quân về lại chính kinh thành của mình là Sāvatthī.”

‘‘Rājā, bhikkhave, māgadho ajātasattu vedehiputto pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko; rājā ca kho, bhikkhave, pasenadi kosalo kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Ajjeva, bhikkhave, rājā pasenadi kosalo imaṃ rattiṃ dukkhaṃ seti parājito’’ti. Idamavoca…pe…

“Này các tỳ khưu, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, là người có bạn bè xấu ác, có người đồng hành xấu ác, có khuynh hướng theo về điều xấu ác. Và này các tỳ khưu, vua Pasenadi nước Kosala là người có bạn bè tốt lành, có người đồng hành tốt lành, có khuynh hướng theo về điều tốt lành. Này các tỳ khưu, chính ngay hôm nay, vua Pasenadi nước Kosala, do bị bại trận, sẽ ngủ một cách đau khổ trong đêm nay.”

‘‘Jayaṃ veraṃ pasavati, dukkhaṃ seti parājito;

Upasanto sukhaṃ seti, hitvā jayaparājaya’’nti.

“Kẻ chiến thắng tạo ra oán thù, người bại trận ngủ trong đau khổ. Người an tịnh ngủ trong an lạc, sau khi đã từ bỏ thắng và bại.”

5. Dutiyasaṅgāmasuttaṃ

5. Kinh Trận Chiến Thứ Hai

126. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho rājā pasenadi kosalo – ‘‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ parājesi, jīvaggāhañca naṃ aggahesi. Atha kho rañño pasenadissa kosalassa etadahosi – ‘‘kiñcāpi kho myāyaṃ [Pg.85] rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati, atha ca pana me bhāgineyyo hoti. Yaṃnūnāhaṃ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjeyya’’nti.

126. Bấy giờ, vua xứ Māgadha (Ma-kiệt-đà) là Ajātasattu (A-xà-thế), con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công vua Pasenadi (Ba-tư-nặc) xứ Kosala. Vua Pasenadi xứ Kosala đã nghe được rằng: ‘Nghe nói vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công ta.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã nghênh chiến vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, tại làng Kāsi. Bấy giờ, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và vua Pasenadi xứ Kosala đã giao chiến. Trong trận chiến ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã đánh bại vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và đã bắt sống ông ta. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala khởi lên suy nghĩ này: ‘Mặc dù vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã tấn công ta là người không gây hấn, nhưng ông ta lại là cháu của ta. Hay là ta, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sẽ thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’

Atha kho rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajji.

Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.

Bấy giờ, một số đông các vị tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī (Xá-vệ) để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trở về từ nơi khất thực, các vị ấy đã đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị tỳ khưu ấy đã bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘Idha, bhante, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho, bhante, rājā pasenadi kosalo – ‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’ti. Atha kho, bhante, rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho, bhante, rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana, bhante, saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ parājesi, jīvaggāhañca naṃ aggahesi. Atha kho, bhante, rañño pasenadissa kosalassa etadahosi – ‘kiñcāpi kho myāyaṃ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati, atha ca pana me bhāgineyyo hoti. Yaṃnūnāhaṃ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ sabbaṃ rathakāyaṃ sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjeyya’’’nti.

‘Bạch Thế Tôn, ở đây, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công vua Pasenadi xứ Kosala. Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi xứ Kosala đã nghe được rằng: ‘Nghe nói vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công ta.’ Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã nghênh chiến vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, tại làng Kāsi. Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và vua Pasenadi xứ Kosala đã giao chiến. Bạch Thế Tôn, trong trận chiến ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã đánh bại vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và đã bắt sống ông ta. Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala khởi lên suy nghĩ này: ‘Mặc dù vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã tấn công ta là người không gây hấn, nhưng ông ta lại là cháu của ta. Hay là ta, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sẽ thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’

‘‘Atha [Pg.86] kho, bhante, rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjī’’ti. Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

‘Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’ Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã nói lên những bài kệ này:

‘‘Vilumpateva puriso, yāvassa upakappati;

Yadā caññe vilumpanti, so vilutto viluppati.

‘Người ta cướp đoạt, khi còn có thể; Và khi bị người khác cướp đoạt, kẻ bị cướp đoạt lại cướp đoạt lại.’

‘‘Ṭhānañhi maññati bālo, yāva pāpaṃ na paccati;

Yadā ca paccati pāpaṃ, atha dukkhaṃ nigacchati.

‘Kẻ ngu phu si cho là tốt đẹp, khi điều ác chưa chín muồi; Và khi điều ác chín muồi, bấy giờ kẻ ngu phu si gặp phải đau khổ.’

‘‘Hantā labhati hantāraṃ, jetāraṃ labhate jayaṃ;

Akkosako ca akkosaṃ, rosetārañca rosako;

Atha kammavivaṭṭena, so vilutto viluppatī’’ti.

‘Kẻ sát hại sẽ gặp kẻ sát hại, người chiến thắng sẽ gặp kẻ chinh phục; Kẻ mắng nhiếc sẽ bị mắng nhiếc, và kẻ gây phẫn nộ sẽ gặp người gây phẫn nộ; Rồi do nghiệp quả xoay vần, kẻ cướp đoạt lại bị cướp đoạt.’

6. Mallikāsuttaṃ

6. Kinh Mallikā

127. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Atha kho aññataro puriso yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rañño pasenadissa kosalassa upakaṇṇake ārocesi – ‘‘mallikā, deva, devī dhītaraṃ vijātā’’ti. Evaṃ vutte, rājā pasenadi kosalo anattamano ahosi.

127. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đã đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Bấy giờ, có một người đàn ông đã đi đến nơi vua Pasenadi xứ Kosala ở; sau khi đến, người ấy đã ghé vào tai vua Pasenadi xứ Kosala và báo rằng: ‘Tâu Đại vương, hoàng hậu Mallikā đã hạ sinh một công chúa.’ Khi được nói như vậy, vua Pasenadi xứ Kosala đã không hài lòng.

Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ anattamanataṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi biết được sự không hài lòng của vua Pasenadi xứ Kosala, vào lúc ấy đã nói lên những bài kệ này:

‘‘Itthīpi hi ekacciyā, seyyā posa janādhipa;

Medhāvinī sīlavatī, sassudevā patibbatā.

‘Này người cai trị dân chúng, hãy nuôi dưỡng nàng. Có những người phụ nữ còn tốt hơn nam giới, là người có trí tuệ, có giới hạnh, xem mẹ chồng như chư thiên, và hết lòng với chồng.’

‘‘Tassā yo jāyati poso, sūro hoti disampati;

Tādisā subhagiyā putto, rajjampi anusāsatī’’ti.

‘Này người làm chủ các phương, người con trai sinh ra từ nàng sẽ là một anh hùng. Con trai của một người phụ nữ đức hạnh như vậy thậm chí có thể cai trị cả vương quốc.’

7. Appamādasuttaṃ

7. Kinh Không Dễ Duôi

128. Sāvatthinidānaṃ[Pg.87]. Ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, eko dhammo yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti?

128. Nhân duyên ở Sāvatthi. ... ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch với đức Thế Tôn điều này: – 'Bạch Thế Tôn, có hay không một pháp nào bao gồm và đứng vững cho cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại và lợi ích trong tương lai?'

‘‘Atthi kho, mahārāja, eko dhammo yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti.

– 'Thưa Đại vương, có một pháp bao gồm và đứng vững cho cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại và lợi ích trong tương lai.'

‘‘Katamo pana, bhante, eko dhammo, yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti?

– 'Bạch Thế Tôn, vậy pháp nào là pháp duy nhất bao gồm và đứng vững cho cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại và lợi ích trong tương lai?'

‘‘Appamādo kho, mahārāja, eko dhammo, yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcāti. Seyyathāpi, mahārāja, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti, hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati – yadidaṃ mahantattena; evameva kho, mahārāja, appamādo eko dhammo, yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti. Idamavoca…pe…

– 'Thưa Đại vương, sự không dể duôi là pháp duy nhất bao gồm và đứng vững cho cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại và lợi ích trong tương lai. Ví như, thưa Đại vương, dấu chân của bất cứ loài chúng sanh nào đi trên đất liền, tất cả chúng đều được thu nhiếp trong dấu chân voi, dấu chân voi được xem là tối thượng trong số ấy – vì sự to lớn của nó; cũng vậy, thưa Đại vương, sự không dể duôi là pháp duy nhất bao gồm và đứng vững cho cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại và lợi ích trong tương lai.' Đức Thế Tôn đã nói điều này... vân vân...

‘‘Āyuṃ arogiyaṃ vaṇṇaṃ, saggaṃ uccākulīnataṃ;

Ratiyo patthayantena, uḷārā aparāparā.

– 'Người mong cầu tuổi thọ, sức khỏe, sắc đẹp, cõi trời, sanh vào dòng dõi cao quý; và những hỷ lạc cao thượng, hết cái này đến cái khác.'

‘‘Appamādaṃ pasaṃsanti, puññakiriyāsu paṇḍitā;

Appamatto ubho atthe, adhiggaṇhāti paṇḍito.

– 'Các bậc hiền trí tán thán sự không dể duôi trong các việc làm phước thiện; người hiền trí không dể duôi, nắm giữ được cả hai lợi ích.'

‘‘Diṭṭhe dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko;

Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī’’ti.

– 'Lợi ích trong hiện tại, và lợi ích trong tương lai; do chứng đạt được lợi ích, người trí được gọi là bậc hiền trí.'

8. Kalyāṇamittasuttaṃ

8. Kinh Người Bạn Tốt

129. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo, so ca kho kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa, no pāpamittassa no pāpasahāyassa no pāpasampavaṅkassā’’’ti.

129. Nhân duyên ở Sāvatthi. Sau khi ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch với đức Thế Tôn điều này: – 'Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con ở nơi vắng vẻ, độc cư, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm con: – 'Pháp đã được đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, và pháp ấy là dành cho người có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, chứ không phải cho người có bạn xấu, có đồng hành xấu, có thân hữu xấu.''

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Svākkhāto[Pg.88], mahārāja, mayā dhammo. So ca kho kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa, no pāpamittassa no pāpasahāyassa no pāpasampavaṅkassāti.

– 'Đúng vậy, thưa Đại vương, đúng vậy, thưa Đại vương! Thưa Đại vương, Pháp đã được Như Lai khéo thuyết giảng. Và pháp ấy là dành cho người có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, chứ không phải cho người có bạn xấu, có đồng hành xấu, có thân hữu xấu.'

‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ sakkesu viharāmi nagarakaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Atha kho, mahārāja, ānando bhikkhu yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, mahārāja, ānando bhikkhu maṃ etadavoca – ‘upaḍḍhamidaṃ, bhante, brahmacariyassa – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’’ti.

– 'Thưa Đại vương, có một thời Như Lai trú ở xứ Sakka, tại một thị trấn của dòng họ Sakya tên là Nagarakam. Bấy giờ, thưa Đại vương, tỳ khưu Ānanda đã đi đến chỗ Như Lai; sau khi đến, đã đảnh lễ Như Lai rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, thưa Đại vương, tỳ khưu Ānanda đã bạch với Như Lai điều này: – 'Bạch Thế Tôn, đây là một nửa của phạm hạnh – tức là có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt.''

‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, mahārāja, ānandaṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ – ‘mā hevaṃ, ānanda, mā hevaṃ, ānanda! Sakalameva hidaṃ, ānanda, brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Kalyāṇamittassetaṃ, ānanda, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati’’’.

– 'Khi được nói vậy, thưa Đại vương, Như Lai đã nói với tỳ khưu Ānanda điều này: – 'Này Ānanda, đừng nói vậy! Này Ānanda, đừng nói vậy! Này Ānanda, đây là toàn bộ phạm hạnh – tức là có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt. Này Ānanda, đối với một tỳ khưu có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ tu tập Thánh đạo Tám ngành, sẽ làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.'

‘‘Kathañca, ānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idhānanda, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ, sammāsaṅkappaṃ bhāveti…pe… sammāvācaṃ bhāveti…pe… sammākammantaṃ bhāveti…pe… sammāājīvaṃ bhāveti…pe… sammāvāyāmaṃ bhāveti…pe… sammāsatiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, ānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti. Tadamināpetaṃ, ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti.

– 'Và này Ānanda, thế nào là một tỳ khưu có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành? Này Ānanda, ở đây, tỳ khưu tu tập chánh kiến y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly; tu tập chánh tư duy... vân vân... tu tập chánh ngữ... vân vân... tu tập chánh nghiệp... vân vân... tu tập chánh mạng... vân vân... tu tập chánh tinh tấn... vân vân... tu tập chánh niệm... vân vân... tu tập chánh định y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly. Này Ānanda, như vậy là tỳ khưu có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành. Này Ānanda, cũng chính do phương pháp này mà cần phải hiểu rằng đây là toàn bộ phạm hạnh – tức là có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt.'

‘‘Mamañhi, ānanda, kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccanti, byādhidhammā sattā byādhito parimuccanti, maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti. Iminā kho etaṃ, ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ [Pg.89] brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti.

– 'Này Ānanda, chính vì nương tựa vào Như Lai là người bạn tốt mà các chúng sanh có sanh pháp được giải thoát khỏi sanh; các chúng sanh có già pháp được giải thoát khỏi già; các chúng sanh có bệnh pháp được giải thoát khỏi bệnh; các chúng sanh có chết pháp được giải thoát khỏi chết; các chúng sanh có sầu, bi, khổ, ưu, não pháp được giải thoát khỏi sầu, bi, khổ, ưu, não. Này Ānanda, chính do phương pháp này mà cần phải hiểu rằng đây là toàn bộ phạm hạnh – tức là có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt.'

‘‘Tasmātiha te, mahārāja, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘kalyāṇamitto bhavissāmi kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko’ti. Evañhi te, mahārāja, sikkhitabbaṃ.

– 'Do đó, thưa Đại vương, ngài nên học tập như vầy: – 'Ta sẽ là người có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt.' Thưa Đại vương, ngài nên học tập như vậy.'

‘‘Kalyāṇamittassa te, mahārāja, kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ayaṃ eko dhammo upanissāya vihātabbo – appamādo kusalesu dhammesu.

– 'Thưa Đại vương, đối với ngài là người có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, nên nương tựa vào một pháp này để sống – đó là sự không dể duôi trong các thiện pháp.'

‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, itthāgārassa anuyantassa evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati, appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti.

Tâu Đại vương, đối với ngài là người sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi, thì các cung nữ của ngài sẽ có suy nghĩ như vầy: 'Quả thật, đức vua sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi. Này, chúng ta cũng hãy sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi.'

‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, khattiyānampi anuyantānaṃ evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti.

Tâu Đại vương, đối với ngài là người sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi, thì các vị Sát-đế-lỵ tùy tùng cũng sẽ có suy nghĩ như vầy: 'Quả thật, đức vua sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi. Này, chúng ta cũng hãy sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi.'

‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, balakāyassapi evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti.

Tâu Đại vương, đối với ngài là người sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi, thì đoàn quân binh cũng sẽ có suy nghĩ như vầy: 'Quả thật, đức vua sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi. Này, chúng ta cũng hãy sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi.'

‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, negamajānapadassapi evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati, appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti?

Tâu Đại vương, đối với ngài là người sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi, thì dân chúng ở thị thành và thôn quê cũng sẽ có suy nghĩ như vầy: 'Quả thật, đức vua sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi. Này, chúng ta cũng hãy sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi.'

‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, attāpi gutto rakkhito bhavissati – itthāgārampi guttaṃ rakkhitaṃ bhavissati, kosakoṭṭhāgārampi guttaṃ rakkhitaṃ bhavissatī’’ti. Idamavoca…pe…

Tâu Đại vương, đối với ngài là người sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi, thì tự thân ngài cũng sẽ được hộ trì, được bảo vệ; các cung nữ cũng sẽ được hộ trì, được bảo vệ; kho tàng và vựa lẫm cũng sẽ được hộ trì, được bảo vệ.

‘‘Bhoge patthayamānena, uḷāre aparāpare;

Appamādaṃ pasaṃsanti, puññakiriyāsu paṇḍitā.

Đối với người mong cầu các tài sản cao thượng, hết cái này đến cái khác, các bậc hiền trí tán thán sự không dể duôi trong các việc làm phước thiện.

‘‘Appamatto ubho atthe, adhiggaṇhāti paṇḍito;

Diṭṭhe [Pg.90] dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko;

Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī’’ti.

Bậc hiền trí không dể duôi, nắm giữ được cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại, và lợi ích trong tương lai. Do thấu đạt được lợi ích, bậc trí tuệ được gọi là 'bậc hiền trí'.

9. Paṭhamaaputtakasuttaṃ

9. Kinh Về Người Không Con (phần một)

130. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti?

130. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala, vào lúc quá trưa, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên như sau: 'Tâu Đại vương, này, vào lúc quá trưa, ngài từ đâu đến?'

‘‘Idha, bhante, sāvatthiyaṃ seṭṭhi gahapati kālaṅkato. Tamahaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājantepuraṃ atiharitvā āgacchāmi. Asīti, bhante, satasahassāni hiraññasseva, ko pana vādo rūpiyassa! Tassa kho pana, bhante, seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi – kaṇājakaṃ bhuñjati bilaṅgadutiyaṃ. Evarūpo vatthabhogo ahosi – sāṇaṃ dhāreti tipakkhavasanaṃ. Evarūpo yānabhogo ahosi – jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā’’ti.

Bạch Thế Tôn, ở tại Sāvatthī này, có một vị trưởng giả gia chủ đã qua đời. Vì không có con, con đã cho tịch thu tài sản của ông ấy vào hoàng cung rồi đến đây. Bạch Thế Tôn, chỉ riêng vàng đã có tám triệu, nói gì đến bạc! Bạch Thế Tôn, thế nhưng cách hưởng thụ thức ăn của vị trưởng giả gia chủ ấy là như vầy: ông ta ăn tấm với nước cháo chua làm món thứ hai. Cách hưởng thụ y phục là như vầy: ông ta mặc một loại vải gai được may bằng ba mảnh. Cách hưởng thụ xe cộ là như vầy: ông ta đi bằng một cỗ xe nhỏ ọp ẹp, với một cây dù bằng lá được che.

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Asappuriso kho, mahārāja, uḷāre bhoge labhitvā nevattānaṃ sukheti pīṇeti, na mātāpitaro sukheti pīṇeti, na puttadāraṃ sukheti pīṇeti, na dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, na mittāmacce sukheti pīṇeti, na samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā aparibhuñjiyamāne rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṃ vā vahati appiyā vā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā aparibhuñjiyamānā parikkhayaṃ gacchanti, no paribhogaṃ.

Đúng vậy, tâu Đại vương, đúng vậy, tâu Đại vương! Tâu Đại vương, kẻ bất lương khi có được tài sản lớn lao, không làm cho tự thân được an lạc, sung túc; không làm cho cha mẹ được an lạc, sung túc; không làm cho vợ con được an lạc, sung túc; không làm cho tôi tớ, người làm công được an lạc, sung túc; không làm cho bạn bè, thân hữu được an lạc, sung túc; không thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi trời, có quả báu an lạc, dẫn đến thiên giới đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Đối với tài sản của người ấy không được sử dụng đúng cách như vậy, thì hoặc vua chúa lấy đi, hoặc trộm cướp lấy đi, hoặc lửa thiêu rụi, hoặc nước cuốn trôi, hoặc những người thừa kế không ưa thích lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy không được sử dụng đúng cách, đi đến chỗ tiêu vong chứ không đi đến chỗ hưởng dụng.

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, amanussaṭṭhāne pokkharaṇī acchodakā sītodakā sātodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā. Taṃ jano neva hareyya na piveyya na nahāyeyya na yathāpaccayaṃ vā kareyya. Evañhi taṃ, mahārāja, udakaṃ sammā aparibhuñjiyamānaṃ parikkhayaṃ gaccheyya[Pg.91], no paribhogaṃ. Evameva kho, mahārāja, asappuriso uḷāre bhoge labhitvā nevattānaṃ sukheti pīṇeti, na mātāpitaro sukheti pīṇeti, na puttadāraṃ sukheti pīṇeti, na dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, na mittāmacce sukheti pīṇeti, na samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā aparibhuñjiyamāne rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṃ vā vahati appiyā vā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā aparibhuñjiyamānā parikkhayaṃ gacchanti, no paribhogaṃ.

Tâu Đại vương, ví như ở một nơi không có người, có một hồ sen nước trong, nước mát, nước ngọt, nước sạch, có bến nước tốt, trông rất khả ái. Nhưng không có người nào lấy nước ấy, không uống, không tắm, hoặc không sử dụng vào việc cần thiết. Tâu Đại vương, như vậy, nước ấy không được sử dụng đúng cách, sẽ đi đến chỗ cạn kiệt chứ không đi đến chỗ được hưởng dụng. Cũng thế ấy, tâu Đại vương, kẻ bất lương khi có được tài sản lớn lao, không làm cho tự thân được an lạc, sung túc; không làm cho cha mẹ được an lạc, sung túc; không làm cho vợ con được an lạc, sung túc; không làm cho tôi tớ, người làm công được an lạc, sung túc; không làm cho bạn bè, thân hữu được an lạc, sung túc; không thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi trời, có quả báu an lạc, dẫn đến thiên giới đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Đối với tài sản của người ấy không được sử dụng đúng cách như vậy, thì hoặc vua chúa lấy đi, hoặc trộm cướp lấy đi, hoặc lửa thiêu rụi, hoặc nước cuốn trôi, hoặc những người thừa kế không ưa thích lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy không được sử dụng đúng cách, đi đến chỗ tiêu vong chứ không đi đến chỗ hưởng dụng.

‘‘Sappuriso ca kho, mahārāja, uḷāre bhoge labhitvā attānaṃ sukheti pīṇeti, mātāpitaro sukheti pīṇeti, puttadāraṃ sukheti pīṇeti, dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, mittāmacce sukheti pīṇeti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā paribhuñjiyamāne neva rājāno haranti, na corā haranti, na aggi ḍahati, na udakaṃ vahati, na appiyā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā paribhuñjiyamānā paribhogaṃ gacchanti, no parikkhayaṃ.

Còn, tâu Đại vương, người lương thiện khi có được tài sản lớn lao, làm cho tự thân được an lạc, sung túc; làm cho cha mẹ được an lạc, sung túc; làm cho vợ con được an lạc, sung túc; làm cho tôi tớ, người làm công được an lạc, sung túc; làm cho bạn bè, thân hữu được an lạc, sung túc; thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi trời, có quả báu an lạc, dẫn đến thiên giới đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Đối với tài sản của người ấy được sử dụng đúng cách như vậy, thì vua chúa không lấy đi, trộm cướp không lấy đi, lửa không thiêu rụi, nước không cuốn trôi, những người thừa kế không ưa thích không lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy được sử dụng đúng cách, đi đến chỗ hưởng dụng chứ không đi đến chỗ tiêu vong.

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, gāmassa vā nigamassa vā avidūre pokkharaṇī acchodakā sītodakā sātodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā. Tañca udakaṃ jano hareyyapi piveyyapi nahāyeyyapi yathāpaccayampi kareyya. Evañhi taṃ, mahārāja, udakaṃ sammā paribhuñjiyamānaṃ paribhogaṃ gaccheyya, no parikkhayaṃ. Evameva kho, mahārāja, sappuriso uḷāre bhoge labhitvā attānaṃ sukheti pīṇeti, mātāpitaro sukheti pīṇeti, puttadāraṃ sukheti pīṇeti, dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, mittāmacce sukheti pīṇeti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā paribhuñjiyamāne neva rājāno haranti, na corā haranti, na aggi ḍahati, na udakaṃ vahati, na appiyā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā paribhuñjiyamānā paribhogaṃ gacchanti, no parikkhaya’’nti.

“Tâu Đại vương, ví như gần một ngôi làng hay một thị trấn, có một hồ nước trong, nước mát, nước ngọt, nước trong trắng, có bến tốt, khả ái. Và dân chúng có thể lấy nước ấy, có thể uống, có thể tắm, và có thể sử dụng tùy theo nhu cầu. Tâu Đại vương, như vậy nước ấy được sử dụng đúng cách, sẽ được hưởng dụng, không bị cạn kiệt. Cũng vậy, tâu Đại vương, bậc thiện trí khi có được tài sản lớn lao, làm cho mình được an vui, sung túc; làm cho cha mẹ được an vui, sung túc; làm cho vợ con được an vui, sung túc; làm cho tôi tớ, người làm công được an vui, sung túc; làm cho bạn bè, thân hữu được an vui, sung túc. Vị ấy thiết lập sự cúng dường cao thượng, đưa đến cõi trời, có quả báo an lạc, sanh về thiên giới, đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Những tài sản ấy của người đó, khi được sử dụng đúng cách như vậy, thì vua chúa không lấy đi, kẻ trộm không lấy đi, lửa không đốt cháy, nước không cuốn trôi, những người thừa kế không được yêu mến cũng không lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy của người đó, khi được sử dụng đúng cách, sẽ được hưởng dụng, không bị cạn kiệt.”

‘‘Amanussaṭṭhāne [Pg.92] udakaṃva sītaṃ,Tadapeyyamānaṃ parisosameti;

Evaṃ dhanaṃ kāpuriso labhitvā,Nevattanā bhuñjati no dadāti.

“Như nước mát ở nơi không người, không được uống nên khô cạn đi; cũng vậy, kẻ hạ tiện khi có được của cải, tự mình không hưởng dụng, cũng không cho đi.”

Dhīro ca viññū adhigamma bhoge,So bhuñjati kiccakaro ca hoti;

So ñātisaṅghaṃ nisabho bharitvā,Anindito saggamupeti ṭhāna’’nti.

“Bậc hiền trí thông thái khi có được của cải, vị ấy hưởng dụng và làm các việc cần làm. Vị ấy, bậc tối thắng, nuôi dưỡng quyến thuộc, không bị chê trách, đi đến cõi trời an trú.”

10. Dutiyaaputtakasuttaṃ

10. Kinh Vô Tự thứ hai

131. Atha kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti?

131. Rồi vua Pasenadi nước Kosala, vào lúc giữa trưa, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên: “Này Đại vương, bây giờ, vào lúc giữa trưa, ngài từ đâu đến vậy?”

‘‘Idha, bhante, sāvatthiyaṃ seṭṭhi gahapati kālaṅkato. Tamahaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājantepuraṃ atiharitvā āgacchāmi. Sataṃ, bhante, satasahassāni hiraññasseva, ko pana vādo rūpiyassa! Tassa kho pana, bhante, seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi – kaṇājakaṃ bhuñjati bilaṅgadutiyaṃ. Evarūpo vatthabhogo ahosi – sāṇaṃ dhāreti tipakkhavasanaṃ. Evarūpo yānabhogo ahosi – jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā’’ti.

“Bạch Thế Tôn, tại Sāvatthī này, một trưởng giả gia chủ đã qua đời. Vì không có con thừa kế, con đã cho mang tài sản của ông ấy vào hoàng cung rồi đến đây. Bạch Thế Tôn, chỉ riêng vàng đã có một trăm trăm ngàn, còn nói gì đến bạc! Bạch Thế Tôn, việc ăn uống của vị trưởng giả gia chủ ấy như thế này: ông ta ăn cơm tấm với nước cháo chua. Việc mặc của ông ta như thế này: ông ta mặc y phục bằng vải gai may chắp ba mảnh. Việc đi lại của ông ta như thế này: ông ta đi bằng cỗ xe nhỏ cũ nát, với cây dù bằng lá được che.”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Bhūtapubbaṃ so, mahārāja, seṭṭhi gahapati taggarasikhiṃ nāma paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesi. ‘Detha samaṇassa piṇḍa’nti vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Datvā ca pana pacchā vippaṭisārī ahosi – ‘varametaṃ piṇḍapātaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyu’nti. Bhātu ca pana ekaputtakaṃ sāpateyyassa kāraṇā jīvitā voropesi.

“Đúng vậy, tâu Đại vương, đúng vậy, tâu Đại vương! Tâu Đại vương, trong quá khứ, vị trưởng giả gia chủ ấy đã cúng dường vật thực cho vị Phật Độc Giác tên là Taggarasikhi. Sau khi nói: ‘Hãy cúng dường vật thực cho vị Sa-môn’, ông ta đứng dậy khỏi chỗ ngồi và bỏ đi. Nhưng sau khi cúng dường, ông ta hối hận: ‘Thà rằng vật thực này cho tôi tớ hay người làm công ăn còn hơn’. Và ông ta đã đoạt mạng sống đứa con trai duy nhất của người anh vì lý do tài sản.”

‘‘Yaṃ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati taggarasikhiṃ paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesi, tassa kammassa vipākena sattakkhattuṃ sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji. Tasseva kammassa vipākāvasesena imissāyeva sāvatthiyā [Pg.93] sattakkhattuṃ seṭṭhittaṃ kāresi. Yaṃ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati datvā pacchā vippaṭisārī ahosi – ‘varametaṃ piṇḍapātaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyu’nti, tassa kammassa vipākena nāssuḷārāya bhattabhogāya cittaṃ namati, nāssuḷārāya vatthabhogāya cittaṃ namati, nāssuḷārāya yānabhogāya cittaṃ namati, nāssuḷārānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ bhogāya cittaṃ namati. Yaṃ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati bhātu ca pana ekaputtakaṃ sāpateyyassa kāraṇā jīvitā voropesi, tassa kammassa vipākena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni niraye paccittha. Tasseva kammassa vipākāvasesena idaṃ sattamaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājakosaṃ paveseti. Tassa kho, mahārāja, seṭṭhissa gahapatissa purāṇañca puññaṃ parikkhīṇaṃ, navañca puññaṃ anupacitaṃ. Ajja pana, mahārāja, seṭṭhi gahapati mahāroruve niraye paccatī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante, seṭṭhi gahapati mahāroruvaṃ nirayaṃ upapanno’’ti. ‘‘Evaṃ, mahārāja, seṭṭhi gahapati mahāroruvaṃ nirayaṃ upapanno’’ti. Idamavoca…pe….

“Tâu Đại vương, do vị trưởng giả gia chủ ấy đã cúng dường vật thực cho vị Phật Độc Giác Taggarasikhi, với quả báo của nghiệp ấy, ông ta đã bảy lần sanh về thiện thú, cõi trời. Với quả báo còn sót lại của nghiệp ấy, ông ta đã bảy lần làm trưởng giả tại chính Sāvatthī này. Tâu Đại vương, do vị trưởng giả gia chủ ấy sau khi cúng dường đã hối hận: ‘Thà rằng vật thực này cho tôi tớ hay người làm công ăn còn hơn’, với quả báo của nghiệp ấy, tâm ông ta không hướng đến việc hưởng thụ thức ăn cao sang, tâm không hướng đến việc hưởng thụ y phục cao sang, tâm không hướng đến việc hưởng thụ xe cộ cao sang, tâm không hướng đến việc hưởng thụ năm dục trưởng dưỡng cao sang. Tâu Đại vương, do vị trưởng giả gia chủ ấy đã đoạt mạng sống đứa con trai duy nhất của người anh vì lý do tài sản, với quả báo của nghiệp ấy, ông ta đã bị nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm. Với quả báo còn sót lại của nghiệp ấy, đây là lần thứ bảy tài sản không có con thừa kế của ông ta bị sung vào kho vua. Tâu Đại vương, phước cũ của vị trưởng giả gia chủ ấy đã cạn kiệt, và phước mới không được tích lũy. Tâu Đại vương, hôm nay, vị trưởng giả gia chủ ấy đang bị nấu trong địa ngục Đại Roruva.” “Bạch Thế Tôn, có phải vị trưởng giả gia chủ ấy đã sanh vào địa ngục Đại Roruva như vậy không?” “Đúng vậy, tâu Đại vương, vị trưởng giả gia chủ ấy đã sanh vào địa ngục Đại Roruva.” Thế Tôn đã nói như vậy...

‘‘Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, pariggahaṃ vāpi yadatthi kiñci;

Dāsā kammakarā pessā, ye cassa anujīvino.

“Lúa gạo, của cải, bạc hay vàng, hoặc bất cứ tài sản nào khác; tôi tớ, người làm công, người hầu, và những người sống nương tựa vào người ấy.”

‘‘Sabbaṃ nādāya gantabbaṃ, sabbaṃ nikkhippagāminaṃ ;

Yañca karoti kāyena, vācāya uda cetasā.

“Không thể mang theo tất cả, phải từ bỏ tất cả mà đi. Nghiệp nào mà người ấy làm, bằng thân, bằng lời, hay bằng ý.”

‘‘Tañhi tassa sakaṃ hoti, tañca ādāya gacchati;

Tañcassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī.

“Chính nghiệp ấy là của riêng người ấy, người ấy mang theo nghiệp ấy mà đi. Nghiệp ấy đi theo người ấy, như bóng không rời hình.”

‘‘Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“Do đó, nên làm điều lành, tích lũy cho đời sau. Các phước báu trong đời sau, là chỗ nương tựa cho chúng sanh.”

Dutiyo vaggo.

Phẩm thứ hai.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm tắt:

Jaṭilā pañca rājāno, doṇapākakurena ca;

Saṅgāmena dve vuttāni, mallikā dve appamādena ca;

Aputtakena dve vuttā, vaggo tena pavuccatīti.

Kinh Jaṭila, Năm Vị Vua, Doṇapāka và Kure; Hai kinh Saṅgāma được nói, hai kinh Mallikā và Appamāda; Hai kinh Aputtaka được nói, phẩm được gọi tên như vậy.

3. Tatiyavaggo

3. Phẩm thứ ba

1. Puggalasuttaṃ

1. Kinh Các Hạng Người

132. Sāvatthinidānaṃ[Pg.94]. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘cattārome, mahārāja, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Tamotamaparāyano, tamojotiparāyano, jotitamaparāyano, jotijotiparāyano’’.

132. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn đã nói điều này với vua Pasenadi xứ Kosala đang ngồi một bên: ‘Tâu Đại vương, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bốn hạng nào? Người từ bóng tối đi đến bóng tối, người từ bóng tối đi đến ánh sáng, người từ ánh sáng đi đến bóng tối, và người từ ánh sáng đi đến ánh sáng.’

‘‘Kathañca, mahārāja puggalo tamotamaparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti, caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

‘Tâu Đại vương, thế nào là người từ bóng tối đi đến bóng tối? Tâu Đại vương, ở đây, có người được sanh ra trong gia đình hạ tiện, hoặc trong gia đình của người Caṇḍāla (chiên-đà-la), hoặc trong gia đình của người làm nghề tre nứa, hoặc trong gia đình của người thợ săn, hoặc trong gia đình của người làm xe, hoặc trong gia đình của người đổ rác, là gia đình nghèo khó, ít thức ăn thức uống, sinh kế chật vật, nơi mà cơm ăn áo mặc cũng khó kiếm được. Và người ấy có dung sắc xấu xí, khó nhìn, thấp lùn, nhiều bệnh tật, hoặc bị mù, hoặc bị gù, hoặc bị què, hoặc bị bại liệt, không được nhận thức ăn, thức uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương thơm, vật thoa, giường nằm, trú sở, đèn đuốc. Người ấy thực hành ác hạnh về thân, thực hành ác hạnh về lời, thực hành ác hạnh về ý. Sau khi đã thực hành ác hạnh về thân, đã thực hành ác hạnh về lời, đã thực hành ác hạnh về ý, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso andhakārā vā andhakāraṃ gaccheyya, tamā vā tamaṃ gaccheyya, lohitamalā vā lohitamalaṃ gaccheyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo tamotamaparāyano hoti.

‘Tâu Đại vương, ví như người đi từ bóng tối đến bóng tối, hoặc đi từ u ám đến u ám, hoặc đi từ vết máu đến vết máu. Tâu Đại vương, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Tâu Đại vương, người từ bóng tối đi đến bóng tối là như vậy.

‘‘Kathañca, mahārāja, puggalo tamojotiparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti, caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca kho hoti dubbaṇṇo duddasiko [Pg.95] okoṭimako bavhābādho, kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.

‘Tâu Đại vương, thế nào là người từ bóng tối đi đến ánh sáng? Tâu Đại vương, ở đây, có người được sanh ra trong gia đình hạ tiện, hoặc trong gia đình của người Caṇḍāla, hoặc trong gia đình của người làm nghề tre nứa, hoặc trong gia đình của người thợ săn, hoặc trong gia đình của người làm xe, hoặc trong gia đình của người đổ rác, là gia đình nghèo khó, ít thức ăn thức uống, sinh kế chật vật, nơi mà cơm ăn áo mặc cũng khó kiếm được. Và người ấy có dung sắc xấu xí, khó nhìn, thấp lùn, nhiều bệnh tật, hoặc bị mù, hoặc bị gù, hoặc bị què, hoặc bị bại liệt, không được nhận thức ăn, thức uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương thơm, vật thoa, giường nằm, trú sở, đèn đuốc. Người ấy thực hành thiện hạnh về thân, thực hành thiện hạnh về lời, thực hành thiện hạnh về ý. Sau khi đã thực hành thiện hạnh về thân, đã thực hành thiện hạnh về lời, đã thực hành thiện hạnh về ý, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, cõi trời.

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso pathaviyā vā pallaṅkaṃ āroheyya, pallaṅkā vā assapiṭṭhiṃ āroheyya, assapiṭṭhiyā vā hatthikkhandhaṃ āroheyya, hatthikkhandhā vā pāsādaṃ āroheyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo tamojotiparāyano hoti.

‘Tâu Đại vương, ví như người từ mặt đất leo lên giường nằm, hoặc từ giường nằm leo lên lưng ngựa, hoặc từ lưng ngựa leo lên lưng voi, hoặc từ lưng voi leo lên lầu đài. Tâu Đại vương, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Tâu Đại vương, người từ bóng tối đi đến ánh sáng là như vậy.

‘‘Kathañca, mahārāja, puggalo jotitamaparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti, khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā, aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko, paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati.

‘Tâu Đại vương, thế nào là người từ ánh sáng đi đến bóng tối? Tâu Đại vương, ở đây, có người được sanh ra trong gia đình cao quý, hoặc trong gia đình Sát-đế-lỵ đại phú, hoặc trong gia đình Bà-la-môn đại phú, hoặc trong gia đình gia chủ đại phú, là gia đình giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, dồi dào vàng bạc, dồi dào vật dụng tài sản, dồi dào tiền của lúa gạo. Và người ấy xinh đẹp, đáng nhìn, đáng mến, có được vẻ đẹp toàn hảo bậc nhất, được nhận thức ăn, thức uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương thơm, vật thoa, giường nằm, trú sở, đèn đuốc. Người ấy thực hành ác hạnh về thân, thực hành ác hạnh về lời, thực hành ác hạnh về ý. Sau khi đã thực hành ác hạnh về thân, đã thực hành ác hạnh về lời, đã thực hành ác hạnh về ý, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso pāsādā vā hatthikkhandhaṃ oroheyya, hatthikkhandhā vā assapiṭṭhiṃ oroheyya, assapiṭṭhiyā vā pallaṅkaṃ oroheyya, pallaṅkā vā pathaviṃ oroheyya, pathaviyā vā andhakāraṃ paviseyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo jotitamaparāyano hoti.

‘Tâu Đại vương, ví như người từ lầu đài đi xuống lưng voi, hoặc từ lưng voi đi xuống lưng ngựa, hoặc từ lưng ngựa đi xuống giường nằm, hoặc từ giường nằm đi xuống mặt đất, hoặc từ mặt đất đi vào bóng tối. Tâu Đại vương, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Tâu Đại vương, người từ ánh sáng đi đến bóng tối là như vậy.

‘‘Kathañca, mahārāja, puggalo jotijotiparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti, khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule [Pg.96] vā, aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko, paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati.

‘Tâu Đại vương, thế nào là người từ ánh sáng đi đến ánh sáng? Tâu Đại vương, ở đây, có người được sanh ra trong gia đình cao quý, hoặc trong gia đình Sát-đế-lỵ đại phú, hoặc trong gia đình Bà-la-môn đại phú, hoặc trong gia đình gia chủ đại phú, là gia đình giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, dồi dào vàng bạc, dồi dào vật dụng tài sản, dồi dào tiền của lúa gạo. Và người ấy xinh đẹp, đáng nhìn, đáng mến, có được vẻ đẹp toàn hảo bậc nhất, được nhận thức ăn, thức uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương thơm, vật thoa, giường nằm, trú sở, đèn đuốc. Người ấy thực hành thiện hạnh về thân, thực hành thiện hạnh về lời, thực hành thiện hạnh về ý. Sau khi đã thực hành thiện hạnh về thân, đã thực hành thiện hạnh về lời, đã thực hành thiện hạnh về ý, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, cõi trời.

‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso pallaṅkā vā pallaṅkaṃ saṅkameyya, assapiṭṭhiyā vā assapiṭṭhiṃ saṅkameyya, hatthikkhandhā vā hatthikkhandhaṃ saṅkameyya, pāsādā vā pāsādaṃ saṅkameyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo jotijotiparāyano hoti. Ime kho, mahārāja, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Idamavoca…pe…

“Tâu Đại vương, ví như có người di chuyển từ giường này sang giường khác, từ lưng ngựa này sang lưng ngựa khác, từ lưng voi này sang lưng voi khác, từ lầu đài này sang lầu đài khác. Tâu Đại vương, Ta nói rằng hạng người này cũng tương tự như vậy. Tâu Đại vương, như thế hạng người này là người đi từ ánh sáng đến ánh sáng. Tâu Đại vương, bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở trên đời.” Thế Tôn đã thuyết giảng điều này...v.v...

‘‘Daliddo puriso rāja, assaddho hoti maccharī;

Kadariyo pāpasaṅkappo, micchādiṭṭhi anādaro.

“Tâu Đại vương, có người nghèo khó, không có đức tin, lại còn keo kiệt; là người bủn xỉn, có ác ý, có tà kiến, không biết tôn trọng.

‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;

Akkosati paribhāsati, natthiko hoti rosako.

“Người ấy mắng nhiếc, phỉ báng các vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay những người hành khất khác; là người theo thuyết đoạn diệt, và hay tức giận.

‘‘Dadamānaṃ nivāreti, yācamānāna bhojanaṃ;

Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa;

Upeti nirayaṃ ghoraṃ, tamotamaparāyano.

“Người ấy ngăn cản kẻ khác đang bố thí vật thực cho những người xin ăn; tâu Đại vương, bậc chúa tể của dân, người như vậy sau khi chết, sẽ sanh vào địa ngục ghê rợn, là người đi từ bóng tối đến bóng tối.

‘‘Daliddo puriso rāja, saddho hoti amaccharī;

Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamanaso naro.

“Tâu Đại vương, có người nghèo khó, nhưng có đức tin, không keo kiệt; người ấy biết bố thí, có ý định cao thượng, tâm không dao động.

‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;

Uṭṭhāya abhivādeti, samacariyāya sikkhati.

“Người ấy đứng dậy đảnh lễ các vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay những người hành khất khác; và thực hành theo chánh hạnh.

‘‘Dadamānaṃ na vāreti, yācamānāna bhojanaṃ;

Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa;

Upeti tidivaṃ ṭhānaṃ, tamojotiparāyano.

“Người ấy không ngăn cản kẻ khác đang bố thí vật thực cho những người xin ăn; tâu Đại vương, bậc chúa tể của dân, người như vậy sau khi chết, sẽ sanh về cõi trời, là người đi từ bóng tối đến ánh sáng.

‘‘Aḍḍho [Pg.97] ce puriso rāja, assaddho hoti maccharī;

Kadariyo pāpasaṅkappo, micchādiṭṭhi anādaro.

“Tâu Đại vương, nếu có người giàu có, nhưng không có đức tin, lại còn keo kiệt; là người bủn xỉn, có ác ý, có tà kiến, không biết tôn trọng.

‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;

Akkosati paribhāsati, natthiko hoti rosako.

“Người ấy mắng nhiếc, phỉ báng các vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay những người hành khất khác; là người theo thuyết đoạn diệt, và hay tức giận.

‘‘Dadamānaṃ nivāreti, yācamānāna bhojanaṃ;

Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa;

Upeti nirayaṃ ghoraṃ, jotitamaparāyano.

“Người ấy ngăn cản kẻ khác đang bố thí vật thực cho những người xin ăn; tâu Đại vương, bậc chúa tể của dân, người như vậy sau khi chết, sẽ sanh vào địa ngục ghê rợn, là người đi từ ánh sáng đến bóng tối.

‘‘Aḍḍho ce puriso rāja, saddho hoti amaccharī;

Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamanaso naro.

“Tâu Đại vương, nếu có người giàu có, nhưng có đức tin, không keo kiệt; người ấy biết bố thí, có ý định cao thượng, tâm không dao động.

‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake;

Uṭṭhāya abhivādeti, samacariyāya sikkhati.

“Người ấy đứng dậy đảnh lễ các vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay những người hành khất khác; và thực hành theo chánh hạnh.

‘‘Dadamānaṃ na vāreti, yācamānāna bhojanaṃ;

Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa;

Upeti tidivaṃ ṭhānaṃ, jotijotiparāyano’’ti.

“Người ấy không ngăn cản kẻ khác đang bố thí vật thực cho những người xin ăn; tâu Đại vương, bậc chúa tể của dân, người như vậy sau khi chết, sẽ sanh về cõi trời, là người đi từ ánh sáng đến ánh sáng.”

2. Ayyikāsuttaṃ

2. Kinh Người Bà (Ayyikā)

133. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divādivassā’’ti?

133. Nhân duyên ở Sāvatthī. Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên, Thế Tôn đã nói với vua như sau: “Này Đại vương, giữa ban ngày ban mặt thế này, ngài từ đâu đến vậy?”

‘‘Ayyikā me, bhante, kālaṅkatā jiṇṇā vuḍḍhā mahallikā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā. Ayyikā kho pana me, bhante, piyā hoti manāpā. Hatthiratanena cepāhaṃ, bhante, labheyyaṃ ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, hatthiratanampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. Assaratanena cepāhaṃ, bhante, labheyyaṃ ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, assaratanampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. Gāmavarena cepāhaṃ bhante, labheyyaṃ ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, gāmavarampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. Janapadapadesena cepāhaṃ, bhante, labheyyaṃ [Pg.98] ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, janapadapadesampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. ‘Sabbe sattā, mahārāja, maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā’ti. ‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā’’’ti.

“Bạch Thế Tôn, bà của con vừa mới qua đời. Bà đã già, lớn tuổi, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, thọ một trăm hai mươi tuổi. Bạch Thế Tôn, bà của con là người rất thân thương, khả ái đối với con. Bạch Thế Tôn, nếu có thể dùng voi báu để đổi lấy việc ‘mong sao bà của con đừng chết’, con cũng sẽ cho đi voi báu để ‘mong sao bà của con đừng chết’. Nếu có thể dùng ngựa báu để đổi lấy việc ‘mong sao bà của con đừng chết’, con cũng sẽ cho đi ngựa báu để ‘mong sao bà của con đừng chết’. Nếu có thể dùng làng tốt nhất để đổi lấy việc ‘mong sao bà của con đừng chết’, con cũng sẽ cho đi làng tốt nhất để ‘mong sao bà của con đừng chết’. Nếu có thể dùng một vùng đất để đổi lấy việc ‘mong sao bà của con đừng chết’, con cũng sẽ cho đi một vùng đất để ‘mong sao bà của con đừng chết’.” “Tâu Đại vương, tất cả chúng sanh đều có cái chết là định tánh, có cái chết là cứu cánh, không thể vượt qua cái chết.” “Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Bạch Thế Tôn, lời này đã được Thế Tôn khéo nói biết bao: ‘Tất cả chúng sanh đều có cái chết là định tánh, có cái chết là cứu cánh, không thể vượt qua cái chết.’”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā. Seyyathāpi, mahārāja, yāni kānici kumbhakārabhājanāni āmakāni ceva pakkāni ca sabbāni tāni bhedanadhammāni bhedanapariyosānāni bhedanaṃ anatītāni; evameva kho, mahārāja, sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā’’ti. Idamavoca…pe…

“Đúng vậy, Đại vương! Đúng vậy, Đại vương! Tất cả chúng sanh đều có cái chết là định tánh, có cái chết là cứu cánh, không thể vượt qua cái chết. Tâu Đại vương, ví như tất cả các đồ gốm của người thợ gốm, dù là đồ sống hay đồ chín, tất cả chúng đều có sự vỡ là định tánh, có sự vỡ là cứu cánh, không thể vượt qua sự vỡ; cũng vậy, tâu Đại vương, tất cả chúng sanh đều có cái chết là định tánh, có cái chết là cứu cánh, không thể vượt qua cái chết.” Thế Tôn đã thuyết giảng điều này...v.v...

‘‘Sabbe sattā marissanti, maraṇantañhi jīvitaṃ;

Yathākammaṃ gamissanti, puññapāpaphalūpagā;

Nirayaṃ pāpakammantā, puññakammā ca suggatiṃ.

“Tất cả chúng sanh rồi sẽ chết, vì mạng sống có cái chết là tận cùng. Tùy theo nghiệp của mình, họ sẽ đi tái sanh, hưởng quả phước và tội. Những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục, còn những người làm phước nghiệp sẽ đến cõi lành.

‘‘Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ;

Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti.

“Do đó, hãy làm điều thiện, tích lũy cho đời sau. Các phước báu là chỗ nương tựa cho chúng sanh ở thế giới bên kia.”

3. Lokasuttaṃ

3. Kinh Thế Gian (Loka)

134. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante, lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti? ‘‘Tayo kho, mahārāja, lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Katame tayo? Lobho kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Doso kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Moho kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Ime kho, mahārāja, tayo lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti. Idamavoca…pe…

134. Nhân duyên ở Sāvatthī. Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên, đã bạch với Thế Tôn như sau: “Bạch Thế Tôn, có bao nhiêu pháp ở thế gian, khi sanh khởi, chúng sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn?” “Tâu Đại vương, có ba pháp ở thế gian, khi sanh khởi, chúng sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn. Ba pháp ấy là gì? Tâu Đại vương, tham là một pháp ở thế gian, khi sanh khởi, nó sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn. Tâu Đại vương, sân là một pháp ở thế gian, khi sanh khởi, nó sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn. Tâu Đại vương, si là một pháp ở thế gian, khi sanh khởi, nó sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn. Tâu Đại vương, ba pháp này ở thế gian, khi sanh khởi, chúng sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn.” Thế Tôn đã thuyết giảng điều này...v.v...

‘‘Lobho [Pg.99] doso ca moho ca, purisaṃ pāpacetasaṃ;

Hiṃsanti attasambhūtā, tacasāraṃva samphala’’nti.

“Tham, sân và si, sanh khởi từ tự thân, làm hại người có tâm ác, cũng như quả của cây tre làm hại chính cây tre có lõi là vỏ.”

4. Issattasuttaṃ

4. Kinh Cung Thủ (Issatta)

135. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kattha nu kho, bhante, dānaṃ dātabba’’nti? ‘‘Yattha kho, mahārāja, cittaṃ pasīdatī’’ti. ‘‘Kattha pana, bhante, dinnaṃ mahapphala’’nti? ‘‘Aññaṃ kho etaṃ, mahārāja, kattha dānaṃ dātabbaṃ, aññaṃ panetaṃ kattha dinnaṃ mahapphalanti? Sīlavato kho, mahārāja, dinnaṃ mahapphalaṃ, no tathā dussīle. Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā, te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha tyassa yuddhaṃ paccupaṭṭhitaṃ saṅgāmo samupabyūḷho. Atha āgaccheyya khattiyakumāro asikkhito akatahattho akatayoggo akatūpāsano bhīru chambhī utrāsī palāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Nāhaṃ, bhante, bhareyyaṃ taṃ purisaṃ, na ca me attho tādisena purisenā’’ti. ‘‘Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro asikkhito…pe… atha āgaccheyya vessakumāro asikkhito…pe… atha āgaccheyya suddakumāro asikkhito…pe… na ca me attho tādisena purisenā’’ti.

135. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với Thế Tôn điều này: "Bạch Thế Tôn, nên bố thí ở đâu?" "Tâu Đại vương, ở nơi nào tâm được tịnh tín." "Bạch Thế Tôn, vậy bố thí ở đâu thì được quả lớn?" "Tâu Đại vương, câu hỏi 'nên bố thí ở đâu' là một chuyện, còn câu hỏi 'bố thí ở đâu thì được quả lớn' lại là chuyện khác. Tâu Đại vương, bố thí cho người có giới thì được quả lớn, không như vậy đối với người không có giới. Vậy thì, tâu Đại vương, ở đây Trẫm sẽ hỏi lại Đại vương. Tùy Đại vương kham nhẫn, hãy trả lời như vậy. Đại vương nghĩ thế nào? Giả sử ở đây, một trận chiến sắp xảy ra cho Đại vương, một cuộc giao tranh đã được dàn sẵn. Bấy giờ, có một vương tử đến, không được huấn luyện, tay không thuần thục, không thực hành, không rèn luyện, nhút nhát, run rẩy, kinh hãi, hay bỏ chạy. Đại vương có tuyển dụng người ấy không, và Đại vương có cần một người như vậy không?" "Bạch Thế Tôn, con sẽ không tuyển dụng người ấy, và con không cần một người như vậy." "Rồi có một thanh niên Bà-la-môn đến, không được huấn luyện... ... Rồi có một thanh niên Vessa đến, không được huấn luyện... ... Rồi có một thanh niên Sudda đến, không được huấn luyện... ... và con không cần một người như vậy."

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha tyassa yuddhaṃ paccupaṭṭhitaṃ saṅgāmo samupabyūḷho. Atha āgaccheyya khattiyakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Bhareyyāhaṃ, bhante, taṃ purisaṃ, attho ca me tādisena purisenā’’ti. ‘‘Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro…pe… atha āgaccheyya vessakumāro…pe… atha āgaccheyya suddakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Bhareyyāhaṃ, bhante, taṃ purisaṃ, attho ca me tādisena purisenā’’ti.

"Đại vương nghĩ thế nào? Giả sử ở đây, một trận chiến sắp xảy ra cho Đại vương, một cuộc giao tranh đã được dàn sẵn. Bấy giờ, có một vương tử đến, được huấn luyện kỹ càng, tay thuần thục, đã thực hành, đã rèn luyện, không nhút nhát, không run rẩy, không kinh hãi, không bỏ chạy. Đại vương có tuyển dụng người ấy không, và Đại vương có cần một người như vậy không?" "Bạch Thế Tôn, con sẽ tuyển dụng người ấy, và con cần một người như vậy." "Rồi có một thanh niên Bà-la-môn đến... ... Rồi có một thanh niên Vessa đến... ... Rồi có một thanh niên Sudda đến, được huấn luyện kỹ càng, tay thuần thục, đã thực hành, đã rèn luyện, không nhút nhát, không run rẩy, không kinh hãi, không bỏ chạy. Đại vương có tuyển dụng người ấy không, và Đại vương có cần một người như vậy không?" "Bạch Thế Tôn, con sẽ tuyển dụng người ấy, và con cần một người như vậy."

‘‘Evameva kho, mahārāja, yasmā kasmā cepi kulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti, so ca hoti pañcaṅgavippahīno pañcaṅgasamannāgato, tasmiṃ [Pg.100] dinnaṃ mahapphalaṃ hoti. Katamāni pañcaṅgāni pahīnāni honti? Kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Imāni pañcaṅgāni pahīnāni honti. Katamehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti? Asekkhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekkhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti. Imehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti. Iti pañcaṅgavippahīne pañcaṅgasamannāgate dinnaṃ mahapphala’’nti. Idamavoca bhagavā…pe… satthā –

"Cũng vậy, tâu Đại vương, dù cho người xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, từ bất cứ gia tộc nào, nếu vị ấy đã từ bỏ năm chi phần và thành tựu năm chi phần, thì sự bố thí cho vị ấy có quả lớn. Năm chi phần nào đã được từ bỏ? Dục tham đã được từ bỏ, sân hận đã được từ bỏ, hôn trầm thụy miên đã được từ bỏ, trạo cử hối quá đã được từ bỏ, hoài nghi đã được từ bỏ. Năm chi phần này đã được từ bỏ. Vị ấy thành tựu năm chi phần nào? Vị ấy thành tựu giới uẩn của bậc vô học, thành tựu định uẩn của bậc vô học, thành tựu tuệ uẩn của bậc vô học, thành tựu giải thoát uẩn của bậc vô học, thành tựu giải thoát tri kiến uẩn của bậc vô học. Vị ấy thành tựu năm chi phần này. Như vậy, bố thí cho người đã từ bỏ năm chi phần và thành tựu năm chi phần thì có quả lớn." Thế Tôn đã nói điều này... ... Bậc Đạo Sư đã nói:

‘‘Issattaṃ balavīriyañca, yasmiṃ vijjetha māṇave;

Taṃ yuddhattho bhare rājā, nāsūraṃ jātipaccayā.

"Vị vua cần người cho trận chiến, nên tuyển dụng thanh niên nào có tài cung tiễn, sức mạnh, tinh cần, chớ vì dòng dõi mà dùng người hèn nhát."

‘‘Tatheva khantisoraccaṃ, dhammā yasmiṃ patiṭṭhitā;

Ariyavuttiṃ medhāviṃ, hīnajaccampi pūjaye.

"Cũng vậy, người nào có các pháp nhẫn nại, nhu hòa đã an trú, bậc trí, sống hạnh thánh thiện, dù sanh hạ tiện, vẫn nên cúng dường."

‘‘Kāraye assame ramme, vāsayettha bahussute;

Papañca vivane kayirā, dugge saṅkamanāni ca.

"Nên xây trú xứ an vui, để bậc đa văn an trú tại đây. Nơi rừng vắng, nên làm chỗ nước uống, và lối đi, cầu bắc, nơi khó qua."

‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca;

Dadeyya ujubhūtesu, vippasannena cetasā.

"Thực phẩm, đồ uống, vật nhai, y phục, sàng tọa, chỗ nằm, nên cúng dường đến bậc chân chánh, với tâm ý hoàn toàn tịnh tín."

‘‘Yathā hi megho thanayaṃ, vijjumālī satakkaku;

Thalaṃ ninnañca pūreti, abhivassaṃ vasundharaṃ.

"Như mây sấm sét vang rền, trăm đỉnh, tia chớp giăng quanh, mưa chan hòa khắp mặt đất, làm đầy cả chỗ cao, chỗ trũng."

‘‘Tatheva saddho sutavā, abhisaṅkhacca bhojanaṃ;

Vanibbake tappayati, annapānena paṇḍito.

"Cũng vậy, bậc trí có tín tâm, là người đa văn, sau khi chuẩn bị đồ ăn thức uống cúng dường, làm cho kẻ thiếu thốn được thỏa mãn."

‘‘Āmodamāno pakireti, detha dethāti bhāsati;

Taṃ hissa gajjitaṃ hoti, devasseva pavassato;

Sā puññadhārā vipulā, dātāraṃ abhivassatī’’ti.

"Với lòng hoan hỷ, vị ấy rải khắp, và nói lên rằng: 'Hãy cho, hãy cho!' Lời ấy chính là tiếng sấm của vị ấy, như của trời đang mưa xuống. Dòng phước rộng lớn ấy, tưới nhuần lên người thí chủ."

5. Pabbatūpamasuttaṃ

5. Kinh Ví Dụ Ngọn Núi

136. Sāvatthinidānaṃ[Pg.101]. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti? ‘‘Yāni tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ rājakaraṇīyāni bhavanti, tesu khvāhaṃ, etarahi ussukkamāpanno’’ti.

136. Nhân duyên ở Sāvatthī. Thế Tôn đã nói với vua Pasenadi xứ Kosala, đang ngồi một bên, điều này: "Này Đại vương, giữa ban ngày ban mặt, Đại vương từ đâu đến?" "Bạch Thế Tôn, những công việc hoàng gia nào thuộc về các vị vua, dòng Sát-đế-lỵ, đã làm lễ quán đảnh, say sưa với quyền lực, bị tham ái trong các dục chi phối, đã đạt được sự ổn định trong lãnh thổ, sống sau khi chinh phục một vùng đất rộng lớn, thì nay con đang bận tâm về những công việc ấy."

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha te puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi puratthimāya disāya. Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati. Yaṃ te, mahārāja, karaṇīyaṃ, taṃ karohī’ti. Atha dutiyo puriso āgaccheyya pacchimāya disāya…pe… atha tatiyo puriso āgaccheyya uttarāya disāya…pe… atha catuttho puriso āgaccheyya dakkhiṇāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi dakkhiṇāya disāya. Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati. Yaṃ te, mahārāja, karaṇīyaṃ taṃ karohī’ti. Evarūpe te, mahārāja, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīya’’nti?

“Tâu Đại vương, Ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có một người đáng tin cậy, một người trung tín của Ngài từ phương đông đến. Người ấy đến yết kiến Ngài và thưa rằng: ‘Kính mong Đại vương được biết, hạ thần từ phương đông đến. Ở đó, hạ thần đã thấy một ngọn núi lớn, cao như mây, đang tiến đến, nghiền nát tất cả chúng sanh. Tâu Đại vương, việc gì Ngài cần làm, xin hãy làm việc ấy.’ Rồi một người thứ hai từ phương tây đến... (như trên)... Rồi một người thứ ba từ phương bắc đến... (như trên)... Rồi một người thứ tư đáng tin cậy, một người trung tín của Ngài từ phương nam đến. Người ấy đến yết kiến Ngài và thưa rằng: ‘Kính mong Đại vương được biết, hạ thần từ phương nam đến. Ở đó, hạ thần đã thấy một ngọn núi lớn, cao như mây, đang tiến đến, nghiền nát tất cả chúng sanh. Tâu Đại vương, việc gì Ngài cần làm, xin hãy làm việc ấy.’ Tâu Đại vương, khi một đại nạn kinh hoàng, một sự hủy diệt tàn khốc đối với loài người như vậy khởi lên, trong khi thân người khó được, thì phải làm gì?”

‘‘Evarūpe me, bhante, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya aññatra samacariyāya aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāyā’’ti?

“Bạch Thế Tôn, khi một đại nạn kinh hoàng, một sự hủy diệt tàn khốc đối với loài người như vậy khởi lên, trong khi thân người khó được, thì có việc gì khác để làm ngoài việc thực hành Chánh pháp, thực hành đời sống bình đẳng, làm các việc thiện, và tạo các công đức?”

‘‘Ārocemi kho te, mahārāja, paṭivedemi kho te, mahārāja, adhivattati kho taṃ, mahārāja, jarāmaraṇaṃ. Adhivattamāne ce te, mahārāja, jarāmaraṇe kimassa karaṇīya’’nti? ‘‘Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāya? Yāni tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ [Pg.102] kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ hatthiyuddhāni bhavanti; tesampi, bhante, hatthiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Yānipi tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ…pe… ajjhāvasantānaṃ assayuddhāni bhavanti…pe… rathayuddhāni bhavanti …pe… pattiyuddhāni bhavanti; tesampi, bhante, pattiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Santi kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule mantino mahāmattā, ye pahonti āgate paccatthike mantehi bhedayituṃ. Tesampi, bhante, mantayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Saṃvijjati kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ bhūmigatañceva vehāsaṭṭhañca, yena mayaṃ pahoma āgate paccatthike dhanena upalāpetuṃ. Tesampi, bhante, dhanayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā’’ti?

“Tâu Đại vương, Ta báo cho Ngài hay. Tâu Đại vương, Ta cho Ngài biết. Tâu Đại vương, già và chết đang xâm chiếm Ngài. Tâu Đại vương, khi bị già và chết xâm chiếm, Ngài sẽ làm gì?” “Bạch Thế Tôn, khi bị già và chết xâm chiếm, con có thể làm gì khác ngoài việc thực hành Chánh pháp, thực hành đời sống bình đẳng, làm các việc thiện, và tạo các công đức? Bạch Thế Tôn, các vị vua thuộc dòng Sát-đế-lợi, đã làm lễ quán đảnh, say sưa trong quyền lực, bị tham ái dục lạc chi phối, đã đạt được sự ổn định trong xứ sở, sau khi chinh phục và cai trị một lãnh thổ rộng lớn, họ có những trận chiến bằng voi; nhưng bạch Thế Tôn, ngay cả những trận chiến bằng voi ấy cũng không có lối thoát, không có phạm vi ảnh hưởng khi bị già và chết xâm chiếm. Bạch Thế Tôn, các vị vua thuộc dòng Sát-đế-lợi... (như trên)... cai trị, họ có những trận chiến bằng ngựa... (như trên)... những trận chiến bằng xe... (như trên)... những trận chiến bằng bộ binh; nhưng bạch Thế Tôn, ngay cả những trận chiến bằng bộ binh ấy cũng không có lối thoát, không có phạm vi ảnh hưởng khi bị già và chết xâm chiếm. Lại nữa, bạch Thế Tôn, trong hoàng tộc này có các vị mưu sĩ, các vị đại thần có khả năng dùng mưu kế để chia rẽ quân địch kéo đến. Nhưng bạch Thế Tôn, ngay cả những trận chiến bằng mưu kế ấy cũng không có lối thoát, không có phạm vi ảnh hưởng khi bị già và chết xâm chiếm. Lại nữa, bạch Thế Tôn, trong hoàng tộc này có rất nhiều vàng bạc, được cất giữ dưới lòng đất và treo trên không trung, nhờ đó chúng con có thể dùng của cải để mua chuộc quân địch kéo đến. Nhưng bạch Thế Tôn, ngay cả những trận chiến bằng của cải ấy cũng không có lối thoát, không có phạm vi ảnh hưởng khi bị già và chết xâm chiếm. Bạch Thế Tôn, khi bị già và chết xâm chiếm, con có thể làm gì khác ngoài việc thực hành Chánh pháp, thực hành đời sống bình đẳng, làm các việc thiện, và tạo các công đức?”

‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Adhivattamāne jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā’’ti? Idamavoca bhagavā…pe… satthā –

“Đúng vậy, Đại vương! Đúng vậy, Đại vương! Khi bị già và chết xâm chiếm, có thể làm gì khác ngoài việc thực hành Chánh pháp, thực hành đời sống bình đẳng, làm các việc thiện, và tạo các công đức?” Thế Tôn đã nói như vậy... (như trên)... bậc Đạo Sư nói tiếp:

‘‘Yathāpi selā vipulā, nabhaṃ āhacca pabbatā;

Samantānupariyāyeyyuṃ, nippothento catuddisā.

“Cũng như những núi đá, rộng lớn, cao chạm đến trời, từ bốn phương lăn đến, nghiền nát tất cả xung quanh.”

‘‘Evaṃ jarā ca maccu ca, adhivattanti pāṇine ;

Khattiye brāhmaṇe vesse, sudde caṇḍālapukkuse;

Na kiñci parivajjeti, sabbamevābhimaddati.

“Cũng vậy, già và chết xâm chiếm các loài hữu tình: dòng Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà-la, và cả hạng Chiên-đà-la, Bổ-cấp-sa. Nó không chừa một ai, nghiền nát tất cả.”

‘‘Na tattha hatthīnaṃ bhūmi, na rathānaṃ na pattiyā;

Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṃ dhanena vā.

“Ở đó không phải là địa phận của voi, không của xe, không của bộ binh; cũng không thể chiến thắng bằng mưu kế hay bằng của cải.”

‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano;

Buddhe dhamme ca saṅghe ca, dhīro saddhaṃ nivesaye.

“Vì vậy, người hiền trí, bậc kiên định, thấy rõ lợi ích cho mình, nên đặt niềm tin vào Phật, Pháp, và Tăng.”

‘‘Yo [Pg.103] dhammaṃ cari kāyena, vācāya uda cetasā;

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti.

“Người nào thực hành Pháp qua thân, khẩu, hay ý, ngay ở đời này được tán thán, sau khi chết, sanh thiên hoan hỷ.”

Tatiyo vaggo.

Phẩm Thứ Ba.

Tassuddānaṃ –

Kệ tóm tắt:

Puggalo ayyikā loko, issattaṃ pabbatūpamā;

Desitaṃ buddhaseṭṭhena, imaṃ kosalapañcakanti.

(Kinh) Người, Bà, Thế Gian, Thuật Bắn Cung, và Ví Dụ Núi. Năm kinh này về vua Kosala đã được bậc Tối Thắng Giác Ngộ thuyết giảng.

Kosalasaṃyuttaṃ samattaṃ.

Tương Ưng Kosala (kết thúc).

4. Mārasaṃyuttaṃ

4. Tương Ưng Ma

1. Paṭhamavaggo

1. Phẩm Thứ Nhất

1. Tapokammasuttaṃ

1. Kinh Khổ Hạnh

137. Evaṃ [Pg.104] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘mutto vatamhi tāya dukkarakārikāya. Sādhu mutto vatamhi tāya anatthasaṃhitāya dukkarakārikāya. Sādhu vatamhi mutto bodhiṃ samajjhaga’’nti.

137. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn, sau khi mới thành Chánh giác, trú ở Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới cội cây Ajapāla Nigrodha. Bấy giờ, khi Thế Tôn đang độc cư thiền tịnh, một tư duy như sau khởi lên trong tâm Ngài: ‘Ta thật đã được giải thoát khỏi pháp khổ hạnh ấy. Lành thay, ta đã được giải thoát khỏi pháp khổ hạnh vô ích ấy. Lành thay, ta đã được giải thoát và đã chứng đắc Bồ-đề.’”

Atha kho māro pāpimā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Ác ma Māra, với tâm của mình biết được tư duy trong tâm của Thế Tôn, liền đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nói lên kệ này với Thế Tôn:

‘‘Tapokammā apakkamma, yena na sujjhanti māṇavā;

Asuddho maññasi suddho, suddhimaggā aparaddho’’ ti.

“Từ bỏ pháp khổ hạnh, mà chúng sanh không được thanh tịnh, Ngài chưa thanh tịnh lại nghĩ mình thanh tịnh, đã lạc xa con đường thanh tịnh.”

Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Thế Tôn, biết rằng: ‘Đây là Ác ma Māra,’ liền nói những câu kệ này với Ác ma Māra:

‘‘Anatthasaṃhitaṃ ñatvā, yaṃ kiñci amaraṃ tapaṃ ;

Sabbaṃ natthāvahaṃ hoti, phiyārittaṃva dhammani.

“Biết rằng không liên hệ đến lợi ích, bất cứ khổ hạnh nào để được bất tử; tất cả đều không mang lại lợi ích, giống như mái chèo trên đất liền là vô ích.”

‘‘Sīlaṃ samādhi paññañca, maggaṃ bodhāya bhāvayaṃ;

Pattosmi paramaṃ suddhiṃ, nihato tvamasi antakā’’ti.

“Tu tập giới, định, và tuệ, con đường để giác ngộ, Ta đã đạt đến sự thanh tịnh tối thượng. Này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti, dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,’ rồi buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

2. Hatthirājavaṇṇasuttaṃ

2. Kinh Hóa Thân Vua Voi

138. Evaṃ [Pg.105] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Seyyathāpi nāma mahāariṭṭhako maṇi, evamassa sīsaṃ hoti. Seyyathāpi nāma suddhaṃ rūpiyaṃ, evamassa dantā honti. Seyyathāpi nāma mahatī naṅgalīsā, evamassa soṇḍo hoti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

138. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn, sau khi mới thành Chánh Giác, trú ở Uruvelā, trên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây bàng Ajapāla. Khi ấy, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mùng, và trời đang mưa lất phất từng hạt. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Thế Tôn sợ hãi, kinh hoàng, và dựng lông tóc, đã hóa hiện thành một hình tướng vua voi to lớn rồi đi đến chỗ Thế Tôn. Đầu của nó giống như một tảng đá đen to lớn, ngà của nó giống như bạc ròng, vòi của nó giống như một lưỡi cày lớn. Bấy giờ, Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma Māra,” liền nói với Ác ma Māra bài kệ này:

‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ;

Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antakā’’ti.

“Lang thang qua một thời gian dài, tạo ra những hình tướng đẹp và xấu. Hỡi Ác ma, thế là đủ với ngươi rồi. Này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,’ rồi buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

3. Subhasuttaṃ

3. Kinh Về Sắc Tướng

139. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā, bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti, subhā ceva asubhā ca. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

139. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn, sau khi mới thành Chánh Giác, trú ở Uruvelā, trên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây bàng Ajapāla. Khi ấy, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mùng, và trời đang mưa lất phất từng hạt. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Thế Tôn sợ hãi, kinh hoàng, và dựng lông tóc, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó hiện ra ở gần Thế Tôn những hình sắc khác nhau, cao và thấp, đẹp và xấu. Bấy giờ, Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma Māra,” liền nói với Ác ma Māra những bài kệ này:

‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ;

Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antaka.

“Lang thang qua một thời gian dài, tạo ra những hình tướng đẹp và xấu. Hỡi Ác ma, thế là đủ với ngươi rồi. Này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.”

‘‘Ye [Pg.106] ca kāyena vācāya, manasā ca susaṃvutā;

Na te māravasānugā, na te mārassa baddhagū’’ ti.

“Những ai được khéo phòng hộ thân, khẩu, và ý, họ không đi theo quyền lực của Māra, họ không phải là thuộc hạ của Māra.”

Atha kho māro…pe… tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Māra...v.v... liền biến mất tại chỗ ấy.

4. Paṭhamamārapāsasuttaṃ

4. Kinh Bẫy Của Māra Thứ Nhất

140. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

140. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Bārāṇasī, tại Isipatana, trong Vườn Lộc Uyển. Tại đó, Thế Tôn gọi các vị Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu.” Các vị Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn.” Thế Tôn nói điều này:

‘‘Mayhaṃ kho, bhikkhave, yoniso manasikārā yoniso sammappadhānā anuttarā vimutti anuppattā, anuttarā vimutti sacchikatā. Tumhepi, bhikkhave, yoniso manasikārā yoniso sammappadhānā anuttaraṃ vimuttiṃ anupāpuṇātha, anuttaraṃ vimuttiṃ sacchikarothā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

“Này các Tỳ khưu, chính nhờ sự tác ý như lý, nhờ sự tinh tấn chân chánh như lý mà Ta đã đạt được sự giải thoát vô thượng, đã chứng ngộ được sự giải thoát vô thượng. Này các Tỳ khưu, các con cũng vậy, nhờ sự tác ý như lý, nhờ sự tinh tấn chân chánh như lý, hãy đạt đến sự giải thoát vô thượng, hãy chứng ngộ sự giải thoát vô thượng.” Bấy giờ, Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó nói với Thế Tôn bài kệ này:

‘‘Baddhosi mārapāsena, ye dibbā ye ca mānusā;

Mārabandhanabaddhosi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.

“Ngươi bị trói bởi bẫy của Māra, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Ngươi bị trói bởi sự ràng buộc của Māra. Hỡi Sa-môn, ngươi sẽ không thoát khỏi ta.”

‘‘Muttāhaṃ mārapāsena, ye dibbā ye ca mānusā;

Mārabandhanamuttomhi, nihato tvamasi antakā’’ti.

“Ta đã được giải thoát khỏi bẫy của Māra, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Ta đã được giải thoát khỏi sự ràng buộc của Māra. Này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.”

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra...v.v... liền biến mất tại chỗ ấy.

5. Dutiyamārapāsasuttaṃ

5. Kinh Bẫy Của Māra Thứ Hai

141. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

141. Một thời, Thế Tôn trú ở Bārāṇasī, tại Isipatana, trong Vườn Lộc Uyển. Tại đó, Thế Tôn gọi các vị Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu.” Các vị Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn.” Thế Tôn nói điều này:

‘‘Muttāhaṃ, bhikkhave, sabbapāsehi ye dibbā ye ca mānusā. Tumhepi, bhikkhave, muttā sabbapāsehi ye dibbā ye ca mānusā. Caratha, bhikkhave, cārikaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Mā ekena dve agamittha. Desetha, bhikkhave, dhammaṃ ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ [Pg.107] kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsetha. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti. Bhavissanti dhammassa aññātāro. Ahampi, bhikkhave, yena uruvelā senānigamo tenupasaṅkamissāmi dhammadesanāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

“Này các Tỳ khưu, Ta đã được giải thoát khỏi tất cả các bẫy, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Này các Tỳ khưu, các con cũng đã được giải thoát khỏi tất cả các bẫy, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Này các Tỳ khưu, hãy du hành vì lợi ích của nhiều người, vì hạnh phúc của nhiều người, vì lòng thương tưởng thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc của chư thiên và loài người. Đừng đi hai người trên cùng một con đường. Này các Tỳ khưu, hãy thuyết giảng Giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; hãy tuyên thuyết đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Có những chúng sanh ít bụi trong mắt; vì không được nghe Giáo pháp, họ bị suy thoái. Sẽ có những người hiểu được Giáo pháp. Này các Tỳ khưu, Ta cũng sẽ đi đến Uruvelā, đến làng Senāni, để thuyết giảng Giáo pháp.” Bấy giờ, Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó nói với Thế Tôn bài kệ này:

‘‘Baddhosi sabbapāsehi, ye dibbā ye ca mānusā;

Mahābandhanabaddhosi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.

“Ngươi bị trói bởi tất cả các bẫy, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Ngươi bị trói bởi sự ràng buộc vĩ đại. Hỡi Sa-môn, ngươi sẽ không thoát khỏi ta.”

‘‘Muttāhaṃ sabbapāsehi, ye dibbā ye ca mānusā;

Mahābandhanamuttomhi, nihato tvamasi antakā’’ti.

“Ta đã được giải thoát khỏi tất cả các bẫy, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Ta đã được giải thoát khỏi sự ràng buộc vĩ đại. Này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.”

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra...v.v... liền biến mất tại chỗ ấy.

6. Sappasuttaṃ

6. Kinh Con Rắn

142. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati.

142. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, vào lúc ấy, đức Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mùng, và trời đang mưa lất phất từng giọt.

Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo mahantaṃ sapparājavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Seyyathāpi nāma mahatī ekarukkhikā nāvā, evamassa kāyo hoti. Seyyathāpi nāma mahantaṃ soṇḍikākiḷañjaṃ, evamassa phaṇo hoti. Seyyathāpi nāma mahatī kosalikā kaṃsapāti, evamassa akkhīni bhavanti. Seyyathāpi nāma deve gaḷagaḷāyante vijjullatā niccharanti, evamassa mukhato jivhā niccharati. Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya saddo hoti, evamassa assāsapassāsānaṃ saddo hoti.

Khi ấy, Ác ma Pāpimā, với ý muốn làm cho đức Thế Tôn sợ hãi, kinh hoàng, và dựng lông tóc, đã hóa hiện thành hình dạng một con rắn chúa to lớn rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn. Thân của nó giống như một chiếc thuyền độc mộc to lớn. Mang của nó giống như một tấm chiếu lớn của người nấu rượu. Mắt của nó giống như một cái bát đồng lớn của xứ Kosala. Lưỡi của nó thè ra từ miệng giống như những tia chớp lóe lên khi trời sấm sét. Tiếng thở ra hít vào của nó giống như tiếng bễ của người thợ rèn đang được thổi.

Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

Khi ấy, đức Thế Tôn, sau khi biết rằng: ‘Đây là Ác ma Pāpimā,’ đã dùng những câu kệ để nói với Ác ma Pāpimā:

‘‘Yo suññagehāni sevati,Seyyo so muni attasaññato;

Vossajja careyya tattha so,Patirūpañhi tathāvidhassa taṃ.

‘Vị ẩn sĩ nào sống nơi nhà trống, vị ấy tốt hơn nên tự chế ngự; vị ấy nên xả ly (ái luyến) ở nơi ấy mà sống. Điều ấy thật thích hợp cho một người như vậy.

‘‘Carakā [Pg.108] bahū bheravā bahū,Atho ḍaṃsasarīsapā bahū;

Lomampi na tattha iñjaye,Suññāgāragato mahāmuni.

‘Có nhiều loài đi lại, nhiều điều kinh khiếp, và cũng có nhiều loài rắn rết cắn đốt; bậc Đại Ẩn Sĩ đã đến ngôi nhà trống, ở nơi ấy không nên rung động dù chỉ một sợi lông.

‘‘Nabhaṃ phaleyya pathavī caleyya,Sabbepi pāṇā uda santaseyyuṃ;

Sallampi ce urasi pakappayeyyuṃ,Upadhīsu tāṇaṃ na karonti buddhā’’ti.

‘Dầu cho trời có nứt, đất có rung chuyển, và tất cả chúng sanh đều kinh hãi; dầu cho mũi tên có đâm vào ngực, các vị Phật cũng không tạo ra nơi nương tựa trong các chấp thủ.’

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Khi ấy, Ác ma Pāpimā, (nghĩ rằng): ‘Đức Thế Tôn biết ta, đức Thiện Thệ biết ta,’ buồn bã, thất vọng, liền biến mất ngay tại chỗ ấy.

7. Supatisuttaṃ

7. Kinh Supati (Ngủ Ngon)

143. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho bhagavā bahudevarattiṃ abbhokāse caṅkamitvā rattiyā paccūsasamayaṃ pāde pakkhāletvā vihāraṃ pavisitvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

143. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Khi ấy, đức Thế Tôn, sau khi đi kinh hành ngoài trời suốt nhiều giờ trong đêm, vào lúc rạng đông, ngài rửa chân, đi vào tịnh xá, và nằm xuống trong tư thế con sư tử về phía hông phải, chân này gác lên chân kia một chút, chánh niệm, tỉnh giác, tác ý đến tưởng thức dậy. Khi ấy, Ác ma Pāpimā đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã dùng kệ nói với đức Thế Tôn:

‘‘Kiṃ soppasi kiṃ nu soppasi,Kimidaṃ soppasi dubbhago viya;

Suññamagāranti soppasi,Kimidaṃ soppasi sūriye uggate’’ti.

‘Sao Ngài ngủ? Cớ gì Ngài ngủ? Sao lại ngủ như kẻ bất hạnh thế này? Phải chăng Ngài ngủ vì (nghĩ rằng) nhà đã trống không? Sao lại ngủ khi mặt trời đã mọc thế này?’

‘‘Yassa jālinī visattikā,Taṇhā natthi kuhiñci netave;

Sabbūpadhiparikkhayā buddho,Soppati kiṃ tavettha mārā’’ti.

‘Với người không còn ái dục, là lưới trói, là dính mắc, để dẫn dắt đi bất cứ nơi đâu; vị Phật, do đoạn tận tất cả chấp thủ, nên ngủ. Này Māra, ở đây có gì cho ngươi?’

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

Khi ấy, Ác ma Pāpimā... liền biến mất ngay tại chỗ ấy.

8. Nandatisuttaṃ

8. Kinh Nandati (Hoan Hỷ)

144. Evaṃ [Pg.109] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

144. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Khi ấy, Ác ma Pāpimā đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã nói lên câu kệ này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn:

‘‘Nandati puttehi puttimā, gomā gobhi tatheva nandati;

Upadhīhi narassa nandanā, na hi so nandati yo nirūpadhī’’ti.

‘Người có con hoan hỷ vì các con, người có bò cũng hoan hỷ vì đàn bò; sự hoan hỷ của con người là do các chấp thủ. Người không có chấp thủ thì không hoan hỷ.’

‘‘Socati puttehi puttimā, gomā gobhi tatheva socati;

Upadhīhi narassa socanā, na hi so socati yo nirūpadhī’’ti.

‘Người có con sầu muộn vì các con, người có bò cũng sầu muộn vì đàn bò; sự sầu muộn của con người là do các chấp thủ. Người không có chấp thủ thì không sầu muộn.’

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Khi ấy, Ác ma Pāpimā, (nghĩ rằng): ‘Đức Thế Tôn biết ta, đức Thiện Thệ biết ta,’ buồn bã, thất vọng, liền biến mất ngay tại chỗ ấy.

9. Paṭhamaāyusuttaṃ

9. Kinh Āyu Thứ Nhất (Tuổi Thọ, 1)

145. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

145. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, đức Thế Tôn gọi các vị Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu.’ ‘Bạch đức Thế Tôn,’ các vị Tỳ khưu ấy vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói điều này:

‘‘Appamidaṃ, bhikkhave, manussānaṃ āyu. Gamanīyo samparāyo, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ. Natthi jātassa amaraṇaṃ. Yo, bhikkhave, ciraṃ jīvati, so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo’’ti.

‘Này các Tỳ khưu, tuổi thọ của loài người thì ngắn ngủi. Phải đi đến đời sau, nên làm điều thiện, nên sống đời phạm hạnh. Người đã sanh ra không thể không chết. Này các Tỳ khưu, người nào sống lâu thì sống được một trăm năm, hoặc ít hơn, hoặc nhiều hơn một chút.’

Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Khi ấy, Ác ma Pāpimā đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã dùng kệ nói với đức Thế Tôn:

‘‘Dīghamāyu manussānaṃ, na naṃ hīḷe suporiso;

Careyya khīramattova, natthi maccussa āgamo’’ti.

‘Tuổi thọ của người đời thì dài, người tốt không nên xem thường nó; hãy sống như đứa trẻ còn bú sữa, cái chết sẽ không đến.’

‘‘Appamāyu manussānaṃ, hīḷeyya naṃ suporiso;

Careyyādittasīsova, natthi maccussa nāgamo’’ti.

‘Tuổi thọ của người đời thì ngắn, người tốt nên xem thường nó; hãy sống như người bị cháy trên đầu, cái chết không thể không đến.’

Atha kho māro…pe… tatthevantaradhāyīti.

Khi ấy, Ác ma... liền biến mất ngay tại chỗ ấy.

10. Dutiyaāyusuttaṃ

10. Kinh Āyu Thứ Hai (Tuổi Thọ, 2)

146. Evaṃ [Pg.110] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā…pe… etadavoca –

146. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, đức Thế Tôn... đã nói điều này:

Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Khi ấy, Ác ma Pāpimā đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã dùng kệ nói với đức Thế Tôn:

‘‘Nāccayanti ahorattā, jīvitaṃ nūparujjhati;

Āyu anupariyāyati, maccānaṃ nemīva rathakubbara’’nti.

‘Ngày và đêm không trôi qua, mạng sống không bị hủy diệt; tuổi thọ của chúng sanh cứ tiếp nối, như vành xe theo trục xe.’

‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati;

Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odaka’’nti.

‘Ngày và đêm cứ trôi qua, mạng sống bị hủy diệt; tuổi thọ của chúng sanh bị hao mòn, như nước của những dòng sông nhỏ.’

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra: “Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

Paṭhamo vaggo.

Phẩm Thứ Nhất.

Tassuddānaṃ –

Kệ tóm tắt:

Tapokammañca nāgo ca, subhaṃ pāsena te duve;

Sappo supati nandanaṃ, āyunā apare duveti.

(Kinh) Tapokamma, (kinh) Nāga, (kinh) Subha, hai (kinh) Pāsa, (kinh) Sappa, (kinh) Supati, (kinh) Nandana, và hai (kinh) Āyu khác.

2. Dutiyavaggo

2. Phẩm Thứ Hai

1. Pāsāṇasuttaṃ

1. Kinh Pāsāṇa (Tảng Đá)

147. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo yena bhagavā [Pg.111] tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre mahante pāsāṇe padālesi.

147. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa. Bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mùng, và trời đang mưa lất phất từng giọt. Khi ấy, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Thế Tôn sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó làm vỡ những tảng đá lớn ở nơi không xa Thế Tôn.

Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma Māra,” đã nói với Ác ma Māra bằng một bài kệ:

‘‘Sacepi kevalaṃ sabbaṃ, gijjhakūṭaṃ calessasi ;

Neva sammāvimuttānaṃ, buddhānaṃ atthi iñjita’’nti.

“Dù cho ngươi có làm rung chuyển toàn bộ núi Gijjhakūṭa này, đối với các vị Phật đã chánh giải thoát, không hề có sự dao động.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra: “Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

2. Kinnusīhasuttaṃ

2. Kinh Kinnusīha (Tại Sao Như Sư Tử)

148. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti.

148. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Thế Tôn đang thuyết Pháp, có đông đảo hội chúng vây quanh.

Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Ác ma Māra khởi lên ý nghĩ: “Sa-môn Gotama này đang thuyết Pháp, có đông đảo hội chúng vây quanh. Ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama để làm cho họ mê mờ.” Rồi Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó nói với Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Kinnu sīhova nadasi, parisāyaṃ visārado;

Paṭimallo hi te atthi, vijitāvī nu maññasī’’ti.

“Sao ông rống như sư tử, tự tin giữa hội chúng? Ông có đối thủ nào chăng, hay ông nghĩ mình là người chiến thắng?”

‘‘Nadanti ve mahāvīrā, parisāsu visāradā;

Tathāgatā balappattā, tiṇṇā loke visattika’’nti.

“Các bậc Đại hùng quả thật rống lên, tự tin giữa các hội chúng. Các đấng Như Lai đã đạt được các năng lực, đã vượt qua sự dính mắc trong thế gian.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra: “Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

3. Sakalikasuttaṃ

3. Kinh Sakalika (Mảnh Đá)

149. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṃ migadāye. Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya [Pg.112] khato hoti, bhusā sudaṃ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā. Tā sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

149. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại vườn nai Maddakucchi. Bấy giờ, chân của Thế Tôn bị một mảnh đá làm bị thương. Quả thật, những cảm thọ nơi thân khởi lên nơi Thế Tôn thật là đau đớn, dữ dội, khắc nghiệt, nhức nhối, khó chịu, không vừa ý. Thế Tôn đã chịu đựng chúng với chánh niệm, tỉnh giác, không bị phiền não. Rồi Thế Tôn, sau khi gấp tư y tăng-già-lê, đã nằm xuống trong tư thế sư tử, nghiêng về bên phải, chân này gác lên chân kia, với chánh niệm và tỉnh giác. Bấy giờ, Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó nói với Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Mandiyā nu kho sesi udāhu kāveyyamatto,Atthā nu te sampacurā na santi;

Eko vivitte sayanāsanamhi,Niddāmukho kimidaṃ soppase vā’’ti.

“Phải chăng ông ngủ vì lười biếng, hay say sưa với thi vị? Phải chăng ông không có nhiều mục đích cần đạt? Một mình nơi trú xứ vắng vẻ, mặt hướng về giấc ngủ, sao ông lại ngủ như thế này?”

‘‘Na mandiyā sayāmi nāpi kāveyyamatto,Atthaṃ sameccāhamapetasoko;

Eko vivitte sayanāsanamhi,Sayāmahaṃ sabbabhūtānukampī.

“Ta không ngủ vì lười biếng, cũng không say sưa với thi vị. Ta đã đạt được mục đích, không còn sầu muộn. Một mình nơi trú xứ vắng vẻ, ta ngủ với lòng bi mẫn đối với tất cả chúng sanh.”

‘‘Yesampi sallaṃ urasi paviṭṭhaṃ,Muhuṃ muhuṃ hadayaṃ vedhamānaṃ;

Tepīdha soppaṃ labhare sasallā,Tasmā ahaṃ na supe vītasallo.

“Ngay cả những người có mũi tên đâm vào ngực, làm tim đập liên hồi, họ vẫn có thể ngủ được dù còn mang mũi tên. Huống nữa là ta, người đã nhổ bỏ mũi tên, sao lại không ngủ?”

‘‘Jaggaṃ na saṅke napi bhemi sottuṃ,Rattindivā nānutapanti māmaṃ;

Hāniṃ na passāmi kuhiñci loke,Tasmā supe sabbabhūtānukampī’’ti.

“Ta thức tỉnh không nghi ngờ, cũng không sợ hãi khi ngủ. Ngày và đêm không làm ta hối tiếc. Ta không thấy sự tổn thất nào ở bất cứ đâu trong thế gian. Vì thế, ta ngủ với lòng bi mẫn đối với tất cả chúng sanh.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra: “Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

4. Patirūpasuttaṃ

4. Kinh Patirūpa (Thích Hợp)

150. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati ekasālāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṃ deseti.

150. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Kosala, tại một làng Bà-la-môn ở Ekasālā. Bấy giờ, Thế Tôn đang thuyết Pháp, có đông đảo hội chúng gia chủ vây quanh.

Atha [Pg.113] kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Ác ma Māra khởi lên ý nghĩ: “Sa-môn Gotama này đang thuyết Pháp, có đông đảo hội chúng gia chủ vây quanh. Ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama để làm cho họ mê mờ.” Rồi Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó nói với Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Netaṃ tava patirūpaṃ, yadaññamanusāsasi;

Anurodhavirodhesu, mā sajjittho tadācara’’nti.

“Việc ông giáo huấn người khác là không thích hợp với ông. Khi làm như vậy, chớ để dính mắc vào thuận và nghịch.”

‘‘Hitānukampī sambuddho, yadaññamanusāsati;

Anurodhavirodhehi, vippamutto tathāgato’’ti.

“Bậc Chánh Đẳng Giác, vì lòng bi mẫn và lợi ích, mà giáo huấn người khác. Đấng Như Lai đã hoàn toàn giải thoát khỏi thuận và nghịch.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra: “Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

5. Mānasasuttaṃ

5. Kinh Mānasa (Tâm)

151. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

151. Tôi nghe như vầy – Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Rồi Ác ma Māra đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, nói lên bài kệ với đức Thế Tôn:

‘‘Antalikkhacaro pāso, yvāyaṃ carati mānaso;

Tena taṃ bādhayissāmi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.

“Cạm bẫy đi trong hư không, cái mà đi theo tâm thức; Với nó, ta sẽ trói buộc ngươi, này Sa-môn, ngươi sẽ không thoát khỏi ta.”

‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā;

Ettha me vigato chando, nihato tvamasi antakā’’ti.

“Các sắc, thanh, hương, vị, và xúc khả ái; Dục tham của ta đối với chúng đã được loại trừ, này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Rồi Ác ma Māra, nghĩ rằng: “Đức Thế Tôn biết ta, đức Thiện Thệ biết ta,” khổ não, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

6. Pattasuttaṃ

6. Kinh Cái Bát

152. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi [Pg.114] katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

152. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang thuyết pháp cho các vị tỳ khưu về năm thủ uẩn, Ngài chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ. Và các vị tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm trí, lắng tai nghe pháp.

Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti.

Rồi Ác ma Māra khởi lên ý nghĩ này: “Sa-môn Gotama này đang thuyết pháp cho các vị tỳ khưu về năm thủ uẩn, Ngài chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ. Và các vị tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm trí, lắng tai nghe pháp. Hay là ta đi đến chỗ Sa-môn Gotama để làm cho họ mù quáng.”

Tena kho pana samayena sambahulā pattā abbhokāse nikkhittā honti. Atha kho māro pāpimā balībaddavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena te pattā tenupasaṅkami. Atha kho aññataro bhikkhu aññataraṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘bhikkhu, bhikkhu, eso balībaddo patte bhindeyyā’’ti. Evaṃ vutte bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘na so, bhikkhu, balībaddo. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Vào lúc bấy giờ, có nhiều cái bát được đặt ở ngoài trời. Rồi Ác ma Māra hóa thành hình dạng một con bò đực, đi đến chỗ những cái bát ấy. Rồi một vị tỳ khưu nói với một vị tỳ khưu khác: “Này tỳ khưu, tỳ khưu, con bò đực kia có thể làm vỡ những cái bát.” Khi được nói vậy, đức Thế Tôn nói với vị tỳ khưu ấy: “Này tỳ khưu, đó không phải là con bò đực. Đó là Ác ma Māra đến để làm cho các ngươi mù quáng.” Rồi đức Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma Māra,” đã nói lên bài kệ với Ác ma Māra:

‘‘Rūpaṃ vedayitaṃ saññā, viññāṇaṃ yañca saṅkhataṃ;

Nesohamasmi netaṃ me, evaṃ tattha virajjati.

“Sắc, thọ, tưởng, thức, và cái gì được tạo tác; ‘Đây không phải là ta, đây không phải của ta,’ như vậy, vị ấy ly tham ở nơi đó.

‘‘Evaṃ virattaṃ khemattaṃ, sabbasaṃyojanātigaṃ;

Anvesaṃ sabbaṭṭhānesu, mārasenāpi nājjhagā’’ti.

“Như vậy, người đã ly tham, đạt đến an ổn, vượt qua mọi kiết sử; Dù tìm kiếm khắp mọi nơi, quân đội của Māra cũng không tìm thấy.”

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

Rồi Ác ma Māra… vân vân… liền biến mất tại chỗ ấy.

7. Chaphassāyatanasuttaṃ

7. Kinh Sáu Xúc Xứ

153. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā channaṃ phassāyatanānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

153. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Vesālī, tại Đại Lâm, trong ngôi nhà có mái nhọn. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang thuyết pháp cho các vị tỳ khưu về sáu xúc xứ, Ngài chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ. Và các vị tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm trí, lắng tai nghe pháp.

Atha [Pg.115] kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo channaṃ phassāyatanānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sappahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre mahantaṃ bhayabheravaṃ saddamakāsi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyati. Atha kho aññataro bhikkhu aññataraṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘bhikkhu, bhikkhu, esā pathavī maññe undrīyatī’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘nesā bhikkhu pathavī undrīyati. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Rồi Ác ma Māra khởi lên ý nghĩ này: “Sa-môn Gotama này đang thuyết pháp cho các vị tỳ khưu về sáu xúc xứ, Ngài chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ. Và các vị tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm trí, lắng tai nghe pháp. Hay là ta đi đến chỗ Sa-môn Gotama để làm cho họ mù quáng.” Rồi Ác ma Māra đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, ở gần đức Thế Tôn, nó tạo ra một tiếng động lớn, kinh hoàng và khủng khiếp, đến nỗi dường như mặt đất đang nứt ra. Rồi một vị tỳ khưu nói với một vị tỳ khưu khác: “Này tỳ khưu, tỳ khưu, dường như mặt đất này đang nứt ra.” Khi được nói vậy, đức Thế Tôn nói với vị tỳ khưu ấy: “Này tỳ khưu, mặt đất không nứt ra đâu. Đó là Ác ma Māra đến để làm cho các ngươi mù quáng.” Rồi đức Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma Māra,” đã nói lên bài kệ với Ác ma Māra:

‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phassā dhammā ca kevalā;

Etaṃ lokāmisaṃ ghoraṃ, ettha loko vimucchito.

“Sắc, thanh, hương, vị, xúc, và các pháp toàn phần; Đây là mồi nhử của thế gian, thật kinh khủng, ở đây thế gian bị mê đắm.

‘‘Etañca samatikkamma, sato buddhassa sāvako;

Māradheyyaṃ atikkamma, ādiccova virocatī’’ti.

“Và người đệ tử chánh niệm của đức Phật, sau khi vượt qua điều này, vượt qua lãnh địa của Māra, tỏa sáng như mặt trời.”

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

Rồi Ác ma Māra… vân vân… liền biến mất tại chỗ ấy.

8. Piṇḍasuttaṃ

8. Kinh Vật Thực Khất Thực

154. Ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati pañcasālāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena pañcasālāyaṃ brāhmaṇagāme kumārikānaṃ pāhunakāni bhavanti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena pañcasāleyyakā brāhmaṇagahapatikā mārena pāpimatā anvāviṭṭhā bhavanti – mā samaṇo gotamo piṇḍamalatthāti.

154. Một thời, đức Thế Tôn trú ở xứ Magadha, tại một làng Bà-la-môn tên là Pañcasālā. Vào lúc bấy giờ, tại làng Bà-la-môn Pañcasālā, có lễ tặng quà cho các thiếu nữ. Rồi đức Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào làng Bà-la-môn Pañcasālā để khất thực. Vào lúc bấy giờ, các Bà-la-môn và gia chủ ở Pañcasālā bị Ác ma Māra ám nhập, với ý nghĩ: “Mong rằng Sa-môn Gotama không nhận được vật thực khất thực.”

Atha kho bhagavā yathādhotena pattena pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pāvisi tathādhotena pattena paṭikkami. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘api [Pg.116] tvaṃ, samaṇa, piṇḍamalatthā’’ti? ‘‘Tathā nu tvaṃ, pāpima, akāsi yathāhaṃ piṇḍaṃ na labheyya’’nti. ‘‘Tena hi, bhante, bhagavā dutiyampi pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pavisatu. Tathāhaṃ karissāmi yathā bhagavā piṇḍaṃ lacchatī’’ti.

Rồi đức Thế Tôn, cũng với cái bát sạch như lúc đi vào làng Bà-la-môn Pañcasālā để khất thực, Ngài đã trở ra với cái bát sạch như vậy. Rồi Ác ma Māra đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, nói với đức Thế Tôn: “Này Sa-môn, ngài có nhận được vật thực khất thực không?” “Này Ác ma, há chẳng phải ngươi đã hành động để ta không nhận được vật thực khất thực sao?” “Bạch Thế Tôn, vậy thì xin đức Thế Tôn hãy đi vào làng Bà-la-môn Pañcasālā để khất thực lần thứ hai. Con sẽ làm cho đức Thế Tôn nhận được vật thực khất thực.”

‘‘Apuññaṃ pasavi māro, āsajja naṃ tathāgataṃ;

Kiṃ nu maññasi pāpima, na me pāpaṃ vipaccati.

“Ác ma đã sanh ra điều phi phước đức, khi quấy nhiễu Như Lai. Này Ác ma, ngươi nghĩ gì thế, rằng điều ác của ta không có quả báo hay sao?”

‘‘Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ;

Pītibhakkhā bhavissāma, devā ābhassarā yathā’’ti.

“Chúng ta sống thật an lạc, những người không có gì vướng bận. Chúng ta sẽ nuôi sống bằng hỷ lạc, như chư thiên ở cõi Quang Âm.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra, với tâm khổ ưu, (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,’ rồi biến mất ngay tại chỗ ấy.

9. Kassakasuttaṃ

9. Kinh Người Cày Ruộng

155. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhūnaṃ nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

155. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Thế Tôn dùng pháp thoại liên quan đến Niết-bàn để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các vị tỳ-khưu. Và các vị tỳ-khưu ấy, chú tâm, tác ý, với toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp.

Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo bhikkhūnaṃ nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya…pe… yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā kassakavaṇṇaṃ abhinimminitvā mahantaṃ naṅgalaṃ khandhe karitvā dīghapācanayaṭṭhiṃ gahetvā haṭahaṭakeso sāṇasāṭinivattho kaddamamakkhitehi pādehi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘api, samaṇa, balībadde addasā’’ti? ‘‘Kiṃ pana, pāpima, te balībaddehī’’ti? ‘‘Mameva, samaṇa, cakkhu, mama rūpā, mama cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ. Kuhiṃ me, samaṇa, gantvā mokkhasi? Mameva, samaṇa, sotaṃ, mama saddā…pe… mameva, samaṇa, ghānaṃ, mama gandhā; mameva, samaṇa, jivhā, mama rasā; mameva, samaṇa, kāyo, mama phoṭṭhabbā; mameva, samaṇa, mano, mama dhammā, mama manosamphassaviññāṇāyatanaṃ. Kuhiṃ me, samaṇa, gantvā mokkhasī’’ti?

Bấy giờ, Ác ma Māra khởi lên ý nghĩ này: ‘Sa-môn Gotama này đang dùng pháp thoại liên quan đến Niết-bàn... Ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama để làm cho mù mắt (trí tuệ).’ Rồi Ác ma Māra hóa thành một người cày ruộng, vai vác cái cày lớn, tay cầm cây roi dài, tóc tai rối bù, mặc áo vải gai, chân dính đầy bùn đất, đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, y nói với Thế Tôn: ‘Này Sa-môn, có thấy mấy con bò đực không?’ – ‘Này Ác ma, ngươi cần gì đến mấy con bò đực?’ – ‘Này Sa-môn, mắt là của ta, các sắc là của ta, xứ nhãn xúc sanh thức là của ta. Này Sa-môn, ông đi đâu mà thoát khỏi ta? Này Sa-môn, tai là của ta, các tiếng là của ta... mũi là của ta, các mùi là của ta; lưỡi là của ta, các vị là của ta; thân là của ta, các xúc là của ta; ý là của ta, các pháp là của ta, xứ ý xúc sanh thức là của ta. Này Sa-môn, ông đi đâu mà thoát khỏi ta?’

‘‘Taveva[Pg.117], pāpima, cakkhu, tava rūpā, tava cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi cakkhu, natthi rūpā, natthi cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, sotaṃ, tava saddā, tava sotasamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi sotaṃ, natthi saddā, natthi sotasamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, ghānaṃ, tava gandhā, tava ghānasamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi ghānaṃ, natthi gandhā, natthi ghānasamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, jivhā, tava rasā, tava jivhāsamphassaviññāṇāyatanaṃ…pe… taveva, pāpima, kāyo, tava phoṭṭhabbā, tava kāyasamphassaviññāṇāyatanaṃ…pe… taveva, pāpima, mano, tava dhammā, tava manosamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi mano, natthi dhammā, natthi manosamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpimā’’ti.

‘Này Ác ma, mắt là của ngươi, các sắc là của ngươi, xứ nhãn xúc sanh thức là của ngươi. Nhưng này Ác ma, ở đâu không có mắt, không có các sắc, không có xứ nhãn xúc sanh thức, thì ở đó ngươi không thể đến được, này Ác ma. Này Ác ma, tai là của ngươi, các tiếng là của ngươi, xứ nhĩ xúc sanh thức là của ngươi. Nhưng này Ác ma, ở đâu không có tai, không có các tiếng, không có xứ nhĩ xúc sanh thức, thì ở đó ngươi không thể đến được, này Ác ma. Này Ác ma, mũi là của ngươi, các mùi là của ngươi, xứ tỷ xúc sanh thức là của ngươi. Nhưng này Ác ma, ở đâu không có mũi, không có các mùi, không có xứ tỷ xúc sanh thức, thì ở đó ngươi không thể đến được, này Ác ma. Này Ác ma, lưỡi là của ngươi, các vị là của ngươi, xứ thiệt xúc sanh thức là của ngươi... Này Ác ma, thân là của ngươi, các xúc là của ngươi, xứ thân xúc sanh thức là của ngươi... Này Ác ma, ý là của ngươi, các pháp là của ngươi, xứ ý xúc sanh thức là của ngươi. Nhưng này Ác ma, ở đâu không có ý, không có các pháp, không có xứ ý xúc sanh thức, thì ở đó ngươi không thể đến được, này Ác ma.’

‘‘Yaṃ vadanti mama yidanti, ye vadanti mamanti ca;

Ettha ce te mano atthi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.

“Cái mà họ nói: ‘Đây là của tôi,’ và những ai nói: ‘Là của tôi.’ Nếu tâm ông còn ở nơi đây, này Sa-môn, ông sẽ không thoát khỏi ta.”

‘‘Yaṃ vadanti na taṃ mayhaṃ, ye vadanti na te ahaṃ;

Evaṃ pāpima jānāhi, na me maggampi dakkhasī’’ti.

“Cái mà họ nói, cái ấy không phải của ta. Những ai nói như vậy, họ không phải là ta. Này Ác ma, hãy biết như vậy, ngươi sẽ không thấy được đường đi của ta.”

Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra... rồi biến mất ngay tại chỗ ấy.

10. Rajjasuttaṃ

10. Kinh Vương Quyền

156. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati himavantapadese araññakuṭikāyaṃ. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘sakkā nu kho rajjaṃ kāretuṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā’’ti?

156. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Kosala, trong một am thất trong rừng ở vùng Hy-mã-lạp. Bấy giờ, khi Thế Tôn đang độc cư thiền tịnh, một tư duy khởi lên trong tâm Ngài như sau: ‘Có thể nào trị vì một vương quốc đúng theo Chánh pháp, mà không giết, không khiến người giết, không chinh phạt, không khiến người chinh phạt, không sầu muộn, không khiến người sầu muộn chăng?’

Atha kho māro pāpimā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kāretu, bhante, bhagavā rajjaṃ, kāretu, sugato, rajjaṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā’’ti. ‘‘Kiṃ pana me tvaṃ, pāpima, passasi yaṃ maṃ tvaṃ evaṃ vadesi – ‘kāretu, bhante, bhagavā rajjaṃ, kāretu sugato, rajjaṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ [Pg.118] dhammenā’’’ti? ‘‘Bhagavatā kho, bhante, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno ca, bhante, bhagavā himavantaṃ pabbatarājaṃ suvaṇṇaṃ tveva adhimucceyya suvaṇṇañca panassā’’ti.

Bấy giờ, Ác ma Māra, với tâm của mình, biết được tư duy trong tâm của Thế Tôn, liền đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, y nói với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy trị vì vương quốc! Bạch Thiện Thệ, xin hãy trị vì vương quốc, đúng theo Chánh pháp, mà không giết, không khiến người giết, không chinh phạt, không khiến người chinh phạt, không sầu muộn, không khiến người sầu muộn.’ – ‘Này Ác ma, ngươi thấy gì ở ta mà lại nói như vậy: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy trị vì vương quốc... đúng theo Chánh pháp’?’ – ‘Bạch Thế Tôn, bốn thần túc đã được Thế Tôn tu tập, làm cho sung mãn, làm như cỗ xe, làm như nền tảng, thực hành, tích lũy, khéo khởi sự. Bạch Thế Tôn, nếu muốn, Thế Tôn có thể quyết định cho vua núi Hy-mã-lạp trở thành vàng, và nó sẽ trở thành vàng.’

‘‘Pabbatassa suvaṇṇassa, jātarūpassa kevalo;

Dvittāva nālamekassa, iti vidvā samañcare.

“Cho dù có cả một ngọn núi bằng vàng, bằng vàng ròng nguyên chất, thậm chí gấp đôi như vậy, cũng không đủ cho một người. Biết vậy rồi, hãy sống cho tương xứng.”

‘‘Yo dukkhamaddakkhi yatonidānaṃ,Kāmesu so jantu kathaṃ nameyya;

Upadhiṃ viditvā saṅgoti loke,Tasseva jantu vinayāya sikkhe’’ti.

“Người nào đã thấy khổ và nhân sanh của nó, làm sao chúng sanh ấy lại có thể hướng về các dục? Biết rằng chấp thủ là sự trói buộc ở đời, chúng sanh ấy nên tu học để loại trừ chính nó.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra, với tâm khổ ưu, (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,’ rồi biến mất ngay tại chỗ ấy.

Dutiyo vaggo.

Phẩm Thứ Hai.

Tassuddānaṃ –

Phần Tóm Lược:

Pāsāṇo sīho sakalikaṃ, patirūpañca mānasaṃ;

Pattaṃ āyatanaṃ piṇḍaṃ, kassakaṃ rajjena te dasāti.

Tảng Đá, Sư Tử, Mảnh Đá, Tương Xứng và Tâm Ý; Bình Bát, Xứ, Vật Thực, Người Cày Ruộng, và Vương Quyền, là mười kinh.

3. Tatiyavaggo

3. Phẩm Thứ Ba

1. Sambahulasuttaṃ

1. Kinh Nhiều Vị

157. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati silāvatiyaṃ. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato avidūre appamattā ātāpino pahitattā viharanti. Atha kho māro pāpimā brāhmaṇavaṇṇaṃ abhinimminitvā mahantena jaṭaṇḍuvena ajinakkhipanivattho jiṇṇo gopānasivaṅko ghurughurupassāsī udumbaradaṇḍaṃ gahetvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘daharā bhavanto [Pg.119] pabbajitā susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikkīḷitāvino kāmesu. Bhuñjantu bhavanto mānusake kāme. Mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvitthā’’ti. ‘‘Na kho mayaṃ, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāma. Kālikañca kho mayaṃ, brāhmaṇa, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāma. Kālikā hi, brāhmaṇa, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. Evaṃ vutte, māro pāpimā sīsaṃ okampetvā jivhaṃ nillāletvā tivisākhaṃ nalāṭe nalāṭikaṃ vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmi.

157. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka, tại Silāvatī. Lúc bấy giờ, có nhiều vị tỳ khưu đang sống không xa Thế Tôn, không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần. Rồi Ác ma, Ma vương, hóa hiện thành một vị Bà la môn, với búi tóc lớn, khoác một tấm da thú, già nua, lưng còng như rui nhà, thở khò khè, tay cầm cây gậy bằng gỗ sung, đi đến các vị tỳ khưu ấy. Sau khi đến, vị ấy nói với các tỳ khưu: ‘Thưa các ngài, các ngài xuất gia khi còn trẻ, rất trẻ, tóc còn đen, đang trong tuổi thanh xuân tốt đẹp, ở vào thời kỳ đầu của cuộc đời, chưa vui chơi thỏa thích trong các dục. Thưa các ngài, hãy hưởng thụ các dục của loài người. Chớ có từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai.’ ‘Này Bà la môn, chúng tôi không phải từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai. Mà này Bà la môn, chúng tôi từ bỏ cái tương lai để chạy theo cái hiện tại. Vì này Bà la môn, các dục trong tương lai đã được Thế Tôn nói là có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm. Còn pháp này là hiện tại, không có thời gian, hãy đến để thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình liễu tri.’ Khi được nói như vậy, Ác ma, Ma vương, lắc đầu, lè lưỡi, làm cho trán nhăn thành ba nếp, chống gậy rồi bỏ đi.

Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha mayaṃ, bhante, bhagavato avidūre appamattā ātāpino pahitattā viharāma. Atha kho, bhante, aññataro brāhmaṇo mahantena jaṭaṇḍuvena ajinakkhipanivattho jiṇṇo gopānasivaṅko ghurughurupassāsī udumbaradaṇḍaṃ gahetvā yena mayaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā amhe etadavoca – ‘daharā bhavanto pabbajitā susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikkīḷitāvino kāmesu. Bhuñjantu bhavanto mānusake kāme. Mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvitthā’ti. Evaṃ vutte, mayaṃ, bhante, taṃ brāhmaṇaṃ etadavocumha – ‘na kho mayaṃ, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāma. Kālikañca kho mayaṃ, brāhmaṇa, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāma. Kālikā hi, brāhmaṇa, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Evaṃ vutte, bhante, so brāhmaṇo sīsaṃ okampetvā jivhaṃ nillāletvā tivisākhaṃ nalāṭe nalāṭikaṃ vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkanto’’ti.

Rồi các vị tỳ khưu ấy đi đến Thế Tôn. Sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các vị tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, ở đây chúng con đang sống không xa Thế Tôn, không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần. Rồi, bạch Thế Tôn, có một vị Bà la môn, với búi tóc lớn, khoác một tấm da thú, già nua, lưng còng như rui nhà, thở khò khè, tay cầm cây gậy bằng gỗ sung, đi đến chỗ chúng con. Sau khi đến, vị ấy nói với chúng con: ‘Thưa các ngài, các ngài xuất gia khi còn trẻ, rất trẻ, tóc còn đen, đang trong tuổi thanh xuân tốt đẹp, ở vào thời kỳ đầu của cuộc đời, chưa vui chơi thỏa thích trong các dục. Thưa các ngài, hãy hưởng thụ các dục của loài người. Chớ có từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai.’ Khi được nói như vậy, bạch Thế Tôn, chúng con đã nói với vị Bà la môn ấy: ‘Này Bà la môn, chúng tôi không phải từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai. Mà này Bà la môn, chúng tôi từ bỏ cái tương lai để chạy theo cái hiện tại. Vì này Bà la môn, các dục trong tương lai đã được Thế Tôn nói là có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm. Còn pháp này là hiện tại, không có thời gian, hãy đến để thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình liễu tri.’ Khi được nói như vậy, bạch Thế Tôn, vị Bà la môn ấy lắc đầu, lè lưỡi, làm cho trán nhăn thành ba nếp, chống gậy rồi bỏ đi.’

‘‘Neso, bhikkhave, brāhmaṇo. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

‘Này các tỳ khưu, đó không phải là Bà la môn. Đó là Ác ma, Ma vương, đã đến để làm mù mắt trí tuệ của các con.’ Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã nói lên kệ ngôn này:

‘‘Yo [Pg.120] dukkhamaddakkhi yatonidānaṃ,Kāmesu so jantu kathaṃ nameyya;

Upadhiṃ viditvā saṅgoti loke,Tasseva jantu vinayāya sikkhe’’ti.

‘Người nào đã thấy khổ, và dục làm nhân sanh, làm sao chúng sanh ấy lại hướng về các dục? Biết rằng chấp thủ là sự trói buộc ở trên đời, chúng sanh ấy nên tu tập để loại trừ chính nó.’

2. Samiddhisuttaṃ

2. Kinh Samiddhi

158. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati silāvatiyaṃ. Tena kho pana samayena āyasmā samiddhi bhagavato avidūre appamatto ātāpī pahitatto viharati. Atha kho āyasmato samiddhissa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā arahaṃ sammāsambuddho. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yvāhaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me sabrahmacārino sīlavanto kalyāṇadhammā’’ti. Atha kho māro pāpimā āyasmato samiddhissa cetasā cetoparivitakkamaññāya yenāyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato samiddhissa avidūre mahantaṃ bhayabheravaṃ saddamakāsi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyati.

158. Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka, tại Silāvatī. Lúc bấy giờ, Tôn giả Samiddhi đang sống không xa Thế Tôn, không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần. Rồi Tôn giả Samiddhi, khi ở một mình, nơi vắng vẻ, đã khởi lên suy nghĩ trong tâm như vầy: ‘Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi bậc Đạo Sư của ta là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi ta được xuất gia trong Pháp và Luật đã được khéo thuyết giảng như vậy. Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi các vị đồng phạm hạnh của ta là những người có giới hạnh, có thiện pháp.’ Rồi Ác ma, Ma vương, với tâm của mình biết được suy nghĩ trong tâm của Tôn giả Samiddhi, liền đi đến Tôn giả Samiddhi. Sau khi đến, ở không xa Tôn giả Samiddhi, nó đã tạo ra một tiếng động lớn, đáng sợ, kinh hãi, dường như mặt đất đang vỡ ra.

Atha kho āyasmā samiddhi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, bhagavato avidūre appamatto ātāpī pahitatto viharāmi. Tassa mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā arahaṃ sammāsambuddho. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yvāhaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me sabrahmacārino sīlavanto kalyāṇadhammā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, avidūre mahābhayabheravasaddo ahosi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyatī’’ti.

Rồi Tôn giả Samiddhi đi đến Thế Tôn. Sau khi đến, ngài đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Samiddhi bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, ở đây con đang sống không xa Thế Tôn, không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần. Bạch Thế Tôn, khi con ở một mình, nơi vắng vẻ, đã khởi lên suy nghĩ trong tâm như vầy: ‘Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi bậc Đạo Sư của ta là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi ta được xuất gia trong Pháp và Luật đã được khéo thuyết giảng như vậy. Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi các vị đồng phạm hạnh của ta là những người có giới hạnh, có thiện pháp.’ Bạch Thế Tôn, ở không xa con, đã có một tiếng động lớn, đáng sợ, kinh hãi, dường như mặt đất đang vỡ ra.’

‘‘Nesā, samiddhi, pathavī undrīyati. Māro eso pāpimā tuyhaṃ vicakkhukammāya āgato. Gaccha tvaṃ, samiddhi, tattheva appamatto ātāpī pahitatto viharāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā samiddhi bhagavato paṭissutvā [Pg.121] uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Dutiyampi kho āyasmā samiddhi tattheva appamatto ātāpī pahitatto vihāsi. Dutiyampi kho āyasmato samiddhissa rahogatassa paṭisallīnassa…pe… dutiyampi kho māro pāpimā āyasmato samiddhissa cetasā cetoparivitakkamaññāya…pe… apissudaṃ pathavī maññe undrīyati. Atha kho āyasmā samiddhi māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

“Này Samiddhi, đây không phải là đất rung chuyển. Đây là Ác ma đến để phá hoại con mắt trí tuệ của ngươi. Này Samiddhi, ngươi hãy đi, hãy ở ngay tại nơi ấy, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.” “Vâng, bạch Thế Tôn.” Tôn giả Samiddhi vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải rồi ra đi. Lần thứ hai, Tôn giả Samiddhi ở ngay tại nơi ấy, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. Lần thứ hai, khi Tôn giả Samiddhi ở nơi thanh vắng, độc cư... Lần thứ hai, Ác ma biết được tâm niệm của Tôn giả Samiddhi bằng tâm của mình... (và nghĩ rằng): “Ta cho rằng quả đất này đang rung chuyển.” Bấy giờ, Tôn giả Samiddhi nói với Ác ma bằng một bài kệ:

‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, agārasmā anagāriyaṃ;

Sati paññā ca me buddhā, cittañca susamāhitaṃ;

Kāmaṃ karassu rūpāni, neva maṃ byādhayissasī’’ti.

“Ta với lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Niệm và tuệ của ta đã được giác ngộ, và tâm ta đã được khéo định tĩnh. Ngươi cứ tùy ý tạo ra các hình sắc, ngươi sẽ không thể làm ta dao động.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ samiddhi bhikkhū’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma nghĩ rằng: “Tỳ khưu Samiddhi đã biết ta,” liền buồn bã, thất vọng, và biến mất ngay tại chỗ ấy.

3. Godhikasuttaṃ

3. Kinh Godhika

159. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā godhiko isigilipasse viharati kāḷasilāyaṃ. Atha kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Atha kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Dutiyampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Dutiyampi kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Tatiyampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Tatiyampi kho āyasmā godhiko tamhā…pe… parihāyi. Catutthampi kho āyasmā godhiko appamatto…pe… vimuttiṃ phusi. Catutthampi kho āyasmā godhiko tamhā…pe… parihāyi. Pañcamampi kho āyasmā godhiko…pe… cetovimuttiṃ phusi. Pañcamampi kho āyasmā…pe… vimuttiyā parihāyi. Chaṭṭhampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Chaṭṭhampi kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Sattamampi [Pg.122] kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi.

159. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Tôn giả Godhika trú ở sườn núi Isigili, trên tảng đá Kāḷasilā. Khi ấy, Tôn giả Godhika sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã chứng được tâm giải thoát nhất thời. Rồi Tôn giả Godhika bị thối lui khỏi tâm giải thoát nhất thời ấy. Lần thứ hai, Tôn giả Godhika sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã chứng được tâm giải thoát nhất thời. Lần thứ hai, Tôn giả Godhika lại bị thối lui khỏi tâm giải thoát nhất thời ấy. Lần thứ ba, Tôn giả Godhika sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã chứng được tâm giải thoát nhất thời. Lần thứ ba, Tôn giả Godhika lại bị thối lui... Lần thứ tư, Tôn giả Godhika... chứng được tâm giải thoát. Lần thứ tư, Tôn giả Godhika lại bị thối lui... Lần thứ năm, Tôn giả Godhika... chứng được tâm giải thoát. Lần thứ năm, Tôn giả... bị thối lui khỏi tâm giải thoát. Lần thứ sáu, Tôn giả Godhika sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã chứng được tâm giải thoát nhất thời. Lần thứ sáu, Tôn giả Godhika lại bị thối lui khỏi tâm giải thoát nhất thời ấy. Lần thứ bảy, Tôn giả Godhika sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã chứng được tâm giải thoát nhất thời.

Atha kho āyasmato godhikassa etadahosi – ‘‘yāva chaṭṭhaṃ khvāhaṃ sāmayikāya cetovimuttiyā parihīno. Yaṃnūnāhaṃ satthaṃ āhareyya’’nti. Atha kho māro pāpimā āyasmato godhikassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Tôn giả Godhika khởi lên ý nghĩ này: “Ta đã bị thối lui khỏi tâm giải thoát nhất thời đến sáu lần. Hay là ta dùng dao!” Bấy giờ, Ác ma biết được tâm niệm của Tôn giả Godhika bằng tâm của mình, liền đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nói với Thế Tôn bằng những bài kệ:

‘‘Mahāvīra mahāpañña, iddhiyā yasasā jala;

Sabbaverabhayātīta, pāde vandāmi cakkhuma.

“Bậc Đại Hùng, Đại Trí, rực rỡ thần thông và danh vọng, đã vượt qua mọi oán thù và sợ hãi, con xin đảnh lễ chân Ngài, bậc có Mắt.”

‘‘Sāvako te mahāvīra, maraṇaṃ maraṇābhibhū;

Ākaṅkhati cetayati, taṃ nisedha jutindhara.

“Bậc Đại Hùng, đệ tử của Ngài, bị cái chết chi phối, đang mong muốn, đang hướng đến cái chết. Xin Ngài hãy ngăn cản ông ấy, bậc có Uy Lực.”

‘‘Kathañhi bhagavā tuyhaṃ, sāvako sāsane rato;

Appattamānaso sekkho, kālaṃ kayirā janesutā’’ti.

“Bạch Thế Tôn, làm sao một đệ tử của Ngài, người nổi tiếng trong dân chúng, ưa thích giáo pháp, vẫn còn là bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, lại có thể mệnh chung?”

Tena kho pana samayena āyasmato godhikena satthaṃ āharitaṃ hoti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Tôn giả Godhika đã cầm lấy con dao. Khi ấy, Thế Tôn biết rằng: “Đây là Ác ma,” liền nói với Ác ma bằng một bài kệ:

‘‘Evañhi dhīrā kubbanti, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, godhiko parinibbuto’’ti.

“Bậc trí làm như vậy, họ không khao khát sự sống. Đã nhổ tận gốc ái dục, Godhika đã nhập Niết-bàn.”

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘āyāma, bhikkhave, yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkamissāma yattha godhikena kulaputtena satthaṃ āharita’’nti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ.

Bấy giờ, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, chúng ta hãy đi đến sườn núi Isigili, đến tảng đá Kāḷasilā, nơi thiện nam tử Godhika đã dùng dao.” “Vâng, bạch Thế Tôn.” Các Tỳ khưu ấy vâng lời Thế Tôn.

Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ godhikaṃ dūratova mañcake vivattakkhandhaṃ semānaṃ. Tena kho pana samayena dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ, gacchati adho, gacchati anudisaṃ.

Bấy giờ, Thế Tôn cùng với nhiều Tỳ khưu đi đến sườn núi Isigili, đến tảng đá Kāḷasilā. Thế Tôn từ xa trông thấy Tôn giả Godhika đang nằm trên giường, thân đã ngã xuống. Bấy giờ, có một khối như khói, như bóng tối, đang di chuyển về phương đông, phương tây, phương bắc, phương nam, phương trên, phương dưới, và các phương chéo.

Atha [Pg.123] kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, etaṃ dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ, gacchati adho, gacchati anudisa’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Eso kho, bhikkhave, māro pāpimā godhikassa kulaputtassa viññāṇaṃ samanvesati – ‘kattha godhikassa kulaputtassa viññāṇaṃ patiṭṭhita’nti? Appatiṭṭhitena ca, bhikkhave, viññāṇena godhiko kulaputto parinibbuto’’ti. Atha kho māro pāpimā beluvapaṇḍuvīṇaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, các ngươi có thấy khối như khói, như bóng tối kia đang di chuyển về phương đông, phương tây, phương bắc, phương nam, phương trên, phương dưới, và các phương chéo không?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” “Này các Tỳ khưu, đó chính là Ác ma đang tìm kiếm thức của thiện nam tử Godhika, (tự hỏi): ‘Thức của thiện nam tử Godhika đã an trú ở đâu?’ Này các Tỳ khưu, vì thức không có nơi an trú, thiện nam tử Godhika đã nhập Niết-bàn.” Bấy giờ, Ác ma cầm cây đàn tỳ bà bằng gỗ bael vàng óng, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nói với Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ, disā anudisā svahaṃ;

Anvesaṃ nādhigacchāmi, godhiko so kuhiṃ gato’’ti.

“Ta đã tìm kiếm trên, dưới, và ngang, khắp các phương và các hướng phụ, nhưng không tìm thấy. Vị Godhika ấy đã đi về đâu?”

‘‘Yo dhīro dhitisampanno, jhāyī jhānarato sadā;

Ahorattaṃ anuyuñjaṃ, jīvitaṃ anikāmayaṃ.

“Vị ấy là bậc trí tuệ, đầy nghị lực, thường thiền định, luôn hoan hỷ trong thiền na; nỗ lực cả ngày lẫn đêm, không luyến tiếc mạng sống.

‘‘Jetvāna maccuno senaṃ, anāgantvā punabbhavaṃ;

Samūlaṃ taṇhamabbuyha, godhiko parinibbuto’’ti.

“Đã chiến thắng quân đội của tử thần, không còn trở lại tái sanh, đã nhổ tận gốc rễ ái dục, vị Godhika ấy đã nhập Vô Dư Niết Bàn.”

‘‘Tassa sokaparetassa, vīṇā kacchā abhassatha;

Tato so dummano yakkho, tatthevantaradhāyathā’’ti.

“Bị sầu muộn xâm chiếm, cây đàn tỳ bà của vị ấy tuột khỏi nách. Rồi sau đó, dạ xoa ấy, với tâm trí u sầu, đã biến mất ngay tại chỗ.”

4. Sattavassānubandhasuttaṃ

4. Kinh Bảy Năm Theo Dõi

160. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe. Tena kho pana samayena māro pāpimā sattavassāni bhagavantaṃ anubandho hoti otārāpekkho otāraṃ alabhamāno. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

160. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây bàng Ajapāla. Bấy giờ, Ác ma Māra đã theo dõi Thế Tôn suốt bảy năm, rình rập cơ hội nhưng không tìm thấy. Khi ấy, Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, liền nói lên kệ này với Thế Tôn:

‘‘Sokāvatiṇṇo nu vanamhi jhāyasi,Vittaṃ nu jīno uda patthayāno;

Āguṃ nu gāmasmimakāsi kiñci,Kasmā janena na karosi sakkhiṃ;

Sakkhī na sampajjati kenaci te’’ti.

“Phải chăng ngài trầm tư trong rừng vì bị sầu muộn xâm chiếm? Hay ngài đã mất mát tài sản, hoặc đang mong cầu tài sản? Hay ngài đã phạm lỗi lầm gì trong làng xóm? Tại sao ngài không kết giao thân hữu với mọi người? Phải chăng ngài không có được một người bạn nào?”

‘‘Sokassa [Pg.124] mūlaṃ palikhāya sabbaṃ,Anāgu jhāyāmi asocamāno;

Chetvāna sabbaṃ bhavalobhajappaṃ,Anāsavo jhāyāmi pamattabandhū’’ti.

“Này bạn của kẻ phóng dật, Ta đã nhổ sạch mọi gốc rễ của sầu muộn. Không lỗi lầm, không sầu muộn, Ta thiền định. Đã đoạn trừ mọi tham ái và khát vọng trong các cõi hữu, không còn lậu hoặc, Ta thiền định.”

‘‘Yaṃ vadanti mama yidanti, ye vadanti mamanti ca;

Ettha ce te mano atthi, na me samaṇa mokkhasī’’ti.

“Những gì người ta gọi là ‘cái này là của tôi’, và những ai nói ‘của tôi’; nếu tâm của ngài, hỡi Sa-môn, còn dính mắc vào đó, ngài sẽ không thoát khỏi ta.”

‘‘Yaṃ vadanti na taṃ mayhaṃ, ye vadanti na te ahaṃ;

Evaṃ pāpima jānāhi, na me maggampi dakkhasī’’ti.

“Những gì họ nói, đó không phải là của ta. Những người nói như vậy, đó không phải là ta. Này Ác ma, hãy biết như vậy, ngươi sẽ không thấy được con đường của ta.”

‘‘Sace maggaṃ anubuddhaṃ, khemaṃ amatagāminaṃ;

Apehi gaccha tvameveko, kimaññamanusāsasī’’ti.

“Nếu ngài đã giác ngộ con đường an ổn, dẫn đến bất tử, thì hãy tự mình đi một mình. Cớ sao lại giáo huấn người khác?”

‘‘Amaccudheyyaṃ pucchanti, ye janā pāragāmino;

Tesāhaṃ puṭṭho akkhāmi, yaṃ saccaṃ taṃ nirūpadhi’’nti.

“Những người muốn đến bờ kia hỏi ta về cảnh giới vượt ngoài tầm của tử thần. Khi được hỏi, ta tuyên thuyết cho họ về chân lý ấy, là trạng thái vô chấp thủ.”

‘‘Seyyathāpi, bhante, gāmassa vā nigamassa vā avidūre pokkharaṇī. Tatrassa kakkaṭako. Atha kho, bhante, sambahulā kumārakā vā kumārikāyo vā tamhā gāmā vā nigamā vā nikkhamitvā yena sā pokkharaṇī tenupasaṅkameyyuṃ; upasaṅkamitvā taṃ kakkaṭakaṃ udakā uddharitvā thale patiṭṭhapeyyuṃ. Yaṃ yadeva hi so, bhante, kakkaṭako aḷaṃ abhininnāmeyya taṃ tadeva te kumārakā vā kumārikāyo vā kaṭṭhena vā kathalāya vā sañchindeyyuṃ sambhañjeyyuṃ sampalibhañjeyyuṃ. Evañhi so, bhante, kakkaṭako sabbehi aḷehi sañchinnehi sambhaggehi sampalibhaggehi abhabbo taṃ pokkharaṇiṃ otarituṃ. Evameva kho, bhante, yāni kānici visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni, sabbāni tāni bhagavatā sañchinnāni sambhaggāni sampalibhaggāni. Abhabbo dānāhaṃ, bhante, puna bhagavantaṃ upasaṅkamituṃ yadidaṃ otārāpekkho’’ti. Atha kho māro pāpimā bhagavato santike imā nibbejanīyā gāthāyo abhāsi –

“Bạch Thế Tôn, ví như có một hồ nước không xa một ngôi làng hay một thị trấn. Trong hồ ấy có một con cua. Bạch Thế Tôn, khi ấy, nhiều cậu bé và cô bé từ làng hay thị trấn ấy đi ra, đến hồ nước đó; sau khi đến, họ bắt con cua ấy ra khỏi nước và đặt nó trên cạn. Mỗi khi con cua ấy, bạch Thế Tôn, giơ càng nào lên, các cậu bé và cô bé ấy liền dùng gậy hoặc mảnh sành để cắt, đập, và bẻ gãy càng đó. Bạch Thế Tôn, như vậy, con cua ấy, với tất cả các càng đã bị cắt, đập, và bẻ gãy, không thể nào trở lại hồ nước được nữa. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, bất cứ những mưu mô, xảo quyệt, và giãy giụa nào của con, tất cả đều đã bị Thế Tôn cắt đứt, đập tan, và bẻ gãy. Bạch Thế Tôn, giờ đây, con không thể nào đến gần Thế Tôn nữa với ý định rình rập cơ hội.” Rồi Ác ma Māra, trước sự hiện diện của Thế Tôn, đã nói lên những câu kệ chán nản này:

‘‘Medavaṇṇañca pāsāṇaṃ, vāyaso anupariyagā;

Apettha muduṃ vindema, api assādanā siyā.

“Con quạ bay lượn quanh tảng đá trông như một tảng mỡ, (nghĩ rằng): ‘Biết đâu ta tìm được thứ gì mềm mại ở đây, biết đâu có vị ngon để thưởng thức.’

‘‘Aladdhā [Pg.125] tattha assādaṃ, vāyasetto apakkame;

Kākova selamāsajja, nibbijjāpema gotamā’’ti.

“Không tìm thấy vị ngon nào ở đó, con quạ bèn bay đi. Giống như con quạ mổ vào đá, chúng con chán nản rời bỏ Gotama.”

5. Māradhītusuttaṃ

5. Kinh Các Ái Nữ Của Māra

161. Atha kho māro pāpimā bhagavato santike imā nibbejanīyā gāthāyo abhāsitvā tamhā ṭhānā apakkamma bhagavato avidūre pathaviyaṃ pallaṅkena nisīdi tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno kaṭṭhena bhūmiṃ vilikhanto. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena māro pāpimā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –

161. Khi ấy, Ác ma Māra, sau khi nói lên những câu kệ chán nản này trước sự hiện diện của Thế Tôn, đã rời khỏi nơi đó và ngồi kiết-già trên mặt đất, không xa Thế Tôn, im lặng, bối rối, vai rũ, mặt cúi gằm, trầm tư, không nói nên lời, dùng một que cây vạch xuống đất. Bấy giờ, các ái nữ của Māra là Taṇhā, Arati, và Ragā đi đến chỗ Ác ma Māra; sau khi đến, họ nói lên kệ này với Ác ma Māra:

‘‘Kenāsi dummano tāta, purisaṃ kaṃ nu socasi;

Mayaṃ taṃ rāgapāsena, āraññamiva kuñjaraṃ;

Bandhitvā ānayissāma, vasago te bhavissatī’’ti.

“Thưa cha, vì sao cha buồn rầu? Cha đang sầu muộn vì người đàn ông nào? Chúng con sẽ dùng bẫy ái dục để trói buộc và dẫn ông ta về, như người ta bắt một con voi rừng. Ông ta sẽ phải quy phục dưới quyền lực của cha.”

‘‘Arahaṃ sugato loke, na rāgena suvānayo;

Māradheyyaṃ atikkanto, tasmā socāmahaṃ bhusa’’nti.

“Vị ấy là bậc A-la-hán, Thiện Thệ ở trên đời, không dễ gì bị ái dục dẫn dắt. Ngài đã vượt qua khỏi cảnh giới của Māra. Vì thế, ta vô cùng sầu muộn.”

Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Atha kho bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.

Bấy giờ, các ái nữ của Māra là Taṇhā, Arati, và Ragā đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ thưa với Thế Tôn: “Thưa Sa-môn, chúng con xin hầu hạ dưới chân ngài.” Nhưng Thế Tôn đã không để tâm đến, vì Ngài đã giải thoát trong sự đoạn tận vô thượng của các chấp thủ.

Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘‘uccāvacā kho purisānaṃ adhippāyā. Yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ kumārivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmā’’ti. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekasataṃ ekasataṃ kumārivaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.

Bấy giờ, các ái nữ của Māra là Taṇhā, Arati, và Ragā lui ra một bên và bàn với nhau: “Sở thích của đàn ông thật là đa dạng. Hay là chúng ta mỗi người hãy hóa hiện thành một trăm thiếu nữ.” Rồi các ái nữ của Māra là Taṇhā, Arati, và Ragā, mỗi người hóa hiện thành một trăm thiếu nữ, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ thưa với Thế Tôn: “Thưa Sa-môn, chúng con xin hầu hạ dưới chân ngài.” Nhưng Thế Tôn cũng không để tâm đến, vì Ngài đã giải thoát trong sự đoạn tận vô thượng của các chấp thủ.

Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘‘uccāvacā kho purisānaṃ adhippāyā. Yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ avijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmā’’ti. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekasataṃ ekasataṃ [Pg.126] avijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.

Bấy giờ, các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā lui ra một bên và cùng nhau bàn tính như sau: “Thật vậy, sở thích của những người đàn ông thì thật đa dạng. Hay là mỗi chúng ta hãy hóa hiện ra một trăm cô gái đồng trinh.” Rồi các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā, mỗi người hóa hiện ra một trăm cô gái đồng trinh, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa Sa-môn, chúng con xin được phục vụ dưới chân ngài.” Nhưng Thế Tôn đã không để tâm đến điều ấy, vì Ngài đã giải thoát trong sự đoạn tận các chấp thủ vô thượng.

Atha kho taṇhā ca…pe… yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ sakiṃ vijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… sakiṃ vijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.

Bấy giờ, Taṇhā... (như trên)... Hay là mỗi chúng ta hãy hóa hiện ra một trăm người phụ nữ đã sinh con một lần. Rồi Taṇhā... (như trên)... mỗi người hóa hiện ra một trăm người phụ nữ đã sinh con một lần, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa Sa-môn, chúng con xin được phục vụ dưới chân ngài.” Nhưng Thế Tôn đã không để tâm đến điều ấy, vì Ngài đã giải thoát trong sự đoạn tận các chấp thủ vô thượng.

Atha kho taṇhā ca…pe… yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ duvijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… duvijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā…pe… yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Atha kho taṇhā ca…pe… majjhimitthivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… majjhimitthivaṇṇasataṃ abhinimminitvā…pe… anuttare upadhisaṅkhaye vimutto.

Bấy giờ, Taṇhā... (như trên)... Hay là mỗi chúng ta hãy hóa hiện ra một trăm người phụ nữ đã sinh con hai lần. Rồi Taṇhā... (như trên)... mỗi người hóa hiện ra một trăm người phụ nữ đã sinh con hai lần, đi đến chỗ Thế Tôn... (như trên)... vì Ngài đã giải thoát trong sự đoạn tận các chấp thủ vô thượng. Bấy giờ, Taṇhā... (như trên)... hóa hiện ra một trăm người phụ nữ trung niên. Rồi Taṇhā... (như trên)... mỗi người hóa hiện ra một trăm người phụ nữ trung niên... (như trên)... giải thoát trong sự đoạn tận các chấp thủ vô thượng.

Atha kho taṇhā ca…pe… mahitthivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… mahitthivaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā…pe… anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma etadavocuṃ – saccaṃ kira no pitā avoca –

Bấy giờ, Taṇhā... (như trên)... hóa hiện ra một trăm người phụ nữ lớn tuổi. Rồi Taṇhā... (như trên)... mỗi người hóa hiện ra một trăm người phụ nữ lớn tuổi, đi đến chỗ Thế Tôn... (như trên)... giải thoát trong sự đoạn tận các chấp thủ vô thượng. Bấy giờ, các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā lui ra một bên và nói rằng: “Thật vậy, cha của chúng ta đã nói lời chân thật –”

‘‘Arahaṃ sugato loke, na rāgena suvānayo;

Māradheyyaṃ atikkanto, tasmā socāmahaṃ bhusa’’nti.

“Bậc A-la-hán, Thiện Thệ ở trên đời, không dễ gì bị ái dục dẫn dắt; Ngài đã vượt qua lãnh địa của Ma vương, vì thế ta vô cùng sầu muộn.”

‘‘Yañhi mayaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā avītarāgaṃ iminā upakkamena upakkameyyāma hadayaṃ vāssa phaleyya, uṇhaṃ lohitaṃ vā mukhato uggaccheyya, ummādaṃ vā pāpuṇeyya cittakkhepaṃ vā. Seyyathā vā pana naḷo harito luto ussussati visussati milāyati; evameva ussusseyya visusseyya milāyeyyā’’ti.

“Thật vậy, nếu chúng ta dùng phương cách này để tấn công bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào chưa ly tham, thì tim của vị ấy sẽ vỡ tung, hoặc máu nóng sẽ phọt ra từ miệng, hoặc vị ấy sẽ trở nên điên loạn, tâm trí rối bời. Giống như cây sậy xanh bị cắt sẽ khô héo, tàn úa, phai màu; cũng vậy, vị ấy sẽ khô héo, tàn úa, và phai màu.”

Atha [Pg.127] kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho taṇhā māradhītā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đứng sang một bên. Đứng một bên, ma nữ Taṇhā nói với Thế Tôn bằng những vần kệ:

‘‘Sokāvatiṇṇo nu vanamhi jhāyasi,Vittaṃ nu jīno uda patthayāno;

Āguṃ nu gāmasmimakāsi kiñci,Kasmā janena na karosi sakkhiṃ;

Sakkhī na sampajjati kenaci te’’ti.

“Phải chăng ngài thiền định trong rừng vì chìm trong sầu muộn? Phải chăng ngài đã mất tài sản, hay đang mong cầu nó? Phải chăng ngài đã phạm lỗi gì trong làng? Tại sao ngài không kết bạn với mọi người? Phải chăng ngài không có được một người bạn nào?”

‘‘Atthassa pattiṃ hadayassa santiṃ,Jetvāna senaṃ piyasātarūpaṃ;

Ekohaṃ jhāyaṃ sukhamanubodhiṃ,Tasmā janena na karomi sakkhiṃ;

Sakkhī na sampajjati kenaci me’’ti.

“Ta đã đạt được mục đích, sự an tịnh của tâm, sau khi chiến thắng đạo quân của những hình sắc đáng yêu đáng mến. Một mình thiền định, ta đã chứng ngộ được hạnh phúc. Vì thế, ta không kết bạn với mọi người; ta không có tình bạn với bất kỳ ai.”

Atha kho arati māradhītā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, ma nữ Arati nói với Thế Tôn bằng những vần kệ:

‘‘Kathaṃ vihārībahulodha bhikkhu,Pañcoghatiṇṇo atarīdha chaṭṭhaṃ;

Kathaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā,Paribāhirā honti aladdha yo ta’’nti.

“Vị Tỳ-kheo ở đây sống như thế nào, mà vượt qua được năm bộc lưu và cả dòng thứ sáu? Vị ấy thiền định như thế nào, mà các tưởng về dục không thể xâm nhập, không tìm thấy lối vào?”

‘‘Passaddhakāyo suvimuttacitto,Asaṅkharāno satimā anoko;

Aññāya dhammaṃ avitakkajhāyī,Na kuppati na sarati na thino.

“Với thân an tịnh, tâm khéo giải thoát, không tạo tác, chánh niệm, không gia đình; đã liễu tri Chánh pháp, thiền định không tầm tứ, vị ấy không sân hận, không luyến ái, không hôn trầm.”

‘‘Evaṃvihārībahulodha bhikkhu,Pañcoghatiṇṇo atarīdha chaṭṭhaṃ;

Evaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā,Paribāhirā honti aladdha yo ta’’nti.

“Vị Tỳ-kheo ở đây sống như vậy, vượt qua được năm bộc lưu và cả dòng thứ sáu. Vị ấy thiền định như vậy, nên các tưởng về dục không thể xâm nhập, không tìm thấy lối vào.”

Atha [Pg.128] kho ragā māradhītā bhagavato santike gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, ma nữ Ragā nói với Thế Tôn bằng những vần kệ:

‘‘Acchejja taṇhaṃ gaṇasaṅghacārī,Addhā carissanti bahū ca saddhā;

Bahuṃ vatāyaṃ janataṃ anoko,Acchejja nessati maccurājassa pāra’’nti.

“Ngài đã đoạn trừ ái dục, sống giữa hội chúng. Chắc chắn nhiều người có tín tâm cũng sẽ thực hành theo. Vị không gia đình này sẽ dẫn dắt nhiều chúng sanh, đưa họ vượt qua khỏi tầm tay của tử thần.”

‘‘Nayanti ve mahāvīrā, saddhammena tathāgatā;

Dhammena nayamānānaṃ, kā usūyā vijānata’’nti.

“Quả vậy, các bậc Đại hùng, các đấng Như Lai, dẫn dắt chúng sanh bằng Chánh pháp. Khi các ngài dẫn dắt bằng Chánh pháp, thì người có trí nào lại có thể ganh tỵ?”

Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena māro pāpimā tenupasaṅkamiṃsu. Addasā kho māro pāpimā taṇhañca aratiñca ragañca māradhītaro dūratova āgacchantiyo. Disvāna gāthāhi ajjhabhāsi –

Bấy giờ, các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā đi đến chỗ Ác ma Māra. Ác ma Māra thấy các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā đang đi đến từ xa. Thấy vậy, y nói với họ bằng những vần kệ:

‘‘Bālā kumudanāḷehi, pabbataṃ abhimatthatha ;

Giriṃ nakhena khanatha, ayo dantehi khādatha.

“Hỡi những kẻ ngu si, các ngươi dùng cọng sen để đập núi, dùng móng tay để đào núi, dùng răng để nhai sắt.”

‘‘Selaṃva sirasūhacca, pātāle gādhamesatha;

Khāṇuṃva urasāsajja, nibbijjāpetha gotamā’’ti.

“Như kẻ đội đá trên đầu mà tìm chỗ đứng trong vực thẳm; như kẻ lấy ngực đâm vào cọc nhọn, hãy từ bỏ Gô-ta-ma và đi đi.”

‘‘Daddallamānā āgañchuṃ, taṇhā ca aratī ragā;

Tā tattha panudī satthā, tūlaṃ bhaṭṭhaṃva māluto’’ti.

“Taṇhā, Arati, và Ragā đã đến, rực rỡ chói lòa; nhưng bậc Đạo Sư đã xua đuổi họ khỏi nơi đó, như cơn gió thổi bay một cụm bông gòn.”

Tatiyo vaggo.

Phẩm Thứ Ba.

Tassuddānaṃ –

Phần Tóm Lược:

Sambahulā samiddhi ca, godhikaṃ sattavassāni;

Dhītaraṃ desitaṃ buddha, seṭṭhena imaṃ mārapañcakanti.

Nhiều vị, Samiddhi, Godhika, Bảy năm; và Các cô con gái—năm kinh về Māra này đã được bậc Tối Thắng Giác Ngộ thuyết giảng.

Mārasaṃyuttaṃ samattaṃ.

Tương Ưng Māra (kết thúc).

5. Bhikkhunīsaṃyuttaṃ

5. Tương Ưng Tỳ Khưu Ni

1. Āḷavikāsuttaṃ

1. Kinh Āḷavikā

162. Evaṃ [Pg.129] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āḷavikā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami vivekatthinī. Atha kho māro pāpimā āḷavikāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo yena āḷavikā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āḷavikaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

162. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Āḷavikā, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường khất thực trở về, vì muốn sống độc cư, vị ấy đi đến rừng Andhavana. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Tỳ-khưu-ni Āḷavikā sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho vị ấy rời khỏi nơi độc cư, liền đi đến chỗ Tỳ-khưu-ni Āḷavikā; sau khi đến, nói lên bài kệ với Tỳ-khưu-ni Āḷavikā:

‘‘Natthi nissaraṇaṃ loke, kiṃ vivekena kāhasi;

Bhuñjassu kāmaratiyo, māhu pacchānutāpinī’’ti.

“Trong đời không có lối thoát, độc cư sẽ làm được gì? Hãy hưởng thụ các dục lạc, chớ để hối hận về sau.”

Atha kho āḷavikāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho āḷavikāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho āḷavikā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Āḷavikā suy nghĩ: “Ai đã nói lên bài kệ này, là người hay phi nhân?” Rồi Tỳ-khưu-ni Āḷavikā lại suy nghĩ: “Đây chính là Ác ma Māra, với ý muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho ta rời khỏi nơi độc cư, nên đã nói lên bài kệ này.” Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Āḷavikā, sau khi biết rõ: “Đây là Ác ma Māra,” liền dùng những bài kệ đáp lại Ác ma Māra:

‘‘Atthi nissaraṇaṃ loke, paññāya me suphussitaṃ ;

Pamattabandhu pāpima, na tvaṃ jānāsi taṃ padaṃ.

“Này Ác ma, bạn của kẻ phóng dật, trong đời có sự thoát ly, ta đã chứng ngộ bằng trí tuệ. Ngươi không biết được cảnh giới ấy.

‘‘Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā;

Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, arati mayha sā ahū’’ti.

“Các dục vọng như gươm đao, các uẩn là thớt băm của chúng. Cái mà ngươi gọi là dục lạc, đối với ta đã trở thành sự bất mãn.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ āḷavikā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra, (nghĩ rằng): “Tỳ-khưu-ni Āḷavikā đã biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ.

2. Somāsuttaṃ

2. Kinh Somā

163. Sāvatthinidānaṃ[Pg.130]. Atha kho somā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya. Andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā somāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena somā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā somaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

163. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Somā, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường khất thực trở về, vị ấy đi đến rừng Andhavana để nghỉ ban ngày. Sau khi vào rừng Andhavana, vị ấy ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Tỳ-khưu-ni Somā sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho vị ấy rời khỏi thiền định, liền đi đến chỗ Tỳ-khưu-ni Somā; sau khi đến, nói lên bài kệ với Tỳ-khưu-ni Somā:

‘‘Yaṃ taṃ isīhi pattabbaṃ, ṭhānaṃ durabhisambhavaṃ;

Na taṃ dvaṅgulapaññāya, sakkā pappotumitthiyā’’ti.

“Chỗ đứng khó chứng đạt kia, chỉ các bậc Tiên nhân mới đạt tới. Với trí tuệ hai ngón tay, người nữ không thể nào đạt được.”

Atha kho somāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho somāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho somā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Somā suy nghĩ: “Ai đã nói lên bài kệ này, là người hay phi nhân?” Rồi Tỳ-khưu-ni Somā lại suy nghĩ: “Đây chính là Ác ma Māra, với ý muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho ta rời khỏi thiền định, nên đã nói lên bài kệ này.” Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Somā, sau khi biết rõ: “Đây là Ác ma Māra,” liền dùng những bài kệ đáp lại Ác ma Māra:

‘‘Itthibhāvo kiṃ kayirā, cittamhi susamāhite;

Ñāṇamhi vattamānamhi, sammā dhammaṃ vipassato.

“Nữ tính làm gì được, khi tâm được khéo định, khi trí tuệ đang vận hành, đối với người thấy rõ Chánh pháp?

‘‘Yassa nūna siyā evaṃ, itthāhaṃ purisoti vā;

Kiñci vā pana aññasmi, taṃ māro vattumarahatī’’ti.

“Kẻ nào còn khởi lên ý nghĩ: ‘Ta là nữ’ hay ‘Ta là nam’, hay ‘Ta là một ai khác’, thì Māra mới xứng đáng nói với kẻ ấy.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ somā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra, (nghĩ rằng): “Tỳ-khưu-ni Somā đã biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ.

3. Kisāgotamīsuttaṃ

3. Kinh Kisāgotamī

164. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho kisāgotamī bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami[Pg.131], divāvihārāya. Andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā kisāgotamiyā bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena kisāgotamī bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kisāgotamiṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

164. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường khất thực trở về, vị ấy đi đến rừng Andhavana để nghỉ ban ngày. Sau khi vào rừng Andhavana, vị ấy ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho vị ấy rời khỏi thiền định, liền đi đến chỗ Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī; sau khi đến, nói lên bài kệ với Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī:

‘‘Kiṃ nu tvaṃ mataputtāva, ekamāsi rudammukhī;

Vanamajjhagatā ekā, purisaṃ nu gavesasī’’ti.

“Sao ngươi như người mẹ mất con, mặt đẫm lệ ngồi một mình? Vào giữa rừng một mình, có phải ngươi đang tìm đàn ông?”

Atha kho kisāgotamiyā bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho kisāgotamiyā bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti.

Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī suy nghĩ: “Ai đã nói lên bài kệ này, là người hay phi nhân?” Rồi Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī lại suy nghĩ: “Đây chính là Ác ma Māra, với ý muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho ta rời khỏi thiền định, nên đã nói lên bài kệ này.”

Atha kho kisāgotamī bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī, sau khi biết rõ: “Đây là Ác ma Māra,” liền dùng những bài kệ đáp lại Ác ma Māra:

‘‘Accantaṃ mataputtāmhi, purisā etadantikā;

Na socāmi na rodāmi, na taṃ bhāyāmi āvuso.

“Này hiền hữu, ta đã hoàn toàn vượt qua nỗi đau mất con, và cũng đã chấm dứt việc tìm đàn ông. Ta không sầu, không khóc, và không sợ ngươi.

‘‘Sabbattha vihatā nandī, tamokkhandho padālito;

Jetvāna maccuno senaṃ, viharāmi anāsavā’’ti.

“Ái luyến đã được diệt trừ khắp nơi, khối u tối vô minh đã bị phá tan. Sau khi chiến thắng quân đội của Thần Chết, ta sống không còn lậu hoặc.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ kisāgotamī bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra, (nghĩ rằng): “Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī đã biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ.

4. Vijayāsuttaṃ

4. Kinh Vijayā

165. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho vijayā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā vijayāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena vijayā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vijayaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

165. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Vijayā vào buổi sáng, đắp y,... ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho tỳ-khưu-ni Vijayā sợ hãi, kinh hãi, và dựng lông tóc, với ý muốn làm cho bà rời khỏi định, đã đi đến chỗ tỳ-khưu-ni Vijayā; sau khi đến, đã nói với tỳ-khưu-ni Vijayā bằng kệ rằng:

‘‘Daharā [Pg.132] tvaṃ rūpavatī, ahañca daharo susu;

Pañcaṅgikena turiyena, ehayyebhiramāmase’’ti.

“Này bà, bà còn trẻ, có nhan sắc, và ta cũng còn trẻ, thanh xuân; Với dàn nhạc năm loại, này bà, hãy đến đây, chúng ta hãy cùng nhau vui hưởng.”

Atha kho vijayāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho vijayāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho vijayā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Vijayā suy nghĩ rằng: “Ai đang nói kệ này, là người hay phi nhân?”. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Vijayā lại suy nghĩ rằng: “Đây chính là Ác ma Māra, với ý muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hãi, và dựng lông tóc, với ý muốn làm cho ta rời khỏi định, nên đã nói kệ này”. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Vijayā, sau khi biết rằng: “Đây là Ác ma Māra”, đã đáp lại Ác ma Māra bằng các bài kệ:

‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā;

Niyyātayāmi tuyheva, māra nāhaṃ tenatthikā.

“Này Māra, các sắc, thanh, hương, vị, và các xúc khả ái; Ta xin trao lại cho chính ngươi, ta không có nhu cầu với chúng.

‘‘Iminā pūtikāyena, bhindanena pabhaṅgunā;

Aṭṭīyāmi harāyāmi, kāmataṇhā samūhatā.

“Với thân hôi thối này, có tính chất tan rã, hoại diệt; Ta chán ngán, ta hổ thẹn, dục ái đã được nhổ bật gốc.

‘‘Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino ;

Yā ca santā samāpatti, sabbattha vihato tamo’’ti.

“Những chúng sanh nào sanh vào cõi sắc, và những chúng sanh nào trú trong cõi vô sắc; và những thiền chứng tịch tịnh nào; ở khắp mọi nơi, bóng tối (vô minh) đã bị phá tan.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ vijayā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý nghĩ: “Tỳ-khưu-ni Vijayā biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất ngay tại chỗ.

5. Uppalavaṇṇāsuttaṃ

5. Kinh Uppalavaṇṇā

166. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ supupphitasālarukkhamūle aṭṭhāsi. Atha kho māro pāpimā uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena uppalavaṇṇā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā uppalavaṇṇaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

166. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā vào buổi sáng, đắp y,... đứng dưới gốc một cây sala đang nở hoa rực rỡ. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā sợ hãi, kinh hãi, và dựng lông tóc, với ý muốn làm cho bà rời khỏi định, đã đi đến chỗ tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā; sau khi đến, đã nói với tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā bằng kệ rằng:

‘‘Supupphitaggaṃ upagamma bhikkhuni,Ekā tuvaṃ tiṭṭhasi sālamūle;

Na catthi te dutiyā vaṇṇadhātu,Bāle na tvaṃ bhāyasi dhuttakāna’’nti.

“Này tỳ-khưu-ni, đến gần cây sala đang nở hoa rực rỡ, bà đứng một mình dưới gốc cây; Không có người thứ hai nào có nhan sắc như bà, này kẻ ngu, bà không sợ những kẻ du đãng sao?”

Atha [Pg.133] kho uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā suy nghĩ rằng: “Ai đang nói kệ này, là người hay phi nhân?”. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā lại suy nghĩ rằng: “Đây chính là Ác ma Māra, với ý muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hãi, và dựng lông tóc, với ý muốn làm cho ta rời khỏi định, nên đã nói kệ này”. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā, sau khi biết rằng: “Đây là Ác ma Māra”, đã đáp lại Ác ma Māra bằng các bài kệ:

‘‘Sataṃ sahassānipi dhuttakānaṃ,Idhāgatā tādisakā bhaveyyuṃ;

Lomaṃ na iñjāmi na santasāmi,Na māra bhāyāmi tamekikāpi.

“Dù cho một trăm hay một ngàn kẻ du đãng, giống như ngươi, có đến đây; Ta cũng không một sợi lông rung động, không kinh hãi. Này Māra, dù chỉ một mình, ta cũng không sợ ngươi.

‘‘Esā antaradhāyāmi, kucchiṃ vā pavisāmi te;

Pakhumantarikāyampi, tiṭṭhantiṃ maṃ na dakkhasi.

“Ta đây có thể biến mất, hoặc vào trong bụng ngươi; Dù ta đang đứng giữa hai hàng lông mày của ngươi, ngươi cũng sẽ không thấy ta.

‘‘Cittasmiṃ vasībhūtāmhi, iddhipādā subhāvitā;

Sabbabandhanamuttāmhi, na taṃ bhāyāmi āvuso’’ti.

“Ta đã làm chủ tâm, các thần túc đã được tu tập tốt đẹp; Ta đã giải thoát khỏi mọi trói buộc, này bạn, ta không sợ ngươi.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ uppalavaṇṇā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý nghĩ: “Tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất ngay tại chỗ.

6. Cālāsuttaṃ

6. Kinh Cālā

167. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho cālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā yena cālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā cālaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu tvaṃ, bhikkhuni, na rocesī’’ti? ‘‘Jātiṃ khvāhaṃ, āvuso, na rocemī’’ti.

167. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Cālā vào buổi sáng, đắp y,... ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma Māra đã đi đến chỗ tỳ-khưu-ni Cālā; sau khi đến, đã nói với tỳ-khưu-ni Cālā rằng: “Này tỳ-khưu-ni, bà không thích điều gì?”. “Này bạn, ta không thích sự sanh.”

‘‘Kiṃ nu jātiṃ na rocesi, jāto kāmāni bhuñjati;

Ko nu taṃ idamādapayi, jātiṃ mā roca bhikkhunī’’ti.

“Tại sao bà không thích sự sanh? Người được sanh ra hưởng thụ các dục. Ai đã khiến bà chấp nhận quan điểm này: ‘Này tỳ-khưu-ni, đừng thích sự sanh’?”

‘‘Jātassa maraṇaṃ hoti, jāto dukkhāni phussati ;

Bandhaṃ vadhaṃ pariklesaṃ, tasmā jātiṃ na rocaye.

“Người được sanh ra có sự chết, người được sanh ra chịu đựng các khổ đau; sự trói buộc, sự giết chóc, sự phiền não. Vì vậy, ta không thích sự sanh.

‘‘Buddho [Pg.134] dhammamadesesi, jātiyā samatikkamaṃ;

Sabbadukkhappahānāya, so maṃ sacce nivesayi.

“Đức Phật đã thuyết giảng Pháp, sự vượt qua sanh; Để đoạn trừ mọi khổ đau, Ngài đã an trí ta vào chân lý.

‘‘Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino;

Nirodhaṃ appajānantā, āgantāro punabbhava’’nti.

“Những chúng sanh nào sanh vào cõi sắc, và những chúng sanh nào trú trong cõi vô sắc; vì không biết đến sự diệt, nên họ là những người sẽ trở lại tái sanh.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ cālā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý nghĩ: “Tỳ-khưu-ni Cālā biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất ngay tại chỗ.

7. Upacālāsuttaṃ

7. Kinh Upacālā

168. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho upacālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā yena upacālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā upacālaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kattha nu tvaṃ, bhikkhuni, uppajjitukāmā’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, katthaci uppajjitukāmā’’ti.

168. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Upacālā vào buổi sáng, đắp y,... ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma Māra đã đi đến chỗ tỳ-khưu-ni Upacālā; sau khi đến, đã nói với tỳ-khưu-ni Upacālā rằng: “Này tỳ-khưu-ni, bà muốn sanh về đâu?”. “Này bạn, ta không muốn sanh về bất cứ nơi đâu.”

‘‘Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā;

Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino;

Tattha cittaṃ paṇidhehi, ratiṃ paccanubhossasī’’ti.

“Các vị trời Tāvatiṃsa, và Yāma, và cả các vị trời Tusita; các vị trời Nimmānaratī, và các vị trời Vasavattī; Hãy hướng tâm đến đó, bà sẽ hưởng thụ sự hoan hỷ.”

‘‘Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā;

Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino;

Kāmabandhanabaddhā te, enti māravasaṃ puna.

“Các vị trời Tāvatiṃsa, và Yāma, và cả các vị trời Tusita; các vị trời Nimmānaratī, và các vị trời Vasavattī; Họ bị trói buộc bởi các dục, lại rơi vào quyền lực của Māra.

‘‘Sabbo ādīpito loko, sabbo loko padhūpito;

Sabbo pajjalito loko, sabbo loko pakampito.

“Toàn thế gian đang bốc cháy, toàn thế gian đang bốc khói; Toàn thế gian đang rực lửa, toàn thế gian đang rung chuyển.

‘‘Akampitaṃ apajjalitaṃ, aputhujjanasevitaṃ;

Agati yattha mārassa, tattha me nirato mano’’ti.

“Nơi không rung chuyển, không rực lửa, không phải là nơi phàm phu lui tới; Nơi Māra không thể đến, ở đó tâm ta hoan hỷ.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ upacālā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma nghĩ rằng: “Tỷ-kheo-ni Upacālā đã biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

8. Sīsupacālāsuttaṃ

8. Kinh Sīsupacālā (Tỷ-kheo-ni Sīsupacālā)

169. Sāvatthinidānaṃ[Pg.135]. Atha kho sīsupacālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā …pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā yena sīsupacālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sīsupacālaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kassa nu tvaṃ, bhikkhuni, pāsaṇḍaṃ rocesī’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, kassaci pāsaṇḍaṃ rocemī’’ti.

169. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Sīsupacālā, vào buổi sáng, đắp y… đang ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma đi đến Tỷ-kheo-ni Sīsupacālā; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo-ni Sīsupacālā: “Này Tỷ-kheo-ni, Bà ưa thích giáo phái của ai?” – “Này Hiền giả, tôi không ưa thích giáo phái của một ai cả.”

‘‘Kaṃ nu uddissa muṇḍāsi, samaṇī viya dissasi;

Na ca rocesi pāsaṇḍaṃ, kimiva carasi momūhā’’ti.

“Vì ai Ngươi cạo đầu? Trông giống một Sa-môn-ni; Không ưa thích giáo phái, Sao sống như kẻ ngu si?”

‘‘Ito bahiddhā pāsaṇḍā, diṭṭhīsu pasīdanti te;

Na tesaṃ dhammaṃ rocemi, te dhammassa akovidā.

“Các giáo phái ngoại đạo, Chìm đắm trong các tà kiến; Ta không thích pháp họ, Họ không rành Chánh pháp.”

‘‘Atthi sakyakule jāto, buddho appaṭipuggalo;

Sabbābhibhū māranudo, sabbatthamaparājito.

“Có bậc Giác Ngộ, sinh dòng Sakya, bậc Vô Song, không ai sánh bằng; Bậc Chinh Phục tất cả, khuất phục Ma vương, Bậc Bất Bại, không ai thắng nổi.”

‘‘Sabbattha mutto asito, sabbaṃ passati cakkhumā;

Sabbakammakkhayaṃ patto, vimutto upadhisaṅkhaye;

So mayhaṃ bhagavā satthā, tassa rocemi sāsana’’nti.

“Giải thoát trong mọi sự, không chấp thủ, Bậc có Mắt, thấy được tất cả; Ðã đạt đến đoạn tận mọi nghiệp, Giải thoát khi các sanh y đã tận. Vị Thế Tôn ấy là Ðạo Sư của tôi, Tôi ưa thích giáo pháp của Ngài.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ sīsupacālā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma nghĩ rằng: “Tỷ-kheo-ni Sīsupacālā đã biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

9. Selāsuttaṃ

9. Kinh Selā (Tỷ-kheo-ni Selā)

170. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho selā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā selāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo…pe… selaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

170. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Selā, vào buổi sáng, đắp y… đang ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma, muốn làm cho Tỷ-kheo-ni Selā sợ hãi, kinh hoàng, dựng lông tóc… liền nói lên kệ với Tỷ-kheo-ni Selā:

‘‘Kenidaṃ pakataṃ bimbaṃ, kvanu bimbassa kārako;

Kvanu bimbaṃ samuppannaṃ, kvanu bimbaṃ nirujjhatī’’ti.

“Ai đã tạo hình tượng này? Tác giả của hình tượng ở đâu? Hình tượng này từ đâu sanh khởi? Hình tượng này đi về đâu đoạn diệt?”

Atha kho selāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho selāya bhikkhuniyā [Pg.136] etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho selā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Selā suy nghĩ: “Ai đây, người hay phi nhân, đang nói lên kệ này?” Rồi Tỷ-kheo-ni Selā lại suy nghĩ: “Đây là Ác ma, muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hoàng, dựng lông tóc, muốn làm cho ta xao lãng định tâm, nên đã nói lên kệ này.” Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Selā, sau khi biết: “Đây là Ác ma”, liền dùng các bài kệ đáp lại Ác ma:

‘‘Nayidaṃ attakataṃ bimbaṃ, nayidaṃ parakataṃ aghaṃ;

Hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhati.

“Hình tượng này không tự mình làm ra, Khối đau khổ này không do người khác tạo; Do duyên sanh khởi, Do duyên hoại diệt.”

‘‘Yathā aññataraṃ bījaṃ, khette vuttaṃ virūhati;

Pathavīrasañcāgamma, sinehañca tadūbhayaṃ.

“Như một hạt giống nào đó, Gieo trong ruộng, nảy mầm lên; Nhờ vào vị đất, Và cả chất ẩm ướt.”

‘‘Evaṃ khandhā ca dhātuyo, cha ca āyatanā ime;

Hetuṃ paṭicca sambhūtā, hetubhaṅgā nirujjhare’’ti.

“Cũng vậy, các uẩn, các giới, Và sáu xứ này; Do duyên sanh khởi, Do duyên hoại diệt.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ selā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma nghĩ rằng: “Tỷ-kheo-ni Selā đã biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

10. Vajirāsuttaṃ

10. Kinh Vajirā (Tỷ-kheo-ni Vajirā)

171. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho vajirā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya. Andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā vajirāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena vajirā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vajiraṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi –

171. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Vajirā, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, ăn xong, trên đường khất thực trở về, đi đến rừng Andhavana để nghỉ ban ngày. Sau khi vào rừng Andhavana, nàng ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma, muốn làm cho Tỷ-kheo-ni Vajirā sợ hãi, kinh hoàng, dựng lông tóc, muốn làm cho nàng xao lãng định tâm, liền đi đến Tỷ-kheo-ni Vajirā; sau khi đến, nói lên kệ với Tỷ-kheo-ni Vajirā:

‘‘Kenāyaṃ pakato satto, kuvaṃ sattassa kārako;

Kuvaṃ satto samuppanno, kuvaṃ satto nirujjhatī’’ti.

“Ai đã tạo chúng sanh này? Tác giả của chúng sanh ở đâu? Chúng sanh này từ đâu sanh khởi? Chúng sanh này đi về đâu đoạn diệt?”

Atha kho vajirāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho vajirāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho [Pg.137] vajirā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā, māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi –

Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Vajirā suy nghĩ: “Ai đây, người hay phi nhân, đang nói lên kệ này?” Rồi Tỷ-kheo-ni Vajirā lại suy nghĩ: “Đây là Ác ma, muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hoàng, dựng lông tóc, muốn làm cho ta xao lãng định tâm, nên đã nói lên kệ này.” Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Vajirā, sau khi biết: “Đây là Ác ma”, liền dùng các bài kệ đáp lại Ác ma:

‘‘Kiṃ nu sattoti paccesi, māra diṭṭhigataṃ nu te;

Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhati.

“Này Māra, sao Ngươi lại tin vào ‘chúng sanh’? Phải chăng đó là tà kiến của Ngươi? Đây chỉ là một khối các hành thuần túy, Ở đây, không có ‘chúng sanh’ nào được tìm thấy.”

‘‘Yathā hi aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti;

Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti.

“Như khi các bộ phận được ráp lại, Ta có danh từ ‘cỗ xe’; Cũng vậy, khi các uẩn hiện hữu, Ta có chế định là ‘chúng sanh’.”

‘‘Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca;

Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatī’’ti.

“Chỉ có khổ sanh khởi, Khổ tồn tại và hoại diệt; Ngoài khổ, không gì sanh khởi, Ngoài khổ, không gì đoạn diệt.”

Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ vajirā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Ác ma nghĩ rằng: “Tỷ-kheo-ni Vajirā đã biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

Bhikkhunīsaṃyuttaṃ samattaṃ.

Tương Ưng Tỷ-kheo-ni (đã) xong.

Tassuddānaṃ –

Phẩm này gồm có:

Āḷavikā ca somā ca, gotamī vijayā saha;

Uppalavaṇṇā ca cālā, upacālā sīsupacālā ca;

Selā vajirāya te dasāti.

Āḷavikā, Somā, Gotamī, và Vijayā; Uppalavaṇṇā, Cālā, Upacālā, Sīsupacālā; Selā, và Vajirā, là mười kinh.

6. Brahmasaṃyuttaṃ

6. Tương Ưng Phạm Thiên

1. Paṭhamavaggo

1. Phẩm Thứ Nhất

1. Brahmāyācanasuttaṃ

1. Kinh Thỉnh Cầu Của Phạm Thiên

172. Evaṃ [Pg.138] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo. Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā. Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yadidaṃ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo. Idampi kho ṭhānaṃ duddasaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ; pare ca me na ājāneyyuṃ; so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’’ti. Apissu bhagavantaṃ imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā –

172. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn, sau khi mới thành Chánh Đẳng Giác, trú ở Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây ajapāla. Bấy giờ, khi Thế Tôn độc cư thiền tịnh, tâm tư này đã khởi lên: “Pháp này do ta chứng ngộ, thật là sâu kín, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm tư duy, vi diệu, chỉ người trí mới thấu hiểu. Còn chúng sanh này thì ưa thích ái luyến, ham thích ái luyến, say đắm trong ái luyến. Đối với chúng sanh ưa thích ái luyến, ham thích ái luyến, say đắm trong ái luyến, thật khó thấy được xứ này, tức là y duyên tánh, pháp duyên khởi. Xứ này cũng thật khó thấy, tức là sự tịch tịnh của tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết-bàn. Nếu ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu ta, thì thật là mệt nhọc cho ta, thật là phiền não cho ta.” Và rồi, những vần kệ kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã hiện khởi đến Thế Tôn:

‘‘Kicchena me adhigataṃ, halaṃ dāni pakāsituṃ;

Rāgadosaparetehi, nāyaṃ dhammo susambudho.

“Pháp ta khó khăn chứng được, Nay không nên thuyết giảng làm gì; Với những kẻ bị tham sân chi phối, Pháp này không dễ gì thấu hiểu.

‘‘Paṭisotagāmiṃ nipuṇaṃ, gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ;

Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’’ti.

“Pháp ngược dòng, vi diệu, Sâu kín, khó thấy, tế nhị; Kẻ ái nhiễm tham dục, Bị khối u minh che lấp, Sẽ không thể nào thấy được.”

Itiha bhagavato paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati, no dhammadesanāya.

Như vậy, khi Thế Tôn suy xét, tâm Ngài hướng về sự không nhiệt tâm, không hướng về việc thuyết pháp.

Atha kho brahmuno sahampatissa bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi – ‘‘nassati vata bho loko, vinassati vata bho loko, yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṃ namati, no dhammadesanāyā’’ti. Atha [Pg.139] kho brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti. Bhavissanti dhammassa aññātāro’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –

Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati, với tâm của mình biết được tâm tư của Thế Tôn, liền nghĩ rằng: “Ôi, thế gian này thật sự sẽ bị hoại vong! Ôi, thế gian này thật sự sẽ bị hủy diệt! Vì tâm của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lại hướng về sự không nhiệt tâm, không hướng về việc thuyết pháp.” Rồi Phạm thiên Sahampati, như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn. Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati đắp thượng y vào một bên vai, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp! Bạch Thiện Thệ, xin hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bụi trong mắt, nếu không được nghe pháp sẽ bị suy thoái. Sẽ có những người thấu hiểu được pháp.” Phạm thiên Sahampati nói như vậy, và sau khi nói xong, lại nói thêm điều này:

‘‘Pāturahosi magadhesu pubbe,Dhammo asuddho samalehi cintito;

Apāpuretaṃ amatassa dvāraṃ,Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ.

“Trước đây ở xứ Magadha, Đã xuất hiện pháp bất tịnh, Do những người còn ô uế nghĩ ra; Xin hãy mở cánh cửa bất tử này, Mong chúng sanh được nghe pháp, Do bậc Vô Nhiễm đã giác ngộ.

‘‘Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,Yathāpi passe janataṃ samantato;

Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha,Pāsādamāruyha samantacakkhu;

Sokāvatiṇṇaṃ janatamapetasoko,Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ.

“Như người đứng trên đỉnh núi đá, Nhìn thấy dân chúng khắp bốn phương; Cũng vậy, hỡi bậc Thiện Tuệ, Toàn Nhãn, Xin hãy lên lầu cao chánh pháp; Không còn sầu muộn, hãy nhìn xem, Chúng sanh chìm trong sầu muộn, Bị sanh và già áp đảo.

‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,Satthavāha anaṇa vicara loke;

Desassu bhagavā dhammaṃ,Aññātāro bhavissantī’’ti.

“Xin hãy đứng lên, hỡi bậc Anh hùng, bậc Chiến thắng, Bậc Trưởng đoàn, bậc Vô nợ, hãy du hành trong thế gian; Bạch Thế Tôn, xin hãy thuyết pháp, Sẽ có những người thấu hiểu.”

Atha kho bhagavā brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā sattesu ca kāruññataṃ paṭicca buddhacakkhunā lokaṃ volokesi. Addasā kho bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine [Pg.140] viharante. Seyyathāpi nāma uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni samodakaṃ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena; evameva bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante. Disvāna brahmānaṃ sahampatiṃ gāthāya paccabhāsi –

Bấy giờ, Thế Tôn, biết được lời thỉnh cầu của Phạm thiên và vì lòng từ mẫn đối với chúng sanh, đã dùng Phật nhãn nhìn khắp thế gian. Khi Thế Tôn dùng Phật nhãn nhìn khắp thế gian, Ngài thấy có những chúng sanh ít bụi trong mắt, nhiều bụi trong mắt; có những chúng sanh lợi căn, độn căn; có những chúng sanh thiện tướng, ác tướng; có những chúng sanh dễ dạy, khó dạy; có một số chúng sanh thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở đời sau mà sống. Ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hay hồ sen trắng, có những hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, chưa vươn khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới nước; có những hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, vươn lên ngang mặt nước; có những hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước làm ô nhiễm. Cũng vậy, khi Thế Tôn dùng Phật nhãn nhìn khắp thế gian, Ngài thấy có những chúng sanh ít bụi trong mắt, nhiều bụi trong mắt; có những chúng sanh lợi căn, độn căn; có những chúng sanh thiện tướng, ác tướng; có những chúng sanh dễ dạy, khó dạy; có một số chúng sanh thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở đời sau mà sống. Sau khi thấy vậy, Ngài đã trả lời Phạm thiên Sahampati bằng một bài kệ:

‘‘Apārutā tesaṃ amatassa dvārā,Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ;

Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ,Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme’’ti.

“Cửa bất tử đã mở cho họ, Những ai có tai hãy thể hiện lòng tin; Hỡi Phạm thiên, vì nhận thấy sự phiền nhiễu, Ta đã không thuyết giảng pháp cao siêu, thuần thục giữa loài người.”

Atha kho brahmā sahampati ‘‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati, nghĩ rằng: “Ta đã được Thế Tôn chấp thuận cho việc thuyết pháp,” liền đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ.

2. Gāravasuttaṃ

2. Kinh Kính Trọng

173. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘dukkhaṃ kho agāravo viharati appatisso, kaṃ nu khvāhaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti?

173. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn, sau khi mới thành Chánh Đẳng Giác, trú ở Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây ajapāla. Bấy giờ, khi Thế Tôn độc cư thiền tịnh, tâm tư này đã khởi lên: “Thật là khổ khi sống không có sự kính trọng, không có sự nương tựa. Ta có thể tôn kính, quý trọng, và nương tựa vào vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào để sống đây?”

Atha [Pg.141] kho bhagavato etadahosi – ‘‘aparipuṇṇassa kho sīlakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā sīlasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

Khi ấy, đức Thế Tôn đã khởi lên suy nghĩ này: – ‘Để cho giới uẩn chưa được viên mãn được trở nên viên mãn, ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Tuy nhiên, trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng sanh bao gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, và loài người, ta không tìm thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có giới hạnh thành tựu hơn ta, là người mà ta có thể sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa.’

‘‘Aparipuṇṇassa kho samādhikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke…pe… attanā samādhisampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

‘Để cho định uẩn chưa được viên mãn được trở nên viên mãn, ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Tuy nhiên, trong thế giới này... (như trên)... ta không tìm thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có định lực thành tựu hơn ta, là người mà ta có thể sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa.’

‘‘Aparipuṇṇassa paññākkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake…pe… attanā paññāsampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

‘Để cho tuệ uẩn chưa được viên mãn được trở nên viên mãn, ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Tuy nhiên, trong thế giới này... (như trên)... ta không tìm thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ thành tựu hơn ta, là người mà ta có thể sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa.’

‘‘Aparipuṇṇassa kho vimuttikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake…pe… attanā vimuttisampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ.

‘Để cho giải thoát uẩn chưa được viên mãn được trở nên viên mãn, ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Tuy nhiên, trong thế giới này... (như trên)... ta không tìm thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có sự giải thoát thành tựu hơn ta, là người mà ta có thể sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa.’

‘‘Aparipuṇṇassa kho vimuttiñāṇadassanakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā vimuttiñāṇadassanasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ yvāyaṃ dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti.

‘Để cho giải thoát tri kiến uẩn chưa được viên mãn được trở nên viên mãn, ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Tuy nhiên, trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng sanh bao gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, và loài người, ta không tìm thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có giải thoát tri kiến thành tựu hơn ta, là người mà ta có thể sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa. Hay là ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào chính Pháp này, là Pháp mà ta đã chứng ngộ.’

Atha kho brahmā sahampati bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata! Yepi te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tepi [Pg.142] bhagavanto dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihariṃsu; yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharissanti. Bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharatū’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca –

Khi ấy, Phạm thiên Sahampati, do tâm của mình biết được suy nghĩ trong tâm của đức Thế Tôn, giống như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại hoặc co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng như thế, vị ấy biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt đức Thế Tôn. Rồi Phạm thiên Sahampati đắp thượng y lệch một bên vai, chắp tay hướng về đức Thế Tôn và bạch với đức Thế Tôn rằng: – ‘Bạch đức Thế Tôn, đúng là như vậy! Bạch đức Thiện Thệ, đúng là như vậy! Bạch ngài, các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã có mặt trong thời quá khứ, các vị Thế Tôn ấy cũng đã sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào chính Pháp. Bạch ngài, các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sẽ có mặt trong thời vị lai, các vị Thế Tôn ấy cũng sẽ sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào chính Pháp. Và bạch ngài, đức Thế Tôn hiện tại là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, cũng hãy sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào chính Pháp.’ Phạm thiên Sahampati đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, vị ấy lại nói thêm điều này nữa:

‘‘Ye ca atītā sambuddhā, ye ca buddhā anāgatā;

Yo cetarahi sambuddho, bahūnaṃ sokanāsano.

‘Các bậc Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, và các vị Phật trong tương lai; và bậc Chánh Đẳng Giác ở hiện tại, là đấng diệt trừ sầu muộn cho số đông.’

‘‘Sabbe saddhammagaruno, vihaṃsu viharanti ca;

Tathāpi viharissanti, esā buddhāna dhammatā.

‘Tất cả đều tôn kính Chánh Pháp, đã sống, đang sống, và cũng sẽ sống như vậy. Đây là bản chất của các vị Phật.’

‘‘Tasmā hi attakāmena, mahattamabhikaṅkhatā;

Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.

‘Vì thế, người mong cầu lợi ích cho tự thân, khát khao đạt đến sự vĩ đại, hãy nên tôn kính Chánh Pháp, trong khi ghi nhớ lời giáo huấn của các vị Phật.’

3. Brahmadevasuttaṃ

3. Kinh Brahmadeva

174. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarissā brāhmaṇiyā brahmadevo nāma putto bhagavato santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti.

174. Tôi nghe như vầy – một thời đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, có người con trai của một vị nữ Bà-la-môn tên là Brahmadeva đã từ bỏ gia đình, xuất gia không nhà không cửa ở nơi đức Thế Tôn.

Atha kho āyasmā brahmadevo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā brahmadevo arahataṃ ahosi.

Khi ấy, Tôn giả Brahmadeva sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu sau, vị ấy đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, là điều mà vì nó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, xuất gia không nhà không cửa. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Brahmadeva đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

Atha kho āyasmā brahmadevo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena sakamātu nivesanaṃ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena āyasmato brahmadevassa mātā brāhmaṇī brahmuno āhutiṃ niccaṃ paggaṇhāti[Pg.143]. Atha kho brahmuno sahampatissa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmato brahmadevassa mātā brāhmaṇī brahmuno āhutiṃ niccaṃ paggaṇhāti. Yaṃnūnāhaṃ taṃ upasaṅkamitvā saṃvejeyya’’nti. Atha kho brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito āyasmato brahmadevassa mātu nivesane pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati vehāsaṃ ṭhito āyasmato brahmadevassa mātaraṃ brāhmaṇiṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Tôn giả Brahmadeva, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Trong khi đi khất thực tuần tự từng nhà ở Sāvatthī, ngài đi đến nhà của mẹ mình. Vào lúc ấy, mẹ của Tôn giả Brahmadeva, một người nữ Bà-la-môn, thường xuyên dâng cúng phẩm vật lên Phạm thiên. Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati khởi lên ý nghĩ này: “Bà-la-môn này, mẹ của Tôn giả Brahmadeva, thường xuyên dâng cúng phẩm vật lên Phạm thiên. Ta hãy đến gần và làm cho bà ấy xúc động.” Rồi Phạm thiên Sahampati, ví như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra tại nhà của mẹ Tôn giả Brahmadeva. Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati, đứng trên không trung, nói với mẹ của Tôn giả Brahmadeva, người nữ Bà-la-môn, bằng những câu kệ:

‘‘Dūre ito brāhmaṇi brahmaloko,Yassāhutiṃ paggaṇhāsi niccaṃ;

Netādiso brāhmaṇi brahmabhakkho,Kiṃ jappasi brahmapathaṃ ajānaṃ.

“Này nữ Bà-la-môn, cõi Phạm thiên ở rất xa nơi này, nơi vị mà bà hằng ngày dâng cúng. Này nữ Bà-la-môn, đây không phải là thức ăn của Phạm thiên. Không biết đường đến cõi Phạm thiên, tại sao bà lại lẩm bẩm cầu nguyện?”

‘‘Eso hi te brāhmaṇi brahmadevo,Nirūpadhiko atidevapatto;

Akiñcano bhikkhu anaññaposī,Yo te so piṇḍāya gharaṃ paviṭṭho.

“Này nữ Bà-la-môn, đây chính là Brahmadeva của bà, người không còn chấp thủ, đã vượt qua các vị trời. Vị Tỳ-khưu ấy không có gì vướng bận, không nuôi dưỡng ai khác, chính là người đã vào nhà bà để khất thực.”

‘‘Āhuneyyo vedagu bhāvitatto,Narānaṃ devānañca dakkhiṇeyyo;

Bāhitvā pāpāni anūpalitto,Ghāsesanaṃ iriyati sītibhūto.

“Ngài xứng đáng được cúng dường, bậc thông đạt Thánh trí, tự thân đã tu tập, xứng đáng nhận lễ vật của người và trời. Đã loại trừ các điều ác, không bị ô nhiễm, ngài đi tìm vật thực trong trạng thái tịch tịnh.”

‘‘Na tassa pacchā na puratthamatthi,Santo vidhūmo anigho nirāso;

Nikkhittadaṇḍo tasathāvaresu,So tyāhutiṃ bhuñjatu aggapiṇḍaṃ.

“Với ngài, không có quá khứ, không có tương lai; ngài an tịnh, không còn khói sân hận, không phiền não, không mong cầu. Đã từ bỏ trừng phạt đối với chúng sanh, dù yếu đuối hay mạnh mẽ. Xin hãy để ngài thọ dụng vật cúng dường của bà, món khất thực cao quý nhất.”

‘‘Visenibhūto upasantacitto,Nāgova danto carati anejo;

Bhikkhu susīlo suvimuttacitto,So tyāhutiṃ bhuñjatu aggapiṇḍaṃ.

“Đã giải trừ quân ma, tâm đã an tịnh, ngài đi lại như một con voi chúa đã được điều phục, không còn dao động. Vị Tỳ-khưu có giới hạnh tốt đẹp, tâm được giải thoát hoàn toàn. Xin hãy để vị Tỳ-khưu ấy thọ dụng vật cúng dường của bà, món khất thực cao quý nhất.”

‘‘Tasmiṃ [Pg.144] pasannā avikampamānā,Patiṭṭhapehi dakkhiṇaṃ dakkhiṇeyye;

Karohi puññaṃ sukhamāyatikaṃ,Disvā muniṃ brāhmaṇi oghatiṇṇa’’nti.

“Với lòng tin nơi ngài, không chút dao động, hãy dâng cúng lễ vật lên bậc xứng đáng. Này nữ Bà-la-môn, sau khi thấy bậc Thánh nhân đã vượt qua bộc lưu, hãy tạo phước báu mang lại an lạc trong tương lai.”

‘‘Tasmiṃ pasannā avikampamānā,Patiṭṭhapesi dakkhiṇaṃ dakkhiṇeyye;

Akāsi puññaṃ sukhamāyatikaṃ,Disvā muniṃ brāhmaṇī oghatiṇṇa’’nti.

Với lòng tin nơi ngài, không chút dao động, người nữ Bà-la-môn đã dâng cúng lễ vật lên bậc xứng đáng. Sau khi thấy bậc Thánh nhân đã vượt qua bộc lưu, bà đã tạo phước báu mang lại an lạc trong tương lai.

4. Bakabrahmasuttaṃ

4. Kinh Phạm Thiên Baka

175. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bakassa brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘idaṃ niccaṃ, idaṃ dhuvaṃ, idaṃ sassataṃ, idaṃ kevalaṃ, idaṃ acavanadhammaṃ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, ito ca panaññaṃ uttariṃ nissaraṇaṃ natthī’’ti.

175. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Phạm thiên Baka khởi lên tà kiến như sau: “Cái này là thường hằng, cái này là bền vững, cái này là vĩnh cửu, cái này là toàn vẹn, cái này có bản chất không biến hoại. Và cái này không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh. Và không có sự giải thoát nào khác cao hơn.”

Atha kho bhagavā bakassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho bako brahmā bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho mārisa, svāgataṃ te, mārisa! Cirassaṃ kho mārisa! Imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Idañhi, mārisa, niccaṃ, idaṃ dhuvaṃ, idaṃ sassataṃ, idaṃ kevalaṃ, idaṃ acavanadhammaṃ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati. Ito ca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ natthī’’ti.

Bấy giờ, Thế Tôn, với tâm của mình, biết được tư duy trong tâm của Phạm thiên Baka, ví như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, biến mất khỏi Jetavana và hiện ra tại cõi Phạm thiên ấy. Phạm thiên Baka thấy Thế Tôn từ xa đang đến. Thấy vậy, ông nói với Thế Tôn: “Xin mời ngài đến, thưa ngài! Ngài đến đây thật là may mắn, thưa ngài! Thưa ngài, đã lâu lắm rồi ngài mới có dịp đến đây. Thưa ngài, cái này là thường hằng, cái này là bền vững, cái này là vĩnh cửu, cái này là toàn vẹn, cái này có bản chất không biến hoại. Và cái này không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh. Và không có sự giải thoát nào khác cao hơn.”

Evaṃ vutte, bhagavā bakaṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘avijjāgato vata, bho, bako brahmā; avijjāgato vata, bho, bako brahmā. Yatra [Pg.145] hi nāma aniccaṃyeva samānaṃ niccanti vakkhati, adhuvaṃyeva samānaṃ dhuvanti vakkhati, asassataṃyeva samānaṃ sassatanti vakkhati, akevalaṃyeva samānaṃ kevalanti vakkhati, cavanadhammaṃyeva samānaṃ acavanadhammanti vakkhati. Yattha ca pana jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca, tañca tathā vakkhati – ‘idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati’. Santañca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ, ‘natthaññaṃ uttari nissaraṇa’nti vakkhatī’’ti.

Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với Phạm thiên Baka: “Ôi, Phạm thiên Baka đã rơi vào vô minh! Ôi, Phạm thiên Baka đã rơi vào vô minh! Thật vậy, cái vốn là vô thường, ông lại nói là thường hằng; cái vốn không bền vững, ông lại nói là bền vững; cái vốn không vĩnh cửu, ông lại nói là vĩnh cửu; cái vốn không toàn vẹn, ông lại nói là toàn vẹn; cái vốn có bản chất biến hoại, ông lại nói là có bản chất không biến hoại. Và nơi nào có sanh, có già, có chết, có hoại, có tái sanh, thì ông lại nói về nơi ấy rằng: ‘Cái này không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh.’ Và trong khi có một sự giải thoát khác cao hơn, ông lại nói: ‘Không có sự giải thoát nào khác cao hơn.’”

‘‘Dvāsattati gotama puññakammā,Vasavattino jātijaraṃ atītā;

Ayamantimā vedagū brahmupapatti,Asmābhijappanti janā anekā’’ti.

“Thưa ngài Gotama, chúng tôi là bảy mươi hai vị đã tạo phước nghiệp, làm chủ quyền lực, đã vượt qua sanh và già. Sự tái sanh vào cõi Phạm thiên này là tối hậu, là quả của sự thông đạt chân lý. Nhiều người khao khát được như chúng tôi.”

‘‘Appañhi etaṃ na hi dīghamāyu,Yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyuṃ;

Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,Āyuṃ pajānāmi tavāhaṃ brahme’’ti.

“Này Baka, tuổi thọ mà ngươi cho là dài, thật ra là ngắn, không hề dài. Này Phạm thiên, Ta biết tuổi thọ của ngươi: một trăm ngàn nirabbuda.”

‘‘Anantadassī bhagavāhamasmi,Jātijaraṃ sokamupātivatto;

Kiṃ me purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññā’’ti.

“Ngài là bậc thấy vô biên, đã vượt qua sanh, già và sầu muộn. Vậy hạnh nghiệp và giới luật xưa kia của tôi là gì? Xin hãy nói cho tôi biết điều đó để tôi có thể hiểu rõ.”

‘‘Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse,Pipāsite ghammani samparete;

Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmi.

“Ngươi đã cho nhiều người uống nước, những người khát nước, bị cái nóng mùa hè hành hạ. Đó là hạnh nghiệp và giới luật xưa kia của ngươi, Ta nhớ lại điều đó như người vừa tỉnh giấc.”

‘‘Yaṃ eṇikūlasmiṃ janaṃ gahītaṃ,Amocayī gayhakaṃ nīyamānaṃ;

Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmi.

“Tại bờ sông Eṇī, ngươi đã giải thoát cho những người bị bắt, những tù nhân đang bị dẫn đi. Đó là hạnh nghiệp và giới luật xưa kia của ngươi, Ta nhớ lại điều đó như người vừa tỉnh giấc.”

‘‘Gaṅgāya [Pg.146] sotasmiṃ gahītanāvaṃ,Luddena nāgena manussakamyā;

Pamocayittha balasā pasayha,Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmi.

“Trong dòng sông Gaṅgā, một chiếc thuyền bị một con rồng hung dữ bắt giữ vì muốn hại người. Ngươi đã dùng sức mạnh để giải thoát cho họ. Đó là hạnh nghiệp và giới luật xưa kia của ngươi, Ta nhớ lại điều đó như người vừa tỉnh giấc.”

‘‘Kappo ca te baddhacaro ahosiṃ,Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññi;

Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmī’’ti.

“Ta đã từng là đệ tử của ngươi tên là Kappa, đã từng nghĩ rằng: ‘Vị này có trí tuệ chân chánh, có giới hạnh.’ Giới hạnh ấy của ngươi là giới hạnh xưa cũ, ta nhớ lại điều ấy như người vừa tỉnh giấc ngủ.”

‘‘Addhā pajānāsi mametamāyuṃ,Aññepi jānāsi tathā hi buddho;

Tathā hi tyāyaṃ jalitānubhāvo,Obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmaloka’’nti.

“Chắc chắn ngài biết rõ tuổi thọ này của tôi, ngài cũng biết những điều khác, vì thế ngài là bậc Giác Ngộ. Vì thế, uy lực rực rỡ này của ngài đứng vững, chiếu sáng cõi Phạm thiên.”

5. Aññatarabrahmasuttaṃ

5. Kinh Vị Phạm Thiên Nào Đó

176. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena aññatarassa brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo idha āgaccheyyā’’ti. Atha kho bhagavā tassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho bhagavā tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā.

176. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, một vị Phạm thiên nào đó đã khởi lên tà kiến như sau: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào có thể đến đây.’ Bấy giờ, Thế Tôn, với tâm của mình biết được tư duy trong tâm của vị Phạm thiên ấy, ví như người lực sĩ... vân vân... đã hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Rồi Thế Tôn ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, nhập vào hỏa giới.

Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisinnaṃ tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno [Pg.147] puratthimaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.

Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna khởi lên ý nghĩ: ‘Hiện nay Thế Tôn đang trú ở đâu?’ Tôn giả Mahāmoggallāna với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt nhãn của loài người, đã thấy Thế Tôn đang ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, đã nhập vào hỏa giới. Sau khi thấy, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi Jetavana và hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Rồi Tôn giả Mahāmoggallāna, nương vào phương đông, ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, nhập vào hỏa giới, ở vị trí thấp hơn Thế Tôn.

Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahākassapo bhagavantaṃ dibbena cakkhunā…pe… disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahākassapo dakkhiṇaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.

Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa khởi lên ý nghĩ: ‘Hiện nay Thế Tôn đang trú ở đâu?’ Tôn giả Mahākassapa với thiên nhãn... vân vân... đã thấy Thế Tôn... Sau khi thấy, ví như người lực sĩ... vân vân... cũng vậy, ngài biến mất khỏi Jetavana và hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Rồi Tôn giả Mahākassapa, nương vào phương nam, ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, nhập vào hỏa giới, ở vị trí thấp hơn Thế Tôn.

Atha kho āyasmato mahākappinassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahākappino bhagavantaṃ dibbena cakkhunā…pe… tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahākappino pacchimaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.

Bấy giờ, Tôn giả Mahākappina khởi lên ý nghĩ: ‘Hiện nay Thế Tôn đang trú ở đâu?’ Tôn giả Mahākappina với thiên nhãn... vân vân... đã thấy Thế Tôn... đã nhập vào hỏa giới. Sau khi thấy, ví như người lực sĩ... vân vân... cũng vậy, ngài biến mất khỏi Jetavana và hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Rồi Tôn giả Mahākappina, nương vào phương tây, ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, nhập vào hỏa giới, ở vị trí thấp hơn Thế Tôn.

Atha kho āyasmato anuruddhassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā anuruddho…pe… tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā anuruddho uttaraṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato.

Bấy giờ, Tôn giả Anuruddha khởi lên ý nghĩ: ‘Hiện nay Thế Tôn đang trú ở đâu?’ Tôn giả Anuruddha... vân vân... đã thấy... đã nhập vào hỏa giới. Sau khi thấy, ví như người lực sĩ... vân vân... ngài hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Rồi Tôn giả Anuruddha, nương vào phương bắc, ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, nhập vào hỏa giới, ở vị trí thấp hơn Thế Tôn.

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ brahmānaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna nói với vị Phạm thiên ấy bằng một bài kệ:

‘‘Ajjāpi te āvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu;

Passasi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassara’’nti.

“Này hiền hữu, nay ông vẫn còn tà kiến ấy, tà kiến mà ông đã có trước kia. Ông có thấy ánh sáng rực rỡ ở cõi Phạm thiên, vượt qua tất cả không?”

‘‘Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu;

Passāmi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ;

Svāhaṃ ajja kathaṃ vajjaṃ, ahaṃ niccomhi sassato’’ti.

“Này hiền giả, tôi không còn tà kiến ấy, tà kiến mà tôi đã có trước kia. Tôi thấy ánh sáng rực rỡ ở cõi Phạm thiên, vượt qua tất cả. Vậy hôm nay làm sao tôi có thể nói: ‘Ta là thường hằng, ta là vĩnh cửu’?”

Atha [Pg.148] kho bhagavā taṃ brahmānaṃ saṃvejetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – tasmiṃ brahmaloke antarahito jetavane pāturahosi. Atha kho so brahmā aññataraṃ brahmapārisajjaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, mārisa, yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ evaṃ vadehi – ‘atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṃmahiddhikā evaṃmahānubhāvā; seyyathāpi bhavaṃ moggallāno kassapo kappino anuruddho’’’ti? ‘‘Evaṃ, mārisā’’ti kho so brahmapārisajjo tassa brahmuno paṭissutvā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṃmahiddhikā evaṃmahānubhāvā; seyyathāpi bhavaṃ moggallāno kassapo kappino anuruddho’’ti? Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ brahmapārisajjaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi làm cho vị Phạm thiên ấy xúc động, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi cõi Phạm thiên ấy và hiện ra ở Jetavana. Bấy giờ, vị Phạm thiên ấy gọi một vị Phạm chúng thiên và nói: ‘Này hiền giả, hãy đến đây, hãy đi đến chỗ Tôn giả Mahāmoggallāna; sau khi đến, hãy nói với Tôn giả Mahāmoggallāna như sau: “Thưa hiền giả Moggallāna, có những vị đệ tử nào khác của Thế Tôn ấy cũng có đại thần lực, đại uy lực như Tôn giả Moggallāna, Kassapa, Kappina, và Anuruddha không?”’ ‘Vâng, thưa hiền giả,’ vị Phạm chúng thiên ấy vâng lời vị Phạm thiên kia, đi đến chỗ Tôn giả Mahāmoggallāna; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Mahāmoggallāna điều này: ‘Thưa hiền giả Moggallāna, có những vị đệ tử nào khác của Thế Tôn ấy cũng có đại thần lực, đại uy lực như Tôn giả Moggallāna, Kassapa, Kappina, và Anuruddha không?’ Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna nói với vị Phạm chúng thiên ấy bằng một bài kệ:

‘‘Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā;

Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā’’ti.

“Các vị đệ tử của Đức Phật có rất nhiều, là những bậc Tam minh, đã đạt được thần thông, thông thạo về tha tâm thông, các bậc lậu tận, A-la-hán.”

Atha kho so brahmapārisajjo āyasmato mahāmoggallānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā yena so brahmā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā mārisa, mahāmoggallāno evamāha –

Bấy giờ, vị Phạm chúng thiên ấy, sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói của Tôn giả Mahāmoggallāna, đã đi đến chỗ vị Phạm thiên kia; sau khi đến, đã nói với vị Phạm thiên ấy điều này: ‘Thưa hiền giả, Tôn giả Mahāmoggallāna đã nói như vầy:

‘‘Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā;

Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā’’ti.

“Các vị đệ tử của đức Phật thì có rất nhiều, là những vị đã thành tựu tam minh, đã đạt được thần thông, thông thạo về tha tâm thông, đã đoạn tận các lậu hoặc, là bậc A-la-hán.”

Idamavoca so brahmapārisajjo. Attamano ca so brahmā tassa brahmapārisajjassa bhāsitaṃ abhinandīti.

Vị Phạm thiên tùy tùng ấy đã nói lời này. Và vị Phạm thiên ấy, với tâm ý hoan hỷ, đã tán thán lời nói của vị Phạm thiên tùy tùng ấy.

6. Brahmalokasuttaṃ

6. Kinh Cõi Phạm Thiên

177. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso [Pg.149] ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ upanissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho subrahmā paccekabrahmā suddhāvāsaṃ paccekabrahmānaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho tāva, mārisa, bhagavantaṃ payirupāsituṃ; divāvihāragato bhagavā paṭisallīno ca. Asuko ca brahmaloko iddho ceva phīto ca, brahmā ca tatra pamādavihāraṃ viharati. Āyāma, mārisa, yena so brahmaloko tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā taṃ brahmānaṃ saṃvejeyyāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, mārisā’’ti kho suddhāvāso paccekabrahmā subrahmuno paccekabrahmuno paccassosi.

177. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang độc cư an trú ban ngày. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā và vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị đứng tựa vào một bên khung cửa. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā đã nói với vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa điều này: “Này hiền giả, bây giờ chưa phải lúc để hầu cận đức Thế Tôn; đức Thế Tôn đang độc cư an trú ban ngày. Và có một cõi Phạm thiên nọ, hùng mạnh và thịnh vượng, và ở nơi ấy có một vị Phạm thiên đang sống trong sự phóng dật. Này hiền giả, chúng ta hãy đi đến cõi Phạm thiên ấy; sau khi đến, chúng ta sẽ làm cho vị Phạm thiên ấy xúc động.” “Thưa vâng, hiền giả.” Vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa đã vâng lời vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā.

Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – bhagavato purato antarahitā tasmiṃ brahmaloke pāturahesuṃ. Addasā kho so brahmā te brahmāno dūratova āgacchante. Disvāna te brahmāno etadavoca – ‘‘handa kuto nu tumhe, mārisā, āgacchathā’’ti? ‘‘Āgatā kho mayaṃ, mārisa, amha tassa bhagavato santikā arahato sammāsambuddhassa. Gaccheyyāsi pana tvaṃ, mārisa, tassa bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti?

Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā và vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa – ví như người lực sĩ... cũng vậy – đã biến mất khỏi trước mặt đức Thế Tôn và hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Vị Phạm thiên ấy đã thấy hai vị Phạm thiên kia đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, vị ấy đã nói với hai vị Phạm thiên kia điều này: “Này các hiền giả, các ngài từ đâu đến vậy?” “Này hiền giả, chúng tôi đến từ nơi đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này hiền giả, ngài có nên đi đến hầu cận đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy không?”

Evaṃ vutto kho so brahmā taṃ vacanaṃ anadhivāsento sahassakkhattuṃ attānaṃ abhinimminitvā subrahmānaṃ paccekabrahmānaṃ etadavoca – ‘‘passasi me no tvaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Passāmi kho tyāhaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti. ‘‘So khvāhaṃ, mārisa, evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo kassa aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā upaṭṭhānaṃ gamissāmī’’ti?

Khi được nói như vậy, vị Phạm thiên ấy không chấp nhận lời nói đó, đã hóa hiện ra chính mình một ngàn lần và nói với vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā điều này: “Này hiền giả, ngài có thấy thần lực và oai đức như thế này của tôi không?” “Này hiền giả, tôi có thấy thần lực và oai đức như thế này của ngài.” “Này hiền giả, ta đây có đại thần lực, đại oai đức như vậy, tại sao ta phải đi đến hầu cận một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác?”

Atha kho subrahmā paccekabrahmā dvisahassakkhattuṃ attānaṃ abhinimminitvā taṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘passasi me no tvaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Passāmi kho tyāhaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti. ‘‘Tayā ca kho, mārisa, mayā ca sveva bhagavā mahiddhikataro ceva mahānubhāvataro ca. Gaccheyyāsi tvaṃ, mārisa, tassa bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti? Atha kho so brahmā subrahmānaṃ paccekabrahmānaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā đã hóa hiện ra chính mình hai ngàn lần và nói với vị Phạm thiên kia điều này: “Này hiền giả, ngài có thấy thần lực và oai đức như thế này của tôi không?” “Này hiền giả, tôi có thấy thần lực và oai đức như thế này của ngài. Này hiền giả, đức Thế Tôn ấy còn có thần lực và oai đức vĩ đại hơn cả ngài và cả tôi. Này hiền giả, ngài nên đi đến hầu cận đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.” Khi ấy, vị Phạm thiên kia đã nói với vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā bằng một bài kệ:

‘‘Tayo [Pg.150] supaṇṇā caturo ca haṃsā,Byagghīnisā pañcasatā ca jhāyino;

Tayidaṃ vimānaṃ jalate ca brahme,Obhāsayaṃ uttarassaṃ disāya’’nti.

“Ba trăm chim thần cánh vàng, bốn trăm thiên nga, và năm trăm cọp cái của ta, người đang thiền định. Này Phạm thiên, cung điện này của ta đang rực sáng, tỏa chiếu ở phương bắc.”

‘‘Kiñcāpi te taṃ jalate vimānaṃ,Obhāsayaṃ uttarassaṃ disāyaṃ;

Rūpe raṇaṃ disvā sadā pavedhitaṃ,Tasmā na rūpe ramatī sumedho’’ti.

“Mặc dù cung điện của ngài đang rực sáng, tỏa chiếu ở phương bắc, nhưng khi thấy được sự xung đột, sự luôn biến động trong sắc pháp, vì thế, người có trí tuệ không hoan hỷ trong sắc pháp.”

Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā taṃ brahmānaṃ saṃvejetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Agamāsi ca kho so brahmā aparena samayena bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassāti.

Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā và vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa, sau khi làm cho vị Phạm thiên kia xúc động, đã biến mất ngay tại nơi đó. Và vào một thời gian sau, vị Phạm thiên ấy đã đi đến hầu cận đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.

7. Kokālikasuttaṃ

7. Kinh Kokālika

178. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho subrahmā paccekabrahmā kokālikaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

178. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang độc cư an trú ban ngày. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā và vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị đứng tựa vào một bên khung cửa. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā, nhân đề cập đến tỳ khưu Kokālika, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn:

‘‘Appameyyaṃ paminanto, kodha vidvā vikappaye;

Appameyyaṃ pamāyinaṃ, nivutaṃ taṃ maññe puthujjana’’nti.

“Đo lường bậc không thể đo lường, người trí nào ở đây lại có thể phân định? Kẻ đo lường bậc không thể đo lường, ta cho rằng kẻ phàm phu ấy bị che lấp.”

8. Katamodakatissasuttaṃ

8. Kinh Katamodakatissa

179. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho suddhāvāso paccekabrahmā katamodakatissakaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

179. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang độc cư an trú ban ngày. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā và vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị đứng tựa vào một bên khung cửa. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa, nhân đề cập đến tỳ khưu Katamodakatissaka, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn:

‘‘Appameyyaṃ [Pg.151] paminanto, kodha vidvā vikappaye;

Appameyyaṃ pamāyinaṃ, nivutaṃ taṃ maññe akissava’’nti.

“Đo lường bậc không thể đo lường, người trí nào ở đây lại có thể phân định? Kẻ đo lường bậc không thể đo lường, ta cho rằng kẻ bị che lấp ấy là người không có trí tuệ.”

9. Turūbrahmasuttaṃ

9. Kinh Turūbrahma

180. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena kokāliko bhikkhu ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho turū paccekabrahmā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena kokāliko bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhito kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. ‘‘Kosi tvaṃ, āvuso’’ti? ‘‘Ahaṃ turū paccekabrahmā’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ, āvuso, bhagavatā anāgāmī byākato, atha kiñcarahi idhāgato? Passa, yāvañca te idaṃ aparaddha’’nti.

180. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tỳ khưu Kokālika bị bệnh, đau đớn, lâm trọng bệnh. Khi ấy, vào lúc đêm đã gần tàn, vị Phạm thiên Độc giác tên là Turū, với dung sắc thù thắng, chiếu sáng toàn bộ tu viện Jetavana, đi đến chỗ tỳ khưu Kokālika; sau khi đến, vị ấy đứng trên hư không và nói với tỳ khưu Kokālika rằng: "Này Kokālika, hãy làm cho tâm tịnh tín đối với Sāriputta và Moggallāna. Sāriputta và Moggallāna là những bậc đức hạnh." "Thưa hiền giả, ngài là ai?" "Ta là Phạm thiên Độc giác Turū." "Này hiền giả, chẳng phải ngài đã được Đức Thế Tôn tuyên bố là bậc Bất Lai sao? Vậy tại sao ngài lại đến đây? Hãy xem, đây là lỗi lầm của ngài lớn đến dường nào."

‘‘Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe;

Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.

Thật vậy, khi người ta sinh ra, một cái búa đã sinh ra trong miệng; kẻ ngu nói lời ác ngữ, dùng nó để tự chặt mình.

‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati,Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;

Vicināti mukhena so kaliṃ,Kalinā tena sukhaṃ na vindati.

Người nào tán thán kẻ đáng chê, hay chê bai người đáng tán thán; người ấy dùng miệng để tích chứa điều bất hạnh. Do điều bất hạnh ấy, người ấy không tìm thấy an lạc.

‘‘Appamattako ayaṃ kali,Yo akkhesu dhanaparājayo;

Sabbassāpi sahāpi attanā,Ayameva mahantataro kali;

Yo sugatesu manaṃ padosaye.

Điều bất hạnh này là nhỏ nhặt, tức là việc thua mất tài sản trong canh bạc, kể cả thua mất chính mình. Nhưng điều bất hạnh này mới lớn lao hơn, đó là làm cho tâm sanh ác ý đối với các bậc Thiện Thệ.

‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,Chattiṃsati pañca ca abbudāni;

Yamariyagarahī nirayaṃ upeti,Vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti.

Một trăm ngàn Nirabbuda, ba mươi sáu và năm Abbuda; đó là (thời gian trong) địa ngục mà kẻ phỉ báng bậc Thánh phải đến, sau khi đã hướng lời nói và ý nghĩ đến điều ác.

10. Kokālikasuttaṃ

10. Kinh Kokālika

181. Sāvatthinidānaṃ[Pg.152]. Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, avaca; mā hevaṃ, kokālika, avaca. Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. Dutiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko; atha kho pāpicchāva bhante, sāriputtamoggallānā pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, avaca; mā hevaṃ, kokālika, avaca. Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. Tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi…pe… icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ…pe… pesalā sāriputtamoggallānā’’ti.

181. Nhân duyên ở Sāvatthī. Khi ấy, tỳ khưu Kokālika đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, tỳ khưu Kokālika bạch với Đức Thế Tôn rằng: "Bạch Thế Tôn, Sāriputta và Moggallāna có những ước muốn xấu xa, đã bị các ước muốn xấu xa chi phối." Khi được nói vậy, Đức Thế Tôn bảo tỳ khưu Kokālika: "Này Kokālika, đừng nói như vậy; này Kokālika, đừng nói như vậy. Này Kokālika, hãy làm cho tâm tịnh tín đối với Sāriputta và Moggallāna. Sāriputta và Moggallāna là những bậc đức hạnh." Lần thứ hai, tỳ khưu Kokālika lại bạch với Đức Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, mặc dù con có lòng tin và tín nhiệm nơi Đức Thế Tôn, nhưng bạch Thế Tôn, Sāriputta và Moggallāna thật sự có những ước muốn xấu xa, đã bị các ước muốn xấu xa chi phối." Lần thứ hai, Đức Thế Tôn lại bảo tỳ khưu Kokālika: "Này Kokālika, đừng nói như vậy; này Kokālika, đừng nói như vậy. Này Kokālika, hãy làm cho tâm tịnh tín đối với Sāriputta và Moggallāna. Sāriputta và Moggallāna là những bậc đức hạnh." Lần thứ ba, tỳ khưu Kokālika lại bạch với Đức Thế Tôn: "Mặc dù... v.v... đã bị các ước muốn xấu xa chi phối." Lần thứ ba, Đức Thế Tôn lại bảo tỳ khưu Kokālika: "Này Kokālika, đừng nói như vậy... v.v... Sāriputta và Moggallāna là những bậc đức hạnh."

Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Acirapakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi pīḷakāhi sabbo kāyo phuṭo ahosi. Sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṃ, muggamattiyo hutvā kalāyamattiyo ahesuṃ, kalāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṃ, kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṃ, kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṃ, āmalakamattiyo hutvā beluvasalāṭukamattiyo ahesuṃ, beluvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṃ, billamattiyo hutvā pabhijjiṃsu. Pubbañca lohitañca pagghariṃsu. Atha kho kokāliko bhikkhu teneva ābādhena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapajji sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā.

Khi ấy, tỳ khưu Kokālika từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải rồi ra về. Không bao lâu sau khi ra về, toàn thân tỳ khưu Kokālika nổi lên những mụn nhọt to bằng hạt cải. Từ bằng hạt cải, chúng lớn lên bằng hạt đậu xanh, từ bằng hạt đậu xanh, chúng lớn lên bằng hạt đậu ván, từ bằng hạt đậu ván, chúng lớn lên bằng hột táo, từ bằng hột táo, chúng lớn lên bằng quả táo, từ bằng quả táo, chúng lớn lên bằng quả a-ma-la, từ bằng quả a-ma-la, chúng lớn lên bằng quả beluva non, từ bằng quả beluva non, chúng lớn lên bằng quả bilva, rồi từ bằng quả bilva, chúng vỡ ra. Mủ và máu chảy ra. Khi ấy, tỳ khưu Kokālika đã mệnh chung vì chính căn bệnh ấy. Sau khi mệnh chung, tỳ khưu Kokālika đã sanh vào địa ngục Paduma do đã khởi tâm sân hận đối với Sāriputta và Moggallāna.

Atha [Pg.153] kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato. Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

Khi ấy, vào lúc đêm đã gần tàn, Phạm thiên Sahampati, với dung sắc thù thắng, chiếu sáng toàn bộ tu viện Jetavana, đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Phạm thiên Sahampati bạch với Đức Thế Tôn rằng: "Bạch Thế Tôn, tỳ khưu Kokālika đã mệnh chung. Bạch Thế Tôn, sau khi mệnh chung, tỳ khưu Kokālika đã sanh vào địa ngục Paduma do đã khởi tâm sân hận đối với Sāriputta và Moggallāna." Phạm thiên Sahampati nói như vậy, sau khi nói xong, vị ấy đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải rồi biến mất tại chỗ.

Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, brahmā sahampati maṃ etadavoca – ‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato. Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’ti. Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati, idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti.

Khi ấy, sau khi đêm ấy đã qua, Đức Thế Tôn gọi các tỳ khưu: "Này các tỳ khưu, đêm nay, vào lúc đêm đã gần tàn, Phạm thiên Sahampati, với dung sắc thù thắng, chiếu sáng toàn bộ tu viện Jetavana, đã đi đến chỗ Như Lai; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Như Lai rồi đứng một bên. Này các tỳ khưu, đứng một bên, Phạm thiên Sahampati đã nói với Như Lai rằng: 'Bạch Thế Tôn, tỳ khưu Kokālika đã mệnh chung. Bạch Thế Tôn, sau khi mệnh chung, tỳ khưu Kokālika đã sanh vào địa ngục Paduma do đã khởi tâm sân hận đối với Sāriputta và Moggallāna.' Này các tỳ khưu, Phạm thiên Sahampati đã nói như vậy, sau khi nói xong, vị ấy đảnh lễ Như Lai, đi nhiễu quanh bên phải rồi biến mất tại chỗ."

Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kīvadīghaṃ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇa’’nti? ‘‘Dīghaṃ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṃ. Taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ – ettakāni vassāni iti vā, ettakāni vassasatāni iti vā, ettakāni vassasahassāni iti vā, ettakāni vassasatasahassāni iti vā’’ti. ‘‘Sakkā pana, bhante, upamaṃ kātu’’nti? ‘‘Sakkā, bhikkhū’’ti bhagavā avoca –

Khi được nói như vậy, một vị Tỳ khưu bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, tuổi thọ ở địa ngục Paduma (Hoa Sen) là bao lâu?” – “Này Tỳ khưu, tuổi thọ ở địa ngục Paduma là rất dài. Điều ấy không dễ để tính đếm rằng: ‘chừng này năm,’ hay ‘chừng này trăm năm,’ hay ‘chừng này ngàn năm,’ hay ‘chừng này trăm ngàn năm.’” – “Bạch ngài, có thể nào đưa ra một ví dụ được không?” – Đức Thế Tôn nói: “Có thể, này Tỳ khưu.”

‘‘Seyyathāpi, bhikkhu vīsatikhāriko kosalako tilavāho. Tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ tilaṃ uddhareyya; khippataraṃ kho so, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, na tveva eko abbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā, evameko nirabbudanirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā, evameko ababo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā, evameko [Pg.154] aṭaṭo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā, evameko ahaho nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā, evameko kumudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā, evameko sogandhiko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā, evameko uppalanirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalā nirayā, evameko puṇḍariko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarikā nirayā, evameko padumo nirayo. Padume pana, bhikkhu, niraye kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

“Này Tỳ khưu, ví như có một cỗ xe mè của xứ Kosala chứa được hai mươi khāri. Từ đó, một người đàn ông sau mỗi một trăm năm lại lấy ra một hạt mè. Này Tỳ khưu, cỗ xe mè hai mươi khāri của xứ Kosala ấy theo phương cách này sẽ cạn kiệt, sẽ hết đi nhanh hơn, chứ một địa ngục Abbuda thì không. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Abbuda thì bằng một địa ngục Nirabbuda. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Nirabbuda thì bằng một địa ngục Ababa. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Ababa thì bằng một địa ngục Aṭaṭa. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Aṭaṭa thì bằng một địa ngục Ahaha. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Ahaha thì bằng một địa ngục Kumuda. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Kumuda thì bằng một địa ngục Sogandhika. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Sogandhika thì bằng một địa ngục Uppala. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Uppala thì bằng một địa ngục Puṇḍarika. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Puṇḍarika thì bằng một địa ngục Paduma. Này Tỳ khưu, Tỳ khưu Kokālika, do đã khởi tâm sân hận đối với Sāriputta và Moggallāna, đã sanh vào địa ngục Paduma.” Đức Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này nữa:

‘‘Purisassa hi jātassa,Kuṭhārī jāyate mukhe;

Yāya chindati attānaṃ,Bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ.

“Thật vậy, đối với người được sanh ra, một cái búa bén đã sanh ra trong miệng; kẻ ngu nói lời ác ngữ, dùng nó để tự chặt mình.”

‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati,Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo;

Vicināti mukhena so kaliṃ,Kalinā tena sukhaṃ na vindati.

“Người nào tán dương kẻ đáng chê, hoặc chê bai người đáng tán dương; người ấy tích lũy điều bất hạnh bằng miệng, do điều bất hạnh ấy, người ấy không tìm thấy an lạc.”

‘‘Appamattako ayaṃ kali,Yo akkhesu dhanaparājayo;

Sabbassāpi sahāpi attanā,Ayameva mahantaro kali;

Yo sugatesu manaṃ padosaye.

“Điều bất hạnh này là nhỏ nhặt, tức là việc thua mất tài sản trong khi cờ bạc, cho dù là tất cả cùng với cả bản thân. Chính điều này mới là điều bất hạnh lớn hơn: người nào làm uế nhiễm tâm ý đối với các bậc Thiện Thệ.”

‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,Chattiṃsati pañca ca abbudāni;

Yamariyagarahī nirayaṃ upeti,Vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti.

“Một trăm ngàn Nirabbuda, ba mươi sáu và năm Abbuda, là thời gian mà kẻ phỉ báng bậc Thánh phải đến địa ngục, sau khi đã hướng lời nói và tâm ý đến điều ác.”

Paṭhamo vaggo.

Phẩm thứ nhất.

Tassuddānaṃ –

Tóm lược phẩm:

Āyācanaṃ [Pg.155] gāravo brahmadevo,Bako ca brahmā aparā ca diṭṭhi;

Pamādakokālikatissako ca,Turū ca brahmā aparo ca kokālikoti.

(Kinh) Thỉnh Cầu, Kính Trọng, Phạm Thiên Deva, Phạm Thiên Baka và kinh khác là Tà Kiến; Phóng Dật, Kokālika, Tissaka, Phạm Thiên Turū, và kinh khác là Kokālika.

2. Dutiyavaggo

2. Phẩm Thứ Hai

1. Sanaṅkumārasuttaṃ

1. Kinh Sanaṅkumāra (Phạm Thiên Thiện Cựu Ma La)

182. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati sappinītīre. Atha kho brahmā sanaṅkumāro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ sappinītīraṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sanaṅkumāro bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

182. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), bên bờ sông Sappinī. Bấy giờ, khi đêm đã gần tàn, Phạm thiên Sanaṅkumāra, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn bộ bờ sông Sappinī, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Phạm thiên Sanaṅkumāra đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn:

‘‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino;

Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’’ti.

“Trong chúng sanh, những người xem trọng dòng dõi, thì dòng Sát-đế-lỵ là tối thượng; người nào đầy đủ minh và hạnh, vị ấy là tối thượng giữa trời và người.”

Idamavoca brahmā sanaṅkumāro. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho brahmā sanaṅkumāro ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti.

Phạm thiên Sanaṅkumāra đã nói điều này. Bậc Đạo Sư đã chấp thuận. Bấy giờ, Phạm thiên Sanaṅkumāra, (nghĩ rằng): “Bậc Đạo Sư đã chấp thuận lời của ta,” đã đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy.

2. Devadattasuttaṃ

2. Kinh Devadatta (Đề-bà-đạt-đa)

183. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte. Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati devadattaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

183. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu), không bao lâu sau khi Devadatta ra đi. Bấy giờ, khi đêm đã gần tàn, Phạm thiên Sahampati, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn bộ núi Gijjhakūṭa, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Phạm thiên Sahampati, nhân đề cập đến Devadatta, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn:

‘‘Phalaṃ [Pg.156] ve kadaliṃ hanti, phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ;

Sakkāro kāpurisaṃ hanti, gabbho assatariṃ yathā’’ti.

“Quả thật, quả giết cây chuối, quả giết cây tre, quả giết cây sậy; sự cung kính giết kẻ ác nhân, như bào thai giết con la mẹ.”

3. Andhakavindasuttaṃ

3. Kinh Andhakavinda

184. Ekaṃ samayaṃ bhagavā māgadhesu viharati andhakavinde. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ andhakavindaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

184. Một thời, đức Thế Tôn trú ở xứ Magadha (Ma-kiệt-đà), tại Andhakavinda. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mù, và trời đang mưa lất phất từng giọt. Bấy giờ, khi đêm đã gần tàn, Phạm thiên Sahampati, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn bộ Andhakavinda, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Phạm thiên Sahampati đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn:

‘‘Sevetha pantāni senāsanāni,Careyya saṃyojanavippamokkhā;

Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha,Saṅghe vase rakkhitatto satīmā.

“Nên thường trú những sàng tọa xa vắng, nên thực hành để giải thoát khỏi các kiết sử; nếu không tìm thấy sự hoan hỷ ở nơi ấy, nên sống trong Tăng chúng, tự thân hộ trì, chánh niệm.”

‘‘Kulākulaṃ piṇḍikāya caranto,Indriyagutto nipako satīmā;

Sevetha pantāni senāsanāni,Bhayā pamutto abhaye vimutto.

“Đi khất thực từ nhà này sang nhà khác, hộ trì các căn, thận trọng, chánh niệm; nên thường trú những sàng tọa xa vắng, thoát khỏi sợ hãi, giải thoát trong vô úy.”

‘‘Yattha bheravā sarīsapā,Vijju sañcarati thanayati devo;

Andhakāratimisāya rattiyā,Nisīdi tattha bhikkhu vigatalomahaṃso.

“Nơi có những điều kinh khiếp và loài bò sát, nơi chớp giật loé lên, trời sấm vang; trong đêm tối mịt mù, vị Tỳ khưu ngồi tại đó, không còn dựng tóc gáy.”

‘‘Idañhi jātu me diṭṭhaṃ, nayidaṃ itihītihaṃ;

Ekasmiṃ brahmacariyasmiṃ, sahassaṃ maccuhāyinaṃ.

“Điều này quả thật đã được tôi thấy, đây không phải là lời đồn; trong một phạm hạnh, có một ngàn vị đã vượt qua cái chết.”

‘‘Bhiyyo pañcasatā sekkhā, dasā ca dasadhā dasa;

Sabbe sotasamāpannā, atiracchānagāmino.

“Hơn nữa, có năm trăm vị, và một trăm mười vị hữu học; tất cả đều đã nhập dòng, không còn đi đến các cõi thấp.”

‘‘Athāyaṃ [Pg.157] itarā pajā, puññabhāgāti me mano;

Saṅkhātuṃ nopi sakkomi, musāvādassa ottapa’’nti.

“Còn những chúng sanh khác này, tâm tôi nghĩ rằng họ có phần phước; tôi không thể nào đếm hết được, vì hổ thẹn với lời nói dối.”

4. Aruṇavatīsuttaṃ

4. Kinh Aruṇavatī

185. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati…pe… tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

185. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn ở Sāvatthī... ...Lúc ấy, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu”. “Bạch Thế Tôn”, các Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā ahosi aruṇavā nāma. Rañño kho pana, bhikkhave, aruṇavato aruṇavatī nāma rājadhānī ahosi. Aruṇavatiṃ kho pana, bhikkhave, rājadhāniṃ sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Sikhissa kho pana, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa abhibhūsambhavaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhaddayugaṃ. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘āyāma, brāhmaṇa, yena aññataro brahmaloko tenupasaṅkamissāma, yāva bhattassa kālo bhavissatī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paccassosi. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhū ca bhikkhu – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – aruṇavatiyā rājadhāniyā antarahitā tasmiṃ brahmaloke pāturahesuṃ.

“Này các Tỳ khưu, thuở xưa có vị vua tên là Aruṇavā. Này các Tỳ khưu, kinh đô của vua Aruṇavā tên là Aruṇavatī. Này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã trú ngụ gần kinh đô Aruṇavatī. Này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một cặp đệ tử Thượng thủ, một cặp tốt lành, tên là Abhibhū và Sambhava. Rồi, này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi Tỳ khưu Abhibhū: ‘Này Bà-la-môn, chúng ta hãy đi, chúng ta sẽ đến một cõi Phạm thiên nào đó, cho đến khi đến giờ dùng bữa’. ‘Vâng, bạch Thế Tôn’, này các Tỳ khưu, Tỳ khưu Abhibhū vâng đáp Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Rồi, này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và Tỳ khưu Abhibhū, cũng như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, biến mất khỏi kinh đô Aruṇavatī và hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy.”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘paṭibhātu, brāhmaṇa, taṃ brahmuno ca brahmaparisāya ca brahmapārisajjānañca dhammī kathā’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā, brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata[Pg.158], bho, abbhutaṃ vata bho, kathañhi nāma satthari sammukhībhūte sāvako dhammaṃ desessatī’’’ti!

“Rồi, này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi Tỳ khưu Abhibhū: ‘Này Bà-la-môn, hãy để pháp thoại khởi lên trong ông cho Phạm thiên, cho chúng Phạm thiên, và cho tùy tùng của Phạm thiên’. ‘Vâng, bạch Thế Tôn’, này các Tỳ khưu, Tỳ khưu Abhibhū vâng đáp Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, rồi chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên bằng pháp thoại. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên phàn nàn, chê bai, chỉ trích: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật hy hữu thay, thưa quý vị! Làm sao mà một vị đệ tử lại thuyết pháp trước sự hiện diện của bậc Đạo sư!’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘ujjhāyanti kho te, brāhmaṇa, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca – acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, kathañhi nāma satthari sammukhībhūte sāvako dhammaṃ desessatīti! Tena hi tvaṃ brāhmaṇa, bhiyyosomattāya brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca saṃvejehī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā dissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi, adissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi, dissamānenapi heṭṭhimena upaḍḍhakāyena adissamānena uparimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi, dissamānenapi uparimena upaḍḍhakāyena adissamānena heṭṭhimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca acchariyabbhutacittajātā ahesuṃ – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā’’’ti!

“Rồi, này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi Tỳ khưu Abhibhū: ‘Này Bà-la-môn, Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên đang phàn nàn về ông: “Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật hy hữu thay, thưa quý vị! Làm sao mà một vị đệ tử lại thuyết pháp trước sự hiện diện của bậc Đạo sư!”. Vậy thì, này Bà-la-môn, ông hãy làm cho Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên kinh cảm hơn nữa’. ‘Vâng, bạch Thế Tôn’, này các Tỳ khưu, Tỳ khưu Abhibhū vâng đáp Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, rồi thuyết pháp với thân hữu hình, thuyết pháp với thân vô hình, thuyết pháp với nửa thân dưới hữu hình và nửa thân trên vô hình, thuyết pháp với nửa thân trên hữu hình và nửa thân dưới vô hình. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên sanh tâm kỳ diệu, hy hữu: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật hy hữu thay, thưa quý vị! Vị Sa-môn thật có đại thần lực, đại oai lực!’”

‘‘Atha kho abhibhū bhikkhu sikhiṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘abhijānāmi khvāhaṃ, bhante, bhikkhusaṅghassa majjhe evarūpiṃ vācaṃ bhāsitā – pahomi khvāhaṃ āvuso, brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpetu’nti. ‘Etassa, brāhmaṇa, kālo, etassa, brāhmaṇa, kālo; yaṃ tvaṃ, brāhmaṇa, brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyyāsī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā brahmaloke ṭhito imā gāthāyo abhāsi –

“Rồi Tỳ khưu Abhibhū bạch với Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: ‘Bạch Thế Tôn, con nhớ là đã từng nói lời này giữa chúng Tỳ khưu: “Thưa các Hiền giả, khi đang ở tại cõi Phạm thiên, tôi có thể làm cho tiếng của mình vang đến một ngàn thế giới”’. ‘Này Bà-la-môn, đây là lúc, này Bà-la-môn, đây là lúc để ông, khi đang ở tại cõi Phạm thiên, làm cho tiếng của mình vang đến một ngàn thế giới.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn’, này các Tỳ khưu, Tỳ khưu Abhibhū vâng đáp Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, rồi đứng tại cõi Phạm thiên, nói lên những câu kệ này:”

‘‘Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;

Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.

“Hãy khởi sự, hãy ra đi, hãy chuyên tâm vào giáo pháp của Đức Phật; hãy phá tan quân đội của thần chết, như voi phá tan ngôi nhà bằng sậy.”

‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati;

Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.

“Ai sống không phóng dật trong Pháp và Luật này, sẽ từ bỏ vòng luân hồi sinh tử, và chấm dứt khổ đau.”

‘‘Atha [Pg.159] kho, bhikkhave, sikhī ca bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhū ca bhikkhu brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca saṃvejetvā – seyyathāpi nāma…pe… tasmiṃ brahmaloke antarahitā aruṇavatiyā rājadhāniyā pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhikkhū āmantesi – ‘assuttha no, tumhe, bhikkhave, abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti? ‘Assumha kho mayaṃ, bhante, abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti. ‘Yathā kathaṃ pana tumhe, bhikkhave, assuttha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’’’ti? Evaṃ kho mayaṃ, bhante, assumha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassa –

“Này các Tỳ khưu, khi ấy, Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác Sikhī và Tỳ khưu Abhibhū, sau khi làm cho Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên kinh cảm, ... như thể ... đã biến mất khỏi cõi Phạm thiên ấy và hiện ra ở kinh thành Aruṇavatī. Này các Tỳ khưu, khi ấy, Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác Sikhī gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, các ông có nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chúng con đã nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ.’ ‘Này các Tỳ khưu, các ông đã nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ như thế nào?’ ‘Bạch Thế Tôn, chúng con đã nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ như sau:’”

‘‘Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane;

Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro.

“Hãy khởi sự, hãy xuất ly, hãy nỗ lực trong giáo pháp của đức Phật; hãy phá tan quân đội của tử thần, như voi phá tan ngôi nhà bằng sậy.”

‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati;

Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.

“Vị nào trong Pháp và Luật này, sống không phóng dật; sẽ từ bỏ vòng luân hồi sinh tử, và chấm dứt khổ đau.”

‘‘‘Evaṃ kho mayaṃ, bhante, assumha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti. ‘Sādhu sādhu, bhikkhave; sādhu kho tumhe, bhikkhave! Assuttha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’’’ti.

“‘Bạch Thế Tôn, chúng con đã nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ như vậy.’ ‘Lành thay, lành thay, này các Tỳ khưu! Lành thay, này các Tỳ khưu, các ông đã nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ.’”

Idamavoca bhagavā, attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

Thế Tôn đã nói như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

5. Parinibbānasuttaṃ

5. Kinh Bát-niết-bàn

186. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane antarena yamakasālānaṃ parinibbānasamaye. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘handa dāni, bhikkhave, āmantayāmi vo – ‘vayadhammā saṅkhārā, appamādena sampādethā’ti. Ayaṃ tathāgatassa pacchimā vācā’’.

186. Một thời, Thế Tôn trú ở Kusinārā, tại khu rừng Sāla của dòng họ Malla, ở Upavattana, giữa hai cây Sāla song đôi, vào lúc sắp Bát-niết-bàn. Khi ấy, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, nay Ta nói với các ông: Các pháp hữu vi có tính chất biến hoại, hãy nỗ lực với sự không phóng dật.’ Đây là lời cuối cùng của Như Lai.

Atha [Pg.160] kho bhagavā paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji. Paṭhamā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaṃ samāpajji. Ākāsānañcāyatanā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaṃ samāpajji. Viññāṇañcāyatanā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajji. Ākiñcaññāyatanā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajji. Nevasaññānāsaññāyatanā vuṭṭhahitvā saññāvedayitanirodhaṃ samāpajji.

Khi ấy, Thế Tôn nhập Sơ thiền. Xuất khỏi Sơ thiền, Ngài nhập Nhị thiền. Xuất khỏi Nhị thiền, Ngài nhập Tam thiền. Xuất khỏi Tam thiền, Ngài nhập Tứ thiền. Xuất khỏi Tứ thiền, Ngài nhập Không Vô Biên Xứ. Xuất khỏi Không Vô Biên Xứ, Ngài nhập Thức Vô Biên Xứ. Xuất khỏi Thức Vô Biên Xứ, Ngài nhập Vô Sở Hữu Xứ. Xuất khỏi Vô Sở Hữu Xứ, Ngài nhập Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Xuất khỏi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, Ngài nhập Diệt Thọ Tưởng Định.

Saññāvedayitanirodhā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajji. Nevasaññānāsaññāyatanā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajji. Ākiñcaññāyatanā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaṃ samāpajji. Viññāṇañcāyatanā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaṃ samāpajji. Ākāsānañcāyatanā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji. Paṭhamā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā samanantaraṃ bhagavā parinibbāyi. Parinibbute bhagavati saha parinibbānā brahmā sahampati imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Xuất khỏi Diệt Thọ Tưởng Định, Ngài nhập Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Xuất khỏi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, Ngài nhập Vô Sở Hữu Xứ. Xuất khỏi Vô Sở Hữu Xứ, Ngài nhập Thức Vô Biên Xứ. Xuất khỏi Thức Vô Biên Xứ, Ngài nhập Không Vô Biên Xứ. Xuất khỏi Không Vô Biên Xứ, Ngài nhập Tứ thiền. Xuất khỏi Tứ thiền, Ngài nhập Tam thiền. Xuất khỏi Tam thiền, Ngài nhập Nhị thiền. Xuất khỏi Nhị thiền, Ngài nhập Sơ thiền. Xuất khỏi Sơ thiền, Ngài nhập Nhị thiền. Xuất khỏi Nhị thiền, Ngài nhập Tam thiền. Xuất khỏi Tam thiền, Ngài nhập Tứ thiền. Ngay sau khi xuất khỏi Tứ thiền, Thế Tôn Bát-niết-bàn. Khi Thế Tôn Bát-niết-bàn, cùng lúc với sự Bát-niết-bàn, Phạm thiên Sahampati nói lên bài kệ này:

‘‘Sabbeva nikkhipissanti, bhūtā loke samussayaṃ;

Yattha etādiso satthā, loke appaṭipuggalo;

Tathāgato balappatto, sambuddho parinibbuto’’ti.

“Tất cả chúng sanh trong đời, đều sẽ từ bỏ thân thể; khi mà bậc Đạo Sư như vậy, không ai sánh bằng ở trên đời; bậc Như Lai, thành tựu các lực, bậc Chánh Đẳng Giác, đã Bát-niết-bàn.”

Parinibbute bhagavati saha parinibbānā sakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Khi Thế Tôn Bát-niết-bàn, cùng lúc với sự Bát-niết-bàn, Sakka, vua của các vị trời, nói lên bài kệ này:

‘‘Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino;

Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti.

“Các pháp hữu vi quả là vô thường, có sanh ắt có diệt; đã sanh ra rồi thì phải diệt đi, sự tịch tịnh của chúng là an lạc.”

Parinibbute [Pg.161] bhagavati saha parinibbānā āyasmā ānando imaṃ gāthaṃ abhāsi –

Khi Thế Tôn Bát-niết-bàn, cùng lúc với sự Bát-niết-bàn, Tôn giả Ānanda nói lên bài kệ này:

‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ;

Sabbākāravarūpete, sambuddhe parinibbute’’ti.

“Khi ấy thật là kinh hoàng, khi ấy thật là rợn tóc gáy; khi bậc Chánh Đẳng Giác, người đầy đủ mọi đức tánh cao quý, đã Bát-niết-bàn.”

Parinibbute bhagavati saha parinibbānā āyasmā anuruddho imā gāthāyo abhāsi –

Khi Thế Tôn Bát-niết-bàn, cùng lúc với sự Bát-niết-bàn, Tôn giả Anuruddha nói lên những bài kệ này:

‘‘Nāhu assāsapassāso, ṭhitacittassa tādino;

Anejo santimārabbha, cakkhumā parinibbuto.

“Không còn hơi thở ra vào, của người có tâm vững trú, bậc như vậy; không còn dao động, hướng đến tịch tịnh, bậc có mắt tuệ đã Bát-niết-bàn.”

‘‘Asallīnena cittena, vedanaṃ ajjhavāsayi;

Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho cetaso ahū’’ti.

“Với tâm không co rút, Ngài đã chịu đựng cảm thọ; như ngọn đèn đã tắt, sự giải thoát của tâm đã xảy ra.”

Dutiyo vaggo.

Phẩm Thứ Hai.

Tassuddānaṃ –

Phần Tóm Lược:

Brahmāsanaṃ devadatto, andhakavindo aruṇavatī;

Parinibbānena ca desitaṃ, idaṃ brahmapañcakanti.

Brahmā, Devadatta, Andhakavinda, Aruṇavatī; và Parinibbāna đã được thuyết giảng, đây là năm kinh về Phạm thiên.

Brahmasaṃyuttaṃ samattaṃ.

Tương Ưng Phạm Thiên đã hoàn tất.

7. Brāhmaṇasaṃyuttaṃ

7. Tương Ưng Bà-la-môn

1. Arahantavaggo

1. Phẩm A-la-hán

1. Dhanañjānīsuttaṃ

1. Kinh Dhanañjānī

187. Evaṃ [Pg.162] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa dhanañjānī nāma brāhmaṇī abhippasannā hoti buddhe ca dhamme ca saṅghe ca. Atha kho dhanañjānī brāhmaṇī bhāradvājagottassa brāhmaṇassa bhattaṃ upasaṃharantī upakkhalitvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi –

187. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Khi ấy, có bà-la-môn nữ tên là Dhanañjānī, vợ của một vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja, có lòng tịnh tín sâu sắc nơi đức Phật, nơi Giáo pháp, và nơi Tăng đoàn. Khi ấy, bà-la-môn nữ Dhanañjānī, trong khi dọn thức ăn cho vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja, đã bị vấp ngã và thốt lên lời cảm hứng ba lần:

‘‘Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa;

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa;

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā’’ti.

‘Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác; Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác; Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.’

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo dhanañjāniṃ brāhmaṇiṃ etadavoca – ‘‘evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇassa vaṇṇaṃ bhāsati. Idāni tyāhaṃ, vasali, tassa satthuno vādaṃ āropessāmī’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo tassa bhagavato vādaṃ āropeyya arahato sammāsambuddhassa. Api ca tvaṃ, brāhmaṇa, gaccha, gantvā vijānissasī’’ti.

Khi được nói như vậy, vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja nói với bà-la-môn-nữ Dhanañjāni rằng: ‘Này người đàn bà hạ tiện, lúc nào cũng vậy, bà cứ tán thán đức hạnh của vị sa-môn trọc đầu kia. Này người đàn bà hạ tiện, bây giờ ta sẽ đến để chất vấn giáo lý của vị đạo sư của bà.’ ‘Thưa Bà-la-môn, trong thế giới này với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng sanh gồm sa-môn, bà-la-môn, chư Thiên và loài người, con không thấy một ai có thể chất vấn giáo lý của Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác. Tuy nhiên, thưa Bà-la-môn, ông cứ đi đi, rồi ông sẽ biết.’

Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Rồi vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja, tức giận, không vui, đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, ông đã trao đổi những lời chào hỏi thân thiện với Đức Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja nói với Đức Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.

‘Giết bỏ điều gì, được ngủ an vui? Giết bỏ điều gì, không còn sầu muộn? Thưa ngài Gotama, Ngài tán thành việc giết bỏ pháp duy nhất nào?’

‘‘Kodhaṃ [Pg.163] chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa brāhmaṇa;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.

‘Giết bỏ sân hận, được ngủ an vui; giết bỏ sân hận, không còn sầu muộn. Này Bà-la-môn, sân hận có gốc độc, ngọn ngọt, các bậc Thánh tán thán việc giết bỏ nó; vì giết bỏ nó rồi, không còn sầu muộn.’

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.

Khi được nói như vậy, vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja bạch Đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người lạc lối, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong rằng con được xuất gia dưới sự hướng dẫn của Tôn giả Gotama, mong rằng con được thọ cụ túc giới.’

Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

Vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đã được xuất gia, được thọ cụ túc giới nơi Đức Thế Tôn. Không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Bhāradvāja, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh mà vì đó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

2. Akkosasuttaṃ

2. Kinh Mắng Chửi

188. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati.

188. Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Bà-la-môn Akkosaka Bhāradvāja nghe tin: ‘Một vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia dưới sự hướng dẫn của Sa-môn Gotama.’ Tức giận, không vui, ông đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, ông đã mắng chửi, lăng mạ Đức Thế Tôn bằng những lời lẽ thô tục, khiếm nhã.

Evaṃ vutte, bhagavā akkosakabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, api nu kho te āgacchanti mittāmaccā ñātisālohitā atithiyo ’’ti? ‘‘Appekadā me, bho gotama, āgacchanti mittāmaccā [Pg.164] ñātisālohitā atithiyo’’ti. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, api nu tesaṃ anuppadesi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vā’’’ti? ‘‘‘Appekadā nesāhaṃ, bho gotama, anuppademi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vā’’’ti. ‘‘‘Sace kho pana te, brāhmaṇa, nappaṭiggaṇhanti, kassa taṃ hotī’’’ti? ‘‘‘Sace te, bho gotama, nappaṭiggaṇhanti, amhākameva taṃ hotī’’’ti. ‘‘Evameva kho, brāhmaṇa, yaṃ tvaṃ amhe anakkosante akkosasi, arosente rosesi, abhaṇḍante bhaṇḍasi, taṃ te mayaṃ nappaṭiggaṇhāma. Tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti; tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti’’.

Khi được nói như vậy, Đức Thế Tôn nói với Bà-la-môn Akkosaka Bhāradvāja: ‘Này Bà-la-môn, ông nghĩ thế nào? Có khi nào bạn bè, thân hữu, bà con, huyết thống, khách khứa đến thăm ông không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, có khi bạn bè, thân hữu, bà con, huyết thống, khách khứa đến thăm tôi.’ ‘Này Bà-la-môn, ông nghĩ thế nào? Ông có dọn cho họ đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, hay đồ nếm không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, có khi tôi dọn cho họ đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, hay đồ nếm.’ ‘Này Bà-la-môn, nếu họ không nhận, thì những thứ đó thuộc về ai?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, nếu họ không nhận, thì những thứ đó thuộc về chúng tôi.’ ‘Cũng vậy, này Bà-la-môn, ông mắng chửi chúng tôi, những người không mắng chửi lại; ông phẫn nộ với chúng tôi, những người không phẫn nộ lại; ông gây sự với chúng tôi, những người không gây sự lại. Chúng tôi không nhận những thứ đó của ông. Này Bà-la-môn, những thứ đó là của ông; này Bà-la-môn, những thứ đó là của ông.’

‘‘Yo kho, brāhmaṇa, akkosantaṃ paccakkosati, rosentaṃ paṭiroseti, bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati, ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, sambhuñjati vītiharatīti. Te mayaṃ tayā neva sambhuñjāma na vītiharāma. Tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti; tavevetaṃ, brāhmaṇa, hotī’’ti. ‘‘Bhavantaṃ kho gotamaṃ sarājikā parisā evaṃ jānāti – ‘arahaṃ samaṇo gotamo’ti. Atha ca pana bhavaṃ gotamo kujjhatī’’ti.

‘Này Bà-la-môn, người nào mắng chửi lại kẻ mắng chửi mình, phẫn nộ lại kẻ phẫn nộ với mình, gây sự lại kẻ gây sự với mình, người ấy được gọi là, này Bà-la-môn, cùng ăn, cùng trao đổi. Chúng tôi không cùng ăn, không cùng trao đổi với ông. Này Bà-la-môn, những thứ đó là của ông; này Bà-la-môn, những thứ đó là của ông.’ ‘Hội chúng cùng với nhà vua biết Tôn giả Gotama là: “Sa-môn Gotama là bậc A-la-hán”. Thế mà Tôn giả Gotama lại nổi giận.’

‘‘Akkodhassa kuto kodho, dantassa samajīvino;

Sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino.

Với người không sân hận, đã được điều phục, sống đúng pháp, đã giải thoát nhờ chánh trí, đã tịch tịnh, như vậy, làm sao có sân hận?

‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

Kẻ nào nổi giận lại với người đang giận, kẻ ấy còn tệ hơn người kia. Người không nổi giận lại với người đang giận, là chiến thắng một trận chiến khó thắng.

‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

Người nào biết người khác đang nổi giận, mà giữ chánh niệm và bình tĩnh, người ấy thực hành lợi ích cho cả hai, cho mình và cho người.

‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.

Những người không am hiểu Chánh pháp, họ cho là kẻ ngu, người đang chữa lành cho cả hai, cho mình và cho người.

Evaṃ vutte, akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.

Khi được nói như vậy, bà-la-môn Akkosakabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu thay, thưa ngài Gotama… Con xin quy y ngài Gotama, quy y Pháp, và quy y chúng Tỳ khưu. Kính bạch ngài, mong rằng con được xuất gia dưới sự hiện diện của ngài Gotama, mong rằng con được thọ cụ túc giới.”

Alattha kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā akkosakabhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto [Pg.165] nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

Bà-la-môn Akkosakabhāradvāja đã được xuất gia dưới sự hiện diện của đức Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới. Và không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, tôn giả Akkosakabhāradvāja, trong khi đang an trú một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, có tâm hướng đến (Niết-bàn), đã không bao lâu — vì mục đích mà các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, tức là mục tiêu vô thượng của phạm hạnh — ngay trong hiện tại, tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đắc và an trú. Vị ấy đã biết rõ: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.” Và tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

3. Asurindakasuttaṃ

3. Kinh Asurindaka

189. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho asurindakabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘bhāradvājagotto brāhmaṇo kira samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi. Atha kho asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘jitosi, samaṇa, jitosi, samaṇā’’ti.

189. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bà-la-môn Asurindakabhāradvāja nghe được rằng: “Nghe nói một vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình dưới sự hiện diện của sa-môn Gotama.” Phẫn nộ, không hài lòng, vị ấy đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy mắng nhiếc, lăng mạ đức Thế Tôn bằng những lời lẽ không xứng đáng, thô lỗ. Khi được nói như vậy, đức Thế Tôn vẫn im lặng. Bấy giờ, bà-la-môn Asurindakabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Ngài đã thua, thưa sa-môn, ngài đã thua, thưa sa-môn!”

‘‘Jayaṃ ve maññati bālo, vācāya pharusaṃ bhaṇaṃ;

Jayañcevassa taṃ hoti, yā titikkhā vijānato.

“Kẻ ngu nói lời thô lỗ, tự cho mình là chiến thắng. Nhưng đối với người có trí, sự kham nhẫn chính là chiến thắng của vị ấy.”

‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

“Người nổi giận lại với kẻ đang giận, chính vì thế mà trở nên tồi tệ hơn. Người không nổi giận lại với kẻ đang giận, là chiến thắng một trận chiến khó thắng.”

‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

“Người biết kẻ khác đang phẫn nộ, mà chánh niệm giữ được bình tĩnh, là đang thực hành lợi ích cho cả hai, cho mình và cho người.”

‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.

“Người đang chữa lành cho cả hai, cho mình và cho người, thì những kẻ không thông hiểu Chánh pháp lại cho rằng đó là kẻ ngu.”

Evaṃ vutte, asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

Khi được nói như vậy, bà-la-môn Asurindakabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu thay, thưa ngài Gotama… (cho đến) … vị ấy đã biết rõ.” Và tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

4. Bilaṅgikasuttaṃ

4. Kinh Bilaṅgika

190. Ekaṃ [Pg.166] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho bilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha kho bhagavā bilaṅgikassa bhāradvājassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya bilaṅgikaṃ bhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

190. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bà-la-môn Bilaṅgikabhāradvāja nghe được rằng: “Nghe nói một vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình dưới sự hiện diện của sa-môn Gotama.” Phẫn nộ, không hài lòng, vị ấy đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy im lặng đứng một bên. Bấy giờ, đức Thế Tôn, với tâm của mình biết được tư duy trong tâm của bà-la-môn Bilaṅgikabhāradvāja, đã nói với bà-la-môn Bilaṅgikabhāradvāja bằng một bài kệ:

‘‘Yo appaduṭṭhassa narassa dussati,Suddhassa posassa anaṅgaṇassa;

Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’’ti.

“Người nào xúc phạm đến người không đáng xúc phạm, đến bậc thanh tịnh, không còn phiền não; điều ác ấy quay trở lại chính kẻ ngu đó, như bụi mịn tung ngược chiều gió.”

Evaṃ vutte, vilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

Khi được nói như vậy, bà-la-môn Bilaṅgikabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu thay, thưa ngài Gotama… (cho đến) … vị ấy đã biết rõ.” Và tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

5. Ahiṃsakasuttaṃ

5. Kinh Ahiṃsaka

191. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahiṃsakāhaṃ, bho gotama, ahiṃsakāhaṃ, bho gotamā’’ti.

191. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, bà-la-môn Ahiṃsakabhāradvāja đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy cùng đức Thế Tôn chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bà-la-môn Ahiṃsakabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thưa ngài Gotama, tôi là Ahiṃsaka (người vô hại). Thưa ngài Gotama, tôi là Ahiṃsaka.”

‘‘Yathā nāmaṃ tathā cassa, siyā kho tvaṃ ahiṃsako;

Yo ca kāyena vācāya, manasā ca na hiṃsati;

Sa ve ahiṃsako hoti, yo paraṃ na vihiṃsatī’’ti.

“Mong rằng ông đúng như tên gọi, mong rằng ông là người vô hại. Người nào không làm hại kẻ khác bằng thân, khẩu, và ý; người ấy thật sự là người vô hại, là người không làm tổn thương kẻ khác.”

Evaṃ vutte, ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā ahiṃsakabhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

Khi được nói như vậy, bà-la-môn Ahiṃsakabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu thay, thưa ngài Gotama… (cho đến) … vị ấy đã biết rõ.” Và tôn giả Ahiṃsakabhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

6. Jaṭāsuttaṃ

6. Kinh Jaṭā (Rối Rắm)

192. Sāvatthinidānaṃ[Pg.167]. Atha kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

192. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, bà-la-môn Jaṭābhāradvāja đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy cùng đức Thế Tôn chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bà-la-môn Jaṭābhāradvāja bạch với đức Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Antojaṭā bahijaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā;

Taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭa’’nti.

“Rối rắm bên trong, rối rắm bên ngoài, chúng sanh bị rối rắm bởi sự rối rắm. Con xin hỏi ngài Gotama điều ấy: Ai có thể gỡ mối rối rắm này?”

‘‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ;

Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ.

“Người có trí tuệ, an trú trong giới, tu tập tâm và tuệ; vị tỳ khưu nhiệt tâm, thận trọng, vị ấy có thể gỡ mối rối rắm này.”

‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;

Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā.

“Những vị đã ly tham, sân, và vô minh; các vị lậu tận, A-la-hán, đối với các vị ấy, mối rối rắm đã được gỡ.”

‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati;

Paṭighaṃ rūpasaññā ca, etthesā chijjate jaṭā’’ti.

“Nơi nào danh và sắc, cùng với tưởng về đối ngại và tưởng về sắc, được đoạn diệt không còn dư sót; chính tại nơi ấy, mối rối rắm này bị cắt đứt.”

Evaṃ vutte, jaṭābhāradvājo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

Khi được nói như vậy, bà-la-môn Jaṭābhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu thay, thưa ngài Gotama… (cho đến) … Và tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán.”

7. Suddhikasuttaṃ

7. Kinh Suddhika

193. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ ajjhabhāsi –

193. Nhân duyên tại Sāvatthī. Bấy giờ, Bà la môn Suddhikabhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà la môn Suddhikabhāradvāja ở trước mặt Thế Tôn nói lên bài kệ này:

‘‘Na brāhmaṇo sujjhati koci, loke sīlavāpi tapokaraṃ;

Vijjācaraṇasampanno, so sujjhati na aññā itarā pajā’’ti.

“Ở đời, không một Bà la môn nào được thanh tịnh, dù có giới hạnh, thực hành khổ hạnh; người nào đầy đủ minh và hạnh, người ấy được thanh tịnh, còn các chúng sanh khác thì không.”

‘‘Bahumpi palapaṃ jappaṃ, na jaccā hoti brāhmaṇo;

Antokasambu saṅkiliṭṭho, kuhanaṃ upanissito.

“Dù nói lảm nhảm nhiều lời, không phải do sanh mà thành Bà la môn; bên trong thối tha, ô nhiễm, nương tựa vào sự lừa dối.

‘‘Khattiyo [Pg.168] brāhmaṇo vesso, suddo caṇḍālapukkuso;

Āraddhavīriyo pahitatto, niccaṃ daḷhaparakkamo;

Pappoti paramaṃ suddhiṃ, evaṃ jānāhi brāhmaṇā’’ti.

“Dù là Sát đế lỵ, Bà la môn, Phệ xá, Thủ đà la, Chiên đà la, hay người đổ rác; người tinh cần, quyết tâm, luôn luôn kiên trì nỗ lực, sẽ đạt đến sự thanh tịnh tối thượng. Này Bà la môn, hãy biết như vậy.”

Evaṃ vutte, suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

Khi được nói như vậy, Bà la môn Suddhikabhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!… (cho đến)… Và Tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A la hán.”

8. Aggikasuttaṃ

8. Kinh Aggika

194. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa sappinā pāyaso sannihito hoti – ‘‘aggiṃ juhissāmi, aggihuttaṃ paricarissāmī’’ti.

194. Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Bà la môn Aggikabhāradvāja đã chuẩn bị sẵn cháo sữa với bơ lỏng, với ý định: “Ta sẽ cúng dường lửa, ta sẽ thực hiện lễ tế lửa.”

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Rājagahe sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. Disvāna bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát và y, đi vào thành Rājagaha để khất thực. Khi đi khất thực theo thứ tự từng nhà ở Rājagaha, Ngài đi đến nhà của Bà la môn Aggikabhāradvāja; sau khi đến, Ngài đứng một bên. Bà la môn Aggikabhāradvāja thấy Thế Tôn đang đứng khất thực. Thấy vậy, vị ấy nói với Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Tīhi vijjāhi sampanno, jātimā sutavā bahū;

Vijjācaraṇasampanno, somaṃ bhuñjeyya pāyasa’’nti.

“Người nào đầy đủ ba minh, có dòng dõi, đa văn, đầy đủ minh và hạnh, người ấy xứng đáng dùng cháo sữa này.”

‘‘Bahumpi palapaṃ jappaṃ, na jaccā hoti brāhmaṇo;

Antokasambu saṃkiliṭṭho, kuhanāparivārito.

“Dù nói lảm nhảm nhiều lời, không phải do sanh mà thành Bà la môn; bên trong thối tha, ô nhiễm, bị sự lừa dối bao vây.

‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyañca passati;

Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni.

“Vị mâu ni nào biết được đời trước, thấy được cõi trời và cõi khổ; lại đạt đến sự đoạn tận sanh, bậc mâu ni đã hoàn tất thắng trí.

‘‘Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo;

Vijjācaraṇasampanno, somaṃ bhuñjeyya pāyasa’’nti.

“Với ba minh này, vị ấy là Bà la môn tam minh; người đầy đủ minh và hạnh, người ấy xứng đáng dùng cháo sữa này.”

‘‘Bhuñjatu bhavaṃ gotamo. Brāhmaṇo bhava’’nti.

“Xin Tôn giả Gotama hãy dùng. Tôn giả là một vị Bà la môn.”

‘‘Gāthābhigītaṃ [Pg.169] me abhojaneyyaṃ,Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;

Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

“Vật thực có được do đọc kệ, Ta không dùng; này Bà la môn, đó không phải là pháp của những người thấy rõ. Chư Phật từ bỏ vật thực có được do đọc kệ; này Bà la môn, khi có Chánh pháp, đó là cách sinh sống.

‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;

Annena pānena upaṭṭhahassu,Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti.

“Hãy cúng dường bằng thức ăn và thức uống khác cho bậc toàn thiện, bậc đại sĩ, bậc lậu tận, người đã dập tắt hối hận. Vì đó là ruộng phước cho người mong cầu phước báu.”

Evaṃ vutte, aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā aggikabhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

Khi được nói như vậy, Bà la môn Aggikabhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!… (cho đến)… Và Tôn giả Aggikabhāradvāja đã trở thành một trong các vị A la hán.”

9. Sundarikasuttaṃ

9. Kinh Sundarika

195. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati sundarikāya nadiyā tīre. Tena kho pana samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo sundarikāya nadiyā tīre aggiṃ juhati, aggihuttaṃ paricarati. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo aggiṃ juhitvā aggihuttaṃ paricaritvā uṭṭhāyāsanā samantā catuddisā anuvilokesi – ‘‘ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhuñjeyyā’’ti? Addasā kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle sasīsaṃ pārutaṃ nisinnaṃ. Disvāna vāmena hatthena habyasesaṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena kamaṇḍaluṃ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa padasaddena sīsaṃ vivari. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo ‘muṇḍo ayaṃ bhavaṃ, muṇḍako ayaṃ bhava’nti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘muṇḍāpi hi idhekacce brāhmaṇā bhavanti; yaṃnūnāhaṃ taṃ upasaṅkamitvā jātiṃ puccheyya’nti.

195. Một thời, Thế Tôn trú tại xứ Kosala, bên bờ sông Sundarikā. Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja đang cúng dường lửa, thực hiện lễ tế lửa bên bờ sông Sundarikā. Sau khi cúng dường lửa, thực hiện lễ tế lửa xong, Bà la môn Sundarikabhāradvāja từ chỗ ngồi đứng dậy, nhìn quanh bốn phương và tự hỏi: “Ai có thể dùng phần vật cúng còn lại này?” Bà la môn Sundarikabhāradvāja thấy Thế Tôn đang ngồi dưới một gốc cây, trùm kín cả đầu. Thấy vậy, vị ấy tay trái cầm phần vật cúng còn lại, tay phải cầm bình nước, đi đến chỗ Thế Tôn. Bấy giờ, nghe tiếng bước chân của Bà la môn Sundarikabhāradvāja, Thế Tôn mở tấm y che đầu ra. Khi ấy, Bà la môn Sundarikabhāradvāja nghĩ: “Vị này đầu trọc, vị này là kẻ đầu trọc,” và muốn quay trở về. Nhưng rồi Bà la môn Sundarikabhāradvāja lại nghĩ: “Ở đây cũng có một số Bà la môn đầu trọc. Hay là ta đến hỏi vị ấy về dòng dõi.”

Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘kiṃjacco bhava’nti?

Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy bạch với Thế Tôn rằng: “Tôn giả thuộc dòng dõi nào?”

‘‘Mā [Pg.170] jātiṃ puccha caraṇañca puccha,Kaṭṭhā have jāyati jātavedo;

Nīcākulīnopi muni dhitimā,Ājānīyo hoti hirīnisedho.

“Đừng hỏi dòng dõi, hãy hỏi về hạnh kiểm. Lửa quả thật sanh từ củi gỗ. Dù thuộc dòng dõi thấp hèn, bậc mâu ni vẫn kiên định, là bậc thuần chủng, được hổ thẹn ngăn giữ.

‘‘Saccena danto damasā upeto,Vedantagū vusitabrahmacariyo;

Yaññopanīto tamupavhayetha,Kālena so juhati dakkhiṇeyye’’ti.

“Người được chế ngự bởi chân lý, đầy đủ sự tự chủ, đã đến tận cùng của minh, đã sống đời phạm hạnh, người đã dâng lễ vật, hãy mời vị ấy đến. Người ấy cúng dường đúng thời cho bậc đáng cúng dường.”

‘‘Addhā suyiṭṭhaṃ suhutaṃ mama yidaṃ,Yaṃ tādisaṃ vedagumaddasāmi;

Tumhādisānañhi adassanena,Añño jano bhuñjati habyasesa’’nti.

“Chắc chắn lễ tế của tôi đã được cúng dường tốt đẹp, đã được dâng cúng tốt đẹp, vì tôi đã gặp được một bậc thông đạt minh như vậy. Vì không gặp được những vị như Ngài, nên người khác đã dùng phần vật cúng còn lại.”

‘‘Bhuñjatu bhavaṃ gotamo. Brāhmaṇo bhava’’nti.

“Xin Tôn giả Gotama hãy dùng. Tôn giả là một vị Bà la môn.”

‘‘Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;

Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;

Annena pānena upaṭṭhahassu,Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti.

‘‘Atha kassa cāhaṃ, bho gotama, imaṃ habyasesaṃ dammī’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yasseso habyaseso bhutto sammā pariṇāmaṃ gaccheyya aññatra, brāhmaṇa, tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā. Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, taṃ habyasesaṃ appaharite vā chaḍḍehi appāṇake vā udake opilāpehī’’ti.

“Thưa Tôn giả Gotama, vậy con sẽ dâng phần vật cúng tế còn lại này cho ai?” “Này Bà la môn, trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong chúng sanh này cùng với Sa môn, Bà la môn, cùng với chư Thiên và loài người, Ta không thấy một ai, ngoại trừ Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai, mà sau khi ăn phần vật cúng tế còn lại này có thể tiêu hóa được một cách tốt đẹp. Do đó, này Bà la môn, ngươi hãy vứt bỏ phần vật cúng tế còn lại đó ở nơi không có cỏ xanh, hoặc thả trôi nó trong nước không có chúng sanh.”

Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo taṃ habyasesaṃ appāṇake udake opilāpesi. Atha kho so habyaseso udake pakkhitto cicciṭāyati [Pg.171] ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati. Seyyathāpi nāma phālo divasaṃsantatto udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati; evameva so habyaseso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati.

Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja đã thả trôi phần vật cúng tế còn lại đó trong nước không có chúng sanh. Khi phần vật cúng tế còn lại đó được bỏ vào nước, nó kêu lên xèo xèo, xì xì, bốc khói và tỏa khói nghi ngút. Ví như lưỡi cày được nung nóng cả ngày, khi bỏ vào nước, nó kêu lên xèo xèo, xì xì, bốc khói và tỏa khói nghi ngút; cũng vậy, phần vật cúng tế còn lại đó khi được bỏ vào nước, nó kêu lên xèo xèo, xì xì, bốc khói và tỏa khói nghi ngút.

Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho sundarikabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā gāthāhi ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja, kinh hãi, lông tóc dựng đứng, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đứng sang một bên. Thế Tôn đã nói với Bà la môn Sundarikabhāradvāja đang đứng một bên bằng những câu kệ:

‘‘Mā brāhmaṇa dāru samādahāno,Suddhiṃ amaññi bahiddhā hi etaṃ;

Na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti,Yo bāhirena parisuddhimicche.

“Này Bà la môn, chớ nghĩ rằng thanh tịnh có được do việc nhóm củi, vì đó là việc bên ngoài. Bậc thiện xảo không nói rằng sự thanh tịnh có được bằng cách đó, đối với người tìm cầu sự thanh tịnh qua những phương tiện bên ngoài.”

‘‘Hitvā ahaṃ brāhmaṇa dārudāhaṃAjjhattamevujjalayāmi jotiṃ;

Niccagginī niccasamāhitatto,Arahaṃ ahaṃ brahmacariyaṃ carāmi.

“Này Bà la môn, Ta đã từ bỏ việc đốt củi, Ta chỉ thắp sáng ngọn lửa bên trong. Với ngọn lửa thường cháy, với tâm thường định tĩnh, Ta, bậc A la hán, thực hành đời sống phạm hạnh.”

‘‘Māno hi te brāhmaṇa khāribhāro,Kodho dhumo bhasmani mosavajjaṃ;

Jivhā sujā hadayaṃ jotiṭhānaṃ,Attā sudanto purisassa joti.

“Này Bà la môn, ngã mạn của ngươi chính là gánh nặng, sân hận là khói, lời nói dối là tro. Lưỡi là muỗng cúng tế, tâm là nơi ngọn lửa cháy, tự ngã được khéo điều phục là ngọn lửa của con người.”

‘‘Dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho,Anāvilo sabbhi sataṃ pasattho;

Yattha have vedaguno sinātā,Anallagattāva taranti pāraṃ.

“Này Bà la môn, Pháp là hồ nước, giới là bến tắm, không vẩn đục, được bậc thiện nhân tán thán. Nơi ấy, những bậc thông đạt Vệ đà tắm gội, và với thân không ướt, họ vượt sang bờ bên kia.”

‘‘Saccaṃ dhammo saṃyamo brahmacariyaṃ,Majjhe sitā brāhmaṇa brahmapatti;

Sa tujjubhūtesu namo karohi,Tamahaṃ naraṃ dhammasārīti brūmī’’ti.

“Chân lý, Pháp, sự chế ngự, đời sống phạm hạnh, này Bà la môn, đó là con đường đạt đến trạng thái Phạm thiên, dựa vào trung đạo. Ngươi hãy đảnh lễ những bậc ngay thẳng. Ta gọi người ấy là người sống theo cốt lõi của Pháp.”

Evaṃ [Pg.172] vutte, sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti.

Khi được nói như vậy, Bà la môn Sundarikabhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... (vân vân)... Và Tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A la hán.”

10. Bahudhītarasuttaṃ

10. Kinh Nhiều Con Gái

196. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa catuddasa balībaddā naṭṭhā honti. Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo te balībadde gavesanto yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā addasa bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi –

196. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Bấy giờ, mười bốn con bò đực của một Bà la môn thuộc dòng họ Bhāradvāja bị mất. Khi ấy, Bà la môn dòng họ Bhāradvāja, trong khi tìm kiếm những con bò đực đó, đã đi đến khu rừng ấy; sau khi đến, ông thấy Thế Tôn đang ngồi trong khu rừng đó, ngồi kiết già, giữ thân thẳng, an lập chánh niệm trước mặt. Thấy vậy, ông đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đọc những câu kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, balībaddā catuddasa;

Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“Chắc hẳn vị Sa môn này không có mười bốn con bò đực bị mất sáu ngày nay, vì thế vị Sa môn này được an lạc.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, tilākhettasmi pāpakā;

Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“Chắc hẳn vị Sa môn này không có những cây vừng xấu xí, chỉ còn một hai lá trong ruộng vừng, vì thế vị Sa môn này được an lạc.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā;

Ussoḷhikāya naccanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“Chắc hẳn vị Sa môn này không có những con chuột nhảy múa trong kho thóc rỗng, vì thế vị Sa môn này được an lạc.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, santhāro sattamāsiko;

Uppāṭakehi sañchanno, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“Chắc hẳn vị Sa môn này không có tấm trải giường bảy tháng không dùng, bị rệp bao phủ, vì thế vị Sa môn này được an lạc.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, vidhavā satta dhītaro;

Ekaputtā duputtā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“Chắc hẳn vị Sa môn này không có bảy người con gái góa bụa, người có một con, người có hai con, vì thế vị Sa môn này được an lạc.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, piṅgalā tilakāhatā;

Sottaṃ pādena bodheti, tenāyaṃ samaṇo sukhī.

“Chắc hẳn vị Sa môn này không có người vợ mắt vàng, người đầy tàn nhang, dùng chân đánh thức khi đang ngủ, vì thế vị Sa môn này được an lạc.”

‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, paccūsamhi iṇāyikā;

Detha dethāti codenti, tenāyaṃ samaṇo sukhī’’ti.

“Chắc hẳn vị Sa môn này không bị các chủ nợ vào lúc rạng đông thúc giục: ‘Trả đi, trả đi!’, vì thế vị Sa môn này được an lạc.”

‘‘Na [Pg.173] hi mayhaṃ brāhmaṇa, balībaddā catuddasa;

Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“Này Bà la môn, Ta không có mười bốn con bò đực bị mất sáu ngày nay, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tilākhettasmi pāpakā;

Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“Này Bà la môn, Ta không có những cây vừng xấu xí, chỉ còn một hai lá trong ruộng vừng, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā;

Ussoḷhikāya naccanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“Này Bà la môn, Ta không có những con chuột nhảy múa trong kho thóc rỗng, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, santhāro sattamāsiko;

Uppāṭakehi sañchanno, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“Này Bà la môn, Ta không có tấm trải giường bảy tháng không dùng, bị rệp bao phủ, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, vidhavā satta dhītaro;

Ekaputtā duputtā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“Này Bà la môn, Ta không có bảy người con gái góa bụa, người có một con, người có hai con, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, piṅgalā tilakāhatā;

Sottaṃ pādena bodheti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī.

“Này Bà la môn, Ta không có người vợ mắt vàng, người đầy tàn nhang, dùng chân đánh thức khi đang ngủ, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.”

‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, paccūsamhi iṇāyikā;

Detha dethāti codenti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī’’ti.

“Này Bà la môn, Ta không bị các chủ nợ vào lúc rạng đông thúc giục: ‘Trả đi, trả đi!’, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.”

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evameva bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti.

Khi được nói như vậy, Bà la môn dòng họ Bhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama, thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ví như người lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, hoặc đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Pháp đã được Tôn giả Gotama tuyên thuyết bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ khưu Tăng. Mong rằng con được xuất gia, được thọ cụ túc giới trước sự hiện diện của Tôn giả Gotama.”

Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ [Pg.174] itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti.

Vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đã được xuất gia, đã được thọ cụ túc giới nơi đức Thế Tôn. Tôn giả Bhāradvāja, không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, quyết chí, chẳng bao lâu đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì nó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

Arahantavaggo paṭhamo.

Phẩm A-la-hán, thứ nhất.

Tassuddānaṃ –

Đây là kệ tóm tắt của phẩm ấy:

Dhanañjānī ca akkosaṃ, asurindaṃ bilaṅgikaṃ;

Ahiṃsakaṃ jaṭā ceva, suddhikañceva aggikā;

Sundarikaṃ bahudhītarena ca te dasāti.

Kinh Dhanañjānī, kinh Akkosa, kinh Asurinda, kinh Bilaṅgika; kinh Ahiṃsaka, kinh Jaṭā, kinh Suddhika, và kinh Aggikā; kinh Sundarika cùng với kinh Bahudhītarā, đó là mười kinh.

2. Upāsakavaggo

2. Phẩm Cư Sĩ

1. Kasibhāradvājasuttaṃ

1. Kinh Kasibhāradvāja

197. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati dakkhiṇāgirismiṃ ekanāḷāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa pañcamattāni naṅgalasatāni payuttāni honti vappakāle. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa kammanto tenupasaṅkami.

197. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Magadha, tại Dakkhiṇāgiri, trong một làng Bà-la-môn tên là Ekanāḷā. Vào lúc ấy, đang là mùa gieo hạt, năm trăm cái cày của Bà-la-môn Kasibhāradvāja đã được thắng vào ách. Bấy giờ, vào buổi sáng, đức Thế Tôn đắp y, mang bát, đi đến nơi làm việc của Bà-la-môn Kasibhāradvāja.

Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa parivesanā vattati. Atha kho bhagavā yena parivesanā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. Disvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmi. Tvampi, samaṇa, kasassu ca vapassu ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjassū’’ti. ‘‘Ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’’ti. Na kho mayaṃ passāma bhoto gotamassa yugaṃ vā naṅgalaṃ vā phālaṃ vā pācanaṃ vā balībadde vā, atha ca pana bhavaṃ gotamo evamāha – ‘‘ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’’ti[Pg.175]. Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Vào lúc ấy, việc phân phát thức ăn của Bà-la-môn Kasibhāradvāja đang diễn ra. Bấy giờ, đức Thế Tôn đi đến nơi phân phát thức ăn; sau khi đến, Ngài đứng một bên. Bà-la-môn Kasibhāradvāja thấy đức Thế Tôn đang đứng khất thực. Thấy vậy, ông nói với đức Thế Tôn lời này: ‘Này Sa-môn, tôi cày và gieo, sau khi cày và gieo, tôi ăn. Này Sa-môn, Ngài cũng hãy cày và gieo, sau khi cày và gieo, hãy ăn.’ ‘Này Bà-la-môn, Ta cũng cày và gieo, sau khi cày và gieo, Ta ăn.’ ‘Chúng tôi không thấy cái ách, cái cày, lưỡi cày, cái roi, hay bò đực của Tôn giả Gotama. Thế mà Tôn giả Gotama lại nói như vầy: ‘Này Bà-la-môn, Ta cũng cày và gieo, sau khi cày và gieo, Ta ăn.’’ Bấy giờ, Bà-la-môn Kasibhāradvāja nói với đức Thế Tôn bằng kệ rằng:

‘‘Kassako paṭijānāsi, na ca passāmi te kasiṃ;

Kassako pucchito brūhi, kathaṃ jānemu taṃ kasi’’nti.

‘Ngài tự nhận là người cày ruộng, nhưng chúng tôi không thấy việc cày của Ngài. Đã được hỏi, xin Ngài, người cày ruộng, hãy nói cho chúng tôi biết, làm sao chúng tôi có thể biết được việc cày ấy của Ngài?’

‘‘Saddhā bījaṃ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṃ;

Hirī īsā mano yottaṃ, sati me phālapācanaṃ.

‘Tín là hạt giống, khổ hạnh là mưa, trí tuệ của Ta là ách và cày. Tàm là cán cày, tâm là dây ách, niệm của Ta là lưỡi cày và roi.

‘‘Kāyagutto vacīgutto, āhāre udare yato;

Saccaṃ karomi niddānaṃ, soraccaṃ me pamocanaṃ.

‘Thân được hộ trì, khẩu được hộ trì, tiết độ trong ăn uống. Ta lấy sự thật làm việc nhổ cỏ, sự nhu hòa là sự giải thoát của Ta.

‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ;

Gacchati anivattantaṃ, yattha gantvā na socati.

‘Tinh tấn của Ta là con vật mang ách, chuyên chở đến nơi an ổn khỏi các khổ ách. Nó đi thẳng, không quay lại, đến nơi nào mà khi đã đến thì không còn sầu muộn.

‘‘Evamesā kasī kaṭṭhā, sā hoti amatapphalā;

Etaṃ kasiṃ kasitvāna, sabbadukkhā pamuccatī’’ti.

‘Việc cày này được cày như vậy, nó có quả là bất tử. Sau khi cày xong việc cày này, người ấy được giải thoát khỏi mọi khổ đau.’

‘‘Bhuñjatu bhavaṃ gotamo. Kassako bhavaṃ. Yañhi bhavaṃ gotamo amatapphalampi kasiṃ kasatī’’ti.

‘Xin Tôn giả Gotama hãy dùng bữa. Tôn giả quả là người cày ruộng, vì Tôn giả cày một vụ cày có quả là bất tử.’

‘‘Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo;

Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā.

‘Vật thực có được do đọc kệ, Ta không nên dùng. Này Bà-la-môn, đối với những người thấy rõ, đây không phải là pháp. Chư Phật từ bỏ vật thực có được do đọc kệ. Này Bà-la-môn, khi chánh pháp còn tồn tại, đây là cách sống.

‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ;

Annena pānena upaṭṭhahassu,Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti.

‘Hãy dùng đồ ăn và thức uống khác để cúng dường đến bậc đại sĩ toàn hảo, đã đoạn tận lậu hoặc, đã lắng dịu hối quá. Vì vị ấy chính là ruộng phước cho người mong cầu phước báu.’

Evaṃ vutte, kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Kasibhāradvāja bạch với đức Thế Tôn lời này: ‘Thật vi diệu, Tôn giả Gotama! ... Kể từ hôm nay, mong Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cư sĩ đã quy y trọn đời.’

2. Udayasuttaṃ

2. Kinh Udaya

198. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena udayassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Atha [Pg.176] kho udayo brāhmaṇo bhagavato pattaṃ odanena pūresi. Dutiyampi kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena udayassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami…pe… tatiyampi kho udayo brāhmaṇo bhagavato pattaṃ odanena pūretvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pakaṭṭhakoyaṃ samaṇo gotamo punappunaṃ āgacchatī’’ti.

198. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vào buổi sáng, đức Thế Tôn đắp y, mang bát, đi đến nhà của Bà-la-môn Udaya. Bấy giờ, Bà-la-môn Udaya đổ đầy cơm vào bát của đức Thế Tôn. Lần thứ hai... Lần thứ ba, Bà-la-môn Udaya đổ đầy cơm vào bát của đức Thế Tôn và nói với Ngài lời này: ‘Sa-môn Gotama này thật tham lam, cứ đến đi đến lại.’

‘‘Punappunañceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā;

Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ.

‘Họ gieo hạt giống lặp đi lặp lại, vua trời làm mưa lặp đi lặp lại. Người cày cày ruộng lặp đi lặp lại, lúa gạo đến với quốc độ lặp đi lặp lại.

‘‘Punappunaṃ yācakā yācayanti, punappunaṃ dānapatī dadanti;

Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ.

‘Người ăn xin đi xin lặp đi lặp lại, thí chủ bố thí lặp đi lặp lại. Sau khi bố thí lặp đi lặp lại, thí chủ đến cảnh giới trời lặp đi lặp lại.

‘‘Punappunaṃ khīranikā duhanti, punappunaṃ vaccho upeti mātaraṃ;

Punappunaṃ kilamati phandati ca, punappunaṃ gabbhamupeti mando.

‘Người vắt sữa vắt sữa lặp đi lặp lại, bê con tìm đến mẹ lặp đi lặp lại. Người ta mệt mỏi và run rẩy lặp đi lặp lại, kẻ ngu si đi vào bào thai lặp đi lặp lại.

‘‘Punappunaṃ jāyati mīyati ca, punappunaṃ sivathikaṃ haranti;

Maggañca laddhā apunabbhavāya, na punappunaṃ jāyati bhūripañño’’ti.

‘Người ta sanh ra và chết đi lặp đi lặp lại, họ mang xác đến nghĩa địa lặp đi lặp lại. Nhưng sau khi đắc được con đường không còn tái sanh, người có trí tuệ rộng lớn không sanh ra lặp đi lặp lại nữa.’

Evaṃ vutte, udayo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Udaya bạch với đức Thế Tôn lời này: ‘Thật vi diệu, Tôn giả Gotama! ... Mong Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cư sĩ đã quy y trọn đời, kể từ hôm nay.’

3. Devahitasuttaṃ

3. Kinh Devahita

199. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā vātehābādhiko hoti; āyasmā ca upavāṇo bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ upavāṇaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, upavāṇa, uṇhodakaṃ jānāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā upavāṇo bhagavato paṭissutvā nivāsetvā pattacīvaramādāya yena devahitassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho devahito brāhmaṇo āyasmantaṃ upavāṇaṃ tuṇhībhūtaṃ ekamantaṃ ṭhitaṃ. Disvāna āyasmantaṃ upavāṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

199. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Thế Tôn bị bệnh gió. Và Tôn giả Upavāṇa là thị giả của Thế Tôn. Rồi Thế Tôn gọi Tôn giả Upavāṇa: 'Này Upavāṇa, hãy đi tìm nước nóng cho Ta.' 'Vâng, bạch Thế Tôn.' Tôn giả Upavāṇa vâng đáp Thế Tôn, rồi mặc y, mang y bát, đi đến nhà của Bà-la-môn Devahita. Sau khi đến, ngài đứng im lặng một bên. Bà-la-môn Devahita thấy Tôn giả Upavāṇa đang đứng im lặng một bên. Thấy vậy, ông nói lên kệ với Tôn giả Upavāṇa:

‘‘Tuṇhībhūto [Pg.177] bhavaṃ tiṭṭhaṃ, muṇḍo saṅghāṭipāruto;

Kiṃ patthayāno kiṃ esaṃ, kiṃ nu yācitumāgato’’ti.

‘Ngài đứng im lặng thế kia, đầu trọc, khoác tấm tăng-già-lê; Ngài mong muốn điều gì, tìm kiếm điều gì, hay đến đây để xin điều gì?’

‘‘Arahaṃ sugato loke, vātehābādhiko muni;

Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa.

‘Bậc A-la-hán, Thiện Thệ ở trên đời, bậc Mâu-ni đang bị bệnh gió. Này Bà-la-môn, nếu có nước nóng, xin hãy cúng dường cho bậc Mâu-ni.

‘‘Pūjito pūjaneyyānaṃ, sakkareyyāna sakkato;

Apacito apaceyyānaṃ, tassa icchāmi hātave’’ti.

‘Ngài được cúng dường bởi những bậc đáng cúng dường, được tôn kính bởi những bậc đáng tôn kính, được kính trọng bởi những bậc đáng kính trọng. Tôi muốn mang nước nóng đến cho Ngài.’

Atha kho devahito brāhmaṇo uṇhodakassa kājaṃ purisena gāhāpetvā phāṇitassa ca puṭaṃ āyasmato upavāṇassa pādāsi. Atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ uṇhodakena nhāpetvā uṇhodakena phāṇitaṃ āloletvā bhagavato pādāsi. Atha kho bhagavato ābādho paṭippassambhi.

Rồi Bà-la-môn Devahita cho người mang một gánh nước nóng và một gói đường phèn trao cho Tôn giả Upavāṇa. Bấy giờ, Tôn giả Upavāṇa đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ngài dùng nước nóng tắm cho Thế Tôn, rồi hòa đường phèn với nước nóng và dâng lên Thế Tôn. Bấy giờ, cơn bệnh của Thế Tôn được thuyên giảm.

Atha kho devahito brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho devahito brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Rồi Bà-la-môn Devahita đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông cùng Thế Tôn chào hỏi vui vẻ. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Devahita nói lên kệ với Thế Tôn:

‘‘Kattha dajjā deyyadhammaṃ, kattha dinnaṃ mahapphalaṃ;

Kathañhi yajamānassa, kathaṃ ijjhati dakkhiṇā’’ti.

‘Nên bố thí vật cúng dường cho ai? Bố thí cho ai được quả lớn? Làm sao cho người thí chủ, làm sao cho vật bố thí được thành tựu?’

‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyañca passati;

Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni.

‘Vị nào biết được các đời quá khứ, thấy được cõi trời và cõi khổ, lại đạt đến sự đoạn tận sanh tử, vị Mâu-ni đã viên mãn thắng trí.

‘‘Ettha dajjā deyyadhammaṃ, ettha dinnaṃ mahapphalaṃ;

Evañhi yajamānassa, evaṃ ijjhati dakkhiṇā’’ti.

‘Nên bố thí vật cúng dường cho vị ấy, bố thí cho vị ấy được quả lớn. Như vậy đối với người thí chủ, như vậy vật bố thí được thành tựu.’

Evaṃ vutte, devahito brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói vậy, Bà-la-môn Devahita bạch với Thế Tôn: 'Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama... Kể từ hôm nay, mong Tôn giả Gotama nhận con làm một người cận sự nam đã quy y trọn đời.'

4. Mahāsālasuttaṃ

4. Kinh Đại Phú Hộ

200. Sāvatthinidānaṃ[Pg.178]. Atha kho aññataro brāhmaṇamahāsālo lūkho lūkhapāvuraṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ brāhmaṇamahāsālaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kinnu tvaṃ, brāhmaṇa, lūkho lūkhapāvuraṇo’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama, cattāro puttā. Te maṃ dārehi saṃpuccha gharā nikkhāmentī’’ti. ‘‘Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, imā gāthāyo pariyāpuṇitvā sabhāyaṃ mahājanakāye sannipatite puttesu ca sannisinnesu bhāsassu –

200. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, có một vị Bà-la-môn đại phú hộ, ăn mặc rách rưới, thô sơ, đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông cùng Thế Tôn chào hỏi vui vẻ. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Thế Tôn nói với vị Bà-la-môn đại phú hộ ấy: 'Này Bà-la-môn, vì sao ông ăn mặc rách rưới, thô sơ như vậy?' 'Thưa Tôn giả Gotama, ở đây con có bốn người con trai. Chúng bàn với vợ rồi đuổi con ra khỏi nhà.' 'Vậy thì, này Bà-la-môn, ông hãy học thuộc những bài kệ này, và khi đại chúng tụ họp trong hội trường, các con ông cũng có mặt, ông hãy đọc lên:

‘‘Yehi jātehi nandissaṃ, yesañca bhavamicchisaṃ;

Te maṃ dārehi saṃpuccha, sāva vārenti sūkaraṃ.

‘Những đứa con mà ta đã vui mừng khi chúng sinh ra, và đã mong cầu cho chúng được thịnh vượng; chúng bàn với vợ, rồi xua đuổi ta, như bầy chó xua đuổi heo.’

‘‘Asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare;

Rakkhasā puttarūpena, te jahanti vayogataṃ.

‘Những kẻ bất lương, đê tiện ấy, gọi ta là ‘cha, cha’; chúng là những con quỷ dạ-xoa đội lốt con, chúng ruồng bỏ ta khi tuổi già sức yếu.’

‘‘Assova jiṇṇo nibbhogo, khādanā apanīyati;

Bālakānaṃ pitā thero, parāgāresu bhikkhati.

‘Như con ngựa già vô dụng, bị đuổi đi khỏi máng cỏ; người cha già của những đứa con ngu dại, phải đi ăn xin ở nhà người khác.’

‘‘Daṇḍova kira me seyyo, yañce puttā anassavā;

Caṇḍampi goṇaṃ vāreti, atho caṇḍampi kukkuraṃ.

‘Cây gậy của ta quả là tốt hơn, những đứa con bất hiếu kia; nó ngăn được con bò hung dữ, và cả con chó hung hăng.’

‘‘Andhakāre pure hoti, gambhīre gādhamedhati;

Daṇḍassa ānubhāvena, khalitvā patitiṭṭhatī’’ti.

‘Trong bóng tối, gậy đi trước dẫn đường, ở chỗ nước sâu, gậy dò tìm chỗ cạn. Nhờ sức của gậy, dù vấp ngã vẫn đứng vững lại được.’

Atha kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavato santike imā gāthāyo pariyāpuṇitvā sabhāyaṃ mahājanakāye sannipatite puttesu ca sannisinnesu abhāsi –

Bấy giờ, vị Bà-la-môn đại phú hộ ấy, sau khi học thuộc những bài kệ này từ Thế Tôn, đã đọc lên trong hội trường khi đại chúng tụ họp và các con ông cũng đang ngồi đó:

‘‘Yehi jātehi nandissaṃ, yesañca bhavamicchisaṃ;

Te maṃ dārehi saṃpuccha, sāva vārenti sūkaraṃ.

‘‘Asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare;

Rakkhasā puttarūpena, te jahanti vayogataṃ.

‘Những kẻ bất lương, đê tiện ấy, gọi ta là ‘cha, cha’; chúng là những con quỷ dạ-xoa đội lốt con, chúng ruồng bỏ ta khi tuổi già sức yếu.’

‘‘Assova [Pg.179] jiṇṇo nibbhogo, khādanā apanīyati;

Bālakānaṃ pitā thero, parāgāresu bhikkhati.

‘Như con ngựa già vô dụng, bị đuổi đi khỏi máng cỏ; người cha già của những đứa con ngu dại, phải đi ăn xin ở nhà người khác.’

‘‘Daṇḍova kira me seyyo, yañce puttā anassavā;

Caṇḍampi goṇaṃ vāreti, atho caṇḍampi kukkuraṃ.

‘Cây gậy của ta quả là tốt hơn, những đứa con bất hiếu kia; nó ngăn được con bò hung dữ, và cả con chó hung hăng.’

‘‘Andhakāre pure hoti, gambhīre gādhamedhati;

Daṇḍassa ānubhāvena, khalitvā patitiṭṭhatī’’ti.

‘Trong bóng tối, gậy đi trước dẫn đường, ở chỗ nước sâu, gậy dò tìm chỗ cạn. Nhờ sức của gậy, dù vấp ngã vẫn đứng vững lại được.’

Atha kho naṃ brāhmaṇamahāsālaṃ puttā gharaṃ netvā nhāpetvā paccekaṃ dussayugena acchādesuṃ. Atha kho so brāhmaṇamahāsālo ekaṃ dussayugaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayaṃ, bho gotama, brāhmaṇā nāma ācariyassa ācariyadhanaṃ pariyesāma. Paṭiggaṇhatu me bhavaṃ gotamo ācariyadhana’’nti. Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya. Atha kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Bấy giờ, các người con trai đưa vị Bà-la-môn đại phú hộ ấy về nhà, tắm rửa cho ông, và mỗi người tặng ông một bộ y phục. Rồi vị Bà-la-môn đại phú hộ ấy lấy một bộ y phục, đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông cùng Thế Tôn chào hỏi vui vẻ. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vị Bà-la-môn đại phú hộ bạch với Thế Tôn: 'Thưa Tôn giả Gotama, chúng con là Bà-la-môn thường tìm vật để tạ ơn thầy. Mong Tôn giả Gotama nhận lấy vật tạ ơn này của con.' Thế Tôn vì lòng bi mẫn đã nhận lấy. Rồi vị Bà-la-môn đại phú hộ ấy bạch với Thế Tôn: 'Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama... Kể từ hôm nay, mong Tôn giả Gotama nhận con làm một người cận sự nam đã quy y trọn đời.'

5. Mānatthaddhasuttaṃ

5. Kinh Mānatthaddha (Người Cứng Ngắc Vì Ngã Mạn)

201. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena mānatthaddho nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati. So neva mātaraṃ abhivādeti, na pitaraṃ abhivādeti, na ācariyaṃ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṃ abhivādeti. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Atha kho mānatthaddhassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ. Sace maṃ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi taṃ ālapissāmi. No ce maṃ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi nālapissāmī’’ti. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha kho bhagavā taṃ nālapi. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo – ‘nāyaṃ samaṇo [Pg.180] gotamo kiñci jānātī’ti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho bhagavā mānatthaddhassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya mānatthaddhaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

201. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, có một vị Bà-la-môn tên là Mānatthaddha (Cứng Ngắc Vì Ngã Mạn) sống tại Sāvatthī. Vị ấy không đảnh lễ mẹ, không đảnh lễ cha, không đảnh lễ thầy, không đảnh lễ anh cả. Vào lúc bấy giờ, Thế Tôn được đại chúng vây quanh, đang thuyết Pháp. Bấy giờ, Bà-la-môn Mānatthaddha khởi lên ý nghĩ này: “Sa-môn Gotama này được đại chúng vây quanh, đang thuyết Pháp. Ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama. Nếu Sa-môn Gotama nói chuyện với ta, ta cũng sẽ nói chuyện với ngài. Nếu Sa-môn Gotama không nói chuyện với ta, ta cũng sẽ không nói chuyện với ngài.” Bấy giờ, Bà-la-môn Mānatthaddha đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đứng im lặng một bên. Bấy giờ, Thế Tôn không nói chuyện với ông. Bấy giờ, Bà-la-môn Mānatthaddha nghĩ: ‘Sa-môn Gotama này không biết gì cả,’ và muốn quay trở về ngay từ chỗ đó. Bấy giờ, Thế Tôn, với tâm của mình biết được ý nghĩ trong tâm của Bà-la-môn Mānatthaddha, đã nói với Bà-la-môn Mānatthaddha bằng một bài kệ:

‘‘Na mānaṃ brāhmaṇa sādhu, atthikassīdha brāhmaṇa;

Yena atthena āgacchi, tamevamanubrūhaye’’ti.

“Này Bà-la-môn, ngã mạn là không tốt. Này Bà-la-môn, đối với người có mục đích ở đời này, vị ấy đã đến đây vì mục đích nào, thì nên làm cho mục đích ấy được tăng trưởng.”

Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo – ‘‘cittaṃ me samaṇo gotamo jānātī’’ti tattheva bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘mānatthaddhāhaṃ, bho gotama, mānatthaddhāhaṃ, bho gotamā’’ti. Atha kho sā parisā abbhutacittajātā ahosi – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ayañhi mānatthaddho brāhmaṇo neva mātaraṃ abhivādeti, na pitaraṃ abhivādeti, na ācariyaṃ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṃ abhivādeti; atha ca pana samaṇe gotame evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karotī’ti. Atha kho bhagavā mānatthaddhaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, brāhmaṇa, uṭṭhehi, sake āsane nisīda. Yato te mayi cittaṃ pasanna’’nti. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo sake āsane nisīditvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Bấy giờ, Bà-la-môn Mānatthaddha nghĩ: “Sa-môn Gotama biết được tâm của ta.” Ngay tại chỗ đó, ông cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, dùng miệng hôn lên đôi chân của Thế Tôn và dùng tay xoa bóp, và ông xưng tên mình: “Thưa Tôn giả Gotama, con là Mānatthaddha. Thưa Tôn giả Gotama, con là Mānatthaddha.” Bấy giờ, hội chúng ấy sanh tâm kinh ngạc, hy hữu: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật hy hữu thay, thưa quý vị! Vị Bà-la-môn Mānatthaddha này không đảnh lễ mẹ, không đảnh lễ cha, không đảnh lễ thầy, không đảnh lễ anh cả; thế mà đối với Sa-môn Gotama, ông lại thể hiện sự khiêm cung tột bậc như vậy.’ Bấy giờ, Thế Tôn nói với Bà-la-môn Mānatthaddha: “Thôi đủ rồi, này Bà-la-môn, hãy đứng dậy và ngồi vào chỗ của ông. Vì tâm ông đã có tịnh tín nơi ta.” Bấy giờ, Bà-la-môn Mānatthaddha, sau khi ngồi vào chỗ của mình, đã thưa với Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Kesu na mānaṃ kayirātha, kesu cassa sagāravo;

Kyassa apacitā assu, kyassu sādhu supūjitā’’ti.

“Đối với ai không nên có ngã mạn? Đối với ai nên có lòng tôn kính? Ai là người đáng được kính trọng? Ai là người đáng được cúng dường một cách tốt đẹp?”

‘‘Mātari pitari cāpi, atho jeṭṭhamhi bhātari;

Ācariye catutthamhi,Tesu na mānaṃ kayirātha;

Tesu assa sagāravo,Tyassa apacitā assu;

Tyassu sādhu supūjitā.

“Đối với mẹ và cha, và cả anh cả, và thứ tư là thầy, đối với những vị ấy, không nên có ngã mạn. Đối với những vị ấy, nên có lòng tôn kính. Những vị ấy là người đáng được kính trọng. Những vị ấy là người đáng được cúng dường một cách tốt đẹp.

‘‘Arahante sītībhūte, katakicce anāsave;

Nihacca mānaṃ athaddho, te namasse anuttare’’ti.

“Các bậc A-la-hán, những vị đã tịch tịnh, đã làm xong việc cần làm, không còn lậu hoặc, những bậc vô thượng, hãy dẹp bỏ ngã mạn, không còn cứng ngắc, mà đảnh lễ các vị ấy.”

Evaṃ [Pg.181] vutte, mānatthaddho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Mānatthaddha thưa với Thế Tôn: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... (cho đến)... Mong Tôn giả Gotama hãy xem con là một người cận sự nam, từ hôm nay cho đến trọn đời, đã quy y (Tam Bảo).”

6. Paccanīkasuttaṃ

6. Kinh Paccanīka (Người Chống Đối)

202. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena paccanīkasāto nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati. Atha kho paccanīkasātassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ. Yaṃ yadeva samaṇo gotamo bhāsissati taṃ tadevassāhaṃ paccanīkāssa’’nti. Tena kho pana samayena bhagavā abbhokāse caṅkamati. Atha kho paccanīkasāto brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ caṅkamantaṃ etadavoca – ‘bhaṇa samaṇadhamma’nti.

202. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, có một vị Bà-la-môn tên là Paccanīkasāta (Người Thích Chống Đối) sống tại Sāvatthī. Bấy giờ, Bà-la-môn Paccanīkasāta khởi lên ý nghĩ này: “Ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama. Bất cứ điều gì Sa-môn Gotama nói, ta sẽ chống đối lại chính điều đó.” Vào lúc bấy giờ, Thế Tôn đang đi kinh hành ở ngoài trời. Bấy giờ, Bà-la-môn Paccanīkasāta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông nói với Thế Tôn đang đi kinh hành: “Này Sa-môn, hãy thuyết Pháp đi.”

‘‘Na paccanīkasātena, suvijānaṃ subhāsitaṃ;

Upakkiliṭṭhacittena, sārambhabahulena ca.

“Lời khéo nói không thể được hiểu rõ, bởi người có tâm thích chống đối, bởi người có tâm ô nhiễm, và bởi người có nhiều sự tranh cãi.

‘‘Yo ca vineyya sārambhaṃ, appasādañca cetaso;

Āghātaṃ paṭinissajja, sa ve jaññā subhāsita’’nti.

Còn người nào nhiếp phục được sự tranh cãi, và sự không trong sạch của tâm, từ bỏ được sự oán hận, người ấy thật sự có thể hiểu được lời khéo nói.”

Evaṃ vutte, paccanīkasāto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Paccanīkasāta thưa với Thế Tôn: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... (cho đến)... Mong Tôn giả Gotama hãy xem con là một người cận sự nam, từ hôm nay cho đến trọn đời, đã quy y (Tam Bảo).”

7. Navakammikasuttaṃ

7. Kinh Navakammika (Người Giám Công)

203. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena navakammikabhāradvājo brāhmaṇo tasmiṃ vanasaṇḍe kammantaṃ kārāpeti. Addasā kho navakammikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ aññatarasmiṃ sālarukkhamūle nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvānassa etadahosi – ‘‘ahaṃ kho imasmiṃ vanasaṇḍe kammantaṃ kārāpento ramāmi. Ayaṃ samaṇo gotamo kiṃ kārāpento ramatī’’ti? Atha [Pg.182] kho navakammikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

203. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Navakammika Bhāradvāja đang cho người làm việc trong khu rừng ấy. Bà-la-môn Navakammika Bhāradvāja thấy Thế Tôn đang ngồi dưới gốc một cây sāla, ngồi kiết-già, lưng thẳng, an trú chánh niệm trước mặt. Sau khi thấy vậy, ông khởi lên ý nghĩ này: “Ta đang vui thích với việc cho người làm việc trong khu rừng này. Còn Sa-môn Gotama này, ngài vui thích với việc cho làm gì?” Bấy giờ, Bà-la-môn Navakammika Bhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông thưa với Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Ke nu kammantā karīyanti, bhikkhu sālavane tava;

Yadekako araññasmiṃ, ratiṃ vindati gotamo’’ti.

“Này Tỳ-khưu, những công việc gì đang được thực hiện trong khu rừng sāla của ngài, mà Tôn giả Gotama, một mình trong rừng, lại tìm thấy được sự vui thích?”

‘‘Na me vanasmiṃ karaṇīyamatthi,Ucchinnamūlaṃ me vanaṃ visūkaṃ;

Svāhaṃ vane nibbanatho visallo,Eko rame aratiṃ vippahāyā’’ti.

“Ta không có việc gì phải làm trong khu rừng (thế gian). Khu rừng (phiền não) của ta đã được nhổ tận gốc, không còn bụi gai. Ta, không còn rừng rậm (phiền não), không còn mũi tên (phiền não), một mình vui thích, đã từ bỏ sự bất mãn.”

Evaṃ vutte, navakammikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói như vậy, bà-la-môn Navakammikabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, thưa ngài Gotama... (v.v)... Kể từ hôm nay, mong ngài Gotama hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã đi đến nương tựa trọn đời.”

8. Kaṭṭhahārasuttaṃ

8. Kinh Người Đốn Củi

204. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yena vanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā addasaṃsu bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhāradvājagotto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘yagghe, bhavaṃ jāneyyāsi! Asukasmiṃ vanasaṇḍe samaṇo nisinno pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā’’. Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṃ yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

204. Một thời, đức Thế Tôn trú ở xứ Kosala, tại một khu rừng nọ. Và vào lúc bấy giờ, nhiều thanh niên đốn củi là đệ tử của một vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja đã đi đến khu rừng ấy. Sau khi đến, họ đã nhìn thấy đức Thế Tôn đang ngồi trong khu rừng ấy, trong tư thế kiết-già, giữ thân thẳng, an trú chánh niệm phía trước mặt. Sau khi nhìn thấy, họ đã đi đến chỗ vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja. Sau khi đến, họ đã nói với vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja lời này: “Thưa ngài, mong ngài được biết! Ở khu rừng nọ, có vị Sa-môn đang ngồi trong tư thế kiết-già, giữ thân thẳng, an trú chánh niệm phía trước mặt.” Rồi, vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja cùng với các thanh niên ấy đã đi đến khu rừng kia. Vị ấy đã nhìn thấy đức Thế Tôn đang ngồi trong khu rừng ấy, trong tư thế kiết-già, giữ thân thẳng, an trú chánh niệm phía trước mặt. Sau khi nhìn thấy, vị ấy đã đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đã nói với đức Thế Tôn bằng lời kệ rằng:

‘‘Gambhīrarūpe bahubherave vane,Suññaṃ araññaṃ vijanaṃ vigāhiya;

Aniñjamānena ṭhitena vaggunā,Sucārurūpaṃ vata bhikkhu jhāyasi.

“Trong khu rừng sâu thẳm, nhiều hiểm nguy, ngài đã đi vào khu rừng vắng lặng, không người. Với thân thể bất động, vững vàng, và đẹp đẽ, này vị Tỳ khưu, ngài đang thiền định, thật là một hình ảnh tuyệt vời thay.”

‘‘Na [Pg.183] yattha gītaṃ napi yattha vāditaṃ,Eko araññe vanavassito muni;

Accherarūpaṃ paṭibhāti maṃ idaṃ,Yadekako pītimano vane vase.

“Nơi không có tiếng hát, cũng không có tiếng nhạc, vị ẩn sĩ một mình nương náu trong rừng. Điều này hiện ra với tôi thật là kỳ diệu, rằng ngài sống trong rừng một mình với tâm hoan hỷ.”

‘‘Maññāmahaṃ lokādhipatisahabyataṃ,Ākaṅkhamāno tidivaṃ anuttaraṃ;

Kasmā bhavaṃ vijanamaraññamassito,Tapo idha kubbasi brahmapattiyā’’ti.

“Tôi nghĩ rằng ngài đang mong mỏi được đồng hành với vị chúa tể của thế gian ở cõi trời vô thượng. Vì sao ngài lại nương náu ở khu rừng vắng người này? Phải chăng ngài đang thực hành khổ hạnh ở đây để đạt đến cõi Phạm Thiên?”

‘‘Yā kāci kaṅkhā abhinandanā vā,Anekadhātūsu puthū sadāsitā;

Aññāṇamūlappabhavā pajappitā,Sabbā mayā byantikatā samūlikā.

“Bất cứ sự mong cầu hay sự hoan hỷ nào, vốn đa dạng và luôn nương tựa vào các giới khác nhau, những khát vọng phát sinh từ gốc rễ vô minh, tất cả chúng đã được ta tận diệt cùng với gốc rễ.”

‘‘Svāhaṃ akaṅkho asito anūpayo,Sabbesu dhammesu visuddhadassano;

Pappuyya sambodhimanuttaraṃ sivaṃ,Jhāyāmahaṃ brahma raho visārado’’ti.

“Ta, người không còn mong cầu, không còn nương tựa, không còn chấp thủ, có cái thấy thanh tịnh về tất cả các pháp. Sau khi đã đạt được sự giác ngộ vô thượng, an lành, ta thiền định một cách cao thượng ở nơi vắng lặng, không sợ hãi.”

Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói như vậy, vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! ... (v.v)... Kể từ hôm nay, mong ngài Gotama hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã đi đến nương tựa trọn đời.”

9. Mātuposakasuttaṃ

9. Kinh Người Nuôi Mẹ

205. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho mātuposako brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mātuposako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahañhi, bho gotama, dhammena bhikkhaṃ pariyesāmi, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro posemi. Kaccāhaṃ, bho gotama, evaṃkārī kiccakārī homī’’ti? ‘‘Taggha tvaṃ, brāhmaṇa, evaṃkārī kiccakārī hosi. Yo kho, brāhmaṇa, dhammena bhikkhaṃ pariyesati, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro poseti, bahuṃ so puññaṃ pasavatī’’ti.

205. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi, bà-la-môn Mātuposaka đã đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đã cùng với đức Thế Tôn trao đổi lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bà-la-môn Mātuposaka bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thưa ngài Gotama, con tìm kiếm vật thực một cách đúng Pháp, và sau khi tìm kiếm vật thực một cách đúng Pháp, con nuôi dưỡng cha mẹ. Thưa ngài Gotama, khi làm như vậy, có phải con đã làm điều nên làm không?” “Chắc chắn rồi, này Bà-la-môn, khi làm như vậy, ngươi đã làm điều nên làm. Này Bà-la-môn, người nào tìm kiếm vật thực một cách đúng Pháp, và sau khi tìm kiếm vật thực một cách đúng Pháp, người ấy nuôi dưỡng cha mẹ, người ấy tạo ra nhiều phước báu.”

‘‘Yo [Pg.184] mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati;

Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā;

Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti.

“Người nào nuôi dưỡng mẹ hoặc cha một cách đúng Pháp, do sự phụng dưỡng cha mẹ ấy, các bậc hiền trí tán thán người ấy ngay ở đời này, và sau khi qua đời, người ấy hoan hỷ ở cõi trời.”

Evaṃ vutte, mātuposako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói như vậy, bà-la-môn Mātuposaka bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! ... (v.v)... Kể từ hôm nay, mong ngài Gotama hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã đi đến nương tựa trọn đời.”

10. Bhikkhakasuttaṃ

10. Kinh Người Ăn Xin

206. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho bhikkhako brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhikkhako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bho gotama, bhikkhako, bhavampi bhikkhako, idha no kiṃ nānākaraṇa’’nti?

206. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi, bà-la-môn Bhikkhaka đã đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đã cùng với đức Thế Tôn trao đổi lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bà-la-môn Bhikkhaka bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thưa ngài Gotama, con cũng là người ăn xin, ngài cũng là người ăn xin. Ở đây, có sự khác biệt nào giữa chúng ta?”

‘‘Na tena bhikkhako hoti, yāvatā bhikkhate pare;

Vissaṃ dhammaṃ samādāya, bhikkhu hoti na tāvatā.

“Không phải chỉ vì đi xin người khác mà trở thành một vị Tỳ khưu. Kẻ nào còn chấp giữ pháp hôi thối, thì cũng không phải vì thế mà trở thành một vị Tỳ khưu.”

‘‘Yodha puññañca pāpañca, bāhitvā brahmacariyaṃ;

Saṅkhāya loke carati, sa ve bhikkhūti vuccatī’’ti.

“Người nào ở đời này, sau khi đã loại bỏ cả phước và tội, sống đời phạm hạnh với sự hiểu biết, người ấy thực sự được gọi là Tỳ khưu.”

Evaṃ vutte, bhikkhako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói như vậy, bà-la-môn Bhikkhaka bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! ... (v.v)... Kể từ hôm nay, mong ngài Gotama hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã đi đến nương tựa trọn đời.”

11. Saṅgāravasuttaṃ

11. Kinh Saṅgārava

207. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati udakasuddhiko, udakena parisuddhiṃ pacceti, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati udakasuddhiko[Pg.185], udakena suddhiṃ pacceti, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Sādhu, bhante, bhagavā yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

207. Nhân duyên ở Sāvatthī. Lúc bấy giờ, có vị Bà-la-môn tên là Saṅgārava trú ở Sāvatthī, là người tin vào sự thanh tịnh bằng nước, tin tưởng sự trong sạch bằng nước, sống chuyên tâm thực hành việc dầm mình xuống nước vào buổi tối và buổi sáng. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, từ nơi khất thực trở về, Tôn giả đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, ở đây, tại Sāvatthī, có vị Bà-la-môn tên là Saṅgārava, là người tin vào sự thanh tịnh bằng nước, tin tưởng sự trong sạch bằng nước, sống chuyên tâm thực hành việc dầm mình xuống nước vào buổi tối và buổi sáng. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn vì lòng bi mẫn mà đi đến trú xá của Bà-la-môn Saṅgārava.” Thế Tôn đã im lặng nhận lời.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, brāhmaṇa, udakasuddhiko, udakena suddhiṃ paccesi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, brāhmaṇa, atthavasaṃ sampassamāno udakasuddhiko, udakasuddhiṃ paccesi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharasī’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama, yaṃ divā pāpakammaṃ kataṃ hoti, taṃ sāyaṃ nhānena pavāhemi, yaṃ rattiṃ pāpakammaṃ kataṃ hoti taṃ pātaṃ nhānena pavāhemi. Imaṃ khvāhaṃ, bho gotama, atthavasaṃ sampassamāno udakasuddhiko, udakena suddhiṃ paccemi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharāmī’’ti.

Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi đến trú xá của Bà-la-môn Saṅgārava; sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Bấy giờ, Bà-la-môn Saṅgārava đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn nói lên những lời chào đón, thăm hỏi. Sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, thân hữu, ông ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Bà-la-môn Saṅgārava đang ngồi một bên: “Này Bà-la-môn, có thật là ông tin vào sự thanh tịnh bằng nước, tin tưởng sự trong sạch bằng nước, sống chuyên tâm thực hành việc dầm mình xuống nước vào buổi tối và buổi sáng chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, đúng vậy.” “Này Bà-la-môn, thấy được lợi ích gì mà ông tin vào sự thanh tịnh bằng nước, tin tưởng sự trong sạch bằng nước, sống chuyên tâm thực hành việc dầm mình xuống nước vào buổi tối và buổi sáng?” “Thưa Tôn giả Gotama, ở đây, bất cứ ác nghiệp nào tôi đã làm ban ngày, tôi gột rửa nó bằng cách tắm vào buổi tối; bất cứ ác nghiệp nào tôi đã làm ban đêm, tôi gột rửa nó bằng cách tắm vào buổi sáng. Thưa Tôn giả Gotama, chính vì thấy được lợi ích này mà tôi tin vào sự thanh tịnh bằng nước, tin tưởng sự trong sạch bằng nước, sống chuyên tâm thực hành việc dầm mình xuống nước vào buổi tối và buổi sáng.”

‘‘Dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho,Anāvilo sabbhi sataṃ pasattho;

Yattha have vedaguno sinātā,Anallagattāva taranti pāra’’nti.

“Này Bà-la-môn, Pháp là hồ nước, giới là bến tắm, không vẩn đục, được các bậc thiện nhân tán thán. Nơi đây, những bậc thông đạt Veda (minh) thường tắm gội, thân không ướt, họ vượt sang bờ bên kia.”

Evaṃ vutte, saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

Khi được nói vậy, Bà-la-môn Saṅgārava bạch với Thế Tôn: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! … Mong Tôn giả Gotama ghi nhận con là một nam cư sĩ đã quy y trọn đời, kể từ hôm nay.”

12. Khomadussasuttaṃ

12. Kinh Khomadussa

208. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati khomadussaṃ nāmaṃ sakyānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā [Pg.186] pattacīvaramādāya khomadussaṃ nigamaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena khomadussakā brāhmaṇagahapatikā sabhāyaṃ sannipatitā honti kenacideva karaṇīyena, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho bhagavā yena sā sabhā tenupasaṅkami. Addasaṃsu khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna etadavocuṃ – ‘‘ke ca muṇḍakā samaṇakā, ke ca sabhādhammaṃ jānissantī’’ti? Atha kho bhagavā khomadussake brāhmaṇagahapatike gāthāya ajjhabhāsi –

208. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakya, tại một thị trấn của dòng họ Sakya tên là Khomadussa. Bấy giờ, Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thị trấn Khomadussa để khất thực. Lúc bấy giờ, các Bà-la-môn và gia chủ ở Khomadussa đang tụ họp tại hội trường vì một công việc nào đó, và trời đang mưa lất phất. Bấy giờ, Thế Tôn đi đến hội trường ấy. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Khomadussa thấy Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, họ nói lời này: “Những kẻ đầu trọc, những Sa-môn nhỏ mọn này là ai, làm sao họ biết được pháp của hội chúng?” Bấy giờ, Thế Tôn nói với các Bà-la-môn và gia chủ ở Khomadussa bằng một bài kệ:

‘‘Nesā sabhā yattha na santi santo,Santo na te ye na vadanti dhammaṃ;

Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ,Dhammaṃ vadantā ca bhavanti santo’’ti.

“Nơi nào không có bậc thiện nhân, nơi ấy không phải là hội chúng. Những ai không nói Pháp, họ không phải là bậc thiện nhân. Những ai từ bỏ tham, sân, và si, và nói lên Chánh Pháp, họ chính là bậc thiện nhân.”

Evaṃ vutte, khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama; seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti, evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti.

Khi được nói vậy, các Bà-la-môn và gia chủ ở Khomadussa bạch với Thế Tôn: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, người ta có thể dựng lại vật bị đổ, hay phơi bày vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy các hình sắc; cũng vậy, Chánh Pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama ghi nhận chúng con là những nam cư sĩ đã quy y trọn đời, kể từ hôm nay.”

Upāsakavaggo dutiyo.

Phẩm Cư Sĩ, thứ hai.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược:

Kasi udayo devahito, aññataramahāsālaṃ;

Mānathaddhaṃ paccanīkaṃ, navakammikakaṭṭhahāraṃ;

Mātuposakaṃ bhikkhako, saṅgāravo ca khomadussena dvādasāti.

Kasi, Udaya, Devahita, Aññataramahāsāla; Mānathaddha, Paccanīka, Navakammika, Kaṭṭhahāra; Mātuposaka, Bhikkhaka, Saṅgārava, và Khomadussa là mười hai.

Brāhmaṇasaṃyuttaṃ samattaṃ.

Tương Ưng Bà-la-môn đã kết thúc.

8. Vaṅgīsasaṃyuttaṃ

8. Tương Ưng Vaṅgīsa

1. Nikkhantasuttaṃ

1. Kinh Xuất Ly

209. Evaṃ [Pg.187] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso navako hoti acirapabbajito ohiyyako vihārapālo. Atha kho sambahulā itthiyo samalaṅkaritvā yena aggāḷavako ārāmo tenupasaṅkamiṃsu vihārapekkhikāyo. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa tā itthiyo disvā anabhirati uppajjati, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me anabhirati uppannā, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti, taṃ kutettha labbhā, yaṃ me paro anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya. Yaṃnūnāhaṃ attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya’’nti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

209. Tôi nghe như vầy: Một thời, Tôn giả Vaṅgīsa trú ở Āḷavī, tại ngôi đền Aggāḷava, cùng với thầy tế độ là Tôn giả Nigrodhakappa. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa là một vị tỳ khưu mới tu, xuất gia chưa bao lâu, ở lại trông coi ngôi tự viện. Khi ấy, có nhiều người phụ nữ trang điểm xong, đi đến khu vườn Aggāḷava để tham quan tự viện. Bấy giờ, sau khi nhìn thấy những người phụ nữ ấy, sự không hoan hỷ khởi lên nơi Tôn giả Vaṅgīsa, lòng tham dục khuấy động tâm trí. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: 'Thật bất lợi cho ta, thật không phải lợi lộc cho ta! Thật là điều không may cho ta, thật không phải điều may mắn cho ta! Vì rằng sự không hoan hỷ đã khởi lên nơi ta, lòng tham dục khuấy động tâm trí. Làm sao có thể tìm được ở đâu một người khác có thể xua tan sự không hoan hỷ và làm khởi lên niềm hoan hỷ cho ta? Hay là ta hãy tự mình xua tan sự không hoan hỷ của chính mình và làm khởi lên niềm hoan hỷ!' Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa tự mình xua tan sự không hoan hỷ của chính mình, làm khởi lên niềm hoan hỷ, và vào lúc ấy, đã nói lên những câu kệ này:

‘‘Nikkhantaṃ vata maṃ santaṃ, agārasmānagāriyaṃ;

Vitakkā upadhāvanti, pagabbhā kaṇhato ime.

Ta đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, tìm cầu sự an tịnh, thế mà những tư duy (dục tầm) táo bạo này, thuộc dòng dõi của hắc ám (Ma vương), lại đang tấn công ta.

‘‘Uggaputtā mahissāsā, sikkhitā daḷhadhammino;

Samantā parikireyyuṃ, sahassaṃ apalāyinaṃ.

Ví như ngàn dũng sĩ, những cung thủ vĩ đại, thiện xạ, tay cung vững chắc, không hề lùi bước, từ bốn phía vây quanh.

‘‘Sacepi etato bhiyyo, āgamissanti itthiyo;

Neva maṃ byādhayissanti, dhamme samhi patiṭṭhitaṃ.

Dù cho có nhiều phụ nữ hơn thế nữa đến đây, họ cũng không thể làm ta dao động, vì ta đã an trú vững chắc trong Chánh pháp.

‘‘Sakkhī hi me sutaṃ etaṃ, buddhassādiccabandhuno;

Nibbānagamanaṃ maggaṃ, tattha me nirato mano.

Ta đã đích thân nghe điều này từ đức Phật, bậc Thân Thuộc của mặt trời, về con đường dẫn đến Niết-bàn. Tâm ta hoan hỷ nơi con đường ấy.

‘‘Evañce maṃ viharantaṃ, pāpima upagacchasi;

Tathā maccu karissāmi, na me maggampi dakkhasī’’ti.

Này Ác ma, nếu ngươi đến gần ta khi ta đang an trú như vậy, hỡi Tử thần, ta sẽ làm cho ngươi không thể thấy được con đường của ta.

2. Aratisuttaṃ

2. Kinh Không Hoan Hỷ

210. Ekaṃ [Pg.188] samayaṃ…pe… āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena āyasmā nigrodhakappo pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisati, sāyaṃ vā nikkhamati aparajju vā kāle. Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa anabhirati uppannā hoti, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me anabhirati uppannā, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti; taṃ kutettha labbhā, yaṃ me paro anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya. Yaṃnūnāhaṃ attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya’’nti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

210. Một thời... Tôn giả Vaṅgīsa trú ở Āḷavī, tại ngôi đền Aggāḷava, cùng với thầy tế độ là Tôn giả Nigrodhakappa. Bấy giờ, Tôn giả Nigrodhakappa sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, liền vào tịnh xá, rồi đến chiều hoặc vào thời điểm thích hợp ngày hôm sau mới đi ra. Bấy giờ, sự không hoan hỷ khởi lên nơi Tôn giả Vaṅgīsa, lòng tham dục khuấy động tâm trí. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: 'Thật bất lợi cho ta, thật không phải lợi lộc cho ta! Thật là điều không may cho ta, thật không phải điều may mắn cho ta! Vì rằng sự không hoan hỷ đã khởi lên nơi ta, lòng tham dục khuấy động tâm trí; làm sao có thể tìm được ở đâu một người khác có thể xua tan sự không hoan hỷ và làm khởi lên niềm hoan hỷ cho ta? Hay là ta hãy tự mình xua tan sự không hoan hỷ của chính mình và làm khởi lên niềm hoan hỷ!' Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa tự mình xua tan sự không hoan hỷ của chính mình, làm khởi lên niềm hoan hỷ, và vào lúc ấy, đã nói lên những câu kệ này:

‘‘Aratiñca ratiñca pahāya, sabbaso gehasitañca vitakkaṃ;

Vanathaṃ na kareyya kuhiñci, nibbanatho arato sa hi bhikkhu.

Từ bỏ hoàn toàn sự không hoan hỷ và sự hoan hỷ, cùng những tư duy liên quan đến đời sống tại gia; không tạo ra rừng rậm (phiền não) ở bất cứ đâu. Vị ấy không còn rừng rậm, không còn tham ái, đó thực là một vị Tỳ khưu.

‘‘Yamidha pathaviñca vehāsaṃ, rūpagatañca jagatogadhaṃ;

Kiñci parijīyati sabbamaniccaṃ, evaṃ samecca caranti mutattā.

Bất cứ hình sắc nào ở đây, trên mặt đất và trên không trung, và bất cứ thứ gì nằm trong thế gian, tất cả đều bị hủy hoại, tất cả đều vô thường. Những bậc hiền trí, sau khi thấu hiểu như vậy, sống với tâm giải thoát.

‘‘Upadhīsu janā gadhitāse, diṭṭhasute paṭighe ca mute ca;

Ettha vinodaya chandamanejo, yo ettha na limpati taṃ munimāhu.

Chúng sanh tham đắm trong các chấp thủ, trong những gì được thấy, được nghe, được cảm nhận (xúc chạm) và được nhận thức. Ai xua tan được lòng ham muốn đối với những thứ này, không còn dao động, không bị dính mắc vào chúng, người ấy được gọi là bậc ẩn sĩ (muni).

‘‘Atha saṭṭhinissitā savitakkā, puthū janatāya adhammā niviṭṭhā;

Na ca vaggagatassa kuhiñci, no pana duṭṭhullabhāṇī sa bhikkhu.

Lại nữa, đám đông quần chúng, nương tựa vào sáu mươi (tà kiến), đầy những tư duy, an trú trong phi pháp. Vị Tỳ khưu không thuộc về phe phái nào, cũng không nói lời thô ác.

‘‘Dabbo cirarattasamāhito, akuhako nipako apihālu;

Santaṃ padaṃ ajjhagamā muni paṭicca, parinibbuto kaṅkhati kāla’’nti.

Bậc trí tuệ, định tâm lâu dài, không xảo trá, khéo léo, không tham ái; bậc ẩn sĩ ấy đã chứng đắc trạng thái tịch tịnh. Đã đạt được sự tịch diệt hoàn toàn, vị ấy chờ đợi thời khắc (viên tịch).

3. Pesalasuttaṃ

3. Kinh Pesala (Người Khả Ái)

211. Ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena [Pg.189] āyasmā vaṅgīso attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññati. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yvāhaṃ attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññāmī’’ti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano vippaṭisāraṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

211. Một thời, Tôn giả Vaṅgīsa trú ở Āḷavī, tại ngôi đền Aggāḷava, cùng với thầy tế độ là Tôn giả Nigrodhakappa. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa vì tài biện luận của mình mà xem thường các vị tỳ khưu khả ái khác. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: 'Thật bất lợi cho ta, thật không phải lợi lộc cho ta! Thật là điều không may cho ta, thật không phải điều may mắn cho ta! Vì ta đã vì tài biện luận của mình mà xem thường các vị tỳ khưu khả ái khác.' Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa tự mình làm khởi lên lòng hối hận, và vào lúc ấy, đã nói lên những câu kệ này:

‘‘Mānaṃ pajahassu gotama, mānapathañca pajahassu;

Asesaṃ mānapathasmiṃ, samucchito vippaṭisārīhuvā cirarattaṃ.

Này Gotama, hãy từ bỏ ngã mạn, hãy từ bỏ con đường của ngã mạn! Hoàn toàn mê mờ trên con đường ngã mạn, ngươi đã hối hận trong một thời gian dài.

‘‘Makkhena makkhitā pajā, mānahatā nirayaṃ papatanti;

Socanti janā cirarattaṃ, mānahatā nirayaṃ upapannā.

Chúng sanh bị sự khinh miệt làm cho ô uế, bị ngã mạn đánh bại, rơi vào địa ngục. Bị ngã mạn đánh bại, tái sanh vào địa ngục, chúng sanh sầu muộn trong một thời gian dài.

‘‘Na hi socati bhikkhu kadāci, maggajino sammāpaṭipanno;

Kittiñca sukhañca anubhoti, dhammadasoti tamāhu pahitattaṃ.

Vị Tỳ khưu chiến thắng bằng đạo lộ, thực hành chân chánh, không bao giờ sầu muộn. Vị ấy hưởng được danh tiếng và an lạc. Người ta gọi vị ấy là người thấy Pháp, người có tâm kiên định.

‘‘Tasmā akhilodha padhānavā, nīvaraṇāni pahāya visuddho;

Mānañca pahāya asesaṃ, vijjāyantakaro samitāvī’’ti.

Vì vậy, ở đây, người không còn chướng ngại, tinh tấn, đã từ bỏ các triền cái, trở nên thanh tịnh; đã từ bỏ hoàn toàn ngã mạn, đạt được sự an tịnh, dùng minh trí để chấm dứt (khổ đau).

4. Ānandasuttaṃ

4. Kinh Ānanda

212. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi āyasmatā vaṅgīsena pacchāsamaṇena. Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa anabhirati uppannā hoti, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

212. Một thời, Tôn giả Ānanda trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, vào buổi sáng, Tôn giả Ānanda đắp y, mang bát, cùng với Tôn giả Vaṅgīsa làm thị giả, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Bấy giờ, sự không hoan hỷ khởi lên nơi Tôn giả Vaṅgīsa, lòng tham dục khuấy động tâm trí. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đã thưa với Tôn giả Ānanda bằng một câu kệ:

‘‘Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati;

Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotamā’’ti.

“Bởi lửa tham ái, con bị thiêu đốt, tâm con bị thiêu đốt hoàn toàn; Lành thay, hỡi ngài Gotama, do lòng bi mẫn, xin hãy nói cho con phương pháp dập tắt.”

‘‘Saññāya vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati;

Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ.

“Do tưởng bị điên đảo, tâm của ngươi bị thiêu đốt hoàn toàn; Hãy tránh xa tướng tốt đẹp, vốn liên hệ đến tham ái.

‘‘Saṅkhāre parato passa, dukkhato mā ca attato;

Nibbāpehi mahārāgaṃ, mā ḍayhittho punappunaṃ.

“Hãy xem các pháp hữu vi là cái khác, là khổ, và chớ xem là tự ngã; Hãy dập tắt đại tham, chớ để bị thiêu đốt luôn mãi.

‘‘Asubhāya [Pg.190] cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ;

Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava.

“Hãy tu tập tâm về tướng bất tịnh, nhất tâm và khéo định tĩnh; Nguyện chánh niệm về thân được có nơi ngươi, hãy là người có nhiều sự nhàm chán.

‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha;

Tato mānābhisamayā, upasanto carissasī’’ti.

“Và hãy tu tập về vô tướng, hãy từ bỏ tùy miên về ngã mạn; Do đó, nhờ thắng tri ngã mạn, ngươi sẽ đi đến an tịnh.”

5. Subhāsitasuttaṃ

5. Kinh Lời Thiện Thuyết

213. Sāvatthinidānaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

213. Nhân duyên ở Sāvatthī. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu”. “Bạch Thế Tôn”, các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā; anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnaṃ. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu subhāsitaṃyeva bhāsati no dubbhāsitaṃ, dhammaṃyeva bhāsati no adhammaṃ, piyaṃyeva bhāsati no appiyaṃ, saccaṃyeva bhāsati no alikaṃ. Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūna’’nti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

“Này các tỳ khưu, lời nói được trang bị bốn yếu tố là lời thiện thuyết, không phải ác thuyết; không có lỗi và không bị người trí chỉ trích. Bốn yếu tố nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu chỉ nói lời thiện thuyết, không nói lời ác thuyết; chỉ nói lời đúng Pháp, không nói lời phi Pháp; chỉ nói lời khả ái, không nói lời không khả ái; chỉ nói lời chân thật, không nói lời dối trá. Này các tỳ khưu, lời nói được trang bị bốn yếu tố này là lời thiện thuyết, không phải ác thuyết; không có lỗi và không bị người trí chỉ trích.” Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

‘‘Subhāsitaṃ uttamamāhu santo,Dhammaṃ bhaṇe nādhammaṃ taṃ dutiyaṃ;

Piyaṃ bhaṇe nāppiyaṃ taṃ tatiyaṃ,Saccaṃ bhaṇe nālikaṃ taṃ catuttha’’nti.

“Bậc thánh nhân nói lời thiện thuyết là tối thượng; Hãy nói lời đúng Pháp, không nói lời phi Pháp, đó là điều thứ hai; Hãy nói lời khả ái, không nói lời không khả ái, đó là điều thứ ba; Hãy nói lời chân thật, không nói lời dối trá, đó là điều thứ tư.”

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

Lúc bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, con có điều muốn trình bày! Bạch Thiện Thệ, con có điều muốn trình bày!” Thế Tôn nói: “Này Vaṅgīsa, hãy trình bày điều đó.” Lúc bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa ở trước mặt Thế Tôn, dùng những câu kệ thích hợp để tán thán:

‘‘Tameva vācaṃ bhāseyya, yāyattānaṃ na tāpaye;

Pare ca na vihiṃseyya, sā ve vācā subhāsitā.

“Chỉ nên nói lời nói nào, mà không làm khổ não chính mình; và không làm tổn hại người khác, lời nói ấy thật là thiện thuyết.

‘‘Piyavācaṃva bhāseyya, yā vācā paṭinanditā;

Yaṃ anādāya pāpāni, paresaṃ bhāsate piyaṃ.

“Chỉ nên nói lời khả ái, lời nói được hoan nghênh; Không chấp lấy điều ác, nói lời khả ái với người khác.

‘‘Saccaṃ [Pg.191] ve amatā vācā, esa dhammo sanantano;

Sacce atthe ca dhamme ca, āhu santo patiṭṭhitā.

“Lời chân thật quả là bất tử, đây là pháp vĩnh hằng; Bậc thánh nhân được cho là an trú trong sự thật, trong mục đích, và trong Chánh Pháp.

‘‘Yaṃ buddho bhāsate vācaṃ, khemaṃ nibbānapattiyā;

Dukkhassantakiriyāya, sā ve vācānamuttamā’’ti.

“Lời nói mà đức Phật nói ra, an ổn để chứng đạt Niết-bàn; để chấm dứt khổ đau, lời nói ấy quả là tối thượng trong các lời nói.”

6. Sāriputtasuttaṃ

6. Kinh Sāriputta

214. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā sāriputto bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.

214. Một thời, Tôn giả Sāriputta trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các vị tỳ khưu, bằng lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, làm cho hiểu rõ ý nghĩa. Và các vị tỳ khưu ấy chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp. Lúc bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: “Tôn giả Sāriputta này dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các vị tỳ khưu, bằng lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, làm cho hiểu rõ ý nghĩa. Và các vị tỳ khưu ấy chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp. Ta hãy ở trước mặt Tôn giả Sāriputta, dùng những câu kệ thích hợp để tán thán thì thật là hay!”

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yenāyasmā sāriputto tenañjaliṃ paṇāmetvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, āvuso sāriputta, paṭibhāti maṃ, āvuso sāriputtā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, āvuso vaṅgīsā’’ti. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ sāriputtaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

Lúc bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng về phía Tôn giả Sāriputta và nói với Tôn giả Sāriputta điều này: “Thưa hiền giả Sāriputta, con có điều muốn trình bày! Thưa hiền giả Sāriputta, con có điều muốn trình bày!” “Này hiền giả Vaṅgīsa, hãy trình bày điều đó.” Lúc bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa ở trước mặt Tôn giả Sāriputta, dùng những câu kệ thích hợp để tán thán:

‘‘Gambhīrapañño medhāvī, maggāmaggassa kovido;

Sāriputto mahāpañño, dhammaṃ deseti bhikkhunaṃ.

“Ngài Sāriputta có trí tuệ sâu sắc, có sự thông minh, thông thạo về đạo và phi đạo; bậc đại trí tuệ, thuyết pháp cho các vị tỳ khưu.

‘‘Saṃkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati;

Sāḷikāyiva nigghoso, paṭibhānaṃ udīrayi.

“Ngài thuyết giảng cả tóm tắt lẫn chi tiết; tiếng nói của ngài như tiếng chim sāḷikā, ngài thể hiện biện tài.

‘‘Tassa [Pg.192] taṃ desayantassa, suṇanti madhuraṃ giraṃ;

Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā;

Udaggacittā muditā, sotaṃ odhenti bhikkhavo’’ti.

“Khi ngài đang thuyết giảng, các vị tỳ khưu lắng nghe lời nói ngọt ngào của ngài; với giọng nói quyến rũ, dễ nghe, và đáng yêu; với tâm hoan hỷ, phấn khởi, họ lắng tai nghe.”

7. Pavāraṇāsuttaṃ

7. Kinh Tự Tứ (Pavāraṇā)

215. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase pavāraṇāya bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti. Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi – ‘‘handa dāni, bhikkhave, pavāremi vo. Na ca me kiñci garahatha kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti.

215. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra, cùng với đại chúng tỳ khưu gồm khoảng năm trăm vị, tất cả đều là A-la-hán. Vào lúc bấy giờ, vào ngày bố-tát rằm, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời, được chúng tỳ khưu vây quanh để làm lễ tự tứ. Lúc bấy giờ, Thế Tôn nhìn quanh chúng tỳ khưu đang im lặng và gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, bây giờ ta mời các ngươi. Các ngươi có khiển trách ta điều gì về thân hay về lời nói không?”

Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘na kho mayaṃ, bhante, bhagavato kiñci garahāma kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Bhagavā hi, bhante, anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido. Maggānugā ca, bhante, etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā; ahañca kho, bhante, bhagavantaṃ pavāremi. Na ca me bhagavā kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti.

Khi được nói như vậy, Tôn giả Sāriputta từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, chúng con không có gì để khiển trách về thân nghiệp hay khẩu nghiệp của Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, quả thật, Thế Tôn là bậc làm cho con đường chưa sanh được sanh khởi, là bậc làm cho con đường chưa được biết được biết đến, là bậc tuyên thuyết con đường chưa được tuyên thuyết, là bậc biết rõ con đường, là bậc thông suốt con đường, là bậc thiện xảo về con đường. Bạch Thế Tôn, hiện nay các vị đệ tử là những người đi sau, đi theo con đường và sống như vậy; và bạch Thế Tôn, con xin tự tứ với Thế Tôn. Thế Tôn có khiển trách con điều gì về thân nghiệp hay khẩu nghiệp không?'

‘‘Na khvāhaṃ te, sāriputta, kiñci garahāmi kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Paṇḍito tvaṃ, sāriputta, mahāpañño tvaṃ, sāriputta, puthupañño tvaṃ, sāriputta, hāsapañño tvaṃ, sāriputta, javanapañño tvaṃ, sāriputta, tikkhapañño tvaṃ, sāriputta, nibbedhikapañño tvaṃ, sāriputta. Seyyathāpi, sāriputta, rañño cakkavattissa jeṭṭhaputto pitarā pavattitaṃ cakkaṃ sammadeva anuppavatteti; evameva kho tvaṃ, sāriputta, mayā anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ sammadeva anuppavattesī’’ti.

Này Sāriputta, Ta không khiển trách ngươi điều gì về thân nghiệp hay khẩu nghiệp. Này Sāriputta, ngươi là bậc hiền trí; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ vĩ đại; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ rộng lớn; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ hoan hỷ; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ nhanh nhạy; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ sắc bén; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ thể nhập. Này Sāriputta, ví như con trai trưởng của một vị Chuyển Luân Vương, tiếp tục làm quay một cách đúng đắn bánh xe đã được phụ vương làm cho quay; cũng vậy, này Sāriputta, ngươi tiếp tục làm quay một cách đúng đắn bánh xe Pháp vô thượng đã được Ta làm cho quay.

‘‘No ce kira me, bhante, bhagavā kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Imesaṃ pana, bhante, bhagavā pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ na kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti. ‘‘Imesampi khvāhaṃ, sāriputta, pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ na [Pg.193] kiñci garahāmi kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Imesañhi, sāriputta, pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ saṭṭhi bhikkhū tevijjā, saṭṭhi bhikkhū chaḷabhiññā, saṭṭhi bhikkhū ubhatobhāgavimuttā, atha itare paññāvimuttā’’ti.

Bạch Thế Tôn, nếu như Thế Tôn không khiển trách con điều gì về thân nghiệp hay khẩu nghiệp, vậy thì, bạch Thế Tôn, Thế Tôn có khiển trách điều gì về thân nghiệp hay khẩu nghiệp của năm trăm vị Tỳ khưu này không?' 'Này Sāriputta, Ta cũng không khiển trách điều gì về thân nghiệp hay khẩu nghiệp của năm trăm vị Tỳ khưu này. Này Sāriputta, trong năm trăm vị Tỳ khưu này, có sáu mươi vị Tỳ khưu là bậc Tam minh, sáu mươi vị Tỳ khưu là bậc Lục thông, sáu mươi vị Tỳ khưu là bậc Câu phần giải thoát, và những vị còn lại là bậc Tuệ giải thoát.'

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

Khi ấy, Tôn giả Vaṅgīsa từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, một sự khởi hứng đến với con! Bạch Thiện Thệ, một sự khởi hứng đến với con!' Thế Tôn nói: 'Này Vaṅgīsa, hãy để nó khởi hứng nơi ngươi.' Khi ấy, Tôn giả Vaṅgīsa đã tán thán Thế Tôn ngay trước mặt ngài bằng những câu kệ thích hợp:

‘‘Ajja pannarase visuddhiyā, bhikkhū pañcasatā samāgatā;

Saṃyojanabandhanacchidā, anīghā khīṇapunabbhavā isī.

Hôm nay, ngày rằm, để được thanh tịnh, năm trăm vị Tỳ khưu đã tụ hội; các vị ẩn sĩ đã cắt đứt các trói buộc của kiết sử, không còn phiền não, đã đoạn tận tái sanh.

‘‘Cakkavattī yathā rājā, amaccaparivārito;

Samantā anupariyeti, sāgarantaṃ mahiṃ imaṃ.

Như vị Chuyển Luân Vương, được các vị cận thần vây quanh, đi tuần du khắp nơi trên trái đất này cho đến tận bờ đại dương.

‘‘Evaṃ vijitasaṅgāmaṃ, satthavāhaṃ anuttaraṃ;

Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.

Cũng vậy, các đệ tử, những bậc Tam minh đã vượt qua thần chết, đang hầu cận bậc Lãnh đạo đoàn lữ hành vô thượng, người đã chiến thắng trong cuộc chiến.

‘‘Sabbe bhagavato puttā, palāpettha na vijjati;

Taṇhāsallassa hantāraṃ, vande ādiccabandhuna’’nti.

Tất cả đều là con của Thế Tôn, ở đây không tìm thấy kẻ rơm rác; con xin đảnh lễ bậc đã nhổ lên mũi tên ái dục, bậc Thân Quyến của mặt trời.

8. Parosahassasuttaṃ

8. Kinh Parosahassa

216. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhatelasehi bhikkhusatehi. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.

216. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika, cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị. Bấy giờ, Thế Tôn đang chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các vị Tỳ khưu bằng một bài pháp thoại liên quan đến Niết Bàn. Và các vị Tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp. Khi ấy, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: 'Thế Tôn này đang chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các vị Tỳ khưu bằng một bài pháp thoại liên quan đến Niết Bàn. Và các vị Tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp. Ta hãy tán thán Thế Tôn ngay trước mặt ngài bằng những câu kệ thích hợp thì thật là hay!'

Atha [Pg.194] kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

‘‘Parosahassaṃ bhikkhūnaṃ, sugataṃ payirupāsati;

Desentaṃ virajaṃ dhammaṃ, nibbānaṃ akutobhayaṃ.

Hơn một ngàn vị Tỳ khưu đang hầu cận đức Thiện Thệ, người đang thuyết giảng pháp không còn bụi bẩn, Niết Bàn, nơi không còn sợ hãi từ bất cứ đâu.

‘‘Suṇanti dhammaṃ vimalaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ;

Sobhati vata sambuddho, bhikkhusaṅghapurakkhato.

Họ lắng nghe pháp vô nhiễm, được thuyết giảng bởi bậc Chánh Đẳng Giác; bậc Chánh Giác thật là tỏa sáng, được Tăng chúng Tỳ khưu tôn kính.

‘‘Nāganāmosi bhagavā, isīnaṃ isisattamo;

Mahāmeghova hutvāna, sāvake abhivassati.

Bạch Thế Tôn, Ngài có danh hiệu là Nāga, là bậc ẩn sĩ thứ bảy và cao tột trong các vị ẩn sĩ; giống như một đám mây lớn, Ngài trút mưa xuống trên các đệ tử.

‘‘Divāvihārā nikkhamma, satthudassanakamyatā ;

Sāvako te mahāvīra, pāde vandati vaṅgīso’’ti.

Sau khi ra khỏi nơi nghỉ ban ngày, với lòng mong muốn được diện kiến Bậc Đạo Sư; bạch đấng Đại Hùng, đệ tử của Ngài là Vaṅgīsa xin đảnh lễ đôi chân Ngài.

‘‘Kiṃ nu te, vaṅgīsa, imā gāthāyo pubbe parivitakkitā, udāhu ṭhānasova taṃ paṭibhantī’’ti? ‘Na kho me, bhante, imā gāthāyo pubbe parivitakkitā, atha kho ṭhānasova maṃ paṭibhantī’ti. ‘Tena hi taṃ, vaṅgīsa, bhiyyosomattāya pubbe aparivitakkitā gāthāyo paṭibhantū’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho āyasmā vaṅgīso bhagavato paṭissutvā bhiyyosomattāya bhagavantaṃ pubbe aparivitakkitāhi gāthāhi abhitthavi –

'Này Vaṅgīsa, những câu kệ này có phải ngươi đã suy nghĩ từ trước, hay chúng khởi lên cho ngươi ngay tại chỗ?' 'Bạch Thế Tôn, những câu kệ này con không suy nghĩ từ trước, mà chúng khởi lên cho con ngay tại chỗ.' 'Vậy thì, này Vaṅgīsa, hãy để cho những câu kệ chưa từng được suy nghĩ từ trước khởi lên cho ngươi nhiều hơn nữa.' 'Vâng, bạch Thế Tôn.' Tôn giả Vaṅgīsa vâng lời Thế Tôn, rồi tán thán Thế Tôn nhiều hơn nữa bằng những câu kệ chưa từng được suy nghĩ từ trước:

‘‘Ummaggapathaṃ mārassa abhibhuyya, carati pabhijja khilāni;

Taṃ passatha bandhapamuñcakaraṃ, asitaṃ bhāgaso pavibhajaṃ.

Sau khi đã chinh phục con đường sai lầm của Ma vương, Ngài đi lại, sau khi đã phá vỡ những chướng ngại; hãy nhìn xem bậc ấy, bậc giải thoát khỏi các trói buộc, bậc không còn dính mắc, người đang phân tích và thuyết giảng pháp theo từng phần.

‘‘Oghassa nittharaṇatthaṃ, anekavihitaṃ maggaṃ akkhāsi;

Tasmiñce amate akkhāte, dhammaddasā ṭhitā asaṃhīrā.

“Vì mục đích vượt qua bộc lưu, Ngài đã thuyết giảng con đường có nhiều phương diện; và khi pháp bất tử ấy được thuyết giảng, những vị thấy Pháp đứng vững vàng, không bị lay chuyển.”

‘‘Pajjotakaro ativijjha, sabbaṭṭhitīnaṃ atikkamamaddasa;

Ñatvā ca sacchikatvā ca, aggaṃ so desayi dasaddhānaṃ.

“Bậc Tạo Ra Ánh Sáng, sau khi đã thâm nhập, đã thấy được sự vượt thoát khỏi tất cả các lập trường (tà kiến); và sau khi đã biết và đã chứng ngộ, Ngài đã thuyết giảng pháp tối thượng cho năm vị có lòng tin.”

‘‘Evaṃ [Pg.195] sudesite dhamme,Ko pamādo vijānataṃ dhammaṃ ;

Tasmā hi tassa bhagavato sāsane;

Appamatto sadā namassamanusikkhe’’ti.

“Khi Chánh Pháp được khéo thuyết giảng như vậy, làm sao có sự dễ duôi đối với những người hiểu biết Pháp? Vì thế, trong giáo pháp của đức Thế Tôn ấy, hãy luôn luôn không dễ duôi, đảnh lễ và tu học theo.”

9. Koṇḍaññasuttaṃ

9. Kinh Koṇḍañña

217. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmā aññāsikoṇḍañño sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘koṇḍaññohaṃ, bhagavā, koṇḍaññohaṃ, sugatā’’ti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā aññāsikoṇḍañño sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘koṇḍaññohaṃ, bhagavā, koṇḍaññohaṃ, sugatā’ti. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ aññāsikoṇḍaññaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.

217. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi Kalandakanivāpa. Bấy giờ, Tôn giả Aññāsikoṇḍañña, sau một thời gian rất dài, đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, ngài đã cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn, và hôn chân đức Thế Tôn bằng miệng, xoa bóp bằng tay, và xưng tên: ‘Bạch đức Thế Tôn, con là Koṇḍañña! Bạch đức Thiện Thệ, con là Koṇḍañña!’ Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: ‘Tôn giả Aññāsikoṇḍañña này, sau một thời gian rất dài, đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, ngài đã cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn, và hôn chân đức Thế Tôn bằng miệng, xoa bóp bằng tay, và xưng tên: ‘Bạch đức Thế Tôn, con là Koṇḍañña! Bạch đức Thiện Thệ, con là Koṇḍañña!’ Vậy thì, ta hãy tán thán Tôn giả Aññāsikoṇḍañña trước mặt đức Thế Tôn bằng những câu kệ thích hợp.’”

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ aññāsikoṇḍaññaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng về phía đức Thế Tôn và bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch đức Thế Tôn, con có điều muốn thưa! Bạch đức Thiện Thệ, con có điều muốn thưa!’ Đức Thế Tôn nói: ‘Này Vaṅgīsa, hãy nói ra điều ông muốn thưa!’ Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đã tán thán Tôn giả Aññāsikoṇḍañña trước mặt đức Thế Tôn bằng những câu kệ thích hợp:

‘‘Buddhānubuddho so thero, koṇḍañño tibbanikkamo;

Lābhī sukhavihārānaṃ, vivekānaṃ abhiṇhaso.

“Vị trưởng lão Koṇḍañña ấy, người đã giác ngộ theo sau đức Phật, có sự tinh tấn mãnh liệt; ngài thường xuyên chứng đắc các cảnh giới an lạc và sự viễn ly.”

‘‘Yaṃ sāvakena pattabbaṃ, satthusāsanakārinā;

Sabbassa taṃ anuppattaṃ, appamattassa sikkhato.

“Điều gì mà một vị đệ tử, người thực hành theo lời dạy của Bậc Đạo Sư, cần phải chứng đắc, tất cả những điều ấy đã được ngài chứng đắc, do không dễ duôi và tu học.”

‘‘Mahānubhāvo tevijjo, cetopariyāyakovido;

Koṇḍañño buddhadāyādo, pāde vandati satthuno’’ti.

“Koṇḍañña, người thừa tự của đức Phật, có đại oai lực, đạt tam minh, thông thạo về tha tâm thông, đang đảnh lễ dưới chân Bậc Đạo Sư.”

10. Moggallānasuttaṃ

10. Kinh Moggallāna

218. Ekaṃ [Pg.196] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati isigilipasse kāḷasilāyaṃ mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tesaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno cetasā cittaṃ samannesati vippamuttaṃ nirupadhiṃ. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā rājagahe viharati isigilipasse kāḷasilāyaṃ mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tesaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno cetasā cittaṃ samannesati vippamuttaṃ nirupadhiṃ. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti.

218. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Kāḷasilā bên sườn núi Isigili, cùng với một chúng Tỳ khưu đông đảo gồm năm trăm vị, tất cả đều là A-la-hán. Khi ấy, Tôn giả Mahāmoggallāna dùng tâm của mình để quán xét tâm của các vị ấy, thấy rằng tâm đã được giải thoát, không còn phiền não căn tánh. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: ‘Đức Thế Tôn đang trú ở Rājagaha, tại Kāḷasilā bên sườn núi Isigili, cùng với một chúng Tỳ khưu đông đảo gồm năm trăm vị, tất cả đều là A-la-hán. Tôn giả Mahāmoggallāna đang dùng tâm của mình để quán xét tâm của các vị ấy, thấy rằng tâm đã được giải thoát, không còn phiền não căn tánh. Vậy thì, ta hãy tán thán Tôn giả Mahāmoggallāna trước mặt đức Thế Tôn bằng những câu kệ thích hợp.’”

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi –

Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng về phía đức Thế Tôn và bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch đức Thế Tôn, con có điều muốn thưa! Bạch đức Thiện Thệ, con có điều muốn thưa!’ Đức Thế Tôn nói: ‘Này Vaṅgīsa, hãy nói ra điều ông muốn thưa!’ Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đã tán thán Tôn giả Mahāmoggallāna trước mặt đức Thế Tôn bằng những câu kệ thích hợp:

‘‘Nagassa passe āsīnaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ;

Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino.

“Các vị đệ tử, những người đạt tam minh, đã từ bỏ thần chết, đang hầu cận bậc Mâu-ni, người đã đến bờ kia của khổ đau, đang ngự trên sườn núi.”

‘‘Te cetasā anupariyeti, moggallāno mahiddhiko;

Cittaṃ nesaṃ samannesaṃ, vippamuttaṃ nirūpadhiṃ.

“Moggallāna, vị có đại thần thông, dùng tâm của mình để quán xét, tìm hiểu tâm của các vị ấy, thấy rằng tâm đã được giải thoát, không còn phiền não căn tánh.”

‘‘Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ;

Anekākārasampannaṃ, payirupāsanti gotama’’nti.

“Như vậy, họ đang hầu cận đức Gotama, bậc Mâu-ni đã đến bờ kia của khổ đau, người đã viên mãn tất cả các phẩm hạnh, người đã thành tựu vô số các đức tính.”

11. Gaggarāsuttaṃ

11. Kinh Gaggarā

219. Ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sattahi ca upāsakasatehi sattahi ca upāsikāsatehi anekehi ca devatāsahassehi. Tyāssudaṃ bhagavā atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho [Pg.197] bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sattahi ca upāsakasatehi sattahi ca upāsikāsatehi anekehi ca devatāsahassehi. Tyāssudaṃ bhagavā atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Yaṃnūnāhaṃ bhagavantaṃ sammukhā sāruppāya gāthāya abhitthaveyya’’nti.

219. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Campā, trên bờ hồ sen Gaggarā, cùng với một chúng Tỳ khưu đông đảo gồm năm trăm vị, bảy trăm nam cư sĩ, bảy trăm nữ cư sĩ, và nhiều ngàn vị chư thiên. Khi ấy, đức Thế Tôn tỏa sáng vượt trội hơn tất cả về dung sắc và danh tiếng. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: ‘Đức Thế Tôn đang trú ở Campā, trên bờ hồ sen Gaggarā, cùng với một chúng Tỳ khưu đông đảo gồm năm trăm vị, bảy trăm nam cư sĩ, bảy trăm nữ cư sĩ, và nhiều ngàn vị chư thiên. Khi ấy, đức Thế Tôn tỏa sáng vượt trội hơn tất cả về dung sắc và danh tiếng. Vậy thì, ta hãy tán thán đức Thế Tôn trước mặt ngài bằng một câu kệ thích hợp.’”

Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāya gāthāya abhitthavi –

Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng về phía đức Thế Tôn và bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch đức Thế Tôn, con có điều muốn thưa! Bạch đức Thiện Thệ, con có điều muốn thưa!’ Đức Thế Tôn nói: ‘Này Vaṅgīsa, hãy nói ra điều ông muốn thưa!’ Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đã tán thán đức Thế Tôn trước mặt ngài bằng một câu kệ thích hợp:

‘‘Cando yathā vigatavalāhake nabhe,Virocati vigatamalova bhāṇumā;

Evampi aṅgīrasa tvaṃ mahāmuni,Atirocasi yasasā sabbaloka’’nti.

“Như mặt trăng trên bầu trời không mây, tỏa sáng rực rỡ, như mặt trời không tì vết; cũng vậy, hỡi bậc Đại Mâu-ni Aṅgīrasa, Ngài tỏa sáng vượt trên tất cả thế gian bằng danh tiếng của mình.”

12. Vaṅgīsasuttaṃ

12. Kinh Vaṅgīsa

220. Ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso aciraarahattappatto hutvā vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedī tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

220. Một thời, Tôn giả Vaṅgīsa trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Vào lúc ấy, Tôn giả Vaṅgīsa, không bao lâu sau khi chứng đắc A-la-hán, đang cảm thọ giải thoát lạc. Vào lúc ấy, ngài đã nói lên những câu kệ này:

‘‘Kāveyyamattā vicarimha pubbe, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;

Athaddasāma sambuddhaṃ, saddhā no upapajjatha.

“Trước đây, say sưa với thi kệ, chúng tôi đi từ làng này đến làng khác, từ thành phố này đến thành phố khác. Rồi chúng tôi đã thấy bậc Chánh Đẳng Giác, và tín tâm đã phát sanh nơi chúng tôi.”

‘‘So me dhammamadesesi, khandhāyatanadhātuyo ;

Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.

“Ngài đã thuyết Pháp cho tôi, về các uẩn, xứ, và giới. Sau khi nghe Pháp của Ngài, tôi đã xuất gia, sống đời không nhà.”

‘‘Bahunnaṃ vata atthāya, bodhiṃ ajjhagamā muni;

Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, ye niyāmagataddasā.

“Vì lợi ích của nhiều người, thật vậy, bậc Mâu-ni đã chứng đắc giác ngộ; vì các Tỳ-khưu và Tỳ-khưu-ni, những vị đã thấy con đường chắc chắn.”

‘‘Svāgataṃ [Pg.198] vata me āsi, mama buddhassa santike;

Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

“Thật là thiện lai thay cho tôi, khi đến gần đức Phật của tôi! Ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của đức Phật đã được thực hành.”

‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhuṃ visodhitaṃ;

Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyāyakovido’’ti.

“Tôi biết các đời sống quá khứ, thiên nhãn đã được thanh tịnh; tôi là người đạt tam minh, đã chứng thần thông, và thông thạo về tha tâm trí.”

Vaṅgīsasaṃyuttaṃ samattaṃ.

Tương Ưng Vaṅgīsa chấm dứt.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược:

Nikkhantaṃ arati ceva, pesalā atimaññanā;

Ānandena subhāsitā, sāriputtapavāraṇā;

Parosahassaṃ koṇḍañño, moggallānena gaggarā;

Vaṅgīsena dvādasāti.

Xuất Ly, Bất Lạc, Khả Ái và Kiêu Mạn; Ānanda, Thiện Thuyết, Sāriputta và Tự Tứ; Hơn Ngàn, Koṇḍañña, Moggallāna, Gaggarā; Cùng với Vaṅgīsa, là mười hai kinh.

9. Vanasaṃyuttaṃ

9. Tương Ưng Rừng

1. Vivekasuttaṃ

1. Kinh Viễn Ly

221. Evaṃ [Pg.199] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato pāpake akusale vitakke vitakketi gehanissite. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

221. Như vầy tôi nghe. Một thời, một Tỳ-khưu nọ trú trong một khu rừng ở xứ Kosala. Vào lúc ấy, vị Tỳ-khưu ấy, trong khi độc cư ban ngày, đã khởi lên những tầm bất thiện, xấu ác, liên hệ đến thế tục. Bấy giờ, một vị thiên trú trong khu rừng ấy, vì lòng thương tưởng, muốn mưu cầu lợi ích cho vị Tỳ-khưu, muốn làm cho vị ấy xúc động, đã đi đến chỗ vị Tỳ-khưu. Sau khi đến, vị thiên đã nói với vị Tỳ-khưu bằng những câu kệ:

‘‘Vivekakāmosi vanaṃ paviṭṭho,Atha te mano niccharatī bahiddhā;

Jano janasmiṃ vinayassu chandaṃ,Tato sukhī hohisi vītarāgo.

“Ngài mong cầu viễn ly, đã đi vào rừng, thế mà tâm ngài lại hướng ra bên ngoài. Này người, hãy nhiếp phục dục tham đối với người khác. Rồi ngài sẽ được an lạc, sẽ được ly tham.”

‘‘Aratiṃ pajahāsi sato, bhavāsi sataṃ taṃ sārayāmase;

Pātālarajo hi duttaro, mā taṃ kāmarajo avāhari.

“Hãy từ bỏ sự bất lạc, hãy chánh niệm. Chúng tôi sẽ nhắc nhở ngài về những bậc chánh niệm. Vì bụi trần của vực thẳm thật khó vượt qua, chớ để bụi trần của dục vọng cuốn ngài đi.”

‘‘Sakuṇo yathā paṃsukunthito, vidhunaṃ pātayati sitaṃ rajaṃ;

Evaṃ bhikkhu padhānavā satimā, vidhunaṃ pātayati sitaṃ raja’’nti.

“Như con chim bị lấm bụi, giũ mình làm rơi lớp bụi bám vào; cũng vậy, Tỳ-khưu tinh cần, chánh niệm, hãy giũ sạch lớp bụi bám vào mình.”

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

Bấy giờ, vị Tỳ-khưu ấy, được vị thiên làm cho xúc động, đã đạt đến sự xúc động.

2. Upaṭṭhānasuttaṃ

2. Kinh Sự Tỉnh Thức

222. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato supati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

222. Một thời, một Tỳ-khưu nọ trú trong một khu rừng ở xứ Kosala. Vào lúc ấy, vị Tỳ-khưu ấy, trong khi độc cư ban ngày, lại ngủ. Bấy giờ, một vị thiên trú trong khu rừng ấy, vì lòng thương tưởng, muốn mưu cầu lợi ích cho vị Tỳ-khưu, muốn làm cho vị ấy xúc động, đã đi đến chỗ vị Tỳ-khưu. Sau khi đến, vị thiên đã nói với vị Tỳ-khưu bằng những câu kệ:

‘‘Uṭṭhehi bhikkhu kiṃ sesi, ko attho supitena te;

Āturassa hi kā niddā, sallaviddhassa ruppato.

“Hãy trỗi dậy, Tỳ-khưu! Sao ngài lại ngủ? Có ích lợi gì trong giấc ngủ của ngài? Đối với người bệnh hoạn, bị mũi tên đâm, đang đau đớn, làm sao có thể ngủ được?”

‘‘Yāya [Pg.200] saddhāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ;

Tameva saddhaṃ brūhehi, mā niddāya vasaṃ gamī’’ti.

“Với tín tâm nào ngài đã xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình để sống không nhà, hãy làm tăng trưởng chính tín tâm ấy. Chớ để giấc ngủ chi phối ngài.”

‘‘Aniccā addhuvā kāmā, yesu mandova mucchito;

Baddhesu muttaṃ asitaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape.

“Các dục là vô thường, không bền vững, kẻ ngu si mới say đắm trong đó. Đối với người xuất gia đã giải thoát khỏi các ràng buộc, không còn nương tựa, sao lại có thể bị phiền não?”

‘‘Chandarāgassa vinayā, avijjāsamatikkamā;

Taṃ ñāṇaṃ paramodānaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape.

“Do đã nhiếp phục dục tham, do đã vượt qua vô minh, người xuất gia có trí tuệ thanh tịnh tối thượng, sao lại có thể bị phiền não?”

‘‘Chetvā avijjaṃ vijjāya, āsavānaṃ parikkhayā;

Asokaṃ anupāyāsaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape.

“Do đã đoạn trừ vô minh bằng minh trí, do đã tận diệt các lậu hoặc, người xuất gia không sầu, không muộn phiền, sao lại có thể bị phiền não?”

‘‘Āraddhavīriyaṃ pahitattaṃ, niccaṃ daḷhaparakkamaṃ;

Nibbānaṃ abhikaṅkhantaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape’’ti.

“Người xuất gia có tinh tấn đã được khởi xướng, tâm đã được hướng đến, luôn nỗ lực kiên trì, đang khao khát Niết-bàn, sao lại có thể bị phiền não?”

3. Kassapagottasuttaṃ

3. Kinh Kassapagotta

223. Ekaṃ samayaṃ āyasmā kassapagotto kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā kassapagotto divāvihāragato aññataraṃ chetaṃ ovadati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmantaṃ kassapagottaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā kassapagotto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ kassapagottaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

223. Một thời, Tôn giả Kassapagotta trú trong một khu rừng ở xứ Kosala. Vào lúc ấy, Tôn giả Kassapagotta, trong khi độc cư ban ngày, đang giáo huấn một người thợ săn. Bấy giờ, một vị thiên trú trong khu rừng ấy, muốn làm cho Tôn giả Kassapagotta xúc động, đã đi đến chỗ Tôn giả Kassapagotta. Sau khi đến, vị thiên đã nói với Tôn giả Kassapagotta bằng những câu kệ:

‘‘Giriduggacaraṃ chetaṃ, appapaññaṃ acetasaṃ;

Akāle ovadaṃ bhikkhu, mandova paṭibhāti maṃ.

“Này Tỳ-khưu, giáo huấn người thợ săn đi lại nơi hiểm trở, kẻ ít trí tuệ, không có tâm, vào lúc không thích hợp, đối với tôi, ngài có vẻ như người ngu độn.”

‘‘Suṇāti na vijānāti, āloketi na passati;

Dhammasmiṃ bhaññamānasmiṃ, atthaṃ bālo na bujjhati.

“Hắn nghe nhưng không hiểu, hắn nhìn nhưng không thấy. Khi Pháp được giảng nói, kẻ ngu si không liễu tri được ý nghĩa.”

‘‘Sacepi dasa pajjote, dhārayissasi kassapa;

Neva dakkhati rūpāni, cakkhu hissa na vijjatī’’ti.

“Này Kassapa, dù ngài có thắp lên mười ngọn đuốc, hắn cũng sẽ không thấy được các sắc, vì hắn không có mắt.”

Atha kho āyasmā kassapagotto tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

Bấy giờ, Tôn giả Kassapagotta, được vị thiên làm cho xúc động, đã đạt đến sự xúc động.

4. Sambahulasuttaṃ

4. Kinh Sambahula

224. Ekaṃ [Pg.201] samayaṃ sambahulā bhikkhū kosalesu viharanti aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho te bhikkhū vassaṃvuṭṭhā temāsaccayena cārikaṃ pakkamiṃsu. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā te bhikkhū apassantī paridevamānā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

224. Một thời, nhiều vị tỳ khưu trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Rồi, các vị tỳ khưu ấy, sau khi đã an cư mùa mưa, sau ba tháng đã trôi qua, đã du hành đi. Rồi, vị thiên nhân trú ngụ trong khu rừng ấy, không thấy các vị tỳ khưu, than khóc, vào lúc ấy đã nói lên kệ ngôn này:

‘‘Arati viya mejja khāyati,Bahuke disvāna vivitte āsane;

Te cittakathā bahussutā,Kome gotamasāvakā gatā’’ti.

“Vì thấy nhiều chỗ ngồi vắng vẻ, hôm nay ta cảm thấy như không vui. Các vị ấy có những lời nói hay, là bậc đa văn, các vị đệ tử của Gotama này đã đi về đâu?”

Evaṃ vutte, aññatarā devatā taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsi –

Khi được nói như vậy, một vị thiên nhân khác đã đáp lại vị thiên nhân ấy bằng kệ ngôn:

‘‘Māgadhaṃ gatā kosalaṃ gatā, ekacciyā pana vajjibhūmiyā;

Magā viya asaṅgacārino, aniketā viharanti bhikkhavo’’ti.

“Một số đã đi đến xứ Magadha, một số đã đi đến xứ Kosala, và một số khác đến vùng đất của người Vajji. Giống như loài nai, các vị tỳ khưu đi không vướng bận, sống không nhà cửa.”

5. Ānandasuttaṃ

5. Kinh Ānanda

225. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā ānando ativelaṃ gihisaññattibahulo viharati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmato ānandassa anukampikā atthakāmā āyasmantaṃ ānandaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

225. Một thời, Tôn giả Ānanda trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Vào lúc ấy, Tôn giả Ānanda trú ngụ quá lâu, bận rộn với việc chỉ dạy cho hàng cư sĩ. Rồi, vị thiên nhân trú ngụ trong khu rừng ấy, có lòng thương xót Tôn giả Ānanda, mong muốn lợi ích, muốn làm cho Tôn giả Ānanda xúc động, đã đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Ānanda bằng kệ ngôn:

‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya;

Jhā gotama mā pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.

“Hỡi Gotama, hãy lui vào bụi rậm gốc cây, hãy đặt Niết-bàn vào trong tim, hãy thiền định, chớ có phóng dật. Lời nói ba hoa sẽ làm gì được ngài?”

Atha kho āyasmā ānando tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

Rồi, Tôn giả Ānanda, được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã đạt đến sự xúc động.

6. Anuruddhasuttaṃ

6. Kinh Anuruddha

226. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho aññatarā tāvatiṃsakāyikā devatā jālinī [Pg.202] nāma āyasmato anuruddhassa purāṇadutiyikā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

226. Một thời, Tôn giả Anuruddha trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Rồi, một vị thiên nữ ở cõi trời Tāvatiṃsa, tên là Jālinī, là người vợ cũ của Tôn giả Anuruddha, đã đi đến chỗ Tôn giả Anuruddha; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Anuruddha bằng kệ ngôn:

‘‘Tattha cittaṃ paṇidhehi, yattha te vusitaṃ pure;

Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu;

Purakkhato parivuto, devakaññāhi sobhasī’’ti.

“Hãy hướng tâm đến nơi mà ngài đã từng sống trước đây; ở cõi trời Tāvatiṃsa, đầy đủ mọi dục lạc; được các thiên nữ vây quanh, ngài đã tỏa sáng.”

‘‘Duggatā devakaññāyo, sakkāyasmiṃ patiṭṭhitā;

Te cāpi duggatā sattā, devakaññāhi patthitā’’ti.

“Các thiên nữ có ác hạnh, an trú trong thân kiến. Và cả những chúng sanh ấy, được các thiên nữ mong mỏi, cũng có ác hạnh.”

‘‘Na te sukhaṃ pajānanti, ye na passanti nandanaṃ;

Āvāsaṃ naradevānaṃ, tidasānaṃ yasassina’’nti.

“Những ai không thấy được vườn Nandana, nơi ở của các vị thiên nhân, các vị trời Tidasā lừng lẫy, những người ấy không biết được hạnh phúc.”

‘‘Na tvaṃ bāle vijānāsi, yathā arahataṃ vaco;

Aniccā sabbasaṅkhārā, uppādavayadhammino;

Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho.

“Hỡi kẻ ngu si, ngươi không biết lời dạy của các bậc A-la-hán. Tất cả các pháp hữu vi là vô thường, có sanh có diệt. Sau khi sanh, chúng diệt đi, sự tịch tịnh của chúng là hạnh phúc.”

‘‘Natthi dāni punāvāso, devakāyasmi jālini;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.

“Hỡi Jālinī, nay không còn tái sanh trong cõi trời nữa. Vòng luân hồi sanh tử đã được đoạn tận, nay không còn tái sanh nữa.”

7. Nāgadattasuttaṃ

7. Kinh Nāgadatta

227. Ekaṃ samayaṃ āyasmā nāgadatto kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā nāgadatto atikālena gāmaṃ pavisati, atidivā paṭikkamati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmato nāgadattassa anukampikā atthakāmā āyasmantaṃ nāgadattaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā nāgadatto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgadattaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

227. Một thời, Tôn giả Nāgadatta trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Vào lúc ấy, Tôn giả Nāgadatta vào làng quá sớm, và trở về quá muộn. Rồi, vị thiên nhân trú ngụ trong khu rừng ấy, có lòng thương xót Tôn giả Nāgadatta, mong muốn lợi ích, muốn làm cho Tôn giả Nāgadatta xúc động, đã đi đến chỗ Tôn giả Nāgadatta; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Nāgadatta bằng các kệ ngôn:

‘‘Kāle pavisa nāgadatta, divā ca āgantvā ativelacārī;

Saṃsaṭṭho gahaṭṭhehi, samānasukhadukkho.

“Nāgadatta, ngài vào làng vào lúc sáng sớm, và trở về vào ban ngày, là người có hạnh đi quá giờ; giao du với hàng cư sĩ, cùng chung vui buồn.”

‘‘Bhāyāmi nāgadattaṃ suppagabbhaṃ, kulesu vinibaddhaṃ;

Mā heva maccurañño balavato, antakassa vasaṃ upesī’’ti.

“Ta sợ Nāgadatta, người quá táo bạo, bị ràng buộc vào các gia đình. Chớ có rơi vào quyền lực của tử vương, kẻ mạnh mẽ, kẻ kết liễu.”

Atha [Pg.203] kho āyasmā nāgadatto tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

Rồi, Tôn giả Nāgadatta, được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã đạt đến sự xúc động.

8. Kulagharaṇīsuttaṃ

8. Kinh Kulagharaṇī

228. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu aññatarasmiṃ kule ativelaṃ ajjhogāḷhappatto viharati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yā tasmiṃ kule kulagharaṇī, tassā vaṇṇaṃ abhinimminitvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –

228. Một thời, một vị tỳ khưu nọ trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Vào lúc ấy, vị tỳ khưu ấy trú ngụ quá lâu, đã trở nên quá thân thiết với một gia đình nọ. Rồi, vị thiên nhân trú ngụ trong khu rừng ấy, có lòng thương xót vị tỳ khưu ấy, mong muốn lợi ích, muốn làm cho vị tỳ khưu ấy xúc động, đã hóa hiện thành hình dạng của nữ gia chủ trong gia đình ấy, đã đi đến chỗ vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với vị tỳ khưu ấy bằng kệ ngôn:

‘‘Nadītīresu saṇṭhāne, sabhāsu rathiyāsu ca;

Janā saṅgamma mantenti, mañca tañca kimantara’’nti.

“Ở bên bờ sông, ở nơi nghỉ chân, ở các hội trường, và ở các con đường, người ta tụ tập lại và bàn tán về tôi và ngài, là có chuyện gì?”

‘‘Bahūhi saddā paccūhā, khamitabbā tapassinā;

Na tena maṅku hotabbaṃ, na hi tena kilissati.

“Có nhiều lời nói chống đối, người tu khổ hạnh phải nhẫn chịu. Không nên vì thế mà bối rối, vì người ấy không bị ô nhiễm bởi điều đó.”

‘‘Yo ca saddaparittāsī, vane vātamigo yathā;

Lahucittoti taṃ āhu, nāssa sampajjate vata’’nti.

“Và người nào sợ hãi tiếng động, như con nai trong rừng, người ấy được gọi là có tâm nhẹ dạ, giới hạnh của người ấy không được thành tựu.”

9. Vajjiputtasuttaṃ

9. Kinh Vajjiputta

229. Ekaṃ samayaṃ aññataro vajjiputtako bhikkhu vesāliyaṃ viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena vesāliyaṃ vajjiputtako sabbaratticāro hoti. Atha kho so bhikkhu vesāliyā tūriya-tāḷita-vādita-nigghosasaddaṃ sutvā paridevamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

229. Một thời, một vị tỳ khưu người Vajji trú ở Vesālī, trong một khu rừng nọ. Vào lúc ấy, ở Vesālī, người Vajji có một lễ hội suốt đêm. Rồi, vị tỳ khưu ấy, nghe tiếng nhạc cụ, tiếng đàn, tiếng hát, tiếng hò reo ở Vesālī, than khóc, vào lúc ấy đã nói lên kệ ngôn này:

‘‘Ekakā mayaṃ araññe viharāma,Apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ;

Etādisikāya rattiyā,Ko su nāmamhehi pāpiyo’’ti.

“Chúng ta sống một mình trong rừng, như khúc gỗ bị vứt bỏ trong rừng. Trong một đêm như thế này, ai mà bất hạnh hơn chúng ta?”

Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Rồi, vị thiên nhân trú ngụ trong khu rừng ấy, có lòng thương xót vị tỳ khưu ấy, mong muốn lợi ích, muốn làm cho vị tỳ khưu ấy xúc động, đã đi đến chỗ vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với vị tỳ khưu ấy bằng kệ ngôn:

‘‘Ekakova [Pg.204] tvaṃ araññe viharasi, apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ;

Tassa te bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāmina’’nti.

“Ngài sống một mình trong rừng, như khúc gỗ bị vứt bỏ trong rừng rậm. Nhiều người khao khát ngài, như chúng sanh cõi địa ngục khao khát những người đi về cõi trời.”

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

Bấy giờ, vị tỳ khưu ấy được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã sanh tâm xúc động.

10. Sajjhāyasuttaṃ

10. Kinh Tụng Đọc

230. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu yaṃ sudaṃ pubbe ativelaṃ sajjhāyabahulo viharati so aparena samayena appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno dhammaṃ asuṇantī yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –

230. Một thời, một vị tỳ khưu nọ trú ở một khu rừng trong xứ Kosala. Vào lúc bấy giờ, vị tỳ khưu ấy, trước kia thường xuyên chuyên tâm tụng đọc, về sau trở nên ít bận tâm, im lặng, và sống an nhàn. Bấy giờ, vị thiên nhân trú trong khu rừng ấy, không nghe được Pháp do vị tỳ khưu ấy tụng đọc, liền đi đến chỗ vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với vị tỳ khưu ấy bằng một bài kệ:

‘‘Kasmā tuvaṃ dhammapadāni bhikkhu, nādhīyasi bhikkhūhi saṃvasanto;

Sutvāna dhammaṃ labhatippasādaṃ, diṭṭheva dhamme labhatippasaṃsa’’nti.

“Này tỳ khưu, vì sao ngài không học thuộc các pháp cú khi sống chung với các tỳ khưu? Sau khi nghe Pháp, người ta có được tín tâm, và ngay trong hiện tại, người ta được tán thán.”

‘‘Ahu pure dhammapadesu chando, yāva virāgena samāgamimha;

Yato virāgena samāgamimha, yaṃ kiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā;

Aññāya nikkhepanamāhu santo’’ti.

“Trước kia, ta có ước muốn đối với các pháp cú, cho đến khi ta đạt được sự ly tham. Kể từ khi ta đạt được sự ly tham, sau khi đã biết rõ bất cứ điều gì được thấy, được nghe, hay được cảm nhận, các bậc thánh thiện nói rằng đó là sự xả ly.”

11. Akusalavitakkasuttaṃ

11. Kinh Bất Thiện Tầm

231. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato pāpake akusale vitakke vitakketi, seyyathidaṃ – kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

231. Một thời, một vị tỳ khưu nọ trú ở một khu rừng trong xứ Kosala. Vào lúc bấy giờ, vị tỳ khưu ấy, trong khi an trú ban ngày, đã khởi lên những tư duy xấu ác, bất thiện, đó là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm. Bấy giờ, vị thiên nhân trú trong khu rừng ấy, có lòng thương xót, mong muốn lợi ích cho vị tỳ khưu ấy, và muốn làm cho vị ấy xúc động, liền đi đến chỗ vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với vị tỳ khưu ấy bằng những bài kệ:

‘‘Ayoniso manasikārā, so vitakkehi khajjasi;

Ayoniso paṭinissajja, yoniso anucintaya.

“Do tác ý không như lý, ngài bị các tư duy xấu ác gặm nhấm. Hãy từ bỏ tác ý không như lý, và hãy suy tư một cách như lý.

‘‘Satthāraṃ [Pg.205] dhammamārabbha, saṅghaṃ sīlāni attano;

Adhigacchasi pāmojjaṃ, pītisukhamasaṃsayaṃ;

Tato pāmojjabahulo, dukkhassantaṃ karissasī’’ti.

“Hãy khởi sự nỗ lực hướng về Bậc Đạo Sư, về Pháp, về Tăng, và về giới của chính mình. Chắc chắn ngài sẽ đạt được sự hân hoan, hỷ và lạc. Rồi, với lòng tràn đầy hân hoan, ngài sẽ chấm dứt khổ đau.”

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

Bấy giờ, vị tỳ khưu ấy được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã sanh tâm xúc động.

12. Majjhanhikasuttaṃ

12. Kinh Giữa Trưa

232. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tassa bhikkhuno santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

232. Một thời, một vị tỳ khưu nọ trú ở một khu rừng trong xứ Kosala. Bấy giờ, vị thiên nhân trú trong khu rừng ấy đi đến chỗ vị tỳ khưu; sau khi đến, đã nói bài kệ này trước mặt vị tỳ khưu ấy:

‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu;

Saṇateva brahāraññaṃ, taṃ bhayaṃ paṭibhāti maṃ.

“Vào lúc giữa trưa, khi các loài chim đã yên lặng, khu rừng lớn dường như vang lên tiếng động. Điều đó hiện ra như một nỗi kinh hoàng đối với tôi.”

‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu;

Saṇateva brahāraññaṃ, sā rati paṭibhāti ma’’nti.

“Vào lúc giữa trưa, khi các loài chim đã yên lặng, khu rừng lớn dường như vang lên tiếng động. Điều đó hiện ra như một niềm hân hoan đối với tôi.”

13. Pākatindriyasuttaṃ

13. Kinh Các Căn Không Che Chở

233. Ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū kosalesu viharanti aññatarasmiṃ vanasaṇḍe uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tesaṃ bhikkhūnaṃ anukampikā atthakāmā te bhikkhū saṃvejetukāmā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū gāthāhi ajjhabhāsi –

233. Một thời, nhiều vị tỳ khưu trú ở một khu rừng trong xứ Kosala, tâm trạo cử, kiêu mạn, dao động, lắm lời, nói lời vô ích, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, các căn không được che chở. Bấy giờ, vị thiên nhân trú trong khu rừng ấy, có lòng thương xót, mong muốn lợi ích cho các vị tỳ khưu ấy, và muốn làm cho các vị ấy xúc động, liền đi đến chỗ các vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với các vị tỳ khưu ấy bằng những bài kệ:

‘‘Sukhajīvino pure āsuṃ, bhikkhū gotamasāvakā;

Anicchā piṇḍamesanā, anicchā sayanāsanaṃ;

Loke aniccataṃ ñatvā, dukkhassantaṃ akaṃsu te.

“Trước kia, các tỳ khưu, đệ tử của Gotama, sống một cách an lạc. Không tham muốn, họ tìm kiếm vật thực; không tham muốn, họ tìm kiếm chỗ ở. Sau khi biết được tính vô thường của thế gian, họ đã chấm dứt khổ đau.

‘‘Dupposaṃ katvā attānaṃ, gāme gāmaṇikā viya;

Bhutvā bhutvā nipajjanti, parāgāresu mucchitā.

“Tự biến mình thành kẻ khó nuôi, như những người trưởng làng trong làng, họ ăn rồi lại ăn, rồi nằm xuống, mê đắm trong nhà của người khác.

‘‘Saṅghassa [Pg.206] añjaliṃ katvā, idhekacce vadāmahaṃ;

Apaviddhā anāthā te, yathā petā tatheva te.

“Con chắp tay hướng về Tăng chúng, con xin nói về một số người ở đây. Họ bị ruồng bỏ, không nơi nương tựa, họ cũng giống như những người đã chết.

‘‘Ye kho pamattā viharanti, te me sandhāya bhāsitaṃ;

Ye appamattā viharanti, namo tesaṃ karomaha’’nti.

“Những ai sống buông lung, lời nói của tôi là nhắm đến họ. Những ai sống không buông lung, tôi xin đảnh lễ các vị ấy.”

Atha kho te bhikkhū tāya devatāya saṃvejitā saṃvegamāpādunti.

Bấy giờ, các vị tỳ khưu ấy được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã sanh tâm xúc động.

14. Gandhatthenasuttaṃ

14. Kinh Kẻ Trộm Hương Thơm

234. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pokkharaṇiṃ ogāhetvā padumaṃ upasiṅghati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi –

234. Một thời, một vị tỳ khưu nọ trú ở một khu rừng trong xứ Kosala. Vào lúc bấy giờ, vị tỳ khưu ấy, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, đã xuống một hồ sen và ngửi một bông hoa sen. Bấy giờ, vị thiên nhân trú trong khu rừng ấy, có lòng thương xót, mong muốn lợi ích cho vị tỳ khưu ấy, và muốn làm cho vị ấy xúc động, liền đi đến chỗ vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với vị tỳ khưu ấy bằng một bài kệ:

‘‘Yametaṃ vārijaṃ pupphaṃ, adinnaṃ upasiṅghasi;

Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ, gandhatthenosi mārisā’’ti.

“Bông hoa sen mọc trong nước này, ngài ngửi nó mà không được cho phép. Đây là một phần của sự trộm cắp. Thưa ngài, ngài là kẻ trộm hương thơm.”

‘‘Na harāmi na bhañjāmi, ārā siṅghāmi vārijaṃ;

Atha kena nu vaṇṇena, gandhatthenoti vuccati.

“Ta không lấy, không bẻ gãy, ta chỉ ngửi bông hoa sen từ xa. Vậy thì vì lý do gì mà gọi ta là kẻ trộm hương thơm?

‘‘Yvāyaṃ bhisāni khanati, puṇḍarīkāni bhañjati;

Evaṃ ākiṇṇakammanto, kasmā eso na vuccatī’’ti.

“Còn người kia đào củ sen, bẻ gãy những bông sen trắng, hành vi của người ấy thật là thô bạo. Tại sao người ấy không bị gọi là kẻ trộm?”

‘‘Ākiṇṇaluddo puriso, dhāticelaṃva makkhito;

Tasmiṃ me vacanaṃ natthi, tvañcārahāmi vattave.

“Người có hành vi thô bạo, đầy tham lam, bị vấy bẩn như tấm vải của người vú nuôi. Đối với người ấy, tôi không có lời nào để nói. Nhưng đối với ngài, tôi đáng phải nói.

‘‘Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino;

Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhāmattaṃva khāyatī’’ti.

“Đối với người không có phiền não, luôn tìm cầu sự trong sạch, một điều ác nhỏ như đầu sợi lông cũng hiện ra lớn như một đám mây.”

‘‘Addhā maṃ yakkha jānāsi, atho me anukampasi;

Punapi yakkha vajjāsi, yadā passasi edisa’’nti.

“Này dạ xoa, chắc chắn ngài biết tôi, và ngài cũng có lòng thương xót tôi. Này dạ xoa, khi nào ngài thấy điều tương tự, xin hãy nói lại lần nữa.”

‘‘Neva [Pg.207] taṃ upajīvāma, napi te bhatakāmhase;

Tvameva bhikkhu jāneyya, yena gaccheyya suggati’’nti.

“Này Tỳ-khưu, chúng tôi không sống nương tựa vào ngài, cũng không phải là người làm công cho ngài. Chính ngài hãy tự biết nghiệp nào có thể đưa đến cõi lành.”

Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti.

Bấy giờ, vị Tỳ-khưu ấy, được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã sanh lòng xúc động.

Vanasaṃyuttaṃ samattaṃ.

Tương Ưng Rừng Cây đã chấm dứt.

Tassuddānaṃ –

Phần kệ tóm lược:

Vivekaṃ upaṭṭhānañca, kassapagottena sambahulā;

Ānando anuruddho ca, nāgadattañca kulagharaṇī.

Kinh Độc Cư và Hầu Cận, kinh Kassapagotta và Nhiều Vị; kinh Ānanda và Anuruddha, kinh Nāgadatta và Nữ Gia Chủ.

Vajjiputto ca vesālī, sajjhāyena ayoniso;

Majjhanhikālamhi pākatindriya, padumapupphena cuddasa bhaveti.

Kinh Vajjiputta và Vesālī, kinh Tụng Đọc và Không Như Lý; kinh Giữa Trưa, Căn Bình Thường, và Hoa Sen, có mười bốn kinh.

10. Yakkhasaṃyuttaṃ

10. Tương Ưng Dạ-xoa

1. Indakasuttaṃ

1. Kinh Indaka

235. Evaṃ [Pg.208] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati indakūṭe pabbate, indakassa yakkhassa bhavane. Atha kho indako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

235. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, trên núi Indakūṭa, tại trú xứ của dạ-xoa Indaka. Bấy giờ, dạ-xoa Indaka đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã bạch hỏi Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Rūpaṃ na jīvanti vadanti buddhā, kathaṃ nvayaṃ vindatimaṃ sarīraṃ;

Kutassa aṭṭhīyakapiṇḍameti, kathaṃ nvayaṃ sajjati gabbharasmi’’nti.

“Các vị Phật nói rằng sắc không phải là sinh mạng. Vậy làm sao chúng sanh này có được thân này? Từ đâu mà có khối xương này? Và làm sao nó lại dính kết trong bào thai?”

‘‘Paṭhamaṃ kalalaṃ hoti, kalalā hoti abbudaṃ;

Abbudā jāyate pesi, pesi nibbattatī ghano;

Ghanā pasākhā jāyanti, kesā lomā nakhāpi ca.

“Trước tiên là giọt dầu (kalala), từ giọt dầu sanh ra bọt nước (abbuda); từ bọt nước sanh ra miếng thịt (pesi), từ miếng thịt sanh ra khối đặc (ghana); từ khối đặc sanh ra năm chi, rồi sanh ra tóc, lông, và móng.

‘‘Yañcassa bhuñjatī mātā, annaṃ pānañca bhojanaṃ;

Tena so tattha yāpeti, mātukucchigato naro’’ti.

“Và người mẹ ăn các món ăn, thức uống, và vật thực nào, thì con người ở trong bụng mẹ được nuôi dưỡng bằng những thứ ấy.”

2. Sakkanāmasuttaṃ

2. Kinh Sakkanāma

236. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sakkanāmako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

236. Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa. Bấy giờ, dạ-xoa tên là Sakka đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã bạch hỏi Thế Tôn bằng một bài kệ:

‘‘Sabbaganthappahīnassa, vippamuttassa te sato;

Samaṇassa na taṃ sādhu, yadaññamanusāsasī’’ti.

“Đối với ngài, một vị Sa-môn đã từ bỏ mọi ràng buộc, đã hoàn toàn giải thoát, và có chánh niệm, việc ngài giáo huấn người khác là không tốt đẹp.”

‘‘Yena kenaci vaṇṇena, saṃvāso sakka jāyati;

Na taṃ arahati sappañño, manasā anukampituṃ.

“Này Sakka, nếu sự chung sống sanh khởi vì bất cứ lý do nào, người có trí không nên khởi tâm thương xót người ấy.

‘‘Manasā ce pasannena, yadaññamanusāsati;

Na tena hoti saṃyutto, yānukampā anuddayā’’ti.

“Nếu với tâm thanh tịnh mà giáo huấn người khác, người ấy không bị ràng buộc bởi điều đó, vì đó là lòng bi mẫn và thương xót.”

3. Sūcilomasuttaṃ

3. Kinh Sūciloma

237. Ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati ṭaṅkitamañce sūcilomassa yakkhassa bhavane. Tena kho pana samayena kharo ca yakkho sūcilomo [Pg.209] ca yakkho bhagavato avidūre atikkamanti. Atha kho kharo yakkho sūcilomaṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘eso samaṇo’’ti! ‘‘Neso samaṇo, samaṇako eso’’. ‘‘Yāva jānāmi yadi vā so samaṇo yadi vā pana so samaṇako’’ti.

237. Một thời Thế Tôn trú ở Gayā, trên một chiếc giường đá, tại trú xứ của dạ-xoa Sūciloma. Bấy giờ, dạ-xoa Khara và dạ-xoa Sūciloma đi ngang qua không xa Thế Tôn. Khi ấy, dạ-xoa Khara nói với dạ-xoa Sūciloma: “Vị kia là một Sa-môn.” – “Vị kia không phải Sa-môn, chỉ là một sa-môn giả.” – “Để ta xem thử vị ấy là Sa-môn hay là sa-môn giả.”

Atha kho sūcilomo yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato kāyaṃ upanāmesi. Atha kho bhagavā kāyaṃ apanāmesi. Atha kho sūcilomo yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhāyasi maṃ samaṇā’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, bhāyāmi; api ca te samphasso pāpako’’ti. ‘‘Pañhaṃ taṃ, samaṇa pucchissāmi. Sace me na byākarissasi, cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmī’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo me cittaṃ vā khipeyya hadayaṃ vā phāleyya pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya; api ca tvaṃ, āvuso, puccha yadā kaṅkhasī’’ti. Atha kho sūcilomo yakkho bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – ( )

Bấy giờ, dạ-xoa Sūciloma đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó áp sát thân mình vào Thế Tôn. Bấy giờ, Thế Tôn lùi thân ra xa. Khi ấy, dạ-xoa Sūciloma bạch với Thế Tôn: “Này Sa-môn, ngài sợ tôi sao?” – “Này hiền hữu, ta không sợ ngươi, nhưng sự xúc chạm của ngươi thật là xấu ác.” – “Này Sa-môn, tôi sẽ hỏi ngài một câu. Nếu ngài không trả lời được, tôi sẽ làm cho tâm ngài điên loạn, hoặc làm vỡ tim ngài, hoặc nắm chân quăng ngài qua bờ bên kia sông Hằng.” – “Này hiền hữu, trong thế giới này với chư Thiên, Ma vương, và Phạm thiên, trong chúng sanh này với các Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người, ta không thấy ai có thể làm cho tâm ta điên loạn, hoặc làm vỡ tim ta, hoặc nắm chân quăng ta qua bờ bên kia sông Hằng. Tuy nhiên, này hiền hữu, ngươi cứ hỏi điều ngươi muốn.”

‘‘Rāgo ca doso ca kutonidānā,Aratī ratī lomahaṃso kutojā;

Kuto samuṭṭhāya manovitakkā,Kumārakā dhaṅkamivossajantī’’ti.

“Tham ái và sân hận từ đâu làm nhân duyên? Bất mãn, hoan hỷ, và lông tóc dựng đứng từ đâu sanh ra? Các tư duy của tâm từ đâu khởi lên, rồi phóng đi như đám trẻ con thả con quạ?”

‘‘Rāgo ca doso ca itonidānā,Aratī ratī lomahaṃso itojā;

Ito samuṭṭhāya manovitakkā,Kumārakā dhaṅkamivossajanti.

“Tham ái và sân hận từ đây làm nhân duyên. Bất mãn, hoan hỷ, và lông tóc dựng đứng từ đây sanh ra. Các tư duy của tâm từ đây khởi lên, rồi phóng đi như đám trẻ con thả con quạ.

‘‘Snehajā attasambhūtā, nigrodhasseva khandhajā;

Puthū visattā kāmesu, māluvāva vitatā vane.

“Sanh từ ái luyến, sanh từ tự thân, như những nhánh mọc từ thân cây đa. Chúng lan rộng, dính mắc vào các dục, như dây leo lan tràn trong rừng.

‘‘Ye [Pg.210] naṃ pajānanti yatonidānaṃ,Te naṃ vinodenti suṇohi yakkha;

Te duttaraṃ oghamimaṃ taranti,Atiṇṇapubbaṃ apunabbhavāyā’’ti.

“Này dạ-xoa, hãy lắng nghe! Những ai biết rõ chúng từ đâu làm nhân duyên, họ sẽ loại trừ chúng. Họ vượt qua dòng bộc lưu khó vượt này, mà trước đây chưa từng vượt, để không còn tái sanh.”

4. Maṇibhaddasuttaṃ

4. Kinh Maṇibhadda

238. Ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati maṇimālike cetiye maṇibhaddassa yakkhassa bhavane. Atha kho maṇibhaddo yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

238. Một thời Thế Tôn trú ở xứ Magadha, tại điện thờ Maṇimālika, trú xứ của dạ-xoa Maṇibhadda. Bấy giờ, dạ-xoa Maṇibhadda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Satīmato sadā bhaddaṃ, satimā sukhamedhati;

Satīmato suve seyyo, verā ca parimuccatī’’ti.

“Người có chánh niệm luôn được tốt lành, người có chánh niệm đạt được an lạc. Đối với người có chánh niệm, ngày mai tốt đẹp hơn, và người ấy thoát khỏi mọi hận thù.”

‘‘Satīmato sadā bhaddaṃ, satimā sukhamedhati;

Satīmato suve seyyo, verā na parimuccati.

“Người có chánh niệm luôn được tốt lành, người có chánh niệm đạt được an lạc. Đối với người có chánh niệm, ngày mai tốt đẹp hơn, nhưng chưa thoát khỏi hận thù.

‘‘Yassa sabbamahorattaṃ, ahiṃsāya rato mano;

Mettaṃ so sabbabhūtesu, veraṃ tassa na kenacī’’ti.

“Người nào mà tâm ý suốt cả ngày đêm vui thích trong sự bất hại, người ấy có lòng từ đối với tất cả chúng sanh, thì không có hận thù với bất cứ ai.”

5. Sānusuttaṃ

5. Kinh Sānu

239. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarissā upāsikāya sānu nāma putto yakkhena gahito hoti. Atha kho sā upāsikā paridevamānā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

239. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, con trai của một nữ cận sự tên là Sānu đã bị một dạ-xoa bắt giữ. Khi ấy, nữ cận sự ấy than khóc, vào lúc ấy đã đọc lên những bài kệ này:

‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ.

“Ngày mười bốn, ngày rằm, và ngày mùng tám của mỗi nửa tháng, và cả kỳ Bố-tát đặc biệt, với tám giới được khéo thực hành.

‘‘Uposathaṃ upavasanti, brahmacariyaṃ caranti ye;

Na tehi yakkhā kīḷanti, iti me arahataṃ sutaṃ;

Sā dāni ajja passāmi, yakkhā kīḷanti sānunā’’ti.

Những ai thực hành ngày Bố-tát, sống đời phạm hạnh, các dạ-xoa không làm hại họ. Lời này con đã nghe từ các bậc A-la-hán. Nhưng nay, hôm nay con lại thấy, các dạ-xoa đang làm hại Sānu.”

‘‘Cātuddasiṃ [Pg.211] pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī;

Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ;

Uposathaṃ upavasanti, brahmacariyaṃ caranti ye.

“Ngày mười bốn, ngày rằm, và ngày mùng tám của mỗi nửa tháng, và cả kỳ Bố-tát đặc biệt, với tám giới được khéo thực hành; những ai thực hành ngày Bố-tát, sống đời phạm hạnh.

‘‘Na tehi yakkhā kīḷanti, sāhu te arahataṃ sutaṃ;

Sānuṃ pabuddhaṃ vajjāsi, yakkhānaṃ vacanaṃ idaṃ;

Mākāsi pāpakaṃ kammaṃ, āvi vā yadi vā raho.

Các dạ-xoa không làm hại họ, lời bà nghe từ các bậc A-la-hán là đúng vậy. Hãy nói với Sānu khi nó tỉnh lại, đây là lời của các dạ-xoa: ‘Chớ làm điều ác, dù công khai hay lén lút.’

‘‘Sace ca pāpakaṃ kammaṃ, karissasi karosi vā;

Na te dukkhā pamutyatthi, uppaccāpi palāyato’’ti.

Và nếu ngươi làm điều ác, hoặc sẽ làm, hoặc đang làm, ngươi không thể thoát khỏi khổ đau, dù bay lên trời mà trốn chạy.”

‘‘Mataṃ vā amma rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati;

Jīvantaṃ amma passantī, kasmā maṃ amma rodasī’’ti.

“Thưa mẹ, người ta khóc thương người đã chết, hoặc người còn sống mà không thấy đâu. Thưa mẹ, mẹ thấy con đang sống đây, tại sao mẹ lại khóc thương con?”

‘‘Mataṃ vā putta rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati;

Yo ca kāme cajitvāna, punarāgacchate idha;

Taṃ vāpi putta rodanti, puna jīvaṃ mato hi so.

“Này con, người ta khóc thương người đã chết, hoặc người còn sống mà không thấy đâu. Và người nào từ bỏ các dục, rồi lại quay về chốn này, người ta cũng khóc thương người ấy, này con, vì người ấy dù sống nhưng cũng như đã chết.

‘‘Kukkuḷā ubbhato tāta, kukkuḷaṃ patitumicchasi;

Narakā ubbhato tāta, narakaṃ patitumicchasi.

“Này con, được đưa ra khỏi đống tro nóng, con lại muốn rơi vào đống tro nóng. Này con, được đưa ra khỏi địa ngục, con lại muốn rơi vào địa ngục.

‘‘Abhidhāvatha bhaddante, kassa ujjhāpayāmase;

Ādittā nīhataṃ bhaṇḍaṃ, puna ḍayhitumicchasī’’ti.

“Hãy chạy đi, cầu cho con được an lành! Chúng ta biết than trách ai đây? Món đồ đã được mang ra khỏi đám cháy, con lại muốn nó bị thiêu rụi một lần nữa.”

6. Piyaṅkarasuttaṃ

6. Kinh Piyaṅkara

240. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya dhammapadāni bhāsati. Atha kho piyaṅkaramātā yakkhinī puttakaṃ evaṃ tosesi –

240. Một thời, Tôn giả Anuruddha trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, vào lúc gần sáng, Tôn giả Anuruddha thức dậy và đọc các câu Pháp. Khi ấy, dạ-xoa mẹ của Piyaṅkara đã dỗ con mình như sau:

‘‘Mā saddaṃ kari piyaṅkara, bhikkhu dhammapadāni bhāsati;

Api ca dhammapadaṃ vijāniya, paṭipajjema hitāya no siyā.

“Này Piyaṅkara, đừng làm ồn, vị tỳ-khưu đang đọc các câu Pháp. Nếu chúng ta hiểu được câu Pháp, chúng ta có thể thực hành, điều ấy sẽ mang lại lợi ích cho chúng ta.

‘‘Pāṇesu ca saṃyamāmase, sampajānamusā na bhaṇāmase;

Sikkhema susīlyamattano, api muccema pisācayoniyā’’ti.

Chúng ta hãy tự chế đối với các chúng sinh, không cố ý nói dối. Chúng ta hãy rèn luyện giới đức tốt đẹp cho bản thân, mong rằng chúng ta có thể thoát khỏi loài ma đói.”

7. Punabbasusuttaṃ

7. Kinh Punabbasu

241. Ekaṃ [Pg.212] samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho punabbasumātā yakkhinī puttake evaṃ tosesi –

241. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, Thế Tôn dùng pháp thoại liên quan đến Niết-bàn để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ các vị tỳ-khưu. Và các vị tỳ-khưu ấy, với sự chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm trí, lắng tai nghe Pháp. Khi ấy, dạ-xoa mẹ của Punabbasu đã dỗ các con mình như sau:

‘‘Tuṇhī uttarike hohi, tuṇhī hohi punabbasu;

Yāvāhaṃ buddhaseṭṭhassa, dhammaṃ sossāmi satthuno.

“Này Uttarika, hãy im lặng! Này Punabbasu, hãy im lặng! Để mẹ được nghe Pháp của bậc Tối Thắng Giác Ngộ, của bậc Đạo Sư.

‘‘Nibbānaṃ bhagavā āha, sabbaganthappamocanaṃ;

Ativelā ca me hoti, asmiṃ dhamme piyāyanā.

Thế Tôn đã thuyết về Niết-bàn, sự giải thoát khỏi mọi ràng buộc. Và lòng yêu mến của mẹ đối với Pháp này thật là vô lượng.

‘‘Piyo loke sako putto, piyo loke sako pati;

Tato piyatarā mayhaṃ, assa dhammassa magganā.

Ở đời, con trai mình là người thân yêu; ở đời, chồng mình là người thân yêu. Nhưng đối với mẹ, việc tìm cầu Pháp này còn thân yêu hơn thế nữa.

‘‘Na hi putto pati vāpi, piyo dukkhā pamocaye;

Yathā saddhammassavanaṃ, dukkhā moceti pāṇinaṃ.

Vì con trai hay chồng, dù thân yêu, cũng không thể giải thoát khỏi khổ đau, như việc lắng nghe Chánh pháp giải thoát chúng sinh khỏi khổ đau.

‘‘Loke dukkhaparetasmiṃ, jarāmaraṇasaṃyute;

Jarāmaraṇamokkhāya, yaṃ dhammaṃ abhisambudhaṃ;

Taṃ dhammaṃ sotumicchāmi, tuṇhī hohi punabbasū’’ti.

Trong thế gian bị khổ đau chi phối, bị già và chết trói buộc, để giải thoát khỏi già và chết, có Pháp mà Ngài đã giác ngộ. Mẹ muốn được nghe Pháp ấy, này Punabbasu, hãy im lặng!”

‘‘Ammā na byāharissāmi, tuṇhībhūtāyamuttarā;

Dhammameva nisāmehi, saddhammassavanaṃ sukhaṃ;

Saddhammassa anaññāya, ammā dukkhaṃ carāmase.

“Thưa mẹ, con sẽ không nói, và Uttarā đây cũng đang im lặng. Mẹ hãy lắng nghe Pháp, lắng nghe Chánh pháp là hạnh phúc. Thưa mẹ, vì không biết Chánh pháp, chúng con đã sống trong đau khổ.

‘‘Esa devamanussānaṃ, sammūḷhānaṃ pabhaṅkaro;

Buddho antimasārīro, dhammaṃ deseti cakkhumā’’ti.

Ngài là người mang lại ánh sáng cho chư thiên và loài người đang si mê. Bậc Giác Ngộ, người mang thân cuối cùng, bậc có mắt, đang thuyết Pháp.”

‘‘Sādhu kho paṇḍito nāma, putto jāto uresayo;

Putto me buddhaseṭṭhassa, dhammaṃ suddhaṃ piyāyati.

“Thật tốt thay khi có một người con trai sinh ra từ lòng mình mà lại là người hiền trí. Con trai của ta yêu mến Pháp thanh tịnh của bậc Tối Thắng Giác Ngộ.

‘‘Punabbasu sukhī hohi, ajjāhamhi samuggatā;

Diṭṭhāni ariyasaccāni, uttarāpi suṇātu me’’ti.

Này Punabbasu, con hãy được an lạc! Hôm nay mẹ đã được giải thoát. Các Thánh đế đã được thấy, và mong rằng Uttarā cũng hãy nghe Pháp.”

8. Sudattasuttaṃ

8. Kinh Sudatta

242. Ekaṃ [Pg.213] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati sītavane. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati rājagahaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Assosi kho anāthapiṇḍiko gahapati – ‘‘buddho kira loke uppanno’’ti. Tāvadeva ca pana bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo hoti. Athassa anāthapiṇḍikassa gahapatissa etadahosi – ‘‘akālo kho ajja bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Sve dānāhaṃ kālena bhagavantaṃ dassanāya gamissāmī’’ti buddhagatāya satiyā nipajji. Rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ vuṭṭhāsi pabhātanti maññamāno. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena sivathikadvāraṃ tenupasaṅkami. Amanussā dvāraṃ vivariṃsu. Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa nagaramhā nikkhamantassa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi, tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi –

242. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Sītavana. Lúc bấy giờ, gia chủ Anāthapiṇḍika đến Rājagaha vì một công việc nào đó. Gia chủ Anāthapiṇḍika nghe rằng: “Một vị Phật đã xuất hiện trên thế gian.” Ngay lúc đó, ông muốn đến yết kiến Thế Tôn. Rồi gia chủ Anāthapiṇḍika nghĩ rằng: “Hôm nay không phải là lúc thích hợp để đến yết kiến Thế Tôn. Ngày mai, vào lúc thích hợp, ta sẽ đi yết kiến Thế Tôn.” Với niệm tưởng hướng về Đức Phật, ông đi ngủ. Trong đêm, ông thức dậy ba lần, nghĩ rằng trời đã sáng. Rồi gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến cổng nghĩa địa. Các phi nhân mở cổng. Khi gia chủ Anāthapiṇḍika ra khỏi thành, ánh sáng biến mất, bóng tối hiện ra; sự sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy khởi lên, và ông muốn quay trở lại ngay từ nơi đó. Khi ấy, dạ-xoa Sivaka, trong lúc ẩn mình, đã cất lên tiếng nói:

‘‘Sataṃ hatthī sataṃ assā, sataṃ assatarīrathā;

Sataṃ kaññāsahassāni, āmukkamaṇikuṇḍalā;

Ekassa padavītihārassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.

“Một trăm ngàn voi, một trăm ngàn ngựa, một trăm ngàn xe do la cái kéo, một trăm ngàn thiếu nữ đeo hoa tai bằng ngọc, cũng không bằng một phần mười sáu của một bước chân.

‘‘Abhikkama gahapati, abhikkama gahapati;

Abhikkamanaṃ te seyyo, no paṭikkamana’’nti.

“Này gia chủ, hãy tiến lên! Này gia chủ, hãy tiến lên! Việc tiến lên là tốt hơn cho ông, không phải là việc lùi lại.”

Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. Dutiyampi kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi, tatova puna nivattitukāmo ahosi. Dutiyampi kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi –

Rồi bóng tối của gia chủ Anāthapiṇḍika biến mất, ánh sáng hiện ra; sự sợ hãi, sự kinh hoàng, sự dựng tóc gáy nào đã có, tất cả đều được lắng dịu. Lần thứ hai, ánh sáng của gia chủ Anāthapiṇḍika biến mất, bóng tối hiện ra; sự sợ hãi, sự kinh hoàng, sự dựng tóc gáy khởi lên, và từ đó ông lại muốn quay trở về. Lần thứ hai, dạ-xoa Sivaka ẩn mình và cất lên tiếng nói:

‘‘Sataṃ [Pg.214] hatthī sataṃ assā…pe…Kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.

“Một trăm con voi, một trăm con ngựa, ...v.v... không bằng một phần mười sáu.”

‘‘Abhikkama gahapati, abhikkama gahapati;

Abhikkamanaṃ te seyyo, no paṭikkamana’’nti.

“Này gia chủ, hãy tiến lên! Này gia chủ, hãy tiến lên! Việc tiến lên là tốt hơn cho ông, không phải là việc lùi lại.”

Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. Tatiyampi kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi, tatova puna nivattitukāmo ahosi. Tatiyampi kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi –

Rồi bóng tối của gia chủ Anāthapiṇḍika biến mất, ánh sáng hiện ra; sự sợ hãi, sự kinh hoàng, sự dựng tóc gáy nào đã có, tất cả đều được lắng dịu. Lần thứ ba, ánh sáng của gia chủ Anāthapiṇḍika biến mất, bóng tối hiện ra; sự sợ hãi, sự kinh hoàng, sự dựng tóc gáy khởi lên, và từ đó ông lại muốn quay trở về. Lần thứ ba, dạ-xoa Sivaka ẩn mình và cất lên tiếng nói:

‘‘Sataṃ hatthī sataṃ assā…pe…Kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.

“Một trăm con voi, một trăm con ngựa, ...v.v... không bằng một phần mười sáu.”

‘‘Abhikkama gahapati, abhikkama gahapati;

Abhikkamanaṃ te seyyo, no paṭikkamana’’nti.

“Này gia chủ, hãy tiến lên! Này gia chủ, hãy tiến lên! Việc tiến lên là tốt hơn cho ông, không phải là việc lùi lại.”

Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena sītavanaṃ yena bhagavā tenupasaṅkami.

Rồi bóng tối của gia chủ Anāthapiṇḍika biến mất, ánh sáng hiện ra; sự sợ hãi, sự kinh hoàng, sự dựng tóc gáy nào đã có, tất cả đều được lắng dịu. Rồi gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến khu rừng Sītavana, đến nơi có Thế Tôn.

Tena kho pana samayena bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya abbhokāse caṅkamati. Addasā kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna caṅkamā orohitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘ehi sudattā’’ti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati, nāmena maṃ bhagavā ālapatīti, haṭṭho udaggo tattheva bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kacci, bhante, bhagavā sukhamasayitthā’’ti?

Vào lúc ấy, Thế Tôn đã thức dậy vào lúc rạng đông của đêm và đang đi kinh hành ở ngoài trời. Thế Tôn đã nhìn thấy gia chủ Anāthapiṇḍika đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, ngài đi xuống khỏi nơi kinh hành và ngồi trên chỗ đã được soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, Thế Tôn nói với gia chủ Anāthapiṇḍika điều này: ‘Hãy đến đây, Sudatta.’ Bấy giờ, gia chủ Anāthapiṇḍika, (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn gọi ta bằng tên,’ nên đã hoan hỷ, phấn khởi, ngay tại đó đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và thưa với Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, Thế Tôn có được an nghỉ chăng?’

‘‘Sabbadā ve sukhaṃ seti, brāhmaṇo parinibbuto;

Yo na limpati kāmesu, sītibhūto nirūpadhi.

“Vị Bà-la-môn đã được tịch tịnh, người không dính mắc vào các dục, đã trở nên mát mẻ, không còn sanh y, thì luôn luôn được an nghỉ.”

‘‘Sabbā āsattiyo chetvā, vineyya hadaye daraṃ;

Upasanto sukhaṃ seti, santiṃ pappuyya cetasā’’ti.

“Sau khi cắt đứt mọi quyến luyến, loại trừ phiền muộn trong tim, người an tịnh, đạt được sự bình an trong tâm, thì được an nghỉ.”

9. Paṭhamasukkāsuttaṃ

9. Kinh Sukkā thứ nhất

243. Ekaṃ [Pg.215] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena sukkā bhikkhunī mahatiyā parisāya parivutā dhammaṃ deseti. Atha kho sukkāya bhikkhuniyā abhippasanno yakkho rājagahe rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

243. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc ấy, tỳ-khưu-ni Sukkā, được một hội chúng đông đảo vây quanh, đang thuyết Pháp. Bấy giờ, một dạ-xoa rất có thiện cảm với tỳ-khưu-ni Sukkā, đi đến từng con đường, từng ngã tư ở Rājagaha, và vào lúc ấy đã đọc lên những câu kệ này:

‘‘Kiṃ me katā rājagahe manussā, madhupītāva seyare;

Ye sukkaṃ na payirupāsanti, desentiṃ amataṃ padaṃ.

“Dân chúng ở Rājagaha đã làm gì cho tôi, mà họ lại nằm ngủ như thể đã uống rượu mật? Những người không đến hầu cận Sukkā, vị đang thuyết giảng về trạng thái bất tử.”

‘‘Tañca pana appaṭivānīyaṃ, asecanakamojavaṃ;

Pivanti maññe sappaññā, valāhakamiva panthagū’’ti.

“Và giáo pháp ấy, không thể bị từ chối, có hương vị bổ dưỡng không cần chan tưới, tôi cho rằng những người có trí tuệ đang uống, giống như những người đi đường (uống nước) từ đám mây.”

10. Dutiyasukkāsuttaṃ

10. Kinh Sukkā thứ hai

244. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññataro upāsako sukkāya bhikkhuniyā bhojanaṃ adāsi. Atha kho sukkāya bhikkhuniyā abhippasanno yakkho rājagahe rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

244. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc ấy, một nam cư sĩ nào đó đã dâng cúng vật thực đến tỳ-khưu-ni Sukkā. Bấy giờ, một dạ-xoa rất có thiện cảm với tỳ-khưu-ni Sukkā, đi đến từng con đường, từng ngã tư ở Rājagaha, và vào lúc ấy đã đọc lên câu kệ này:

‘‘Puññaṃ vata pasavi bahuṃ, sappañño vatāyaṃ upāsako;

Yo sukkāya adāsi bhojanaṃ, sabbaganthehi vippamuttiyā’’ti.

“Thật vậy, vị nam cư sĩ này đã tạo ra nhiều phước báu, thật là người có trí tuệ, người đã dâng cúng vật thực đến Sukkā, vị đã giải thoát khỏi mọi trói buộc.”

11. Cīrāsuttaṃ

11. Kinh Cīrā

245. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññataro upāsako cīrāya bhikkhuniyā cīvaraṃ adāsi. Atha kho cīrāya bhikkhuniyā abhippasanno yakkho rājagahe rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

245. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc ấy, một nam cư sĩ nào đó đã dâng cúng y đến tỳ-khưu-ni Cīrā. Bấy giờ, một dạ-xoa rất có thiện cảm với tỳ-khưu-ni Cīrā, đi đến từng con đường, từng ngã tư ở Rājagaha, và vào lúc ấy đã đọc lên câu kệ này:

‘‘Puññaṃ [Pg.216] vata pasavi bahuṃ, sappañño vatāyaṃ upāsako;

Yo cīrāya adāsi cīvaraṃ, sabbayogehi vippamuttiyā’’ti.

“Thật vậy, vị nam cư sĩ này đã tạo ra nhiều phước báu, thật là người có trí tuệ, người đã dâng cúng y đến Cīrā, vị đã giải thoát khỏi mọi ách.”

12. Āḷavakasuttaṃ

12. Kinh Āḷavaka

246. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati āḷavakassa yakkhassa bhavane. Atha kho āḷavako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā nikkhami. ‘‘Pavisa, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā pāvisi. Dutiyampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā nikkhami. ‘‘Pavisa, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā pāvisi. Tatiyampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā nikkhami. ‘‘Pavisa, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā pāvisi. Catutthampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, nikkhamissāmi. Yaṃ te karaṇīyaṃ taṃ karohī’’ti. ‘‘Pañhaṃ taṃ, samaṇa, pucchissāmi. Sace me na byākarissasi, cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmī’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, ye me cittaṃ vā khipeyya hadayaṃ vā phāleyya, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya. Api ca tvaṃ, āvuso, puccha yadā kaṅkhasī’’ti.

246. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở xứ Āḷavī, tại trú xứ của dạ-xoa Āḷavaka. Rồi dạ-xoa Āḷavaka đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã nói với đức Thế Tôn điều này: “Này Sa-môn, hãy đi ra.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi ra. “Này Sa-môn, hãy đi vào.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi vào. Lần thứ hai, dạ-xoa Āḷavaka đã nói với đức Thế Tôn điều này: “Này Sa-môn, hãy đi ra.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi ra. “Này Sa-môn, hãy đi vào.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi vào. Lần thứ ba, dạ-xoa Āḷavaka đã nói với đức Thế Tôn điều này: “Này Sa-môn, hãy đi ra.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi ra. “Này Sa-môn, hãy đi vào.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi vào. Lần thứ tư, dạ-xoa Āḷavaka đã nói với đức Thế Tôn điều này: “Này Sa-môn, hãy đi ra.” “Này hiền hữu, ta sẽ không đi ra. Việc gì ngươi cần làm, hãy làm việc ấy.” “Này Sa-môn, ta sẽ hỏi ngươi một câu hỏi. Nếu ngươi không trả lời cho ta, ta sẽ làm cho tâm của ngươi bị rối loạn, hoặc ta sẽ làm cho trái tim của ngươi bị vỡ tung, hoặc ta sẽ nắm lấy chân rồi ném qua bờ bên kia sông Gaṅgā.” “Này hiền hữu, ta không thấy người nào ở trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong thế hệ này cùng với các Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với chư Thiên và loài người, mà có thể làm cho tâm của ta bị rối loạn, hoặc làm cho trái tim của ta bị vỡ tung, hoặc nắm lấy chân rồi ném qua bờ bên kia sông Gaṅgā. Tuy nhiên, này hiền hữu, nếu ngươi muốn, hãy hỏi đi.”

‘‘Kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, kiṃsu suciṇṇaṃ sukhamāvahāti;

Kiṃsu have sādutaraṃ rasānaṃ, kathaṃjīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti.

“Ở đây, tài sản nào là tối thắng của người nam? Điều gì được thực hành tốt đẹp sẽ mang lại an lạc? Trong các vị, vị nào quả thật là ngọt ngào hơn? Họ nói đời sống của người sống như thế nào là tối thắng?”

‘‘Saddhīdha vittaṃ purissa seṭṭhaṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti;

Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti.

“Ở đây, đức tin là tài sản tối thắng của người nam. Pháp được thực hành tốt đẹp sẽ mang lại an lạc. Sự thật quả thật là ngọt ngào hơn trong các vị. Họ nói đời sống của người sống bằng trí tuệ là tối thắng.”

‘‘Kathaṃsu tarati oghaṃ, kathaṃsu tarati aṇṇavaṃ;

Kathaṃsu dukkhamacceti, kathaṃsu parisujjhatī’’ti.

“Làm sao vượt qua được bộc lưu? Làm sao vượt qua được biển cả? Làm sao vượt qua được khổ đau? Làm sao được thanh tịnh?”

‘‘Saddhāya [Pg.217] tarati oghaṃ, appamādena aṇṇavaṃ;

Vīriyena dukkhamacceti, paññāya parisujjhatī’’ti.

“Nhờ đức tin, vượt qua được bộc lưu. Nhờ không dể duôi, vượt qua được biển cả. Nhờ tinh tấn, vượt qua được khổ đau. Nhờ trí tuệ, được thanh tịnh.”

‘‘Kathaṃsu labhate paññaṃ, kathaṃsu vindate dhanaṃ;

Kathaṃsu kittiṃ pappoti, kathaṃ mittāni ganthati;

Asmā lokā paraṃ lokaṃ, kathaṃ pecca na socatī’’ti.

“Làm sao có được trí tuệ? Làm sao tìm được tài sản? Làm sao đạt được danh tiếng? Làm sao kết giao được bạn bè? Từ đời này qua đời khác, làm sao sau khi chết không sầu muộn?”

‘‘Saddahāno arahataṃ, dhammaṃ nibbānapattiyā;

Sussūsaṃ labhate paññaṃ, appamatto vicakkhaṇo.

“Người không dể duôi, có trí tuệ, có lòng tin vào Pháp của các vị A-la-hán để chứng đạt Niết-bàn, do lắng nghe, sẽ có được trí tuệ.”

‘‘Patirūpakārī dhuravā, uṭṭhātā vindate dhanaṃ;

Saccena kittiṃ pappoti, dadaṃ mittāni ganthati;

Asmā lokā paraṃ lokaṃ, evaṃ pecca na socati.

“Người làm việc thích hợp, gánh vác trách nhiệm, siêng năng, sẽ tìm được tài sản. Nhờ sự thật, đạt được danh tiếng. Người cho đi, kết giao được bạn bè. Từ đời này qua đời khác, như vậy sau khi chết không sầu muộn.”

‘‘Yassete caturo dhammā, saddhassa gharamesino;

Saccaṃ dammo dhiti cāgo, sa ve pecca na socati.

“Người có đức tin, là người tại gia, người nào có bốn pháp này: sự thật, tự chế, kiên trì, xả ly, người ấy sau khi chết không sầu muộn.”

‘‘Iṅgha aññepi pucchassu, puthū samaṇabrāhmaṇe;

Yadi saccā dammā cāgā, khantyā bhiyyodha vijjatī’’ti.

“Này, hãy đi hỏi những vị Sa-môn, Bà-la-môn khác, là những người số đông, xem ở đây có điều gì vượt hơn sự thật, tự chế, xả ly, và kham nhẫn không.”

‘‘Kathaṃ nu dāni puccheyyaṃ, puthū samaṇabrāhmaṇe;

Yohaṃ ajja pajānāmi, yo attho samparāyiko.

“Làm sao bây giờ con lại đi hỏi những vị Sa-môn, Bà-la-môn là những người số đông, khi mà hôm nay con đã biết được mục đích liên quan đến đời sau?”

‘‘Atthāya vata me buddho, vāsāyāḷavimāgamā ;

Yohaṃ ajja pajānāmi, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ.

“Quả thật, đức Phật đã đến Āḷavī vì lợi ích cho con, để lưu trú. Hôm nay con đã biết được nơi nào sự bố thí có được quả lớn.”

‘‘So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ;

Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammata’’nti.

“Con đây sẽ đi từ làng này đến làng kia, từ thành phố này đến thành phố khác, trong khi đảnh lễ bậc Chánh Đẳng Giác và tán dương Pháp tánh cao đẹp của giáo Pháp.”

Yakkhasaṃyuttaṃ samattaṃ.

(Chương) Tương Ưng Dạ-xoa đã chấm dứt.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của chương ấy:

Indako sakka sūci ca, maṇibhaddo ca sānu ca;

Piyaṅkara punabbasu sudatto ca, dve sukkā cīraāḷavīti dvādasa.

(Kinh) Indaka, Sakka, và Sūci, Maṇibhadda và Sānu, Piyaṅkara, Punabbasu, và Sudatta, hai kinh Sukkā, (kinh) Cīra, (kinh) Āḷavī; như vậy là mười hai.

11. Sakkasaṃyuttaṃ

11. Tương Ưng Sakka

1. Paṭhamavaggo

1. Phẩm Thứ Nhất

1. Suvīrasuttaṃ

1. Kinh Suvīra

247. Evaṃ [Pg.218] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

247. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đó, đức Thế Tôn đã gọi các vị tỳ-khưu: “Này các tỳ-khưu.” “Bạch Thế Tôn,” các vị tỳ-khưu ấy đã vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi. Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

“Này các tỳ-khưu, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, các a-tu-la đã tấn công chư thiên. Rồi, này các tỳ-khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Suvīra: ‘Này con Suvīra, các a-tu-la này đang tấn công chư thiên. Này con Suvīra, hãy đi nghênh chiến với các a-tu-la.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này các tỳ-khưu, thiên tử Suvīra sau khi vâng lời Sakka, vua của chư thiên, đã trở nên dể duôi. Lần thứ hai, này các tỳ-khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Suvīra: ‘Này con Suvīra, các a-tu-la này đang tấn công chư thiên. Này con Suvīra, hãy đi nghênh chiến với các a-tu-la.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này các tỳ-khưu, thiên tử Suvīra sau khi vâng lời Sakka, vua của chư thiên, lần thứ hai đã trở nên dể duôi. Lần thứ ba, này các tỳ-khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Suvīra: ‘Này con Suvīra, các a-tu-la này đang tấn công chư thiên. Này con Suvīra, hãy đi nghênh chiến với các a-tu-la.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này các tỳ-khưu, thiên tử Suvīra sau khi vâng lời Sakka, vua của chư thiên, lần thứ ba đã trở nên dể duôi. Rồi, này các tỳ-khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với thiên tử Suvīra bằng một câu kệ:”

‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati;

Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.

“Này Suvīra, nơi nào có thể đạt được an lạc mà không cần phải nỗ lực, không cần phải cố gắng, ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi đó.”

‘‘Alasvassa anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye;

Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.

“Nơi mà một người có thể lười biếng, không nỗ lực, và không phải làm các công việc, lại được thành tựu tất cả các dục vọng, này Sakka, xin ngài hãy chỉ cho con nơi chốn tuyệt vời ấy.”

‘‘Yatthālaso [Pg.219] anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati;

Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.

"Này Suvīra, nơi nào kẻ lười biếng, không nỗ lực, đạt được an lạc tuyệt đối; ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi ấy."

‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ;

Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.

"Hỡi Sakka, vị trời tối thắng! Nơi nào mà không cần làm việc, chúng con có thể tìm thấy sự an lạc, không sầu muộn, không mệt nhọc; hỡi Sakka, xin ngài hãy chỉ cho con nơi thù thắng ấy."

‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati;

Nibbānassa hi so maggo, suvīra tattha gacchāhi;

Mañca tattheva pāpayā’’ti.

"Nếu có một nơi nào đó mà không cần làm việc, không một ai có thể sống được ở bất cứ đâu (như vậy). Quả vậy, đó chính là con đường đến Nibbāna. Này Suvīra, ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi ấy."

‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti.

"Này các Tỳ khưu, chính Sakka, vua của chư thiên, trong khi sống nhờ quả phước của mình và trị vì, cai quản chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba, vẫn là người tán thán sự nỗ lực tinh tấn. Này các Tỳ khưu, ở đây, điều ấy thật là tốt đẹp cho các ngươi, khi các ngươi đã xuất gia trong Giáo pháp và Giới luật được khéo thuyết giảng như vậy, hãy khởi lên, hãy nỗ lực, hãy tinh tấn để đạt được điều chưa đạt, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ, để thực chứng điều chưa thực chứng."

2. Susīmasuttaṃ

2. Kinh Susīma

248. Sāvatthiyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

248. Tại Sāvatthī. Khi ấy, Đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: "Này các Tỳ khưu". "Bạch Thế Tôn", các Tỳ khưu ấy vâng đáp Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói lời này:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta susīma, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta susīma, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, susīmo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi. Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

"Này các Tỳ khưu, thuở xưa, các a-tu-la đã tấn công chư thiên. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Susīma: 'Này con Susīma, các a-tu-la này đang tấn công chư thiên. Này con Susīma, hãy đi, hãy ra nghênh chiến với các a-tu-la.' Này các Tỳ khưu, thiên tử Susīma sau khi vâng lời Sakka, vua của chư thiên, đã trở nên dễ duôi. Lần thứ hai, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Susīma... ...lần thứ hai cũng trở nên dễ duôi. Lần thứ ba, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Susīma... ...lần thứ ba cũng trở nên dễ duôi. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với thiên tử Susīma bằng kệ ngôn:

‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati;

Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.

"Này Susīma, nơi nào không cần nỗ lực, không cần tinh tấn, mà đạt được an lạc; ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi ấy."

‘‘Alasvassa [Pg.220] anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye;

Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.

"(Nơi nào) một người có thể lười biếng, không nỗ lực, và không phải làm các công việc, (lại) được thành tựu mọi mong muốn; hỡi Sakka, xin ngài hãy chỉ cho con nơi thù thắng ấy."

‘‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati;

Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti.

"Này Susīma, nơi nào kẻ lười biếng, không nỗ lực, đạt được an lạc tuyệt đối; ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi ấy."

‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ;

Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti.

‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati;

Nibbānassa hi so maggo, susīma tattha gacchāhi;

Mañca tattheva pāpayā’’ti.

"Nếu có một nơi nào đó mà không cần làm việc, không một ai có thể sống được ở bất cứ đâu (như vậy). Quả vậy, đó chính là con đường đến Nibbāna. Này Susīma, ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi ấy."

‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti.

3. Dhajaggasuttaṃ

3. Kinh Ngọn Cờ

249. Sāvatthiyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

249. Tại Sāvatthī. Khi ấy, Đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: "Này các Tỳ khưu". "Bạch Thế Tôn", các Tỳ khưu ấy vâng đáp Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói lời này:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi –

"Này các Tỳ khưu, thuở xưa, cuộc chiến giữa chư thiên và các a-tu-la đã dàn trận. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba:"

‘Sace, mārisā, devānaṃ saṅgāmagatānaṃ uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye dhajaggaṃ ullokeyyātha. Mamañhi vo dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.

"'Này các hiền hữu, nếu đối với chư thiên đã ra trận mà khởi lên sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy, thì vào lúc ấy, hãy nhìn lên ngọn cờ của chính ta. Quả vậy, đối với các ngươi đang nhìn lên ngọn cờ của ta, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy nào sẽ khởi lên, nó sẽ được đoạn trừ.'"

‘No ce me dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Pajāpatissa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.

"'Nếu các ngươi không nhìn lên ngọn cờ của ta, thì hãy nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Pajāpati. Quả vậy, đối với các ngươi đang nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Pajāpati, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy nào sẽ khởi lên, nó sẽ được đoạn trừ.'"

‘No [Pg.221] ce pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Varuṇassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’.

"'Nếu các ngươi không nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Pajāpati, thì hãy nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Varuṇa. Quả vậy, đối với các ngươi đang nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Varuṇa, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy nào sẽ khởi lên, nó sẽ được đoạn trừ.'"

‘No ce varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha īsānassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Īsānassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissatī’’’ti.

"'Nếu các ngươi không nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Varuṇa, thì hãy nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Īsāna. Quả vậy, đối với các ngươi đang nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Īsāna, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy nào sẽ khởi lên, nó sẽ được đoạn trừ.'"

‘‘Taṃ kho pana, bhikkhave, sakkassa vā devānamindassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, pajāpatissa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, varuṇassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, īsānassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyethāpi nopi pahīyetha.

"Này các Tỳ khưu, tuy nhiên, đối với những ai nhìn lên ngọn cờ của Sakka, vua của chư thiên, hoặc nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Pajāpati, hoặc nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Varuṇa, hoặc nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Īsāna, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy nào sẽ khởi lên, nó có thể được đoạn trừ, mà cũng có thể không được đoạn trừ."

‘‘Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho bhīru chambhī utrāsī palāyīti.

"Vì lý do gì? Này các Tỳ khưu, bởi vì Sakka, vua của chư thiên, chưa ly tham, chưa ly sân, chưa ly si; là người hay sợ hãi, hay kinh hoàng, hay kinh sợ, và hay bỏ chạy."

‘‘Ahañca kho, bhikkhave, evaṃ vadāmi – ‘sace tumhākaṃ, bhikkhave, araññagatānaṃ vā rukkhamūlagatānaṃ vā suññāgāragatānaṃ vā uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye anussareyyātha – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Mamañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.

Này các Tỳ khưu, Ta nói như vầy: ‘Này các Tỳ khưu, nếu các ngươi ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở nơi vắng vẻ, mà khởi lên sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng lông tóc, thì vào lúc ấy, các ngươi hãy nên tưởng niệm đến Ta rằng: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Này các Tỳ khưu, vì rằng khi các ngươi tưởng niệm đến Ta, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng lông tóc nào sẽ khởi lên, sự ấy sẽ được đoạn trừ.

‘‘No ce maṃ anussareyyātha, atha dhammaṃ anussareyyātha – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Dhammañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.

Nếu các ngươi không tưởng niệm đến Ta, thì hãy tưởng niệm đến Pháp: ‘Pháp đã được Đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.’ Này các Tỳ khưu, vì rằng khi các ngươi tưởng niệm đến Pháp, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng lông tóc nào sẽ khởi lên, sự ấy sẽ được đoạn trừ.

‘‘No ce dhammaṃ anussareyyātha, atha saṅghaṃ anussareyyātha – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho [Pg.222] ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Saṅghañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati.

Nếu các ngươi không tưởng niệm đến Pháp, thì hãy tưởng niệm đến Tăng: ‘Chúng Tăng đệ tử của Đức Thế Tôn là bậc diệu hạnh, chúng Tăng đệ tử của Đức Thế Tôn là bậc trực hạnh, chúng Tăng đệ tử của Đức Thế Tôn là bậc như lý hạnh, chúng Tăng đệ tử của Đức Thế Tôn là bậc chánh hạnh; tức là bốn đôi tám vị. Chúng Tăng đệ tử của Đức Thế Tôn ấy là đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời.’ Này các Tỳ khưu, vì rằng khi các ngươi tưởng niệm đến Tăng, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng lông tóc nào sẽ khởi lên, sự ấy sẽ được đoạn trừ.

‘‘Taṃ kissa hetu? Tathāgato hi, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho vītarāgo vītadoso vītamoho abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –

Vì cớ sao? Này các Tỳ khưu, vì rằng Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã ly tham, đã ly sân, đã ly si, không sợ hãi, không kinh hoàng, không khiếp đảm, không bỏ chạy.’ Đức Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này nữa:

‘‘Araññe rukkhamūle vā, suññāgāreva bhikkhavo;

Anussaretha sambuddhaṃ, bhayaṃ tumhāka no siyā.

Này các Tỳ khưu, ở trong rừng hay dưới gốc cây, hoặc tại nơi vắng vẻ; các ngươi hãy tưởng niệm bậc Chánh Đẳng Giác, sự sợ hãi sẽ không đến với các ngươi.

‘‘No ce buddhaṃ sareyyātha, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ;

Atha dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ.

Nếu không tưởng niệm đến Phật, bậc Tối Thắng trong đời, bậc Ngưu Vương trong loài người; thì hãy tưởng niệm đến Pháp, là pháp hướng đến giải thoát, đã được khéo thuyết giảng.

‘‘No ce dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ;

Atha saṅghaṃ sareyyātha, puññakkhettaṃ anuttaraṃ.

Nếu không tưởng niệm đến Pháp, là pháp hướng đến giải thoát, đã được khéo thuyết giảng; thì hãy tưởng niệm đến Tăng, là phước điền vô thượng.

‘‘Evaṃ buddhaṃ sarantānaṃ, dhammaṃ saṅghañca bhikkhavo;

Bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā, lomahaṃso na hessatī’’ti.

Này các Tỳ khưu, khi tưởng niệm đến Phật, Pháp, và Tăng như vậy; sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng lông tóc sẽ không khởi lên.

4. Vepacittisuttaṃ

4. Kinh Vepacitti

250. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe asurā jineyyuṃ devā parājineyyuṃ, yena naṃ sakkaṃ devānamindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha asurapura’nti. Sakkopi kho, bhikkhave, devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe devā jineyyuṃ asurā parājineyyuṃ, yena naṃ vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha sudhammasabha’’’nti. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme devā jiniṃsu[Pg.223], asurā parājiniṃsu. Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā sakkassa devānamindassa santike ānesuṃ sudhammasabhaṃ. Tatra sudaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddho sakkaṃ devānamindaṃ sudhammasabhaṃ pavisantañca nikkhamantañca asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –

250. Nhân duyên ở Sāvatthī. ‘Này các Tỳ khưu, thuở xưa, trận chiến giữa chư Thiên và các A-tu-la đã dàn trận. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua A-tu-la, đã nói với các A-tu-la rằng: ‘Này các hiền hữu, nếu trong trận chiến giữa chư Thiên và A-tu-la đã dàn trận, các A-tu-la chiến thắng, chư Thiên thất bại, thì hãy dùng năm loại dây trói trói cổ Sakka, vua của chư Thiên, rồi dẫn đến trước mặt ta ở thành A-tu-la.’ Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư Thiên, cũng nói với chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba rằng: ‘Này các hiền hữu, nếu trong trận chiến giữa chư Thiên và A-tu-la đã dàn trận, chư Thiên chiến thắng, các A-tu-la thất bại, thì hãy dùng năm loại dây trói trói cổ Vepacitti, vua A-tu-la, rồi dẫn đến trước mặt ta ở hội trường Sudhammā.’ Này các Tỳ khưu, trong trận chiến ấy, chư Thiên đã chiến thắng, các A-tu-la đã thất bại. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba đã dùng năm loại dây trói trói cổ Vepacitti, vua A-tu-la, rồi dẫn đến trước mặt Sakka, vua của chư Thiên, ở hội trường Sudhammā. Này các Tỳ khưu, ở đó, Vepacitti, vua A-tu-la, bị trói bởi năm loại dây trói ở cổ, đã mắng nhiếc, chửi rủa Sakka, vua của chư Thiên, khi ngài đi vào và đi ra khỏi hội trường Sudhammā bằng những lời lẽ thô tục, ác độc. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Mātali, người đánh xe, đã nói với Sakka, vua của chư Thiên, bằng những câu kệ:

‘‘Bhayā nu maghavā sakka, dubbalyā no titikkhasi;

Suṇanto pharusaṃ vācaṃ, sammukhā vepacittino’’ti.

Hỡi Maghavā, hỡi Sakka, phải chăng vì sợ hãi, hay vì yếu đuối mà ngài nhẫn nhịn, khi nghe những lời thô ác của Vepacitti ngay trước mặt?

‘‘Nāhaṃ bhayā na dubbalyā, khamāmi vepacittino;

Kathañhi mādiso viññū, bālena paṭisaṃyuje’’ti.

Ta nhẫn nhịn Vepacitti, không phải vì sợ hãi, cũng không phải vì yếu đuối. Làm sao một người trí như ta lại có thể tranh cãi với kẻ ngu si?

‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako;

Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti.

Kẻ ngu sẽ càng thêm lầm lạc, nếu không có người ngăn cản. Vì thế, người trí nên dùng hình phạt nặng để ngăn cản kẻ ngu.

‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti.

Ta cho rằng đây chính là sự ngăn cản kẻ ngu: khi biết người khác đang tức giận, người nào có chánh niệm và giữ được bình tĩnh.

‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava;

Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati;

Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti.

Hỡi Vāsava, con thấy lỗi này trong sự nhẫn nhịn: khi kẻ ngu nghĩ rằng: ‘Người này nhẫn nhịn ta vì sợ hãi,’ kẻ thiểu trí ấy sẽ lấn tới, như con bò lấn tới con bò đang chạy trốn.

‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati;

Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati.

Mặc cho nó nghĩ hay không nghĩ rằng: ‘Người này nhẫn nhịn ta vì sợ hãi.’ Lợi ích cao nhất là lợi ích cho chính mình; không có gì cao hơn sự nhẫn nại.

‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati;

Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo.

Người có sức mạnh mà nhẫn nhịn kẻ yếu, đó được gọi là sự nhẫn nại tối thượng. Kẻ yếu thì luôn phải nhẫn nhịn.

‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ;

Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati.

Sức mạnh của kẻ ngu, họ gọi đó là không phải sức mạnh. Không có ai đáp trả người có sức mạnh được pháp bảo hộ.

‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

Kẻ nào nổi giận đáp lại người đang giận, kẻ ấy còn tệ hơn vì hành động đó. Người không nổi giận đáp lại người đang giận, chiến thắng một trận chiến khó thắng.

‘‘Ubhinnamatthaṃ [Pg.224] carati, attano ca parassa ca;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

Người nào biết người khác đang tức giận, mà giữ chánh niệm và bình tĩnh, người ấy hành động vì lợi ích của cả hai, của mình và của người kia.

‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.

Những người không thông thạo Chánh pháp, họ cho là ngu si kẻ đang chữa lành cho cả hai, cho mình và cho người kia.

‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento khantisoraccassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cā’’ti.

“Này các Tỳ khưu, chính Sakka, vua của chư thiên, trong khi hưởng quả phước của mình, cai trị và nắm quyền tối thượng trên các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba, vẫn là người tán thán sự kham nhẫn và nhu hòa. Này các Tỳ khưu, ở đây, điều đó sẽ làm các ngươi vẻ vang, khi các ngươi đã xuất gia trong Pháp và Luật được khéo thuyết giảng như vậy, hãy trở thành người kham nhẫn và nhu hòa.”

5. Subhāsitajayasuttaṃ

5. Kinh Chiến Thắng Nhờ Lời Thiện Thuyết

251. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘hotu, devānaminda, subhāsitena jayo’ti. ‘Hotu, vepacitti, subhāsitena jayo’ti. Atha kho, bhikkhave, devā ca asurā ca pārisajje ṭhapesuṃ – ‘ime no subhāsitadubbhāsitaṃ ājānissantī’ti. Atha kho, bhikkhave, vepacittiṃ asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo vepacitti asurindaṃ etadavoca – ‘tumhe khvettha, vepacitti, pubbadevā. Bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –

251. Nhân duyên ở Sāvatthī. “Này các Tỳ khưu, thuở xưa, một trận chiến giữa chư thiên và a-tu-la đã diễn ra. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của a-tu-la, nói với Sakka, vua của chư thiên: ‘Này vua của chư thiên, mong rằng chiến thắng sẽ thuộc về lời thiện thuyết.’ Sakka đáp: ‘Này Vepacitti, mong rằng chiến thắng sẽ thuộc về lời thiện thuyết.’ Bấy giờ, này các Tỳ khưu, cả chư thiên và a-tu-la đều chỉ định các vị trong hội chúng làm trọng tài, với ý nghĩ: ‘Những vị này sẽ biết được lời thiện thuyết và ác thuyết của chúng ta.’ Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của a-tu-la, nói với Sakka, vua của chư thiên: ‘Này vua của chư thiên, hãy nói lên kệ ngôn.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói vậy, Sakka, vua của chư thiên, nói với Vepacitti, vua của a-tu-la: ‘Này Vepacitti, ở đây, các ngài là những vị trời xưa. Này Vepacitti, ngài hãy nói lên kệ ngôn trước.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói vậy, Vepacitti, vua của a-tu-la, đã nói lên kệ ngôn này:

‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako;

Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti.

“Kẻ ngu sẽ càng thêm lầm lạc, nếu không có người ngăn cản. Vì thế, bậc trí nên dùng hình phạt nặng, để ngăn chặn kẻ ngu.”

‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –

“Này các Tỳ khưu, khi kệ ngôn được Vepacitti, vua của a-tu-la, nói lên, các a-tu-la đã hoan hỷ, còn chư thiên thì im lặng. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của a-tu-la, nói với Sakka, vua của chư thiên: ‘Này vua của chư thiên, hãy nói lên kệ ngôn.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói vậy, Sakka, vua của chư thiên, đã nói lên kệ ngôn này:

‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti.

“Ta cho rằng đây chính là cách, để ngăn chặn kẻ ngu: Khi biết người khác đang phẫn nộ, người nào giữ chánh niệm và bình tĩnh.”

‘‘Bhāsitāya [Pg.225] kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāya, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi –

“Này các Tỳ khưu, khi kệ ngôn được Sakka, vua của chư thiên, nói lên, chư thiên đã hoan hỷ, còn các a-tu-la thì im lặng. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, nói với Vepacitti, vua của a-tu-la: ‘Này Vepacitti, hãy nói lên kệ ngôn.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói vậy, Vepacitti, vua của a-tu-la, đã nói lên kệ ngôn này:

‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava;

Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati;

Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti.

“Này Vāsava, ta thấy lỗi này, trong sự kham nhẫn chính là đây: Khi kẻ ngu nghĩ rằng người kia, ‘Vì sợ ta nên nó nhẫn nhịn.’ Kẻ kém trí lấn tới nhiều hơn, như bò lấn tới con bò đang chạy trốn.”

‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati;

Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati.

“Mặc cho nó nghĩ hay không nghĩ, ‘Vì sợ ta nên nó nhẫn nhịn.’ Lợi ích lấy tự lợi làm tối thượng, không gì cao hơn sự kham nhẫn.

‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati;

Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo.

Người có sức mạnh mà nhẫn nhịn, với kẻ yếu hơn mình, đó gọi là kham nhẫn tối thượng. Kẻ yếu thì luôn phải nhẫn nhịn.

‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ;

Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati.

Sức mạnh của kẻ ngu si, được gọi là không phải sức mạnh. Với người có sức mạnh, được Pháp bảo hộ, không có kẻ đối đầu nào tồn tại.

‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati;

Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.

Kẻ nào nổi giận đáp lại người giận, chỉ vì thế mà trở nên xấu xa hơn. Không nổi giận với người đang giận, là chiến thắng trận chiến khó thắng.

‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca;

Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati.

Người ấy hành xử vì lợi ích, cho cả hai, mình và người khác; khi biết người kia đang phẫn nộ, mà mình giữ chánh niệm và bình tĩnh.

‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca;

Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti.

Người đang chữa lành cho cả hai, cho mình và cho người khác, lại bị những kẻ không am tường về Pháp, cho là kẻ ngu.”

‘‘Bhāsitāsu kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāsu, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, devānañca asurānañca pārisajjā etadavocuṃ – ‘bhāsitā kho vepacittinā asurindena gāthāyo. Tā ca kho sadaṇḍāvacarā sasatthāvacarā, iti bhaṇḍanaṃ iti [Pg.226] viggaho iti kalaho. Bhāsitā kho sakkena devānamindena gāthāyo. Tā ca kho adaṇḍāvacarā asatthāvacarā, iti abhaṇḍanaṃ iti aviggaho iti akalaho. Sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo’ti. Iti kho, bhikkhave sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo ahosī’’ti.

“Này các Tỳ khưu, khi những kệ ngôn được Sakka, vua của chư thiên, nói lên, chư thiên đã hoan hỷ, còn các a-tu-la thì im lặng. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, các vị trong hội chúng của cả chư thiên và a-tu-la đã nói như sau: ‘Những kệ ngôn do Vepacitti, vua của a-tu-la, nói ra, chúng liên quan đến hình phạt, liên quan đến vũ khí; do đó có cãi vã, có xung đột, có tranh chấp. Những kệ ngôn do Sakka, vua của chư thiên, nói ra, chúng không liên quan đến hình phạt, không liên quan đến vũ khí; do đó không có cãi vã, không có xung đột, không có tranh chấp. Chiến thắng thuộc về Sakka, vua của chư thiên, nhờ vào lời thiện thuyết.’ Này các Tỳ khưu, như vậy, chiến thắng của Sakka, vua của chư thiên, đã đến nhờ vào lời thiện thuyết.”

6. Kulāvakasuttaṃ

6. Kinh Tổ Chim

252. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme asurā jiniṃsu, devā parājiniṃsu. Parājitā ca kho, bhikkhave, devā apāyaṃsveva uttarenamukhā, abhiyaṃsveva ne asurā. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo mātali saṅgāhakaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

252. Tại Sāvatthī. “Này các Tỳ khưu, thuở xưa, một trận chiến giữa chư thiên và a-tu-la đã diễn ra. Này các Tỳ khưu, trong trận chiến ấy, các a-tu-la đã chiến thắng, chư thiên đã bại trận. Này các Tỳ khưu, sau khi bại trận, chư thiên đã quay mặt về hướng bắc mà bỏ chạy, và các a-tu-la đã đuổi theo họ. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với người đánh xe Mātali bằng kệ ngôn:

‘‘Kulāvakā mātali simbalismiṃ,Īsāmukhena parivajjayassu;

Kāmaṃ cajāma asuresu pāṇaṃ,Māyime dijā vikulāvakā ahesu’’nti.

“Này Mātali, trong rừng gòn có những tổ chim, hãy dùng càng xe mà tránh chúng đi. Thà chúng ta bỏ mạng cho a-tu-la, chứ đừng để những con chim này mất tổ.”

‘‘‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ paccudāvattesi. Atha kho, bhikkhave, asurānaṃ etadahosi – ‘paccudāvatto kho dāni sakkassa devānamindassa sahassayutto ājaññaratho. Dutiyampi kho devā asurehi saṅgāmessantīti bhītā asurapurameva pāvisiṃsu. Iti kho, bhikkhave, sakkassa devānamindassa dhammena jayo ahosī’’’ti.

“‘Vâng, thưa ngài,’ này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali đáp lời Sakka, vua của chư thiên, rồi quay cỗ xe ngựa thuần chủng được thắng một ngàn con trở lại. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, các a-tu-la khởi lên ý nghĩ: ‘Cỗ xe ngựa thuần chủng được thắng một ngàn con của Sakka, vua của chư thiên, nay đã quay trở lại. Chắc chắn chư thiên sẽ giao chiến với a-tu-la lần thứ hai.’ Vì sợ hãi, họ đã rút vào thành phố của a-tu-la. Này các Tỳ khưu, như vậy, chiến thắng của Sakka, vua của chư thiên, đã đến một cách hợp pháp.”

7. Nadubbhiyasuttaṃ

7. Kinh Không Hãm Hại

253. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakkassa devānamindassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘yopi me assa supaccatthiko tassapāhaṃ na dubbheyya’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkassa devānamindassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena sakko devānamindo tenupasaṅkami. Addasā [Pg.227] kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘tiṭṭha, vepacitti, gahitosī’’’ti.

253. Tại Sāvatthī. "Này các Tỳ khưu, thuở xưa, khi vua trời Sakka, chúa của chư thiên, đang ở nơi thanh vắng, độc cư, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: 'Dù cho ai là kẻ thù không đội trời chung của ta, ta cũng sẽ không hãm hại người ấy.' Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của các a-tu-la, biết được suy nghĩ trong tâm của vua trời Sakka, chúa của chư thiên, bằng tâm của mình, liền đi đến chỗ vua trời Sakka. Này các Tỳ khưu, vua trời Sakka, chúa của chư thiên, thấy Vepacitti, vua của các a-tu-la, đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, ngài nói với Vepacitti, vua của các a-tu-la, rằng: 'Hãy dừng lại, Vepacitti, ngươi đã bị bắt.'

‘‘Yadeva te, mārisa, pubbe cittaṃ, tadeva tvaṃ mā pajahāsī’’ti.

"Thưa ngài, tâm nào của ngài đã có trước đây, xin ngài đừng từ bỏ chính tâm ấy."

‘‘Sapassu ca me, vepacitti, adubbhāyā’’ti.

"Này Vepacitti, hãy thề với ta rằng ngươi sẽ không hãm hại."

‘‘Yaṃ musā bhaṇato pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ ariyūpavādino;

Mittadduno ca yaṃ pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ akataññuno;

Tameva pāpaṃ phusatu, yo te dubbhe sujampatī’’ti.

"Tội ác nào của kẻ nói dối, tội ác nào của kẻ phỉ báng bậc Thánh; tội ác nào của kẻ phản bạn, và tội ác nào của kẻ vô ơn; mong rằng chính tội ác ấy hãy đến với kẻ nào hãm hại ngài, hỡi phu quân của Sujā."

8. Verocanaasurindasuttaṃ

8. Kinh Vua A-tu-la Verocana

254. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo verocano ca asurindo yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho verocano asurindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

254. Tại Sāvatthī, trong vườn Jetavana. Vào lúc bấy giờ, Thế Tôn đang độc cư, an trú ban ngày. Khi ấy, Sakka, chúa của chư thiên, và Verocana, vua của các a-tu-la, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị đứng tựa vào một bên khung cửa. Bấy giờ, Verocana, vua của các a-tu-la, đã nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn:

‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā;

Nipphannasobhano attho, verocanavaco ida’’nti.

"Người ta nên cố gắng, cho đến khi mục đích được thành tựu; mục đích thành tựu thật tốt đẹp, đây là lời của Verocana."

‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā;

Nipphannasobhano attho, khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti.

"Người ta nên cố gắng, cho đến khi mục đích được thành tựu; mục đích thành tựu thật tốt đẹp, nhưng không gì vượt hơn sự nhẫn nại."

‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ;

Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ;

Nipphannasobhano attho, verocanavaco ida’’nti.

"Tất cả chúng sanh đều có mục đích, ở nơi này nơi kia, tùy theo khả năng; sự hưởng thụ của tất cả chúng sanh, quả thật tối thượng là do sự kết hợp; mục đích thành tựu thật tốt đẹp, đây là lời của Verocana."

‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ;

Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ;

Nipphannasobhano attho, khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti.

"Tất cả chúng sanh đều có mục đích, ở nơi này nơi kia, tùy theo khả năng; sự hưởng thụ của tất cả chúng sanh, quả thật tối thượng là do sự kết hợp; mục đích thành tựu thật tốt đẹp, nhưng không gì vượt hơn sự nhẫn nại."

9. Araññāyatanaisisuttaṃ

9. Kinh Các Vị Tiên Nhân ở Chốn Rừng Sâu

255. Sāvatthiyaṃ[Pg.228]. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammanti. Atha kho, bhikkhave, sakko ca devānamindo vepacitti ca asurindo yena te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā tenupasaṅkamiṃsu. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo paṭaliyo upāhanā ārohitvā khaggaṃ olaggetvā chattena dhāriyamānena aggadvārena assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme apabyāmato karitvā atikkami. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo paṭaliyo upāhanā orohitvā khaggaṃ aññesaṃ datvā chattaṃ apanāmetvā dvāreneva assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme anuvātaṃ pañjaliko namassamāno aṭṭhāsi’’. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –

255. Tại Sāvatthī. "Này các Tỳ khưu, thuở xưa, có nhiều vị tiên nhân, những người có giới hạnh, có thiện pháp, sống trong các lều lá ở chốn rừng sâu. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Sakka, chúa của chư thiên, và Vepacitti, vua của các a-tu-la, đi đến chỗ các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của các a-tu-la, mang đôi dép nhiều lớp, đeo gươm, che lọng, đi vào am thất bằng cửa chính, và đi qua mặt các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy mà không tỏ lòng tôn kính. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Sakka, chúa của chư thiên, cởi đôi dép nhiều lớp, trao gươm cho người khác, xếp lọng lại, đi vào am thất bằng cửa, và đứng chắp tay vái lạy các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy từ phía cuối gió." Bấy giờ, này các Tỳ khưu, các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy đã nói với Sakka, chúa của chư thiên, bằng một bài kệ:

‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ,Kāyā cuto gacchati mālutena;

Ito paṭikkamma sahassanetta,Gandho isīnaṃ asuci devarājā’’ti.

"Mùi hương của các tiên nhân đã tu khổ hạnh lâu ngày, từ thân tỏa ra, bay theo chiều gió; hỡi vị ngàn mắt, hãy lui ra khỏi đây, mùi hương của các tiên nhân không thanh tịnh, hỡi vua trời."

‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ,Kāyā cuto gacchatu mālutena,Sucitrapupphaṃ sirasmiṃva mālaṃ;

Gandhaṃ etaṃ paṭikaṅkhāma bhante,Na hettha devā paṭikūlasaññino’’ti.

"Mùi hương của các tiên nhân đã tu khổ hạnh lâu ngày, từ thân tỏa ra, cứ bay theo chiều gió. Giống như một vòng hoa thơm ngát, nhiều màu sắc trên đầu, chúng con mong muốn mùi hương này, thưa các ngài. Chư thiên không hề có ý niệm ghê tởm đối với mùi hương này."

10. Samuddakasuttaṃ

10. Kinh Biển Cả

256. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā samuddatīre paṇṇakuṭīsu sammanti. Tena kho pana samayena devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, tesaṃ isīnaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ etadahosi – ‘dhammikā kho devā, adhammikā asurā. Siyāpi no asurato bhayaṃ. Yaṃnūna mayaṃ sambaraṃ asurindaṃ upasaṅkamitvā [Pg.229] abhayadakkhiṇaṃ yāceyyāmā’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – samuddatīre paṇṇakuṭīsu antarahitā sambarassa asurindassa sammukhe pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu –

256. Tại Sāvatthī. "Này các Tỳ khưu, thuở xưa, có nhiều vị tiên nhân, những người có giới hạnh, có thiện pháp, sống trong các lều lá bên bờ biển. Vào lúc bấy giờ, một trận chiến giữa chư thiên và các a-tu-la đã dàn sẵn. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy đã khởi lên suy nghĩ này: 'Chư thiên thì đúng pháp, còn các a-tu-la thì phi pháp. Chúng ta có thể gặp nguy hiểm từ các a-tu-la. Hay là chúng ta hãy đến gặp Sambara, vua của các a-tu-la, và xin sự bố thí vô úy.' Khi ấy, này các Tỳ khưu, các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy, ví như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hoặc co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng thế, họ biến mất khỏi các lều lá bên bờ biển và xuất hiện trước mặt Sambara, vua của các a-tu-la. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy đã nói với Sambara, vua của các a-tu-la, bằng một bài kệ:

‘‘Isayo sambaraṃ pattā, yācanti abhayadakkhiṇaṃ;

Kāmaṃkaro hi te dātuṃ, bhayassa abhayassa vā’’ti.

"Các tiên nhân đã đến gặp Sambara, cầu xin sự bố thí vô úy; vì ngài có thể tùy ý ban cho, sự sợ hãi hoặc sự vô úy."

‘‘Isīnaṃ abhayaṃ natthi, duṭṭhānaṃ sakkasevinaṃ;

Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāmi vo’’ti.

"Không có sự vô úy cho các tiên nhân, những kẻ đối nghịch phục vụ Sakka; đối với các ngươi đang cầu xin sự vô úy, ta chỉ ban cho sự sợ hãi."

‘‘Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāsi no;

Paṭiggaṇhāma te etaṃ, akkhayaṃ hotu te bhayaṃ.

"Đối với chúng tôi đang cầu xin sự vô úy, ngài lại ban cho sự sợ hãi; chúng tôi nhận lấy điều đó từ ngài, mong rằng sự sợ hãi của ngài sẽ không bao giờ cạn.

‘‘Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalaṃ;

Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ;

Pavuttaṃ tāta te bījaṃ, phalaṃ paccanubhossasī’’ti.

"Gieo hạt giống nào, gặt quả ấy; người làm lành được điều lành, kẻ làm ác gặp điều ác; này bạn, hạt giống đã được ngươi gieo, ngươi sẽ phải gánh chịu quả của nó."

‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ abhisapitvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – sambarassa asurindassa sammukhe antarahitā samuddatīre paṇṇakuṭīsu pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sambaro asurindo tehi isīhi sīlavantehi kalyāṇadhammehi abhisapito rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ ubbijjī’’ti.

“Này các Tỳ khưu, khi ấy, các vị ẩn sĩ có giới đức, có thiện pháp ấy đã nguyền rủa vua a-tu-la Sambara, rồi – ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy – họ đã biến mất trước mặt vua a-tu-la Sambara và hiện ra tại các am lá của mình ở bờ biển. Này các Tỳ khưu, khi ấy, vua a-tu-la Sambara bị các vị ẩn sĩ có giới đức, có thiện pháp ấy nguyền rủa, đã bị kinh hãi ba lần trong đêm.”

Paṭhamo vaggo.

Phẩm Thứ Nhất.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

Suvīraṃ susīmañceva, dhajaggaṃ vepacittino;

Subhāsitaṃ jayañceva, kulāvakaṃ nadubbhiyaṃ;

Verocana asurindo, isayo araññakañceva;

Isayo ca samuddakāti.

Suvīra, và Susīma, Dhajagga, Vepacitti; Subhāsita, và Jaya, Kulāvaka, Nadubbhiya; Vua a-tu-la Verocana, và các vị Ẩn Sĩ Rừng; và các vị Ẩn Sĩ Biển.

2. Dutiyavaggo

2. Phẩm Thứ Hai

1. Vatapadasuttaṃ

1. Kinh Vatapada (Các Hạng Mục Của Lời Nguyện)

257. Sāvatthiyaṃ[Pg.230]. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.

257. Tại Sāvatthī. “Này các Tỳ khưu, khi Sakka, vua của chư thiên, còn là một con người trong kiếp trước, vị ấy đã thực hành và hoàn thành bảy hạng mục của lời nguyện. Do đã thực hành và hoàn thành chúng mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka. Bảy hạng mục của lời nguyện ấy là gì? ‘Trọn đời, tôi sẽ phụng dưỡng cha mẹ. Trọn đời, tôi sẽ kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình. Trọn đời, tôi sẽ nói lời nhu hòa. Trọn đời, tôi sẽ không nói lời chia rẽ. Trọn đời, tôi sẽ sống tại gia với tâm không còn vết nhơ của sự keo kiệt, bố thí rộng rãi, với bàn tay rộng mở, vui thích trong sự từ bỏ, sẵn sàng để được yêu cầu, vui thích trong việc cho đi và chia sẻ. Trọn đời, tôi sẽ nói lời chân thật. Trọn đời, tôi sẽ không sân giận. Nếu sân hận có khởi lên trong tôi, tôi sẽ nhanh chóng loại trừ nó.’ Này các Tỳ khưu, khi Sakka, vua của chư thiên, còn là một con người trong kiếp trước, vị ấy đã thực hành và hoàn thành bảy hạng mục của lời nguyện này. Do đã thực hành và hoàn thành chúng mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka.”

‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;

Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.

“Người nào phụng dưỡng cha mẹ, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, nói lời nhu hòa, thân ái, từ bỏ lời nói chia rẽ,

‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;

Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.

chuyên tâm trong việc loại trừ sự keo kiệt, chân thật, chế ngự được sân hận, chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba gọi người ấy thật sự là bậc chân nhân.”

2. Sakkanāmasuttaṃ

2. Kinh Sakkanāma (Các Tên Gọi Của Sakka)

258. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho bhagavā bhikkhū etadavoca – ‘‘sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati.

258. Tại Sāvatthī, trong vườn của Jeta. Tại đó, Thế Tôn đã nói điều này với các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, là một thanh niên tên là Magha. Vì thế, vị ấy được gọi là Maghavā.

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṃ adāsi, tasmā purindadoti vuccati.

Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, đã bố thí trước tiên. Vì thế, vị ấy được gọi là Purindada.

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ dānaṃ adāsi, tasmā sakkoti vuccati.

Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, đã bố thí một cách kính cẩn. Vì thế, vị ấy được gọi là Sakka.

‘‘Sakko[Pg.231], bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṃ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati.

Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, đã cúng dường một nơi trú ngụ. Vì thế, vị ấy được gọi là Vāsava.

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo sahassampi atthānaṃ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati.

Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, suy nghĩ một ngàn vấn đề trong một khoảnh khắc. Vì thế, vị ấy được gọi là Sahassakkha.

‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati.

Này các Tỳ khưu, vợ của Sakka, vua của chư thiên, là Sujā, con gái của một vị vua a-tu-la. Vì thế, vị ấy được gọi là Sujampati.

‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati.

Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, cai quản vương quyền và quyền tối thượng trên các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba. Vì thế, vị ấy được gọi là Devānaminda.

‘‘Sakkassa, bhikkhave devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.

Này các Tỳ khưu, khi Sakka, vua của chư thiên, còn là một con người trong kiếp trước, vị ấy đã thực hành và hoàn thành bảy hạng mục của lời nguyện. Do đã thực hành và hoàn thành chúng mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka. Bảy hạng mục của lời nguyện ấy là gì? ‘Trọn đời, tôi sẽ phụng dưỡng cha mẹ. Trọn đời, tôi sẽ kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình. Trọn đời, tôi sẽ nói lời nhu hòa. Trọn đời, tôi sẽ không nói lời chia rẽ. Trọn đời, tôi sẽ sống tại gia với tâm không còn vết nhơ của sự keo kiệt, bố thí rộng rãi, với bàn tay rộng mở, vui thích trong sự từ bỏ, sẵn sàng để được yêu cầu, vui thích trong việc cho đi và chia sẻ. Trọn đời, tôi sẽ nói lời chân thật. Trọn đời, tôi sẽ không sân giận. Nếu sân hận có khởi lên trong tôi, tôi sẽ nhanh chóng loại trừ nó.’ Này các Tỳ khưu, khi Sakka, vua của chư thiên, còn là một con người trong kiếp trước, vị ấy đã thực hành và hoàn thành bảy hạng mục của lời nguyện này. Do đã thực hành và hoàn thành chúng mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka.”

‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;

Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.

“Người nào phụng dưỡng cha mẹ, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, nói lời nhu hòa, thân ái, từ bỏ lời nói chia rẽ,

‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;

Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.

chuyên tâm trong việc loại trừ sự keo kiệt, chân thật, chế ngự được sân hận, chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba gọi người ấy thật sự là bậc chân nhân.”

3. Mahālisuttaṃ

3. Kinh Mahāli

259. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho mahāli licchavī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahāli licchavī bhagavantaṃ etadavoca –

259. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Vesālī, trong Đại Lâm, tại Tòa Nhà Có Mái Nhọn. Khi ấy, Mahāli người Licchavi đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Mahāli người Licchavi nói với Thế Tôn điều này:

‘‘Diṭṭho kho[Pg.232], bhante, bhagavatā sakko devānamindo’’ti?

“Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã thấy Sakka, vua của chư thiên chưa?”

‘‘Diṭṭho kho me, mahāli, sakko devānamindo’’ti.

“Này Mahāli, Ta đã thấy Sakka, vua của chư thiên.”

‘‘So hi nūna, bhante, sakkapatirūpako bhavissati. Duddaso hi, bhante, sakko devānamindo’’ti.

“Bạch Thế Tôn, vậy thì chắc chắn đó phải là một kẻ giả dạng Sakka. Vì, bạch Thế Tôn, Sakka, vua của chư thiên, rất khó thấy.”

‘‘Sakkañca khvāhaṃ, mahāli, pajānāmi sakkakaraṇe ca dhamme, yesaṃ dhammānaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā, tañca pajānāmi.

“Này Mahāli, Ta biết Sakka, và Ta cũng biết các pháp đưa đến địa vị Sakka. Do đã thực hành và hoàn thành các pháp ấy mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka, và Ta cũng biết các pháp ấy.

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati.

Này Mahāli, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, là một thanh niên tên là Magha. Vì thế, vị ấy được gọi là Maghavā.

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ dānaṃ adāsi, tasmā sakkoti vuccati.

Này Mahāli, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, đã bố thí một cách kính cẩn. Vì thế, vị ấy được gọi là Sakka.

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṃ adāsi, tasmā purindadoti vuccati.

Này Mahāli, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, trong kiếp quá khứ là con người, đã bố thí trước tiên; vì thế, vị ấy được gọi là Purindada.

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṃ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati.

Này Mahāli, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, trong kiếp quá khứ là con người, đã bố thí nhà nghỉ; vì thế, vị ấy được gọi là Vāsava.

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo sahassampi atthānaṃ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati.

Này Mahāli, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, suy nghĩ một ngàn vấn đề trong một khoảnh khắc; vì thế, vị ấy được gọi là Sahassakkha.

‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati.

Này Mahāli, Sujā, con gái của vị vua A-tu-la, là người vợ của Sakka, vị Chúa của chư Thiên; vì thế, vị ấy được gọi là Sujampati.

‘‘Sakko, mahāli, devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati.

Này Mahāli, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, cai trị và làm chủ chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba; vì thế, vị ấy được gọi là Devānaminda (Chúa của chư Thiên).

‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni [Pg.233] satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti.

Này Mahāli, khi Sakka, vị Chúa của chư Thiên, trong kiếp quá khứ là con người, đã thực hành và hoàn thành bảy điều nguyện, và chính nhờ việc thực hành những điều này mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka. Bảy điều nguyện đó là gì? ‘Trọn đời, tôi sẽ phụng dưỡng cha mẹ. Trọn đời, tôi sẽ kính trọng những bậc trưởng thượng trong gia đình. Trọn đời, tôi sẽ nói lời hòa nhã. Trọn đời, tôi sẽ không nói lời chia rẽ. Trọn đời, tôi sẽ sống tại gia với tâm không còn vết nhơ của keo kiệt, bố thí rộng rãi, với bàn tay rộng mở, vui thích trong sự từ bỏ, sẵn sàng cho người cầu xin, vui thích trong việc cho đi và chia sẻ. Trọn đời, tôi sẽ nói lời chân thật. Trọn đời, tôi sẽ không sân hận – nếu sân hận khởi lên trong tôi, tôi sẽ nhanh chóng loại bỏ nó.’ Này Mahāli, khi Sakka, vị Chúa của chư Thiên, trong kiếp quá khứ là con người, đã thực hành và hoàn thành bảy điều nguyện này, và chính nhờ việc thực hành những điều này mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka.

‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ;

Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ.

Người phụng dưỡng cha mẹ, kính trọng bậc trưởng thượng trong gia đình, nói lời hòa nhã, thân ái, từ bỏ lời nói chia rẽ.

‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ;

Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti.

Người nỗ lực loại trừ keo kiệt, chân thật, chế ngự được sân hận; chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba quả thật gọi người ấy là bậc chân nhân.

4. Daliddasuttaṃ

4. Kinh Người Nghèo

260. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

260. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu.’ ‘Bạch Thế Tôn,’ các vị Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro puriso imasmiṃyeva rājagahe manussadaliddo ahosi manussakapaṇo manussavarāko. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ samādiyi, sutaṃ samādiyi, cāgaṃ samādiyi, paññaṃ samādiyi. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Tatra sudaṃ, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ayañhi devaputto pubbe manussabhūto samāno manussadaliddo ahosi manussakapaṇo manussavarāko; so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’’ti.

Này các Tỳ khưu, thuở xưa, có một người đàn ông ở tại Rājagaha này là một người nghèo, một người khốn cùng, một người bần tiện. Vị ấy đã đặt niềm tin vào Pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết, đã giữ gìn giới luật, đã học hỏi, đã thực hành bố thí, đã có trí tuệ. Sau khi đặt niềm tin vào Pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết, giữ gìn giới luật, học hỏi, thực hành bố thí, và có trí tuệ, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được tái sanh vào cõi lành, thiên giới, làm bạn đồng hành với chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Vị ấy vượt trội hơn các vị trời khác về dung sắc và danh tiếng. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba đã phàn nàn, chê bai, và chỉ trích rằng: ‘Thật kỳ diệu, thưa quý vị! Thật phi thường, thưa quý vị! Vị thiên tử này, trong kiếp quá khứ là con người, đã là một người nghèo, một người khốn cùng, một người bần tiện; sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được tái sanh vào cõi lành, thiên giới, làm bạn đồng hành với chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Vị ấy vượt trội hơn các vị trời khác về dung sắc và danh tiếng.’

‘‘Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘mā kho tumhe, mārisā, etassa devaputtassa ujjhāyittha. Eso kho, mārisā, devaputto pubbe manussabhūto samāno tathāgatappavedite [Pg.234] dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ samādiyi, sutaṃ samādiyi, cāgaṃ samādiyi, paññaṃ samādiyi. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, đã gọi chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba: ‘Thưa quý vị, xin đừng phàn nàn về vị thiên tử này. Thưa quý vị, vị thiên tử này, trong kiếp quá khứ là con người, đã đặt niềm tin vào Pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết, đã giữ gìn giới luật, đã học hỏi, đã thực hành bố thí, đã có trí tuệ. Sau khi đặt niềm tin vào Pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết, giữ gìn giới luật, học hỏi, thực hành bố thí, và có trí tuệ, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được tái sanh vào cõi lành, thiên giới, làm bạn đồng hành với chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Vị ấy vượt trội hơn các vị trời khác về dung sắc và danh tiếng.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, trong khi khuyên giải chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba, vào lúc đó đã nói những vần kệ này:

‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā;

Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.

Người nào có đức tin nơi Như Lai, không lay chuyển, được thiết lập vững chắc; và có giới đức tốt đẹp, được các bậc Thánh yêu mến và tán thán.

‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ;

Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ.

Người nào có niềm tịnh tín nơi Tăng đoàn, và có tri kiến ngay thẳng; người ấy được gọi là không nghèo khó, đời sống của người ấy không vô ích.

‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ;

Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.

Vì vậy, người có trí, ghi nhớ lời dạy của chư Phật, nên nỗ lực thực hành đức tin, giới đức, niềm tịnh tín, và sự thấy Pháp.

5. Rāmaṇeyyakasuttaṃ

5. Kinh Nơi An Lạc

261. Sāvatthiyaṃ jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, bhūmirāmaṇeyyaka’’nti?

261. Tại Sāvatthī, ở Jetavana. Khi ấy, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn và đứng sang một bên. Đứng sang một bên, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, thế nào là một nơi chốn an lạc?’

‘‘Ārāmacetyā vanacetyā, pokkharañño sunimmitā;

Manussarāmaṇeyyassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ.

Những công viên và những khu rừng, những hồ sen được xây dựng khéo léo, không đáng một phần mười sáu của một nơi an lạc cho con người.

‘‘Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale;

Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyaka’’nti.

Dù ở trong làng hay trong rừng, ở thung lũng hay trên cao nguyên, nơi nào các vị A-la-hán trú ngụ, nơi ấy là một nơi chốn an lạc.

6. Yajamānasuttaṃ

6. Kinh Người Thí Chủ

262. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ [Pg.235] abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

262. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu). Rồi Sakka, vua chư Thiên, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Sakka, vua chư Thiên, bạch Thế Tôn bằng bài kệ:

‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, kattha dinnaṃ mahapphala’’nti.

“Của những người đang tế tự, của chúng sanh mong cầu phước báu; khi làm các công đức hữu lậu, bố thí vào đâu quả lớn?”

‘‘Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā;

Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito.

“Bốn vị đang thực hành, và bốn vị trú quả; Tăng chúng ấy trực tánh, thành tựu tuệ, giới, định.

‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ;

Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphala’’nti.

“Của những người đang tế tự, của chúng sanh mong cầu phước báu; khi làm các công đức hữu lậu, bố thí Tăng chúng, quả lớn.”

7. Buddhavandanāsuttaṃ

7. Kinh Đảnh Lễ Phật

263. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo brahmā ca sahampati yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho sakko devānamindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi –

263. Tại Sāvatthī, ở Jetavana. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đang nghỉ ban ngày, độc cư. Rồi Sakka, vua chư Thiên, và Phạm thiên Sahampati đi đến Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị đứng tựa vào một bên cánh cửa. Rồi Sakka, vua chư Thiên, ở trước mặt Thế Tôn, nói lên bài kệ này:

‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,Pannabhāra anaṇa vicara loke;

Cittañca te suvimuttaṃ,Cando yathā pannarasāya ratti’’nti.

“Hãy đứng dậy, Anh hùng, chiến thắng trận, gánh nặng đặt xuống, không nợ nần, hãy du hành trong thế gian. Tâm Ngài đã khéo giải thoát, như trăng trong đêm rằm mười lăm.”

‘‘Na kho, devānaminda, tathāgatā evaṃ vanditabbā. Evañca kho, devānaminda, tathāgatā vanditabbā –

“Này vua chư Thiên, các Như Lai không nên được đảnh lễ như vậy. Này vua chư Thiên, các Như Lai nên được đảnh lễ như thế này:”

‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,Satthavāha anaṇa vicara loke;

Desassu bhagavā dhammaṃ,Aññātāro bhavissantī’’ti.

“Hãy đứng dậy, Anh hùng, chiến thắng trận, vị trưởng đoàn lữ hành, không nợ nần, hãy du hành trong thế gian. Thế Tôn, hãy thuyết giảng Pháp, sẽ có những người có thể hiểu.”

8. Gahaṭṭhavandanāsuttaṃ

8. Kinh Đảnh Lễ Người Tại Gia

264. Sāvatthiyaṃ. Tatra…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ [Pg.236] ājaññarathaṃ. Uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ puthuddisā namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

264. Tại Sāvatthī. Ở đấy... Ngài nói điều này: “Này các Tỳ khưu, thuở xưa, Sakka, vua chư Thiên, gọi người đánh xe Mātali: ‘Này bạn Mātali, hãy thắng cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa. Chúng ta hãy đi đến vườn thượng uyển để ngắm cảnh đẹp.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali vâng lời Sakka, vua chư Thiên, thắng cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa, rồi báo cho Sakka, vua chư Thiên: ‘Thưa ngài, cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa đã được thắng cho ngài. Bây giờ ngài nghĩ là thời điểm nào thì đi.’ Rồi, này các Tỳ khưu, Sakka, vua chư Thiên, trong khi đi xuống từ cung điện Vejayanta, chắp tay đảnh lễ các phương. Rồi, này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali bạch hỏi Sakka, vua chư Thiên, bằng bài kệ:”

‘‘Taṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā;

Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino;

Atha ko nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasī’’ti.

“Các vị thông Tam Veda, tất cả vua chúa trên đất, bốn vị Đại vương, và chư Thiên Ba Mươi Ba lừng danh, đều đảnh lễ ngài. Vậy vị Dạ-xoa kia là ai, mà ngài, Sakka, lại đảnh lễ?”

‘‘Maṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā;

Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino.

“Các vị thông Tam Veda, tất cả vua chúa trên đất, bốn vị Đại vương, và chư Thiên Ba Mươi Ba lừng danh, đều đảnh lễ ta.

‘‘Ahañca sīlasampanne, cirarattasamāhite;

Sammāpabbajite vande, brahmacariyaparāyane.

“Còn ta, ta đảnh lễ những vị đầy đủ giới hạnh, tâm định tĩnh lâu dài, những vị xuất gia chân chánh, sống đời sống phạm hạnh.

‘‘Ye gahaṭṭhā puññakarā, sīlavanto upāsakā;

Dhammena dāraṃ posenti, te namassāmi mātalī’’ti.

“Những người tại gia làm phước, những vị cận sự có giới, nuôi dưỡng vợ con đúng pháp, ta đảnh lễ những người ấy, này Mātali.”

‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;

Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.

“Thật là bậc tối thượng trong thế gian, những người mà ngài đảnh lễ, hỡi Sakka. Con cũng đảnh lễ những vị ấy, những người mà ngài đảnh lễ, hỡi Vāsava.”

‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;

Puthuddisā namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.

“Nói lên lời này xong, Maghavā, Vua chư Thiên, chồng của Sujā, đảnh lễ các phương xong, vị đứng đầu liền lên xe.”

9. Satthāravandanāsuttaṃ

9. Kinh Đảnh Lễ Bậc Đạo Sư

265. Sāvatthiyaṃ jetavane. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā [Pg.237] sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ bhagavantaṃ namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

265. Tại Sāvatthī, ở Jetavana. “Này các Tỳ khưu, thuở xưa, Sakka, vua chư Thiên, gọi người đánh xe Mātali: ‘Này bạn Mātali, hãy thắng cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa, chúng ta hãy đi đến vườn thượng uyển để ngắm cảnh đẹp.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali vâng lời Sakka, vua chư Thiên, thắng cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa, rồi báo cho Sakka, vua chư Thiên: ‘Thưa ngài, cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa đã được thắng cho ngài. Bây giờ ngài nghĩ là thời điểm nào thì đi.’ Rồi, này các Tỳ khưu, Sakka, vua chư Thiên, trong khi đi xuống từ cung điện Vejayanta, chắp tay đảnh lễ Thế Tôn. Rồi, này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali bạch hỏi Sakka, vua chư Thiên, bằng bài kệ:”

‘‘Yañhi devā manussā ca, taṃ namassanti vāsava;

Atha ko nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasī’’ti.

“Vị mà chư Thiên và loài người đều đảnh lễ, hỡi Vāsava, chính là ngài. Vậy vị Dạ-xoa kia là ai, mà ngài, Sakka, lại đảnh lễ?”

‘‘Yo idha sammāsambuddho, asmiṃ loke sadevake;

Anomanāmaṃ satthāraṃ, taṃ namassāmi mātali.

“Vị Chánh Đẳng Giác ở đời này, trong thế gian cùng với chư Thiên, bậc Đạo Sư có danh hiệu cao quý, ta đảnh lễ vị ấy, này Mātali.

‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā;

Khīṇāsavā arahanto, te namassāmi mātali.

“Những vị đã ly tham, sân, và si mê, các bậc A-la-hán, lậu hoặc đã tận, ta đảnh lễ các vị ấy, này Mātali.

‘‘Ye rāgadosavinayā, avijjāsamatikkamā;

Sekkhā apacayārāmā, appamattānusikkhare;

Te namassāmi mātalī’’ti.

“Những vị đang điều phục tham, sân, đã vượt qua vô minh, các bậc hữu học, vui thích trong sự không tích tụ, không phóng dật, đang tu học, ta đảnh lễ các vị ấy, này Mātali.”

‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;

Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.

‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;

Bhagavantaṃ namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.

“Nói lên lời này xong, Maghavā, Vua chư Thiên, chồng của Sujā, đảnh lễ Thế Tôn xong, vị đứng đầu liền lên xe.”

10. Saṅghavandanāsuttaṃ

10. Kinh Đảnh Lễ Tăng Chúng

266. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho, yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave[Pg.238], sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ bhikkhusaṅghaṃ namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

266. Tại Sāvatthī, trong vườn Jetavana. …bạch rằng: —Này các Tỳ khưu, thuở xưa, Sakka, vua các vị trời, gọi người đánh xe Mātali: ‘Này bạn Mātali, hãy thắng cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con, chúng ta hãy đi đến khu vườn để ngắm cảnh đẹp.’ —‘Thưa vâng, Tôn giả,’ này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali vâng lời Sakka, vua các vị trời, thắng cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con xong, liền báo lại cho Sakka, vua các vị trời: ‘Thưa ngài, cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con của ngài đã được thắng xong. Bây giờ, ngài nghĩ là thời điểm nào thích hợp.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua các vị trời, đang đi xuống từ cung điện Vejayanta, chắp tay đảnh lễ Tăng chúng. Khi ấy, này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali nói với Sakka, vua các vị trời, bằng kệ ngôn:

‘‘Tañhi ete namasseyyuṃ, pūtidehasayā narā;

Nimuggā kuṇapamhete, khuppipāsasamappitā.

‘Chính những người này nên đảnh lễ ngài, những con người nằm trong thân thể hôi thối; những người này chìm trong tử thi, bị đói và khát chi phối.

‘‘Kiṃ nu tesaṃ pihayasi, anāgārāna vāsava;

Ācāraṃ isinaṃ brūhi, taṃ suṇoma vaco tavā’’ti.

‘Ngài khao khát điều gì ở những người không nhà ấy, thưa Vāsava? Xin hãy nói về hạnh của các vị ẩn sĩ, chúng con sẽ nghe lời ấy của ngài.’

‘‘Etaṃ tesaṃ pihayāmi, anāgārāna mātali;

Yamhā gāmā pakkamanti, anapekkhā vajanti te.

‘Này Mātali, ta khao khát điều này của những người không nhà ấy: Khi họ rời khỏi làng nào, họ ra đi không luyến tiếc.

‘‘Na tesaṃ koṭṭhe openti, na kumbhi na kaḷopiyaṃ ;

Paraniṭṭhitamesānā, tena yāpenti subbatā.

‘Họ không cất giữ (lúa) trong kho, không trong chum, không trong giỏ. Họ tìm kiếm những gì đã được người khác chuẩn bị; những người có hạnh tốt sống nhờ vào đó.

‘‘Sumantamantino dhīrā, tuṇhībhūtā samañcarā;

Devā viruddhā asurehi, puthu maccā ca mātali.

‘Những bậc trí có sự bàn bạc tốt đẹp, im lặng, họ đi lại hòa hợp. Này Mātali, chư thiên chống đối với a-tu-la, và nhiều người cũng chống đối nhau.

‘‘Aviruddhā viruddhesu, attadaṇḍesu nibbutā;

Sādānesu anādānā, te namassāmi mātalī’’ti.

‘Giữa những người chống đối, họ không chống đối; giữa những người cầm vũ khí, họ đã dập tắt (vũ khí); giữa những người chấp thủ, họ không chấp thủ. Ta đảnh lễ những vị ấy, này Mātali.’

‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi;

Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti.

‘Thưa Sakka, những vị mà ngài đảnh lễ, họ quả là bậc tối thắng trên đời. Con cũng đảnh lễ những vị ấy, những vị mà ngài đảnh lễ, thưa Vāsava.’

‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati;

Bhikkhusaṅghaṃ namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti.

‘Sau khi nói lời này, Maghavā, vua các vị trời, chồng của Sujā, vị đứng đầu, đảnh lễ Tăng chúng, rồi lên xe.’

Dutiyo vaggo.

Hết Phẩm Thứ Hai.

Tassuddānaṃ –

Kệ tóm lược:

Devā pana tayo vuttā, daliddañca rāmaṇeyyakaṃ;

Yajamānañca vandanā, tayo sakkanamassanāti.

Ba kinh được nói là Devā, cùng Dalidda và Rāmaṇeyyaka; Yajamāna và Vandanā, và ba kinh Sakkanamassanā.

3. Tatiyavaggo

Phẩm Thứ Ba

1. Chetvāsuttaṃ

Kinh Đoạn Trừ

267. Sāvatthiyaṃ [Pg.239] jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

Tại Sāvatthī, trong vườn Jetavana. Khi ấy, Sakka, vua các vị trời, đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến gần, đảnh lễ Thế Tôn, rồi đứng một bên. Đứng một bên, Sakka, vua các vị trời, bạch với Thế Tôn bằng kệ ngôn:

‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati;

Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti.

3. ‘Đoạn trừ cái gì thì được an lạc? Đoạn trừ cái gì thì không sầu muộn? Thưa Gotama, ngài tán thành việc giết một pháp nào?’

‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati;

Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vāsava;

Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti.

1. ‘Này Vāsava, đoạn trừ sân hận thì được an lạc, đoạn trừ sân hận thì không sầu muộn. Các bậc Thánh tán thán việc giết sân hận, thứ có gốc độc và ngọn ngọt. Vì đoạn trừ nó thì không sầu muộn.’

2. Dubbaṇṇiyasuttaṃ

267. Kinh Về Người Xấu Xí

268. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno ahosi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno’’’ti! Yathā yathā kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti, tathā tathā so yakkho abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro ca.

Tại Sāvatthī, trong vườn Jetavana. …bạch rằng: —Này các Tỳ khưu, thuở xưa, có một dạ-xoa xấu xí, lùn tịt, ngồi trên ghế của Sakka, vua các vị trời. Khi ấy, này các Tỳ khưu, chư thiên cõi Ba Mươi Ba phàn nàn, chê bai, chỉ trích: ‘Thật kỳ diệu thay, chư vị! Thật hy hữu thay, chư vị! Dạ-xoa xấu xí, lùn tịt này lại ngồi trên ghế của Sakka, vua các vị trời!’ Này các Tỳ khưu, chư thiên cõi Ba Mươi Ba càng phàn nàn, chê bai, chỉ trích, thì dạ-xoa ấy lại càng trở nên đẹp hơn, dễ nhìn hơn, và khả ái hơn.

‘‘Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā yena sakko devānamindo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavocuṃ – ‘idha te, mārisa, aññataro yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno. Tatra sudaṃ, mārisa, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinnoti. Yathā yathā kho, mārisa, devā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti, tathā tathā so yakkho abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro [Pg.240] ca pāsādikataro cāti. So hi nūna, mārisa, kodhabhakkho yakkho bhavissatī’’’ti.

Khi ấy, này các Tỳ khưu, chư thiên cõi Ba Mươi Ba đi đến nơi Sakka, vua các vị trời, ở; sau khi đến gần, họ bạch với Sakka, vua các vị trời, rằng: ‘Thưa ngài, ở đây có một dạ-xoa xấu xí, lùn tịt, đang ngồi trên ghế của Sakka, vua các vị trời. Khi ấy, thưa ngài, chư thiên cõi Ba Mươi Ba phàn nàn, chê bai, chỉ trích: ‘Thật kỳ diệu thay, chư vị! Thật hy hữu thay, chư vị! Dạ-xoa xấu xí, lùn tịt này lại ngồi trên ghế của Sakka, vua các vị trời!’ Thưa ngài, chư thiên càng phàn nàn, chê bai, chỉ trích, thì dạ-xoa ấy lại càng trở nên đẹp hơn, dễ nhìn hơn, và khả ái hơn.’ (Sakka nói:) ‘Thưa các ngài, chắc chắn dạ-xoa ấy phải là dạ-xoa Kodhabhakkha (kẻ ăn sân hận).’

‘‘Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo yena so kodhabhakkho yakkho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena so kodhabhakkho yakkho tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāveti – ‘sakkohaṃ mārisa, devānamindo, sakkohaṃ, mārisa, devānamindo’ti. Yathā yathā kho, bhikkhave, sakko devānamindo nāmaṃ sāvesi, tathā tathā so yakkho dubbaṇṇataro ceva ahosi okoṭimakataro ca. Dubbaṇṇataro ceva hutvā okoṭimakataro ca tatthevantaradhāyī’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo sake āsane nisīditvā deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi –

2. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua các vị trời, đi đến nơi dạ-xoa Kodhabhakkha ở; sau khi đến gần, ngài vắt thượng y qua một bên vai, đặt đầu gối phải xuống đất, chắp tay hướng về dạ-xoa Kodhabhakkha và xướng tên ba lần: ‘Thưa ngài, tôi là Sakka, vua các vị trời. Thưa ngài, tôi là Sakka, vua các vị trời.’ Này các Tỳ khưu, Sakka, vua các vị trời, càng xướng tên, thì dạ-xoa ấy lại càng trở nên xấu xí hơn và lùn tịt hơn. Trở nên xấu xí hơn và lùn tịt hơn, nó biến mất ngay tại đó. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua các vị trời, ngồi trên ghế của mình, khuyên bảo chư thiên cõi Ba Mươi Ba, và vào lúc đó đã nói lên những kệ ngôn này:

‘‘Na sūpahatacittomhi, nāvattena suvānayo;

Na vo cirāhaṃ kujjhāmi, kodho mayi nāvatiṭṭhati.

268. ‘Ta không có tâm bị sân hận chi phối, không dễ bị nó lôi kéo. Ta không giận lâu, sân hận không tồn tại trong ta.

‘‘Kuddhāhaṃ na pharusaṃ brūmi, na ca dhammāni kittaye;

Sanniggaṇhāmi attānaṃ, sampassaṃ atthamattano’’ti.

‘Khi giận, ta không nói lời thô ác, và không kể lể (lỗi lầm). Thấy rõ lợi ích của mình, ta tự chế ngự bản thân.’

3. Sambarimāyāsuttaṃ

Kinh Ảo Thuật Của Sambari

269. Sāvatthiyaṃ…pe… bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo ābādhiko ahosi dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhikkhave, sakko devānamindo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami gilānapucchako. Addasā kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘tikiccha maṃ devānamindā’ti. ‘Vācehi maṃ, vepacitti, sambarimāya’nti. ‘Na tāvāhaṃ vācemi, yāvāhaṃ, mārisa, asure paṭipucchāmī’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure paṭipucchi – ‘vācemahaṃ, mārisā, sakkaṃ devānamindaṃ sambarimāya’nti? ‘Mā kho tvaṃ, mārisa, vācesi sakkaṃ devānamindaṃ sambarimāya’’’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi –

269. Tại Sāvatthi... Thế Tôn nói điều này: "Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, vua A-tu-la Vepacitti bị bệnh, khổ não, lâm trọng bệnh. Rồi, này các Tỷ-kheo, Sakka, vua chư Thiên, đi đến chỗ vua A-tu-la Vepacitti để thăm bệnh. Này các Tỷ-kheo, vua A-tu-la Vepacitti từ xa thấy Sakka, vua chư Thiên, đang đi đến. Thấy Sakka, vua chư Thiên, liền nói điều này: 'Thưa Thiên chủ, hãy chữa bệnh cho tôi.' (Sakka đáp:) 'Này Vepacitti, hãy dạy cho ta ma thuật của Sambari.' (Vepacitti nói:) 'Thưa ngài, tôi chưa dạy vội, cho đến khi tôi hỏi ý kiến các A-tu-la.' Rồi, này các Tỷ-kheo, vua A-tu-la Vepacitti hỏi các A-tu-la: 'Thưa các ngài, tôi có nên dạy cho Sakka, vua chư Thiên, ma thuật của Sambari không?' (Các A-tu-la đáp:) 'Thưa ngài, ngài chớ có dạy cho Sakka, vua chư Thiên, ma thuật của Sambari.' Rồi, này các Tỷ-kheo, vua A-tu-la Vepacitti nói với Sakka, vua chư Thiên, bằng một bài kệ:"

‘‘Māyāvī [Pg.241] maghavā sakka, devarāja sujampati;

Upeti nirayaṃ ghoraṃ, sambarova sataṃ sama’’nti.

"Này Sakka, Maghavā, phu quân của Sujā, vua chư Thiên, người có ma thuật, sẽ đi đến địa ngục khủng khiếp trong một trăm năm, giống như Sambari."

4. Accayasuttaṃ

4. Kinh Lỗi Lầm

270. Sāvatthiyaṃ…pe… ārāme. Tena kho pana samayena dve bhikkhū sampayojesuṃ. Tatreko bhikkhu accasarā. Atha kho so bhikkhu tassa bhikkhuno santike accayaṃ accayato deseti; so bhikkhu nappaṭiggaṇhāti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, dve bhikkhū sampayojesuṃ, tatreko bhikkhu accasarā. Atha kho so, bhante, bhikkhu tassa bhikkhuno santike accayaṃ accayato deseti, so bhikkhu nappaṭiggaṇhātī’’ti.

270. Tại Sāvatthi... trong tịnh xá. Vào lúc bấy giờ, có hai vị Tỷ-kheo tranh luận với nhau. Trong hai vị, một vị Tỷ-kheo đã nói lời quá đáng. Rồi vị Tỷ-kheo ấy đến vị Tỷ-kheo kia, thú nhận lỗi lầm đúng như lỗi lầm; nhưng vị Tỷ-kheo kia không chấp nhận. Rồi nhiều vị Tỷ-kheo đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch với Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, ở đây có hai vị Tỷ-kheo tranh luận với nhau, trong đó một vị đã nói lời quá đáng. Rồi, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy đến vị Tỷ-kheo kia, thú nhận lỗi lầm đúng như lỗi lầm, nhưng vị Tỷ-kheo kia không chấp nhận."

‘‘Dveme, bhikkhave, bālā. Yo ca accayaṃ accayato na passati, yo ca accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhā’’ti – ime kho, bhikkhave, dve bālā. ‘‘Dveme, bhikkhave, paṇḍitā. Yo ca accayaṃ accayato passati, yo ca accayaṃ desentassa yathādhammaṃ paṭiggaṇhā’’ti – ime kho, bhikkhave, dve paṇḍitā.

"Này các Tỷ-kheo, có hai hạng người ngu này. Người không thấy lỗi lầm đúng như lỗi lầm, và người không chấp nhận đúng pháp khi người khác thú nhận lỗi lầm. Này các Tỷ-kheo, đó là hai hạng người ngu. Này các Tỷ-kheo, có hai hạng người trí này. Người thấy lỗi lầm đúng như lỗi lầm, và người chấp nhận đúng pháp khi người khác thú nhận lỗi lầm. Này các Tỷ-kheo, đó là hai hạng người trí."

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo sudhammāyaṃ sabhāyaṃ deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

"Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, Sakka, vua chư Thiên, trong hội trường Sudhammā, trong khi khuyên dạy chư Thiên cõi Ba Mươi Ba, vào lúc ấy, đã nói bài kệ này:"

‘‘Kodho vo vasamāyātu, mā ca mittehi vo jarā;

Agarahiyaṃ mā garahittha, mā ca bhāsittha pesuṇaṃ;

Atha pāpajanaṃ kodho, pabbatovābhimaddatī’’ti.

"Mong rằng sân hận không chế ngự các ngươi, mong các ngươi không bất hòa với bạn bè. Chớ khiển trách người không đáng khiển trách, và chớ nói lời đâm thọc. Vì sân hận đè bẹp kẻ ác nhân, như ngọn núi (đè bẹp mặt đất)."

5. Akkodhasuttaṃ

5. Kinh Không Sân Hận

271. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū…pe… bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo sudhammāyaṃ sabhāyaṃ deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi –

271. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthi, tại Jetavana, trong tịnh xá của Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo... Thế Tôn nói điều này: "Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, Sakka, vua chư Thiên, trong hội trường Sudhammā, trong khi khuyên dạy chư Thiên cõi Ba Mươi Ba, vào lúc ấy, đã nói bài kệ này:"

‘‘Mā [Pg.242] vo kodho ajjhabhavi, mā ca kujjhittha kujjhataṃ;

Akkodho avihiṃsā ca, ariyesu ca paṭipadā ;

Atha pāpajanaṃ kodho, pabbatovābhimaddatī’’ti.

"Mong rằng sân hận không xâm chiếm các ngươi, chớ sân hận lại với người đang sân hận. Không sân hận và không làm hại, đó là pháp hành của các bậc Thánh. Vì sân hận đè bẹp kẻ ác nhân, như ngọn núi (đè bẹp mặt đất)."

Tatiyo vaggo.

Phẩm Thứ Ba.

Tassuddānaṃ –

Kệ tóm lược:

Chetvā dubbaṇṇiyamāyā, accayena akodhano;

Desitaṃ buddhaseṭṭhena, idañhi sakkapañcakanti.

Chetvā, Dubbaṇṇiya, Māyā, Accaya, và Akodhano; Đây là năm kinh về Sakka, đã được bậc Tối Thắng Giác Ngộ thuyết giảng.

Sakkasaṃyuttaṃ samattaṃ.

Tương Ưng Sakka đã hoàn tất.

Sagāthāvaggo paṭhamo.

Phẩm Có Kệ, Thứ Nhất.

Tassuddānaṃ –

Kệ tóm lược:

Devatā devaputto ca, rājā māro ca bhikkhunī;

Brahmā brāhmaṇa vaṅgīso, vanayakkhena vāsavoti.

Chư Thiên, Thiên Tử, và Vua, Ma và Tỷ-kheo-ni, Phạm Thiên, Bà-la-môn, Vaṅgīsa, Rừng, Dạ-xoa, và Vāsava.

Sagāthāvaggasaṃyuttapāḷi niṭṭhitā.

Kinh Tương Ưng Phẩm Có Kệ đã hoàn tất.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
1 Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác. Saṃyuttanikāyo Kinh Tương Ưng Bộ Sagāthāvaggo Phẩm Có Kệ 1. Devatāsaṃyuttaṃ 1. Tương Ưng Chư Thiên 1. Naḷavaggo 1. Phẩm Cây Sậy 1. Oghataraṇasuttaṃ 1. Kinh Vượt Bộc Lưu 1. Evaṃ [Pg.1] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘kathaṃ nu tvaṃ, mārisa, oghamatarī’ti? ‘Appatiṭṭhaṃ khvāhaṃ, āvuso, anāyūhaṃ oghamatari’nti. ‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, mārisa, appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ oghamatarī’ti? ‘Yadākhvāhaṃ, āvuso, santiṭṭhāmi tadāssu saṃsīdāmi; yadākhvāhaṃ, āvuso, āyūhāmi tadāssu nibbuyhāmi. Evaṃ khvāhaṃ, āvuso, appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ oghamatari’’’nti. 1. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, có một vị thiên, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị thiên ấy bạch với Thế Tôn lời này: ‘Thưa hiền giả, làm thế nào ngài vượt qua bộc lưu?’ ‘Này hiền hữu, không đứng lại, không cố gắng, ta đã vượt qua bộc lưu.’ ‘Thưa hiền giả, nhưng làm thế nào ngài không đứng lại, không cố gắng mà vượt qua bộc lưu?’ ‘Này hiền hữu, khi ta đứng lại, khi ấy ta bị chìm xuống; khi ta cố gắng, khi ấy ta bị trôi giạt. Này hiền hữu, chính như vậy, không đứng lại, không cố gắng, ta đã vượt qua bộc lưu.’ ‘‘Cirassaṃ vata passāmi, brāhmaṇaṃ parinibbutaṃ; Appatiṭṭhaṃ anāyūhaṃ, tiṇṇaṃ loke visattika’’nti. – ‘Đã lâu lắm, con mới thấy, một vị Bà-la-môn đã tịch tịnh; không đứng lại, không cố gắng, đã vượt qua ái trước ở đời.’ Idamavoca [Pg.2] sā devatā. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho sā devatā – ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti. Vị thiên ấy nói lời này. Bậc Đạo Sư đã chấp thuận. Bấy giờ, vị thiên ấy, (nghĩ rằng): ‘Bậc Đạo Sư đã chấp thuận cho ta,’ liền đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi biến mất tại chỗ. 2. Nimokkhasuttaṃ 2. Kinh Giải Thoát 2. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca – 2. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, có một vị thiên, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị thiên ấy bạch với Thế Tôn lời này: ‘‘Jānāsi no tvaṃ, mārisa, sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti? ‘Thưa hiền giả, ngài có biết sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát, sự viễn ly cho các chúng sanh không?’ ‘‘Jānāmi khvāhaṃ, āvuso, sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti. ‘Này hiền hữu, ta biết sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát, sự viễn ly cho các chúng sanh.’ ‘‘Yathā kathaṃ pana tvaṃ, mārisa, jānāsi sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti? ‘Thưa hiền giả, nhưng làm thế nào ngài biết sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát, sự viễn ly cho các chúng sanh?’ ‘‘Nandībhavaparikkhayā, saññāviññāṇasaṅkhayā, vedanānaṃ nirodhā upasamā – evaṃ khvāhaṃ, āvuso, jānāmi sattānaṃ nimokkhaṃ pamokkhaṃ viveka’’nti. ‘Do sự đoạn tận của hỷ hữu, do sự tiêu diệt của tưởng và thức, do sự diệt và an tịnh của các thọ – này hiền hữu, chính như vậy ta biết sự giải thoát, sự hoàn toàn giải thoát, sự viễn ly cho các chúng sanh.’ 3. Upanīyasuttaṃ 3. Kinh Bị Dẫn Đi 3. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 3. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, vị thiên ấy nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti. ‘Mạng sống bị dẫn đi, tuổi thọ ngắn ngủi, người bị già dẫn đến, không có nơi nương tựa. Thấy rõ sự đáng sợ này trong cái chết, hãy làm các công đức mang lại an lạc.’ ‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti. ‘Mạng sống bị dẫn đi, tuổi thọ ngắn ngủi, người bị già dẫn đến, không có nơi nương tựa. Thấy rõ sự đáng sợ này trong cái chết, người tìm cầu sự an tịnh hãy từ bỏ thế lợi.’ 4. Accentisuttaṃ 4. Kinh Trôi Qua 4. Sāvatthinidānaṃ[Pg.3]. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 4. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, vị thiên ấy nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti. ‘Thời gian trôi qua, đêm ngày lướt tới, các giai đoạn tuổi tác lần lượt từ bỏ. Thấy rõ sự đáng sợ này trong cái chết, hãy làm các công đức mang lại an lạc.’ ‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti. ‘Thời gian trôi qua, đêm ngày lướt tới, các giai đoạn tuổi tác lần lượt từ bỏ. Thấy rõ sự đáng sợ này trong cái chết, người tìm cầu sự an tịnh hãy từ bỏ thế lợi.’ 5. Katichindasuttaṃ 5. Kinh Đoạn Trừ Bao Nhiêu 5. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 5. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, vị thiên ấy nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Kati chinde kati jahe, kati cuttari bhāvaye; Kati saṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti. ‘Đoạn trừ bao nhiêu, từ bỏ bao nhiêu, tu tập thêm nữa bao nhiêu? Vị Tỳ khưu vượt qua bao nhiêu trói buộc, được gọi là người đã vượt qua bộc lưu?’ ‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye; Pañca saṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti. ‘Đoạn trừ năm, từ bỏ năm, tu tập thêm nữa năm. Vị Tỳ khưu vượt qua năm trói buộc, được gọi là người đã vượt qua bộc lưu.’ 6. Jāgarasuttaṃ 6. Kinh Tỉnh Thức 6. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 6. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, vị thiên ấy nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Kati jāgarataṃ suttā, kati suttesu jāgarā; Katibhi rajamādeti, katibhi parisujjhatī’’ti. ‘Bao nhiêu pháp ngủ trong những pháp thức, bao nhiêu pháp thức trong những pháp ngủ? Do bao nhiêu pháp mà nhiễm bụi trần, do bao nhiêu pháp mà được thanh tịnh?’ ‘‘Pañca jāgarataṃ suttā, pañca suttesu jāgarā; Pañcabhi rajamādeti, pañcabhi parisujjhatī’’ti. Năm pháp ngủ ngầm trong người tỉnh thức, năm pháp tỉnh thức trong người ngủ ngầm. Do năm pháp mà nhiễm bụi trần, do năm pháp mà được thanh tịnh. 7. Appaṭividitasuttaṃ 7. Kinh Không Thâm Nhập 7. Sāvatthinidānaṃ[Pg.4]. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 7. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Yesaṃ dhammā appaṭividitā, paravādesu nīyare ; Suttā te nappabujjhanti, kālo tesaṃ pabujjhitu’’nti. Những ai các pháp chưa thâm nhập, bị dẫn dắt theo ngoại luận; họ ngủ say, không tỉnh thức, đã đến lúc họ phải tỉnh thức. ‘‘Yesaṃ dhammā suppaṭividitā, paravādesu na nīyare; Te sambuddhā sammadaññā, caranti visame sama’’nti. Những ai các pháp đã khéo thâm nhập, không bị dẫn dắt theo ngoại luận; họ là bậc Chánh Giác, đã chánh trí, sống bình thản giữa bất bình. 8. Susammuṭṭhasuttaṃ 8. Kinh Hoàn Toàn Lãng Quên 8. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 8. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Yesaṃ dhammā susammuṭṭhā, paravādesu nīyare; Suttā te nappabujjhanti, kālo tesaṃ pabujjhitu’’nti. Những ai các pháp đã hoàn toàn lãng quên, bị dẫn dắt theo ngoại luận; họ ngủ say, không tỉnh thức, đã đến lúc họ phải tỉnh thức. ‘‘Yesaṃ dhammā asammuṭṭhā, paravādesu na nīyare; Te sambuddhā sammadaññā, caranti visame sama’’nti. Những ai các pháp không lãng quên, không bị dẫn dắt theo ngoại luận; họ là bậc Chánh Giác, đã chánh trí, sống bình thản giữa bất bình. 9. Mānakāmasuttaṃ 9. Kinh Ưa Thích Mạn 9. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 9. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Na mānakāmassa damo idhatthi,Na monamatthi asamāhitassa; Eko araññe viharaṃ pamatto,Na maccudheyyassa tareyya pāra’’nti. Người ưa thích mạn, không tự điều phục, người không định tĩnh, không có hiền trí. Sống một mình trong rừng, lại phóng dật, không thể vượt qua bờ kia của tử vực. ‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto,Sucetaso sabbadhi vippamutto; Eko araññe viharaṃ appamatto,Sa maccudheyyassa tareyya pāra’’nti. Từ bỏ ngã mạn, tự thân khéo định tĩnh, tâm ý tốt đẹp, giải thoát trong tất cả. Sống một mình trong rừng, không phóng dật, vị ấy có thể vượt qua bờ kia của tử vực. 10. Araññasuttaṃ 10. Kinh Rừng Sâu 10. Sāvatthinidānaṃ[Pg.5]. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 10. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã bạch với Thế Tôn bằng kệ ngôn: ‘‘Araññe viharantānaṃ, santānaṃ brahmacārinaṃ; Ekabhattaṃ bhuñjamānānaṃ, kena vaṇṇo pasīdatī’’ti. Các vị sống trong rừng, tịch tịnh, phạm hạnh, chỉ ăn một bữa mỗi ngày, do đâu dung sắc lại trong sáng? ‘‘Atītaṃ nānusocanti, nappajappanti nāgataṃ; Paccuppannena yāpenti, tena vaṇṇo pasīdati’’. Không sầu muộn việc đã qua, không mong cầu việc chưa đến, sống với những gì hiện tại, nhờ vậy dung sắc trong sáng. ‘‘Anāgatappajappāya, atītassānusocanā; Etena bālā sussanti, naḷova harito luto’’ti. Do mong cầu việc chưa đến, và sầu muộn việc đã qua, bởi vậy kẻ ngu phu bị héo mòn, như cây sậy xanh bị cắt lìa. Naḷavaggo paṭhamo. Phẩm Cây Sậy, Phẩm Thứ Nhất. Tassuddānaṃ – Phần Tóm Lược: Oghaṃ nimokkhaṃ upaneyyaṃ, accenti katichindi ca; Jāgaraṃ appaṭividitā, susammuṭṭhā mānakāminā; Araññe dasamo vutto, vaggo tena pavuccati. Bộc Lưu, Giải Thoát, Dẫn Đến, Thời Gian Trôi, Cắt Bao Nhiêu, và Tỉnh Thức, Không Thâm Nhập, Hoàn Toàn Lãng Quên, Ưa Thích Mạn, và Rừng Sâu là kinh thứ mười. Do đó phẩm này được gọi như vậy. 2. Nandanavaggo 2. Phẩm Hoan Hỷ 1. Nandanasuttaṃ 1. Kinh Hoan Hỷ 11. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 11. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: 'Này các tỳ khưu.' 'Bạch Thế Tôn,' các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau: ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññatarā tāvatiṃsakāyikā devatā nandane vane accharāsaṅghaparivutā dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāriyamānā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – Này các tỳ khưu, thuở xưa, có một vị thiên thuộc cõi trời Ba Mươi Ba, tại khu rừng Nandana, được một đoàn thiên nữ vây quanh, được cung phụng, đầy đủ năm loại dục lạc của chư thiên, đang vui hưởng, vào lúc ấy đã nói lên kệ ngôn này: ‘‘Na [Pg.6] te sukhaṃ pajānanti, ye na passanti nandanaṃ; Āvāsaṃ naradevānaṃ, tidasānaṃ yasassina’’nti. Họ không biết được lạc thú, những ai chưa thấy Nandana, chỗ ở của các thiên nhân, của ba mươi vị trời lừng danh. ‘‘Evaṃ vutte, bhikkhave, aññatarā devatā taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsi – Này các tỳ khưu, khi được nói vậy, một vị thiên khác đã đáp lại vị thiên kia bằng kệ ngôn: ‘‘Na tvaṃ bāle pajānāsi, yathā arahataṃ vaco; Aniccā sabbasaṅkhārā, uppādavayadhammino; Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti. Này kẻ ngu, ngươi không biết lời dạy của bậc A-la-hán. Tất cả các hành là vô thường, có sanh ắt có diệt. Sanh rồi lại diệt, sự tịch tịnh của chúng là an lạc. 2. Nandatisuttaṃ 2. Kinh Hoan Hỷ 12. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 12. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Nandati puttehi puttimā,Gomā gohi tatheva nandati; Upadhīhi narassa nandanā,Na hi so nandati yo nirūpadhī’’ti. “Người có con vui vì con, người có bò cũng vui vì bò. Với người, sự vui thích là do các sanh y. Ai không có sanh y, người ấy không vui thích.” ‘‘Socati puttehi puttimā,Gomā gohi tatheva socati; Upadhīhi narassa socanā,Na hi so socati yo nirūpadhī’’ti. “Người có con sầu vì con, người có bò cũng sầu vì bò. Với người, sự sầu muộn là do các sanh y. Ai không có sanh y, người ấy không sầu muộn.” 3. Natthiputtasamasuttaṃ 3. Kinh Không Gì Bằng Con (Natthiputtasama) 13. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 13. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vị thiên tử ấy, sau khi đứng một bên, đã bạch lên Thế Tôn bài kệ này: ‘‘Natthi puttasamaṃ pemaṃ, natthi gosamitaṃ dhanaṃ; Natthi sūriyasamā ābhā, samuddaparamā sarā’’ti. “Không có tình thương nào bằng con, không có tài sản nào bằng bò. Không có ánh sáng nào bằng mặt trời, không có hồ nào lớn hơn biển cả.” ‘‘Natthi attasamaṃ pemaṃ, natthi dhaññasamaṃ dhanaṃ; Natthi paññāsamā ābhā, vuṭṭhi ve paramā sarā’’ti. “Không có tình thương nào bằng tự ngã, không có tài sản nào bằng lúa gạo. Không có ánh sáng nào bằng trí tuệ, và mưa thật sự là hồ lớn nhất.” 4. Khattiyasuttaṃ 4. Kinh Giai Cấp Sát-đế-lỵ (Khattiya) 14. ‘‘Khattiyo [Pg.7] dvipadaṃ seṭṭho, balībaddo catuppadaṃ. 14. “Trong loài hai chân, Sát-đế-lỵ là tối thắng; trong loài bốn chân, bò đực là tối thắng. Komārī seṭṭhā bhariyānaṃ, yo ca puttāna pubbajo’’ti. Trong các người vợ, thiếu nữ là tối thắng; và trong các người con, con trưởng là tối thắng.” ‘‘Sambuddho dvipadaṃ seṭṭho, ājānīyo catuppadaṃ; Sussūsā seṭṭhā bhariyānaṃ, yo ca puttānamassavo’’ti. “Trong loài hai chân, bậc Chánh Đẳng Giác là tối thắng; trong loài bốn chân, ngựa thuần chủng là tối thắng. Trong các người vợ, người biết vâng lời là tối thắng; và trong các người con, người biết lắng nghe là tối thắng.” 5. Saṇamānasuttaṃ 5. Kinh Tiếng Vang (Saṇamāna) 15. ‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu. 15. “Vào lúc giữa trưa, khi bầy chim đã yên vị, Saṇateva brahāraññaṃ, taṃ bhayaṃ paṭibhāti ma’’nti. Khu rừng lớn dường như vang lên tiếng động, và nỗi sợ hãi ấy hiện ra trong tôi.” ‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu; Saṇateva brahāraññaṃ, sā rati paṭibhāti ma’’nti. “Vào lúc giữa trưa, khi bầy chim đã yên vị, khu rừng lớn dường như vang lên tiếng động, và niềm hoan hỷ ấy hiện ra trong ta.” 6. Niddātandīsuttaṃ 6. Kinh Buồn Ngủ và Uể Oải (Niddātandī) 16. ‘‘Niddā tandī vijambhitā, aratī bhattasammado. 16. “Buồn ngủ, uể oải, vươn vai, bất mãn, và sự mê mệt do thức ăn. Etena nappakāsati, ariyamaggo idha pāṇina’’nti. Do những điều này, Thánh đạo không hiển lộ cho chúng sanh ở đời này.” ‘‘Niddaṃ tandiṃ vijambhitaṃ, aratiṃ bhattasammadaṃ; Vīriyena naṃ paṇāmetvā, ariyamaggo visujjhatī’’ti. “Buồn ngủ, uể oải, vươn vai, bất mãn, và sự mê mệt do thức ăn — sau khi loại bỏ chúng bằng tinh tấn, Thánh đạo trở nên thanh tịnh.” 7. Dukkarasuttaṃ 7. Kinh Khó Làm (Dukkara) 17. ‘‘Dukkaraṃ duttitikkhañca, abyattena ca sāmaññaṃ. 17. “Đối với người không khéo léo, đời sống Sa-môn vừa khó thực hành, vừa khó kham nhẫn. Bahūhi tattha sambādhā, yattha bālo visīdatī’’ti. Nơi mà kẻ ngu si chìm đắm, ở đó có nhiều chướng ngại.” ‘‘Katihaṃ careyya sāmaññaṃ, cittaṃ ce na nivāraye; Pade pade visīdeyya, saṅkappānaṃ vasānugo’’ti. “Người nào đi theo các tầm, nếu không ngăn được tâm, sẽ chìm đắm trong từng bước. Người ấy có thể thực hành đời sống Sa-môn được bao lâu?” ‘‘Kummova aṅgāni sake kapāle,Samodahaṃ bhikkhu manovitakke; Anissito aññamaheṭhayāno,Parinibbuto nūpavadeyya kañcī’’ti. “Như con rùa rút các chi vào mai của mình, vị Tỳ-khưu hãy thu nhiếp các tầm của ý. Không nương tựa, không làm hại người khác, đã hoàn toàn tịch tịnh, vị ấy không nên chỉ trích bất cứ ai.” 8. Hirīsuttaṃ 8. Kinh Tàm (Hirī) 18. ‘‘Hirīnisedho [Pg.8] puriso, koci lokasmiṃ vijjati. 18. “Có người nào trên đời này được ngăn giữ bởi lòng tàm, Yo nindaṃ apabodhati, asso bhadro kasāmivā’’ti. Người nào tỉnh ngộ trước lời khiển trách, như con ngựa hay đối với ngọn roi. ‘‘Hirīnisedhā tanuyā, ye caranti sadā satā; Antaṃ dukkhassa pappuyya, caranti visame sama’’nti. “Hiếm có những người được ngăn giữ bởi lòng tàm, những người luôn sống chánh niệm. Sau khi đạt đến tận cùng của khổ đau, họ sống thăng bằng giữa những điều không thăng bằng.” 9. Kuṭikāsuttaṃ Kinh Căn Chòi (Kuṭikā) 19. 19. ‘‘Kacci te kuṭikā natthi, kacci natthi kulāvakā; Kacci santānakā natthi, kacci muttosi bandhanā’’ti. 9. “Phải chăng Ngài không có căn chòi? Phải chăng Ngài không có tổ ấm? Phải chăng Ngài không có dây liên hệ? Phải chăng Ngài đã thoát khỏi mọi ràng buộc?” ‘‘Taggha me kuṭikā natthi, taggha natthi kulāvakā; Taggha santānakā natthi, taggha muttomhi bandhanā’’ti. “Quả thật, Ta không có căn chòi. Quả thật, Ta không có tổ ấm. Quả thật, Ta không có dây liên hệ. Quả thật, Ta đã thoát khỏi mọi ràng buộc.” ‘‘Kintāhaṃ kuṭikaṃ brūmi, kiṃ te brūmi kulāvakaṃ; Kiṃ te santānakaṃ brūmi, kintāhaṃ brūmi bandhana’’nti. Bạch Ngài, con gọi cái gì là cái chòi, con gọi cái gì là cái tổ? Con gọi cái gì là mạng lưới, con gọi cái gì là sự trói buộc của Ngài? ‘‘Mātaraṃ kuṭikaṃ brūsi, bhariyaṃ brūsi kulāvakaṃ; Putte santānake brūsi, taṇhaṃ me brūsi bandhana’’nti. Ngươi gọi mẹ là cái chòi, ngươi gọi vợ là cái tổ; ngươi gọi các con là mạng lưới, ngươi gọi ái dục là sự trói buộc của ta. ‘‘Sāhu te kuṭikā natthi, sāhu natthi kulāvakā; Sāhu santānakā natthi, sāhu muttosi bandhanā’’ti. Lành thay, Ngài không có chòi! Lành thay, Ngài không có tổ! Lành thay, Ngài không có mạng lưới! Lành thay, Ngài được giải thoát khỏi sự trói buộc! 10. Samiddhisuttaṃ 10. Kinh Samiddhi 20. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati tapodārāme. Atha kho āyasmā samiddhi rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkami gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsi gattāni pubbāpayamāno. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yena āyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhitā āyasmantaṃ samiddhiṃ gāthāya ajjhabhāsi – 20. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Tapodārāma. Bấy giờ, Tôn giả Samiddhi, vào lúc cuối đêm, lúc rạng đông, thức dậy và đi đến suối nước nóng Tapodā để tắm rửa thân thể. Sau khi tắm rửa thân thể ở Tapodā và đi lên, ngài chỉ mặc một y, đứng làm khô thân thể. Bấy giờ, một vị thiên nữ, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể vùng Tapodā sáng chói, đi đến chỗ Tôn giả Samiddhi; sau khi đến, đứng trên hư không, nói lên kệ với Tôn giả Samiddhi: ‘‘Abhutvā [Pg.9] bhikkhasi bhikkhu, na hi bhutvāna bhikkhasi; Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu, mā taṃ kālo upaccagā’’ti. Này Tỳ-kheo, ngài đi khất thực mà chưa hưởng thụ, chớ nên đi khất thực mà chưa hưởng thụ; Này Tỳ-kheo, hãy hưởng thụ rồi hãy đi khất thực, chớ để thời gian vượt qua ngài. ‘‘Kālaṃ vohaṃ na jānāmi, channo kālo na dissati; Tasmā abhutvā bhikkhāmi, mā maṃ kālo upaccagā’’ti. Ta không biết được thời gian, thời gian bị che khuất, không thể thấy. Vì thế, ta đi khất thực mà không hưởng thụ, chớ để thời gian vượt qua ta. Atha kho sā devatā pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca – ‘‘daharo tvaṃ bhikkhu, pabbajito susu kāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato, paṭhamena vayasā, anikkīḷitāvī kāmesu. Bhuñja, bhikkhu, mānusake kāme; mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvī’’ti. Bấy giờ, vị thiên nữ ấy đứng trên mặt đất và nói với Tôn giả Samiddhi: 'Này Tỳ-kheo, ngài còn trẻ, mới xuất gia, còn rất non nớt, tóc còn đen nhánh, được phú cho tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời niên thiếu, chưa từng vui hưởng các dục. Này Tỳ-kheo, hãy hưởng thụ các dục lạc của loài người; chớ có từ bỏ cái hiện tại mà chạy theo cái tương lai.' ‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāmi. Kālikañca khvāhaṃ, āvuso, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāmi. Kālikā hi, āvuso, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. Này hiền hữu, ta không từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai. Mà này hiền hữu, ta từ bỏ cái tương lai để chạy theo cái hiện tại. Này hiền hữu, vì các dục lạc tương lai đã được Thế Tôn nói là nhiều đau khổ, nhiều phiền não; ở đây sự nguy hiểm còn nhiều hơn. Pháp này là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu. ‘‘Kathañca, bhikkhu, kālikā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo? Kathaṃ sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti? Này Tỳ-kheo, thế nào là các dục lạc tương lai được Thế Tôn nói là nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây sự nguy hiểm còn nhiều hơn? Thế nào là Pháp này thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu? ‘‘Ahaṃ kho, āvuso, navo acirapabbajito adhunāgato imaṃ dhammavinayaṃ. Na tāhaṃ sakkomi vitthārena ācikkhituṃ. Ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho rājagahe viharati tapodārāme. Taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccha. Yathā te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī’’ti. Này hiền hữu, ta là người mới, xuất gia chưa bao lâu, vừa mới đến với Pháp và Luật này. Ta không thể giải thích rộng rãi. Kia là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đang trú ở Rājagaha, tại Tapodārāma. Hãy đến gần Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này. Thế Tôn trả lời cho hiền hữu như thế nào, hãy ghi nhớ như vậy. ‘‘Na kho, bhikkhu, sukaro so bhagavā amhehi upasaṅkamituṃ, aññāhi mahesakkhāhi devatāhi parivuto. Sace kho tvaṃ, bhikkhu, taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi, mayampi āgaccheyyāma dhammassavanāyā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā samiddhi tassā devatāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca – Này Tỳ-kheo, chúng tôi không dễ gì đến gần Thế Tôn, vì ngài được các vị trời có đại thần lực khác vây quanh. Nếu ngài, này Tỳ-kheo, đến gần Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này, chúng tôi cũng sẽ đến để nghe Pháp. 'Thưa vâng, hiền hữu', Tôn giả Samiddhi vâng đáp vị thiên nữ ấy, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Samiddhi bạch với Thế Tôn: ‘‘Idhāhaṃ[Pg.10], bhante, rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya yena tapodā tenupasaṅkamiṃ gattāni parisiñcituṃ. Tapode gattāni parisiñcitvā paccuttaritvā ekacīvaro aṭṭhāsiṃ gattāni pubbāpayamāno. Atha kho, bhante, aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ tapodaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhitā imāya gāthāya ajjhabhāsi – Bạch Thế Tôn, ở đây, vào lúc cuối đêm, lúc rạng đông, con thức dậy và đi đến suối nước nóng Tapodā để tắm rửa thân thể. Sau khi tắm rửa thân thể ở Tapodā và đi lên, con chỉ mặc một y, đứng làm khô thân thể. Bấy giờ, bạch Thế Tôn, một vị thiên nữ, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể vùng Tapodā sáng chói, đi đến chỗ con; sau khi đến, đứng trên hư không, nói lên kệ này với con: ‘‘Abhutvā bhikkhasi bhikkhu, na hi bhutvāna bhikkhasi; Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu, mā taṃ kālo upaccagā’’ti. Này Tỳ-kheo, ngài đi khất thực mà chưa hưởng thụ, chớ nên đi khất thực mà chưa hưởng thụ; Này Tỳ-kheo, hãy hưởng thụ rồi hãy đi khất thực, chớ để thời gian vượt qua ngài. ‘‘Evaṃ vutte ahaṃ, bhante, taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsiṃ – Bạch Thế Tôn, khi được nói vậy, con đã đáp lại vị thiên nữ ấy bằng bài kệ: ‘‘Kālaṃ vohaṃ na jānāmi, channo kālo na dissati; Tasmā abhutvā bhikkhāmi, mā maṃ kālo upaccagā’’ti. Ta không biết được thời gian, thời gian bị che khuất, không thể thấy. Vì thế, ta đi khất thực mà không hưởng thụ, chớ để thời gian vượt qua ta. ‘‘Atha kho, bhante, sā devatā pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā maṃ etadavoca – ‘daharo tvaṃ, bhikkhu, pabbajito susu kāḷakeso, bhadrena yobbanena samannāgato, paṭhamena vayasā, anikkīḷitāvī kāmesu. Bhuñja, bhikkhu, mānusake kāme; mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvī’’’ti. Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vị thiên nữ ấy đứng trên mặt đất và nói với con: 'Này Tỳ-kheo, ngài còn trẻ, mới xuất gia, còn rất non nớt, tóc còn đen nhánh, được phú cho tuổi thanh xuân tốt đẹp, trong thời niên thiếu, chưa từng vui hưởng các dục. Này Tỳ-kheo, hãy hưởng thụ các dục lạc của loài người; chớ có từ bỏ cái hiện tại mà chạy theo cái tương lai.' ‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, taṃ devataṃ etadavocaṃ – ‘na khvāhaṃ, āvuso, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāmi; kālikañca khvāhaṃ, āvuso, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāmi. Kālikā hi, āvuso, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’’ti. Bạch Thế Tôn, khi được nói vậy, con đã nói với vị thiên nữ ấy: 'Này hiền hữu, ta không từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai; mà này hiền hữu, ta từ bỏ cái tương lai để chạy theo cái hiện tại. Này hiền hữu, vì các dục lạc tương lai đã được Thế Tôn nói là nhiều đau khổ, nhiều phiền não; ở đây sự nguy hiểm còn nhiều hơn. Pháp này là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.' ‘‘Evaṃ vutte, bhante, sā devatā maṃ etadavoca – ‘kathañca, bhikkhu, kālikā kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā; ādīnavo ettha bhiyyo? Kathaṃ sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti? Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, taṃ devataṃ etadavocaṃ – ‘ahaṃ kho, āvuso, navo acirapabbajito adhunāgato imaṃ dhammavinayaṃ, na tāhaṃ sakkomi vitthārena ācikkhituṃ. Ayaṃ so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho rājagahe viharati tapodārāme. Taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccha. Yathā te bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāsī’’’ti. "Bạch Thế Tôn, khi được nói vậy, vị thiên nữ ấy đã nói với con điều này: 'Này tỳ khưu, tại sao các dục trong tương lai được Thế Tôn nói là có nhiều đau khổ, có nhiều phiền não? Ở đây, sự nguy hiểm lại nhiều hơn? Tại sao pháp này là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu?' Bạch Thế Tôn, khi được nói vậy, con đã nói với vị thiên nữ ấy điều này: 'Này hiền hữu, tôi là người mới, xuất gia chưa lâu, vừa mới đến với pháp và luật này, tôi không có khả năng giảng giải một cách rộng rãi. Vị Thế Tôn kia, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đang trú ở Rājagaha, tại Tapodārāma. Hãy đến gần vị Thế Tôn ấy và hỏi về ý nghĩa này. Như Thế Tôn trả lời cho ngài, hãy ghi nhớ như vậy.'" ‘‘Evaṃ [Pg.11] vutte, bhante, sā devatā maṃ etadavoca – ‘na kho, bhikkhu, sukaro so bhagavā amhehi upasaṅkamituṃ, aññāhi mahesakkhāhi devatāhi parivuto. Sace kho, tvaṃ bhikkhu, taṃ bhagavantaṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyāsi, mayampi āgaccheyyāma dhammassavanāyā’ti. Sace, bhante, tassā devatāya saccaṃ vacanaṃ, idheva sā devatā avidūre’’ti. "Bạch Thế Tôn, khi được nói vậy, vị thiên nữ ấy đã nói với con điều này: 'Này tỳ khưu, không dễ cho chúng tôi đến gần Thế Tôn, vì Ngài được các vị thiên có đại thần lực khác vây quanh. Này tỳ khưu, nếu ngài đến gần Thế Tôn và hỏi về ý nghĩa này, chúng tôi cũng sẽ đến để nghe pháp.' Bạch Thế Tôn, nếu lời của vị thiên nữ ấy là thật, thì vị thiên nữ ấy đang ở đây, không xa." Evaṃ vutte, sā devatā āyasmantaṃ samiddhiṃ etadavoca – ‘‘puccha, bhikkhu, puccha, bhikkhu, yamahaṃ anuppattā’’ti. Khi được nói vậy, vị thiên nữ ấy đã nói với tôn giả Samiddhi điều này: "Hãy hỏi đi, tỳ khưu, hãy hỏi đi, tỳ khưu, tôi đã đến rồi." Atha kho bhagavā taṃ devataṃ gāthāhi ajjhabhāsi – Rồi Thế Tôn đã nói với vị thiên nữ ấy bằng những câu kệ: ‘‘Akkheyyasaññino sattā, akkheyyasmiṃ patiṭṭhitā; Akkheyyaṃ apariññāya, yogamāyanti maccuno. "Chúng sanh có tưởng về cái có thể gọi tên, an trú trong cái có thể gọi tên; do không liễu tri cái có thể gọi tên, họ đi vào ách của tử thần." ‘‘Akkheyyañca pariññāya, akkhātāraṃ na maññati; Tañhi tassa na hotīti, yena naṃ vajjā na tassa atthi; Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti. "Do liễu tri cái có thể gọi tên, vị ấy không quan niệm có một 'người gọi tên'. Đối với vị ấy, không có cái nhân duyên mà qua đó người ta có thể nói về vị ấy. Nếu ngươi biết, hãy nói đi, này dạ xoa." ‘‘Na khvāhaṃ, bhante, imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti. "Bạch Thế Tôn, con không hiểu rõ ý nghĩa rộng rãi của điều mà Thế Tôn đã nói một cách tóm tắt. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy nói theo cách mà con có thể hiểu rõ ý nghĩa rộng rãi của điều mà Thế Tôn đã nói một cách tóm tắt." ‘‘Samo visesī uda vā nihīno,Yo maññatī so vivadetha tena; Tīsu vidhāsu avikampamāno,Samo visesīti na tassa hoti; Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti. "Người nào nghĩ rằng mình 'bằng', 'hơn', hay 'kém', người ấy có thể tranh luận vì điều đó. Người không dao động trong ba loại so sánh này, đối với người ấy không có 'bằng' hay 'hơn'. Nếu ngươi biết, hãy nói đi, này dạ xoa." ‘‘Imassāpi khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa na vitthārena atthaṃ ājānāmi. Sādhu me, bhante, bhagavā tathā bhāsatu yathāhaṃ imassa bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ jāneyya’’nti. "Bạch Thế Tôn, con cũng không hiểu rõ ý nghĩa rộng rãi của điều mà Thế Tôn đã nói một cách tóm tắt này. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy nói theo cách mà con có thể hiểu rõ ý nghĩa rộng rãi của điều mà Thế Tôn đã nói một cách tóm tắt." ‘‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā, acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe; Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ, pariyesamānā nājjhagamuṃ; Devā manussā idha vā huraṃ vā, saggesu vā sabbanivesanesu; Sace vijānāsi vadehi yakkhā’’ti. "Vị ấy đã từ bỏ sự chế định, không đạt đến sự kiêu mạn, đã cắt đứt ái dục trong danh sắc này. Vị ấy đã cắt đứt các trói buộc, không phiền não, không mong cầu, khi tìm kiếm vị ấy, chư thiên và loài người không tìm thấy, ở đây hay ở nơi khác, ở các cõi trời hay ở tất cả các nơi trú ngụ. Nếu ngươi biết, hãy nói đi, này dạ xoa." ‘‘Imassa [Pg.12] khvāhaṃ, bhante, bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi – "Bạch Thế Tôn, con hiểu ý nghĩa rộng rãi của điều mà Thế Tôn đã nói một cách tóm tắt này như sau:" ‘‘Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā,Kāyena vā kiñcana sabbaloke; Kāme pahāya satimā sampajāno,Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhita’’nti. "Không nên làm điều ác nào, bằng lời nói, ý nghĩ, hay thân, ở bất cứ đâu trong toàn thế gian. Từ bỏ các dục, có chánh niệm, tỉnh giác, không nên theo đuổi khổ đau không đi kèm lợi ích." Nandanavaggo dutiyo. Phẩm Nandana thứ hai kết thúc. Tassuddānaṃ – Phần tóm lược của phẩm này: Nandanā nandati ceva, natthiputtasamena ca; Khattiyo saṇamāno ca, niddātandī ca dukkaraṃ; Hirī kuṭikā navamo, dasamo vutto samiddhināti. Nandanā, và Nandati, và Natthiputtasama; Khattiyo, và Saṇamāna, và Niddātandī, và Dukkaraṃ; Hirī, Kuṭikā là thứ chín, và Samiddhi được nói là thứ mười. 3. Sattivaggo 3. Phẩm Satti 1. Sattisuttaṃ 1. Kinh Satti 21. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 21. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, vị thiên ấy đã nói lên câu kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti. "Như người bị đâm bằng gươm, hay như người có đầu đang cháy; vị tỳ khưu nên sống chánh niệm, để từ bỏ tham ái đối với dục." ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti. "Như người bị đâm bằng gươm, hay như người có đầu đang cháy; vị tỳ khưu nên sống chánh niệm, để từ bỏ thân kiến." 2. Phusatisuttaṃ 2. Kinh Phusati 22. 22. ‘‘Nāphusantaṃ phusati ca, phusantañca tato phuse; Tasmā phusantaṃ phusati, appaduṭṭhapadosina’’nti. "Nó không chạm đến người không chạm, nhưng nó chạm đến người chạm; do đó nó chạm đến người chạm, người làm hại người không làm hại." ‘‘Yo [Pg.13] appaduṭṭhassa narassa dussati,Suddhassa posassa anaṅgaṇassa; Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’’ti. "Người nào làm hại người không làm hại, người trong sạch, không tỳ vết; điều ác quay trở lại chính kẻ ngu ấy, như bụi mịn ném ngược chiều gió." 3. Jaṭāsuttaṃ 3. Kinh Jaṭā 23. 23. ‘‘Anto jaṭā bahi jaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā; Taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭa’’nti. "Rối ren bên trong, rối ren bên ngoài, chúng sanh bị rối ren bởi sự rối ren. Con hỏi Ngài, Gotama, ai có thể gỡ rối sự rối ren này?" ‘‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ; Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ. "Một người có trí tuệ, an trú trong giới, phát triển tâm và tuệ; vị tỳ khưu nhiệt tâm, thận trọng, vị ấy có thể gỡ rối sự rối ren này." ‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā. "Những vị nào đã trừ bỏ tham, sân, và vô minh; các bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đối với các vị ấy, sự rối ren đã được gỡ rối." ‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati; Paṭighaṃ rūpasaññā ca, etthesā chijjate jaṭā’’ti. "Nơi nào danh và sắc, cùng với tưởng về đối ngại và tưởng về sắc, chấm dứt không còn dư tàn; chính nơi đó sự rối ren này bị cắt đứt." 4. Manonivāraṇasuttaṃ 4. Kinh Manonivāraṇa 24. ‘‘Yato yato mano nivāraye, 24. "Bất cứ từ đâu nên ngăn tâm," Na dukkhameti naṃ tato tato; Sa sabbato mano nivāraye,Sa sabbato dukkhā pamuccati’’. Vị ấy không đi đến khổ đau từ nơi này nơi kia; vị ấy nên ngăn ngừa tâm ý từ tất cả mọi thứ, vị ấy được giải thoát khỏi tất cả khổ đau.” ‘‘Na sabbato mano nivāraye,Na mano saṃyatattamāgataṃ; Yato yato ca pāpakaṃ,Tato tato mano nivāraye’’ti. “Không nên ngăn ngừa tâm ý từ tất cả mọi thứ, không nên (ngăn ngừa) tâm ý đã được chế ngự. Từ bất cứ nơi nào điều ác sanh khởi, từ nơi ấy nên ngăn ngừa tâm ý.” 5. Arahantasuttaṃ 5. Kinh A-la-hán 25. 25. ‘‘Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,Khīṇāsavo antimadehadhārī; Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya,Mamaṃ vadantītipi so vadeyyā’’ti. “Vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã làm xong việc cần làm, đã tận trừ các lậu hoặc, đang mang thân cuối cùng; vị ấy có nên nói rằng: ‘Tôi nói,’ và vị ấy có nên nói rằng: ‘Họ nói với tôi’ chăng?” ‘‘Yo [Pg.14] hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,Khīṇāsavo antimadehadhārī; Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya,Mamaṃ vadantītipi so vadeyya; Loke samaññaṃ kusalo viditvā,Vohāramattena so vohareyyā’’ti. “Vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã làm xong việc cần làm, đã tận trừ các lậu hoặc, đang mang thân cuối cùng; vị ấy có thể nói rằng: ‘Tôi nói,’ và vị ấy có thể nói rằng: ‘Họ nói với tôi.’ Vị ấy, bậc thiện xảo, sau khi biết được danh xưng trong thế gian, có thể sử dụng chúng chỉ đơn thuần như là cách nói thông thường.” ‘‘Yo hoti bhikkhu arahaṃ katāvī,Khīṇāsavo antimadehadhārī; Mānaṃ nu kho so upagamma bhikkhu,Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya; Mamaṃ vadantītipi so vadeyyā’’ti. “Vị Tỳ khưu là bậc A-la-hán, đã làm xong việc cần làm, đã tận trừ các lậu hoặc, đang mang thân cuối cùng; vị Tỳ khưu ấy, sau khi đi đến ngã mạn, có nên nói rằng: ‘Tôi nói,’ và có nên nói rằng: ‘Họ nói với tôi’ chăng?” ‘‘Pahīnamānassa na santi ganthā,Vidhūpitā mānaganthassa sabbe; Sa vītivatto maññataṃ sumedho,Ahaṃ vadāmītipi so vadeyya. “Đối với vị đã từ bỏ ngã mạn, không có các trói buộc; tất cả các trói buộc của ngã mạn đã được phá tan. Vị ấy, bậc có trí tuệ tốt, đã vượt qua sự tưởng tri, vị ấy có thể nói rằng: ‘Tôi nói,’ ‘‘Mamaṃ vadantītipi so vadeyya; Loke samaññaṃ kusalo viditvā; Vohāramattena so vohareyyā’’ti. “và vị ấy có thể nói rằng: ‘Họ nói với tôi.’ Vị ấy, bậc thiện xảo, sau khi biết được danh xưng trong thế gian, có thể sử dụng chúng chỉ đơn thuần như là cách nói thông thường.” 6. Pajjotasuttaṃ 6. Kinh Ánh Sáng 26. 26. ‘‘Kati lokasmiṃ pajjotā, yehi loko pakāsati ; Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti. “Có bao nhiêu ánh sáng ở trong thế gian, nhờ chúng mà thế gian được chiếu rọi? Chúng con đã đến để hỏi Thế Tôn, làm thế nào chúng con có thể biết được điều ấy?” ‘‘Cattāro loke pajjotā, pañcamettha na vijjati; Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā. “Có bốn loại ánh sáng trong thế gian, ở đây không có loại thứ năm. Mặt trời chiếu sáng ban ngày, mặt trăng tỏa sáng ban đêm. ‘‘Atha aggi divārattiṃ, tattha tattha pakāsati; Sambuddho tapataṃ seṭṭho, esā ābhā anuttarā’’ti. “Rồi ngọn lửa chiếu sáng cả ngày lẫn đêm, ở nơi này nơi kia. Bậc Chánh Đẳng Giác là tối thượng trong các vật chiếu sáng, ánh sáng này là vô song.” 7. Sarasuttaṃ 7. Kinh Dòng Chảy 27. 27. ‘‘Kuto [Pg.15] sarā nivattanti, kattha vaṭṭaṃ na vattati; Kattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhatī’’ti. “Từ đâu các dòng chảy quay trở lại, ở đâu vòng luân hồi không tiếp diễn? Ở đâu danh và sắc chấm dứt không còn dư tàn?” ‘‘Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati; Ato sarā nivattanti, ettha vaṭṭaṃ na vattati; Ettha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhatī’’ti. “Nơi nào nước, đất, lửa, và gió không có chỗ đứng; từ đó các dòng chảy quay trở lại, ở đó vòng luân hồi không tiếp diễn. Ở đó danh và sắc chấm dứt không còn dư tàn.” 8. Mahaddhanasuttaṃ 8. Kinh Người Giàu Có 28. 28. ‘‘Mahaddhanā mahābhogā, raṭṭhavantopi khattiyā; Aññamaññābhigijjhanti, kāmesu analaṅkatā. “Ngay cả các vị vua Sát-đế-lỵ, những người cai trị vương quốc, có tài sản lớn, của cải bao la, cũng thèm muốn lẫn nhau, không thỏa mãn trong các dục vọng. ‘‘Tesu ussukkajātesu, bhavasotānusārisu; Kedha taṇhaṃ pajahiṃsu, ke lokasmiṃ anussukā’’ti. “Giữa những người đầy lo toan, những người trôi theo dòng hữu, ai đã từ bỏ được lòng tham ái? Ai là người không còn lo toan trong thế gian?” ‘‘Hitvā agāraṃ pabbajitā, hitvā puttaṃ pasuṃ viyaṃ; Hitvā rāgañca dosañca, avijjañca virājiya; Khīṇāsavā arahanto, te lokasmiṃ anussukā’’ti. “Những vị đã xuất gia, từ bỏ gia đình, từ bỏ con cái và gia súc thân yêu; từ bỏ tham và sân, và làm cho vô minh phai nhạt; các vị A-la-hán, đã tận trừ lậu hoặc, các vị ấy là những người không còn lo toan trong thế gian.” 9. Catucakkasuttaṃ 9. Kinh Bốn Bánh Xe 29. 29. ‘‘Catucakkaṃ navadvāraṃ, puṇṇaṃ lobhena saṃyutaṃ; Paṅkajātaṃ mahāvīra, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti. “Bạch đấng Đại Hùng, (thân này) có bốn bánh xe, chín cửa, đầy dẫy và liên kết với tham lam, sanh ra từ bùn nhơ; làm sao có thể ra khỏi được?” ‘‘Chetvā naddhiṃ varattañca, icchā lobhañca pāpakaṃ; Samūlaṃ taṇhamabbuyha, evaṃ yātrā bhavissatī’’ti. “Sau khi cắt đứt dây da và dây buộc, cùng với dục vọng và tham lam xấu xa; sau khi nhổ tận gốc rễ ái dục, như vậy việc ra khỏi sẽ thành tựu.” 10. Eṇijaṅghasuttaṃ 10. Kinh Chân Nai 30. 30. ‘‘Eṇijaṅghaṃ kisaṃ vīraṃ, appāhāraṃ alolupaṃ; Sīhaṃ vekacaraṃ nāgaṃ, kāmesu anapekkhinaṃ; Upasaṅkamma pucchāma, kathaṃ dukkhā pamuccatī’’ti. “Vị có chân như nai, thân gầy, bậc tinh tấn, ăn uống ít, không tham lam; như sư tử độc hành, như voi độc hành, không luyến ái các dục vọng; chúng con đến gần và hỏi: làm sao để được giải thoát khỏi khổ đau?” ‘‘Pañca [Pg.16] kāmaguṇā loke, manochaṭṭhā paveditā; Ettha chandaṃ virājetvā, evaṃ dukkhā pamuccatī’’ti. “Năm loại dục lạc trong thế gian, với tâm ý là thứ sáu, đã được tuyên thuyết. Sau khi làm cho dục tham phai nhạt đối với chúng, như vậy người ấy được giải thoát khỏi khổ đau.” Sattivaggo tatiyo. Phẩm Ngọn Giáo, thứ ba. Tassuddānaṃ – Phần tóm lược của phẩm này: Sattiyā phusati ceva, jaṭā manonivāraṇā; Arahantena pajjoto, sarā mahaddhanena ca; Catucakkena navamaṃ, eṇijaṅghena te dasāti. Ngọn Giáo, Xúc Chạm, Rối Rắm, Ngăn Ngừa Tâm Ý; A-la-hán, Ánh Sáng, Dòng Chảy, và Người Giàu Có; Bốn Bánh Xe là thứ chín, và Chân Nai, đó là mười kinh. 4. Satullapakāyikavaggo 4. Phẩm Chúng Thiên Satullapa 1. Sabbhisuttaṃ 1. Kinh Bậc Chân Nhân 31. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 31. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, nhiều vị chư thiên thuộc nhóm Satullapakāyikā, với dung sắc thù thắng, vào lúc cuối đêm, đã làm cho toàn thể Jetavana tỏa sáng, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Khi đang đứng một bên, một vị chư thiên đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo’’ti. “Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, người ấy trở nên tốt hơn, không xấu đi.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, paññā labbhati nāññato’’ti. “Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, trí tuệ được thành tựu, không phải từ người khác.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sokamajjhe na socatī’’ti. “Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, người ấy không sầu muộn giữa những người sầu muộn.” Atha [Pg.17] kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, ñātimajjhe virocatī’’ti. “Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, người ấy tỏa sáng giữa những người thân quyến.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sattā gacchanti suggati’’nti. “Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, chúng sanh đi đến thiện thú.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sattā tiṭṭhanti sātata’’nti. “Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, chúng sanh được an trú lâu dài.” Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti? Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha – Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, lời của ai là lời khéo nói?” “Tất cả lời của các vị đều là lời khéo nói theo từng phương diện; tuy nhiên, hãy lắng nghe lời của ta nữa: ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sabbadukkhā pamuccatī’’ti. “Chỉ nên kết giao với bậc thiện trí, nên thân cận với bậc thiện trí. Sau khi biết được Chánh pháp của các bậc thiện trí, người ấy được giải thoát khỏi mọi khổ đau.” Idamavoca bhagavā. Attamanā tā devatāyo bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyiṃsūti. Thế Tôn đã nói điều này. Các vị chư thiên ấy hoan hỷ, đã đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi biến mất tại chỗ. 2. Maccharisuttaṃ 2. Kinh Bỏn Sẻn 32. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 32. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, nhiều vị chư thiên thuộc nhóm Satullapakāyikā, với dung sắc thù thắng, vào lúc cuối đêm, đã làm cho toàn thể Jetavana tỏa sáng, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Khi đang đứng một bên, một vị chư thiên đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati ; Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti. “Do bỏn sẻn và do dể duôi, việc bố thí đã không được thực hiện như vậy. Người mong cầu phước báu, người có hiểu biết, nên thực hành việc bố thí.” Atha [Pg.18] kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Yasseva bhīto na dadāti maccharī, tadevādadato bhayaṃ; Jighacchā ca pipāsā ca, yassa bhāyati maccharī; Tameva bālaṃ phusati, asmiṃ loke paramhi ca. “Người bỏn sẻn, do sợ hãi điều gì mà không bố thí, chính điều ấy trở thành nỗi sợ cho người không bố thí. Cơn đói và cơn khát mà người bỏn sẻn lo sợ, chính điều ấy chạm đến kẻ ngu si ấy, ở đời này và ở đời sau. ‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti. “Vì thế, sau khi loại trừ sự bỏn sẻn, người chiến thắng cấu uế nên thực hành bố thí. Các phước báu là nơi nương tựa cho chúng sanh ở đời sau.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Te matesu na mīyanti, panthānaṃva sahabbajaṃ; Appasmiṃ ye pavecchanti, esa dhammo sanantano. “Những người biết san sẻ từ cái ít ỏi, họ không chết giữa những người đã chết, giống như những người đồng hành trên một con đường. Đây là pháp từ ngàn xưa. ‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare; Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti. “Một số người san sẻ từ cái ít ỏi, một số người có nhiều lại không muốn cho. Vật cúng dường được cho từ cái ít ỏi được xem là tương đương với một ngàn.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ; Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo duranvayo. “Việc cho đi vật khó cho, việc làm nghiệp khó làm; những người không chân chánh không thể bắt chước được. Pháp của bậc thiện trí thật khó thực hành theo. ‘‘Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati; Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyanā’’ti. “Vì thế, từ nơi đây, cảnh giới của bậc thiện trí và người không chân chánh là khác nhau. Người không chân chánh đi đến địa ngục, bậc thiện trí có cõi trời là đích đến.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti? Bấy giờ, một vị chư thiên khác đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, lời của ai là lời khéo nói?” ‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena; api ca mamapi suṇātha – “Tất cả lời của các vị đều là lời khéo nói theo từng phương diện; tuy nhiên, hãy lắng nghe lời của ta nữa: ‘‘Dhammaṃ care yopi samuñjakaṃ care,Dārañca posaṃ dadamappakasmiṃ; Sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ,Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti. “Người nào sống theo Pháp, dù là người sống bằng cách lượm lặt, nuôi dưỡng vợ con và bố thí từ cái ít ỏi; một trăm ngàn lễ tế của một trăm ngàn người tế lễ, mỗi lễ tế trị giá một ngàn, cũng không bằng một phần nhỏ của người như vậy.” Atha [Pg.19] kho aparā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Khi ấy, một vị chư thiên khác đã bạch lên Thế Tôn bằng kệ ngôn: ‘‘Kenesa yañño vipulo mahaggato,Samena dinnassa na agghameti; Kathaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ,Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti. ‘Do đâu sự cúng dường này, rộng lớn và vĩ đại, lại không bằng giá trị của vật được bố thí một cách chân chánh? Do đâu trăm ngàn sự cúng dường của những người cúng dường ngàn lần, lại không bằng một phần nhỏ của người như vậy?’ ‘‘Dadanti heke visame niviṭṭhā,Chetvā vadhitvā atha socayitvā; Sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā,Samena dinnassa na agghameti. ‘Một số người an trú trong sự bất bình đẳng, sau khi chém, giết, rồi làm cho sầu muộn, họ mới bố thí. Sự cúng dường ấy, với gương mặt đẫm lệ và với hình phạt, không bằng giá trị của vật được bố thí một cách chân chánh.’ ‘‘Evaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ; Kalampi nāgghanti tathāvidhassa te’’ti. ‘Như vậy, trăm ngàn sự cúng dường của những người cúng dường ngàn lần, cũng không bằng một phần nhỏ của người như vậy.’ 3. Sādhusuttaṃ 3. Kinh Lành Thay 33. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – 33. Nhân duyên ở Sāvatthī. Khi ấy, có nhiều vị chư thiên thuộc chúng Satullapa, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Jetavana tỏa sáng, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, một vị chư thiên đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn: ‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na dīyati; Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā’’ti. ‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Do keo kiệt và do phóng dật, như vậy sự bố thí không được thực hiện. Người mong cầu phước báu, người có hiểu biết, nên thực hành bố thí.’ Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – Khi ấy, một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn: ‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; Api ca appakasmimpi sāhu dānaṃ’’. ‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Và dù chỉ một ít, bố thí cũng là lành thay.’ ‘‘Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare; Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā’’ti. ‘Một số người cho đi từ cái ít ỏi, một số người có nhiều lại không muốn cho. Sự cúng dường được cho đi từ cái ít ỏi, được xem là tương đương với một ngàn.’ Atha [Pg.20] kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – Khi ấy, một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn: ‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ; Api ca saddhāyapi sāhu dānaṃ’’. ‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Dù chỉ một ít, bố thí cũng là lành thay. Và với lòng tin, bố thí cũng là lành thay.’ ‘‘Dānañca yuddhañca samānamāhu,Appāpi santā bahuke jinanti; Appampi ce saddahāno dadāti,Teneva so hoti sukhī paratthā’’ti. ‘Bố thí và chiến trận, họ nói là tương tự nhau. Dù ít ỏi, những người thiện vẫn chiến thắng số đông. Nếu người có lòng tin bố thí dù chỉ một ít, chính nhờ vậy mà người ấy được an lạc ở đời sau.’ Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – Khi ấy, một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn: ‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ; Saddhāyapi sāhu dānaṃ; api ca dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ’’. ‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Dù chỉ một ít, bố thí cũng là lành thay. Với lòng tin, bố thí cũng là lành thay. Và bố thí những vật có được một cách hợp pháp cũng là lành thay.’ ‘‘Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ,Uṭṭhānavīriyādhigatassa jantu; Atikkamma so vetaraṇiṃ yamassa,Dibbāni ṭhānāni upeti macco’’ti. ‘Chúng sanh nào bố thí vật có được một cách hợp pháp, đạt được nhờ sự nỗ lực tinh tấn, người ấy vượt qua sông Vetaraṇī của vua Yama, và đạt đến các cảnh giới chư thiên.’ Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – Khi ấy, một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn: ‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ; Saddhāyapi sāhu dānaṃ; dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ; Api ca viceyya dānampi sāhu dānaṃ’’. ‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Dù chỉ một ít, bố thí cũng là lành thay. Với lòng tin, bố thí cũng là lành thay. Bố thí những vật có được một cách hợp pháp cũng là lành thay. Và bố thí có chọn lựa cũng là lành thay.’ ‘‘Viceyya dānaṃ sugatappasatthaṃ,Ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke; Etesu dinnāni mahapphalāni,Bījāni vuttāni yathā sukhette’’ti. ‘Bố thí có chọn lựa được Thiện Thệ tán thán. Những ai là bậc đáng cúng dường trong thế gian này, những vật được dâng cúng đến các vị ấy có quả lớn, cũng như hạt giống được gieo trên mảnh đất tốt.’ Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – Khi ấy, một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này ở trước mặt Thế Tôn: ‘‘Sādhu kho, mārisa, dānaṃ; appakasmimpi sāhu dānaṃ; Saddhāyapi sāhu dānaṃ; dhammaladdhassāpi sāhu dānaṃ; Viceyya dānampi sāhu dānaṃ; api ca pāṇesupi sādhu saṃyamo’’. ‘Thưa ngài, lành thay, sự bố thí! Dù chỉ một ít, bố thí cũng là lành thay. Với lòng tin, bố thí cũng là lành thay. Bố thí những vật có được một cách hợp pháp cũng là lành thay. Bố thí có chọn lựa cũng là lành thay. Và sự chế ngự đối với các chúng sanh cũng là lành thay.’ ‘‘Yo [Pg.21] pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ caraṃ,Parūpavādā na karonti pāpaṃ; Bhīruṃ pasaṃsanti na hi tattha sūraṃ,Bhayā hi santo na karonti pāpa’’nti. ‘Người nào sống không làm hại các chúng sanh, không làm điều ác vì sợ sự chỉ trích của người khác. Họ tán thán người biết sợ hãi, chứ không phải người can đảm trong việc ác. Thật vậy, bậc thiện nhân không làm điều ác vì sợ hãi.’ Atha kho aparā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kassa nu kho, bhagavā, subhāsita’’nti? Khi ấy, một vị chư thiên khác đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, lời của ai là lời khéo nói?’ ‘‘Sabbāsaṃ vo subhāsitaṃ pariyāyena, api ca mamapi suṇātha – ‘Tất cả lời của các vị, theo một phương diện nào đó, đều là lời khéo nói. Tuy nhiên, hãy lắng nghe lời của ta đây.’ ‘‘Saddhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ,Dānā ca kho dhammapadaṃva seyyo; Pubbe ca hi pubbatare ca santo,Nibbānamevajjhagamuṃ sapaññā’’ti. ‘Sự bố thí với lòng tin được tán thán theo nhiều cách. Nhưng con đường Pháp thực sự cao thượng hơn bố thí. Vì trong quá khứ và quá khứ xa hơn, các bậc thiện nhân có trí tuệ đã đạt đến chính là Niết-bàn.’ 4. Nasantisuttaṃ 4. Kinh Không Có 34. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 34. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Khi ấy, có nhiều vị chư thiên thuộc chúng Satullapa, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Jetavana tỏa sáng, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, một vị chư thiên đã nói lên kệ ngôn này ở trước mặt Thế Tôn: ‘‘Na santi kāmā manujesu niccā,Santīdha kamanīyāni yesu baddho; Yesu pamatto apunāgamanaṃ,Anāgantā puriso maccudheyyā’’ti. ‘Không có các dục nào là thường hằng nơi con người. Ở đây có những thứ đáng ưa thích, mà người ta bị trói buộc vào đó. Người phóng dật trong các dục ấy, không thể đi đến nơi bất lai từ cảnh giới của tử thần.’ ‘‘Chandajaṃ aghaṃ chandajaṃ dukkhaṃ; Chandavinayā aghavinayo; Aghavinayā dukkhavinayo’’ti. ‘Sự đau khổ sanh từ dục, sự khổ não sanh từ dục. Do điều phục dục, sự đau khổ được điều phục. Do điều phục sự đau khổ, sự khổ não được điều phục.’ ‘‘Na te kāmā yāni citrāni loke,Saṅkapparāgo purisassa kāmo; Tiṭṭhanti citrāni tatheva loke,Athettha dhīrā vinayanti chandaṃ. ‘Những gì đa dạng trong thế gian không phải là dục. Tham muốn do tư duy mới là dục của con người. Những thứ đa dạng vẫn tồn tại như vậy trong thế gian, nhưng bậc trí giả ở đây điều phục lòng ham muốn.’ ‘‘Kodhaṃ [Pg.22] jahe vippajaheyya mānaṃ,Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya; Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ,Akiñcanaṃ nānupatanti dukkhā. “Nên từ bỏ sân hận, nên xả ly ngã mạn, nên vượt qua tất cả kiết sử. Đối với người không dính mắc trong danh sắc, không còn phiền não, các khổ đau không thể theo đến.” ‘‘Pahāsi saṅkhaṃ na vimānamajjhagā,Acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe; Taṃ chinnaganthaṃ anighaṃ nirāsaṃ,Pariyesamānā nājjhagamuṃ; Devā manussā idha vā huraṃ vā,Saggesu vā sabbanivesanesū’’ti. “Vị ấy đã từ bỏ các khái niệm, không còn ngã mạn, đã cắt đứt ái dục trong danh sắc này. Vị ấy đã chặt đứt các triền phược, không còn khổ não, không còn ái luyến. Chư thiên và loài người, dù tìm kiếm vị ấy ở đời này hay đời sau, ở các cõi trời hay trong tất cả trú xứ, cũng không thể tìm thấy.” ‘‘Taṃ ce hi nāddakkhuṃ tathāvimuttaṃ (iccāyasmā mogharājā),Devā manussā idha vā huraṃ vā; Naruttamaṃ atthacaraṃ narānaṃ,Ye taṃ namassanti pasaṃsiyā te’’ti. (Tôn giả Mogharājā bạch rằng:) “Nếu chư thiên và loài người, ở đời này hay đời sau, không thể thấy được vị giải thoát như vậy, thì những ai đảnh lễ vị ấy, bậc tối thượng trong loài người, vị thực hành lợi ích cho nhân loại, những vị ấy có đáng được tán thán chăng?” ‘‘Pasaṃsiyā tepi bhavanti bhikkhū (mogharājāti bhagavā),Ye taṃ namassanti tathāvimuttaṃ; Aññāya dhammaṃ vicikicchaṃ pahāya,Saṅgātigā tepi bhavanti bhikkhū’’ti. (Thế Tôn phán:) “Này Mogharājā, những vị ấy cũng đáng được tán thán, này Tỳ khưu, những ai đảnh lễ vị giải thoát như vậy. Do đã liễu tri Chánh pháp, từ bỏ được hoài nghi, những vị ấy cũng trở thành người vượt qua dính mắc, này Tỳ khưu.” 5. Ujjhānasaññisuttaṃ 5. Kinh Ujjhānasaññi 35. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā ujjhānasaññikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā vehāsaṃ aṭṭhaṃsu. Vehāsaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 35. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, có nhiều vị trời thuộc nhóm Ujjhānasaññikā, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, các vị ấy đứng trên hư không. Đứng trên hư không, một vị trời đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Aññathā santamattānaṃ, aññathā yo pavedaye; Nikacca kitavasseva, bhuttaṃ theyyena tassa taṃ. “Người nào, bản thân là một đằng, lại tuyên bố mình một nẻo; việc thọ dụng của người ấy, giống như kẻ săn chim gian xảo, là sự thọ dụng do trộm cắp.” ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; Akarontaṃ bhāsamānānaṃ, parijānanti paṇḍitā’’ti. “Làm việc gì, nên nói việc ấy; không làm việc gì, không nên nói việc ấy. Người không làm mà lại nói, bậc trí giả đều nhận biết.” ‘‘Na yidaṃ bhāsitamattena, ekantasavanena vā; Anukkamitave sakkā, yāyaṃ paṭipadā daḷhā; Yāya dhīrā pamuccanti, jhāyino mārabandhanā. “Con đường thực hành vững chắc này, nhờ đó các bậc trí, những người hành thiền, được giải thoát khỏi sự trói buộc của Ma vương, không thể nào thực hành được chỉ bằng lời nói suông hay chỉ bằng sự lắng nghe.” ‘‘Na [Pg.23] ve dhīrā pakubbanti, viditvā lokapariyāyaṃ; Aññāya nibbutā dhīrā, tiṇṇā loke visattika’’nti. “Bậc trí, do biết được sự vận hành của thế gian, chắc chắn không hành động như vậy. Bậc trí, do đã liễu tri, đã được tịch tịnh, đã vượt qua sự dính mắc trong thế gian.” Atha kho tā devatāyo pathaviyaṃ patiṭṭhahitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘accayo no, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yā mayaṃ bhagavantaṃ āsādetabbaṃ amaññimhā. Tāsaṃ no, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. Atha kho bhagavā sitaṃ pātvākāsi. Atha kho tā devatāyo bhiyyosomattāya ujjhāyantiyo vehāsaṃ abbhuggañchuṃ. Ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Bấy giờ, các vị trời ấy đáp xuống mặt đất, cúi đầu dưới chân Thế Tôn và bạch rằng: “Bạch Thế Tôn, lỗi lầm đã xâm chiếm chúng con, do ngu si, do mê muội, do bất thiện, chúng con đã nghĩ rằng có thể xúc phạm đến Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy chấp nhận lỗi lầm này của chúng con đúng như là lỗi lầm, để chúng con được phòng hộ trong tương lai.” Bấy giờ, Thế Tôn mỉm cười. Khi ấy, các vị trời ấy, với tâm càng thêm khinh miệt, bay lên hư không. Một vị trời đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati; Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcatī’’ti. “Đối với những người đang trình bày lỗi lầm, nếu ai không chấp nhận, người ấy có sân hận bên trong, coi trọng sân hận, và tự buộc oán thù vào mình.” ‘‘Accayo ce na vijjetha, nocidhāpagataṃ siyā; Verāni na ca sammeyyuṃ, kenīdha kusalo siyā’’ti. “Nếu lỗi lầm không tồn tại, thì ở đây cũng không có sự vi phạm. Nếu oán thù không được lắng dịu, thì làm sao ở đây có người thiện xảo?” ‘‘Kassaccayā na vijjanti, kassa natthi apāgataṃ; Ko na sammohamāpādi, ko ca dhīro sadā sato’’ti. “Ai là người không có lỗi lầm? Ai là người không có sự vi phạm? Ai là người không rơi vào si mê? Và ai là bậc trí luôn luôn chánh niệm?” ‘‘Tathāgatassa buddhassa, sabbabhūtānukampino; Tassaccayā na vijjanti, tassa natthi apāgataṃ; So na sammohamāpādi, sova dhīro sadā sato’’ti. “Đối với đức Như Lai, bậc Giác Ngộ, vị có lòng bi mẫn với tất cả chúng sinh, Ngài không có lỗi lầm, Ngài không có sự vi phạm. Ngài không rơi vào si mê; chính Ngài là bậc trí luôn luôn chánh niệm.” ‘‘Accayaṃ desayantīnaṃ, yo ce na paṭigaṇhati; Kopantaro dosagaru, sa veraṃ paṭimuñcati; Taṃ veraṃ nābhinandāmi, paṭiggaṇhāmi voccaya’’nti. “Đối với những người đang trình bày lỗi lầm, nếu ai không chấp nhận, người ấy có sân hận bên trong, coi trọng sân hận, và tự buộc oán thù vào mình. Ta không hoan hỷ với oán thù ấy. Ta chấp nhận lỗi lầm của các ngươi.” 6. Saddhāsuttaṃ 6. Kinh Saddhā 36. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ [Pg.24] obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 36. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, có nhiều vị trời thuộc nhóm Satullapakāyikā, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, các vị ấy đứng sang một bên. Đứng sang một bên, một vị trời đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Saddhā dutiyā purisassa hoti,No ce assaddhiyaṃ avatiṭṭhati; Yaso ca kittī ca tatvassa hoti,Saggañca so gacchati sarīraṃ vihāyā’’ti. “Tín là người bạn đồng hành của con người. Nếu không đứng trong sự bất tín, người ấy sẽ có được danh tiếng và tiếng tăm. Sau khi từ bỏ thân này, người ấy cũng đi đến cõi trời.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – Bấy giờ, một vị trời khác đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ,Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya; Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ,Akiñcanaṃ nānupatanti saṅgā’’ti. “Nên từ bỏ sân hận, nên xả ly ngã mạn, nên vượt qua tất cả kiết sử. Đối với người không dính mắc trong danh sắc, không còn phiền não, các sự dính mắc không thể theo đến.” ‘‘Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā; Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati. “Những người ngu si, kém trí tuệ, chuyên tâm vào sự phóng dật. Còn người có trí tuệ thì bảo vệ sự không phóng dật, như bảo vệ tài sản quý giá nhất.” ‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmarati santhavaṃ; Appamatto hi jhāyanto, pappoti paramaṃ sukha’’nti. “Chớ chuyên tâm vào sự phóng dật, chớ thân quen với dục lạc. Vì người không phóng dật, khi hành thiền, sẽ đạt được hạnh phúc tối thượng.” 7. Samayasuttaṃ 7. Kinh Samaya 37. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Atha kho catunnaṃ suddhāvāsakāyikānaṃ devatānaṃ etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā sakkesu viharati kapilavatthusmiṃ mahāvane mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi; dasahi ca lokadhātūhi devatā yebhuyyena sannipatitā honti bhagavantaṃ dassanāya bhikkhusaṅghañca. Yaṃnūna mayampi yena bhagavā tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā bhagavato santike paccekaṃ gāthaṃ bhāseyyāmā’’ti. 37. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú trong xứ của dòng họ Sakka, tại Mahāvana ở Kapilavatthu, cùng với đại chúng Tỳ khưu khoảng năm trăm vị, tất cả đều là A-la-hán. Và chư thiên từ mười ngàn thế giới phần lớn đều tụ hội để diện kiến Thế Tôn và Tăng chúng Tỳ khưu. Bấy giờ, bốn vị trời ở cõi Tịnh Cư khởi lên ý nghĩ này: “Thế Tôn đang trú trong xứ của dòng họ Sakka, tại Mahāvana ở Kapilavatthu, cùng với đại chúng Tỳ khưu khoảng năm trăm vị, tất cả đều là A-la-hán. Và chư thiên từ mười ngàn thế giới phần lớn đều tụ hội để diện kiến Thế Tôn và Tăng chúng Tỳ khưu. Vậy chúng ta hãy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị sẽ nói lên một bài kệ trước sự hiện diện của Ngài.” Atha [Pg.25] kho tā devatā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya. Evameva – suddhāvāsesu devesu antarahitā bhagavato purato pāturahesuṃ. Atha kho tā devatā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Bấy giờ, các vị chư thiên ấy, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đã co lại, hay co cánh tay đã duỗi ra. Cũng giống như thế, các vị ấy biến mất khỏi cõi trời Tịnh Cư và hiện ra trước mặt đức Thế Tôn. Rồi các vị chư thiên ấy đảnh lễ đức Thế Tôn và đứng sang một bên. Sau khi đứng sang một bên, một vị chư thiên đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: ‘‘Mahāsamayo pavanasmiṃ, devakāyā samāgatā; Āgatamha imaṃ dhammasamayaṃ, dakkhitāye aparājitasaṅgha’’nti. “Đại hội trong khu rừng lớn, các chúng chư thiên đã tụ họp. Chúng con đã đến pháp hội này, để được thấy chúng Tăng bất bại.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Rồi một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: ‘‘Tatra bhikkhavo samādahaṃsu, cittamattano ujukaṃ akaṃsu ; Sārathīva nettāni gahetvā, indriyāni rakkhanti paṇḍitā’’ti. “Tại đấy, các vị tỳ khưu đã định tĩnh, đã làm cho tâm mình được ngay thẳng. Giống như người đánh xe nắm giữ dây cương, các bậc hiền trí phòng hộ các căn.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Rồi một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: ‘‘Chetvā khīlaṃ chetvā palighaṃ, indakhīlaṃ ūhacca manejā; Te caranti suddhā vimalā, cakkhumatā sudantā susunāgā’’ti. “Sau khi chặt đứt cọc cắm, chặt đứt thanh ngang, nhổ lên cột trụ cổng thành, không còn tham ái; các vị ấy đi lại, thanh tịnh, không tỳ vết, có mắt tuệ, khéo điều phục, là những con rồng non.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Rồi một vị chư thiên khác đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: ‘‘Ye keci buddhaṃ saraṇaṃ gatāse, na te gamissanti apāyabhūmiṃ; Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāyaṃ paripūressantī’’ti. “Những ai đã quy y Phật, các vị ấy sẽ không đi đến cõi khổ. Sau khi từ bỏ thân người, các vị ấy sẽ làm sung mãn chúng chư thiên.” 8. Sakalikasuttaṃ 8. Kinh Mảnh Đá 38. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṃ migadāye. Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya khato hoti. Bhusā sudaṃ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā; tā sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno. 38. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại khu vườn Lộc Uyển Maddakucchi. Vào lúc bấy giờ, bàn chân của đức Thế Tôn bị một mảnh đá làm cho bị thương. Quả thật, các cảm thọ đã khởi lên nơi đức Thế Tôn, những cảm thọ thuộc về thân, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý. Đức Thế Tôn đã chịu đựng các cảm thọ ấy, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não. Rồi đức Thế Tôn, sau khi cho trải tăng-già-lê gấp làm tư, đã nằm xuống trong tư thế con sư tử về phía hông bên phải, chân này gác lên chân kia, với chánh niệm và tỉnh giác. Atha [Pg.26] kho sattasatā satullapakāyikā devatāyo abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ maddakucchiṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho ekā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nāgo vata, bho, samaṇo gotamo; nāgavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti. Bấy giờ, bảy trăm vị chư thiên thuộc chúng Satullapa, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, đã làm cho toàn thể khu Maddakucchi được tỏa sáng, rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, các vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn và đứng sang một bên. Sau khi đứng sang một bên, một vị chư thiên đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là một con voi chúa! Và chính vì phẩm chất của voi chúa mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘sīho vata, bho, samaṇo gotamo; sīhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti. Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là một con sư tử! Và chính vì phẩm chất của sư tử mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘ājānīyo vata, bho, samaṇo gotamo; ājānīyavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti. Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là một con tuấn mã! Và chính vì phẩm chất của tuấn mã mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘nisabho vata, bho, samaṇo gotamo; nisabhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti. Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là một con ngưu vương! Và chính vì phẩm chất của ngưu vương mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘dhorayho vata, bho, samaṇo gotamo; dhorayhavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti. Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là một con vật thồ hàng! Và chính vì phẩm chất của con vật thồ hàng mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘danto vata, bho, samaṇo gotamo; dantavatā ca samuppannā sārīrikā vedanā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno’’ti. Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Thưa quý vị, sa-môn Gotama quả là bậc đã được điều phục! Và chính vì phẩm chất của bậc đã được điều phục mà ngài chịu đựng các cảm thọ thuộc về thân đã khởi lên, đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, nhức nhối, không vừa ý, không thích ý, với chánh niệm và tỉnh giác, không bị phiền não.” Atha kho aparā devatā bhagavato santike imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘passa samādhiṃ subhāvitaṃ cittañca suvimuttaṃ, na cābhinataṃ na cāpanataṃ na [Pg.27] ca sasaṅkhāraniggayhavāritagataṃ. Yo evarūpaṃ purisanāgaṃ purisasīhaṃ purisaājānīyaṃ purisanisabhaṃ purisadhorayhaṃ purisadantaṃ atikkamitabbaṃ maññeyya kimaññatra adassanā’’ti. Rồi một vị chư thiên khác đã thốt lên lời cảm hứng này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: “Hãy xem định đã được khéo tu tập và tâm đã được khéo giải thoát, không hướng đến, không ly khai, và không đi đến tình trạng bị ngăn giữ bởi sự chế ngự có cố gắng. Người nào lại nghĩ rằng có thể xúc phạm đến bậc voi chúa giữa loài người, bậc sư tử giữa loài người, bậc tuấn mã giữa loài người, bậc ngưu vương giữa loài người, bậc thồ hàng giữa loài người, bậc đã được điều phục giữa loài người như vậy, thì có lý do nào khác ngoài sự không thấy biết?” ‘‘Pañcavedā sataṃ samaṃ, tapassī brāhmaṇā caraṃ; Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te. “Các vị Bà-la-môn khổ hạnh, thông suốt năm bộ Vệ-đà, thực hành trong một trăm năm; nhưng tâm của họ không được chơn chánh giải thoát. Các vị ấy có bản chất thấp kém, không đi đến được bờ kia. ‘‘Taṇhādhipannā vatasīlabaddhā, lūkhaṃ tapaṃ vassasataṃ carantā; Cittañca nesaṃ na sammā vimuttaṃ, hīnattharūpā na pāraṅgamā te. “Những người bị tham ái chi phối, bị trói buộc bởi giới cấm và nghi lễ, thực hành khổ hạnh thô thiển trong một trăm năm; nhưng tâm của họ không được chơn chánh giải thoát. Các vị ấy có bản chất thấp kém, không đi đến được bờ kia. ‘‘Na mānakāmassa damo idhatthi, na monamatthi asamāhitassa; Eko araññe viharaṃ pamatto, na maccudheyyassa tareyya pāra’’nti. “Ở đây, không có sự điều phục cho người ham muốn ngã mạn, không có sự giác ngộ cho người không định tĩnh. Người sống một mình trong rừng, nếu phóng dật, sẽ không thể vượt qua được bờ bên kia của địa hạt của thần chết.” ‘‘Mānaṃ pahāya susamāhitatto, sucetaso sabbadhi vippamutto; Eko araññe viharamappamatto, sa maccudheyyassa tareyya pāra’’nti. “Sau khi từ bỏ ngã mạn, tự thân được khéo định tĩnh, có tâm thanh tịnh, được giải thoát về mọi phương diện; người sống một mình trong rừng, không phóng dật, vị ấy có thể vượt qua được bờ bên kia của địa hạt của thần chết.” 9. Paṭhamapajjunnadhītusuttaṃ 9. Kinh Con Gái Thần Mưa (I) 39. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho kokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā kokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – 39. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Vesālī, trong Đại Lâm, ở Trùng Các Giảng Đường. Bấy giờ, thiên nữ Kokanadā, con gái của thiên vương Pajjunna, với dung sắc thù thắng, vào lúc cuối đêm, làm cho toàn thể Đại Lâm sáng rực, rồi đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên nữ Kokanadā, con gái của thiên vương Pajjunna, bạch lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Vesāliyaṃ vane viharantaṃ, aggaṃ sattassa sambuddhaṃ; Kokanadāhamasmi abhivande, kokanadā pajjunnassa dhītā. “Con là Kokanadā, con gái của Pajjunna, con xin đảnh lễ bậc Chánh Đẳng Giác, bậc tối thượng của chúng sanh, đang trú trong khu rừng ở Vesālī. ‘‘Sutameva pure āsi, dhammo cakkhumatānubuddho; Sāhaṃ dāni sakkhi jānāmi, munino desayato sugatassa. “Trước đây con chỉ từng nghe về Pháp, được bậc Hữu Nhãn chứng ngộ. Nay con tự mình biết rõ, lời của bậc Mâu-ni, bậc Thiện Thệ đang thuyết giảng. ‘‘Ye keci ariyaṃ dhammaṃ, vigarahantā caranti dummedhā; Upenti roruvaṃ ghoraṃ, cirarattaṃ dukkhaṃ anubhavanti. “Những kẻ nào là người thiểu trí, đi lại phỉ báng Thánh Pháp, họ sẽ đi đến địa ngục Roruva khủng khiếp, chịu đựng đau khổ trong thời gian dài. ‘‘Ye ca kho ariye dhamme, khantiyā upasamena upetā; Pahāya mānusaṃ dehaṃ, devakāya paripūressantī’’ti. “Còn những ai trong Thánh Pháp, thành tựu sự kham nhẫn và an tịnh, sau khi từ bỏ thân người, sẽ làm sung mãn cõi trời.” 10. Dutiyapajjunnadhītusuttaṃ 10. Kinh Con Gái Pajjunna (thứ hai) 40. Evaṃ [Pg.28] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ mahāvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā cūḷakokanadā pajjunnassa dhītā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – 40. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Vesālī, trong Đại Lâm, ở Trùng Các Giảng Đường. Bấy giờ, thiên nữ Cūḷakokanadā, con gái của thiên vương Pajjunna, với dung sắc thù thắng, vào lúc cuối đêm, làm cho toàn thể Đại Lâm sáng rực, rồi đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên nữ Cūḷakokanadā, con gái của thiên vương Pajjunna, bạch lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Idhāgamā vijjupabhāsavaṇṇā, kokanadā pajjunnassa dhītā; Buddhañca dhammañca namassamānā, gāthācimā atthavatī abhāsi. “Với dung sắc sáng như chớp, Kokanadā, con gái của Pajjunna, đã đến đây. Để đảnh lễ Phật và Pháp, vị ấy đã nói lên những kệ ngôn đầy ý nghĩa này. ‘‘Bahunāpi kho taṃ vibhajeyyaṃ, pariyāyena tādiso dhammo; Saṃkhittamatthaṃ lapayissāmi, yāvatā me manasā pariyattaṃ. “Con có thể phân tích pháp ấy theo nhiều phương diện, vì pháp ấy là như vậy. Con sẽ nói lên ý nghĩa tóm tắt, trong phạm vi mà tâm con đã học được. ‘‘Pāpaṃ na kayirā vacasā manasā,Kāyena vā kiñcana sabbaloke; Kāme pahāya satimā sampajāno,Dukkhaṃ na sevetha anatthasaṃhita’’nti. “Không nên làm điều ác nào, bằng lời nói, ý nghĩ, hay bằng thân, ở bất cứ đâu trong toàn thể thế gian. Hãy từ bỏ các dục, có chánh niệm, tỉnh giác, không nên thực hành sự khổ, không liên hệ đến lợi ích.” Satullapakāyikavaggo catuttho. Phẩm Satullapakāyika, thứ tư. Tassuddānaṃ – Phần Tóm Lược: Sabbhimaccharinā sādhu, na santujjhānasaññino; Saddhā samayo sakalikaṃ, ubho pajjunnadhītaroti. Sabbhi, Maccharinā, Sādhu, Na Santi, Ujjhānasaññino, Saddhā, Samayo, Sakalikaṃ, và cả hai kinh Pajjunnadhītaro. 5. Ādittavaggo 5. Phẩm Bị Cháy 1. Ādittasuttaṃ 1. Kinh Bị Cháy 41. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya [Pg.29] rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – 41. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn của ông Anāthapiṇḍika, ở Jetavana. Bấy giờ, có một vị thiên, với dung sắc thù thắng, vào lúc cuối đêm, làm cho toàn thể Jetavana sáng rực, rồi đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, vị thiên ấy bạch lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Ādittasmiṃ agārasmiṃ, yaṃ nīharati bhājanaṃ; Taṃ tassa hoti atthāya, no ca yaṃ tattha ḍayhati. “Khi ngôi nhà đang cháy, vật dụng nào được mang ra ngoài, vật dụng ấy có ích cho người đó, chứ không phải vật bị cháy ở trong đó. ‘‘Evaṃ ādittako loko, jarāya maraṇena ca; Nīharetheva dānena, dinnaṃ hoti sunīhataṃ. “Cũng vậy, thế gian đang bị cháy bởi già và chết. Hãy mang ra bằng sự bố thí; những gì được cho đi là được mang ra một cách tốt đẹp. ‘‘Dinnaṃ sukhaphalaṃ hoti, nādinnaṃ hoti taṃ tathā; Corā haranti rājāno, aggi ḍahati nassati. “Vật được cho đi có quả là an lạc, vật không được cho đi thì không như vậy. Kẻ trộm, vua chúa lấy đi, lửa thiêu cháy, nó bị hoại diệt. ‘‘Atha antena jahati, sarīraṃ sapariggahaṃ; Etadaññāya medhāvī, bhuñjetha ca dadetha ca; Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ; Anindito saggamupeti ṭhāna’’nti. “Rồi cuối cùng, người ấy từ bỏ thân thể cùng với tài sản. Biết được điều này, người có trí tuệ nên vừa hưởng thụ vừa bố thí. Sau khi đã bố thí và hưởng thụ tùy theo khả năng, không bị chê trách, người ấy đi đến cảnh giới trời.” 2. Kiṃdadasuttaṃ 2. Kinh Cho Cái Gì 42. 42. ‘‘Kiṃdado balado hoti, kiṃdado hoti vaṇṇado; Kiṃdado sukhado hoti, kiṃdado hoti cakkhudo; Ko ca sabbadado hoti, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti. “Cho cái gì thì được gọi là cho sức mạnh? Cho cái gì thì được gọi là cho dung sắc? Cho cái gì thì được gọi là cho an lạc? Cho cái gì thì được gọi là cho con mắt? Và ai là người cho tất cả? Xin Ngài hãy nói cho con, người đang hỏi.” ‘‘Annado balado hoti, vatthado hoti vaṇṇado; Yānado sukhado hoti, dīpado hoti cakkhudo. “Người cho vật thực là cho sức mạnh, người cho y phục là cho dung sắc. Người cho xe cộ là cho an lạc, người cho đèn đuốc là cho con mắt. ‘‘So ca sabbadado hoti, yo dadāti upassayaṃ; Amataṃ dado ca so hoti, yo dhammamanusāsatī’’ti. “Và người cho trú xứ là người cho tất cả. Người giáo huấn Chánh Pháp là người cho sự bất tử.” 3. Annasuttaṃ 3. Kinh Vật Thực 43. 43. ‘‘Annamevābhinandanti, ubhaye devamānusā; Atha ko nāma so yakkho, yaṃ annaṃ nābhinandatī’’ti. “Cả hai, chư thiên và loài người, đều ưa thích vật thực. Vậy, dạ-xoa nào lại là người không ưa thích vật thực?” ‘‘Ye [Pg.30] naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā; Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca. “Những ai với đức tin, với tâm trong sạch, bố thí vật thực ấy, chính vật thực ấy sẽ theo họ, ở đời này và đời sau. ‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti. “Vì vậy, hãy nhiếp phục sự bỏn xẻn, khắc phục cấu uế mà bố thí. Các công đức là nơi nương tựa cho chúng sanh ở đời sau.” 4. Ekamūlasuttaṃ 4. Kinh Một Gốc Rễ 44. 44. ‘‘Ekamūlaṃ dvirāvaṭṭaṃ, timalaṃ pañcapattharaṃ; Samuddaṃ dvādasāvaṭṭaṃ, pātālaṃ atarī isī’’ti. “Bậc ẩn sĩ đã vượt qua biển cả, vực thẳm, có một gốc rễ, hai vòng xoáy, ba cấu uế, năm sự trải rộng, và mười hai xoáy nước.” 5. Anomasuttaṃ 5. Kinh Anoma (Vô Thượng) 45. 45. ‘‘Anomanāmaṃ nipuṇatthadassiṃ, paññādadaṃ kāmālaye asattaṃ; Taṃ passatha sabbaviduṃ sumedhaṃ, ariye pathe kamamānaṃ mahesi’’nti. ‘Vị có danh hiệu Vô Thượng, vị thấy được ý nghĩa tinh tế, vị ban cho trí tuệ, vị không bị dính mắc trong trú xứ của dục vọng. Hãy nhìn xem vị Đại Sĩ ấy, bậc Toàn Giác, bậc có trí tuệ tốt đẹp, đang bước đi trên con đường của bậc Thánh.’ 6. Accharāsuttaṃ 6. Kinh Accharā (Tiên Nữ) 46. 46. ‘‘Accharāgaṇasaṅghuṭṭhaṃ, pisācagaṇasevitaṃ; Vanantaṃ mohanaṃ nāma, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti. ‘Khu rừng tên là Mê Hoặc, vang dội bởi đoàn tiên nữ, được phục vụ bởi đoàn quỷ ti-xà-xà. Làm thế nào để có thể vượt qua được?’ ‘‘Ujuko nāma so maggo, abhayā nāma sā disā; Ratho akūjano nāma, dhammacakkehi saṃyuto. ‘Con đường ấy tên là Chánh Trực, phương hướng ấy tên là Vô Úy. Cỗ xe ấy tên là Vô Thanh, được trang bị bằng các bánh xe Pháp.’ ‘‘Hirī tassa apālambo, satyassa parivāraṇaṃ; Dhammāhaṃ sārathiṃ brūmi, sammādiṭṭhipurejavaṃ. ‘Tàm là chỗ tựa của cỗ xe ấy, niệm là sự che chở của nó. Ta nói rằng Pháp, với chánh kiến đi trước, chính là người đánh xe.’ ‘‘Yassa etādisaṃ yānaṃ, itthiyā purisassa vā; Sa ve etena yānena, nibbānasseva santike’’ti. ‘Người nào, dù là nữ hay nam, có được cỗ xe như vậy, người ấy chắc chắn sẽ đến gần Niết-bàn bằng cỗ xe ấy.’ 7. Vanaropasuttaṃ 7. Kinh Vanaropa (Trồng Rừng) 47. 47. ‘‘Kesaṃ divā ca ratto ca, sadā puññaṃ pavaḍḍhati; Dhammaṭṭhā sīlasampannā, ke janā saggagāmino’’ti. ‘Đối với những ai, phước báu luôn tăng trưởng cả ngày lẫn đêm? Những ai là người an trú trong Pháp, đầy đủ giới hạnh? Những người nào sẽ đi đến cõi trời?’ ‘‘Ārāmaropā vanaropā, ye janā setukārakā; Papañca udapānañca, ye dadanti upassayaṃ. ‘Những người trồng vườn cây, trồng rừng, những người xây cầu, và những người cúng dường nhà nghỉ, giếng nước, và nơi trú ẩn.’ ‘‘Tesaṃ [Pg.31] divā ca ratto ca, sadā puññaṃ pavaḍḍhati; Dhammaṭṭhā sīlasampannā, te janā saggagāmino’’ti. ‘Đối với những người ấy, phước báu luôn tăng trưởng cả ngày lẫn đêm. Họ là những người an trú trong Pháp, đầy đủ giới hạnh. Những người ấy sẽ đi đến cõi trời.’ 8. Jetavanasuttaṃ 8. Kinh Jetavana (Kỳ Viên) 48. 48. ‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ; Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama. ‘Đây chính là khu rừng Jetavana, nơi chúng hội của các vị ẩn sĩ thường lui tới, nơi Pháp Vương đã ngự. Điều này làm phát sinh hỷ lạc cho tôi.’ ‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ; Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā. ‘Nghiệp, minh, và pháp, giới hạnh và đời sống tối thượng; nhờ những điều này mà chúng sanh được thanh tịnh, chứ không phải nhờ dòng dõi hay tài sản.’ ‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati. ‘Vì vậy, người hiền trí, thấy được lợi ích của chính mình, nên như lý tư duy về Pháp. Như vậy, người ấy được thanh tịnh ở nơi đó.’ ‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca; Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti. ‘Về trí tuệ, giới hạnh, và sự an tịnh, chỉ có ngài Sāriputta là bậc nhất. Vị tỳ khưu nào đã đến bờ kia, cũng chỉ có thể tối đa là bằng ngài mà thôi.’ 9. Maccharisuttaṃ 9. Kinh Macchari (Bỏn Sẻn) 49. 49. ‘‘Yedha maccharino loke, kadariyā paribhāsakā; Aññesaṃ dadamānānaṃ, antarāyakarā narā. ‘Những người ở đời này, là những kẻ bỏn sẻn, keo kiệt, hay mắng nhiếc, và là những người gây trở ngại cho người khác đang bố thí.’ ‘‘Kīdiso tesaṃ vipāko, samparāyo ca kīdiso; Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti. ‘Quả báo của họ như thế nào, và đời sau của họ ra sao? Chúng con đến đây để hỏi Thế Tôn, làm thế nào chúng con có thể biết được điều đó?’ ‘‘Yedha maccharino loke, kadariyā paribhāsakā; Aññesaṃ dadamānānaṃ, antarāyakarā narā. ‘Những người ở đời này, là những kẻ bỏn sẻn, keo kiệt, hay mắng nhiếc, và là những người gây trở ngại cho người khác đang bố thí.’ ‘‘Nirayaṃ tiracchānayoniṃ, yamalokaṃ upapajjare; Sace enti manussattaṃ, dalidde jāyare kule. ‘Họ tái sanh vào địa ngục, vào loài bàng sanh, hoặc vào cõi của Diêm vương. Nếu họ trở lại làm người, họ sẽ sanh vào gia đình nghèo khó.’ ‘‘Coḷaṃ piṇḍo ratī khiḍḍā, yattha kicchena labbhati; Parato āsīsare bālā, tampi tesaṃ na labbhati; Diṭṭhe dhammesa vipāko, samparāye ca duggatī’’ti. ‘Nơi mà y phục, vật thực, thú vui, và trò giải trí khó khăn mới có được. Những kẻ ngu si mong cầu từ người khác, nhưng họ cũng không nhận được điều đó. Đây là quả báo trong hiện tại, và ở đời sau là ác thú.’ ‘‘Itihetaṃ vijānāma, aññaṃ pucchāma gotama; Yedha laddhā manussattaṃ, vadaññū vītamaccharā. ‘Chúng con đã hiểu rõ điều này như vậy. Thưa ngài Gotama, chúng con xin hỏi điều khác: Những người đã được làm người, là những người rộng lượng, không còn bỏn sẻn.’ ‘‘Buddhe [Pg.32] pasannā dhamme ca, saṅghe ca tibbagāravā; Kīdiso tesaṃ vipāko, samparāyo ca kīdiso; Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti. ‘Những người có tín tâm nơi Phật, Pháp, và Tăng, và có lòng tôn kính sâu sắc. Quả báo của họ như thế nào, và đời sau của họ ra sao? Chúng con đến đây để hỏi Thế Tôn, làm thế nào chúng con có thể biết được điều đó?’ ‘‘Yedha laddhā manussattaṃ, vadaññū vītamaccharā; Buddhe pasannā dhamme ca, saṅghe ca tibbagāravā; Ete saggā pakāsanti, yattha te upapajjare. ‘Những người đã được làm người, là những người rộng lượng, không còn bỏn sẻn, có tín tâm nơi Phật, Pháp, và Tăng, và có lòng tôn kính sâu sắc. Họ làm rực sáng các cõi trời, nơi mà họ tái sanh.’ ‘‘Sace enti manussattaṃ, aḍḍhe ājāyare kule; Coḷaṃ piṇḍo ratī khiḍḍā, yatthākicchena labbhati. ‘Nếu họ trở lại làm người, họ sẽ sanh vào gia đình giàu có. Nơi mà y phục, vật thực, thú vui, và trò giải trí có được một cách dễ dàng.’ ‘‘Parasambhatesu bhogesu, vasavattīva modare; Diṭṭhe dhammesa vipāko, samparāye ca suggatī’’ti. ‘Họ vui hưởng quyền làm chủ đối với tài sản do người khác tích lũy. Đây là quả báo trong hiện tại, và ở đời sau là thiện thú.’ 10. Ghaṭīkārasuttaṃ 10. Kinh Ghaṭīkāra 50. 50. ‘‘Avihaṃ upapannāse, vimuttā satta bhikkhavo; Rāgadosaparikkhīṇā, tiṇṇā loke visattika’’nti. ‘Bảy vị tỳ khưu đã được giải thoát, đã sanh về cõi Vô Phiền, đã đoạn tận tham và sân, đã vượt qua sự dính mắc trong thế gian. (Họ là ai?)’ ‘‘Ke ca te ataruṃ paṅkaṃ, maccudheyyaṃ suduttaraṃ; Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti. ‘Những vị nào đã vượt qua vũng lầy của tử thần, vốn rất khó vượt qua? Những vị nào đã từ bỏ thân người và vượt qua ách trói buộc của cõi trời?’ ‘‘Upako palagaṇḍo ca, pukkusāti ca te tayo; Bhaddiyo khaṇḍadevo ca, bāhuraggi ca siṅgiyo ; Te hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti. “Upaka và Palagaṇḍa, và Pukkusāti, ba vị ấy; Bhaddiya và Khaṇḍadeva, và Bāhuraggi và Siṅgiya; Các vị ấy sau khi từ bỏ thân người, đã vượt qua ách trói buộc của cõi trời.” ‘‘Kusalī bhāsasī tesaṃ, mārapāsappahāyinaṃ; Kassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti. “Ngươi nói lời lành thay về các vị ấy, những người đã từ bỏ vòng vây của Ma vương; Sau khi đã liễu tri Giáo pháp của ai, các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu.” ‘‘Na aññatra bhagavatā, nāññatra tava sāsanā; Yassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhanaṃ. “Không ngoài Thế Tôn, không ngoài giáo huấn của Ngài; Sau khi đã liễu tri Giáo pháp của vị ấy, các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu. ‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati; Taṃ te dhammaṃ idhaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti. “Nơi mà danh và sắc, được đoạn diệt không còn dư sót; Sau khi đã liễu tri Giáo pháp ấy ở đây, các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu.” ‘‘Gambhīraṃ bhāsasī vācaṃ, dubbijānaṃ sudubbudhaṃ; Kassa tvaṃ dhammamaññāya, vācaṃ bhāsasi īdisa’’nti. “Ngươi nói lời nói thâm sâu, khó hiểu, rất khó giác ngộ; Sau khi đã liễu tri Giáo pháp của ai, ngươi lại nói lời nói như vậy?” ‘‘Kumbhakāro [Pg.33] pure āsiṃ, vekaḷiṅge ghaṭīkaro; Mātāpettibharo āsiṃ, kassapassa upāsako. “Thuở xưa, con là thợ gốm, tên là Ghaṭīkāra ở xứ Vekaḷiṅga; Con đã phụng dưỡng cha mẹ, là người cận sự nam của đức Phật Kassapa. ‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso; Ahuvā te sagāmeyyo, ahuvā te pure sakhā. “Con đã từ bỏ pháp dâm dục, sống đời phạm hạnh, không còn vật chất; Con đã là người cùng làng với Ngài, thuở xưa con đã là bạn của Ngài. ‘‘Sohamete pajānāmi, vimutte satta bhikkhavo; Rāgadosaparikkhīṇe, tiṇṇe loke visattika’’nti. “Chính con đây biết rõ bảy vị Tỳ khưu ấy đã được giải thoát; Tham và sân đã được đoạn tận, đã vượt qua sự dính mắc ở đời.” ‘‘Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaggava; Kumbhakāro pure āsi, vekaḷiṅge ghaṭīkaro; Mātāpettibharo āsi, kassapassa upāsako. “Này Bhaggava, sự việc khi ấy đúng là như vậy, như lời ngươi nói; Thuở xưa, ngươi là thợ gốm, tên là Ghaṭīkāra ở xứ Vekaḷiṅga; Ngươi đã phụng dưỡng cha mẹ, là người cận sự nam của đức Phật Kassapa. ‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso; Ahuvā me sagāmeyyo, ahuvā me pure sakhā’’ti. “Ngươi đã từ bỏ pháp dâm dục, sống đời phạm hạnh, không còn vật chất; Ngươi đã là người cùng làng với ta, thuở xưa ngươi đã là bạn của ta.” ‘‘Evametaṃ purāṇānaṃ, sahāyānaṃ ahu saṅgamo; Ubhinnaṃ bhāvitattānaṃ, sarīrantimadhārina’’nti. “Như vậy, cuộc gặp gỡ này đã xảy ra giữa hai người bạn cũ; Cả hai đều có tự thân đã được tu tập, và đang mang thân cuối cùng.” Ādittavaggo pañcamo. Phẩm Lửa Cháy, phẩm thứ năm. Tassuddānaṃ – Phần tóm lược của phẩm này: Ādittaṃ kiṃdadaṃ annaṃ, ekamūlaanomiyaṃ; Accharāvanaropajetaṃ, maccharena ghaṭīkaroti. Lửa Cháy, Cho Gì, Lương Thực, Một Gốc, Không Hạ Tiện; Tiên Nữ, Trồng Rừng, Jetavana, Keo Kiệt, và Ghaṭīkāra. 6. Jarāvaggo 6. Phẩm Tuổi Già 1. Jarāsuttaṃ 1. Kinh Tuổi Già 51. 51. ‘‘Kiṃsu yāva jarā sādhu, kiṃsu sādhu patiṭṭhitaṃ; Kiṃsu narānaṃ ratanaṃ, kiṃsu corehi dūhara’’nti. “Cái gì tốt đẹp cho đến khi già? Cái gì tốt đẹp khi được thiết lập vững chắc? Cái gì là châu báu của con người? Cái gì khó bị kẻ trộm lấy đi?” ‘‘Sīlaṃ yāva jarā sādhu, saddhā sādhu patiṭṭhitā; Paññā narānaṃ ratanaṃ, puññaṃ corehi dūhara’’nti. “Giới hạnh tốt đẹp cho đến khi già, đức tin tốt đẹp khi được thiết lập vững chắc; Trí tuệ là châu báu của con người, phước đức khó bị kẻ trộm lấy đi.” 2. Ajarasāsuttaṃ 2. Kinh Không Già 52. 52. ‘‘Kiṃsu [Pg.34] ajarasā sādhu, kiṃsu sādhu adhiṭṭhitaṃ; Kiṃsu narānaṃ ratanaṃ, kiṃsu corehyahāriya’’nti. “Cái gì tốt đẹp mà không bị già đi? Cái gì tốt đẹp khi được an trú vững chắc? Cái gì là châu báu của con người? Cái gì không thể bị kẻ trộm lấy đi?” ‘‘Sīlaṃ ajarasā sādhu, saddhā sādhu adhiṭṭhitā; Paññā narānaṃ ratanaṃ, puññaṃ corehyahāriya’’nti. “Giới hạnh tốt đẹp mà không bị già đi, đức tin tốt đẹp khi được an trú vững chắc; Trí tuệ là châu báu của con người, phước đức không thể bị kẻ trộm lấy đi.” 3. Mittasuttaṃ 3. Kinh Người Bạn 53. 53. ‘‘Kiṃsu pavasato mittaṃ, kiṃsu mittaṃ sake ghare; Kiṃ mittaṃ atthajātassa, kiṃ mittaṃ samparāyika’’nti. “Ai là bạn của người đi xa? Ai là bạn trong nhà của mình? Ai là bạn của người có công việc phát sinh? Ai là bạn trong đời sau?” ‘‘Sattho pavasato mittaṃ, mātā mittaṃ sake ghare; Sahāyo atthajātassa, hoti mittaṃ punappunaṃ; Sayaṃkatāni puññāni, taṃ mittaṃ samparāyika’’nti. “Đoàn lữ hành là bạn của người đi xa, người mẹ là bạn trong nhà của mình; Người bạn đồng hành khi có công việc phát sinh, là bạn hết lần này đến lần khác; Những phước đức do tự mình làm, đó là bạn trong đời sau.” 4. Vatthusuttaṃ 4. Kinh Vật Nương Tựa 54. 54. ‘‘Kiṃsu vatthu manussānaṃ, kiṃsūdha paramo sakhā; Kiṃsu bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti. “Cái gì là vật nương tựa của con người? Ai là người bạn tối cao ở đời này? Các chúng sanh sống nhờ vào cái gì, những chúng sanh nương tựa vào đất?” ‘‘Puttā vatthu manussānaṃ, bhariyā ca paramo sakhā; Vuṭṭhiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti. “Con cái là vật nương tựa của con người, người vợ là người bạn tối cao; Các chúng sanh sống nhờ vào mưa, những chúng sanh nương tựa vào đất.” 5. Paṭhamajanasuttaṃ 5. Kinh Sanh Khởi Thứ Nhất 55. 55. ‘‘Kiṃsu janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati; Kiṃsu saṃsāramāpādi, kiṃsu tassa mahabbhaya’’nti. “Cái gì sanh ra con người? Cái gì của người ấy chạy lang thang? Cái gì đi vào vòng luân hồi? Cái gì là nỗi sợ hãi lớn của người ấy?” ‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati; Satto saṃsāramāpādi, dukkhamassa mahabbhaya’’nti. “Ái dục sanh ra con người, tâm của người ấy chạy lang thang; Chúng sanh đi vào vòng luân hồi, khổ đau là nỗi sợ hãi lớn của người ấy.” 6. Dutiyajanasuttaṃ 6. Kinh Janeti thứ hai 56. 56. ‘‘Kiṃsu [Pg.35] janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati; Kiṃsu saṃsāramāpādi, kismā na parimuccatī’’ti. “Cái gì sanh ra con người? Cái gì của người ấy chạy khắp nơi? Cái gì đi đến luân hồi? Do đâu không được giải thoát?” ‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati; Satto saṃsāramāpādi, dukkhā na parimuccatī’’ti. “Ái dục sanh ra con người, tâm của người ấy chạy khắp nơi. Chúng sanh đi đến luân hồi, không được giải thoát khỏi khổ đau.” 7. Tatiyajanasuttaṃ 7. Kinh Janeti thứ ba 57. 57. ‘‘Kiṃsu janeti purisaṃ, kiṃsu tassa vidhāvati; Kiṃsu saṃsāramāpādi, kiṃsu tassa parāyana’’nti. “Cái gì sanh ra con người? Cái gì của người ấy chạy khắp nơi? Cái gì đi đến luân hồi? Cái gì là nơi nương tựa của người ấy?” ‘‘Taṇhā janeti purisaṃ, cittamassa vidhāvati; Satto saṃsāramāpādi, kammaṃ tassa parāyana’’nti. “Ái dục sanh ra con người, tâm của người ấy chạy khắp nơi. Chúng sanh đi đến luân hồi, nghiệp là nơi nương tựa của người ấy.” 8. Uppathasuttaṃ 8. Kinh Con Đường Tà 58. 58. ‘‘Kiṃsu uppatho akkhāto, kiṃsu rattindivakkhayo; Kiṃ malaṃ brahmacariyassa, kiṃ sinānamanodaka’’nti. “Cái gì được gọi là con đường tà? Cái gì bị tiêu mòn ngày và đêm? Cái gì là cấu uế của phạm hạnh? Cái gì là sự tắm rửa không cần nước?” ‘‘Rāgo uppatho akkhāto, vayo rattindivakkhayo; Itthī malaṃ brahmacariyassa, etthāyaṃ sajjate pajā; Tapo ca brahmacariyañca, taṃ sinānamanodaka’’nti. “Tham ái được gọi là con đường tà, tuổi tác bị tiêu mòn ngày và đêm. Người nữ là cấu uế của phạm hạnh, chúng sanh này bị đắm nhiễm ở nơi ấy. Khổ hạnh và phạm hạnh, đó là sự tắm rửa không cần nước.” 9. Dutiyasuttaṃ 9. Kinh Người Bạn Đồng Hành 59. 59. ‘‘Kiṃsu dutiyā purisassa hoti, kiṃsu cenaṃ pasāsati; Kissa cābhirato macco, sabbadukkhā pamuccatī’’ti. “Cái gì là người bạn đồng hành của con người? Cái gì giáo huấn người ấy? Người hoan hỷ điều gì, được giải thoát khỏi mọi khổ đau?” ‘‘Saddhā dutiyā purisassa hoti, paññā cenaṃ pasāsati; Nibbānābhirato macco, sabbadukkhā pamuccatī’’ti. “Tín là người bạn đồng hành của con người, trí tuệ giáo huấn người ấy. Người hoan hỷ trong Niết-bàn, được giải thoát khỏi mọi khổ đau.” 10. Kavisuttaṃ 10. Kinh Thi Sĩ 60. 60. ‘‘Kiṃsu nidānaṃ gāthānaṃ, kiṃsu tāsaṃ viyañjanaṃ; Kiṃsu sannissitā gāthā, kiṃsu gāthānamāsayo’’ti. “Cái gì là nguồn gốc của các kệ ngôn? Cái gì là văn tự của chúng? Các kệ ngôn y cứ vào đâu? Cái gì là chỗ nương của các kệ ngôn?” ‘‘Chando [Pg.36] nidānaṃ gāthānaṃ, akkharā tāsaṃ viyañjanaṃ; Nāmasannissitā gāthā, kavi gāthānamāsayo’’ti. “Vần luật là nguồn gốc của các kệ ngôn, chữ viết là văn tự của chúng. Các kệ ngôn y cứ vào danh, thi sĩ là chỗ nương của các kệ ngôn.” Jarāvaggo chaṭṭho. Phẩm Già, thứ sáu. Tassuddānaṃ – Tóm lược phẩm ấy: Jarā ajarasā mittaṃ, vatthu tīṇi janāni ca; Uppatho ca dutiyo ca, kavinā pūrito vaggoti. (Kinh) Già, Không Già, Bạn, Nền Tảng, và ba kinh Sanh Ra; (Kinh) Con Đường Tà, và (kinh) Người Bạn Đồng Hành, cùng với (kinh) Thi Sĩ, phẩm được đầy đủ. 7. Addhavaggo 7. Phẩm Addha 1. Nāmasuttaṃ 1. Kinh Danh 61. 61. ‘‘Kiṃsu sabbaṃ addhabhavi, kismā bhiyyo na vijjati; Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti. “Cái gì bao trùm tất cả? Cái gì không có gì hơn nữa? Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp nào?” ‘‘Nāmaṃ sabbaṃ addhabhavi, nāmā bhiyyo na vijjati; Nāmassa ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti. “Danh bao trùm tất cả, không có gì hơn danh. Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp là danh.” 2. Cittasuttaṃ 2. Kinh Tâm 62. 62. ‘‘Kenassu nīyati loko, kenassu parikassati; Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti. “Thế gian bị cái gì dẫn dắt? Bị cái gì lôi kéo? Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp nào?” ‘‘Cittena nīyati loko, cittena parikassati; Cittassa ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti. “Thế gian bị tâm dẫn dắt, bị tâm lôi kéo. Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp là tâm.” 3. Taṇhāsuttaṃ 3. Kinh Ái Dục 63. 63. ‘‘Kenassu nīyati loko, kenassu parikassati; Kissassu ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti. “Thế gian bị cái gì dẫn dắt? Bị cái gì lôi kéo? Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp nào?” ‘‘Taṇhāya nīyati loko, taṇhāya parikassati; Taṇhāya ekadhammassa, sabbeva vasamanvagū’’ti. “Thế gian bị ái dục dẫn dắt, bị ái dục lôi kéo. Tất cả đều thuận theo quyền lực của một pháp là ái dục.” 4. Saṃyojanasuttaṃ 4. Kinh Kiết Sử 64. 64. ‘‘Kiṃsu [Pg.37] saṃyojano loko, kiṃsu tassa vicāraṇaṃ; Kissassu vippahānena, nibbānaṃ iti vuccatī’’ti. “Cái gì là kiết sử của thế gian? Cái gì là sự đi lang thang của nó? Do đoạn tận cái gì, mà được gọi là Niết-bàn?” ‘‘Nandīsaṃyojano loko, vitakkassa vicāraṇaṃ; Taṇhāya vippahānena, nibbānaṃ iti vuccatī’’ti. “Thế gian bị ái hỷ trói buộc, sự tầm cầu của nó là tư duy; do đoạn tận ái dục, được gọi là Niết-bàn.” 5. Bandhanasuttaṃ 5. Kinh Trói Buộc 65. 65. ‘‘Kiṃsu sambandhano loko, kiṃsu tassa vicāraṇaṃ; Kissassu vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti. “Cái gì trói buộc thế gian? Cái gì là sự tầm cầu của nó? Do đoạn tận cái gì, cắt đứt được mọi sự trói buộc?” ‘‘Nandīsambandhano loko, vitakkassa vicāraṇaṃ; Taṇhāya vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti. “Ái hỷ trói buộc thế gian, sự tầm cầu của nó là tư duy; do đoạn tận ái dục, cắt đứt được mọi sự trói buộc.” 6. Attahatasuttaṃ 6. Kinh Bị Tổn Hại 66. 66. ‘‘Kenassubbhāhato loko, kenassu parivārito; Kena sallena otiṇṇo, kissa dhūpāyito sadā’’ti. “Thế gian bị cái gì tổn hại? Bị cái gì bao vây? Bị mũi tên nào đâm trúng? Luôn luôn bị cái gì thiêu đốt?” ‘‘Maccunābbhāhato loko, jarāya parivārito; Taṇhāsallena otiṇṇo, icchādhūpāyito sadā’’ti. “Thế gian bị tử thần tổn hại, bị già nua bao vây; bị mũi tên ái dục đâm trúng, luôn luôn bị lòng ham muốn thiêu đốt.” 7. Uḍḍitasuttaṃ 7. Kinh Bị Móc Lên 67. 67. ‘‘Kenassu uḍḍito loko, kenassu parivārito; Kenassu pihito loko, kismiṃ loko patiṭṭhito’’ti. “Thế gian bị cái gì móc lên? Bị cái gì bao vây? Thế gian bị cái gì che đậy? Thế gian an trú ở đâu?” ‘‘Taṇhāya uḍḍito loko, jarāya parivārito; Maccunā pihito loko, dukkhe loko patiṭṭhito’’ti. “Thế gian bị ái dục móc lên, bị già nua bao vây; thế gian bị tử thần che đậy, thế gian an trú trong khổ đau.” 8. Pihitasuttaṃ 8. Kinh Bị Che Đậy 68. 68. ‘‘Kenassu pihito loko, kismiṃ loko patiṭṭhito; Kenassu uḍḍito loko, kenassu parivārito’’ti. “Thế gian bị cái gì che đậy? Thế gian an trú ở đâu? Thế gian bị cái gì móc lên? Bị cái gì bao vây?” ‘‘Maccunā [Pg.38] pihito loko, dukkhe loko patiṭṭhito; Taṇhāya uḍḍito loko, jarāya parivārito’’ti. “Thế gian bị tử thần che đậy, thế gian an trú trong khổ đau; thế gian bị ái dục móc lên, bị già nua bao vây.” 9. Icchāsuttaṃ 9. Kinh Ham Muốn 69. 69. ‘‘Kenassu bajjhatī loko, kissa vinayāya muccati; Kissassu vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti. “Thế gian bị cái gì trói buộc? Do điều phục cái gì mà được giải thoát? Do đoạn tận cái gì, cắt đứt được mọi sự trói buộc?” ‘‘Icchāya bajjhatī loko, icchāvinayāya muccati; Icchāya vippahānena, sabbaṃ chindati bandhana’’nti. “Thế gian bị lòng ham muốn trói buộc, do điều phục lòng ham muốn mà được giải thoát; do đoạn tận lòng ham muốn, cắt đứt được mọi sự trói buộc.” 10. Lokasuttaṃ 10. Kinh Thế Gian 70. 70. ‘‘Kismiṃ loko samuppanno, kismiṃ kubbati santhavaṃ; Kissa loko upādāya, kismiṃ loko vihaññatī’’ti. “Thế gian sanh khởi từ đâu? Kết thân với cái gì? Thế gian chấp thủ cái gì, và bị phiền não bởi cái gì?” ‘‘Chasu loko samuppanno, chasu kubbati santhavaṃ; Channameva upādāya, chasu loko vihaññatī’’ti. “Thế gian sanh khởi từ sáu (nội xứ), kết thân với sáu (nội xứ); chấp thủ chính sáu (nội xứ) ấy, và bị phiền não bởi sáu (nội xứ).” Addhavaggo sattamo. Phẩm Addha thứ bảy. Tassuddānaṃ – Phần Tóm Lược: Nāmaṃ cittañca taṇhā ca, saṃyojanañca bandhanā; Abbhāhatuḍḍito pihito, icchā lokena te dasāti. Danh, Tâm, và Ái Dục, Kiết Sử, và Trói Buộc; Bị Tổn Hại, Bị Móc Lên, Bị Che Đậy, Ham Muốn, và Thế Gian, đó là mười kinh. 8. Chetvāvaggo 8. Phẩm Cắt Đứt 1. Chetvāsuttaṃ 1. Kinh Cắt Đứt 71. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 71. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vị thiên ấy, sau khi đứng một bên, đã bạch với Thế Tôn bằng kệ rằng: ‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati; Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti. “Cắt đứt cái gì, được an lạc? Cắt đứt cái gì, không sầu muộn? Hỡi Gotama, Ngài tán thành việc giết chết pháp độc nhất nào?” ‘‘Kodhaṃ [Pg.39] chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati; Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa devate; Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti. “Cắt đứt sân hận, được an lạc; cắt đứt sân hận, không sầu muộn. Này vị thiên, sân hận có gốc độc, ngọn ngọt, các bậc Thánh tán thán việc giết chết nó; vì cắt đứt nó, không còn sầu muộn.” 2. Rathasuttaṃ 2. Kinh Cỗ Xe 72. 72. ‘‘Kiṃsu rathassa paññāṇaṃ, kiṃsu paññāṇamaggino; Kiṃsu raṭṭhassa paññāṇaṃ, kiṃsu paññāṇamitthiyā’’ti. “Cái gì là dấu hiệu của cỗ xe? Cái gì là dấu hiệu của lửa? Cái gì là dấu hiệu của quốc độ? Cái gì là dấu hiệu của người nữ?” ‘‘Dhajo rathassa paññāṇaṃ, dhūmo paññāṇamaggino; Rājā raṭṭhassa paññāṇaṃ, bhattā paññāṇamitthiyā’’ti. “Lá cờ là dấu hiệu của cỗ xe, khói là dấu hiệu của lửa; vua là dấu hiệu của quốc độ, người chồng là dấu hiệu của người nữ.” 3. Vittasuttaṃ 3. Kinh Tài Sản (Vitta) 73. 73. ‘‘Kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, kiṃsu suciṇṇo sukhamāvahati; Kiṃsu have sādutaraṃ rasānaṃ, kathaṃjīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti. “Ở đời này, tài sản gì là cao quý nhất của con người? Pháp gì được thực hành tốt đẹp sẽ mang lại an lạc? Trong các vị, vị nào là ngon ngọt nhất? Người sống như thế nào được gọi là có đời sống cao quý nhất?” ‘‘Saddhīdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati; Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti. “Ở đời này, tín tâm là tài sản cao quý nhất của con người. Pháp được thực hành tốt đẹp sẽ mang lại an lạc. Sự thật quả là vị ngon ngọt nhất trong các vị. Người sống bằng trí tuệ được gọi là có đời sống cao quý nhất.” 4. Vuṭṭhisuttaṃ 4. Kinh Mưa (Vuṭṭhi) 74. 74. ‘‘Kiṃsu uppatataṃ seṭṭhaṃ, kiṃsu nipatataṃ varaṃ; Kiṃsu pavajamānānaṃ, kiṃsu pavadataṃ vara’’nti. “Trong những thứ vươn lên, cái gì là cao quý nhất? Trong những thứ rơi xuống, cái gì là tốt đẹp nhất? Trong những loài đi lại, loài nào là cao quý nhất? Trong những người nói năng, ai là tốt đẹp nhất?” ‘‘Bījaṃ uppatataṃ seṭṭhaṃ, vuṭṭhi nipatataṃ varā; Gāvo pavajamānānaṃ, putto pavadataṃ varoti. “Trong những thứ vươn lên, hạt giống là cao quý nhất. Trong những thứ rơi xuống, mưa là tốt đẹp nhất. Trong những loài đi lại, bò là cao quý nhất. Trong những người nói năng, con trai là tốt đẹp nhất.” ‘‘Vijjā uppatataṃ seṭṭhā, avijjā nipatataṃ varā; Saṅgho pavajamānānaṃ, buddho pavadataṃ varo’’ti. “Trong những thứ vươn lên, minh là cao quý nhất. Trong những thứ rơi xuống, vô minh là tốt đẹp nhất. Trong những loài đi lại, Tăng chúng là cao quý nhất. Trong những người nói năng, Đức Phật là tốt đẹp nhất.” 5. Bhītāsuttaṃ 5. Kinh Sợ Hãi (Bhītā) 75. 75. ‘‘Kiṃsūdha bhītā janatā anekā,Maggo canekāyatanappavutto; Pucchāmi taṃ gotama bhūripañña,Kismiṃ ṭhito paralokaṃ na bhāye’’ti. “Vì sao ở đời này, nhiều chúng sanh lại sợ hãi, dù con đường đã được tuyên thuyết với nhiều phương diện? Con xin hỏi Ngài, hỡi Gotama, bậc trí tuệ rộng lớn: Người an trú vào đâu sẽ không sợ hãi đời sau?” ‘‘Vācaṃ [Pg.40] manañca paṇidhāya sammā,Kāyena pāpāni akubbamāno; Bavhannapānaṃ gharamāvasanto,Saddho mudū saṃvibhāgī vadaññū; Etesu dhammesu ṭhito catūsu,Dhamme ṭhito paralokaṃ na bhāye’’ti. “Hướng lời nói và ý nghĩ một cách chân chánh, không làm điều ác qua thân, sống trong gia đình có nhiều đồ ăn thức uống, có tín tâm, nhu hòa, biết chia sẻ, khéo nói năng. Người an trú trong bốn pháp này, an trú trong Chánh pháp, sẽ không sợ hãi đời sau.” 6. Najīratisuttaṃ 6. Kinh Không Hư Hoại (Na Jīrati) 76. 76. ‘‘Kiṃ jīrati kiṃ na jīrati, kiṃsu uppathoti vuccati; Kiṃsu dhammānaṃ paripantho, kiṃsu rattindivakkhayo; Kiṃ malaṃ brahmacariyassa, kiṃ sinānamanodakaṃ. “Cái gì hư hoại, cái gì không hư hoại? Cái gì được gọi là tà đạo? Cái gì là chướng ngại của các pháp? Cái gì là sự hao mòn của ngày đêm? Cái gì là cấu uế của phạm hạnh? Cái gì là sự tắm rửa không cần nước? ‘‘Kati lokasmiṃ chiddāni, yattha vittaṃ na tiṭṭhati; Bhagavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti. “Trên đời có bao nhiêu lỗ hổng, nơi mà tài sản không thể tồn tại? Chúng con đến đây để hỏi Thế Tôn, làm sao chúng con có thể biết được điều đó?” ‘‘Rūpaṃ jīrati maccānaṃ, nāmagottaṃ na jīrati; Rāgo uppathoti vuccati. “Sắc thân của chúng sanh hữu tử thì hư hoại, nhưng danh và tánh thì không hư hoại. Tham ái được gọi là tà đạo. ‘‘Lobho dhammānaṃ paripantho, vayo rattindivakkhayo; Itthī malaṃ brahmacariyassa, etthāyaṃ sajjate pajā; Tapo ca brahmacariyañca, taṃ sinānamanodakaṃ. “Tham lam là chướng ngại của các pháp. Tuổi tác là sự hao mòn của ngày đêm. Phụ nữ là cấu uế của phạm hạnh, chúng sanh này bị dính mắc vào đó. Khổ hạnh và phạm hạnh, đó là sự tắm rửa không cần nước. ‘‘Cha lokasmiṃ chiddāni, yattha vittaṃ na tiṭṭhati; Ālasyañca pamādo ca, anuṭṭhānaṃ asaṃyamo; Niddā tandī ca te chidde, sabbaso taṃ vivajjaye’’ti. “Trên đời có sáu lỗ hổng, nơi mà tài sản không thể tồn tại: lười biếng, phóng dật, không nỗ lực, không tự chế, ngủ nghỉ, và uể oải. Hãy nên hoàn toàn tránh xa những lỗ hổng ấy.” 7. Issariyasuttaṃ 7. Kinh Quyền Lực (Issariya) 77. 77. ‘‘Kiṃsu issariyaṃ loke, kiṃsu bhaṇḍānamuttamaṃ; Kiṃsu satthamalaṃ loke, kiṃsu lokasmimabbudaṃ. “Ở đời, cái gì là quyền lực? Cái gì là vật sở hữu cao quý nhất? Ở đời, cái gì là cấu uế của vũ khí? Ở đời, cái gì là tai họa? ‘‘Kiṃsu harantaṃ vārenti, haranto pana ko piyo; Kiṃsu punappunāyantaṃ, abhinandanti paṇḍitā’’ti. “Người ta ngăn cản ai đang lấy đi? Ai đang lấy đi lại được yêu mến? Ai đến lui nhiều lần được bậc hiền trí hoan nghênh?” ‘‘Vaso [Pg.41] issariyaṃ loke, itthī bhaṇḍānamuttamaṃ; Kodho satthamalaṃ loke, corā lokasmimabbudā. “Quyền hành là quyền lực ở đời. Phụ nữ là vật sở hữu cao quý nhất. Sân hận là cấu uế của vũ khí ở đời. Kẻ trộm là tai họa ở đời. ‘‘Coraṃ harantaṃ vārenti, haranto samaṇo piyo; Samaṇaṃ punappunāyantaṃ, abhinandanti paṇḍitā’’ti. “Người ta ngăn cản kẻ trộm đang lấy đi. Vị sa-môn đang nhận lấy thì được yêu mến. Bậc hiền trí hoan nghênh vị sa-môn đến lui nhiều lần.” 8. Kāmasuttaṃ 8. Kinh Mong Muốn (Kāma) 78. 78. ‘‘Kimatthakāmo na dade, kiṃ macco na pariccaje; Kiṃsu muñceyya kalyāṇaṃ, pāpikaṃ na ca mocaye’’ti. “Người mong cầu lợi ích không nên cho cái gì? Người hữu tử không nên từ bỏ cái gì? Nên nói ra điều gì tốt đẹp? Không nên nói ra điều gì xấu ác?” ‘‘Attānaṃ na dade poso, attānaṃ na pariccaje; Vācaṃ muñceyya kalyāṇaṃ, pāpikañca na mocaye’’ti. “Con người không nên cho đi tự thân, con người không nên từ bỏ tự thân. Nên nói ra lời tốt đẹp, và không nên nói ra lời xấu ác.” 9. Pātheyyasuttaṃ 9. Kinh Lương Thực (Pātheyya) 79. 79. ‘‘Kiṃsu bandhati pātheyyaṃ, kiṃsu bhogānamāsayo; Kiṃsu naraṃ parikassati, kiṃsu lokasmi dujjahaṃ; Kismiṃ baddhā puthū sattā, pāsena sakuṇī yathā’’ti. “Cái gì gói ghém lương thực? Cái gì là nền tảng của tài sản? Cái gì lôi kéo con người? Ở đời, cái gì là khó từ bỏ? Nhiều chúng sanh bị trói buộc vào đâu, như con chim bị trói bởi cái bẫy?” ‘‘Saddhā bandhati pātheyyaṃ, sirī bhogānamāsayo; Icchā naraṃ parikassati, icchā lokasmi dujjahā; Icchābaddhā puthū sattā, pāsena sakuṇī yathā’’ti. “Tín tâm gói ghém lương thực. Thịnh vượng là nền tảng của tài sản. Dục vọng lôi kéo con người. Dục vọng là khó từ bỏ ở đời. Nhiều chúng sanh bị trói buộc bởi dục vọng, như con chim bị trói bởi cái bẫy.” 10. Pajjotasuttaṃ 10. Kinh Ánh Sáng (Pajjota) 80. 80. ‘‘Kiṃsu lokasmi pajjoto, kiṃsu lokasmi jāgaro; Kiṃsu kamme sajīvānaṃ, kimassa iriyāpatho. “Ở đời, cái gì là ánh sáng? Ở đời, cái gì là sự tỉnh thức? Cái gì là bạn đồng hành trong công việc của những người đang sống? Cái gì là phương tiện sinh sống của họ? ‘‘Kiṃsu alasaṃ analasañca, mātā puttaṃva posati; Kiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti. “Cái gì nuôi dưỡng cả người lười biếng lẫn người không lười biếng, như mẹ nuôi con? Những chúng sanh có hơi thở, nương tựa trên mặt đất, sống nhờ vào đâu?” ‘‘Paññā lokasmi pajjoto, sati lokasmi jāgaro; Gāvo kamme sajīvānaṃ, sītassa iriyāpatho. “Trí tuệ là ánh sáng ở trên đời, niệm là sự tỉnh thức ở trên đời; bò là bạn đồng hành trong công việc của những người mưu sinh, cái cày là phương tiện sinh sống.” ‘‘Vuṭṭhi alasaṃ analasañca, mātā puttaṃva posati; Vuṭṭhiṃ bhūtā upajīvanti, ye pāṇā pathavissitā’’ti. “Mưa nuôi dưỡng kẻ biếng và không biếng, như mẹ nuôi dưỡng con trai mình; các chúng sanh nương tựa vào đất, sống nhờ vào mưa.” 11. Araṇasuttaṃ 11. Kinh Vô Tranh 81. 81. ‘‘Kesūdha [Pg.42] araṇā loke, kesaṃ vusitaṃ na nassati; Kedha icchaṃ parijānanti, kesaṃ bhojissiyaṃ sadā. “Ở đời, ai là bậc vô tranh? Phạm hạnh của ai không hư hoại? Ai liễu tri được lòng ham muốn? Ai luôn luôn thoát khỏi cảnh nô lệ?” ‘‘Kiṃsu mātā pitā bhātā, vandanti naṃ patiṭṭhitaṃ; Kiṃsu idha jātihīnaṃ, abhivādenti khattiyā’’ti. “Mẹ, cha, và anh em đảnh lễ ai là người đã an trú (trong giới)? Ở đời này, các vị Sát-đế-lỵ đảnh lễ ai là người có dòng dõi thấp kém?” ‘‘Samaṇīdha araṇā loke, samaṇānaṃ vusitaṃ na nassati; Samaṇā icchaṃ parijānanti, samaṇānaṃ bhojissiyaṃ sadā. “Ở đời, các vị Sa-môn là bậc vô tranh, phạm hạnh của các vị Sa-môn không hư hoại; các vị Sa-môn liễu tri được lòng ham muốn, các vị Sa-môn luôn luôn thoát khỏi cảnh nô lệ.” ‘‘Samaṇaṃ mātā pitā bhātā, vandanti naṃ patiṭṭhitaṃ; Samaṇīdha jātihīnaṃ, abhivādenti khattiyā’’ti. “Mẹ, cha, và anh em đảnh lễ vị Sa-môn đã an trú (trong giới); ở đời này, các vị Sát-đế-lỵ đảnh lễ vị Sa-môn có dòng dõi thấp kém.” Chetvāvaggo aṭṭhamo. Phẩm Chetvā, Thứ Tám. Tassuddānaṃ – Đây là kệ tóm lược: Chetvā rathañca cittañca, vuṭṭhi bhītā najīrati; Issaraṃ kāmaṃ pātheyyaṃ, pajjoto araṇena cāti. Chetvā, Ratha, và Citta, Vuṭṭhi, Bhītā, Na Jīrati; Issara, Kāma, Pātheyya, Pajjota, và Araṇa. Devatāsaṃyuttaṃ samattaṃ. Tương Ưng Chư Thiên (đã) xong. 2. Devaputtasaṃyuttaṃ 2. Tương Ưng Thiên Tử 1. Paṭhamavaggo 1. Phẩm Thứ Nhất 1. Paṭhamakassapasuttaṃ 1. Kinh Kassapa Thứ Nhất 82. Evaṃ [Pg.43] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho kassapo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kassapo devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhikkhuṃ bhagavā pakāsesi, no ca bhikkhuno anusāsa’’nti. ‘‘Tena hi kassapa, taññevettha paṭibhātū’’ti. 82. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, thiên tử Kassapa, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Jetavana rực sáng, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Kassapa bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, Ngài chỉ nói rõ về Tỷ-kheo, chứ không nói về lời giáo huấn cho Tỷ-kheo.” (Thế Tôn đáp): “Vậy thì, này Kassapa, hãy để điều đó được sáng tỏ cho chính ngươi ở đây.” ‘‘Subhāsitassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca; Ekāsanassa ca raho, cittavūpasamassa cā’’ti. “Nên học tập lời khéo nói, và sự thân cận các Sa-môn; nên ở một mình nơi vắng vẻ, và sự an tịnh của tâm.” Idamavoca kassapo devaputto; samanuñño satthā ahosi. Atha kho kassapo devaputto ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti. Thiên tử Kassapa đã nói lời này; bậc Đạo Sư đã hoan hỷ. Bấy giờ, thiên tử Kassapa, (nghĩ rằng): “Bậc Đạo Sư đã hoan hỷ với ta,” liền đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ đó. 2. Dutiyakassapasuttaṃ 2. Kinh Kassapa Thứ Hai 83. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho kassapo devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 83. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, thiên tử Kassapa đã nói bài kệ này trước mặt Thế Tôn: ‘‘Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto,Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ; Lokassa ñatvā udayabbayañca,Sucetaso anissito tadānisaṃso’’ti. “Nếu Tỷ-kheo mong muốn chứng đắc A-la-hán quả, vị ấy nên là người có thiền, có tâm giải thoát; biết được sự sanh và diệt của thế gian, với tâm thanh tịnh, không nương tựa, vị ấy sẽ có được quả vị ấy.” 3. Māghasuttaṃ 3. Kinh Māgha 84. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho māgho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi[Pg.44]. Ekamantaṃ ṭhito kho māgho devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 84. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, thiên tử Māgha, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Jetavana rực sáng, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Māgha đã bạch với Thế Tôn bằng kệ: ‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati; Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti. “Đoạn trừ gì, được an lạc? Đoạn trừ gì, không sầu muộn? Hỡi Gotama, Ngài tán thành sự diệt trừ của một pháp nào?” ‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati; Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vatrabhū; Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti. “Đoạn trừ sân, được an lạc; đoạn trừ sân, không sầu muộn. Hỡi Vatrabhū, các bậc Thánh tán thán sự diệt trừ sân hận, vốn có gốc độc và ngọn ngọt; vì rằng đoạn trừ nó, sẽ không sầu muộn.” 4. Māgadhasuttaṃ 4. Kinh Māgadha 85. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho māgadho devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 85. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, thiên tử Māgadha đã bạch với Thế Tôn bằng kệ: ‘‘Kati lokasmiṃ pajjotā, yehi loko pakāsati; Bhavantaṃ puṭṭhumāgamma, kathaṃ jānemu taṃ maya’’nti. “Có bao nhiêu ánh sáng ở trên đời, nhờ đó thế gian được chiếu sáng? Chúng con đến đây để hỏi Ngài, làm sao chúng con có thể biết được điều đó?” ‘‘Cattāro loke pajjotā, pañcamettha na vijjati; Divā tapati ādicco, rattimābhāti candimā. “Có bốn ánh sáng ở trên đời, ở đây không có thứ năm. Ban ngày, mặt trời chiếu sáng; ban đêm, mặt trăng tỏa rạng.” ‘‘Atha aggi divārattiṃ, tattha tattha pakāsati; Sambuddho tapataṃ seṭṭho, esā ābhā anuttarā’’ti. “Rồi lửa, cả ngày lẫn đêm, chiếu sáng đây đó. Bậc Chánh Đẳng Giác là tối thượng trong các vật chiếu sáng; ánh sáng này là vô thượng.” 5. Dāmalisuttaṃ 5. Kinh Dāmali 86. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho dāmali devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dāmali devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 86. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, thiên tử Dāmali, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể khu vườn Jetavana bừng sáng, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Dāmali ở trước mặt Thế Tôn, nói lên kệ ngôn này: ‘‘Karaṇīyametaṃ brāhmaṇena, padhānaṃ akilāsunā; Kāmānaṃ vippahānena, na tenāsīsate bhava’’nti. “Việc này vị Bà-la-môn nên làm, tinh cần, không mệt mỏi; do từ bỏ các dục, vị ấy không mong cầu hữu.” ‘‘Natthi kiccaṃ brāhmaṇassa (dāmalīti bhagavā),Katakicco hi brāhmaṇo. (Thế Tôn:) “Này Dāmali, vị Bà-la-môn không còn việc gì phải làm, vì vị Bà-la-môn đã làm xong việc phải làm. ‘‘Yāva [Pg.45] na gādhaṃ labhati nadīsu,Āyūhati sabbagattebhi jantu; Gādhañca laddhāna thale ṭhito yo,Nāyūhatī pāragato hi sova. “Chừng nào chúng sanh chưa tìm thấy chỗ đứng vững trong các dòng sông, thì còn phải nỗ lực với toàn thân; và khi đã tìm được chỗ đứng vững, đứng trên đất liền, người ấy không còn phải nỗ lực, vì đã đến bờ bên kia. ‘‘Esūpamā dāmali brāhmaṇassa,Khīṇāsavassa nipakassa jhāyino; Pappuyya jātimaraṇassa antaṃ,Nāyūhatī pāragato hi so’’ti. “Này Dāmali, đây là ví dụ về vị Bà-la-môn, bậc Lậu Tận, bậc trí tuệ, bậc thiền định; đã đạt đến sự chấm dứt sanh và tử, vị ấy không còn phải nỗ lực, vì đã đến bờ bên kia.” 6. Kāmadasuttaṃ 6. Kinh Kāmada 87. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho kāmado devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dukkaraṃ bhagavā, sudukkaraṃ bhagavā’’ti. 87. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, thiên tử Kāmada bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, thật khó làm! Bạch Thế Tôn, thật rất khó làm!” ‘‘Dukkaraṃ vāpi karonti (kāmadāti bhagavā),Sekhā sīlasamāhitā; Ṭhitattā anagāriyupetassa,Tuṭṭhi hoti sukhāvahā’’ti. (Thế Tôn:) “Này Kāmada, dù khó làm, các bậc hữu học vẫn làm, những vị có giới và định, tâm tánh kiên định. Đối với người đã xuất gia, sự tri túc mang lại an lạc.” ‘‘Dullabhā bhagavā yadidaṃ tuṭṭhī’’ti. “Bạch Thế Tôn, sự tri túc ấy thật khó có được!” ‘‘Dullabhaṃ vāpi labhanti (kāmadāti bhagavā),Cittavūpasame ratā; Yesaṃ divā ca ratto ca,Bhāvanāya rato mano’’ti. (Thế Tôn:) “Này Kāmada, dù khó có được, họ vẫn đạt được, những ai hoan hỷ trong sự an tịnh của tâm; những ai mà tâm, cả ngày lẫn đêm, đều hoan hỷ trong sự tu tập.” ‘‘Dussamādahaṃ bhagavā yadidaṃ citta’’nti. “Bạch Thế Tôn, tâm này thật khó định!” ‘‘Dussamādahaṃ vāpi samādahanti (kāmadāti bhagavā),Indriyūpasame ratā; Te chetvā maccuno jālaṃ,Ariyā gacchanti kāmadā’’ti. (Thế Tôn:) “Này Kāmada, dù khó định, họ vẫn định được, những bậc Thánh hoan hỷ trong sự an tịnh các căn. Này Kāmada, các bậc Thánh ấy, sau khi cắt đứt lưới của tử thần, liền ra đi.” ‘‘Duggamo [Pg.46] bhagavā visamo maggo’’ti. “Bạch Thế Tôn, con đường thật khó đi, thật không bằng phẳng!” ‘‘Duggame visame vāpi, ariyā gacchanti kāmada; Anariyā visame magge, papatanti avaṃsirā; Ariyānaṃ samo maggo, ariyā hi visame samā’’ti. “Này Kāmada, dù khó đi và không bằng phẳng, các bậc Thánh vẫn đi. Kẻ phàm phu trên con đường không bằng phẳng, bị té nhào chúi đầu. Con đường của các bậc Thánh thì bằng phẳng, vì các bậc Thánh thì bình đẳng giữa những điều không bằng phẳng.” 7. Pañcālacaṇḍasuttaṃ 7. Kinh Pañcālacaṇḍa 88. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho pañcālacaṇḍo devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 88. Nhân duyên ở Sāvatthī. Đứng một bên, thiên tử Pañcālacaṇḍa ở trước mặt Thế Tôn, nói lên kệ ngôn này: ‘‘Sambādhe vata okāsaṃ, avindi bhūrimedhaso; Yo jhānamabujjhi buddho, paṭilīnanisabho munī’’ti. “Trong chốn chật hẹp, bậc trí tuệ rộng lớn đã tìm thấy cơ hội. Vị Phật, bậc ẩn sĩ, bậc trâu đực giữa những người ẩn dật, bậc Mâu-ni đã giác ngộ thiền.” ‘‘Sambādhe vāpi vindanti (pañcālacaṇḍāti bhagavā),Dhammaṃ nibbānapattiyā; Ye satiṃ paccalatthaṃsu,Sammā te susamāhitā’’ti. (Thế Tôn:) “Này Pañcālacaṇḍa, dù ở trong chốn chật hẹp, họ vẫn tìm thấy Pháp để chứng đạt Niết-bàn, những ai đã đạt được chánh niệm. Họ được khéo định tĩnh một cách chân chánh.” 8. Tāyanasuttaṃ 8. Kinh Tāyana 89. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho tāyano devaputto purāṇatitthakaro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho tāyano devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – 89. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, thiên tử Tāyana, một vị giáo chủ ngoại đạo xưa, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể khu vườn Jetavana bừng sáng, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Tāyana ở trước mặt Thế Tôn, nói lên những kệ ngôn này: ‘‘Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa; Nappahāya munī kāme, nekattamupapajjati. “Hãy tinh cần cắt đứt dòng chảy, hỡi Bà-la-môn, hãy loại trừ các dục. Bậc Mâu-ni không từ bỏ các dục, thì không thể đạt đến sự nhất tâm. ‘‘Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame; Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ. “Nếu phải làm, hãy làm cho được; hãy nỗ lực một cách kiên cố. Vì người du sĩ lười biếng, lại càng tung rắc thêm bụi bặm. ‘‘Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tapati dukkaṭaṃ; Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati. “Không làm điều ác thì tốt hơn, việc ác làm rồi sau phải ăn năn. Làm điều thiện thì tốt hơn, việc làm rồi không phải hối hận. ‘‘Kuso [Pg.47] yathā duggahito, hatthamevānukantati; Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhati. “Như cỏ kusa nắm không khéo, cắt lại chính bàn tay; đời sống Sa-môn hành trì sai, kéo lôi vào địa ngục. ‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ; Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphala’’nti. “Bất cứ hành vi lơi lỏng nào, bất cứ giới nguyện ô nhiễm nào, đời sống phạm hạnh đáng ngờ vực, những điều ấy không có quả lớn.” Idamavoca tāyano devaputto; idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti. Thiên tử Tāyana nói như vậy; sau khi nói xong, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi biến mất tại chỗ. Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ tāyano nāma devaputto purāṇatitthakaro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, tāyano devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi – Rồi Thế Tôn, khi đêm ấy đã qua, gọi các Tỳ-khưu: “Này các Tỳ-khưu, đêm nay, một thiên tử tên là Tāyana, một vị giáo chủ ngoại đạo xưa, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể khu vườn Jetavana bừng sáng, đã đi đến chỗ ta; sau khi đến, đảnh lễ ta rồi đứng một bên. Này các Tỳ-khưu, đứng một bên, thiên tử Tāyana ở trước mặt ta, đã nói lên những kệ ngôn này: ‘‘Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa; Nappahāya munī kāme, nekattamupapajjati. “‘Hãy tinh cần cắt đứt dòng chảy, hỡi Bà-la-môn, hãy loại trừ các dục. Bậc Mâu-ni không từ bỏ các dục, thì không thể đạt đến sự nhất tâm. ‘‘Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame; Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ. “Nếu phải làm, hãy làm cho được; hãy nỗ lực một cách kiên cố. Vì người du sĩ lười biếng, lại càng tung rắc thêm bụi bặm. ‘‘Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tapati dukkaṭaṃ; Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati. “Không làm điều ác thì tốt hơn, việc ác làm rồi sau phải ăn năn. Làm điều thiện thì tốt hơn, việc làm rồi không phải hối hận.’” ‘‘Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati; Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyūpakaḍḍhati. “Cỏ kusa nắm không khéo, chỉ làm đứt bàn tay; Sa-môn hạnh hành không đúng, sẽ kéo vào địa ngục. ‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ; Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphala’’nti. “Bất cứ hành vi lơi lỏng, bất cứ giới hạnh ô nhiễm, đời sống phạm hạnh đáng ngờ, tất cả không đem lại quả lớn.” ‘‘Idamavoca, bhikkhave, tāyano devaputto, idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi. Uggaṇhātha, bhikkhave, tāyanagāthā; pariyāpuṇātha, bhikkhave, tāyanagāthā; dhāretha, bhikkhave, tāyanagāthā. Atthasaṃhitā, bhikkhave, tāyanagāthā ādibrahmacariyikā’’ti. “Này các Tỷ-kheo, thiên tử Tāyana đã nói như vậy. Sau khi nói xong, vị ấy đảnh lễ Ta, đi quanh theo chiều bên phải, rồi biến mất tại chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy học thuộc các bài kệ của Tāyana. Này các Tỷ-kheo, hãy truyền tụng các bài kệ của Tāyana. Này các Tỷ-kheo, hãy ghi nhớ các bài kệ của Tāyana. Này các Tỷ-kheo, các bài kệ của Tāyana có liên quan đến lợi ích, là khởi đầu của đời sống phạm hạnh.” 9. Candimasuttaṃ 9. Kinh Candima 90. Sāvatthinidānaṃ[Pg.48]. Tena kho pana samayena candimā devaputto rāhunā asurindena gahito hoti. Atha kho candimā devaputto bhagavantaṃ anussaramāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – 90. Nhân duyên ở Sāvatthī. Lúc bấy giờ, thiên tử Candimā (Nguyệt Thiên) bị vua a-tu-la Rāhu bắt giữ. Bấy giờ, thiên tử Candimā, trong khi tưởng niệm đến Thế Tôn, vào lúc ấy đã đọc bài kệ này: ‘‘Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi; Sambādhapaṭipannosmi, tassa me saraṇaṃ bhavā’’ti. “Đảnh lễ Ngài, bậc Giác Ngộ, bậc Anh Hùng! Ngài đã hoàn toàn giải thoát khỏi tất cả. Con đang gặp phải hiểm nghèo. Xin Ngài hãy là nơi nương tựa cho con.” Atha kho bhagavā candimaṃ devaputtaṃ ārabbha rāhuṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Thế Tôn vì thiên tử Candimā, đã nói với vua a-tu-la Rāhu bằng một bài kệ: ‘‘Tathāgataṃ arahantaṃ, candimā saraṇaṃ gato; Rāhu candaṃ pamuñcassu, buddhā lokānukampakā’’ti. “Candimā đã quy y Như Lai, bậc A-la-hán. Này Rāhu, hãy thả Candimā ra. Chư Phật là những bậc có lòng thương xót thế gian.” Atha kho rāhu asurindo candimaṃ devaputtaṃ muñcitvā taramānarūpo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho rāhuṃ asurindaṃ vepacitti asurindo gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, vua a-tu-la Rāhu, sau khi thả thiên tử Candimā, vội vã đi đến chỗ vua a-tu-la Vepacitti. Sau khi đến, với tâm trạng kinh hãi, lông tóc dựng đứng, vị ấy đứng sang một bên. Vua a-tu-la Vepacitti nói với vua a-tu-la Rāhu đang đứng một bên bằng một bài kệ: ‘‘Kiṃ nu santaramānova, rāhu candaṃ pamuñcasi; Saṃviggarūpo āgamma, kiṃ nu bhītova tiṭṭhasī’’ti. “Này Rāhu, vì sao ngươi vội vã thả Candimā ra? Trông ngươi kinh hãi, đến đây rồi, sao lại đứng yên như kẻ sợ hãi vậy?” ‘‘Sattadhā me phale muddhā, jīvanto na sukhaṃ labhe; Buddhagāthābhigītomhi, no ce muñceyya candima’’nti. “Đầu ta sẽ vỡ thành bảy mảnh, dù sống cũng không có được an lạc, nếu ta không thả Candimā ra, vì ta bị bài kệ của Đức Phật chế ngự.” 10. Sūriyasuttaṃ 10. Kinh Sūriya 91. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena sūriyo devaputto rāhunā asurindena gahito hoti. Atha kho sūriyo devaputto bhagavantaṃ anussaramāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – 91. Nhân duyên ở Sāvatthī. Lúc bấy giờ, thiên tử Sūriya (Nhật Thiên) bị vua a-tu-la Rāhu bắt giữ. Bấy giờ, thiên tử Sūriya, trong khi tưởng niệm đến Thế Tôn, vào lúc ấy đã đọc bài kệ này: ‘‘Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi; Sambādhapaṭipannosmi, tassa me saraṇaṃ bhavā’’ti. “Đảnh lễ Ngài, bậc Giác Ngộ, bậc Anh Hùng! Ngài đã hoàn toàn giải thoát khỏi tất cả. Con đang gặp phải hiểm nghèo. Xin Ngài hãy là nơi nương tựa cho con.” Atha kho bhagavā sūriyaṃ devaputtaṃ ārabbha rāhuṃ asurindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi – Bấy giờ, Thế Tôn vì thiên tử Sūriya, đã nói với vua a-tu-la Rāhu bằng những bài kệ: ‘‘Tathāgataṃ [Pg.49] arahantaṃ, sūriyo saraṇaṃ gato; Rāhu sūriyaṃ pamuñcassu, buddhā lokānukampakā. “Sūriya đã quy y Như Lai, bậc A-la-hán. Này Rāhu, hãy thả Sūriya ra. Chư Phật là những bậc có lòng thương xót thế gian. ‘‘Yo andhakāre tamasi pabhaṅkaro,Verocano maṇḍalī uggatejo; Mā rāhu gilī caramantalikkhe,Pajaṃ mamaṃ rāhu pamuñca sūriya’’nti. “Vị ấy là người tạo ra ánh sáng trong đêm tối, rực rỡ, hình tròn, oai lực mạnh mẽ. Này Rāhu, đừng nuốt chửng vị ấy, người đang đi giữa không trung. Này Rāhu, hãy thả Sūriya, người con của Ta ra.” Atha kho rāhu asurindo sūriyaṃ devaputtaṃ muñcitvā taramānarūpo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā saṃviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho rāhuṃ asurindaṃ vepacitti asurindo gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, vua a-tu-la Rāhu, sau khi thả thiên tử Sūriya, vội vã đi đến chỗ vua a-tu-la Vepacitti. Sau khi đến, với tâm trạng kinh hãi, lông tóc dựng đứng, vị ấy đứng sang một bên. Vua a-tu-la Vepacitti nói với vua a-tu-la Rāhu đang đứng một bên bằng một bài kệ: ‘‘Kiṃ nu santaramānova, rāhu sūriyaṃ pamuñcasi; Saṃviggarūpo āgamma, kiṃ nu bhītova tiṭṭhasī’’ti. “Này Rāhu, vì sao ngươi vội vã thả Sūriya ra? Trông ngươi kinh hãi, đến đây rồi, sao lại đứng yên như kẻ sợ hãi vậy?” ‘‘Sattadhā me phale muddhā, jīvanto na sukhaṃ labhe; Buddhagāthābhigītomhi, no ce muñceyya sūriya’’nti. “Đầu ta sẽ vỡ thành bảy mảnh, dù sống cũng không có được an lạc, nếu ta không thả Sūriya ra, vì ta bị bài kệ của Đức Phật chế ngự.” Paṭhamo vaggo. Phẩm thứ nhất. Tassuddānaṃ – Phần tóm tắt: Dve kassapā ca māgho ca, māgadho dāmali kāmado; Pañcālacaṇḍo tāyano, candimasūriyena te dasāti. Hai kinh Kassapa, và Māgha, Māgadha, Dāmali, Kāmada, Pañcālacaṇḍa, Tāyana, cùng với Candima và Sūriya, đó là mười kinh. 2. Anāthapiṇḍikavaggo 2. Phẩm Anāthapiṇḍika 1. Candimasasuttaṃ 1. Kinh Candimasa 92. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho candimaso devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi[Pg.50]. Ekamantaṃ ṭhito kho candimaso devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 92. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, khi đêm đã gần tàn, thiên tử Candimasa, với dung sắc thù thắng, chiếu sáng toàn bộ tu viện Jetavana, đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Đứng một bên, thiên tử Candimasa đã đọc bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Te hi sotthiṃ gamissanti, kacche vāmakase magā; Jhānāni upasampajja, ekodi nipakā satā’’ti. “Họ sẽ đạt được an ổn, như loài nai ở nơi an toàn trong hang núi. Những vị đã thành tựu các thiền, nhất tâm, thận trọng, và chánh niệm.” ‘‘Te hi pāraṃ gamissanti, chetvā jālaṃva ambujo; Jhānāni upasampajja, appamattā raṇañjahā’’ti. “Họ sẽ đi đến bờ kia, như cá phá tung lưới. Những vị đã thành tựu các thiền, không phóng dật, và từ bỏ xung đột.” 2. Veṇḍusuttaṃ 2. Kinh Veṇḍu 93. Ekamantaṃ ṭhito kho veṇḍu devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 93. Đứng một bên, thiên tử Veṇḍu đã đọc bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Sukhitāva te manujā, sugataṃ payirupāsiya; Yuñjaṃ gotamasāsane, appamattā nu sikkhare’’ti. “Những người ấy chắc chắn được an lạc, do đã phụng sự bậc Thiện Thệ; họ nỗ lực, không phóng dật, tu học trong giáo pháp của Gotama.” ‘‘Ye me pavutte siṭṭhipade (veṇḍūti bhagavā),Anusikkhanti jhāyino; Kāle te appamajjantā,Na maccuvasagā siyu’’nti. “(Này Veṇḍu, Đức Thế Tôn nói), những vị thiền định nào tu học theo các pháp môn giáo huấn đã được Ta tuyên thuyết; các vị ấy, vào đúng thời điểm, không phóng dật, sẽ không bị thần chết chi phối.” 3. Dīghalaṭṭhisuttaṃ 3. Kinh Dīghalaṭṭhi 94. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho dīghalaṭṭhi devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho dīghalaṭṭhi devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 94. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, thiên tử Dīghalaṭṭhi, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Veḷuvana rực sáng, đi đến nơi Đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Dīghalaṭṭhi đã nói lên kệ này trước sự hiện diện của Đức Thế Tôn: ‘‘Bhikkhu siyā jhāyī vimuttacitto,Ākaṅkhe ce hadayassānupattiṃ; Lokassa ñatvā udayabbayañca,Sucetaso anissito tadānisaṃso’’ti. “Nếu vị tỳ khưu mong đạt đến sự chứng ngộ của tâm, vị ấy nên là người thiền định, có tâm giải thoát; sau khi biết được sự sanh diệt của thế gian, có tâm thanh tịnh, không nương tựa, vị ấy sẽ có được lợi ích đó.” 4. Nandanasuttaṃ 4. Kinh Nandana 95. Ekamantaṃ [Pg.51] ṭhito kho nandano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 95. Đứng một bên, thiên tử Nandana đã thưa với Đức Thế Tôn bằng kệ rằng: ‘‘Pucchāmi taṃ gotama bhūripañña,Anāvaṭaṃ bhagavato ñāṇadassanaṃ; Kathaṃvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti,Kathaṃvidhaṃ paññavantaṃ vadanti; Kathaṃvidho dukkhamaticca iriyati,Kathaṃvidhaṃ devatā pūjayantī’’ti. “Con xin hỏi Ngài, Gotama, bậc có trí tuệ rộng lớn, tri kiến của Đức Thế Tôn không bị che lấp. Người như thế nào được gọi là người có giới? Người như thế nào được gọi là người có trí tuệ? Người như thế nào sống vượt qua đau khổ? Người như thế nào được chư thiên cúng dường?” ‘‘Yo sīlavā paññavā bhāvitatto,Samāhito jhānarato satīmā; Sabbassa sokā vigatā pahīnā,Khīṇāsavo antimadehadhārī. “Người nào có giới, có trí tuệ, đã tu tập tự thân, có định tĩnh, ưa thích thiền định, có chánh niệm; mọi sầu muộn đã được xua tan, từ bỏ; đã đoạn tận các lậu hoặc, và mang thân cuối cùng. ‘‘Tathāvidhaṃ sīlavantaṃ vadanti,Tathāvidhaṃ paññavantaṃ vadanti; Tathāvidho dukkhamaticca iriyati,Tathāvidhaṃ devatā pūjayantī’’ti. “Người như thế được gọi là người có giới, người như thế được gọi là người có trí tuệ; người như thế sống vượt qua đau khổ, người như thế được chư thiên cúng dường.” 5. Candanasuttaṃ 5. Kinh Candana 96. Ekamantaṃ ṭhito kho candano devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 96. Đứng một bên, thiên tử Candana đã thưa với Đức Thế Tôn bằng kệ rằng: ‘‘Kathaṃsu tarati oghaṃ, rattindivamatandito; Appatiṭṭhe anālambe, ko gambhīre na sīdatī’’ti. “Làm sao để vượt qua bộc lưu, ngày đêm không mệt mỏi? Ở nơi không có chỗ đứng, không có chỗ bám víu, ai là người không bị chìm trong vực sâu?” ‘‘Sabbadā sīlasampanno, paññavā susamāhito; Āraddhavīriyo pahitatto, oghaṃ tarati duttaraṃ. “Người luôn luôn đầy đủ giới hạnh, có trí tuệ, có định tĩnh tốt, đã khởi sự tinh tấn, có tâm đã được định hướng, người ấy vượt qua được bộc lưu khó vượt. ‘‘Virato kāmasaññāya, rūpasaṃyojanātigo; Nandīrāgaparikkhīṇo, so gambhīre na sīdatī’’ti. “Người đã từ bỏ tưởng về dục, đã vượt qua kiết sử sắc; đã đoạn tận tham ái và hoan hỷ, người ấy không bị chìm trong vực sâu.” 6. Vāsudattasuttaṃ 6. Kinh Vāsudatta 97. Ekamantaṃ [Pg.52] ṭhito kho vāsudatto devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 97. Đứng một bên, thiên tử Vāsudatta đã nói lên kệ này trước sự hiện diện của Đức Thế Tôn: ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti. “Như người bị đâm bằng giáo, hay như người bị lửa cháy trên đầu; vị tỳ khưu nên du hành với chánh niệm để đoạn trừ tham ái về dục.” ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Sakkāyadiṭṭhippahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti. “Như người bị đâm bằng giáo, hay như người bị lửa cháy trên đầu; vị tỳ khưu nên du hành với chánh niệm để đoạn trừ thân kiến.” 7. Subrahmasuttaṃ 7. Kinh Subrahma 98. Ekamantaṃ ṭhito kho subrahmā devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 98. Đứng một bên, thiên tử Subrahmā đã thưa với Đức Thế Tôn bằng kệ rằng: ‘‘Niccaṃ utrastamidaṃ cittaṃ, niccaṃ ubbiggamidaṃ mano; Anuppannesu kicchesu, atho uppatitesu ca; Sace atthi anutrastaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito’’ti. “Tâm này luôn kinh hãi, ý này luôn lo âu; đối với những điều phiền muộn chưa xảy ra, và cả những điều đã xảy ra. Nếu có trạng thái không kinh hãi, xin Ngài, người được hỏi, hãy nói cho con biết điều đó.” ‘‘Nāññatra bojjhā tapasā, nāññatrindriyasaṃvarā; Nāññatra sabbanissaggā, sotthiṃ passāmi pāṇina’’nti. “Ngoài giác chi và khổ hạnh, ngoài sự phòng hộ các căn, ngoài sự từ bỏ tất cả, Ta không thấy sự an ổn nào cho chúng sanh.” ‘‘Idamavoca…pe… tatthevantaradhāyī’’ti. Ngài đã nói điều này... vân vân... rồi biến mất tại chỗ. 8. Kakudhasuttaṃ 8. Kinh Kakudha 99. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sākete viharati añjanavane migadāye. Atha kho kakudho devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ añjanavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho kakudho devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nandasi, samaṇā’’ti? ‘‘Kiṃ laddhā, āvuso’’ti? ‘‘Tena hi, samaṇa, socasī’’ti? ‘‘Kiṃ jīyittha, āvuso’’ti? ‘‘Tena hi, samaṇa, neva nandasi na ca socasī’’ti? ‘‘Evamāvuso’’ti. 99. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Sāketa, tại Añjanavana, Migadāya. Bấy giờ, thiên tử Kakudha, vào lúc đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể Añjanavana rực sáng, đi đến nơi Đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Kakudha đã thưa với Đức Thế Tôn rằng: “Thưa Sa-môn, Ngài có hoan hỷ không?” “Này hiền giả, được gì mà hoan hỷ?” “Vậy thì, thưa Sa-môn, Ngài có sầu muộn không?” “Này hiền giả, mất gì mà sầu muộn?” “Vậy thì, thưa Sa-môn, Ngài không hoan hỷ cũng không sầu muộn sao?” “Đúng vậy, này hiền giả.” ‘‘Kacci [Pg.53] tvaṃ anagho bhikkhu, kacci nandī na vijjati; Kacci taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti. “Này tỳ khưu, có phải Ngài không có phiền não? Có phải Ngài không có hoan hỷ? Có phải sự bất mãn không khuấy nhiễu Ngài, người sống một mình?” ‘‘Anagho ve ahaṃ yakkha, atho nandī na vijjati; Atho maṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti. “Này dạ xoa, Ta thật sự không có phiền não, và cũng không có hoan hỷ; và sự bất mãn không khuấy nhiễu Ta, người sống một mình.” ‘‘Kathaṃ tvaṃ anagho bhikkhu, kathaṃ nandī na vijjati; Kathaṃ taṃ ekamāsīnaṃ, aratī nābhikīratī’’ti. “Này tỳ khưu, làm thế nào Ngài không có phiền não? Làm thế nào Ngài không có hoan hỷ? Làm thế nào sự bất mãn không khuấy nhiễu Ngài, người sống một mình?” ‘‘Aghajātassa ve nandī, nandījātassa ve aghaṃ; Anandī anagho bhikkhu, evaṃ jānāhi āvuso’’ti. “Đối với người có phiền não, chắc chắn có hoan hỷ; đối với người có hoan hỷ, chắc chắn có phiền não. Vị tỳ khưu không hoan hỷ, không phiền não, này hiền giả, hãy biết như vậy.” ‘‘Cirassaṃ vata passāmi, brāhmaṇaṃ parinibbutaṃ; Anandiṃ anaghaṃ bhikkhuṃ, tiṇṇaṃ loke visattika’’nti. “Thật lâu thay, tôi mới thấy, vị Bà-la-môn đã tịch tịnh; Vị tỳ khưu không hoan hỷ, không sầu muộn, đã vượt qua sự dính mắc ở đời.” 9. Uttarasuttaṃ 9. Kinh Uttara 100. Rājagahanidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho uttaro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 100. Nhân duyên ở Rājagaha. Đứng một bên, thiên tử Uttara đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti. “Mạng sống bị dẫn đi, tuổi thọ ngắn ngủi, đối với người bị già dẫn đi, không có nơi nương tựa. Thấy sự đáng sợ này trong cái chết, hãy làm các công đức mang lại an lạc.” ‘‘Upanīyati jīvitamappamāyu,Jarūpanītassa na santi tāṇā; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti. “Mạng sống bị dẫn đi, tuổi thọ ngắn ngủi, đối với người bị già dẫn đi, không có nơi nương tựa. Thấy sự đáng sợ này trong cái chết, người tìm cầu sự an tịnh nên từ bỏ vật chất thế gian.” 10. Anāthapiṇḍikasuttaṃ 10. Kinh Anāthapiṇḍika 101. Ekamantaṃ ṭhito kho anāthapiṇḍiko devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – 101. Đứng một bên, thiên tử Anāthapiṇḍika đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ; Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama. “Đây chính là Jetavana, nơi hội chúng thánh nhân thường lui tới; là nơi Pháp Vương đã trú ngụ, làm phát sinh niềm hoan hỷ cho tôi. ‘‘Kammaṃ [Pg.54] vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ; Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā. “Nghiệp, minh và pháp, giới và đời sống tối thượng; nhờ những điều này mà chúng sanh được thanh tịnh, chứ không phải nhờ dòng dõi hay tài sản. ‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati. “Vì vậy, người hiền trí, thấy rõ lợi ích của mình, nên như lý thẩm sát pháp; như vậy, ở đó vị ấy được thanh tịnh. ‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca; Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti. “Chính là Sāriputta, về trí tuệ, về giới và về sự an tịnh; vị tỳ khưu nào đã đến bờ kia, cũng chỉ tối đa đến chừng ấy mà thôi.” Idamavoca anāthapiṇḍiko devaputto. Idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti. Thiên tử Anāthapiṇḍika đã nói như vậy. Sau khi nói lời này, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi biến mất tại chỗ. Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ aññataro devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, so devaputto mama santike imā gāthāyo abhāsi – Rồi Thế Tôn, khi đêm ấy đã qua, gọi các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, đêm nay, một thiên tử, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đã đến chỗ ta; sau khi đến, đảnh lễ ta rồi đứng một bên. Này các tỳ khưu, đứng một bên, thiên tử ấy đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của ta: ‘‘Idañhi taṃ jetavanaṃ, isisaṅghanisevitaṃ; Āvutthaṃ dhammarājena, pītisañjananaṃ mama. “Đây chính là Jetavana, nơi hội chúng thánh nhân thường lui tới; là nơi Pháp Vương đã trú ngụ, làm phát sinh niềm hoan hỷ cho tôi. ‘‘Kammaṃ vijjā ca dhammo ca, sīlaṃ jīvitamuttamaṃ; Etena maccā sujjhanti, na gottena dhanena vā. “Nghiệp, minh và pháp, giới và đời sống tối thượng; nhờ những điều này mà chúng sanh được thanh tịnh, chứ không phải nhờ dòng dõi hay tài sản. ‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Yoniso vicine dhammaṃ, evaṃ tattha visujjhati. “Vì vậy, người hiền trí, thấy rõ lợi ích của mình, nên như lý thẩm sát pháp; như vậy, ở đó vị ấy được thanh tịnh. ‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca; Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā’’ti. “Chính là Sāriputta, về trí tuệ, về giới và về sự an tịnh; vị tỳ khưu nào đã đến bờ kia, cũng chỉ tối đa đến chừng ấy mà thôi.” ‘‘Idamavoca, bhikkhave, so devaputto. Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti. “Này các tỳ khưu, thiên tử ấy đã nói như vậy. Sau khi nói lời này, đảnh lễ ta, đi nhiễu bên phải rồi biến mất tại chỗ.” Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘so hi nūna, bhante, anāthapiṇḍiko devaputto bhavissati. Anāthapiṇḍiko gahapati āyasmante sāriputte abhippasanno ahosī’’ti. ‘‘Sādhu [Pg.55] sādhu, ānanda, yāvatakaṃ kho, ānanda, takkāya pattabbaṃ anuppattaṃ taṃ tayā. Anāthapiṇḍiko hi so, ānanda, devaputto’’ti. Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, chắc chắn vị thiên tử ấy phải là Anāthapiṇḍika. Gia chủ Anāthapiṇḍika đã có lòng tịnh tín đặc biệt nơi Tôn giả Sāriputta.” “Lành thay, lành thay, Ānanda! Này Ānanda, những gì cần đạt đến bằng suy luận, con đã đạt đến. Này Ānanda, vị thiên tử ấy chính là Anāthapiṇḍika.” Anāthapiṇḍikavaggo dutiyo. Phẩm Anāthapiṇḍika, thứ hai. Tassuddānaṃ – Kệ tóm tắt của phẩm: Candimaso ca veṇḍu ca, dīghalaṭṭhi ca nandano; Candano vāsudatto ca, subrahmā kakudhena ca; Uttaro navamo vutto, dasamo anāthapiṇḍikoti. Candimasa, Veṇḍu, Dīghalaṭṭhi, và Nandana; Candana, Vāsudatta, Subrahmā, và Kakudha; Uttara được nói là thứ chín, Anāthapiṇḍika là thứ mười. 3. Nānātitthiyavaggo 3. Phẩm Các Ngoại Đạo Khác Nhau 1. Sivasuttaṃ 1. Kinh Siva 102. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sivo devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sivo devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – 102. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, thiên tử Siva, khi đêm đã gần tàn, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn thể Jetavana, đã đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, thiên tử Siva đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, seyyo hoti na pāpiyo. “Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện; khi biết được Chánh pháp của bậc chân nhân, người ấy trở nên tốt hơn, không xấu đi. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, paññā labbhati nāññato. “Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện; khi biết được Chánh pháp của bậc chân nhân, trí tuệ được thành tựu, không phải từ nơi khác. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sokamajjhe na socati. “Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện; khi biết được Chánh pháp của bậc chân nhân, người ấy không sầu muộn giữa những người sầu muộn. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, ñātimajjhe virocati. “Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện; khi biết được Chánh pháp của bậc chân nhân, người ấy tỏa sáng giữa bà con quyến thuộc. ‘‘Sabbhireva [Pg.56] samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sattā gacchanti suggatiṃ. “Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện; khi biết được Chánh pháp của bậc chân nhân, chúng sanh đi đến thiện thú. ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sattā tiṭṭhanti sātata’’nti. “Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện. Sau khi biết được Chánh pháp của bậc thiện nhân, chúng sanh được an trú lâu dài trong an lạc.” Atha kho bhagavā sivaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi – Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã đáp lại thiên tử Siva bằng một bài kệ: ‘‘Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Sataṃ saddhammamaññāya, sabbadukkhā pamuccatī’’ti. “Chỉ nên kết giao với người thiện, nên thân cận với người thiện. Sau khi biết được Chánh pháp của bậc thiện nhân, vị ấy được giải thoát khỏi mọi khổ đau.” 2. Khemasuttaṃ 2. Kinh Khema 103. Ekamantaṃ ṭhito kho khemo devaputto bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – 103. Thiên tử Khema, sau khi đứng một bên, đã bạch lên Đức Thế Tôn những bài kệ này tại nơi gần Ngài: ‘‘Caranti bālā dummedhā, amitteneva attanā; Karontā pāpakaṃ kammaṃ, yaṃ hoti kaṭukapphalaṃ. “Kẻ ngu si, thiếu trí tuệ, đi lại như kẻ thù của chính mình, làm những nghiệp ác, mà có quả đắng cay. ‘‘Na taṃ kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā anutappati; Yassa assumukho rodaṃ, vipākaṃ paṭisevati. “Hành động đã làm là không tốt, hành động mà sau khi làm phải hối hận, hành động mà quả báo của nó phải gánh chịu với mặt đẫm lệ, khóc than. ‘‘Tañca kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā nānutappati; Yassa patīto sumano, vipākaṃ paṭisevati. “Và hành động đã làm là tốt đẹp, hành động mà sau khi làm không hối hận, hành động mà quả báo của nó được gánh chịu với lòng hoan hỷ, vui mừng. ‘‘Paṭikacceva taṃ kayirā, yaṃ jaññā hitamattano; Na sākaṭikacintāya, mantā dhīro parakkame. “Việc gì biết là lợi ích cho mình, nên làm ngay từ đầu. Bậc trí không nên chậm trễ, nỗ lực với suy nghĩ của người đánh xe (bị gãy trục). ‘‘Yathā sākaṭiko maṭṭhaṃ, samaṃ hitvā mahāpathaṃ; Visamaṃ maggamāruyha, akkhacchinnova jhāyati. “Như người đánh xe, từ bỏ con đường lớn bằng phẳng, êm ái, đi vào con đường gồ ghề, rồi bị gãy trục xe, liền ưu sầu. ‘‘Evaṃ dhammā apakkamma, adhammamanuvattiya; Mando maccumukhaṃ patto, akkhacchinnova jhāyatī’’ti. “Cũng vậy, kẻ ngu si, từ bỏ Chánh pháp, đi theo phi pháp, khi đến miệng tử thần, liền ưu sầu như người (đánh xe) bị gãy trục.” 3. Serīsuttaṃ 3. Kinh Serī 104. Ekamantaṃ ṭhito kho serī devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 104. Thiên tử Serī, sau khi đứng một bên, đã bạch lên Đức Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Annamevābhinandanti[Pg.57], ubhaye devamānusā; Atha ko nāma so yakkho, yaṃ annaṃ nābhinandatī’’ti. “Cả hai, chư thiên và loài người, đều ưa thích vật thực. Vậy, dạ-xoa nào tên là gì, mà không ưa thích vật thực?” ‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā; Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca. “Những ai với đức tin, với tâm trong sạch, bố thí vật thực ấy, chính vật thực ấy đi theo họ, ở đời này và đời sau. ‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti. “Do đó, sau khi loại trừ keo kiệt, chiến thắng cấu uế, nên thực hành bố thí. Các công đức là nơi nương tựa của chúng sanh ở thế giới bên kia.” ‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – “Bạch ngài, thật vi diệu! Bạch ngài, thật hy hữu! Lời này đã được Đức Thế Tôn khéo nói dường ấy: ‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā; Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca. “Những ai với đức tin, với tâm trong sạch, bố thí vật thực ấy, chính vật thực ấy đi theo họ, ở đời này và đời sau. ‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti. “Do đó, sau khi loại trừ keo kiệt, chiến thắng cấu uế, nên thực hành bố thí. Các công đức là nơi nương tựa của chúng sanh ở thế giới bên kia.” ‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhante, sirī nāma rājā ahosiṃ dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Tassa mayhaṃ, bhante, catūsu dvāresu dānaṃ dīyittha samaṇa-brāhmaṇa-kapaṇaddhika-vanibbakayācakānaṃ. Atha kho maṃ, bhante, itthāgāraṃ upasaṅkamitvā etadavoca – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ, bhante, paṭhamaṃ dvāraṃ itthāgārassa adāsiṃ. Tattha itthāgārassa dānaṃ dīyittha; mama dānaṃ paṭikkami. “Bạch ngài, trong quá khứ, con đã từng là vị vua tên Sirī, là người thí chủ, người chủ của sự bố thí, người tán thán sự bố thí. Bạch ngài, tại bốn cổng thành của con, sự bố thí đã được thực hiện cho các sa-môn, bà-la-môn, người nghèo khó, lữ khách, người hành khất, và người xin ăn. Bấy giờ, bạch ngài, các cung nữ đã đến gần con và nói điều này: ‘Chỉ có đức vua thực hành bố thí, còn chúng con thì không được bố thí. Lành thay, mong rằng chúng con cũng nương nhờ đức vua mà được thực hành các việc bố thí, được làm các công đức.’ Bạch ngài, con đã suy nghĩ thế này: ‘Ta là người thí chủ, người chủ của sự bố thí, người tán thán sự bố thí. Đối với những người nói rằng: ‘Chúng con sẽ bố thí,’ ta nên nói gì đây?’ Bạch ngài, do vậy, con đã giao cổng thành thứ nhất cho các cung nữ. Tại đó, sự bố thí của các cung nữ được thực hiện; sự bố thí của con bị đình chỉ. ‘‘Atha kho maṃ, bhante, khattiyā anuyantā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti[Pg.58]? So khvāhaṃ, bhante, dutiyaṃ dvāraṃ khattiyānaṃ anuyantānaṃ adāsiṃ. Tattha khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami. “Bấy giờ, bạch ngài, các vị vua chư hầu đã đến gần con và nói điều này: ‘Chỉ có đức vua thực hành bố thí, các cung nữ thực hành bố thí, còn chúng con thì không được bố thí. Lành thay, mong rằng chúng con cũng nương nhờ đức vua mà được thực hành các việc bố thí, được làm các công đức.’ Bạch ngài, con đã suy nghĩ thế này: ‘Ta là người thí chủ, người chủ của sự bố thí, người tán thán sự bố thí. Đối với những người nói rằng: ‘Chúng con sẽ bố thí,’ ta nên nói gì đây?’ Bạch ngài, do vậy, con đã giao cổng thành thứ hai cho các vị vua chư hầu. Tại đó, sự bố thí của các vị vua chư hầu được thực hiện, sự bố thí của con bị đình chỉ. ‘‘Atha kho maṃ, bhante, balakāyo upasaṅkamitvā etadavoca – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ bhante, tatiyaṃ dvāraṃ balakāyassa adāsiṃ. Tattha balakāyassa dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami. “Bấy giờ, bạch ngài, quân đội đã đến gần con và nói điều này: ‘Chỉ có đức vua thực hành bố thí, các cung nữ thực hành bố thí, các vị vua chư hầu thực hành bố thí, còn chúng con thì không được bố thí. Lành thay, mong rằng chúng con cũng nương nhờ đức vua mà được thực hành các việc bố thí, được làm các công đức.’ Bạch ngài, con đã suy nghĩ thế này: ‘Ta là người thí chủ, người chủ của sự bố thí, người tán thán sự bố thí. Đối với những người nói rằng: ‘Chúng con sẽ bố thí,’ ta nên nói gì đây?’ Bạch ngài, do vậy, con đã giao cổng thành thứ ba cho quân đội. Tại đó, sự bố thí của quân đội được thực hiện, sự bố thí của con bị đình chỉ. ‘‘Atha kho maṃ, bhante, brāhmaṇagahapatikā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘devassa kho dānaṃ dīyati; itthāgārassa dānaṃ dīyati; khattiyānaṃ anuyantānaṃ dānaṃ dīyati; balakāyassa dānaṃ dīyati; amhākaṃ dānaṃ na dīyati. Sādhu mayampi devaṃ nissāya dānāni dadeyyāma, puññāni kareyyāmā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ahaṃ khosmi dāyako dānapati dānassa vaṇṇavādī. Dānaṃ dassāmāti vadante kinti vadeyya’nti? So khvāhaṃ, bhante, catutthaṃ dvāraṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ adāsiṃ. Tattha brāhmaṇagahapatikānaṃ dānaṃ dīyittha, mama dānaṃ paṭikkami. “Bấy giờ, bạch ngài, các vị bà-la-môn và gia chủ đã đến gần con và nói điều này: ‘Chỉ có đức vua thực hành bố thí, các cung nữ thực hành bố thí, các vị vua chư hầu thực hành bố thí, quân đội thực hành bố thí, còn chúng con thì không được bố thí. Lành thay, mong rằng chúng con cũng nương nhờ đức vua mà được thực hành các việc bố thí, được làm các công đức.’ Bạch ngài, con đã suy nghĩ thế này: ‘Ta là người thí chủ, người chủ của sự bố thí, người tán thán sự bố thí. Đối với những người nói rằng: ‘Chúng con sẽ bố thí,’ ta nên nói gì đây?’ Bạch ngài, do vậy, con đã giao cổng thành thứ tư cho các vị bà-la-môn và gia chủ. Tại đó, sự bố thí của các vị bà-la-môn và gia chủ được thực hiện, sự bố thí của con bị đình chỉ. ‘‘Atha kho maṃ, bhante, purisā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘na kho dāni devassa koci dānaṃ dīyatī’ti. Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, te purise etadavocaṃ – ‘tena hi, bhaṇe, yo bāhiresu janapadesu āyo sañjāyati tato upaḍḍhaṃ antepure pavesetha, upaḍḍhaṃ tattheva dānaṃ detha samaṇa-brāhmaṇa-kapaṇaddhika-vanibbaka-yācakāna’nti. So khvāhaṃ, bhante, evaṃ dīgharattaṃ katānaṃ puññānaṃ evaṃ dīgharattaṃ katānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ pariyantaṃ nādhigacchāmi – ettakaṃ puññanti vā ettako puññavipākoti vā ettakaṃ sagge ṭhātabbanti vāti. Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – “Bạch ngài, khi ấy, các người hầu cận đã đến gần con và nói điều này: ‘Tâu thiên tử, bây giờ không có sự bố thí nào được ban phát.’ Bạch ngài, khi được nói như vậy, con đã nói với những người hầu cận ấy điều này: ‘Này các khanh, vậy thì, lợi tức nào sanh khởi ở các xứ ngoại biên, hãy mang một nửa vào nội cung, và một nửa còn lại hãy bố thí ngay tại chỗ cho các vị Sa-môn, Bà-la-môn, người nghèo khó, lữ khách, người cùng khổ, và người xin ăn.’ Bạch ngài, đối với các phước thiện đã được làm trong thời gian dài như vậy, đối với các pháp thiện đã được làm trong thời gian dài như vậy, con không thể thấy được giới hạn rằng: ‘Phước đức có chừng ấy,’ hay ‘quả của phước đức có chừng ấy,’ hay ‘cần phải ở cõi trời chừng ấy thời gian.’ Bạch ngài, thật hy hữu! Bạch ngài, thật vi diệu! Bạch ngài, điều này đã được Thế Tôn khéo nói như sau: ‘‘Ye naṃ dadanti saddhāya, vippasannena cetasā; Tameva annaṃ bhajati, asmiṃ loke paramhi ca. “‘Những ai với đức tin, với tâm tịnh tín, bố thí vật thực ấy; chính vật thực ấy sẽ đi theo họ, ở đời này và đời sau. ‘‘Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti. “‘Do đó, sau khi loại trừ lòng keo kiệt, đã chế ngự được cấu uế, người ấy nên bố thí. Các phước thiện là nơi nương tựa cho chúng sanh ở thế giới bên kia.’” 4. Ghaṭīkārasuttaṃ 4. Kinh Ghaṭīkāra 105. Ekamantaṃ [Pg.59] ṭhito kho ghaṭīkāro devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 105. Khi ấy, thiên tử Ghaṭīkāra đứng một bên, đã nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Avihaṃ upapannāse, vimuttā satta bhikkhavo; Rāgadosaparikkhīṇā, tiṇṇā loke visattika’’nti. “‘Bảy vị tỳ khưu đã được giải thoát, đã sanh về cõi Vô Phiền (Aviha), đã đoạn tận tham và sân, đã vượt qua sự dính mắc trong thế gian.’” ‘‘Ke ca te ataruṃ paṅkaṃ, maccudheyyaṃ suduttaraṃ; Ke hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti. “‘Các vị ấy là ai, những người đã vượt qua vũng lầy của tử thần, rất khó vượt qua? Ai đã từ bỏ thân người và vượt qua ách trói buộc của chư thiên?’” ‘‘Upako palagaṇḍo ca, pukkusāti ca te tayo; Bhaddiyo khaṇḍadevo ca, bāhuraggi ca saṅgiyo ; Te hitvā mānusaṃ dehaṃ, dibbayogaṃ upaccagu’’nti. “‘Upaka, Palagaṇḍa, và Pukkusāti, ba vị ấy; cùng với Bhaddiya, Khaṇḍadeva, Bāhuraggi, và Saṅgiya. Các vị ấy đã từ bỏ thân người và vượt qua ách trói buộc của chư thiên.’” ‘‘Kusalī bhāsasī tesaṃ, mārapāsappahāyinaṃ; Kassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti. “‘Ngươi nói lời tán thán về các vị ấy, những người đã từ bỏ cạm bẫy của Ma vương. Sau khi đã liễu tri giáo pháp của ai mà các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu?’” ‘‘Na aññatra bhagavatā, nāññatra tava sāsanā; Yassa te dhammamaññāya, acchiduṃ bhavabandhanaṃ. “‘Không ngoài Thế Tôn, không ngoài giáo pháp của ngài; chính nhờ liễu tri giáo pháp của ngài mà các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu. ‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati; Taṃ te dhammaṃ idhaññāya, acchiduṃ bhavabandhana’’nti. “‘Nơi mà danh và sắc chấm dứt không còn dư sót; sau khi đã liễu tri pháp ấy ở đây, các vị ấy đã cắt đứt được sự trói buộc của hữu.’” ‘‘Gambhīraṃ bhāsasī vācaṃ, dubbijānaṃ sudubbudhaṃ; Kassa tvaṃ dhammamaññāya, vācaṃ bhāsasi īdisa’’nti. “‘Ngươi nói lời sâu xa, khó hiểu, rất khó giác ngộ. Sau khi đã liễu tri giáo pháp của ai mà ngươi nói lời như vậy?’” ‘‘Kumbhakāro pure āsiṃ, vekaḷiṅge ghaṭīkaro; Mātāpettibharo āsiṃ, kassapassa upāsako. “‘Thuở xưa, con là người thợ gốm ở Vekaḷiṅga, tên là Ghaṭīkāra. Con đã phụng dưỡng cha mẹ và là một cận sự nam của đức Phật Kassapa. ‘‘Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso; Ahuvā te sagāmeyyo, ahuvā te pure sakhā. “‘Con đã từ bỏ việc dâm dục, sống đời phạm hạnh, không còn tham ái. Con đã là người cùng làng với ngài, đã là bạn của ngài thuở xưa. ‘‘Sohamete pajānāmi, vimutte satta bhikkhavo; Rāgadosaparikkhīṇe, tiṇṇe loke visattika’’nti. “‘Chính con biết rõ bảy vị tỳ khưu ấy đã được giải thoát, đã đoạn tận tham và sân, đã vượt qua sự dính mắc trong thế gian.’” ‘‘Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaggava; Kumbhakāro pure āsi, vekaḷiṅge ghaṭīkaro. “‘Này Bhaggava, sự việc khi ấy đúng như lời ngươi nói. Thuở xưa, ngươi là người thợ gốm ở Vekaḷiṅga, tên là Ghaṭīkāra. ‘‘Mātāpettibharo [Pg.60] āsi, kassapassa upāsako; Virato methunā dhammā, brahmacārī nirāmiso; Ahuvā me sagāmeyyo, ahuvā me pure sakhā’’ti. “‘Ngươi đã phụng dưỡng cha mẹ và là một cận sự nam của đức Phật Kassapa. Ngươi đã từ bỏ việc dâm dục, sống đời phạm hạnh, không còn tham ái. Ngươi đã là người cùng làng với ta, đã là bạn của ta thuở xưa.’” ‘‘Evametaṃ purāṇānaṃ, sahāyānaṃ ahu saṅgamo; Ubhinnaṃ bhāvitattānaṃ, sarīrantimadhārina’’nti. “‘Như vậy, đây là cuộc gặp gỡ của những người bạn cũ, cả hai đều đã tu tập tự thân, đang mang thân cuối cùng.’” 5. Jantusuttaṃ 5. Kinh Jantu 106. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū, kosalesu viharanti himavantapasse araññakuṭikāya uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. 106. Tôi nghe như vầy: Một thời, nhiều vị tỳ khưu đang trú ở xứ Kosala, trong một am thất trong rừng ở sườn núi Hy-mã-lạp. Các vị ấy trạo cử, kiêu mạn, dao động, lắm lời, nói lời phân tán, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, các căn không được phòng hộ. Atha kho jantu devaputto tadahuposathe pannarase yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū gāthāhi ajjhabhāsi – Khi ấy, vào ngày Bố-tát, ngày rằm, thiên tử Jantu đã đi đến nơi các vị tỳ khưu ấy. Sau khi đến, vị ấy đã nói với các vị tỳ khưu ấy bằng những câu kệ: ‘‘Sukhajīvino pure āsuṃ, bhikkhū gotamasāvakā; Anicchā piṇḍamesanā, anicchā sayanāsanaṃ; Loke aniccataṃ ñatvā, dukkhassantaṃ akaṃsu te. “‘Thuở xưa, các vị tỳ khưu, đệ tử của ngài Gotama, đã sống an lạc. Không mong cầu, các vị ấy tìm kiếm vật thực; không mong cầu, các vị ấy tìm kiếm chỗ ở. Sau khi biết được sự vô thường trong thế gian, các vị ấy đã chấm dứt khổ đau. ‘‘Dupposaṃ katvā attānaṃ, gāme gāmaṇikā viya; Bhutvā bhutvā nipajjanti, parāgāresu mucchitā. “‘Tự nuôi thân một cách khó khăn, như các trưởng làng trong làng; ăn rồi lại ăn, họ nằm xuống, mê đắm trong nhà của người khác. ‘‘Saṅghassa añjaliṃ katvā, idhekacce vadāmahaṃ ; Apaviddhā anāthā te, yathā petā tatheva te. “‘Con chắp tay lạy Tăng chúng, và nói về một số người ở đây: Họ bị ruồng bỏ, không nơi nương tựa, họ giống như những người đã chết. ‘‘Ye kho pamattā viharanti, te me sandhāya bhāsitaṃ; Ye appamattā viharanti, namo tesaṃ karomaha’’nti. “‘Những ai sống buông lung, lời nói của con là nhắm đến họ. Những ai sống không buông lung, con xin đảnh lễ các vị ấy.’” 6. Rohitassasuttaṃ 6. Kinh Rohitassa 107. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ ṭhito kho rohitasso devaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yattha nu kho, bhante, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, sakkā nu kho so, bhante, gamanena lokassa [Pg.61] anto ñātuṃ vā daṭṭhuṃ vā pāpuṇituṃ vā’’ti? ‘‘Yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’ti. 107. Nhân duyên ở Sāvatthī. Khi ấy, thiên tử Rohitassa đứng một bên, đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, nơi nào mà người ta không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh, bạch ngài, có thể nào bằng cách đi mà biết được, thấy được, hay đến được tận cùng của thế gian không?” “Này hiền giả, nơi nào mà người ta không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh, ta không nói rằng bằng cách đi mà có thể biết được, thấy được, hay đến được tận cùng của thế gian.” ‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’ti. “Bạch ngài, thật hy hữu! Bạch ngài, thật vi diệu! Bạch ngài, điều này đã được Thế Tôn khéo nói như sau: ‘Này hiền giả, nơi nào mà người ta không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh, ta không nói rằng bằng cách đi mà có thể biết được, thấy được, hay đến được tận cùng của thế gian.’” ‘‘Bhūtapubbāhaṃ, bhante, rohitasso nāma isi ahosiṃ bhojaputto iddhimā vehāsaṅgamo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo javo ahosi; seyyathāpi nāma daḷhadhammā dhanuggaho susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano lahukena asanena appakasireneva tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpo padavītihāro ahosi; seyyathāpi nāma puratthimā samuddā pacchimo samuddo. Tassa mayhaṃ, bhante, evarūpaṃ icchāgataṃ uppajji – ‘ahaṃ gamanena lokassa antaṃ pāpuṇissāmī’ti. So khvāhaṃ, bhante, evarūpena javena samannāgato evarūpena ca padavītihārena aññatreva asita-pīta-khāyita-sāyitā aññatra uccāra-passāvakammā aññatra niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṃ gantvā appatvāva lokassa antaṃ antarāva kālaṅkato. “Bạch ngài, thuở quá khứ, con đã từng là vị ẩn sĩ tên Rohitassa, con của vị lãnh chúa, có thần thông, đi được trên hư không. Bạch ngài, tốc độ của con khi ấy là như thế này; ví như một cung thủ có cây cung chắc chắn, được huấn luyện kỹ càng, thiện nghệ, thực hành thành thục, đã được chỉ dạy, có thể bắn mũi tên nhẹ đi ngang qua bóng cây thốt nốt một cách không khó khăn. Bạch ngài, sải bước của con khi ấy là như thế này; ví như khoảng cách từ biển đông đến biển tây. Bạch ngài, con đã khởi lên ước muốn như thế này: ‘Ta sẽ đi đến tận cùng của thế gian bằng sự đi lại.’ Bạch ngài, con ấy, được trang bị tốc độ như vậy và sải bước như vậy, ngoại trừ việc ăn, uống, nhai, nếm, ngoại trừ việc đại tiện, tiểu tiện, ngoại trừ việc ngủ nghỉ và xua tan mệt mỏi, đã sống một trăm năm, có tuổi thọ một trăm năm, đã đi suốt một trăm năm, nhưng vẫn chưa đến được tận cùng của thế gian mà đã mệnh chung giữa đường.” ‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘yattha kho, āvuso, na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, nāhaṃ taṃ gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmī’’’ti. “Bạch ngài, thật vi diệu! Bạch ngài, thật hy hữu! Bạch ngài, điều này đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng biết bao: ‘Này hiền hữu, nơi nào không có sanh, không có già, không có chết, không có chuyển dịch, không có tái sanh, Ta không tuyên bố rằng có thể biết, thấy, hay đạt đến tận cùng của thế gian ấy bằng sự đi lại.’” ‘‘Na kho panāhaṃ, āvuso, appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi. Api ca khvāhaṃ, āvuso, imasmiṃyeva byāmamatte kaḷevare sasaññimhi samanake lokañca paññapemi lokasamudayañca lokanirodhañca lokanirodhagāminiñca paṭipadanti. “Này hiền hữu, Ta không tuyên bố rằng có thể chấm dứt khổ đau mà không đạt đến tận cùng của thế gian. Tuy nhiên, này hiền hữu, chính trong tấm thân dài một sải tay này, có tưởng và có tâm, Ta tuyên bố về thế gian, về thế gian tập, về thế gian diệt, và về con đường đưa đến thế gian diệt.” ‘‘Gamanena na pattabbo, lokassanto kudācanaṃ; Na ca appatvā lokantaṃ, dukkhā atthi pamocanaṃ. “Không thể nào đạt đến, tận cùng của thế gian, bằng cách đi lại; và không đạt đến tận cùng thế gian, thì không có sự giải thoát khỏi khổ đau.” ‘‘Tasmā [Pg.62] have lokavidū sumedho,Lokantagū vusitabrahmacariyo; Lokassa antaṃ samitāvi ñatvā,Nāsīsati lokamimaṃ parañcā’’ti. “Vì vậy, bậc trí tuệ, người thông hiểu thế gian, đã đến tận cùng thế gian, đã sống đời phạm hạnh; sau khi biết tận cùng của thế gian, vị ấy đã được an tịnh, không còn mong cầu thế gian này hay thế gian khác.” 7. Nandasuttaṃ 7. Kinh Nanda 108. Ekamantaṃ ṭhito kho nando devaputto bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 108. Đứng một bên, chư thiên Nanda đã bạch lên Thế Tôn bài kệ này tại nơi gần ngài: ‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Puññāni kayirātha sukhāvahānī’’ti. “Thời gian trôi qua, đêm ngày vội vã, các giai đoạn tuổi tác lần lượt từ bỏ; khi thấy sự đáng sợ này trong cái chết, người ta nên làm các công đức mang lại an lạc.” ‘‘Accenti kālā tarayanti rattiyo,Vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Etaṃ bhayaṃ maraṇe pekkhamāno,Lokāmisaṃ pajahe santipekkho’’ti. “Thời gian trôi qua, đêm ngày vội vã, các giai đoạn tuổi tác lần lượt từ bỏ; khi thấy sự đáng sợ này trong cái chết, người tìm cầu sự an tịnh nên từ bỏ mồi nhử của thế gian.” 8. Nandivisālasuttaṃ 8. Kinh Nandivisāla 109. Ekamantaṃ ṭhito kho nandivisālo devaputto bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 109. Đứng một bên, chư thiên Nandivisāla đã bạch lên Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Catucakkaṃ navadvāraṃ, puṇṇaṃ lobhena saṃyutaṃ; Paṅkajātaṃ mahāvīra, kathaṃ yātrā bhavissatī’’ti. “Hỡi bậc Đại Hùng, có bốn bánh xe, chín cửa, đầy ắp và kết hợp với tham lam, sanh ra từ bùn lầy; làm sao để có thể ra khỏi?” ‘‘Chetvā naddhiṃ varattañca, icchālobhañca pāpakaṃ; Samūlaṃ taṇhamabbuyha, evaṃ yātrā bhavissatī’’ti. “Sau khi cắt đứt dây da và dây chão, cùng với ước muốn và tham lam xấu xa; sau khi nhổ tận gốc rễ ái dục, như vậy sẽ có sự ra khỏi.” 9. Susimasuttaṃ 9. Kinh Susima 110. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ ānandaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘tuyhampi no, ānanda, sāriputto ruccatī’’ti? 110. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tôn giả Ānanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã nói điều này với tôn giả Ānanda đang ngồi một bên: “Này Ānanda, thầy có hài lòng về Sāriputta không?” ‘‘Kassa [Pg.63] hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, bhante, āyasmā sāriputto. Mahāpañño, bhante, āyasmā sāriputto. Puthupañño, bhante, āyasmā sāriputto. Hāsapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Javanapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Tikkhapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Nibbedhikapañño, bhante, āyasmā sāriputto. Appiccho, bhante, āyasmā sāriputto. Santuṭṭho, bhante, āyasmā sāriputto. Pavivitto, bhante, āyasmā sāriputto. Asaṃsaṭṭho, bhante, āyasmā sāriputto. Āraddhavīriyo, bhante, āyasmā sāriputto. Vattā, bhante, āyasmā sāriputto. Vacanakkhamo, bhante, āyasmā sāriputto. Codako, bhante, āyasmā sāriputto. Pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputto. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyyā’’ti? “Bạch ngài, người nào không ngu si, không sân hận, không si mê, tâm không điên đảo, lại không hài lòng về tôn giả Sāriputta? Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có đại trí tuệ. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ rộng lớn. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ hoan hỷ. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ nhanh nhạy. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ sắc bén. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là bậc có trí tuệ thâm nhập. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người ít ham muốn. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người biết đủ. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người sống độc cư. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người không giao du. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người tinh tấn. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người hay khuyên dạy. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người kham nhẫn lời nói. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người hay chỉ lỗi. Bạch ngài, tôn giả Sāriputta là người khiển trách điều ác. Bạch ngài, người nào không ngu si, không sân hận, không si mê, tâm không điên đảo, lại không hài lòng về tôn giả Sāriputta?” ‘‘Evametaṃ, ānanda, evametaṃ, ānanda! Kassa hi nāma, ānanda, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, ānanda, sāriputto. Mahāpañño, ānanda, sāriputto. Puthupañño, ānanda, sāriputto. Hāsapañño, ānanda, sāriputto. Javanapañño, ānanda, sāriputto. Tikkhapañño, ānanda, sāriputto. Nibbedhikapañño, ānanda, sāriputto. Appiccho, ānanda, sāriputto. Santuṭṭho, ānanda, sāriputto. Pavivitto, ānanda, sāriputto. Asaṃsaṭṭho, ānanda, sāriputto. Āraddhavīriyo, ānanda, sāriputto. Vattā, ānanda, sāriputto. Vacanakkhamo, ānanda, sāriputto. Codako, ānanda, sāriputto. Pāpagarahī, ānanda, sāriputto. Kassa hi nāma, ānanda, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa sāriputto na rucceyyā’’ti? “Đúng vậy, Ānanda, đúng vậy, Ānanda! Này Ānanda, người nào không ngu si, không sân hận, không si mê, tâm không điên đảo, lại không hài lòng về Sāriputta? Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có đại trí tuệ. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ rộng lớn. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ hoan hỷ. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ nhanh nhạy. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ sắc bén. Này Ānanda, Sāriputta là bậc có trí tuệ thâm nhập. Này Ānanda, Sāriputta là người ít ham muốn. Này Ānanda, Sāriputta là người biết đủ. Này Ānanda, Sāriputta là người sống độc cư. Này Ānanda, Sāriputta là người không giao du. Này Ānanda, Sāriputta là người tinh tấn. Này Ānanda, Sāriputta là người hay khuyên dạy. Này Ānanda, Sāriputta là người kham nhẫn lời nói. Này Ānanda, Sāriputta là người hay chỉ lỗi. Này Ānanda, Sāriputta là người khiển trách điều ác. Này Ānanda, người nào không ngu si, không sân hận, không si mê, tâm không điên đảo, lại không hài lòng về Sāriputta?” Atha kho susimo devaputto āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne mahatiyā devaputtaparisāya parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho susimo devaputto bhagavantaṃ etadavoca – Khi ấy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, thiên tử Susima, được vây quanh bởi một đoàn tùy tùng thiên tử đông đảo, đã đi đến nơi Thế Tôn đang ngự; sau khi đến, vị ấy đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Sau khi đã đứng sang một bên, thiên tử Susima đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘‘Evametaṃ[Pg.64], bhagavā, evametaṃ, sugata. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? Paṇḍito, bhante, āyasmā sāriputto. Mahāpañño, bhante, puthupañño, bhante, hāsapañño, bhante, javanapañño, bhante, tikkhapañño, bhante, nibbedhikapañño, bhante, appiccho, bhante, santuṭṭho, bhante, pavivitto, bhante, asaṃsaṭṭho, bhante, āraddhavīriyo, bhante, vattā, bhante, vacanakkhamo, bhante, codako, bhante, pāpagarahī, bhante, āyasmā sāriputto. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyya? “Bạch Thế Tôn, đúng là như vậy! Bạch Thiện Thệ, đúng là như vậy! Bạch ngài, đối với người nào không phải là kẻ ngu dốt, không có tâm ác độc, không si mê, và có tâm không bị đảo lộn, thì làm sao lại không hoan hỷ với Tôn giả Sāriputta? Bạch ngài, Tôn giả Sāriputta là bậc hiền trí. Bạch ngài, Tôn giả Sāriputta có trí tuệ vĩ đại, bạch ngài, có trí tuệ sâu rộng, bạch ngài, có trí tuệ hoan hỷ, bạch ngài, có trí tuệ nhanh nhạy, bạch ngài, có trí tuệ sắc bén, bạch ngài, có trí tuệ xuyên thấu, bạch ngài, là người ít ham muốn, bạch ngài, là người biết đủ, bạch ngài, là người sống viễn ly, bạch ngài, là người không giao du, bạch ngài, là người tinh tấn, bạch ngài, là người hay khuyên dạy, bạch ngài, là người kham nhẫn lời nói, bạch ngài, là người hay chỉ lỗi, bạch ngài, Tôn giả Sāriputta là người khiển trách điều ác. Bạch ngài, đối với người nào không phải là kẻ ngu dốt, không có tâm ác độc, không si mê, và có tâm không bị đảo lộn, thì làm sao lại không hoan hỷ với Tôn giả Sāriputta?” ‘‘Ahampi hi, bhante, yaññadeva devaputtaparisaṃ upasaṅkamiṃ, etadeva bahulaṃ saddaṃ suṇāmi – ‘paṇḍito āyasmā sāriputto; mahāpañño āyasmā, puthupañño āyasmā, hāsapañño āyasmā, javanapañño āyasmā, tikkhapañño āyasmā, nibbedhikapañño āyasmā, appiccho āyasmā, santuṭṭho āyasmā, pavivitto āyasmā, asaṃsaṭṭho āyasmā, āraddhavīriyo āyasmā, vattā āyasmā, vacanakkhamo āyasmā, codako āyasmā, pāpagarahī āyasmā sāriputto’ti. Kassa hi nāma, bhante, abālassa aduṭṭhassa amūḷhassa avipallatthacittassa āyasmā sāriputto na rucceyyā’’ti? “Bạch ngài, chính con cũng vậy, mỗi khi con đi đến bất kỳ đoàn tùy tùng thiên tử nào, con đều nghe thấy rất nhiều tiếng tán thán này: ‘Tôn giả Sāriputta là bậc hiền trí; Tôn giả có trí tuệ vĩ đại, Tôn giả có trí tuệ sâu rộng, Tôn giả có trí tuệ hoan hỷ, Tôn giả có trí tuệ nhanh nhạy, Tôn giả có trí tuệ sắc bén, Tôn giả có trí tuệ xuyên thấu, Tôn giả là người ít ham muốn, Tôn giả là người biết đủ, Tôn giả là người sống viễn ly, Tôn giả là người không giao du, Tôn giả là người tinh tấn, Tôn giả là người hay khuyên dạy, Tôn giả là người kham nhẫn lời nói, Tôn giả là người hay chỉ lỗi, Tôn giả Sāriputta là người khiển trách điều ác.’ Bạch ngài, đối với người nào không phải là kẻ ngu dốt, không có tâm ác độc, không si mê, và có tâm không bị đảo lộn, thì làm sao lại không hoan hỷ với Tôn giả Sāriputta?” Atha kho susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti. Khi ấy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, đoàn tùy tùng thiên tử của thiên tử Susima đã trở nên hoan hỷ, vui mừng, phát sinh hỷ lạc, và đã biểu lộ những sắc tướng cao thấp khác nhau. ‘‘Seyyathāpi nāma maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikammakato paṇḍukambale nikkhitto bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti. “Ví như một viên ngọc báu lưu ly, thuần khiết, thuộc loại tốt, có tám cạnh, được chế tác hoàn hảo, khi được đặt trên một tấm thảm len màu vàng nhạt, nó sẽ tỏa sáng, rực rỡ, và chói lọi; cũng vậy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, đoàn tùy tùng thiên tử của thiên tử Susima đã trở nên hoan hỷ, vui mừng, phát sinh hỷ lạc, và đã biểu lộ những sắc tướng cao thấp khác nhau. ‘‘Seyyathāpi nāma nikkhaṃ jambonadaṃ dakkhakammāraputtaukkāmukhasukusalasampahaṭṭhaṃ paṇḍukambale nikkhittaṃ bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti. “Ví như một đồng tiền vàng Diêm-phù-đàn, được người thợ kim hoàn và con trai ông ta, những người khéo léo, chế tác tinh xảo trong lò luyện, khi được đặt trên một tấm thảm len màu vàng nhạt, nó sẽ tỏa sáng, rực rỡ, và chói lọi; cũng vậy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, đoàn tùy tùng thiên tử của thiên tử Susima đã trở nên hoan hỷ, vui mừng, phát sinh hỷ lạc, và đã biểu lộ những sắc tướng cao thấp khác nhau. ‘‘Seyyathāpi [Pg.65] nāma saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve rattiyā paccūsasamayaṃ osadhitārakā bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti. “Ví như vào mùa thu, khi bầu trời trong sáng, không có mây, vào lúc rạng đông, sao Hôm tỏa sáng, rực rỡ, và chói lọi; cũng vậy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, đoàn tùy tùng thiên tử của thiên tử Susima đã trở nên hoan hỷ, vui mừng, phát sinh hỷ lạc, và đã biểu lộ những sắc tướng cao thấp khác nhau. ‘‘Seyyathāpi nāma saradasamaye viddhe vigatavalāhake deve ādicco nabhaṃ abbhussakkamāno sabbaṃ ākāsagataṃ tamagataṃ abhivihacca bhāsate ca tapate ca virocati ca; evamevaṃ susimassa devaputtassa devaputtaparisā āyasmato sāriputtassa vaṇṇe bhaññamāne attamanā pamuditā pītisomanassajātā uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti. “Ví như vào mùa thu, khi bầu trời trong sáng, không có mây, mặt trời mọc lên trên bầu trời, xua tan mọi bóng tối trong không gian, tỏa sáng, rực rỡ, và chói lọi; cũng vậy, trong lúc những lời tán thán về đức hạnh của Tôn giả Sāriputta đang được nói lên, đoàn tùy tùng thiên tử của thiên tử Susima đã trở nên hoan hỷ, vui mừng, phát sinh hỷ lạc, và đã biểu lộ những sắc tướng cao thấp khác nhau. Atha kho susimo devaputto āyasmantaṃ sāriputtaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Khi ấy, thiên tử Susima, nhân Tôn giả Sāriputta, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Paṇḍitoti samaññāto, sāriputto akodhano; Appiccho sorato danto, satthuvaṇṇābhato isī’’ti. “Được biết đến là bậc hiền trí, Sāriputta không sân hận; Ít ham muốn, hiền hòa, tự chủ, vị ẩn sĩ được Bậc Đạo Sư tán thán.” Atha kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ ārabbha susimaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi – Khi ấy, Thế Tôn, nhân Tôn giả Sāriputta, đã đáp lại thiên tử Susima bằng một bài kệ: ‘‘Paṇḍitoti samaññāto, sāriputto akodhano; Appiccho sorato danto, kālaṃ kaṅkhati sudanto’’ ti. “Được biết đến là bậc hiền trí, Sāriputta không sân hận; Ít ham muốn, hiền hòa, tự chủ, người được khéo huấn luyện, đang chờ đợi thời điểm.” 10. Nānātitthiyasāvakasuttaṃ 10. Kinh Về Các Đệ Tử Của Nhiều Tông Phái Khác Nhau 111. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho sambahulā nānātitthiyasāvakā devaputtā asamo ca sahali ca nīko ca ākoṭako ca vegabbhari ca māṇavagāmiyo ca abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ veḷuvanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā [Pg.66] ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhito kho asamo devaputto pūraṇaṃ kassapaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 111. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn đang ngự tại Rājagaha, trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Khi ấy, có nhiều vị thiên tử là đệ tử của các tông phái khác nhau, tên là Asama, Sahali, Nīka, Ākoṭaka, Vegabbhari, và Māṇavagāmiya, vào lúc đêm đã khuya, với dung sắc tuyệt mỹ, đã làm cho toàn bộ Trúc Lâm rực sáng, rồi đi đến nơi Thế Tôn đang ngự. Sau khi đến, họ đã đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng sang một bên. Sau khi đã đứng sang một bên, thiên tử Asama, nhân Pūraṇa Kassapa, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Idha chinditamārite, hatajānīsu kassapo; Na pāpaṃ samanupassati, puññaṃ vā pana attano; Sa ve vissāsamācikkhi, satthā arahati mānana’’nti. “Ở đây, trong việc chặt chém, giết chóc, trong việc gây thương tích và mất mát, Kassapa không thấy có điều ác, cũng không thấy có công đức cho bản thân. Vị ấy đã chỉ ra nơi nương tựa, bậc đạo sư ấy xứng đáng được tôn kính.” Atha kho sahali devaputto makkhaliṃ gosālaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Khi ấy, thiên tử Sahali, nhân Makkhali Gosāla, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Tapojigucchāya susaṃvutatto,Vācaṃ pahāya kalahaṃ janena; Samosavajjā virato saccavādī,Na hi nūna tādisaṃ karoti pāpa’’nti. “Với khổ hạnh và sự ghê tởm (điều ác), tự thân được khéo chế ngự, từ bỏ lời nói tranh cãi với mọi người; tránh xa lỗi lầm, nói lời chân thật, chắc chắn người như vậy không làm điều ác.” Atha kho nīko devaputto nigaṇṭhaṃ nāṭaputtaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Khi ấy, thiên tử Nīka, nhân Nigaṇṭha Nāṭaputta, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Jegucchī nipako bhikkhu, cātuyāmasusaṃvuto; Diṭṭhaṃ sutañca ācikkhaṃ, na hi nūna kibbisī siyā’’ti. “Vị tỳ-khưu ghê tởm, trí tuệ, được phòng hộ kỹ lưỡng trong bốn giới luật; trình bày điều được thấy và được nghe, chắc chắn không phải là người làm điều ác.” Atha kho ākoṭako devaputto nānātitthiye ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Rồi thiên tử Ākoṭaka, nhân nói về các du sĩ ngoại đạo khác nhau, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Pakudhako kātiyāno nigaṇṭho,Ye cāpime makkhalipūraṇāse; Gaṇassa satthāro sāmaññappattā,Na hi nūna te sappurisehi dūre’’ti. “Pakudhaka Kātiyāna, Nigaṇṭha, và cả những vị này là Makkhalī và Pūraṇa; các vị đạo sư của giáo đoàn, đã đạt đến quả vị Sa-môn, chắc chắn các vị ấy không xa rời các bậc chân nhân.” Atha kho vegabbhari devaputto ākoṭakaṃ devaputtaṃ gāthāya paccabhāsi – Rồi thiên tử Vegabbhari đáp lại thiên tử Ākoṭaka bằng kệ ngôn: ‘‘Sahācaritena chavo sigālo,Na kotthuko sīhasamo kadāci; Naggo musāvādī gaṇassa satthā,Saṅkassarācāro na sataṃ sarikkho’’ti. “Con chó rừng hạ tiện, chỉ vì đi cùng sư tử, không bao giờ trở nên giống như sư tử. Vị đạo sư của giáo đoàn, kẻ lõa thể, nói dối, có hạnh kiểm đáng ghê tởm, không thể sánh bằng bậc thiện trí.” Atha [Pg.67] kho māro pāpimā begabbhariṃ devaputtaṃ anvāvisitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – Rồi Ác ma, kẻ bất thiện, nhập vào thiên tử Vegabbhari, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Tapojigucchāya āyuttā, pālayaṃ pavivekiyaṃ; Rūpe ca ye niviṭṭhāse, devalokābhinandino; Te ve sammānusāsanti, paralokāya mātiyā’’ti. “Những ai chuyên tâm khổ hạnh và ghê tởm, giữ gìn hạnh độc cư, những ai đắm trước trong sắc, và hoan hỷ trong cõi trời; họ thật sự giáo huấn đúng đắn cho người khác vì đời sau, hỡi người bạn.” Atha kho bhagavā, ‘māro ayaṃ pāpimā’ iti viditvā, māraṃ pāpimantaṃ gāthāya paccabhāsi – Rồi Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma, kẻ bất thiện,” đã đáp lại Ác ma, kẻ bất thiện, bằng kệ ngôn: ‘‘Ye keci rūpā idha vā huraṃ vā,Ye cantalikkhasmiṃ pabhāsavaṇṇā; Sabbeva te te namucippasatthā,Āmisaṃva macchānaṃ vadhāya khittā’’ti. “Bất cứ sắc nào, ở đây hay ở nơi khác, hay những sắc nào có màu sắc rực rỡ ở trong hư không; tất cả những sắc ấy, hỡi Namuci, đều do ngươi tán thán, được ném ra để giết hại, như mồi câu để giết cá.” Atha kho māṇavagāmiyo devaputto bhagavantaṃ ārabbha bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – Rồi thiên tử Māṇavagāmiya, nhân nói về Thế Tôn, đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Vipulo rājagahīyānaṃ, giriseṭṭho pavuccati; Seto himavataṃ seṭṭho, ādicco aghagāminaṃ. “Trong số các ngọn núi của Rājagaha, núi Vipula được gọi là ngọn núi cao nhất; trong số các ngọn núi của Himavanta, núi Seto là cao nhất; trong số những vật đi trên không, mặt trời là cao nhất. ‘‘Samuddo udadhinaṃ seṭṭho, nakkhattānañca candimā ; Sadevakassa lokassa, buddho aggo pavuccatī’’ti. “Trong số các vùng nước, đại dương là cao nhất; trong số các vì sao, mặt trăng là cao nhất; trong thế giới cùng với chư thiên, Đức Phật được gọi là bậc tối thượng.” Nānātitthiyavaggo tatiyo. Phẩm Về Các Du Sĩ Ngoại Đạo Khác Nhau, phẩm thứ ba. Tassuddānaṃ – Phần Tóm Lược: Sivo khemo ca serī ca, ghaṭī jantu ca rohito; Nando nandivisālo ca, susimo nānātitthiyena te dasāti. Siva, Khema, và Serī, Ghaṭī, Jantu, và Rohita; Nanda và Nandivisāla, Susima, cùng với Nānātitthiya, là mười kinh. Devaputtasaṃyuttaṃ samattaṃ. Tương Ưng Thiên Tử đã kết thúc. 3. Kosalasaṃyuttaṃ 3. Tương Ưng Kosala 1. Paṭhamavaggo 1. Phẩm Thứ Nhất 1. Daharasuttaṃ 1. Kinh Về Người Trẻ 112. Evaṃ [Pg.68] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhavampi no gotamo anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paṭijānātī’’ti? ‘‘Yañhi taṃ, mahārāja, sammā vadamāno vadeyya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti, mameva taṃ sammā vadamāno vadeyya. Ahañhi, mahārāja, anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’’ti. 112. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, vua Pasenadi người Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vua đã trao đổi lời chào hỏi với Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, vua ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vua Pasenadi người Kosala bạch với Thế Tôn: “Có phải Tôn giả Gotama cũng tự nhận đã chứng ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác không?” “Thưa Đại vương, nếu có ai nói đúng về một người đã chứng ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác, thì chính là nói về ta. Vì, thưa Đại vương, ta đã chứng ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác.” ‘‘Yepi te, bho gotama, samaṇabrāhmaṇā saṅghino gaṇino gaṇācariyā ñātā yasassino titthakarā sādhusammatā bahujanassa, seyyathidaṃ – pūraṇo kassapo, makkhali gosālo, nigaṇṭho nāṭaputto, sañcayo belaṭṭhaputto, pakudho kaccāyano, ajito kesakambalo; tepi mayā ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paṭijānāthā’ti puṭṭhā samānā anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti na paṭijānanti. Kiṃ pana bhavaṃ gotamo daharo ceva jātiyā navo ca pabbajjāyā’’ti? “Thưa Tôn giả Gotama, có những vị sa-môn, bà-la-môn là chủ của tăng đoàn, chủ của giáo phái, là đạo sư, nổi tiếng, có danh vọng, là người sáng lập giáo phái, được nhiều người xem là bậc thiện trí, như là: Pūraṇa Kassapa, Makkhali Gosāla, Nigaṇṭha Nāṭaputta, Sañcaya Belaṭṭhaputta, Pakudha Kaccāyana, Ajita Kesakambala. Khi tôi hỏi họ: ‘Quý vị có tự nhận đã chứng ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác không?’ thì họ không tự nhận như vậy. Nhưng Tôn giả Gotama lại còn trẻ về tuổi đời và mới xuất gia, tại sao lại tự nhận như vậy?” ‘‘Cattāro kho me, mahārāja, daharāti na uññātabbā, daharāti na paribhotabbā. Katame cattāro? Khattiyo kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Urago kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Aggi kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Bhikkhu, kho, mahārāja, daharoti na uññātabbo, daharoti na paribhotabbo. Ime kho, mahārāja, cattāro daharāti na uññātabbā, daharāti na paribhotabbā’’ti. “Thưa Đại vương, có bốn hạng này không nên xem thường vì còn trẻ, không nên khinh miệt vì còn trẻ. Bốn hạng nào? Thưa Đại vương, một vị Sát-đế-lỵ không nên xem thường vì còn trẻ, không nên khinh miệt vì còn trẻ. Thưa Đại vương, một con rắn không nên xem thường vì còn nhỏ, không nên khinh miệt vì còn nhỏ. Thưa Đại vương, một ngọn lửa không nên xem thường vì còn nhỏ, không nên khinh miệt vì còn nhỏ. Thưa Đại vương, một vị tỳ-khưu không nên xem thường vì còn trẻ, không nên khinh miệt vì còn trẻ. Thưa Đại vương, bốn hạng này không nên xem thường vì còn trẻ, không nên khinh miệt vì còn trẻ.” Idamavoca [Pg.69] bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā – Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, Thiện Thệ, bậc Đạo Sư, lại nói thêm điều này: ‘‘Khattiyaṃ jātisampannaṃ, abhijātaṃ yasassinaṃ; Daharoti nāvajāneyya, na naṃ paribhave naro. “Một người không nên xem thường, không nên khinh miệt một vị Sát-đế-lỵ có dòng dõi cao quý, xuất thân cao sang, có danh vọng, chỉ vì vị ấy còn trẻ. ‘‘Ṭhānañhi so manujindo, rajjaṃ laddhāna khattiyo; So kuddho rājadaṇḍena, tasmiṃ pakkamate bhusaṃ; Tasmā taṃ parivajjeyya, rakkhaṃ jīvitamattano. “Vì vị Sát-đế-lỵ ấy, người chủ của nhân loại, khi đã có được vương quốc, lúc tức giận sẽ dùng hình phạt của vua mà trừng trị kẻ ấy một cách nặng nề. Do đó, người muốn bảo vệ mạng sống của mình nên tránh xa vị ấy. ‘‘Gāme vā yadi vā raññe, yattha passe bhujaṅgamaṃ; Daharoti nāvajāneyya, na naṃ paribhave naro. “Dù ở làng hay ở rừng, bất cứ nơi nào thấy một con rắn, một người không nên xem thường, không nên khinh miệt nó, chỉ vì nó còn nhỏ. ‘‘Uccāvacehi vaṇṇehi, urago carati tejasī ; So āsajja ḍaṃse bālaṃ, naraṃ nāriñca ekadā; Tasmā taṃ parivajjeyya, rakkhaṃ jīvitamattano. “Con rắn đầy uy lực di chuyển với nhiều màu sắc khác nhau; có khi nó đến gần và cắn người đàn ông hay đàn bà ngu dốt. Do đó, người muốn bảo vệ mạng sống của mình nên tránh xa nó. ‘‘Pahūtabhakkhaṃ jālinaṃ, pāvakaṃ kaṇhavattaniṃ; Daharoti nāvajāneyya, na naṃ paribhave naro. “Một người không nên xem thường, không nên khinh miệt ngọn lửa có nhiều nhiên liệu, có ngọn lửa, và có đường đi màu đen, chỉ vì nó còn nhỏ. ‘‘Laddhā hi so upādānaṃ, mahā hutvāna pāvako; So āsajja ḍahe bālaṃ, naraṃ nāriñca ekadā; Tasmā taṃ parivajjeyya, rakkhaṃ jīvitamattano. “Vì khi có được nhiên liệu, ngọn lửa ấy trở nên lớn; có khi nó đến gần và thiêu đốt người đàn ông hay đàn bà ngu dốt. Do đó, người muốn bảo vệ mạng sống của mình nên tránh xa nó. ‘‘Vanaṃ yadaggi ḍahati, pāvako kaṇhavattanī; Jāyanti tattha pārohā, ahorattānamaccaye. “Khu rừng mà ngọn lửa thiêu đốt, ngọn lửa có đường đi màu đen, ở đó cây cối mọc lại sau khi ngày và đêm trôi qua. ‘‘Yañca kho sīlasampanno, bhikkhu ḍahati tejasā; Na tassa puttā pasavo, dāyādā vindare dhanaṃ; Anapaccā adāyādā, tālāvatthū bhavanti te. “Vị Tỳ-khưu giới hạnh đủ đầy, dùng oai lực (giới đức) thiêu đốt người nào (xúc phạm); người ấy không con, không gia súc, người thừa tự không được tài sản. Họ trở thành không con, không người thừa tự, như thân cây tala bị chặt ngọn. ‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Bhujaṅgamaṃ pāvakañca, khattiyañca yasassinaṃ; Bhikkhuñca sīlasampannaṃ, sammadeva samācare’’ti. Do vậy, bậc hiền trí, người thấy rõ lợi ích cho mình, nên đối xử một cách chân chánh với loài rắn, với lửa, với vị vua Sát-đế-lỵ danh tiếng, và với vị Tỳ-khưu giới hạnh đủ đầy.” Evaṃ vutte, rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bhante, abhikkantaṃ, bhante! Seyyathāpi bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya[Pg.70], paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ, bhante, bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói như vậy, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, cũng như người lật ngửa vật bị úp, phơi bày vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện để trình bày. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỳ-khưu Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm người cận sự nam, đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.” 2. Purisasuttaṃ 2. 2. Kinh Người (Purisa) 113. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante, purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti? 113. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên xong, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, có bao nhiêu pháp khi sanh khởi bên trong một người, chúng sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn?” ‘‘Tayo kho, mahārāja, purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Katame tayo? Lobho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Doso kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Moho kho, mahārāja, purisassa dhammo ajjhattaṃ uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Ime kho, mahārāja, tayo purisassa dhammā ajjhattaṃ uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti. Idamavoca…pe… “Này Đại vương, có ba pháp khi sanh khởi bên trong một người, chúng sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn. Ba pháp ấy là gì? Này Đại vương, tham là pháp khi sanh khởi bên trong một người, nó sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn. Này Đại vương, sân là pháp khi sanh khởi bên trong một người, nó sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn. Này Đại vương, si là pháp khi sanh khởi bên trong một người, nó sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn. Này Đại vương, chính ba pháp này khi sanh khởi bên trong một người, chúng sanh khởi vì không lợi ích, vì đau khổ, vì không an ổn.” Thế Tôn đã nói điều này... ‘‘Lobho doso ca moho ca, purisaṃ pāpacetasaṃ; Hiṃsanti attasambhūtā, tacasāraṃva samphala’’nti. “Tham, sân và si, sanh từ chính mình, làm hại người có tâm ác, như trái của chính nó làm hại cây có lõi ở vỏ (như cây chuối, cây tre).” 3. Jarāmaraṇasuttaṃ 3. 3. Kinh Già và Chết 114. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, jātassa aññatra jarāmaraṇā’’ti? ‘‘Natthi kho, mahārāja, jātassa aññatra jarāmaraṇā. Yepi te, mahārāja, khattiyamahāsālā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā pahūtajātarūparajatā [Pg.71] pahūtavittūpakaraṇā pahūtadhanadhaññā, tesampi jātānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇā. Yepi te, mahārāja, brāhmaṇamahāsālā…pe… gahapatimahāsālā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā pahūtajātarūparajatā pahūtavittūpakaraṇā pahūtadhanadhaññā, tesampi jātānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇā. Yepi te, mahārāja, bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññāvimuttā, tesaṃ pāyaṃ kāyo bhedanadhammo nikkhepanadhammo’’ti. Idamavoca…pe… 114. Nhân duyên ở Sāvatthī. Ngồi một bên xong, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, đối với người đã sanh, có sự thoát khỏi già và chết không?” “Này Đại vương, đối với người đã sanh, không có sự thoát khỏi già và chết. Này Đại vương, ngay cả những vị vua Sát-đế-lỵ đại phú, có tài sản lớn, có của cải lớn, có nhiều vàng bạc, có nhiều vật dụng và tài sản, có nhiều của cải và lúa gạo; đối với họ, những người đã sanh, cũng không có sự thoát khỏi già và chết. Này Đại vương, ngay cả những vị Bà-la-môn đại phú... cho đến... những vị gia chủ đại phú, có tài sản lớn, có của cải lớn, có nhiều vàng bạc, có nhiều vật dụng và tài sản, có nhiều của cải và lúa gạo; đối với họ, những người đã sanh, cũng không có sự thoát khỏi già và chết. Này Đại vương, ngay cả những vị Tỳ-khưu là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí; đối với họ, thân này cũng có bản chất tan rã, có bản chất bị vứt bỏ.” Thế Tôn đã nói điều này... ‘‘Jīranti ve rājarathā sucittā,Atho sarīrampi jaraṃ upeti; Satañca dhammo na jaraṃ upeti,Santo have sabbhi pavedayantī’’ti. “Xe vua được trang hoàng lộng lẫy rồi cũng hư nát, thân này rồi cũng đi đến già yếu. Nhưng pháp của bậc thiện nhân không già yếu, các bậc thiện nhân truyền dạy cho nhau như vậy.” 4. Piyasuttaṃ 4. 4. Kinh Người Thương Yêu 115. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘kesaṃ nu kho piyo attā, kesaṃ appiyo attā’ti? Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ye ca kho keci kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti; tesaṃ appiyo attā’. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘piyo no attā’ti, atha kho tesaṃ appiyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi appiyo appiyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ appiyo attā. Ye ca kho keci kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ piyo attā. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘appiyo no attā’ti; atha kho tesaṃ piyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi piyo piyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ piyo attā’’ti. 115. Nhân duyên ở Sāvatthī. Ngồi một bên xong, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con ở một mình nơi thanh vắng, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm con: ‘Ai là người thương yêu tự ngã của mình, và ai là người không thương yêu tự ngã của mình?’ Bạch Thế Tôn, rồi con lại nghĩ thế này: ‘Những ai làm điều ác qua thân, làm điều ác qua lời, làm điều ác qua ý; họ là người không thương yêu tự ngã của mình.’ Dù họ có thể nói: ‘Chúng tôi thương yêu tự ngã của mình,’ nhưng thực ra họ không thương yêu tự ngã của mình. Vì sao vậy? Vì điều mà một người không thương yêu sẽ làm cho người mình không thương, chính điều đó họ tự làm cho mình; do đó họ không thương yêu tự ngã của mình. ‘Còn những ai làm điều thiện qua thân, làm điều thiện qua lời, làm điều thiện qua ý; họ là người thương yêu tự ngã của mình.’ Dù họ có thể nói: ‘Chúng tôi không thương yêu tự ngã của mình,’ nhưng thực ra họ thương yêu tự ngã của mình. Vì sao vậy? Vì điều mà một người thương yêu sẽ làm cho người mình thương, chính điều đó họ tự làm cho mình; do đó họ thương yêu tự ngã của mình.” ‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Ye hi keci, mahārāja, kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti; tesaṃ appiyo attā. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘piyo no attā’ti, atha kho tesaṃ appiyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi, mahārāja, appiyo appiyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ appiyo attā. Ye ca kho keci, mahārāja, kāyena [Pg.72] sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ piyo attā. Kiñcāpi te evaṃ vadeyyuṃ – ‘appiyo no attā’ti; atha kho tesaṃ piyo attā. Taṃ kissa hetu? Yañhi mahārāja, piyo piyassa kareyya, taṃ te attanāva attano karonti; tasmā tesaṃ piyo attā’’ti. Idamavoca…pe… “Này Đại vương, đúng vậy, này Đại vương, đúng vậy! Này Đại vương, những ai hành ác hạnh về thân, hành ác hạnh về lời, hành ác hạnh về ý; những người ấy không yêu thương tự ngã. Dầu cho họ có nói rằng: ‘Chúng tôi yêu thương tự ngã,’ nhưng thật ra họ không yêu thương tự ngã. Vì sao vậy? Này Đại vương, điều mà kẻ không ưa làm cho người không ưa, chính họ tự làm điều ấy cho mình; vì thế họ không yêu thương tự ngã. Và này Đại vương, những ai hành thiện hạnh về thân, hành thiện hạnh về lời, hành thiện hạnh về ý; những người ấy yêu thương tự ngã. Dầu cho họ có nói rằng: ‘Chúng tôi không yêu thương tự ngã,’ nhưng thật ra họ yêu thương tự ngã. Vì sao vậy? Này Đại vương, điều mà người thương làm cho người thương, chính họ tự làm điều ấy cho mình; vì thế họ yêu thương tự ngã.” Thế Tôn đã nói như vậy...v.v... ‘‘Attānañce piyaṃ jaññā, na naṃ pāpena saṃyuje; Na hi taṃ sulabhaṃ hoti, sukhaṃ dukkaṭakārinā. “Nếu biết yêu thương tự ngã, Chớ nên kết hợp với điều ác; Vì người làm điều ác, Hạnh phúc khó thể đạt được. ‘‘Antakenādhipannassa, jahato mānusaṃ bhavaṃ; Kiñhi tassa sakaṃ hoti, kiñca ādāya gacchati; Kiñcassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī. “Khi bị thần chết chinh phục, Từ bỏ kiếp người mà đi; Cái gì là của riêng mình? Mang theo được những vật gì? Cái gì đi theo sau lưng, Như bóng không rời khỏi hình?” ‘‘Ubho puññañca pāpañca, yaṃ macco kurute idha; Tañhi tassa sakaṃ hoti, tañca ādāya gacchati; Tañcassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī. “Cả hai phước và tội lỗi, Mà người đời làm ở đây; Chính đó là của riêng mình, Là cái người ấy mang đi; Chính đó đi theo sau lưng, Như bóng không rời khỏi hình.” ‘‘Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti. “Do vậy, hãy làm điều thiện, Tích lũy cho đời vị lai; Các phước là nơi nương tựa, Cho chúng sanh ở đời sau.” 5. Attarakkhitasuttaṃ 5. Kinh Tự Hộ Trì 116. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘kesaṃ nu kho rakkhito attā, kesaṃ arakkhito attā’ti? Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘ye kho keci kāyena duccaritaṃ caranti, vācāya duccaritaṃ caranti, manasā duccaritaṃ caranti; tesaṃ arakkhito attā. Kiñcāpi te hatthikāyo vā rakkheyya, assakāyo vā rakkheyya, rathakāyo vā rakkheyya, pattikāyo vā rakkheyya; atha kho tesaṃ arakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Bāhirā hesā rakkhā, nesā rakkhā ajjhattikā; tasmā tesaṃ arakkhito attā. Ye ca kho keci kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ rakkhito attā. Kiñcāpi te neva hatthikāyo rakkheyya, na assakāyo rakkheyya, na rathakāyo rakkheyya[Pg.73], na pattikāyo rakkheyya; atha kho tesaṃ rakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Ajjhattikā hesā rakkhā, nesā rakkhā bāhirā; tasmā tesaṃ rakkhito attā’’’ti. 116. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vua Pasenadi nước Kosala, sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với Thế Tôn như vầy: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con ở một mình nơi yên tĩnh, tâm tư này đã khởi lên trong con: ‘Tự ngã của ai được hộ trì? Tự ngã của ai không được hộ trì?’ Bạch Thế Tôn, rồi con đã suy nghĩ như vầy: ‘Những ai hành ác hạnh về thân, hành ác hạnh về lời, hành ác hạnh về ý; tự ngã của những người ấy không được hộ trì. Dầu cho họ có được tượng binh, mã binh, xa binh, hay bộ binh bảo vệ, nhưng tự ngã của họ vẫn không được hộ trì. Vì sao vậy? Vì sự bảo vệ ấy là bên ngoài, không phải là sự bảo vệ bên trong; vì thế tự ngã của họ không được hộ trì. Và những ai hành thiện hạnh về thân, hành thiện hạnh về lời, hành thiện hạnh về ý; tự ngã của những người ấy được hộ trì. Dầu cho họ không được tượng binh, mã binh, xa binh, hay bộ binh bảo vệ, nhưng tự ngã của họ vẫn được hộ trì. Vì sao vậy? Vì sự bảo vệ ấy là bên trong, không phải là sự bảo vệ bên ngoài; vì thế tự ngã của họ được hộ trì.’” ‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Ye hi keci, mahārāja, kāyena duccaritaṃ caranti…pe… tesaṃ arakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Bāhirā hesā, mahārāja, rakkhā, nesā rakkhā ajjhattikā; tasmā tesaṃ arakkhito attā. Ye ca kho keci, mahārāja, kāyena sucaritaṃ caranti, vācāya sucaritaṃ caranti, manasā sucaritaṃ caranti; tesaṃ rakkhito attā. Kiñcāpi te neva hatthikāyo rakkheyya, na assakāyo rakkheyya, na rathakāyo rakkheyya, na pattikāyo rakkheyya; atha kho tesaṃ rakkhito attā. Taṃ kissa hetu? Ajjhattikā hesā, mahārāja, rakkhā, nesā rakkhā bāhirā; tasmā tesaṃ rakkhito attā’’ti. Idamavoca…pe… “Này Đại vương, đúng vậy, này Đại vương, đúng vậy! Này Đại vương, những ai hành ác hạnh về thân...v.v... tự ngã của những người ấy không được hộ trì. Vì sao vậy? Này Đại vương, vì sự bảo vệ ấy là bên ngoài, không phải là sự bảo vệ bên trong; vì thế tự ngã của họ không được hộ trì. Và này Đại vương, những ai hành thiện hạnh về thân, hành thiện hạnh về lời, hành thiện hạnh về ý; tự ngã của những người ấy được hộ trì. Dầu cho họ không được tượng binh, mã binh, xa binh, hay bộ binh bảo vệ, nhưng tự ngã của họ vẫn được hộ trì. Vì sao vậy? Này Đại vương, vì sự bảo vệ ấy là bên trong, không phải là sự bảo vệ bên ngoài; vì thế tự ngã của họ được hộ trì.” Thế Tôn đã nói như vậy...v.v... ‘‘Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro; Manasā saṃvaro sādhu, sādhu sabbattha saṃvaro; Sabbattha saṃvuto lajjī, rakkhitoti pavuccatī’’ti. “Lành thay, phòng hộ về thân, Lành thay, phòng hộ về lời, Lành thay, phòng hộ về ý, Lành thay, phòng hộ mọi nơi. Người biết hổ thẹn, phòng hộ mọi nơi, Được gọi là người được hộ trì.” 6. Appakasuttaṃ 6. Kinh Thiểu Số 117. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘appakā te sattā lokasmiṃ ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā na ceva majjanti, na ca pamajjanti, na ca kāmesu gedhaṃ āpajjanti, na ca sattesu vippaṭipajjanti. Atha kho eteva bahutarā sattā lokasmiṃ ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā majjanti ceva pamajjanti, ca kāmesu ca gedhaṃ āpajjanti, sattesu ca vippaṭipajjantī’’’ti. 117. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi vua Pasenadi nước Kosala, sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với Thế Tôn như vầy: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con ở một mình nơi yên tĩnh, tâm tư này đã khởi lên trong con: ‘Thật ít ỏi thay là những chúng sanh ở trên đời, sau khi có được tài sản to lớn, lại không say đắm, không phóng dật, không tham lam trong các dục, và không hành xử sai trái với các chúng sanh. Và thật nhiều thay là những chúng sanh ở trên đời, sau khi có được tài sản to lớn, lại say đắm, phóng dật, tham lam trong các dục, và hành xử sai trái với các chúng sanh.’” ‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Appakā te, mahārāja, sattā lokasmiṃ, ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā na ceva majjanti, na ca pamajjanti, na ca kāmesu gedhaṃ āpajjanti, na ca sattesu vippaṭipajjanti. Atha kho eteva bahutarā sattā lokasmiṃ, ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā [Pg.74] majjanti ceva pamajjanti ca kāmesu ca gedhaṃ āpajjanti, sattesu ca vippaṭipajjantī’’ti. Idamavoca…pe… “Này Đại vương, đúng vậy, này Đại vương, đúng vậy! Này Đại vương, thật ít ỏi thay là những chúng sanh ở trên đời, sau khi có được tài sản to lớn, lại không say đắm, không phóng dật, không tham lam trong các dục, và không hành xử sai trái với các chúng sanh. Và thật nhiều thay là những chúng sanh ở trên đời, sau khi có được tài sản to lớn, lại say đắm, phóng dật, tham lam trong các dục, và hành xử sai trái với các chúng sanh.” Thế Tôn đã nói như vậy...v.v... ‘‘Sārattā kāmabhogesu, giddhā kāmesu mucchitā; Atisāraṃ na bujjhanti, migā kūṭaṃva oḍḍitaṃ; Pacchāsaṃ kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti. “Say đắm trong các dục lạc, Tham lam, mê muội trong các dục, Họ không nhận ra sự quá độ, Như nai không thấy bẫy sập. Về sau, quả đắng sẽ đến, Vì quả báo của họ là xấu ác.” 7. Aḍḍakaraṇasuttaṃ 7. Kinh Xét Xử 118. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, aḍḍakaraṇe nisinno passāmi khattiyamahāsālepi brāhmaṇamahāsālepi gahapatimahāsālepi aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ sampajānamusā bhāsante. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘alaṃ dāni me aḍḍakaraṇena, bhadramukho dāni aḍḍakaraṇena paññāyissatī’’’ti. 118. Nhân duyên ở Sāvatthī. Sau khi ngồi xuống một nơi thích hợp, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con đang ngồi ở nơi xử án, con thấy các vị Sát-đế-lỵ đại phú, các vị Bà-la-môn đại phú, các vị gia chủ đại phú, những người giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, nhiều vàng bạc, nhiều vật dụng, nhiều lúa thóc, vì dục, do nhân duyên dục, vì nguyên nhân dục, đã cố ý nói dối. Bạch Thế Tôn, con đã suy nghĩ như sau: ‘Thôi đủ rồi, ta không xử án nữa. Từ nay, người có khuôn mặt hiền lành sẽ được biết đến qua việc xử án.’” ‘‘(Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ mahārāja!) Yepi te, mahārāja, khattiyamahāsālā brāhmaṇamahāsālā gahapatimahāsālā aḍḍhā mahaddhanā mahābhogā pahūtajātarūparajatā pahūtavittūpakaraṇā pahūtadhanadhaññā kāmahetu kāmanidānaṃ kāmādhikaraṇaṃ sampajānamusā bhāsanti; tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ ahitāya dukkhāyā’’ti. Idamavoca…pe… – ‘Đúng vậy, đại vương! Đúng vậy, đại vương! Này đại vương, những vị Sát-đế-lỵ đại phú, những vị Bà-la-môn đại phú, những vị gia chủ đại phú, những người giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, nhiều vàng bạc, nhiều vật dụng, nhiều lúa thóc, vì dục, do nhân duyên dục, vì nguyên nhân dục, đã cố ý nói dối; việc ấy sẽ đem lại cho họ sự bất hạnh và đau khổ trong một thời gian dài.’ Đức Thế Tôn đã nói điều này... v.v... ‘‘Sārattā kāmabhogesu, giddhā kāmesu mucchitā; Atisāraṃ na bujjhanti, macchā khippaṃva oḍḍitaṃ; Pacchāsaṃ kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti. ‘Say đắm trong các dục lạc, tham lam, mê muội trong các dục, họ không nhận ra sự quá đáng của mình, giống như cá không thấy cái đó đã được đặt sẵn. Về sau, điều ấy trở nên cay đắng cho họ, vì quả báo của nó thật là xấu xa.’ 8. Mallikāsuttaṃ 8. Kinh Mallikā 119. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo mallikāya deviyā saddhiṃ uparipāsādavaragato hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṃ deviṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’’ti? ‘‘Natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro. Tuyhaṃ pana, mahārāja, atthañño [Pg.75] koci attanā piyataro’’ti? ‘‘Mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’’ti. 119. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đang ở cùng với hoàng hậu Mallikā trên tầng lầu cao của cung điện. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala nói với hoàng hậu Mallikā điều này: – ‘Này Mallikā, có ai khác thân thương với bà hơn chính bản thân bà không?’ – ‘Tâu đại vương, không có ai khác thân thương với thần thiếp hơn chính bản thân thần thiếp. Còn đại vương, có ai khác thân thương với ngài hơn chính bản thân ngài không?’ – ‘Này Mallikā, đối với ta cũng vậy, không có ai khác thân thương hơn chính bản thân ta.’ Atha kho rājā pasenadi kosalo pāsādā orohitvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, mallikāya deviyā saddhiṃ uparipāsādavaragato mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ – ‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’ti? Evaṃ vutte, bhante, mallikā devī maṃ etadavoca – ‘natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro. Tuyhaṃ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro’ti? Evaṃ vuttāhaṃ, bhante, mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ – ‘mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’’ti. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đi xuống từ cung điện, đến nơi đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, vua đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một nơi thích hợp. Sau khi ngồi xuống một nơi thích hợp, vua Pasenadi xứ Kosala bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con đang ở cùng với hoàng hậu Mallikā trên tầng lầu cao của cung điện, con đã nói với hoàng hậu Mallikā điều này: ‘Này Mallikā, có ai khác thân thương với bà hơn chính bản thân bà không?’ Bạch Thế Tôn, khi được nói như vậy, hoàng hậu Mallikā đã nói với con điều này: ‘Tâu đại vương, không có ai khác thân thương với thần thiếp hơn chính bản thân thần thiếp. Còn đại vương, có ai khác thân thương với ngài hơn chính bản thân ngài không?’ Bạch Thế Tôn, khi được nói như vậy, con đã nói với hoàng hậu Mallikā điều này: ‘Này Mallikā, đối với ta cũng vậy, không có ai khác thân thương hơn chính bản thân ta.’” Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – Khi ấy, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã đọc lên bài kệ này: ‘‘Sabbā disā anuparigamma cetasā,Nevajjhagā piyataramattanā kvaci; Evaṃ piyo puthu attā paresaṃ,Tasmā na hiṃse paramattakāmo’’ti. ‘Sau khi đi khắp mọi phương hướng bằng tâm trí, ta không tìm thấy ở đâu một ai thân thương hơn chính bản thân mình. Cũng vậy, đối với những người khác, mỗi người đều yêu quý chính bản thân mình. Vì thế, người mong cầu lợi ích cho mình, không nên làm hại người khác.’ 9. Yaññasuttaṃ 9. Kinh Tế Đàn 120. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa mahāyañño paccupaṭṭhito hoti, pañca ca usabhasatāni pañca ca vacchatarasatāni pañca ca vacchatarisatāni pañca ca ajasatāni pañca ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya. Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karonti. 120. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, một cuộc đại tế đàn đã được chuẩn bị cho vua Pasenadi xứ Kosala. Năm trăm con bò đực, năm trăm con bò tơ đực, năm trăm con bò tơ cái, năm trăm con dê, và năm trăm con cừu đã được đem đến cột tế đàn để làm vật hiến tế. Và những người là nô lệ, người hầu, hay người làm công của vua, họ bị đe dọa bằng hình phạt, bị đe dọa bằng sự sợ hãi, mặt đẫm lệ, vừa khóc vừa làm các công việc chuẩn bị. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, rañño pasenadissa kosalassa mahāyañño paccupaṭṭhito [Pg.76] hoti, pañca ca usabhasatāni pañca ca vacchatarasatāni pañca ca vacchatarisatāni pañca ca ajasatāni pañca ca urabbhasatāni thūṇūpanītāni honti yaññatthāya. Yepissa te honti dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi daṇḍatajjitā bhayatajjitā assumukhā rudamānā parikammāni karontī’’ti. Khi ấy, nhiều vị tỳ-kheo vào buổi sáng, đắp y, mang bát, vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường từ nơi khất thực trở về, các vị ấy đã đến nơi đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, các vị đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một nơi thích hợp. Sau khi ngồi xuống một nơi thích hợp, các vị tỳ-kheo ấy bạch với đức Thế Tôn điều này: – ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, một cuộc đại tế đàn đã được chuẩn bị cho vua Pasenadi xứ Kosala. Năm trăm con bò đực, năm trăm con bò tơ đực, năm trăm con bò tơ cái, năm trăm con dê, và năm trăm con cừu đã được đem đến cột tế đàn để làm vật hiến tế. Và những người là nô lệ, người hầu, hay người làm công của vua, họ bị đe dọa bằng hình phạt, bị đe dọa bằng sự sợ hãi, mặt đẫm lệ, vừa khóc vừa làm các công việc chuẩn bị.’” Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – Khi ấy, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã đọc lên những bài kệ này: ‘‘Assamedhaṃ purisamedhaṃ, sammāpāsaṃ vājapeyyaṃ niraggaḷhaṃ; Mahāyaññā mahārambhā, na te honti mahapphalā. ‘Tế đàn ngựa, tế đàn người, tế đàn sammāpāsa, tế đàn vājapeyya, tế đàn không giới hạn; những cuộc đại tế đàn với sự chuẩn bị lớn lao này không mang lại kết quả lớn lao. ‘‘Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā yattha haññare; Na taṃ sammaggatā yaññaṃ, upayanti mahesino. ‘Nơi mà các loài dê, cừu, và bò khác nhau bị giết hại, các bậc đại sĩ đã đi đúng đường không đến gần cuộc tế đàn như vậy. ‘‘Ye ca yaññā nirārambhā, yajanti anukulaṃ sadā; Ajeḷakā ca gāvo ca, vividhā nettha haññare; Etaṃ sammaggatā yaññaṃ, upayanti mahesino. ‘Còn những cuộc tế đàn không có sự sát sinh, được thực hiện thường xuyên theo truyền thống gia đình; ở đó, các loài dê, cừu, và bò khác nhau không bị giết hại. Các bậc đại sĩ đã đi đúng đường đến gần cuộc tế đàn như vậy. ‘‘Etaṃ yajetha medhāvī, eso yañño mahapphalo; Etañhi yajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo; Yañño ca vipulo hoti, pasīdanti ca devatā’’ti. ‘Người trí tuệ nên thực hiện cuộc tế đàn này, cuộc tế đàn này có kết quả lớn lao. Vì đối với người thực hiện tế đàn, điều này là tốt hơn, không phải là xấu xa. Cuộc tế đàn cũng trở nên rộng lớn, và các vị trời cũng hoan hỷ.’ 10. Bandhanasuttaṃ 10. Kinh Trói Buộc 121. Tena kho pana samayena raññā pasenadinā kosalena mahājanakāyo bandhāpito hoti, appekacce rajjūhi appekacce andūhi appekacce saṅkhalikāhi. 121. Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đã cho trói một đám đông dân chúng; một số bị trói bằng dây thừng, một số bị trói bằng cùm, một số bị trói bằng xiềng xích. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, raññā pasenadinā kosalena mahājanakāyo bandhāpito, appekacce rajjūhi appekacce andūhi appekacce saṅkhalikāhī’’ti. Bấy giờ, đông đảo Tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang bát, vào thành Sāvatthi để khất thực. Sau khi khất thực ở Sāvatthi, dùng bữa xong, từ nơi khất thực trở về, các vị ấy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, vua Pasenadi nước Kosala đã cho trói buộc rất nhiều người, một số bị trói bằng dây thừng, một số bị trói bằng cùm, một số bị trói bằng xiềng xích.’ Atha [Pg.77] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi biết rõ sự việc ấy, vào lúc ấy, đã nói lên những bài kệ này: ‘‘Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā,Yadāyasaṃ dārujaṃ pabbajañca; Sārattarattā maṇikuṇḍalesu,Puttesu dāresu ca yā apekkhā. ‘Sự trói buộc làm bằng sắt, bằng gỗ, hay bằng cây gai, bậc trí không gọi là trói buộc bền chắc. Lòng tha thiết ái luyến đối với ngọc báu, khuyên tai, đối với con cái và vợ chồng, ‘‘Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā,Ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ; Etampi chetvāna paribbajanti,Anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyā’’ti. ‘Sự trói buộc này, bậc trí gọi là bền chắc, nó kéo người xuống thấp, tuy lỏng lẻo nhưng khó thoát ra. Sau khi cắt đứt được sự trói buộc ấy, từ bỏ dục lạc, không còn luyến ái, họ xuất gia.’ Paṭhamo vaggo. Phẩm thứ nhất. Tassuddānaṃ – Phần tóm lược: Daharo puriso jarā, piyaṃ attānarakkhito; Appakā aḍḍakaraṇaṃ, mallikā yaññabandhananti. Kinh Người Trẻ, kinh Người, kinh Già, kinh Tự Thân Yêu Quý, kinh Hộ Trì, kinh Ít Người, kinh Một Nửa, kinh Mallikā, kinh Tế Đàn và kinh Trói Buộc. 2. Dutiyavaggo 2. Phẩm thứ hai 1. Sattajaṭilasuttaṃ 1. Kinh Bảy Vị Bện Tóc 122. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito bahidvārakoṭṭhake nisinno hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. 122. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthi, tại Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra. Bấy giờ, vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, Thế Tôn ngồi ở bên ngoài cổng vòm. Khi ấy, vua Pasenadi nước Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Tena kho pana samayena satta ca jaṭilā satta ca nigaṇṭhā satta ca acelakā satta ca ekasāṭakā satta ca paribbājakā parūḷhakacchanakhalomā khārivividhamādāya bhagavato avidūre atikkamanti. Atha kho rājā pasenadi kosalo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ [Pg.78] pathaviyaṃ nihantvā yena te satta ca jaṭilā satta ca nigaṇṭhā satta ca acelakā satta ca ekasāṭakā satta ca paribbājakā tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāvesi – ‘‘rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo…pe… rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo’’ti. Bấy giờ, có bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị chỉ mặc một tấm áo, và bảy vị du sĩ, với lông nách, lông và móng tay chân mọc dài, mang theo nhiều loại hành trang khác nhau, đi ngang qua không xa chỗ Thế Tôn. Khi ấy, vua Pasenadi nước Kosala từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về phía bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị chỉ mặc một tấm áo, và bảy vị du sĩ ấy, rồi xưng tên ba lần: – ‘Thưa các ngài, tôi là vua Pasenadi nước Kosala... thưa các ngài, tôi là vua Pasenadi nước Kosala.’ Atha kho rājā pasenadi kosalo acirapakkantesu tesu sattasu ca jaṭilesu sattasu ca nigaṇṭhesu sattasu ca acelakesu sattasu ca ekasāṭakesu sattasu ca paribbājakesu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ye te, bhante, loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā ete tesaṃ aññatarā’’ti. Khi bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị chỉ mặc một tấm áo, và bảy vị du sĩ ấy đã đi khỏi không bao lâu, vua Pasenadi nước Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, những vị nào ở trên đời là bậc A-la-hán hoặc đã đạt được A-la-hán đạo, thì những vị này là một trong số đó.’ ‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, mahārāja, tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ‘ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannā’’’ti. – ‘Thật khó biết điều đó, tâu Đại vương, đối với một người tại gia như ngài, người hưởng thụ các dục lạc, sống trong cảnh gia đình chật chội con cái, dùng gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương liệu và dầu thơm, chấp nhận vàng bạc, để biết rằng: ‘Những vị này là bậc A-la-hán, hay những vị này đã đạt được A-la-hán đạo’.’ ‘‘Saṃvāsena kho, mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Saṃvohārena kho, mahārāja, soceyyaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Āpadāsu kho, mahārāja, thāmo veditabbo. So ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Sākacchāya, kho, mahārāja, paññā veditabbā. Sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’’ti. ‘Tâu Đại vương, qua việc chung sống mới biết được giới hạnh. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, qua việc giao tiếp mới biết được sự trong sạch. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, trong những lúc gặp hoạn nạn mới biết được sự kiên trì. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, qua việc đàm luận mới biết được trí tuệ. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ.’ ‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ bhante! Yāva subhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘dujjānaṃ kho etaṃ, mahārāja, tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannā’ti. Saṃvāsena kho, mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Saṃvohārena kho mahārāja[Pg.79], soceyyaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Āpadāsu kho, mahārāja, thāmo veditabbo. So ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññena. Sākacchāya kho, mahārāja, paññā veditabbā. Sā ca kho dīghena addhunā, na ittaraṃ; manasikarotā, no amanasikarotā; paññavatā, no duppaññenā’’ti. – ‘Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Lời này đã được Thế Tôn khéo nói biết bao: ‘Thật khó biết điều đó, tâu Đại vương, đối với một người tại gia như ngài, người hưởng thụ các dục lạc, sống trong cảnh gia đình chật chội con cái, dùng gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương liệu và dầu thơm, chấp nhận vàng bạc, để biết rằng: ‘Những vị này là bậc A-la-hán, hay những vị này đã đạt được A-la-hán đạo’. Tâu Đại vương, qua việc chung sống mới biết được giới hạnh. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, qua việc giao tiếp mới biết được sự trong sạch. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, trong những lúc gặp hoạn nạn mới biết được sự kiên trì. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ. Tâu Đại vương, qua việc đàm luận mới biết được trí tuệ. Và điều đó phải cần một thời gian dài, không phải một thời gian ngắn; cần phải có sự chú tâm, không phải không chú tâm; cần phải có trí tuệ, không phải không có trí tuệ.’ ‘‘Ete, bhante, mama purisā carā ocarakā janapadaṃ ocaritvā āgacchanti. Tehi paṭhamaṃ ociṇṇaṃ ahaṃ pacchā osāpayissāmi. Idāni te, bhante, taṃ rajojallaṃ pavāhetvā sunhātā suvilittā kappitakesamassū odātavatthā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāressantī’’ti. “Bạch Thế Tôn, những người này là thuộc hạ của con, là các mật thám, sau khi do thám trong xứ đã trở về. Việc mà họ đã do thám trước tiên, con sẽ thẩm tra lại sau. Bạch Thế Tôn, bây giờ, sau khi đã gột rửa bụi bặm và vết nhơ, họ sẽ tắm gội sạch sẽ, thoa xức kỹ lưỡng, cắt sửa râu tóc, mặc y phục trắng tinh, rồi sẽ tận hưởng, vui thú, và thỏa thích với năm dục trưởng dưỡng.” Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – Khi ấy, Thế Tôn sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã nói lên những câu kệ này: ‘‘Na vaṇṇarūpena naro sujāno,Na vissase ittaradassanena; Susaññatānañhi viyañjanena,Asaññatā lokamimaṃ caranti. “Con người không dễ biết qua dáng vẻ bề ngoài, không nên tin tưởng chỉ qua cái nhìn thoáng chốc. Vì rằng những kẻ không tự chế đã đi lại trong thế gian này dưới hình thức của những người đã khéo tự chế. ‘‘Patirūpako mattikākuṇḍalova,Lohaḍḍhamāsova suvaṇṇachanno; Caranti loke parivārachannā,Anto asuddhā bahi sobhamānā’’ti. Giống như chiếc hoa tai bằng đất sét được làm giả, giống như đồng tiền nửa māsa bằng đồng được mạ vàng, họ đi lại trong thế gian, được tùy tùng bao quanh, bên trong không trong sạch, bên ngoài lại rực rỡ.” 2. Pañcarājasuttaṃ 2. Kinh Năm Vị Vua 123. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena pañcannaṃ rājūnaṃ pasenadipamukhānaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṃ samaṅgībhūtānaṃ paricārayamānānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘kiṃ nu kho kāmānaṃ agga’’nti? Tatrekacce evamāhaṃsu – ‘‘rūpā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu [Pg.80] – ‘‘saddā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘gandhā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘rasā kāmānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘phoṭṭhabbā kāmānaṃ agga’’nti. Yato kho te rājāno nāsakkhiṃsu aññamaññaṃ saññāpetuṃ. 123. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, trong lúc năm vị vua, với vua Pasenadi đứng đầu, đang tận hưởng, vui thú, và thỏa thích với năm dục trưởng dưỡng, cuộc thảo luận này đã khởi lên: “Trong các dục, cái gì là cao tột?” Tại đó, một số vị nói như vầy: “Sắc là cao tột trong các dục.” Một số vị nói như vầy: “Thanh là cao tột trong các dục.” Một số vị nói như vầy: “Hương là cao tột trong các dục.” Một số vị nói như vầy: “Vị là cao tột trong các dục.” Một số vị nói như vầy: “Xúc là cao tột trong các dục.” Vì thế, các vị vua ấy đã không thể thuyết phục được lẫn nhau. Atha kho rājā pasenadi kosalo te rājāno etadavoca – ‘‘āyāma, mārisā, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etamatthaṃ paṭipucchissāma. Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, mārisā’’ti kho te rājāno rañño pasenadissa kosalassa paccassosuṃ. Khi ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã nói với các vị vua ấy điều này: “Này các khanh, chúng ta hãy đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, chúng ta sẽ hỏi Thế Tôn về ý nghĩa này. Như Thế Tôn sẽ giải thích cho chúng ta, chúng ta sẽ ghi nhớ điều ấy như vậy.” “Vâng, thưa ngài,” các vị vua ấy đã trả lời vua Pasenadi xứ Kosala. Atha kho te pañca rājāno pasenadipamukhā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, amhākaṃ pañcannaṃ rājūnaṃ pañcahi kāmaguṇehi samappitānaṃ samaṅgībhūtānaṃ paricārayamānānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘kiṃ nu kho kāmānaṃ agga’nti? Ekacce evamāhaṃsu – ‘rūpā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘saddā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘gandhā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘rasā kāmānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘phoṭṭhabbā kāmānaṃ agga’nti. Kiṃ nu kho, bhante, kāmānaṃ agga’’nti? Khi ấy, năm vị vua ấy, với vua Pasenadi đứng đầu, đã đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, họ đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, vua Pasenadi xứ Kosala đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, ở đây, trong lúc chúng con là năm vị vua đang tận hưởng, vui thú, và thỏa thích với năm dục trưởng dưỡng, cuộc thảo luận này đã khởi lên: ‘Trong các dục, cái gì là cao tột?’ Một số vị nói như vầy: ‘Sắc là cao tột trong các dục.’ Một số vị nói như vầy: ‘Thanh là cao tột trong các dục.’ Một số vị nói như vầy: ‘Hương là cao tột trong các dục.’ Một số vị nói như vầy: ‘Vị là cao tột trong các dục.’ Một số vị nói như vầy: ‘Xúc là cao tột trong các dục.’ Bạch Thế Tôn, trong các dục, cái gì là cao tột?” ‘‘Manāpapariyantaṃ khvāhaṃ, mahārāja, pañcasu kāmaguṇesu agganti vadāmi. Teva, mahārāja, rūpā ekaccassa manāpā honti, teva rūpā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo rūpehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi rūpehi aññaṃ rūpaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa rūpā paramā honti. Te tassa rūpā anuttarā honti. “Này Đại vương, trong năm dục trưởng dưỡng, Ta nói rằng cái gì đạt đến mức độ hài lòng thì đó là cao tột. Này Đại vương, chính những sắc ấy đối với người này là hài lòng, nhưng chính những sắc ấy đối với người khác lại không hài lòng. Người nào với những sắc nào mà có tâm hoan hỷ, có ý nguyện viên mãn, người ấy không mong cầu một sắc nào khác vượt trội hơn hay cao thượng hơn những sắc ấy. Đối với người ấy, những sắc ấy là tối thượng. Đối với người ấy, những sắc ấy là vô song. ‘‘Teva, mahārāja, saddā ekaccassa manāpā honti, teva saddā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo saddehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi saddehi aññaṃ saddaṃ uttaritaraṃ vā [Pg.81] paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa saddā paramā honti. Te tassa saddā anuttarā honti. “Này Đại vương, chính những thanh ấy đối với người này là hài lòng, nhưng chính những thanh ấy đối với người khác lại không hài lòng. Người nào với những thanh nào mà có tâm hoan hỷ, có ý nguyện viên mãn, người ấy không mong cầu một thanh nào khác vượt trội hơn hay cao thượng hơn những thanh ấy. Đối với người ấy, những thanh ấy là tối thượng. Đối với người ấy, những thanh ấy là vô song. ‘‘Teva, mahārāja, gandhā ekaccassa manāpā honti, teva gandhā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo gandhehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi gandhehi aññaṃ gandhaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa gandhā paramā honti. Te tassa gandhā anuttarā honti. “Này Đại vương, chính những hương ấy đối với người này là hài lòng, nhưng chính những hương ấy đối với người khác lại không hài lòng. Người nào với những hương nào mà có tâm hoan hỷ, có ý nguyện viên mãn, người ấy không mong cầu một hương nào khác vượt trội hơn hay cao thượng hơn những hương ấy. Đối với người ấy, những hương ấy là tối thượng. Đối với người ấy, những hương ấy là vô song. ‘‘Teva, mahārāja, rasā ekaccassa manāpā honti, teva rasā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo rasehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi rasehi aññaṃ rasaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa rasā paramā honti. Te tassa rasā anuttarā honti. “Này Đại vương, chính những vị ấy đối với người này là hài lòng, nhưng chính những vị ấy đối với người khác lại không hài lòng. Người nào với những vị nào mà có tâm hoan hỷ, có ý nguyện viên mãn, người ấy không mong cầu một vị nào khác vượt trội hơn hay cao thượng hơn những vị ấy. Đối với người ấy, những vị ấy là tối thượng. Đối với người ấy, những vị ấy là vô song. ‘‘Teva, mahārāja, phoṭṭhabbā ekaccassa manāpā honti, teva phoṭṭhabbā ekaccassa amanāpā honti. Yehi ca yo phoṭṭhabbehi attamano hoti paripuṇṇasaṅkappo, so tehi phoṭṭhabbehi aññaṃ phoṭṭhabbaṃ uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vā na pattheti. Te tassa phoṭṭhabbā paramā honti. Te tassa phoṭṭhabbā anuttarā hontī’’ti. “Này Đại vương, chính những xúc ấy đối với người này là hài lòng, nhưng chính những xúc ấy đối với người khác lại không hài lòng. Người nào với những xúc nào mà có tâm hoan hỷ, có ý nguyện viên mãn, người ấy không mong cầu một xúc nào khác vượt trội hơn hay cao thượng hơn những xúc ấy. Đối với người ấy, những xúc ấy là tối thượng. Đối với người ấy, những xúc ấy là vô song.” Tena kho pana samayena candanaṅgaliko upāsako tassaṃ parisāyaṃ nisinno hoti. Atha kho candanaṅgaliko upāsako uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ candanaṅgalikā’’ti bhagavā avoca. Vào lúc bấy giờ, cư sĩ Candanaṅgalika đang ngồi trong hội chúng ấy. Khi ấy, cư sĩ Candanaṅgalika đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đắp thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn, rồi bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, một điều đã khởi lên trong con! Bạch Thiện Thệ, một điều đã khởi lên trong con!” Thế Tôn nói: “Này Candanaṅgalika, hãy để điều ấy khởi lên trong ngươi.” Atha kho candanaṅgaliko upāsako bhagavato sammukhā tadanurūpāya gāthāya abhitthavi – Khi ấy, cư sĩ Candanaṅgalika đã tán thán Thế Tôn trước mặt ngài bằng một câu kệ thích hợp: ‘‘Padumaṃ yathā kokanadaṃ sugandhaṃ,Pāto siyā phullamavītagandhaṃ; Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ,Tapantamādiccamivantalikkhe’’ti. “Như hoa sen kokanada thơm ngát, nở vào buổi sáng, hương thơm không phai; hãy nhìn xem bậc Aṅgīrasa đang tỏa sáng, rực rỡ như mặt trời trên bầu trời.” Atha [Pg.82] kho te pañca rājāno candanaṅgalikaṃ upāsakaṃ pañcahi uttarāsaṅgehi acchādesuṃ. Atha kho candanaṅgaliko upāsako tehi pañcahi uttarāsaṅgehi bhagavantaṃ acchādesīti. Bấy giờ, năm vị vua ấy đã tặng cho nam cư sĩ Candanaṅgalika năm chiếc y vai trái. Rồi nam cư sĩ Candanaṅgalika đã dâng cúng năm chiếc y vai trái ấy lên đức Thế Tôn. 3. Doṇapākasuttaṃ 3. Kinh Doṇapāka 124. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo doṇapākakuraṃ bhuñjati. Atha kho rājā pasenadi kosalo bhuttāvī mahassāsī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. 124. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala dùng một bữa ăn có một đấu gạo. Bấy giờ, sau khi đã dùng bữa, vua Pasenadi nước Kosala thở một cách nặng nhọc, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhuttāviṃ mahassāsiṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết được vua Pasenadi nước Kosala đã dùng bữa và đang thở một cách nặng nhọc, vào lúc ấy đã nói lên kệ ngôn này: ‘‘Manujassa sadā satīmato,Mattaṃ jānato laddhabhojane; Tanukassa bhavanti vedanā,Saṇikaṃ jīrati āyupālaya’’nti. “Người nào luôn có chánh niệm, biết được sự chừng mực trong vật thực đã nhận được; các cảm thọ của người ấy trở nên ít ỏi, (thức ăn) tiêu hóa một cách chậm rãi, bảo vệ tuổi thọ.” Tena kho pana samayena sudassano māṇavo rañño pasenadissa kosalassa piṭṭhito ṭhito hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo sudassanaṃ māṇavaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, tāta sudassana, bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā mama bhattābhihāre (bhattābhihāre) bhāsa. Ahañca te devasikaṃ kahāpaṇasataṃ (kahāpaṇasataṃ) niccaṃ bhikkhaṃ pavattayissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ devā’’ti kho sudassano māṇavo rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā rañño pasenadissa kosalassa bhattābhihāre sudaṃ bhāsati – Vào lúc bấy giờ, thanh niên Sudassana đang đứng ở phía sau lưng của vua Pasenadi nước Kosala. Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala gọi thanh niên Sudassana: “Này con Sudassana, con hãy lại đây, sau khi học thuộc kệ ngôn này từ nơi đức Thế Tôn, con hãy đọc lên mỗi khi ta dùng bữa. Và ta sẽ cho con một trăm đồng kahāpaṇa mỗi ngày như là phần bổng lộc thường xuyên.” Thanh niên Sudassana vâng lời vua Pasenadi nước Kosala: “Tâu đức vua, xin vâng ạ.” Sau khi học thuộc kệ ngôn này từ nơi đức Thế Tôn, vị ấy đã đọc lên mỗi khi vua Pasenadi nước Kosala dùng bữa: ‘‘Manujassa sadā satīmato,Mattaṃ jānato laddhabhojane; Tanukassa bhavanti vedanā,Saṇikaṃ jīrati āyupālaya’’nti. “Người nào luôn có chánh niệm, biết được sự chừng mực trong vật thực đã nhận được; các cảm thọ của người ấy trở nên ít ỏi, (thức ăn) tiêu hóa một cách chậm rãi, bảo vệ tuổi thọ.” Atha [Pg.83] kho rājā pasenadi kosalo anupubbena nāḷikodanaparamatāya saṇṭhāsi. Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena susallikhitagatto pāṇinā gattāni anumajjanto tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘ubhayena vata maṃ so bhagavā atthena anukampi – diṭṭhadhammikena ceva atthena samparāyikena cā’’ti. Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala tuần tự đi đến chỗ chỉ dùng tối đa một ống bơ gạo. Bấy giờ, vào một lúc khác, vua Pasenadi nước Kosala có được thân thể thon gọn, trong khi dùng tay xoa nắn các chi thể, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này: “Ồ, đức Thế Tôn ấy đã thương tưởng đến ta với lợi ích thuộc cả hai phương diện: lợi ích ngay trong hiện tại và cả lợi ích trong tương lai.” 4. Paṭhamasaṅgāmasuttaṃ 4. Kinh Trận Chiến Thứ Nhất 125. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho rājā pasenadi kosalo – ‘‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana saṅgāme rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ parājesi. Parājito ca rājā pasenadi kosalo sakameva rājadhāniṃ sāvatthiṃ paccuyyāsi. 125. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để chống lại vua Pasenadi nước Kosala. Vua Pasenadi nước Kosala đã nghe được rằng: “Nghe nói vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để chống lại ta.” Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để nghênh chiến vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi. Bấy giờ, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, và vua Pasenadi nước Kosala đã giao chiến. Trong trận chiến ấy, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, đã đánh bại vua Pasenadi nước Kosala. Và vua Pasenadi nước Kosala, sau khi bị bại trận, đã rút quân về lại chính kinh thành của mình là Sāvatthī. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – Bấy giờ, một số đông các vị tỳ khưu, vào buổi sáng, sau khi đắp y, đã cầm lấy y bát rồi đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, vào lúc sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, các vị ấy đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, các vị tỳ khưu ấy đã bạch với đức Thế Tôn điều này: ‘‘Idha, bhante, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho, bhante, rājā pasenadi kosalo – ‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’ti. Atha kho, bhante, rājā pasenadi kosalo [Pg.84] caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho, bhante, rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana, bhante, saṅgāme rājā māgadho ajātasattu vedehiputto rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ parājesi. Parājito ca, bhante, rājā pasenadi kosalo sakameva rājadhāniṃ sāvatthiṃ paccuyyāsī’’ti. “Bạch ngài, ở đây, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để chống lại vua Pasenadi nước Kosala. Bạch ngài, vua Pasenadi nước Kosala đã nghe được rằng: ‘Nghe nói vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để chống lại ta.’ Bạch ngài, bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến xứ Kāsi để nghênh chiến vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi. Bạch ngài, bấy giờ, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, và vua Pasenadi nước Kosala đã giao chiến. Bạch ngài, trong trận chiến ấy, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, đã đánh bại vua Pasenadi nước Kosala. Bạch ngài, và vua Pasenadi nước Kosala, sau khi bị bại trận, đã rút quân về lại chính kinh thành của mình là Sāvatthī.” ‘‘Rājā, bhikkhave, māgadho ajātasattu vedehiputto pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko; rājā ca kho, bhikkhave, pasenadi kosalo kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Ajjeva, bhikkhave, rājā pasenadi kosalo imaṃ rattiṃ dukkhaṃ seti parājito’’ti. Idamavoca…pe… “Này các tỳ khưu, vua Ajātasattu nước Māgadha, con trai của bà Vedehi, là người có bạn bè xấu ác, có người đồng hành xấu ác, có khuynh hướng theo về điều xấu ác. Và này các tỳ khưu, vua Pasenadi nước Kosala là người có bạn bè tốt lành, có người đồng hành tốt lành, có khuynh hướng theo về điều tốt lành. Này các tỳ khưu, chính ngay hôm nay, vua Pasenadi nước Kosala, do bị bại trận, sẽ ngủ một cách đau khổ trong đêm nay.” ‘‘Jayaṃ veraṃ pasavati, dukkhaṃ seti parājito; Upasanto sukhaṃ seti, hitvā jayaparājaya’’nti. “Kẻ chiến thắng tạo ra oán thù, người bại trận ngủ trong đau khổ. Người an tịnh ngủ trong an lạc, sau khi đã từ bỏ thắng và bại.” 5. Dutiyasaṅgāmasuttaṃ 5. Kinh Trận Chiến Thứ Hai 126. Atha kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho rājā pasenadi kosalo – ‘‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’’ti. Atha kho rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ parājesi, jīvaggāhañca naṃ aggahesi. Atha kho rañño pasenadissa kosalassa etadahosi – ‘‘kiñcāpi kho myāyaṃ [Pg.85] rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati, atha ca pana me bhāgineyyo hoti. Yaṃnūnāhaṃ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjeyya’’nti. 126. Bấy giờ, vua xứ Māgadha (Ma-kiệt-đà) là Ajātasattu (A-xà-thế), con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công vua Pasenadi (Ba-tư-nặc) xứ Kosala. Vua Pasenadi xứ Kosala đã nghe được rằng: ‘Nghe nói vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công ta.’ Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã nghênh chiến vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, tại làng Kāsi. Bấy giờ, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và vua Pasenadi xứ Kosala đã giao chiến. Trong trận chiến ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã đánh bại vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và đã bắt sống ông ta. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala khởi lên suy nghĩ này: ‘Mặc dù vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã tấn công ta là người không gây hấn, nhưng ông ta lại là cháu của ta. Hay là ta, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sẽ thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’ Atha kho rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajji. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống. Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pavisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – Bấy giờ, một số đông các vị tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thành Sāvatthī (Xá-vệ) để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trở về từ nơi khất thực, các vị ấy đã đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị tỳ khưu ấy đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘‘Idha, bhante, rājā māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ abbhuyyāsi yena kāsi. Assosi kho, bhante, rājā pasenadi kosalo – ‘rājā kira māgadho ajātasattu vedehiputto caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto yena kāsī’ti. Atha kho, bhante, rājā pasenadi kosalo caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ paccuyyāsi yena kāsi. Atha kho, bhante, rājā ca māgadho ajātasattu vedehiputto rājā ca pasenadi kosalo saṅgāmesuṃ. Tasmiṃ kho pana, bhante, saṅgāme rājā pasenadi kosalo rājānaṃ māgadhaṃ ajātasattuṃ vedehiputtaṃ parājesi, jīvaggāhañca naṃ aggahesi. Atha kho, bhante, rañño pasenadissa kosalassa etadahosi – ‘kiñcāpi kho myāyaṃ rājā māgadho ajātasattu vedehiputto adubbhantassa dubbhati, atha ca pana me bhāgineyyo hoti. Yaṃnūnāhaṃ rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ sabbaṃ rathakāyaṃ sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjeyya’’’nti. ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công vua Pasenadi xứ Kosala. Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi xứ Kosala đã nghe được rằng: ‘Nghe nói vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã tiến quân đến làng Kāsi để tấn công ta.’ Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala sau khi tập hợp bốn binh chủng, đã nghênh chiến vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, tại làng Kāsi. Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và vua Pasenadi xứ Kosala đã giao chiến. Bạch Thế Tôn, trong trận chiến ấy, vua Pasenadi xứ Kosala đã đánh bại vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, và đã bắt sống ông ta. Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala khởi lên suy nghĩ này: ‘Mặc dù vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã tấn công ta là người không gây hấn, nhưng ông ta lại là cháu của ta. Hay là ta, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, sẽ thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’ ‘‘Atha [Pg.86] kho, bhante, rājā pasenadi kosalo rañño māgadhassa ajātasattuno vedehiputtassa sabbaṃ hatthikāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ assakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ rathakāyaṃ pariyādiyitvā sabbaṃ pattikāyaṃ pariyādiyitvā jīvantameva naṃ osajjī’’ti. Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – ‘Bạch Thế Tôn, bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi tịch thu toàn bộ tượng binh, toàn bộ kỵ binh, toàn bộ xa binh, và toàn bộ bộ binh của vua xứ Māgadha là Ajātasattu, con trai của hoàng hậu Vedehi, đã thả ông ta đi trong khi vẫn còn sống.’ Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã nói lên những bài kệ này: ‘‘Vilumpateva puriso, yāvassa upakappati; Yadā caññe vilumpanti, so vilutto viluppati. ‘Người ta cướp đoạt, khi còn có thể; Và khi bị người khác cướp đoạt, kẻ bị cướp đoạt lại cướp đoạt lại.’ ‘‘Ṭhānañhi maññati bālo, yāva pāpaṃ na paccati; Yadā ca paccati pāpaṃ, atha dukkhaṃ nigacchati. ‘Kẻ ngu phu si cho là tốt đẹp, khi điều ác chưa chín muồi; Và khi điều ác chín muồi, bấy giờ kẻ ngu phu si gặp phải đau khổ.’ ‘‘Hantā labhati hantāraṃ, jetāraṃ labhate jayaṃ; Akkosako ca akkosaṃ, rosetārañca rosako; Atha kammavivaṭṭena, so vilutto viluppatī’’ti. ‘Kẻ sát hại sẽ gặp kẻ sát hại, người chiến thắng sẽ gặp kẻ chinh phục; Kẻ mắng nhiếc sẽ bị mắng nhiếc, và kẻ gây phẫn nộ sẽ gặp người gây phẫn nộ; Rồi do nghiệp quả xoay vần, kẻ cướp đoạt lại bị cướp đoạt.’ 6. Mallikāsuttaṃ 6. Kinh Mallikā 127. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Atha kho aññataro puriso yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā rañño pasenadissa kosalassa upakaṇṇake ārocesi – ‘‘mallikā, deva, devī dhītaraṃ vijātā’’ti. Evaṃ vutte, rājā pasenadi kosalo anattamano ahosi. 127. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đã đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Bấy giờ, có một người đàn ông đã đi đến nơi vua Pasenadi xứ Kosala ở; sau khi đến, người ấy đã ghé vào tai vua Pasenadi xứ Kosala và báo rằng: ‘Tâu Đại vương, hoàng hậu Mallikā đã hạ sinh một công chúa.’ Khi được nói như vậy, vua Pasenadi xứ Kosala đã không hài lòng. Atha kho bhagavā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ anattamanataṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi biết được sự không hài lòng của vua Pasenadi xứ Kosala, vào lúc ấy đã nói lên những bài kệ này: ‘‘Itthīpi hi ekacciyā, seyyā posa janādhipa; Medhāvinī sīlavatī, sassudevā patibbatā. ‘Này người cai trị dân chúng, hãy nuôi dưỡng nàng. Có những người phụ nữ còn tốt hơn nam giới, là người có trí tuệ, có giới hạnh, xem mẹ chồng như chư thiên, và hết lòng với chồng.’ ‘‘Tassā yo jāyati poso, sūro hoti disampati; Tādisā subhagiyā putto, rajjampi anusāsatī’’ti. ‘Này người làm chủ các phương, người con trai sinh ra từ nàng sẽ là một anh hùng. Con trai của một người phụ nữ đức hạnh như vậy thậm chí có thể cai trị cả vương quốc.’ 7. Appamādasuttaṃ 7. Kinh Không Dễ Duôi 128. Sāvatthinidānaṃ[Pg.87]. Ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, bhante, eko dhammo yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti? 128. Nhân duyên ở Sāvatthi. ... ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch với đức Thế Tôn điều này: – 'Bạch Thế Tôn, có hay không một pháp nào bao gồm và đứng vững cho cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại và lợi ích trong tương lai?' ‘‘Atthi kho, mahārāja, eko dhammo yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti. – 'Thưa Đại vương, có một pháp bao gồm và đứng vững cho cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại và lợi ích trong tương lai.' ‘‘Katamo pana, bhante, eko dhammo, yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti? – 'Bạch Thế Tôn, vậy pháp nào là pháp duy nhất bao gồm và đứng vững cho cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại và lợi ích trong tương lai?' ‘‘Appamādo kho, mahārāja, eko dhammo, yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcāti. Seyyathāpi, mahārāja, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti, hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati – yadidaṃ mahantattena; evameva kho, mahārāja, appamādo eko dhammo, yo ubho atthe samadhiggayha tiṭṭhati – diṭṭhadhammikañceva atthaṃ samparāyikañcā’’ti. Idamavoca…pe… – 'Thưa Đại vương, sự không dể duôi là pháp duy nhất bao gồm và đứng vững cho cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại và lợi ích trong tương lai. Ví như, thưa Đại vương, dấu chân của bất cứ loài chúng sanh nào đi trên đất liền, tất cả chúng đều được thu nhiếp trong dấu chân voi, dấu chân voi được xem là tối thượng trong số ấy – vì sự to lớn của nó; cũng vậy, thưa Đại vương, sự không dể duôi là pháp duy nhất bao gồm và đứng vững cho cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại và lợi ích trong tương lai.' Đức Thế Tôn đã nói điều này... vân vân... ‘‘Āyuṃ arogiyaṃ vaṇṇaṃ, saggaṃ uccākulīnataṃ; Ratiyo patthayantena, uḷārā aparāparā. – 'Người mong cầu tuổi thọ, sức khỏe, sắc đẹp, cõi trời, sanh vào dòng dõi cao quý; và những hỷ lạc cao thượng, hết cái này đến cái khác.' ‘‘Appamādaṃ pasaṃsanti, puññakiriyāsu paṇḍitā; Appamatto ubho atthe, adhiggaṇhāti paṇḍito. – 'Các bậc hiền trí tán thán sự không dể duôi trong các việc làm phước thiện; người hiền trí không dể duôi, nắm giữ được cả hai lợi ích.' ‘‘Diṭṭhe dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko; Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī’’ti. – 'Lợi ích trong hiện tại, và lợi ích trong tương lai; do chứng đạt được lợi ích, người trí được gọi là bậc hiền trí.' 8. Kalyāṇamittasuttaṃ 8. Kinh Người Bạn Tốt 129. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo, so ca kho kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa, no pāpamittassa no pāpasahāyassa no pāpasampavaṅkassā’’’ti. 129. Nhân duyên ở Sāvatthi. Sau khi ngồi xuống một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch với đức Thế Tôn điều này: – 'Bạch Thế Tôn, ở đây, khi con ở nơi vắng vẻ, độc cư, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm con: – 'Pháp đã được đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, và pháp ấy là dành cho người có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, chứ không phải cho người có bạn xấu, có đồng hành xấu, có thân hữu xấu.'' ‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Svākkhāto[Pg.88], mahārāja, mayā dhammo. So ca kho kalyāṇamittassa kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa, no pāpamittassa no pāpasahāyassa no pāpasampavaṅkassāti. – 'Đúng vậy, thưa Đại vương, đúng vậy, thưa Đại vương! Thưa Đại vương, Pháp đã được Như Lai khéo thuyết giảng. Và pháp ấy là dành cho người có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, chứ không phải cho người có bạn xấu, có đồng hành xấu, có thân hữu xấu.' ‘‘Ekamidāhaṃ, mahārāja, samayaṃ sakkesu viharāmi nagarakaṃ nāma sakyānaṃ nigamo. Atha kho, mahārāja, ānando bhikkhu yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho, mahārāja, ānando bhikkhu maṃ etadavoca – ‘upaḍḍhamidaṃ, bhante, brahmacariyassa – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’’ti. – 'Thưa Đại vương, có một thời Như Lai trú ở xứ Sakka, tại một thị trấn của dòng họ Sakya tên là Nagarakam. Bấy giờ, thưa Đại vương, tỳ khưu Ānanda đã đi đến chỗ Như Lai; sau khi đến, đã đảnh lễ Như Lai rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, thưa Đại vương, tỳ khưu Ānanda đã bạch với Như Lai điều này: – 'Bạch Thế Tôn, đây là một nửa của phạm hạnh – tức là có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt.'' ‘‘Evaṃ vuttāhaṃ, mahārāja, ānandaṃ bhikkhuṃ etadavocaṃ – ‘mā hevaṃ, ānanda, mā hevaṃ, ānanda! Sakalameva hidaṃ, ānanda, brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā. Kalyāṇamittassetaṃ, ānanda, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvessati ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkarissati’’’. – 'Khi được nói vậy, thưa Đại vương, Như Lai đã nói với tỳ khưu Ānanda điều này: – 'Này Ānanda, đừng nói vậy! Này Ānanda, đừng nói vậy! Này Ānanda, đây là toàn bộ phạm hạnh – tức là có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt. Này Ānanda, đối với một tỳ khưu có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ tu tập Thánh đạo Tám ngành, sẽ làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành.' ‘‘Kathañca, ānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idhānanda, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ, sammāsaṅkappaṃ bhāveti…pe… sammāvācaṃ bhāveti…pe… sammākammantaṃ bhāveti…pe… sammāājīvaṃ bhāveti…pe… sammāvāyāmaṃ bhāveti…pe… sammāsatiṃ bhāveti…pe… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, ānanda, bhikkhu kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti. Tadamināpetaṃ, ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti. – 'Và này Ānanda, thế nào là một tỳ khưu có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành? Này Ānanda, ở đây, tỳ khưu tu tập chánh kiến y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly; tu tập chánh tư duy... vân vân... tu tập chánh ngữ... vân vân... tu tập chánh nghiệp... vân vân... tu tập chánh mạng... vân vân... tu tập chánh tinh tấn... vân vân... tu tập chánh niệm... vân vân... tu tập chánh định y cứ vào viễn ly, y cứ vào ly tham, y cứ vào đoạn diệt, hướng đến xả ly. Này Ānanda, như vậy là tỳ khưu có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, tu tập Thánh đạo Tám ngành, làm cho sung mãn Thánh đạo Tám ngành. Này Ānanda, cũng chính do phương pháp này mà cần phải hiểu rằng đây là toàn bộ phạm hạnh – tức là có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt.' ‘‘Mamañhi, ānanda, kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti, jarādhammā sattā jarāya parimuccanti, byādhidhammā sattā byādhito parimuccanti, maraṇadhammā sattā maraṇena parimuccanti, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā sattā sokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccanti. Iminā kho etaṃ, ānanda, pariyāyena veditabbaṃ yathā sakalamevidaṃ [Pg.89] brahmacariyaṃ – yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti. – 'Này Ānanda, chính vì nương tựa vào Như Lai là người bạn tốt mà các chúng sanh có sanh pháp được giải thoát khỏi sanh; các chúng sanh có già pháp được giải thoát khỏi già; các chúng sanh có bệnh pháp được giải thoát khỏi bệnh; các chúng sanh có chết pháp được giải thoát khỏi chết; các chúng sanh có sầu, bi, khổ, ưu, não pháp được giải thoát khỏi sầu, bi, khổ, ưu, não. Này Ānanda, chính do phương pháp này mà cần phải hiểu rằng đây là toàn bộ phạm hạnh – tức là có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt.' ‘‘Tasmātiha te, mahārāja, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘kalyāṇamitto bhavissāmi kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko’ti. Evañhi te, mahārāja, sikkhitabbaṃ. – 'Do đó, thưa Đại vương, ngài nên học tập như vầy: – 'Ta sẽ là người có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt.' Thưa Đại vương, ngài nên học tập như vậy.' ‘‘Kalyāṇamittassa te, mahārāja, kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa ayaṃ eko dhammo upanissāya vihātabbo – appamādo kusalesu dhammesu. – 'Thưa Đại vương, đối với ngài là người có bạn tốt, có đồng hành tốt, có thân hữu tốt, nên nương tựa vào một pháp này để sống – đó là sự không dể duôi trong các thiện pháp.' ‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, itthāgārassa anuyantassa evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati, appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti. Tâu Đại vương, đối với ngài là người sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi, thì các cung nữ của ngài sẽ có suy nghĩ như vầy: 'Quả thật, đức vua sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi. Này, chúng ta cũng hãy sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi.' ‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, khattiyānampi anuyantānaṃ evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti. Tâu Đại vương, đối với ngài là người sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi, thì các vị Sát-đế-lỵ tùy tùng cũng sẽ có suy nghĩ như vầy: 'Quả thật, đức vua sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi. Này, chúng ta cũng hãy sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi.' ‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, balakāyassapi evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti. Tâu Đại vương, đối với ngài là người sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi, thì đoàn quân binh cũng sẽ có suy nghĩ như vầy: 'Quả thật, đức vua sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi. Này, chúng ta cũng hãy sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi.' ‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, negamajānapadassapi evaṃ bhavissati – ‘rājā kho appamatto viharati, appamādaṃ upanissāya. Handa, mayampi appamattā viharāma, appamādaṃ upanissāyā’’’ti? Tâu Đại vương, đối với ngài là người sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi, thì dân chúng ở thị thành và thôn quê cũng sẽ có suy nghĩ như vầy: 'Quả thật, đức vua sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi. Này, chúng ta cũng hãy sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi.' ‘‘Appamattassa te, mahārāja, viharato appamādaṃ upanissāya, attāpi gutto rakkhito bhavissati – itthāgārampi guttaṃ rakkhitaṃ bhavissati, kosakoṭṭhāgārampi guttaṃ rakkhitaṃ bhavissatī’’ti. Idamavoca…pe… Tâu Đại vương, đối với ngài là người sống không dể duôi, nương tựa vào sự không dể duôi, thì tự thân ngài cũng sẽ được hộ trì, được bảo vệ; các cung nữ cũng sẽ được hộ trì, được bảo vệ; kho tàng và vựa lẫm cũng sẽ được hộ trì, được bảo vệ. ‘‘Bhoge patthayamānena, uḷāre aparāpare; Appamādaṃ pasaṃsanti, puññakiriyāsu paṇḍitā. Đối với người mong cầu các tài sản cao thượng, hết cái này đến cái khác, các bậc hiền trí tán thán sự không dể duôi trong các việc làm phước thiện. ‘‘Appamatto ubho atthe, adhiggaṇhāti paṇḍito; Diṭṭhe [Pg.90] dhamme ca yo attho, yo cattho samparāyiko; Atthābhisamayā dhīro, paṇḍitoti pavuccatī’’ti. Bậc hiền trí không dể duôi, nắm giữ được cả hai lợi ích: lợi ích trong hiện tại, và lợi ích trong tương lai. Do thấu đạt được lợi ích, bậc trí tuệ được gọi là 'bậc hiền trí'. 9. Paṭhamaaputtakasuttaṃ 9. Kinh Về Người Không Con (phần một) 130. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti? 130. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala, vào lúc quá trưa, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên như sau: 'Tâu Đại vương, này, vào lúc quá trưa, ngài từ đâu đến?' ‘‘Idha, bhante, sāvatthiyaṃ seṭṭhi gahapati kālaṅkato. Tamahaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājantepuraṃ atiharitvā āgacchāmi. Asīti, bhante, satasahassāni hiraññasseva, ko pana vādo rūpiyassa! Tassa kho pana, bhante, seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi – kaṇājakaṃ bhuñjati bilaṅgadutiyaṃ. Evarūpo vatthabhogo ahosi – sāṇaṃ dhāreti tipakkhavasanaṃ. Evarūpo yānabhogo ahosi – jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā’’ti. Bạch Thế Tôn, ở tại Sāvatthī này, có một vị trưởng giả gia chủ đã qua đời. Vì không có con, con đã cho tịch thu tài sản của ông ấy vào hoàng cung rồi đến đây. Bạch Thế Tôn, chỉ riêng vàng đã có tám triệu, nói gì đến bạc! Bạch Thế Tôn, thế nhưng cách hưởng thụ thức ăn của vị trưởng giả gia chủ ấy là như vầy: ông ta ăn tấm với nước cháo chua làm món thứ hai. Cách hưởng thụ y phục là như vầy: ông ta mặc một loại vải gai được may bằng ba mảnh. Cách hưởng thụ xe cộ là như vầy: ông ta đi bằng một cỗ xe nhỏ ọp ẹp, với một cây dù bằng lá được che. ‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Asappuriso kho, mahārāja, uḷāre bhoge labhitvā nevattānaṃ sukheti pīṇeti, na mātāpitaro sukheti pīṇeti, na puttadāraṃ sukheti pīṇeti, na dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, na mittāmacce sukheti pīṇeti, na samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā aparibhuñjiyamāne rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṃ vā vahati appiyā vā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā aparibhuñjiyamānā parikkhayaṃ gacchanti, no paribhogaṃ. Đúng vậy, tâu Đại vương, đúng vậy, tâu Đại vương! Tâu Đại vương, kẻ bất lương khi có được tài sản lớn lao, không làm cho tự thân được an lạc, sung túc; không làm cho cha mẹ được an lạc, sung túc; không làm cho vợ con được an lạc, sung túc; không làm cho tôi tớ, người làm công được an lạc, sung túc; không làm cho bạn bè, thân hữu được an lạc, sung túc; không thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi trời, có quả báu an lạc, dẫn đến thiên giới đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Đối với tài sản của người ấy không được sử dụng đúng cách như vậy, thì hoặc vua chúa lấy đi, hoặc trộm cướp lấy đi, hoặc lửa thiêu rụi, hoặc nước cuốn trôi, hoặc những người thừa kế không ưa thích lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy không được sử dụng đúng cách, đi đến chỗ tiêu vong chứ không đi đến chỗ hưởng dụng. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, amanussaṭṭhāne pokkharaṇī acchodakā sītodakā sātodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā. Taṃ jano neva hareyya na piveyya na nahāyeyya na yathāpaccayaṃ vā kareyya. Evañhi taṃ, mahārāja, udakaṃ sammā aparibhuñjiyamānaṃ parikkhayaṃ gaccheyya[Pg.91], no paribhogaṃ. Evameva kho, mahārāja, asappuriso uḷāre bhoge labhitvā nevattānaṃ sukheti pīṇeti, na mātāpitaro sukheti pīṇeti, na puttadāraṃ sukheti pīṇeti, na dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, na mittāmacce sukheti pīṇeti, na samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā aparibhuñjiyamāne rājāno vā haranti corā vā haranti aggi vā ḍahati udakaṃ vā vahati appiyā vā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā aparibhuñjiyamānā parikkhayaṃ gacchanti, no paribhogaṃ. Tâu Đại vương, ví như ở một nơi không có người, có một hồ sen nước trong, nước mát, nước ngọt, nước sạch, có bến nước tốt, trông rất khả ái. Nhưng không có người nào lấy nước ấy, không uống, không tắm, hoặc không sử dụng vào việc cần thiết. Tâu Đại vương, như vậy, nước ấy không được sử dụng đúng cách, sẽ đi đến chỗ cạn kiệt chứ không đi đến chỗ được hưởng dụng. Cũng thế ấy, tâu Đại vương, kẻ bất lương khi có được tài sản lớn lao, không làm cho tự thân được an lạc, sung túc; không làm cho cha mẹ được an lạc, sung túc; không làm cho vợ con được an lạc, sung túc; không làm cho tôi tớ, người làm công được an lạc, sung túc; không làm cho bạn bè, thân hữu được an lạc, sung túc; không thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi trời, có quả báu an lạc, dẫn đến thiên giới đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Đối với tài sản của người ấy không được sử dụng đúng cách như vậy, thì hoặc vua chúa lấy đi, hoặc trộm cướp lấy đi, hoặc lửa thiêu rụi, hoặc nước cuốn trôi, hoặc những người thừa kế không ưa thích lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy không được sử dụng đúng cách, đi đến chỗ tiêu vong chứ không đi đến chỗ hưởng dụng. ‘‘Sappuriso ca kho, mahārāja, uḷāre bhoge labhitvā attānaṃ sukheti pīṇeti, mātāpitaro sukheti pīṇeti, puttadāraṃ sukheti pīṇeti, dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, mittāmacce sukheti pīṇeti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā paribhuñjiyamāne neva rājāno haranti, na corā haranti, na aggi ḍahati, na udakaṃ vahati, na appiyā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā paribhuñjiyamānā paribhogaṃ gacchanti, no parikkhayaṃ. Còn, tâu Đại vương, người lương thiện khi có được tài sản lớn lao, làm cho tự thân được an lạc, sung túc; làm cho cha mẹ được an lạc, sung túc; làm cho vợ con được an lạc, sung túc; làm cho tôi tớ, người làm công được an lạc, sung túc; làm cho bạn bè, thân hữu được an lạc, sung túc; thiết lập sự cúng dường hướng thượng, đưa đến cõi trời, có quả báu an lạc, dẫn đến thiên giới đối với các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Đối với tài sản của người ấy được sử dụng đúng cách như vậy, thì vua chúa không lấy đi, trộm cướp không lấy đi, lửa không thiêu rụi, nước không cuốn trôi, những người thừa kế không ưa thích không lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy được sử dụng đúng cách, đi đến chỗ hưởng dụng chứ không đi đến chỗ tiêu vong. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, gāmassa vā nigamassa vā avidūre pokkharaṇī acchodakā sītodakā sātodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā. Tañca udakaṃ jano hareyyapi piveyyapi nahāyeyyapi yathāpaccayampi kareyya. Evañhi taṃ, mahārāja, udakaṃ sammā paribhuñjiyamānaṃ paribhogaṃ gaccheyya, no parikkhayaṃ. Evameva kho, mahārāja, sappuriso uḷāre bhoge labhitvā attānaṃ sukheti pīṇeti, mātāpitaro sukheti pīṇeti, puttadāraṃ sukheti pīṇeti, dāsakammakaraporise sukheti pīṇeti, mittāmacce sukheti pīṇeti, samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṃ dakkhiṇaṃ patiṭṭhāpeti sovaggikaṃ sukhavipākaṃ saggasaṃvattanikaṃ. Tassa te bhoge evaṃ sammā paribhuñjiyamāne neva rājāno haranti, na corā haranti, na aggi ḍahati, na udakaṃ vahati, na appiyā dāyādā haranti. Evaṃsa te, mahārāja, bhogā sammā paribhuñjiyamānā paribhogaṃ gacchanti, no parikkhaya’’nti. “Tâu Đại vương, ví như gần một ngôi làng hay một thị trấn, có một hồ nước trong, nước mát, nước ngọt, nước trong trắng, có bến tốt, khả ái. Và dân chúng có thể lấy nước ấy, có thể uống, có thể tắm, và có thể sử dụng tùy theo nhu cầu. Tâu Đại vương, như vậy nước ấy được sử dụng đúng cách, sẽ được hưởng dụng, không bị cạn kiệt. Cũng vậy, tâu Đại vương, bậc thiện trí khi có được tài sản lớn lao, làm cho mình được an vui, sung túc; làm cho cha mẹ được an vui, sung túc; làm cho vợ con được an vui, sung túc; làm cho tôi tớ, người làm công được an vui, sung túc; làm cho bạn bè, thân hữu được an vui, sung túc. Vị ấy thiết lập sự cúng dường cao thượng, đưa đến cõi trời, có quả báo an lạc, sanh về thiên giới, đến các vị Sa-môn, Bà-la-môn. Những tài sản ấy của người đó, khi được sử dụng đúng cách như vậy, thì vua chúa không lấy đi, kẻ trộm không lấy đi, lửa không đốt cháy, nước không cuốn trôi, những người thừa kế không được yêu mến cũng không lấy đi. Tâu Đại vương, như vậy, những tài sản ấy của người đó, khi được sử dụng đúng cách, sẽ được hưởng dụng, không bị cạn kiệt.” ‘‘Amanussaṭṭhāne [Pg.92] udakaṃva sītaṃ,Tadapeyyamānaṃ parisosameti; Evaṃ dhanaṃ kāpuriso labhitvā,Nevattanā bhuñjati no dadāti. “Như nước mát ở nơi không người, không được uống nên khô cạn đi; cũng vậy, kẻ hạ tiện khi có được của cải, tự mình không hưởng dụng, cũng không cho đi.” Dhīro ca viññū adhigamma bhoge,So bhuñjati kiccakaro ca hoti; So ñātisaṅghaṃ nisabho bharitvā,Anindito saggamupeti ṭhāna’’nti. “Bậc hiền trí thông thái khi có được của cải, vị ấy hưởng dụng và làm các việc cần làm. Vị ấy, bậc tối thắng, nuôi dưỡng quyến thuộc, không bị chê trách, đi đến cõi trời an trú.” 10. Dutiyaaputtakasuttaṃ 10. Kinh Vô Tự thứ hai 131. Atha kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti? 131. Rồi vua Pasenadi nước Kosala, vào lúc giữa trưa, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên: “Này Đại vương, bây giờ, vào lúc giữa trưa, ngài từ đâu đến vậy?” ‘‘Idha, bhante, sāvatthiyaṃ seṭṭhi gahapati kālaṅkato. Tamahaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājantepuraṃ atiharitvā āgacchāmi. Sataṃ, bhante, satasahassāni hiraññasseva, ko pana vādo rūpiyassa! Tassa kho pana, bhante, seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi – kaṇājakaṃ bhuñjati bilaṅgadutiyaṃ. Evarūpo vatthabhogo ahosi – sāṇaṃ dhāreti tipakkhavasanaṃ. Evarūpo yānabhogo ahosi – jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā’’ti. “Bạch Thế Tôn, tại Sāvatthī này, một trưởng giả gia chủ đã qua đời. Vì không có con thừa kế, con đã cho mang tài sản của ông ấy vào hoàng cung rồi đến đây. Bạch Thế Tôn, chỉ riêng vàng đã có một trăm trăm ngàn, còn nói gì đến bạc! Bạch Thế Tôn, việc ăn uống của vị trưởng giả gia chủ ấy như thế này: ông ta ăn cơm tấm với nước cháo chua. Việc mặc của ông ta như thế này: ông ta mặc y phục bằng vải gai may chắp ba mảnh. Việc đi lại của ông ta như thế này: ông ta đi bằng cỗ xe nhỏ cũ nát, với cây dù bằng lá được che.” ‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Bhūtapubbaṃ so, mahārāja, seṭṭhi gahapati taggarasikhiṃ nāma paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesi. ‘Detha samaṇassa piṇḍa’nti vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Datvā ca pana pacchā vippaṭisārī ahosi – ‘varametaṃ piṇḍapātaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyu’nti. Bhātu ca pana ekaputtakaṃ sāpateyyassa kāraṇā jīvitā voropesi. “Đúng vậy, tâu Đại vương, đúng vậy, tâu Đại vương! Tâu Đại vương, trong quá khứ, vị trưởng giả gia chủ ấy đã cúng dường vật thực cho vị Phật Độc Giác tên là Taggarasikhi. Sau khi nói: ‘Hãy cúng dường vật thực cho vị Sa-môn’, ông ta đứng dậy khỏi chỗ ngồi và bỏ đi. Nhưng sau khi cúng dường, ông ta hối hận: ‘Thà rằng vật thực này cho tôi tớ hay người làm công ăn còn hơn’. Và ông ta đã đoạt mạng sống đứa con trai duy nhất của người anh vì lý do tài sản.” ‘‘Yaṃ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati taggarasikhiṃ paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesi, tassa kammassa vipākena sattakkhattuṃ sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji. Tasseva kammassa vipākāvasesena imissāyeva sāvatthiyā [Pg.93] sattakkhattuṃ seṭṭhittaṃ kāresi. Yaṃ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati datvā pacchā vippaṭisārī ahosi – ‘varametaṃ piṇḍapātaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyu’nti, tassa kammassa vipākena nāssuḷārāya bhattabhogāya cittaṃ namati, nāssuḷārāya vatthabhogāya cittaṃ namati, nāssuḷārāya yānabhogāya cittaṃ namati, nāssuḷārānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ bhogāya cittaṃ namati. Yaṃ kho so, mahārāja, seṭṭhi gahapati bhātu ca pana ekaputtakaṃ sāpateyyassa kāraṇā jīvitā voropesi, tassa kammassa vipākena bahūni vassāni bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni niraye paccittha. Tasseva kammassa vipākāvasesena idaṃ sattamaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājakosaṃ paveseti. Tassa kho, mahārāja, seṭṭhissa gahapatissa purāṇañca puññaṃ parikkhīṇaṃ, navañca puññaṃ anupacitaṃ. Ajja pana, mahārāja, seṭṭhi gahapati mahāroruve niraye paccatī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante, seṭṭhi gahapati mahāroruvaṃ nirayaṃ upapanno’’ti. ‘‘Evaṃ, mahārāja, seṭṭhi gahapati mahāroruvaṃ nirayaṃ upapanno’’ti. Idamavoca…pe…. “Tâu Đại vương, do vị trưởng giả gia chủ ấy đã cúng dường vật thực cho vị Phật Độc Giác Taggarasikhi, với quả báo của nghiệp ấy, ông ta đã bảy lần sanh về thiện thú, cõi trời. Với quả báo còn sót lại của nghiệp ấy, ông ta đã bảy lần làm trưởng giả tại chính Sāvatthī này. Tâu Đại vương, do vị trưởng giả gia chủ ấy sau khi cúng dường đã hối hận: ‘Thà rằng vật thực này cho tôi tớ hay người làm công ăn còn hơn’, với quả báo của nghiệp ấy, tâm ông ta không hướng đến việc hưởng thụ thức ăn cao sang, tâm không hướng đến việc hưởng thụ y phục cao sang, tâm không hướng đến việc hưởng thụ xe cộ cao sang, tâm không hướng đến việc hưởng thụ năm dục trưởng dưỡng cao sang. Tâu Đại vương, do vị trưởng giả gia chủ ấy đã đoạt mạng sống đứa con trai duy nhất của người anh vì lý do tài sản, với quả báo của nghiệp ấy, ông ta đã bị nấu trong địa ngục nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm. Với quả báo còn sót lại của nghiệp ấy, đây là lần thứ bảy tài sản không có con thừa kế của ông ta bị sung vào kho vua. Tâu Đại vương, phước cũ của vị trưởng giả gia chủ ấy đã cạn kiệt, và phước mới không được tích lũy. Tâu Đại vương, hôm nay, vị trưởng giả gia chủ ấy đang bị nấu trong địa ngục Đại Roruva.” “Bạch Thế Tôn, có phải vị trưởng giả gia chủ ấy đã sanh vào địa ngục Đại Roruva như vậy không?” “Đúng vậy, tâu Đại vương, vị trưởng giả gia chủ ấy đã sanh vào địa ngục Đại Roruva.” Thế Tôn đã nói như vậy... ‘‘Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, pariggahaṃ vāpi yadatthi kiñci; Dāsā kammakarā pessā, ye cassa anujīvino. “Lúa gạo, của cải, bạc hay vàng, hoặc bất cứ tài sản nào khác; tôi tớ, người làm công, người hầu, và những người sống nương tựa vào người ấy.” ‘‘Sabbaṃ nādāya gantabbaṃ, sabbaṃ nikkhippagāminaṃ ; Yañca karoti kāyena, vācāya uda cetasā. “Không thể mang theo tất cả, phải từ bỏ tất cả mà đi. Nghiệp nào mà người ấy làm, bằng thân, bằng lời, hay bằng ý.” ‘‘Tañhi tassa sakaṃ hoti, tañca ādāya gacchati; Tañcassa anugaṃ hoti, chāyāva anapāyinī. “Chính nghiệp ấy là của riêng người ấy, người ấy mang theo nghiệp ấy mà đi. Nghiệp ấy đi theo người ấy, như bóng không rời hình.” ‘‘Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti. “Do đó, nên làm điều lành, tích lũy cho đời sau. Các phước báu trong đời sau, là chỗ nương tựa cho chúng sanh.” Dutiyo vaggo. Phẩm thứ hai. Tassuddānaṃ – Phần tóm tắt: Jaṭilā pañca rājāno, doṇapākakurena ca; Saṅgāmena dve vuttāni, mallikā dve appamādena ca; Aputtakena dve vuttā, vaggo tena pavuccatīti. Kinh Jaṭila, Năm Vị Vua, Doṇapāka và Kure; Hai kinh Saṅgāma được nói, hai kinh Mallikā và Appamāda; Hai kinh Aputtaka được nói, phẩm được gọi tên như vậy. 3. Tatiyavaggo 3. Phẩm thứ ba 1. Puggalasuttaṃ 1. Kinh Các Hạng Người 132. Sāvatthinidānaṃ[Pg.94]. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘cattārome, mahārāja, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame cattāro? Tamotamaparāyano, tamojotiparāyano, jotitamaparāyano, jotijotiparāyano’’. 132. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn đã nói điều này với vua Pasenadi xứ Kosala đang ngồi một bên: ‘Tâu Đại vương, có bốn hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Bốn hạng nào? Người từ bóng tối đi đến bóng tối, người từ bóng tối đi đến ánh sáng, người từ ánh sáng đi đến bóng tối, và người từ ánh sáng đi đến ánh sáng.’ ‘‘Kathañca, mahārāja puggalo tamotamaparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti, caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca hoti dubbaṇṇo duddasiko okoṭimako bavhābādho kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. ‘Tâu Đại vương, thế nào là người từ bóng tối đi đến bóng tối? Tâu Đại vương, ở đây, có người được sanh ra trong gia đình hạ tiện, hoặc trong gia đình của người Caṇḍāla (chiên-đà-la), hoặc trong gia đình của người làm nghề tre nứa, hoặc trong gia đình của người thợ săn, hoặc trong gia đình của người làm xe, hoặc trong gia đình của người đổ rác, là gia đình nghèo khó, ít thức ăn thức uống, sinh kế chật vật, nơi mà cơm ăn áo mặc cũng khó kiếm được. Và người ấy có dung sắc xấu xí, khó nhìn, thấp lùn, nhiều bệnh tật, hoặc bị mù, hoặc bị gù, hoặc bị què, hoặc bị bại liệt, không được nhận thức ăn, thức uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương thơm, vật thoa, giường nằm, trú sở, đèn đuốc. Người ấy thực hành ác hạnh về thân, thực hành ác hạnh về lời, thực hành ác hạnh về ý. Sau khi đã thực hành ác hạnh về thân, đã thực hành ác hạnh về lời, đã thực hành ác hạnh về ý, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso andhakārā vā andhakāraṃ gaccheyya, tamā vā tamaṃ gaccheyya, lohitamalā vā lohitamalaṃ gaccheyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo tamotamaparāyano hoti. ‘Tâu Đại vương, ví như người đi từ bóng tối đến bóng tối, hoặc đi từ u ám đến u ám, hoặc đi từ vết máu đến vết máu. Tâu Đại vương, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Tâu Đại vương, người từ bóng tối đi đến bóng tối là như vậy. ‘‘Kathañca, mahārāja, puggalo tamojotiparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo nīce kule paccājāto hoti, caṇḍālakule vā venakule vā nesādakule vā rathakārakule vā pukkusakule vā dalidde appannapānabhojane kasiravuttike, yattha kasirena ghāsacchādo labbhati. So ca kho hoti dubbaṇṇo duddasiko [Pg.95] okoṭimako bavhābādho, kāṇo vā kuṇī vā khañjo vā pakkhahato vā, na lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. ‘Tâu Đại vương, thế nào là người từ bóng tối đi đến ánh sáng? Tâu Đại vương, ở đây, có người được sanh ra trong gia đình hạ tiện, hoặc trong gia đình của người Caṇḍāla, hoặc trong gia đình của người làm nghề tre nứa, hoặc trong gia đình của người thợ săn, hoặc trong gia đình của người làm xe, hoặc trong gia đình của người đổ rác, là gia đình nghèo khó, ít thức ăn thức uống, sinh kế chật vật, nơi mà cơm ăn áo mặc cũng khó kiếm được. Và người ấy có dung sắc xấu xí, khó nhìn, thấp lùn, nhiều bệnh tật, hoặc bị mù, hoặc bị gù, hoặc bị què, hoặc bị bại liệt, không được nhận thức ăn, thức uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương thơm, vật thoa, giường nằm, trú sở, đèn đuốc. Người ấy thực hành thiện hạnh về thân, thực hành thiện hạnh về lời, thực hành thiện hạnh về ý. Sau khi đã thực hành thiện hạnh về thân, đã thực hành thiện hạnh về lời, đã thực hành thiện hạnh về ý, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, cõi trời. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso pathaviyā vā pallaṅkaṃ āroheyya, pallaṅkā vā assapiṭṭhiṃ āroheyya, assapiṭṭhiyā vā hatthikkhandhaṃ āroheyya, hatthikkhandhā vā pāsādaṃ āroheyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo tamojotiparāyano hoti. ‘Tâu Đại vương, ví như người từ mặt đất leo lên giường nằm, hoặc từ giường nằm leo lên lưng ngựa, hoặc từ lưng ngựa leo lên lưng voi, hoặc từ lưng voi leo lên lầu đài. Tâu Đại vương, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Tâu Đại vương, người từ bóng tối đi đến ánh sáng là như vậy. ‘‘Kathañca, mahārāja, puggalo jotitamaparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti, khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule vā, aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko, paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena duccaritaṃ carati, vācāya duccaritaṃ carati, manasā duccaritaṃ carati. So kāyena duccaritaṃ caritvā vācāya duccaritaṃ caritvā manasā duccaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. ‘Tâu Đại vương, thế nào là người từ ánh sáng đi đến bóng tối? Tâu Đại vương, ở đây, có người được sanh ra trong gia đình cao quý, hoặc trong gia đình Sát-đế-lỵ đại phú, hoặc trong gia đình Bà-la-môn đại phú, hoặc trong gia đình gia chủ đại phú, là gia đình giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, dồi dào vàng bạc, dồi dào vật dụng tài sản, dồi dào tiền của lúa gạo. Và người ấy xinh đẹp, đáng nhìn, đáng mến, có được vẻ đẹp toàn hảo bậc nhất, được nhận thức ăn, thức uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương thơm, vật thoa, giường nằm, trú sở, đèn đuốc. Người ấy thực hành ác hạnh về thân, thực hành ác hạnh về lời, thực hành ác hạnh về ý. Sau khi đã thực hành ác hạnh về thân, đã thực hành ác hạnh về lời, đã thực hành ác hạnh về ý, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso pāsādā vā hatthikkhandhaṃ oroheyya, hatthikkhandhā vā assapiṭṭhiṃ oroheyya, assapiṭṭhiyā vā pallaṅkaṃ oroheyya, pallaṅkā vā pathaviṃ oroheyya, pathaviyā vā andhakāraṃ paviseyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo jotitamaparāyano hoti. ‘Tâu Đại vương, ví như người từ lầu đài đi xuống lưng voi, hoặc từ lưng voi đi xuống lưng ngựa, hoặc từ lưng ngựa đi xuống giường nằm, hoặc từ giường nằm đi xuống mặt đất, hoặc từ mặt đất đi vào bóng tối. Tâu Đại vương, Ta nói rằng người này cũng tương tự như thế. Tâu Đại vương, người từ ánh sáng đi đến bóng tối là như vậy. ‘‘Kathañca, mahārāja, puggalo jotijotiparāyano hoti? Idha, mahārāja, ekacco puggalo ucce kule paccājāto hoti, khattiyamahāsālakule vā brāhmaṇamahāsālakule vā gahapatimahāsālakule [Pg.96] vā, aḍḍhe mahaddhane mahābhoge pahūtajātarūparajate pahūtavittūpakaraṇe pahūtadhanadhaññe. So ca hoti abhirūpo dassanīyo pāsādiko, paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgato, lābhī annassa pānassa vatthassa yānassa mālāgandhavilepanassa seyyāvasathapadīpeyyassa. So kāyena sucaritaṃ carati, vācāya sucaritaṃ carati, manasā sucaritaṃ carati. So kāyena sucaritaṃ caritvā vācāya sucaritaṃ caritvā manasā sucaritaṃ caritvā, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. ‘Tâu Đại vương, thế nào là người từ ánh sáng đi đến ánh sáng? Tâu Đại vương, ở đây, có người được sanh ra trong gia đình cao quý, hoặc trong gia đình Sát-đế-lỵ đại phú, hoặc trong gia đình Bà-la-môn đại phú, hoặc trong gia đình gia chủ đại phú, là gia đình giàu có, nhiều của cải, nhiều tài sản, dồi dào vàng bạc, dồi dào vật dụng tài sản, dồi dào tiền của lúa gạo. Và người ấy xinh đẹp, đáng nhìn, đáng mến, có được vẻ đẹp toàn hảo bậc nhất, được nhận thức ăn, thức uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương thơm, vật thoa, giường nằm, trú sở, đèn đuốc. Người ấy thực hành thiện hạnh về thân, thực hành thiện hạnh về lời, thực hành thiện hạnh về ý. Sau khi đã thực hành thiện hạnh về thân, đã thực hành thiện hạnh về lời, đã thực hành thiện hạnh về ý, sau khi thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào thiện thú, cõi trời. ‘‘Seyyathāpi, mahārāja, puriso pallaṅkā vā pallaṅkaṃ saṅkameyya, assapiṭṭhiyā vā assapiṭṭhiṃ saṅkameyya, hatthikkhandhā vā hatthikkhandhaṃ saṅkameyya, pāsādā vā pāsādaṃ saṅkameyya. Tathūpamāhaṃ, mahārāja, imaṃ puggalaṃ vadāmi. Evaṃ kho, mahārāja, puggalo jotijotiparāyano hoti. Ime kho, mahārāja, cattāro puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Idamavoca…pe… “Tâu Đại vương, ví như có người di chuyển từ giường này sang giường khác, từ lưng ngựa này sang lưng ngựa khác, từ lưng voi này sang lưng voi khác, từ lầu đài này sang lầu đài khác. Tâu Đại vương, Ta nói rằng hạng người này cũng tương tự như vậy. Tâu Đại vương, như thế hạng người này là người đi từ ánh sáng đến ánh sáng. Tâu Đại vương, bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở trên đời.” Thế Tôn đã thuyết giảng điều này...v.v... ‘‘Daliddo puriso rāja, assaddho hoti maccharī; Kadariyo pāpasaṅkappo, micchādiṭṭhi anādaro. “Tâu Đại vương, có người nghèo khó, không có đức tin, lại còn keo kiệt; là người bủn xỉn, có ác ý, có tà kiến, không biết tôn trọng. ‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake; Akkosati paribhāsati, natthiko hoti rosako. “Người ấy mắng nhiếc, phỉ báng các vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay những người hành khất khác; là người theo thuyết đoạn diệt, và hay tức giận. ‘‘Dadamānaṃ nivāreti, yācamānāna bhojanaṃ; Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa; Upeti nirayaṃ ghoraṃ, tamotamaparāyano. “Người ấy ngăn cản kẻ khác đang bố thí vật thực cho những người xin ăn; tâu Đại vương, bậc chúa tể của dân, người như vậy sau khi chết, sẽ sanh vào địa ngục ghê rợn, là người đi từ bóng tối đến bóng tối. ‘‘Daliddo puriso rāja, saddho hoti amaccharī; Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamanaso naro. “Tâu Đại vương, có người nghèo khó, nhưng có đức tin, không keo kiệt; người ấy biết bố thí, có ý định cao thượng, tâm không dao động. ‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake; Uṭṭhāya abhivādeti, samacariyāya sikkhati. “Người ấy đứng dậy đảnh lễ các vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay những người hành khất khác; và thực hành theo chánh hạnh. ‘‘Dadamānaṃ na vāreti, yācamānāna bhojanaṃ; Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa; Upeti tidivaṃ ṭhānaṃ, tamojotiparāyano. “Người ấy không ngăn cản kẻ khác đang bố thí vật thực cho những người xin ăn; tâu Đại vương, bậc chúa tể của dân, người như vậy sau khi chết, sẽ sanh về cõi trời, là người đi từ bóng tối đến ánh sáng. ‘‘Aḍḍho [Pg.97] ce puriso rāja, assaddho hoti maccharī; Kadariyo pāpasaṅkappo, micchādiṭṭhi anādaro. “Tâu Đại vương, nếu có người giàu có, nhưng không có đức tin, lại còn keo kiệt; là người bủn xỉn, có ác ý, có tà kiến, không biết tôn trọng. ‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake; Akkosati paribhāsati, natthiko hoti rosako. “Người ấy mắng nhiếc, phỉ báng các vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay những người hành khất khác; là người theo thuyết đoạn diệt, và hay tức giận. ‘‘Dadamānaṃ nivāreti, yācamānāna bhojanaṃ; Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa; Upeti nirayaṃ ghoraṃ, jotitamaparāyano. “Người ấy ngăn cản kẻ khác đang bố thí vật thực cho những người xin ăn; tâu Đại vương, bậc chúa tể của dân, người như vậy sau khi chết, sẽ sanh vào địa ngục ghê rợn, là người đi từ ánh sáng đến bóng tối. ‘‘Aḍḍho ce puriso rāja, saddho hoti amaccharī; Dadāti seṭṭhasaṅkappo, abyaggamanaso naro. “Tâu Đại vương, nếu có người giàu có, nhưng có đức tin, không keo kiệt; người ấy biết bố thí, có ý định cao thượng, tâm không dao động. ‘‘Samaṇe brāhmaṇe vāpi, aññe vāpi vanibbake; Uṭṭhāya abhivādeti, samacariyāya sikkhati. “Người ấy đứng dậy đảnh lễ các vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay những người hành khất khác; và thực hành theo chánh hạnh. ‘‘Dadamānaṃ na vāreti, yācamānāna bhojanaṃ; Tādiso puriso rāja, mīyamāno janādhipa; Upeti tidivaṃ ṭhānaṃ, jotijotiparāyano’’ti. “Người ấy không ngăn cản kẻ khác đang bố thí vật thực cho những người xin ăn; tâu Đại vương, bậc chúa tể của dân, người như vậy sau khi chết, sẽ sanh về cõi trời, là người đi từ ánh sáng đến ánh sáng.” 2. Ayyikāsuttaṃ 2. Kinh Người Bà (Ayyikā) 133. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divādivassā’’ti? 133. Nhân duyên ở Sāvatthī. Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên, Thế Tôn đã nói với vua như sau: “Này Đại vương, giữa ban ngày ban mặt thế này, ngài từ đâu đến vậy?” ‘‘Ayyikā me, bhante, kālaṅkatā jiṇṇā vuḍḍhā mahallikā addhagatā vayoanuppattā vīsavassasatikā jātiyā. Ayyikā kho pana me, bhante, piyā hoti manāpā. Hatthiratanena cepāhaṃ, bhante, labheyyaṃ ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, hatthiratanampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. Assaratanena cepāhaṃ, bhante, labheyyaṃ ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, assaratanampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. Gāmavarena cepāhaṃ bhante, labheyyaṃ ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, gāmavarampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. Janapadapadesena cepāhaṃ, bhante, labheyyaṃ [Pg.98] ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti, janapadapadesampāhaṃ dadeyyaṃ – ‘mā me ayyikā kālamakāsī’ti. ‘Sabbe sattā, mahārāja, maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā’ti. ‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāvasubhāsitamidaṃ, bhante, bhagavatā – sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā’’’ti. “Bạch Thế Tôn, bà của con vừa mới qua đời. Bà đã già, lớn tuổi, bậc trưởng thượng, đã đi hết cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, thọ một trăm hai mươi tuổi. Bạch Thế Tôn, bà của con là người rất thân thương, khả ái đối với con. Bạch Thế Tôn, nếu có thể dùng voi báu để đổi lấy việc ‘mong sao bà của con đừng chết’, con cũng sẽ cho đi voi báu để ‘mong sao bà của con đừng chết’. Nếu có thể dùng ngựa báu để đổi lấy việc ‘mong sao bà của con đừng chết’, con cũng sẽ cho đi ngựa báu để ‘mong sao bà của con đừng chết’. Nếu có thể dùng làng tốt nhất để đổi lấy việc ‘mong sao bà của con đừng chết’, con cũng sẽ cho đi làng tốt nhất để ‘mong sao bà của con đừng chết’. Nếu có thể dùng một vùng đất để đổi lấy việc ‘mong sao bà của con đừng chết’, con cũng sẽ cho đi một vùng đất để ‘mong sao bà của con đừng chết’.” “Tâu Đại vương, tất cả chúng sanh đều có cái chết là định tánh, có cái chết là cứu cánh, không thể vượt qua cái chết.” “Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Bạch Thế Tôn, lời này đã được Thế Tôn khéo nói biết bao: ‘Tất cả chúng sanh đều có cái chết là định tánh, có cái chết là cứu cánh, không thể vượt qua cái chết.’” ‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā. Seyyathāpi, mahārāja, yāni kānici kumbhakārabhājanāni āmakāni ceva pakkāni ca sabbāni tāni bhedanadhammāni bhedanapariyosānāni bhedanaṃ anatītāni; evameva kho, mahārāja, sabbe sattā maraṇadhammā maraṇapariyosānā maraṇaṃ anatītā’’ti. Idamavoca…pe… “Đúng vậy, Đại vương! Đúng vậy, Đại vương! Tất cả chúng sanh đều có cái chết là định tánh, có cái chết là cứu cánh, không thể vượt qua cái chết. Tâu Đại vương, ví như tất cả các đồ gốm của người thợ gốm, dù là đồ sống hay đồ chín, tất cả chúng đều có sự vỡ là định tánh, có sự vỡ là cứu cánh, không thể vượt qua sự vỡ; cũng vậy, tâu Đại vương, tất cả chúng sanh đều có cái chết là định tánh, có cái chết là cứu cánh, không thể vượt qua cái chết.” Thế Tôn đã thuyết giảng điều này...v.v... ‘‘Sabbe sattā marissanti, maraṇantañhi jīvitaṃ; Yathākammaṃ gamissanti, puññapāpaphalūpagā; Nirayaṃ pāpakammantā, puññakammā ca suggatiṃ. “Tất cả chúng sanh rồi sẽ chết, vì mạng sống có cái chết là tận cùng. Tùy theo nghiệp của mình, họ sẽ đi tái sanh, hưởng quả phước và tội. Những người làm ác nghiệp sẽ đến địa ngục, còn những người làm phước nghiệp sẽ đến cõi lành. ‘‘Tasmā kareyya kalyāṇaṃ, nicayaṃ samparāyikaṃ; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇina’’nti. “Do đó, hãy làm điều thiện, tích lũy cho đời sau. Các phước báu là chỗ nương tựa cho chúng sanh ở thế giới bên kia.” 3. Lokasuttaṃ 3. Kinh Thế Gian (Loka) 134. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kati nu kho, bhante, lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti? ‘‘Tayo kho, mahārāja, lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Katame tayo? Lobho kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Doso kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Moho kho, mahārāja, lokassa dhammo, uppajjamāno uppajjati ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāya. Ime kho, mahārāja, tayo lokassa dhammā uppajjamānā uppajjanti ahitāya dukkhāya aphāsuvihārāyā’’ti. Idamavoca…pe… 134. Nhân duyên ở Sāvatthī. Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala đang ngồi một bên, đã bạch với Thế Tôn như sau: “Bạch Thế Tôn, có bao nhiêu pháp ở thế gian, khi sanh khởi, chúng sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn?” “Tâu Đại vương, có ba pháp ở thế gian, khi sanh khởi, chúng sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn. Ba pháp ấy là gì? Tâu Đại vương, tham là một pháp ở thế gian, khi sanh khởi, nó sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn. Tâu Đại vương, sân là một pháp ở thế gian, khi sanh khởi, nó sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn. Tâu Đại vương, si là một pháp ở thế gian, khi sanh khởi, nó sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn. Tâu Đại vương, ba pháp này ở thế gian, khi sanh khởi, chúng sanh khởi đưa đến bất hạnh, khổ đau, không an ổn.” Thế Tôn đã thuyết giảng điều này...v.v... ‘‘Lobho [Pg.99] doso ca moho ca, purisaṃ pāpacetasaṃ; Hiṃsanti attasambhūtā, tacasāraṃva samphala’’nti. “Tham, sân và si, sanh khởi từ tự thân, làm hại người có tâm ác, cũng như quả của cây tre làm hại chính cây tre có lõi là vỏ.” 4. Issattasuttaṃ 4. Kinh Cung Thủ (Issatta) 135. Sāvatthinidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kattha nu kho, bhante, dānaṃ dātabba’’nti? ‘‘Yattha kho, mahārāja, cittaṃ pasīdatī’’ti. ‘‘Kattha pana, bhante, dinnaṃ mahapphala’’nti? ‘‘Aññaṃ kho etaṃ, mahārāja, kattha dānaṃ dātabbaṃ, aññaṃ panetaṃ kattha dinnaṃ mahapphalanti? Sīlavato kho, mahārāja, dinnaṃ mahapphalaṃ, no tathā dussīle. Tena hi, mahārāja, taññevettha paṭipucchissāmi. Yathā, te khameyya, tathā naṃ byākareyyāsi. Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha tyassa yuddhaṃ paccupaṭṭhitaṃ saṅgāmo samupabyūḷho. Atha āgaccheyya khattiyakumāro asikkhito akatahattho akatayoggo akatūpāsano bhīru chambhī utrāsī palāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Nāhaṃ, bhante, bhareyyaṃ taṃ purisaṃ, na ca me attho tādisena purisenā’’ti. ‘‘Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro asikkhito…pe… atha āgaccheyya vessakumāro asikkhito…pe… atha āgaccheyya suddakumāro asikkhito…pe… na ca me attho tādisena purisenā’’ti. 135. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vua Pasenadi xứ Kosala, sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với Thế Tôn điều này: "Bạch Thế Tôn, nên bố thí ở đâu?" "Tâu Đại vương, ở nơi nào tâm được tịnh tín." "Bạch Thế Tôn, vậy bố thí ở đâu thì được quả lớn?" "Tâu Đại vương, câu hỏi 'nên bố thí ở đâu' là một chuyện, còn câu hỏi 'bố thí ở đâu thì được quả lớn' lại là chuyện khác. Tâu Đại vương, bố thí cho người có giới thì được quả lớn, không như vậy đối với người không có giới. Vậy thì, tâu Đại vương, ở đây Trẫm sẽ hỏi lại Đại vương. Tùy Đại vương kham nhẫn, hãy trả lời như vậy. Đại vương nghĩ thế nào? Giả sử ở đây, một trận chiến sắp xảy ra cho Đại vương, một cuộc giao tranh đã được dàn sẵn. Bấy giờ, có một vương tử đến, không được huấn luyện, tay không thuần thục, không thực hành, không rèn luyện, nhút nhát, run rẩy, kinh hãi, hay bỏ chạy. Đại vương có tuyển dụng người ấy không, và Đại vương có cần một người như vậy không?" "Bạch Thế Tôn, con sẽ không tuyển dụng người ấy, và con không cần một người như vậy." "Rồi có một thanh niên Bà-la-môn đến, không được huấn luyện... ... Rồi có một thanh niên Vessa đến, không được huấn luyện... ... Rồi có một thanh niên Sudda đến, không được huấn luyện... ... và con không cần một người như vậy." ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha tyassa yuddhaṃ paccupaṭṭhitaṃ saṅgāmo samupabyūḷho. Atha āgaccheyya khattiyakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Bhareyyāhaṃ, bhante, taṃ purisaṃ, attho ca me tādisena purisenā’’ti. ‘‘Atha āgaccheyya brāhmaṇakumāro…pe… atha āgaccheyya vessakumāro…pe… atha āgaccheyya suddakumāro susikkhito katahattho katayoggo katūpāsano abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī. Bhareyyāsi taṃ purisaṃ, attho ca te tādisena purisenā’’ti? ‘‘Bhareyyāhaṃ, bhante, taṃ purisaṃ, attho ca me tādisena purisenā’’ti. "Đại vương nghĩ thế nào? Giả sử ở đây, một trận chiến sắp xảy ra cho Đại vương, một cuộc giao tranh đã được dàn sẵn. Bấy giờ, có một vương tử đến, được huấn luyện kỹ càng, tay thuần thục, đã thực hành, đã rèn luyện, không nhút nhát, không run rẩy, không kinh hãi, không bỏ chạy. Đại vương có tuyển dụng người ấy không, và Đại vương có cần một người như vậy không?" "Bạch Thế Tôn, con sẽ tuyển dụng người ấy, và con cần một người như vậy." "Rồi có một thanh niên Bà-la-môn đến... ... Rồi có một thanh niên Vessa đến... ... Rồi có một thanh niên Sudda đến, được huấn luyện kỹ càng, tay thuần thục, đã thực hành, đã rèn luyện, không nhút nhát, không run rẩy, không kinh hãi, không bỏ chạy. Đại vương có tuyển dụng người ấy không, và Đại vương có cần một người như vậy không?" "Bạch Thế Tôn, con sẽ tuyển dụng người ấy, và con cần một người như vậy." ‘‘Evameva kho, mahārāja, yasmā kasmā cepi kulā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti, so ca hoti pañcaṅgavippahīno pañcaṅgasamannāgato, tasmiṃ [Pg.100] dinnaṃ mahapphalaṃ hoti. Katamāni pañcaṅgāni pahīnāni honti? Kāmacchando pahīno hoti, byāpādo pahīno hoti, thinamiddhaṃ pahīnaṃ hoti, uddhaccakukkuccaṃ pahīnaṃ hoti, vicikicchā pahīnā hoti. Imāni pañcaṅgāni pahīnāni honti. Katamehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti? Asekkhena sīlakkhandhena samannāgato hoti, asekkhena samādhikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena paññākkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttikkhandhena samannāgato hoti, asekkhena vimuttiñāṇadassanakkhandhena samannāgato hoti. Imehi pañcahaṅgehi samannāgato hoti. Iti pañcaṅgavippahīne pañcaṅgasamannāgate dinnaṃ mahapphala’’nti. Idamavoca bhagavā…pe… satthā – "Cũng vậy, tâu Đại vương, dù cho người xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, từ bất cứ gia tộc nào, nếu vị ấy đã từ bỏ năm chi phần và thành tựu năm chi phần, thì sự bố thí cho vị ấy có quả lớn. Năm chi phần nào đã được từ bỏ? Dục tham đã được từ bỏ, sân hận đã được từ bỏ, hôn trầm thụy miên đã được từ bỏ, trạo cử hối quá đã được từ bỏ, hoài nghi đã được từ bỏ. Năm chi phần này đã được từ bỏ. Vị ấy thành tựu năm chi phần nào? Vị ấy thành tựu giới uẩn của bậc vô học, thành tựu định uẩn của bậc vô học, thành tựu tuệ uẩn của bậc vô học, thành tựu giải thoát uẩn của bậc vô học, thành tựu giải thoát tri kiến uẩn của bậc vô học. Vị ấy thành tựu năm chi phần này. Như vậy, bố thí cho người đã từ bỏ năm chi phần và thành tựu năm chi phần thì có quả lớn." Thế Tôn đã nói điều này... ... Bậc Đạo Sư đã nói: ‘‘Issattaṃ balavīriyañca, yasmiṃ vijjetha māṇave; Taṃ yuddhattho bhare rājā, nāsūraṃ jātipaccayā. "Vị vua cần người cho trận chiến, nên tuyển dụng thanh niên nào có tài cung tiễn, sức mạnh, tinh cần, chớ vì dòng dõi mà dùng người hèn nhát." ‘‘Tatheva khantisoraccaṃ, dhammā yasmiṃ patiṭṭhitā; Ariyavuttiṃ medhāviṃ, hīnajaccampi pūjaye. "Cũng vậy, người nào có các pháp nhẫn nại, nhu hòa đã an trú, bậc trí, sống hạnh thánh thiện, dù sanh hạ tiện, vẫn nên cúng dường." ‘‘Kāraye assame ramme, vāsayettha bahussute; Papañca vivane kayirā, dugge saṅkamanāni ca. "Nên xây trú xứ an vui, để bậc đa văn an trú tại đây. Nơi rừng vắng, nên làm chỗ nước uống, và lối đi, cầu bắc, nơi khó qua." ‘‘Annaṃ pānaṃ khādanīyaṃ, vatthasenāsanāni ca; Dadeyya ujubhūtesu, vippasannena cetasā. "Thực phẩm, đồ uống, vật nhai, y phục, sàng tọa, chỗ nằm, nên cúng dường đến bậc chân chánh, với tâm ý hoàn toàn tịnh tín." ‘‘Yathā hi megho thanayaṃ, vijjumālī satakkaku; Thalaṃ ninnañca pūreti, abhivassaṃ vasundharaṃ. "Như mây sấm sét vang rền, trăm đỉnh, tia chớp giăng quanh, mưa chan hòa khắp mặt đất, làm đầy cả chỗ cao, chỗ trũng." ‘‘Tatheva saddho sutavā, abhisaṅkhacca bhojanaṃ; Vanibbake tappayati, annapānena paṇḍito. "Cũng vậy, bậc trí có tín tâm, là người đa văn, sau khi chuẩn bị đồ ăn thức uống cúng dường, làm cho kẻ thiếu thốn được thỏa mãn." ‘‘Āmodamāno pakireti, detha dethāti bhāsati; Taṃ hissa gajjitaṃ hoti, devasseva pavassato; Sā puññadhārā vipulā, dātāraṃ abhivassatī’’ti. "Với lòng hoan hỷ, vị ấy rải khắp, và nói lên rằng: 'Hãy cho, hãy cho!' Lời ấy chính là tiếng sấm của vị ấy, như của trời đang mưa xuống. Dòng phước rộng lớn ấy, tưới nhuần lên người thí chủ." 5. Pabbatūpamasuttaṃ 5. Kinh Ví Dụ Ngọn Núi 136. Sāvatthinidānaṃ[Pg.101]. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa, kuto nu tvaṃ, mahārāja, āgacchasi divā divassā’’ti? ‘‘Yāni tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ rājakaraṇīyāni bhavanti, tesu khvāhaṃ, etarahi ussukkamāpanno’’ti. 136. Nhân duyên ở Sāvatthī. Thế Tôn đã nói với vua Pasenadi xứ Kosala, đang ngồi một bên, điều này: "Này Đại vương, giữa ban ngày ban mặt, Đại vương từ đâu đến?" "Bạch Thế Tôn, những công việc hoàng gia nào thuộc về các vị vua, dòng Sát-đế-lỵ, đã làm lễ quán đảnh, say sưa với quyền lực, bị tham ái trong các dục chi phối, đã đạt được sự ổn định trong lãnh thổ, sống sau khi chinh phục một vùng đất rộng lớn, thì nay con đang bận tâm về những công việc ấy." ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, idha te puriso āgaccheyya puratthimāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe, mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi puratthimāya disāya. Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati. Yaṃ te, mahārāja, karaṇīyaṃ, taṃ karohī’ti. Atha dutiyo puriso āgaccheyya pacchimāya disāya…pe… atha tatiyo puriso āgaccheyya uttarāya disāya…pe… atha catuttho puriso āgaccheyya dakkhiṇāya disāya saddhāyiko paccayiko. So taṃ upasaṅkamitvā evaṃ vadeyya – ‘yagghe mahārāja, jāneyyāsi, ahaṃ āgacchāmi dakkhiṇāya disāya. Tatthaddasaṃ mahantaṃ pabbataṃ abbhasamaṃ sabbe pāṇe nippothento āgacchati. Yaṃ te, mahārāja, karaṇīyaṃ taṃ karohī’ti. Evarūpe te, mahārāja, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīya’’nti? “Tâu Đại vương, Ngài nghĩ thế nào về điều này? Ở đây, có một người đáng tin cậy, một người trung tín của Ngài từ phương đông đến. Người ấy đến yết kiến Ngài và thưa rằng: ‘Kính mong Đại vương được biết, hạ thần từ phương đông đến. Ở đó, hạ thần đã thấy một ngọn núi lớn, cao như mây, đang tiến đến, nghiền nát tất cả chúng sanh. Tâu Đại vương, việc gì Ngài cần làm, xin hãy làm việc ấy.’ Rồi một người thứ hai từ phương tây đến... (như trên)... Rồi một người thứ ba từ phương bắc đến... (như trên)... Rồi một người thứ tư đáng tin cậy, một người trung tín của Ngài từ phương nam đến. Người ấy đến yết kiến Ngài và thưa rằng: ‘Kính mong Đại vương được biết, hạ thần từ phương nam đến. Ở đó, hạ thần đã thấy một ngọn núi lớn, cao như mây, đang tiến đến, nghiền nát tất cả chúng sanh. Tâu Đại vương, việc gì Ngài cần làm, xin hãy làm việc ấy.’ Tâu Đại vương, khi một đại nạn kinh hoàng, một sự hủy diệt tàn khốc đối với loài người như vậy khởi lên, trong khi thân người khó được, thì phải làm gì?” ‘‘Evarūpe me, bhante, mahati mahabbhaye samuppanne dāruṇe manussakkhaye dullabhe manussatte kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya aññatra samacariyāya aññatra kusalakiriyāya aññatra puññakiriyāyā’’ti? “Bạch Thế Tôn, khi một đại nạn kinh hoàng, một sự hủy diệt tàn khốc đối với loài người như vậy khởi lên, trong khi thân người khó được, thì có việc gì khác để làm ngoài việc thực hành Chánh pháp, thực hành đời sống bình đẳng, làm các việc thiện, và tạo các công đức?” ‘‘Ārocemi kho te, mahārāja, paṭivedemi kho te, mahārāja, adhivattati kho taṃ, mahārāja, jarāmaraṇaṃ. Adhivattamāne ce te, mahārāja, jarāmaraṇe kimassa karaṇīya’’nti? ‘‘Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāya? Yāni tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ issariyamadamattānaṃ [Pg.102] kāmagedhapariyuṭṭhitānaṃ janapadatthāvariyappattānaṃ mahantaṃ pathavimaṇḍalaṃ abhivijiya ajjhāvasantānaṃ hatthiyuddhāni bhavanti; tesampi, bhante, hatthiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Yānipi tāni, bhante, raññaṃ khattiyānaṃ muddhāvasittānaṃ…pe… ajjhāvasantānaṃ assayuddhāni bhavanti…pe… rathayuddhāni bhavanti …pe… pattiyuddhāni bhavanti; tesampi, bhante, pattiyuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Santi kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule mantino mahāmattā, ye pahonti āgate paccatthike mantehi bhedayituṃ. Tesampi, bhante, mantayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Saṃvijjati kho pana, bhante, imasmiṃ rājakule pahūtaṃ hiraññasuvaṇṇaṃ bhūmigatañceva vehāsaṭṭhañca, yena mayaṃ pahoma āgate paccatthike dhanena upalāpetuṃ. Tesampi, bhante, dhanayuddhānaṃ natthi gati natthi visayo adhivattamāne jarāmaraṇe. Adhivattamāne ca me, bhante, jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā’’ti? “Tâu Đại vương, Ta báo cho Ngài hay. Tâu Đại vương, Ta cho Ngài biết. Tâu Đại vương, già và chết đang xâm chiếm Ngài. Tâu Đại vương, khi bị già và chết xâm chiếm, Ngài sẽ làm gì?” “Bạch Thế Tôn, khi bị già và chết xâm chiếm, con có thể làm gì khác ngoài việc thực hành Chánh pháp, thực hành đời sống bình đẳng, làm các việc thiện, và tạo các công đức? Bạch Thế Tôn, các vị vua thuộc dòng Sát-đế-lợi, đã làm lễ quán đảnh, say sưa trong quyền lực, bị tham ái dục lạc chi phối, đã đạt được sự ổn định trong xứ sở, sau khi chinh phục và cai trị một lãnh thổ rộng lớn, họ có những trận chiến bằng voi; nhưng bạch Thế Tôn, ngay cả những trận chiến bằng voi ấy cũng không có lối thoát, không có phạm vi ảnh hưởng khi bị già và chết xâm chiếm. Bạch Thế Tôn, các vị vua thuộc dòng Sát-đế-lợi... (như trên)... cai trị, họ có những trận chiến bằng ngựa... (như trên)... những trận chiến bằng xe... (như trên)... những trận chiến bằng bộ binh; nhưng bạch Thế Tôn, ngay cả những trận chiến bằng bộ binh ấy cũng không có lối thoát, không có phạm vi ảnh hưởng khi bị già và chết xâm chiếm. Lại nữa, bạch Thế Tôn, trong hoàng tộc này có các vị mưu sĩ, các vị đại thần có khả năng dùng mưu kế để chia rẽ quân địch kéo đến. Nhưng bạch Thế Tôn, ngay cả những trận chiến bằng mưu kế ấy cũng không có lối thoát, không có phạm vi ảnh hưởng khi bị già và chết xâm chiếm. Lại nữa, bạch Thế Tôn, trong hoàng tộc này có rất nhiều vàng bạc, được cất giữ dưới lòng đất và treo trên không trung, nhờ đó chúng con có thể dùng của cải để mua chuộc quân địch kéo đến. Nhưng bạch Thế Tôn, ngay cả những trận chiến bằng của cải ấy cũng không có lối thoát, không có phạm vi ảnh hưởng khi bị già và chết xâm chiếm. Bạch Thế Tôn, khi bị già và chết xâm chiếm, con có thể làm gì khác ngoài việc thực hành Chánh pháp, thực hành đời sống bình đẳng, làm các việc thiện, và tạo các công đức?” ‘‘Evametaṃ, mahārāja, evametaṃ, mahārāja! Adhivattamāne jarāmaraṇe kimassa karaṇīyaṃ aññatra dhammacariyāya samacariyāya kusalakiriyāya puññakiriyāyā’’ti? Idamavoca bhagavā…pe… satthā – “Đúng vậy, Đại vương! Đúng vậy, Đại vương! Khi bị già và chết xâm chiếm, có thể làm gì khác ngoài việc thực hành Chánh pháp, thực hành đời sống bình đẳng, làm các việc thiện, và tạo các công đức?” Thế Tôn đã nói như vậy... (như trên)... bậc Đạo Sư nói tiếp: ‘‘Yathāpi selā vipulā, nabhaṃ āhacca pabbatā; Samantānupariyāyeyyuṃ, nippothento catuddisā. “Cũng như những núi đá, rộng lớn, cao chạm đến trời, từ bốn phương lăn đến, nghiền nát tất cả xung quanh.” ‘‘Evaṃ jarā ca maccu ca, adhivattanti pāṇine ; Khattiye brāhmaṇe vesse, sudde caṇḍālapukkuse; Na kiñci parivajjeti, sabbamevābhimaddati. “Cũng vậy, già và chết xâm chiếm các loài hữu tình: dòng Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà-la, và cả hạng Chiên-đà-la, Bổ-cấp-sa. Nó không chừa một ai, nghiền nát tất cả.” ‘‘Na tattha hatthīnaṃ bhūmi, na rathānaṃ na pattiyā; Na cāpi mantayuddhena, sakkā jetuṃ dhanena vā. “Ở đó không phải là địa phận của voi, không của xe, không của bộ binh; cũng không thể chiến thắng bằng mưu kế hay bằng của cải.” ‘‘Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Buddhe dhamme ca saṅghe ca, dhīro saddhaṃ nivesaye. “Vì vậy, người hiền trí, bậc kiên định, thấy rõ lợi ích cho mình, nên đặt niềm tin vào Phật, Pháp, và Tăng.” ‘‘Yo [Pg.103] dhammaṃ cari kāyena, vācāya uda cetasā; Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti. “Người nào thực hành Pháp qua thân, khẩu, hay ý, ngay ở đời này được tán thán, sau khi chết, sanh thiên hoan hỷ.” Tatiyo vaggo. Phẩm Thứ Ba. Tassuddānaṃ – Kệ tóm tắt: Puggalo ayyikā loko, issattaṃ pabbatūpamā; Desitaṃ buddhaseṭṭhena, imaṃ kosalapañcakanti. (Kinh) Người, Bà, Thế Gian, Thuật Bắn Cung, và Ví Dụ Núi. Năm kinh này về vua Kosala đã được bậc Tối Thắng Giác Ngộ thuyết giảng. Kosalasaṃyuttaṃ samattaṃ. Tương Ưng Kosala (kết thúc). 4. Mārasaṃyuttaṃ 4. Tương Ưng Ma 1. Paṭhamavaggo 1. Phẩm Thứ Nhất 1. Tapokammasuttaṃ 1. Kinh Khổ Hạnh 137. Evaṃ [Pg.104] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘mutto vatamhi tāya dukkarakārikāya. Sādhu mutto vatamhi tāya anatthasaṃhitāya dukkarakārikāya. Sādhu vatamhi mutto bodhiṃ samajjhaga’’nti. 137. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn, sau khi mới thành Chánh giác, trú ở Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới cội cây Ajapāla Nigrodha. Bấy giờ, khi Thế Tôn đang độc cư thiền tịnh, một tư duy như sau khởi lên trong tâm Ngài: ‘Ta thật đã được giải thoát khỏi pháp khổ hạnh ấy. Lành thay, ta đã được giải thoát khỏi pháp khổ hạnh vô ích ấy. Lành thay, ta đã được giải thoát và đã chứng đắc Bồ-đề.’” Atha kho māro pāpimā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Ác ma Māra, với tâm của mình biết được tư duy trong tâm của Thế Tôn, liền đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nói lên kệ này với Thế Tôn: ‘‘Tapokammā apakkamma, yena na sujjhanti māṇavā; Asuddho maññasi suddho, suddhimaggā aparaddho’’ ti. “Từ bỏ pháp khổ hạnh, mà chúng sanh không được thanh tịnh, Ngài chưa thanh tịnh lại nghĩ mình thanh tịnh, đã lạc xa con đường thanh tịnh.” Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi – Bấy giờ, Thế Tôn, biết rằng: ‘Đây là Ác ma Māra,’ liền nói những câu kệ này với Ác ma Māra: ‘‘Anatthasaṃhitaṃ ñatvā, yaṃ kiñci amaraṃ tapaṃ ; Sabbaṃ natthāvahaṃ hoti, phiyārittaṃva dhammani. “Biết rằng không liên hệ đến lợi ích, bất cứ khổ hạnh nào để được bất tử; tất cả đều không mang lại lợi ích, giống như mái chèo trên đất liền là vô ích.” ‘‘Sīlaṃ samādhi paññañca, maggaṃ bodhāya bhāvayaṃ; Pattosmi paramaṃ suddhiṃ, nihato tvamasi antakā’’ti. “Tu tập giới, định, và tuệ, con đường để giác ngộ, Ta đã đạt đến sự thanh tịnh tối thượng. Này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti, dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,’ rồi buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. 2. Hatthirājavaṇṇasuttaṃ 2. Kinh Hóa Thân Vua Voi 138. Evaṃ [Pg.105] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo mahantaṃ hatthirājavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Seyyathāpi nāma mahāariṭṭhako maṇi, evamassa sīsaṃ hoti. Seyyathāpi nāma suddhaṃ rūpiyaṃ, evamassa dantā honti. Seyyathāpi nāma mahatī naṅgalīsā, evamassa soṇḍo hoti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 138. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn, sau khi mới thành Chánh Giác, trú ở Uruvelā, trên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây bàng Ajapāla. Khi ấy, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mùng, và trời đang mưa lất phất từng hạt. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Thế Tôn sợ hãi, kinh hoàng, và dựng lông tóc, đã hóa hiện thành một hình tướng vua voi to lớn rồi đi đến chỗ Thế Tôn. Đầu của nó giống như một tảng đá đen to lớn, ngà của nó giống như bạc ròng, vòi của nó giống như một lưỡi cày lớn. Bấy giờ, Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma Māra,” liền nói với Ác ma Māra bài kệ này: ‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ; Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antakā’’ti. “Lang thang qua một thời gian dài, tạo ra những hình tướng đẹp và xấu. Hỡi Ác ma, thế là đủ với ngươi rồi. Này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,’ rồi buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. 3. Subhasuttaṃ 3. Kinh Về Sắc Tướng 139. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā, bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre uccāvacā vaṇṇanibhā upadaṃseti, subhā ceva asubhā ca. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi – 139. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn, sau khi mới thành Chánh Giác, trú ở Uruvelā, trên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây bàng Ajapāla. Khi ấy, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mùng, và trời đang mưa lất phất từng hạt. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Thế Tôn sợ hãi, kinh hoàng, và dựng lông tóc, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó hiện ra ở gần Thế Tôn những hình sắc khác nhau, cao và thấp, đẹp và xấu. Bấy giờ, Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma Māra,” liền nói với Ác ma Māra những bài kệ này: ‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, vaṇṇaṃ katvā subhāsubhaṃ; Alaṃ te tena pāpima, nihato tvamasi antaka. “Lang thang qua một thời gian dài, tạo ra những hình tướng đẹp và xấu. Hỡi Ác ma, thế là đủ với ngươi rồi. Này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.” ‘‘Ye [Pg.106] ca kāyena vācāya, manasā ca susaṃvutā; Na te māravasānugā, na te mārassa baddhagū’’ ti. “Những ai được khéo phòng hộ thân, khẩu, và ý, họ không đi theo quyền lực của Māra, họ không phải là thuộc hạ của Māra.” Atha kho māro…pe… tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Māra...v.v... liền biến mất tại chỗ ấy. 4. Paṭhamamārapāsasuttaṃ 4. Kinh Bẫy Của Māra Thứ Nhất 140. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 140. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Bārāṇasī, tại Isipatana, trong Vườn Lộc Uyển. Tại đó, Thế Tôn gọi các vị Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu.” Các vị Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn.” Thế Tôn nói điều này: ‘‘Mayhaṃ kho, bhikkhave, yoniso manasikārā yoniso sammappadhānā anuttarā vimutti anuppattā, anuttarā vimutti sacchikatā. Tumhepi, bhikkhave, yoniso manasikārā yoniso sammappadhānā anuttaraṃ vimuttiṃ anupāpuṇātha, anuttaraṃ vimuttiṃ sacchikarothā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – “Này các Tỳ khưu, chính nhờ sự tác ý như lý, nhờ sự tinh tấn chân chánh như lý mà Ta đã đạt được sự giải thoát vô thượng, đã chứng ngộ được sự giải thoát vô thượng. Này các Tỳ khưu, các con cũng vậy, nhờ sự tác ý như lý, nhờ sự tinh tấn chân chánh như lý, hãy đạt đến sự giải thoát vô thượng, hãy chứng ngộ sự giải thoát vô thượng.” Bấy giờ, Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó nói với Thế Tôn bài kệ này: ‘‘Baddhosi mārapāsena, ye dibbā ye ca mānusā; Mārabandhanabaddhosi, na me samaṇa mokkhasī’’ti. “Ngươi bị trói bởi bẫy của Māra, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Ngươi bị trói bởi sự ràng buộc của Māra. Hỡi Sa-môn, ngươi sẽ không thoát khỏi ta.” ‘‘Muttāhaṃ mārapāsena, ye dibbā ye ca mānusā; Mārabandhanamuttomhi, nihato tvamasi antakā’’ti. “Ta đã được giải thoát khỏi bẫy của Māra, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Ta đã được giải thoát khỏi sự ràng buộc của Māra. Này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.” Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra...v.v... liền biến mất tại chỗ ấy. 5. Dutiyamārapāsasuttaṃ 5. Kinh Bẫy Của Māra Thứ Hai 141. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 141. Một thời, Thế Tôn trú ở Bārāṇasī, tại Isipatana, trong Vườn Lộc Uyển. Tại đó, Thế Tôn gọi các vị Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu.” Các vị Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn.” Thế Tôn nói điều này: ‘‘Muttāhaṃ, bhikkhave, sabbapāsehi ye dibbā ye ca mānusā. Tumhepi, bhikkhave, muttā sabbapāsehi ye dibbā ye ca mānusā. Caratha, bhikkhave, cārikaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Mā ekena dve agamittha. Desetha, bhikkhave, dhammaṃ ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ [Pg.107] kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsetha. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti. Bhavissanti dhammassa aññātāro. Ahampi, bhikkhave, yena uruvelā senānigamo tenupasaṅkamissāmi dhammadesanāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – “Này các Tỳ khưu, Ta đã được giải thoát khỏi tất cả các bẫy, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Này các Tỳ khưu, các con cũng đã được giải thoát khỏi tất cả các bẫy, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Này các Tỳ khưu, hãy du hành vì lợi ích của nhiều người, vì hạnh phúc của nhiều người, vì lòng thương tưởng thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, và hạnh phúc của chư thiên và loài người. Đừng đi hai người trên cùng một con đường. Này các Tỳ khưu, hãy thuyết giảng Giáo pháp toàn hảo ở phần đầu, toàn hảo ở phần giữa, toàn hảo ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; hãy tuyên thuyết đời sống phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Có những chúng sanh ít bụi trong mắt; vì không được nghe Giáo pháp, họ bị suy thoái. Sẽ có những người hiểu được Giáo pháp. Này các Tỳ khưu, Ta cũng sẽ đi đến Uruvelā, đến làng Senāni, để thuyết giảng Giáo pháp.” Bấy giờ, Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó nói với Thế Tôn bài kệ này: ‘‘Baddhosi sabbapāsehi, ye dibbā ye ca mānusā; Mahābandhanabaddhosi, na me samaṇa mokkhasī’’ti. “Ngươi bị trói bởi tất cả các bẫy, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Ngươi bị trói bởi sự ràng buộc vĩ đại. Hỡi Sa-môn, ngươi sẽ không thoát khỏi ta.” ‘‘Muttāhaṃ sabbapāsehi, ye dibbā ye ca mānusā; Mahābandhanamuttomhi, nihato tvamasi antakā’’ti. “Ta đã được giải thoát khỏi tất cả các bẫy, cả những bẫy cõi trời và cõi người. Ta đã được giải thoát khỏi sự ràng buộc vĩ đại. Này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.” Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra...v.v... liền biến mất tại chỗ ấy. 6. Sappasuttaṃ 6. Kinh Con Rắn 142. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. 142. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, vào lúc ấy, đức Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mùng, và trời đang mưa lất phất từng giọt. Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo mahantaṃ sapparājavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Seyyathāpi nāma mahatī ekarukkhikā nāvā, evamassa kāyo hoti. Seyyathāpi nāma mahantaṃ soṇḍikākiḷañjaṃ, evamassa phaṇo hoti. Seyyathāpi nāma mahatī kosalikā kaṃsapāti, evamassa akkhīni bhavanti. Seyyathāpi nāma deve gaḷagaḷāyante vijjullatā niccharanti, evamassa mukhato jivhā niccharati. Seyyathāpi nāma kammāragaggariyā dhamamānāya saddo hoti, evamassa assāsapassāsānaṃ saddo hoti. Khi ấy, Ác ma Pāpimā, với ý muốn làm cho đức Thế Tôn sợ hãi, kinh hoàng, và dựng lông tóc, đã hóa hiện thành hình dạng một con rắn chúa to lớn rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn. Thân của nó giống như một chiếc thuyền độc mộc to lớn. Mang của nó giống như một tấm chiếu lớn của người nấu rượu. Mắt của nó giống như một cái bát đồng lớn của xứ Kosala. Lưỡi của nó thè ra từ miệng giống như những tia chớp lóe lên khi trời sấm sét. Tiếng thở ra hít vào của nó giống như tiếng bễ của người thợ rèn đang được thổi. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi – Khi ấy, đức Thế Tôn, sau khi biết rằng: ‘Đây là Ác ma Pāpimā,’ đã dùng những câu kệ để nói với Ác ma Pāpimā: ‘‘Yo suññagehāni sevati,Seyyo so muni attasaññato; Vossajja careyya tattha so,Patirūpañhi tathāvidhassa taṃ. ‘Vị ẩn sĩ nào sống nơi nhà trống, vị ấy tốt hơn nên tự chế ngự; vị ấy nên xả ly (ái luyến) ở nơi ấy mà sống. Điều ấy thật thích hợp cho một người như vậy. ‘‘Carakā [Pg.108] bahū bheravā bahū,Atho ḍaṃsasarīsapā bahū; Lomampi na tattha iñjaye,Suññāgāragato mahāmuni. ‘Có nhiều loài đi lại, nhiều điều kinh khiếp, và cũng có nhiều loài rắn rết cắn đốt; bậc Đại Ẩn Sĩ đã đến ngôi nhà trống, ở nơi ấy không nên rung động dù chỉ một sợi lông. ‘‘Nabhaṃ phaleyya pathavī caleyya,Sabbepi pāṇā uda santaseyyuṃ; Sallampi ce urasi pakappayeyyuṃ,Upadhīsu tāṇaṃ na karonti buddhā’’ti. ‘Dầu cho trời có nứt, đất có rung chuyển, và tất cả chúng sanh đều kinh hãi; dầu cho mũi tên có đâm vào ngực, các vị Phật cũng không tạo ra nơi nương tựa trong các chấp thủ.’ Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Khi ấy, Ác ma Pāpimā, (nghĩ rằng): ‘Đức Thế Tôn biết ta, đức Thiện Thệ biết ta,’ buồn bã, thất vọng, liền biến mất ngay tại chỗ ấy. 7. Supatisuttaṃ 7. Kinh Supati (Ngủ Ngon) 143. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho bhagavā bahudevarattiṃ abbhokāse caṅkamitvā rattiyā paccūsasamayaṃ pāde pakkhāletvā vihāraṃ pavisitvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 143. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Khi ấy, đức Thế Tôn, sau khi đi kinh hành ngoài trời suốt nhiều giờ trong đêm, vào lúc rạng đông, ngài rửa chân, đi vào tịnh xá, và nằm xuống trong tư thế con sư tử về phía hông phải, chân này gác lên chân kia một chút, chánh niệm, tỉnh giác, tác ý đến tưởng thức dậy. Khi ấy, Ác ma Pāpimā đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã dùng kệ nói với đức Thế Tôn: ‘‘Kiṃ soppasi kiṃ nu soppasi,Kimidaṃ soppasi dubbhago viya; Suññamagāranti soppasi,Kimidaṃ soppasi sūriye uggate’’ti. ‘Sao Ngài ngủ? Cớ gì Ngài ngủ? Sao lại ngủ như kẻ bất hạnh thế này? Phải chăng Ngài ngủ vì (nghĩ rằng) nhà đã trống không? Sao lại ngủ khi mặt trời đã mọc thế này?’ ‘‘Yassa jālinī visattikā,Taṇhā natthi kuhiñci netave; Sabbūpadhiparikkhayā buddho,Soppati kiṃ tavettha mārā’’ti. ‘Với người không còn ái dục, là lưới trói, là dính mắc, để dẫn dắt đi bất cứ nơi đâu; vị Phật, do đoạn tận tất cả chấp thủ, nên ngủ. Này Māra, ở đây có gì cho ngươi?’ Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti. Khi ấy, Ác ma Pāpimā... liền biến mất ngay tại chỗ ấy. 8. Nandatisuttaṃ 8. Kinh Nandati (Hoan Hỷ) 144. Evaṃ [Pg.109] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 144. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Khi ấy, Ác ma Pāpimā đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã nói lên câu kệ này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: ‘‘Nandati puttehi puttimā, gomā gobhi tatheva nandati; Upadhīhi narassa nandanā, na hi so nandati yo nirūpadhī’’ti. ‘Người có con hoan hỷ vì các con, người có bò cũng hoan hỷ vì đàn bò; sự hoan hỷ của con người là do các chấp thủ. Người không có chấp thủ thì không hoan hỷ.’ ‘‘Socati puttehi puttimā, gomā gobhi tatheva socati; Upadhīhi narassa socanā, na hi so socati yo nirūpadhī’’ti. ‘Người có con sầu muộn vì các con, người có bò cũng sầu muộn vì đàn bò; sự sầu muộn của con người là do các chấp thủ. Người không có chấp thủ thì không sầu muộn.’ Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Khi ấy, Ác ma Pāpimā, (nghĩ rằng): ‘Đức Thế Tôn biết ta, đức Thiện Thệ biết ta,’ buồn bã, thất vọng, liền biến mất ngay tại chỗ ấy. 9. Paṭhamaāyusuttaṃ 9. Kinh Āyu Thứ Nhất (Tuổi Thọ, 1) 145. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 145. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, đức Thế Tôn gọi các vị Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu.’ ‘Bạch đức Thế Tôn,’ các vị Tỳ khưu ấy vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói điều này: ‘‘Appamidaṃ, bhikkhave, manussānaṃ āyu. Gamanīyo samparāyo, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ. Natthi jātassa amaraṇaṃ. Yo, bhikkhave, ciraṃ jīvati, so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo’’ti. ‘Này các Tỳ khưu, tuổi thọ của loài người thì ngắn ngủi. Phải đi đến đời sau, nên làm điều thiện, nên sống đời phạm hạnh. Người đã sanh ra không thể không chết. Này các Tỳ khưu, người nào sống lâu thì sống được một trăm năm, hoặc ít hơn, hoặc nhiều hơn một chút.’ Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Khi ấy, Ác ma Pāpimā đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã dùng kệ nói với đức Thế Tôn: ‘‘Dīghamāyu manussānaṃ, na naṃ hīḷe suporiso; Careyya khīramattova, natthi maccussa āgamo’’ti. ‘Tuổi thọ của người đời thì dài, người tốt không nên xem thường nó; hãy sống như đứa trẻ còn bú sữa, cái chết sẽ không đến.’ ‘‘Appamāyu manussānaṃ, hīḷeyya naṃ suporiso; Careyyādittasīsova, natthi maccussa nāgamo’’ti. ‘Tuổi thọ của người đời thì ngắn, người tốt nên xem thường nó; hãy sống như người bị cháy trên đầu, cái chết không thể không đến.’ Atha kho māro…pe… tatthevantaradhāyīti. Khi ấy, Ác ma... liền biến mất ngay tại chỗ ấy. 10. Dutiyaāyusuttaṃ 10. Kinh Āyu Thứ Hai (Tuổi Thọ, 2) 146. Evaṃ [Pg.110] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā…pe… etadavoca – 146. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, đức Thế Tôn... đã nói điều này: ‘‘Appamidaṃ, bhikkhave, manussānaṃ āyu. Gamanīyo samparāyo, kattabbaṃ kusalaṃ, caritabbaṃ brahmacariyaṃ. Natthi jātassa amaraṇaṃ. Yo, bhikkhave, ciraṃ jīvati, so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo’’ti. ‘Này các Tỳ khưu, tuổi thọ của loài người thì ngắn ngủi. Phải đi đến đời sau, nên làm điều thiện, nên sống đời phạm hạnh. Người đã sanh ra không thể không chết. Này các Tỳ khưu, người nào sống lâu thì sống được một trăm năm, hoặc ít hơn, hoặc nhiều hơn một chút.’ Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Khi ấy, Ác ma Pāpimā đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã dùng kệ nói với đức Thế Tôn: ‘‘Nāccayanti ahorattā, jīvitaṃ nūparujjhati; Āyu anupariyāyati, maccānaṃ nemīva rathakubbara’’nti. ‘Ngày và đêm không trôi qua, mạng sống không bị hủy diệt; tuổi thọ của chúng sanh cứ tiếp nối, như vành xe theo trục xe.’ ‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati; Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odaka’’nti. ‘Ngày và đêm cứ trôi qua, mạng sống bị hủy diệt; tuổi thọ của chúng sanh bị hao mòn, như nước của những dòng sông nhỏ.’ Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra: “Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. Paṭhamo vaggo. Phẩm Thứ Nhất. Tassuddānaṃ – Kệ tóm tắt: Tapokammañca nāgo ca, subhaṃ pāsena te duve; Sappo supati nandanaṃ, āyunā apare duveti. (Kinh) Tapokamma, (kinh) Nāga, (kinh) Subha, hai (kinh) Pāsa, (kinh) Sappa, (kinh) Supati, (kinh) Nandana, và hai (kinh) Āyu khác. 2. Dutiyavaggo 2. Phẩm Thứ Hai 1. Pāsāṇasuttaṃ 1. Kinh Pāsāṇa (Tảng Đá) 147. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho māro pāpimā bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo yena bhagavā [Pg.111] tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre mahante pāsāṇe padālesi. 147. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa. Bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mùng, và trời đang mưa lất phất từng giọt. Khi ấy, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Thế Tôn sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó làm vỡ những tảng đá lớn ở nơi không xa Thế Tôn. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma Māra,” đã nói với Ác ma Māra bằng một bài kệ: ‘‘Sacepi kevalaṃ sabbaṃ, gijjhakūṭaṃ calessasi ; Neva sammāvimuttānaṃ, buddhānaṃ atthi iñjita’’nti. “Dù cho ngươi có làm rung chuyển toàn bộ núi Gijjhakūṭa này, đối với các vị Phật đã chánh giải thoát, không hề có sự dao động.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra: “Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. 2. Kinnusīhasuttaṃ 2. Kinh Kinnusīha (Tại Sao Như Sư Tử) 148. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. 148. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Thế Tôn đang thuyết Pháp, có đông đảo hội chúng vây quanh. Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Ác ma Māra khởi lên ý nghĩ: “Sa-môn Gotama này đang thuyết Pháp, có đông đảo hội chúng vây quanh. Ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama để làm cho họ mê mờ.” Rồi Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó nói với Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Kinnu sīhova nadasi, parisāyaṃ visārado; Paṭimallo hi te atthi, vijitāvī nu maññasī’’ti. “Sao ông rống như sư tử, tự tin giữa hội chúng? Ông có đối thủ nào chăng, hay ông nghĩ mình là người chiến thắng?” ‘‘Nadanti ve mahāvīrā, parisāsu visāradā; Tathāgatā balappattā, tiṇṇā loke visattika’’nti. “Các bậc Đại hùng quả thật rống lên, tự tin giữa các hội chúng. Các đấng Như Lai đã đạt được các năng lực, đã vượt qua sự dính mắc trong thế gian.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra: “Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. 3. Sakalikasuttaṃ 3. Kinh Sakalika (Mảnh Đá) 149. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati maddakucchismiṃ migadāye. Tena kho pana samayena bhagavato pādo sakalikāya [Pg.112] khato hoti, bhusā sudaṃ bhagavato vedanā vattanti sārīrikā dukkhā tibbā kharā kaṭukā asātā amanāpā. Tā sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāseti avihaññamāno. Atha kho bhagavā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññapetvā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 149. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại vườn nai Maddakucchi. Bấy giờ, chân của Thế Tôn bị một mảnh đá làm bị thương. Quả thật, những cảm thọ nơi thân khởi lên nơi Thế Tôn thật là đau đớn, dữ dội, khắc nghiệt, nhức nhối, khó chịu, không vừa ý. Thế Tôn đã chịu đựng chúng với chánh niệm, tỉnh giác, không bị phiền não. Rồi Thế Tôn, sau khi gấp tư y tăng-già-lê, đã nằm xuống trong tư thế sư tử, nghiêng về bên phải, chân này gác lên chân kia, với chánh niệm và tỉnh giác. Bấy giờ, Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó nói với Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Mandiyā nu kho sesi udāhu kāveyyamatto,Atthā nu te sampacurā na santi; Eko vivitte sayanāsanamhi,Niddāmukho kimidaṃ soppase vā’’ti. “Phải chăng ông ngủ vì lười biếng, hay say sưa với thi vị? Phải chăng ông không có nhiều mục đích cần đạt? Một mình nơi trú xứ vắng vẻ, mặt hướng về giấc ngủ, sao ông lại ngủ như thế này?” ‘‘Na mandiyā sayāmi nāpi kāveyyamatto,Atthaṃ sameccāhamapetasoko; Eko vivitte sayanāsanamhi,Sayāmahaṃ sabbabhūtānukampī. “Ta không ngủ vì lười biếng, cũng không say sưa với thi vị. Ta đã đạt được mục đích, không còn sầu muộn. Một mình nơi trú xứ vắng vẻ, ta ngủ với lòng bi mẫn đối với tất cả chúng sanh.” ‘‘Yesampi sallaṃ urasi paviṭṭhaṃ,Muhuṃ muhuṃ hadayaṃ vedhamānaṃ; Tepīdha soppaṃ labhare sasallā,Tasmā ahaṃ na supe vītasallo. “Ngay cả những người có mũi tên đâm vào ngực, làm tim đập liên hồi, họ vẫn có thể ngủ được dù còn mang mũi tên. Huống nữa là ta, người đã nhổ bỏ mũi tên, sao lại không ngủ?” ‘‘Jaggaṃ na saṅke napi bhemi sottuṃ,Rattindivā nānutapanti māmaṃ; Hāniṃ na passāmi kuhiñci loke,Tasmā supe sabbabhūtānukampī’’ti. “Ta thức tỉnh không nghi ngờ, cũng không sợ hãi khi ngủ. Ngày và đêm không làm ta hối tiếc. Ta không thấy sự tổn thất nào ở bất cứ đâu trong thế gian. Vì thế, ta ngủ với lòng bi mẫn đối với tất cả chúng sanh.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra: “Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. 4. Patirūpasuttaṃ 4. Kinh Patirūpa (Thích Hợp) 150. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati ekasālāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṃ deseti. 150. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Kosala, tại một làng Bà-la-môn ở Ekasālā. Bấy giờ, Thế Tôn đang thuyết Pháp, có đông đảo hội chúng gia chủ vây quanh. Atha [Pg.113] kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā gihiparisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Ác ma Māra khởi lên ý nghĩ: “Sa-môn Gotama này đang thuyết Pháp, có đông đảo hội chúng gia chủ vây quanh. Ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama để làm cho họ mê mờ.” Rồi Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó nói với Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Netaṃ tava patirūpaṃ, yadaññamanusāsasi; Anurodhavirodhesu, mā sajjittho tadācara’’nti. “Việc ông giáo huấn người khác là không thích hợp với ông. Khi làm như vậy, chớ để dính mắc vào thuận và nghịch.” ‘‘Hitānukampī sambuddho, yadaññamanusāsati; Anurodhavirodhehi, vippamutto tathāgato’’ti. “Bậc Chánh Đẳng Giác, vì lòng bi mẫn và lợi ích, mà giáo huấn người khác. Đấng Như Lai đã hoàn toàn giải thoát khỏi thuận và nghịch.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra: “Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. 5. Mānasasuttaṃ 5. Kinh Mānasa (Tâm) 151. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 151. Tôi nghe như vầy – Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Rồi Ác ma Māra đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, nói lên bài kệ với đức Thế Tôn: ‘‘Antalikkhacaro pāso, yvāyaṃ carati mānaso; Tena taṃ bādhayissāmi, na me samaṇa mokkhasī’’ti. “Cạm bẫy đi trong hư không, cái mà đi theo tâm thức; Với nó, ta sẽ trói buộc ngươi, này Sa-môn, ngươi sẽ không thoát khỏi ta.” ‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā; Ettha me vigato chando, nihato tvamasi antakā’’ti. “Các sắc, thanh, hương, vị, và xúc khả ái; Dục tham của ta đối với chúng đã được loại trừ, này Kẻ Kết Liễu, ngươi đã bị đánh bại.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Rồi Ác ma Māra, nghĩ rằng: “Đức Thế Tôn biết ta, đức Thiện Thệ biết ta,” khổ não, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. 6. Pattasuttaṃ 6. Kinh Cái Bát 152. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi [Pg.114] katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. 152. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang thuyết pháp cho các vị tỳ khưu về năm thủ uẩn, Ngài chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ. Và các vị tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm trí, lắng tai nghe pháp. Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Rồi Ác ma Māra khởi lên ý nghĩ này: “Sa-môn Gotama này đang thuyết pháp cho các vị tỳ khưu về năm thủ uẩn, Ngài chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ. Và các vị tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm trí, lắng tai nghe pháp. Hay là ta đi đến chỗ Sa-môn Gotama để làm cho họ mù quáng.” Tena kho pana samayena sambahulā pattā abbhokāse nikkhittā honti. Atha kho māro pāpimā balībaddavaṇṇaṃ abhinimminitvā yena te pattā tenupasaṅkami. Atha kho aññataro bhikkhu aññataraṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘bhikkhu, bhikkhu, eso balībaddo patte bhindeyyā’’ti. Evaṃ vutte bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘na so, bhikkhu, balībaddo. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Vào lúc bấy giờ, có nhiều cái bát được đặt ở ngoài trời. Rồi Ác ma Māra hóa thành hình dạng một con bò đực, đi đến chỗ những cái bát ấy. Rồi một vị tỳ khưu nói với một vị tỳ khưu khác: “Này tỳ khưu, tỳ khưu, con bò đực kia có thể làm vỡ những cái bát.” Khi được nói vậy, đức Thế Tôn nói với vị tỳ khưu ấy: “Này tỳ khưu, đó không phải là con bò đực. Đó là Ác ma Māra đến để làm cho các ngươi mù quáng.” Rồi đức Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma Māra,” đã nói lên bài kệ với Ác ma Māra: ‘‘Rūpaṃ vedayitaṃ saññā, viññāṇaṃ yañca saṅkhataṃ; Nesohamasmi netaṃ me, evaṃ tattha virajjati. “Sắc, thọ, tưởng, thức, và cái gì được tạo tác; ‘Đây không phải là ta, đây không phải của ta,’ như vậy, vị ấy ly tham ở nơi đó. ‘‘Evaṃ virattaṃ khemattaṃ, sabbasaṃyojanātigaṃ; Anvesaṃ sabbaṭṭhānesu, mārasenāpi nājjhagā’’ti. “Như vậy, người đã ly tham, đạt đến an ổn, vượt qua mọi kiết sử; Dù tìm kiếm khắp mọi nơi, quân đội của Māra cũng không tìm thấy.” Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti. Rồi Ác ma Māra… vân vân… liền biến mất tại chỗ ấy. 7. Chaphassāyatanasuttaṃ 7. Kinh Sáu Xúc Xứ 153. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā channaṃ phassāyatanānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. 153. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Vesālī, tại Đại Lâm, trong ngôi nhà có mái nhọn. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang thuyết pháp cho các vị tỳ khưu về sáu xúc xứ, Ngài chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ. Và các vị tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm trí, lắng tai nghe pháp. Atha [Pg.115] kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo channaṃ phassāyatanānaṃ upādāya bhikkhūnaṃ dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sappahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre mahantaṃ bhayabheravaṃ saddamakāsi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyati. Atha kho aññataro bhikkhu aññataraṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘bhikkhu, bhikkhu, esā pathavī maññe undrīyatī’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘nesā bhikkhu pathavī undrīyati. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Rồi Ác ma Māra khởi lên ý nghĩ này: “Sa-môn Gotama này đang thuyết pháp cho các vị tỳ khưu về sáu xúc xứ, Ngài chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ. Và các vị tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm trí, lắng tai nghe pháp. Hay là ta đi đến chỗ Sa-môn Gotama để làm cho họ mù quáng.” Rồi Ác ma Māra đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, ở gần đức Thế Tôn, nó tạo ra một tiếng động lớn, kinh hoàng và khủng khiếp, đến nỗi dường như mặt đất đang nứt ra. Rồi một vị tỳ khưu nói với một vị tỳ khưu khác: “Này tỳ khưu, tỳ khưu, dường như mặt đất này đang nứt ra.” Khi được nói vậy, đức Thế Tôn nói với vị tỳ khưu ấy: “Này tỳ khưu, mặt đất không nứt ra đâu. Đó là Ác ma Māra đến để làm cho các ngươi mù quáng.” Rồi đức Thế Tôn, biết rằng: “Đây là Ác ma Māra,” đã nói lên bài kệ với Ác ma Māra: ‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phassā dhammā ca kevalā; Etaṃ lokāmisaṃ ghoraṃ, ettha loko vimucchito. “Sắc, thanh, hương, vị, xúc, và các pháp toàn phần; Đây là mồi nhử của thế gian, thật kinh khủng, ở đây thế gian bị mê đắm. ‘‘Etañca samatikkamma, sato buddhassa sāvako; Māradheyyaṃ atikkamma, ādiccova virocatī’’ti. “Và người đệ tử chánh niệm của đức Phật, sau khi vượt qua điều này, vượt qua lãnh địa của Māra, tỏa sáng như mặt trời.” Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti. Rồi Ác ma Māra… vân vân… liền biến mất tại chỗ ấy. 8. Piṇḍasuttaṃ 8. Kinh Vật Thực Khất Thực 154. Ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati pañcasālāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena pañcasālāyaṃ brāhmaṇagāme kumārikānaṃ pāhunakāni bhavanti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena pañcasāleyyakā brāhmaṇagahapatikā mārena pāpimatā anvāviṭṭhā bhavanti – mā samaṇo gotamo piṇḍamalatthāti. 154. Một thời, đức Thế Tôn trú ở xứ Magadha, tại một làng Bà-la-môn tên là Pañcasālā. Vào lúc bấy giờ, tại làng Bà-la-môn Pañcasālā, có lễ tặng quà cho các thiếu nữ. Rồi đức Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào làng Bà-la-môn Pañcasālā để khất thực. Vào lúc bấy giờ, các Bà-la-môn và gia chủ ở Pañcasālā bị Ác ma Māra ám nhập, với ý nghĩ: “Mong rằng Sa-môn Gotama không nhận được vật thực khất thực.” Atha kho bhagavā yathādhotena pattena pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pāvisi tathādhotena pattena paṭikkami. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘api [Pg.116] tvaṃ, samaṇa, piṇḍamalatthā’’ti? ‘‘Tathā nu tvaṃ, pāpima, akāsi yathāhaṃ piṇḍaṃ na labheyya’’nti. ‘‘Tena hi, bhante, bhagavā dutiyampi pañcasālaṃ brāhmaṇagāmaṃ piṇḍāya pavisatu. Tathāhaṃ karissāmi yathā bhagavā piṇḍaṃ lacchatī’’ti. Rồi đức Thế Tôn, cũng với cái bát sạch như lúc đi vào làng Bà-la-môn Pañcasālā để khất thực, Ngài đã trở ra với cái bát sạch như vậy. Rồi Ác ma Māra đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, nói với đức Thế Tôn: “Này Sa-môn, ngài có nhận được vật thực khất thực không?” “Này Ác ma, há chẳng phải ngươi đã hành động để ta không nhận được vật thực khất thực sao?” “Bạch Thế Tôn, vậy thì xin đức Thế Tôn hãy đi vào làng Bà-la-môn Pañcasālā để khất thực lần thứ hai. Con sẽ làm cho đức Thế Tôn nhận được vật thực khất thực.” ‘‘Apuññaṃ pasavi māro, āsajja naṃ tathāgataṃ; Kiṃ nu maññasi pāpima, na me pāpaṃ vipaccati. “Ác ma đã sanh ra điều phi phước đức, khi quấy nhiễu Như Lai. Này Ác ma, ngươi nghĩ gì thế, rằng điều ác của ta không có quả báo hay sao?” ‘‘Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ; Pītibhakkhā bhavissāma, devā ābhassarā yathā’’ti. “Chúng ta sống thật an lạc, những người không có gì vướng bận. Chúng ta sẽ nuôi sống bằng hỷ lạc, như chư thiên ở cõi Quang Âm.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra, với tâm khổ ưu, (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,’ rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. 9. Kassakasuttaṃ 9. Kinh Người Cày Ruộng 155. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhūnaṃ nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. 155. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Thế Tôn dùng pháp thoại liên quan đến Niết-bàn để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các vị tỳ-khưu. Và các vị tỳ-khưu ấy, chú tâm, tác ý, với toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp. Atha kho mārassa pāpimato etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo bhikkhūnaṃ nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya…pe… yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ vicakkhukammāyā’’ti. Atha kho māro pāpimā kassakavaṇṇaṃ abhinimminitvā mahantaṃ naṅgalaṃ khandhe karitvā dīghapācanayaṭṭhiṃ gahetvā haṭahaṭakeso sāṇasāṭinivattho kaddamamakkhitehi pādehi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘api, samaṇa, balībadde addasā’’ti? ‘‘Kiṃ pana, pāpima, te balībaddehī’’ti? ‘‘Mameva, samaṇa, cakkhu, mama rūpā, mama cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ. Kuhiṃ me, samaṇa, gantvā mokkhasi? Mameva, samaṇa, sotaṃ, mama saddā…pe… mameva, samaṇa, ghānaṃ, mama gandhā; mameva, samaṇa, jivhā, mama rasā; mameva, samaṇa, kāyo, mama phoṭṭhabbā; mameva, samaṇa, mano, mama dhammā, mama manosamphassaviññāṇāyatanaṃ. Kuhiṃ me, samaṇa, gantvā mokkhasī’’ti? Bấy giờ, Ác ma Māra khởi lên ý nghĩ này: ‘Sa-môn Gotama này đang dùng pháp thoại liên quan đến Niết-bàn... Ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama để làm cho mù mắt (trí tuệ).’ Rồi Ác ma Māra hóa thành một người cày ruộng, vai vác cái cày lớn, tay cầm cây roi dài, tóc tai rối bù, mặc áo vải gai, chân dính đầy bùn đất, đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, y nói với Thế Tôn: ‘Này Sa-môn, có thấy mấy con bò đực không?’ – ‘Này Ác ma, ngươi cần gì đến mấy con bò đực?’ – ‘Này Sa-môn, mắt là của ta, các sắc là của ta, xứ nhãn xúc sanh thức là của ta. Này Sa-môn, ông đi đâu mà thoát khỏi ta? Này Sa-môn, tai là của ta, các tiếng là của ta... mũi là của ta, các mùi là của ta; lưỡi là của ta, các vị là của ta; thân là của ta, các xúc là của ta; ý là của ta, các pháp là của ta, xứ ý xúc sanh thức là của ta. Này Sa-môn, ông đi đâu mà thoát khỏi ta?’ ‘‘Taveva[Pg.117], pāpima, cakkhu, tava rūpā, tava cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi cakkhu, natthi rūpā, natthi cakkhusamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, sotaṃ, tava saddā, tava sotasamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi sotaṃ, natthi saddā, natthi sotasamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, ghānaṃ, tava gandhā, tava ghānasamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi ghānaṃ, natthi gandhā, natthi ghānasamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpima. Taveva, pāpima, jivhā, tava rasā, tava jivhāsamphassaviññāṇāyatanaṃ…pe… taveva, pāpima, kāyo, tava phoṭṭhabbā, tava kāyasamphassaviññāṇāyatanaṃ…pe… taveva, pāpima, mano, tava dhammā, tava manosamphassaviññāṇāyatanaṃ. Yattha ca kho, pāpima, natthi mano, natthi dhammā, natthi manosamphassaviññāṇāyatanaṃ, agati tava tattha, pāpimā’’ti. ‘Này Ác ma, mắt là của ngươi, các sắc là của ngươi, xứ nhãn xúc sanh thức là của ngươi. Nhưng này Ác ma, ở đâu không có mắt, không có các sắc, không có xứ nhãn xúc sanh thức, thì ở đó ngươi không thể đến được, này Ác ma. Này Ác ma, tai là của ngươi, các tiếng là của ngươi, xứ nhĩ xúc sanh thức là của ngươi. Nhưng này Ác ma, ở đâu không có tai, không có các tiếng, không có xứ nhĩ xúc sanh thức, thì ở đó ngươi không thể đến được, này Ác ma. Này Ác ma, mũi là của ngươi, các mùi là của ngươi, xứ tỷ xúc sanh thức là của ngươi. Nhưng này Ác ma, ở đâu không có mũi, không có các mùi, không có xứ tỷ xúc sanh thức, thì ở đó ngươi không thể đến được, này Ác ma. Này Ác ma, lưỡi là của ngươi, các vị là của ngươi, xứ thiệt xúc sanh thức là của ngươi... Này Ác ma, thân là của ngươi, các xúc là của ngươi, xứ thân xúc sanh thức là của ngươi... Này Ác ma, ý là của ngươi, các pháp là của ngươi, xứ ý xúc sanh thức là của ngươi. Nhưng này Ác ma, ở đâu không có ý, không có các pháp, không có xứ ý xúc sanh thức, thì ở đó ngươi không thể đến được, này Ác ma.’ ‘‘Yaṃ vadanti mama yidanti, ye vadanti mamanti ca; Ettha ce te mano atthi, na me samaṇa mokkhasī’’ti. “Cái mà họ nói: ‘Đây là của tôi,’ và những ai nói: ‘Là của tôi.’ Nếu tâm ông còn ở nơi đây, này Sa-môn, ông sẽ không thoát khỏi ta.” ‘‘Yaṃ vadanti na taṃ mayhaṃ, ye vadanti na te ahaṃ; Evaṃ pāpima jānāhi, na me maggampi dakkhasī’’ti. “Cái mà họ nói, cái ấy không phải của ta. Những ai nói như vậy, họ không phải là ta. Này Ác ma, hãy biết như vậy, ngươi sẽ không thấy được đường đi của ta.” Atha kho māro pāpimā…pe… tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra... rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. 10. Rajjasuttaṃ 10. Kinh Vương Quyền 156. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati himavantapadese araññakuṭikāyaṃ. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘sakkā nu kho rajjaṃ kāretuṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā’’ti? 156. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Kosala, trong một am thất trong rừng ở vùng Hy-mã-lạp. Bấy giờ, khi Thế Tôn đang độc cư thiền tịnh, một tư duy khởi lên trong tâm Ngài như sau: ‘Có thể nào trị vì một vương quốc đúng theo Chánh pháp, mà không giết, không khiến người giết, không chinh phạt, không khiến người chinh phạt, không sầu muộn, không khiến người sầu muộn chăng?’ Atha kho māro pāpimā bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kāretu, bhante, bhagavā rajjaṃ, kāretu, sugato, rajjaṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ dhammenā’’ti. ‘‘Kiṃ pana me tvaṃ, pāpima, passasi yaṃ maṃ tvaṃ evaṃ vadesi – ‘kāretu, bhante, bhagavā rajjaṃ, kāretu sugato, rajjaṃ ahanaṃ aghātayaṃ ajinaṃ ajāpayaṃ asocaṃ asocāpayaṃ [Pg.118] dhammenā’’’ti? ‘‘Bhagavatā kho, bhante, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno ca, bhante, bhagavā himavantaṃ pabbatarājaṃ suvaṇṇaṃ tveva adhimucceyya suvaṇṇañca panassā’’ti. Bấy giờ, Ác ma Māra, với tâm của mình, biết được tư duy trong tâm của Thế Tôn, liền đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, y nói với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy trị vì vương quốc! Bạch Thiện Thệ, xin hãy trị vì vương quốc, đúng theo Chánh pháp, mà không giết, không khiến người giết, không chinh phạt, không khiến người chinh phạt, không sầu muộn, không khiến người sầu muộn.’ – ‘Này Ác ma, ngươi thấy gì ở ta mà lại nói như vậy: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy trị vì vương quốc... đúng theo Chánh pháp’?’ – ‘Bạch Thế Tôn, bốn thần túc đã được Thế Tôn tu tập, làm cho sung mãn, làm như cỗ xe, làm như nền tảng, thực hành, tích lũy, khéo khởi sự. Bạch Thế Tôn, nếu muốn, Thế Tôn có thể quyết định cho vua núi Hy-mã-lạp trở thành vàng, và nó sẽ trở thành vàng.’ ‘‘Pabbatassa suvaṇṇassa, jātarūpassa kevalo; Dvittāva nālamekassa, iti vidvā samañcare. “Cho dù có cả một ngọn núi bằng vàng, bằng vàng ròng nguyên chất, thậm chí gấp đôi như vậy, cũng không đủ cho một người. Biết vậy rồi, hãy sống cho tương xứng.” ‘‘Yo dukkhamaddakkhi yatonidānaṃ,Kāmesu so jantu kathaṃ nameyya; Upadhiṃ viditvā saṅgoti loke,Tasseva jantu vinayāya sikkhe’’ti. “Người nào đã thấy khổ và nhân sanh của nó, làm sao chúng sanh ấy lại có thể hướng về các dục? Biết rằng chấp thủ là sự trói buộc ở đời, chúng sanh ấy nên tu học để loại trừ chính nó.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ bhagavā, jānāti maṃ sugato’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra, với tâm khổ ưu, (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn biết ta, Thiện Thệ biết ta,’ rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. Dutiyo vaggo. Phẩm Thứ Hai. Tassuddānaṃ – Phần Tóm Lược: Pāsāṇo sīho sakalikaṃ, patirūpañca mānasaṃ; Pattaṃ āyatanaṃ piṇḍaṃ, kassakaṃ rajjena te dasāti. Tảng Đá, Sư Tử, Mảnh Đá, Tương Xứng và Tâm Ý; Bình Bát, Xứ, Vật Thực, Người Cày Ruộng, và Vương Quyền, là mười kinh. 3. Tatiyavaggo 3. Phẩm Thứ Ba 1. Sambahulasuttaṃ 1. Kinh Nhiều Vị 157. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati silāvatiyaṃ. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato avidūre appamattā ātāpino pahitattā viharanti. Atha kho māro pāpimā brāhmaṇavaṇṇaṃ abhinimminitvā mahantena jaṭaṇḍuvena ajinakkhipanivattho jiṇṇo gopānasivaṅko ghurughurupassāsī udumbaradaṇḍaṃ gahetvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘daharā bhavanto [Pg.119] pabbajitā susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikkīḷitāvino kāmesu. Bhuñjantu bhavanto mānusake kāme. Mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvitthā’’ti. ‘‘Na kho mayaṃ, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāma. Kālikañca kho mayaṃ, brāhmaṇa, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāma. Kālikā hi, brāhmaṇa, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’’ti. Evaṃ vutte, māro pāpimā sīsaṃ okampetvā jivhaṃ nillāletvā tivisākhaṃ nalāṭe nalāṭikaṃ vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmi. 157. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka, tại Silāvatī. Lúc bấy giờ, có nhiều vị tỳ khưu đang sống không xa Thế Tôn, không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần. Rồi Ác ma, Ma vương, hóa hiện thành một vị Bà la môn, với búi tóc lớn, khoác một tấm da thú, già nua, lưng còng như rui nhà, thở khò khè, tay cầm cây gậy bằng gỗ sung, đi đến các vị tỳ khưu ấy. Sau khi đến, vị ấy nói với các tỳ khưu: ‘Thưa các ngài, các ngài xuất gia khi còn trẻ, rất trẻ, tóc còn đen, đang trong tuổi thanh xuân tốt đẹp, ở vào thời kỳ đầu của cuộc đời, chưa vui chơi thỏa thích trong các dục. Thưa các ngài, hãy hưởng thụ các dục của loài người. Chớ có từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai.’ ‘Này Bà la môn, chúng tôi không phải từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai. Mà này Bà la môn, chúng tôi từ bỏ cái tương lai để chạy theo cái hiện tại. Vì này Bà la môn, các dục trong tương lai đã được Thế Tôn nói là có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm. Còn pháp này là hiện tại, không có thời gian, hãy đến để thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình liễu tri.’ Khi được nói như vậy, Ác ma, Ma vương, lắc đầu, lè lưỡi, làm cho trán nhăn thành ba nếp, chống gậy rồi bỏ đi. Atha kho te bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha mayaṃ, bhante, bhagavato avidūre appamattā ātāpino pahitattā viharāma. Atha kho, bhante, aññataro brāhmaṇo mahantena jaṭaṇḍuvena ajinakkhipanivattho jiṇṇo gopānasivaṅko ghurughurupassāsī udumbaradaṇḍaṃ gahetvā yena mayaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā amhe etadavoca – ‘daharā bhavanto pabbajitā susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikkīḷitāvino kāmesu. Bhuñjantu bhavanto mānusake kāme. Mā sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvitthā’ti. Evaṃ vutte, mayaṃ, bhante, taṃ brāhmaṇaṃ etadavocumha – ‘na kho mayaṃ, brāhmaṇa, sandiṭṭhikaṃ hitvā kālikaṃ anudhāvāma. Kālikañca kho mayaṃ, brāhmaṇa, hitvā sandiṭṭhikaṃ anudhāvāma. Kālikā hi, brāhmaṇa, kāmā vuttā bhagavatā bahudukkhā bahupāyāsā, ādīnavo ettha bhiyyo. Sandiṭṭhiko ayaṃ dhammo akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Evaṃ vutte, bhante, so brāhmaṇo sīsaṃ okampetvā jivhaṃ nillāletvā tivisākhaṃ nalāṭe nalāṭikaṃ vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkanto’’ti. Rồi các vị tỳ khưu ấy đi đến Thế Tôn. Sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các vị tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, ở đây chúng con đang sống không xa Thế Tôn, không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần. Rồi, bạch Thế Tôn, có một vị Bà la môn, với búi tóc lớn, khoác một tấm da thú, già nua, lưng còng như rui nhà, thở khò khè, tay cầm cây gậy bằng gỗ sung, đi đến chỗ chúng con. Sau khi đến, vị ấy nói với chúng con: ‘Thưa các ngài, các ngài xuất gia khi còn trẻ, rất trẻ, tóc còn đen, đang trong tuổi thanh xuân tốt đẹp, ở vào thời kỳ đầu của cuộc đời, chưa vui chơi thỏa thích trong các dục. Thưa các ngài, hãy hưởng thụ các dục của loài người. Chớ có từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai.’ Khi được nói như vậy, bạch Thế Tôn, chúng con đã nói với vị Bà la môn ấy: ‘Này Bà la môn, chúng tôi không phải từ bỏ cái hiện tại để chạy theo cái tương lai. Mà này Bà la môn, chúng tôi từ bỏ cái tương lai để chạy theo cái hiện tại. Vì này Bà la môn, các dục trong tương lai đã được Thế Tôn nói là có nhiều đau khổ, nhiều phiền não, ở đây có nhiều nguy hiểm. Còn pháp này là hiện tại, không có thời gian, hãy đến để thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình liễu tri.’ Khi được nói như vậy, bạch Thế Tôn, vị Bà la môn ấy lắc đầu, lè lưỡi, làm cho trán nhăn thành ba nếp, chống gậy rồi bỏ đi.’ ‘‘Neso, bhikkhave, brāhmaṇo. Māro eso pāpimā tumhākaṃ vicakkhukammāya āgato’’ti. Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – ‘Này các tỳ khưu, đó không phải là Bà la môn. Đó là Ác ma, Ma vương, đã đến để làm mù mắt trí tuệ của các con.’ Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã nói lên kệ ngôn này: ‘‘Yo [Pg.120] dukkhamaddakkhi yatonidānaṃ,Kāmesu so jantu kathaṃ nameyya; Upadhiṃ viditvā saṅgoti loke,Tasseva jantu vinayāya sikkhe’’ti. ‘Người nào đã thấy khổ, và dục làm nhân sanh, làm sao chúng sanh ấy lại hướng về các dục? Biết rằng chấp thủ là sự trói buộc ở trên đời, chúng sanh ấy nên tu tập để loại trừ chính nó.’ 2. Samiddhisuttaṃ 2. Kinh Samiddhi 158. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati silāvatiyaṃ. Tena kho pana samayena āyasmā samiddhi bhagavato avidūre appamatto ātāpī pahitatto viharati. Atha kho āyasmato samiddhissa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā arahaṃ sammāsambuddho. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yvāhaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me sabrahmacārino sīlavanto kalyāṇadhammā’’ti. Atha kho māro pāpimā āyasmato samiddhissa cetasā cetoparivitakkamaññāya yenāyasmā samiddhi tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmato samiddhissa avidūre mahantaṃ bhayabheravaṃ saddamakāsi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyati. 158. Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka, tại Silāvatī. Lúc bấy giờ, Tôn giả Samiddhi đang sống không xa Thế Tôn, không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần. Rồi Tôn giả Samiddhi, khi ở một mình, nơi vắng vẻ, đã khởi lên suy nghĩ trong tâm như vầy: ‘Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi bậc Đạo Sư của ta là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi ta được xuất gia trong Pháp và Luật đã được khéo thuyết giảng như vậy. Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi các vị đồng phạm hạnh của ta là những người có giới hạnh, có thiện pháp.’ Rồi Ác ma, Ma vương, với tâm của mình biết được suy nghĩ trong tâm của Tôn giả Samiddhi, liền đi đến Tôn giả Samiddhi. Sau khi đến, ở không xa Tôn giả Samiddhi, nó đã tạo ra một tiếng động lớn, đáng sợ, kinh hãi, dường như mặt đất đang vỡ ra. Atha kho āyasmā samiddhi yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno āyasmā samiddhi bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, bhagavato avidūre appamatto ātāpī pahitatto viharāmi. Tassa mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me satthā arahaṃ sammāsambuddho. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yvāhaṃ evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajito. Lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, yassa me sabrahmacārino sīlavanto kalyāṇadhammā’ti. Tassa mayhaṃ, bhante, avidūre mahābhayabheravasaddo ahosi, apissudaṃ pathavī maññe undrīyatī’’ti. Rồi Tôn giả Samiddhi đi đến Thế Tôn. Sau khi đến, ngài đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Samiddhi bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, ở đây con đang sống không xa Thế Tôn, không dể duôi, nhiệt tâm, tinh cần. Bạch Thế Tôn, khi con ở một mình, nơi vắng vẻ, đã khởi lên suy nghĩ trong tâm như vầy: ‘Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi bậc Đạo Sư của ta là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi ta được xuất gia trong Pháp và Luật đã được khéo thuyết giảng như vậy. Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo được cho ta, khi các vị đồng phạm hạnh của ta là những người có giới hạnh, có thiện pháp.’ Bạch Thế Tôn, ở không xa con, đã có một tiếng động lớn, đáng sợ, kinh hãi, dường như mặt đất đang vỡ ra.’ ‘‘Nesā, samiddhi, pathavī undrīyati. Māro eso pāpimā tuyhaṃ vicakkhukammāya āgato. Gaccha tvaṃ, samiddhi, tattheva appamatto ātāpī pahitatto viharāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā samiddhi bhagavato paṭissutvā [Pg.121] uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Dutiyampi kho āyasmā samiddhi tattheva appamatto ātāpī pahitatto vihāsi. Dutiyampi kho āyasmato samiddhissa rahogatassa paṭisallīnassa…pe… dutiyampi kho māro pāpimā āyasmato samiddhissa cetasā cetoparivitakkamaññāya…pe… apissudaṃ pathavī maññe undrīyati. Atha kho āyasmā samiddhi māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – “Này Samiddhi, đây không phải là đất rung chuyển. Đây là Ác ma đến để phá hoại con mắt trí tuệ của ngươi. Này Samiddhi, ngươi hãy đi, hãy ở ngay tại nơi ấy, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.” “Vâng, bạch Thế Tôn.” Tôn giả Samiddhi vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải rồi ra đi. Lần thứ hai, Tôn giả Samiddhi ở ngay tại nơi ấy, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần. Lần thứ hai, khi Tôn giả Samiddhi ở nơi thanh vắng, độc cư... Lần thứ hai, Ác ma biết được tâm niệm của Tôn giả Samiddhi bằng tâm của mình... (và nghĩ rằng): “Ta cho rằng quả đất này đang rung chuyển.” Bấy giờ, Tôn giả Samiddhi nói với Ác ma bằng một bài kệ: ‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, agārasmā anagāriyaṃ; Sati paññā ca me buddhā, cittañca susamāhitaṃ; Kāmaṃ karassu rūpāni, neva maṃ byādhayissasī’’ti. “Ta với lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Niệm và tuệ của ta đã được giác ngộ, và tâm ta đã được khéo định tĩnh. Ngươi cứ tùy ý tạo ra các hình sắc, ngươi sẽ không thể làm ta dao động.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ samiddhi bhikkhū’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma nghĩ rằng: “Tỳ khưu Samiddhi đã biết ta,” liền buồn bã, thất vọng, và biến mất ngay tại chỗ ấy. 3. Godhikasuttaṃ 3. Kinh Godhika 159. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā godhiko isigilipasse viharati kāḷasilāyaṃ. Atha kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Atha kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Dutiyampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Dutiyampi kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Tatiyampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Tatiyampi kho āyasmā godhiko tamhā…pe… parihāyi. Catutthampi kho āyasmā godhiko appamatto…pe… vimuttiṃ phusi. Catutthampi kho āyasmā godhiko tamhā…pe… parihāyi. Pañcamampi kho āyasmā godhiko…pe… cetovimuttiṃ phusi. Pañcamampi kho āyasmā…pe… vimuttiyā parihāyi. Chaṭṭhampi kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. Chaṭṭhampi kho āyasmā godhiko tamhā sāmayikāya cetovimuttiyā parihāyi. Sattamampi [Pg.122] kho āyasmā godhiko appamatto ātāpī pahitatto viharanto sāmayikaṃ cetovimuttiṃ phusi. 159. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Tôn giả Godhika trú ở sườn núi Isigili, trên tảng đá Kāḷasilā. Khi ấy, Tôn giả Godhika sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã chứng được tâm giải thoát nhất thời. Rồi Tôn giả Godhika bị thối lui khỏi tâm giải thoát nhất thời ấy. Lần thứ hai, Tôn giả Godhika sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã chứng được tâm giải thoát nhất thời. Lần thứ hai, Tôn giả Godhika lại bị thối lui khỏi tâm giải thoát nhất thời ấy. Lần thứ ba, Tôn giả Godhika sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã chứng được tâm giải thoát nhất thời. Lần thứ ba, Tôn giả Godhika lại bị thối lui... Lần thứ tư, Tôn giả Godhika... chứng được tâm giải thoát. Lần thứ tư, Tôn giả Godhika lại bị thối lui... Lần thứ năm, Tôn giả Godhika... chứng được tâm giải thoát. Lần thứ năm, Tôn giả... bị thối lui khỏi tâm giải thoát. Lần thứ sáu, Tôn giả Godhika sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã chứng được tâm giải thoát nhất thời. Lần thứ sáu, Tôn giả Godhika lại bị thối lui khỏi tâm giải thoát nhất thời ấy. Lần thứ bảy, Tôn giả Godhika sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đã chứng được tâm giải thoát nhất thời. Atha kho āyasmato godhikassa etadahosi – ‘‘yāva chaṭṭhaṃ khvāhaṃ sāmayikāya cetovimuttiyā parihīno. Yaṃnūnāhaṃ satthaṃ āhareyya’’nti. Atha kho māro pāpimā āyasmato godhikassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāhi ajjhabhāsi – Bấy giờ, Tôn giả Godhika khởi lên ý nghĩ này: “Ta đã bị thối lui khỏi tâm giải thoát nhất thời đến sáu lần. Hay là ta dùng dao!” Bấy giờ, Ác ma biết được tâm niệm của Tôn giả Godhika bằng tâm của mình, liền đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nói với Thế Tôn bằng những bài kệ: ‘‘Mahāvīra mahāpañña, iddhiyā yasasā jala; Sabbaverabhayātīta, pāde vandāmi cakkhuma. “Bậc Đại Hùng, Đại Trí, rực rỡ thần thông và danh vọng, đã vượt qua mọi oán thù và sợ hãi, con xin đảnh lễ chân Ngài, bậc có Mắt.” ‘‘Sāvako te mahāvīra, maraṇaṃ maraṇābhibhū; Ākaṅkhati cetayati, taṃ nisedha jutindhara. “Bậc Đại Hùng, đệ tử của Ngài, bị cái chết chi phối, đang mong muốn, đang hướng đến cái chết. Xin Ngài hãy ngăn cản ông ấy, bậc có Uy Lực.” ‘‘Kathañhi bhagavā tuyhaṃ, sāvako sāsane rato; Appattamānaso sekkho, kālaṃ kayirā janesutā’’ti. “Bạch Thế Tôn, làm sao một đệ tử của Ngài, người nổi tiếng trong dân chúng, ưa thích giáo pháp, vẫn còn là bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, lại có thể mệnh chung?” Tena kho pana samayena āyasmato godhikena satthaṃ āharitaṃ hoti. Atha kho bhagavā ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Tôn giả Godhika đã cầm lấy con dao. Khi ấy, Thế Tôn biết rằng: “Đây là Ác ma,” liền nói với Ác ma bằng một bài kệ: ‘‘Evañhi dhīrā kubbanti, nāvakaṅkhanti jīvitaṃ; Samūlaṃ taṇhamabbuyha, godhiko parinibbuto’’ti. “Bậc trí làm như vậy, họ không khao khát sự sống. Đã nhổ tận gốc ái dục, Godhika đã nhập Niết-bàn.” Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘āyāma, bhikkhave, yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkamissāma yattha godhikena kulaputtena satthaṃ āharita’’nti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bấy giờ, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, chúng ta hãy đi đến sườn núi Isigili, đến tảng đá Kāḷasilā, nơi thiện nam tử Godhika đã dùng dao.” “Vâng, bạch Thế Tôn.” Các Tỳ khưu ấy vâng lời Thế Tôn. Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ yena isigilipassaṃ kāḷasilā tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ godhikaṃ dūratova mañcake vivattakkhandhaṃ semānaṃ. Tena kho pana samayena dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ, gacchati adho, gacchati anudisaṃ. Bấy giờ, Thế Tôn cùng với nhiều Tỳ khưu đi đến sườn núi Isigili, đến tảng đá Kāḷasilā. Thế Tôn từ xa trông thấy Tôn giả Godhika đang nằm trên giường, thân đã ngã xuống. Bấy giờ, có một khối như khói, như bóng tối, đang di chuyển về phương đông, phương tây, phương bắc, phương nam, phương trên, phương dưới, và các phương chéo. Atha [Pg.123] kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘passatha no tumhe, bhikkhave, etaṃ dhūmāyitattaṃ timirāyitattaṃ gacchateva purimaṃ disaṃ, gacchati pacchimaṃ disaṃ, gacchati uttaraṃ disaṃ, gacchati dakkhiṇaṃ disaṃ, gacchati uddhaṃ, gacchati adho, gacchati anudisa’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’. ‘‘Eso kho, bhikkhave, māro pāpimā godhikassa kulaputtassa viññāṇaṃ samanvesati – ‘kattha godhikassa kulaputtassa viññāṇaṃ patiṭṭhita’nti? Appatiṭṭhitena ca, bhikkhave, viññāṇena godhiko kulaputto parinibbuto’’ti. Atha kho māro pāpimā beluvapaṇḍuvīṇaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, các ngươi có thấy khối như khói, như bóng tối kia đang di chuyển về phương đông, phương tây, phương bắc, phương nam, phương trên, phương dưới, và các phương chéo không?” “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” “Này các Tỳ khưu, đó chính là Ác ma đang tìm kiếm thức của thiện nam tử Godhika, (tự hỏi): ‘Thức của thiện nam tử Godhika đã an trú ở đâu?’ Này các Tỳ khưu, vì thức không có nơi an trú, thiện nam tử Godhika đã nhập Niết-bàn.” Bấy giờ, Ác ma cầm cây đàn tỳ bà bằng gỗ bael vàng óng, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nói với Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ, disā anudisā svahaṃ; Anvesaṃ nādhigacchāmi, godhiko so kuhiṃ gato’’ti. “Ta đã tìm kiếm trên, dưới, và ngang, khắp các phương và các hướng phụ, nhưng không tìm thấy. Vị Godhika ấy đã đi về đâu?” ‘‘Yo dhīro dhitisampanno, jhāyī jhānarato sadā; Ahorattaṃ anuyuñjaṃ, jīvitaṃ anikāmayaṃ. “Vị ấy là bậc trí tuệ, đầy nghị lực, thường thiền định, luôn hoan hỷ trong thiền na; nỗ lực cả ngày lẫn đêm, không luyến tiếc mạng sống. ‘‘Jetvāna maccuno senaṃ, anāgantvā punabbhavaṃ; Samūlaṃ taṇhamabbuyha, godhiko parinibbuto’’ti. “Đã chiến thắng quân đội của tử thần, không còn trở lại tái sanh, đã nhổ tận gốc rễ ái dục, vị Godhika ấy đã nhập Vô Dư Niết Bàn.” ‘‘Tassa sokaparetassa, vīṇā kacchā abhassatha; Tato so dummano yakkho, tatthevantaradhāyathā’’ti. “Bị sầu muộn xâm chiếm, cây đàn tỳ bà của vị ấy tuột khỏi nách. Rồi sau đó, dạ xoa ấy, với tâm trí u sầu, đã biến mất ngay tại chỗ.” 4. Sattavassānubandhasuttaṃ 4. Kinh Bảy Năm Theo Dõi 160. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe. Tena kho pana samayena māro pāpimā sattavassāni bhagavantaṃ anubandho hoti otārāpekkho otāraṃ alabhamāno. Atha kho māro pāpimā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 160. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú ở Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây bàng Ajapāla. Bấy giờ, Ác ma Māra đã theo dõi Thế Tôn suốt bảy năm, rình rập cơ hội nhưng không tìm thấy. Khi ấy, Ác ma Māra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, liền nói lên kệ này với Thế Tôn: ‘‘Sokāvatiṇṇo nu vanamhi jhāyasi,Vittaṃ nu jīno uda patthayāno; Āguṃ nu gāmasmimakāsi kiñci,Kasmā janena na karosi sakkhiṃ; Sakkhī na sampajjati kenaci te’’ti. “Phải chăng ngài trầm tư trong rừng vì bị sầu muộn xâm chiếm? Hay ngài đã mất mát tài sản, hoặc đang mong cầu tài sản? Hay ngài đã phạm lỗi lầm gì trong làng xóm? Tại sao ngài không kết giao thân hữu với mọi người? Phải chăng ngài không có được một người bạn nào?” ‘‘Sokassa [Pg.124] mūlaṃ palikhāya sabbaṃ,Anāgu jhāyāmi asocamāno; Chetvāna sabbaṃ bhavalobhajappaṃ,Anāsavo jhāyāmi pamattabandhū’’ti. “Này bạn của kẻ phóng dật, Ta đã nhổ sạch mọi gốc rễ của sầu muộn. Không lỗi lầm, không sầu muộn, Ta thiền định. Đã đoạn trừ mọi tham ái và khát vọng trong các cõi hữu, không còn lậu hoặc, Ta thiền định.” ‘‘Yaṃ vadanti mama yidanti, ye vadanti mamanti ca; Ettha ce te mano atthi, na me samaṇa mokkhasī’’ti. “Những gì người ta gọi là ‘cái này là của tôi’, và những ai nói ‘của tôi’; nếu tâm của ngài, hỡi Sa-môn, còn dính mắc vào đó, ngài sẽ không thoát khỏi ta.” ‘‘Yaṃ vadanti na taṃ mayhaṃ, ye vadanti na te ahaṃ; Evaṃ pāpima jānāhi, na me maggampi dakkhasī’’ti. “Những gì họ nói, đó không phải là của ta. Những người nói như vậy, đó không phải là ta. Này Ác ma, hãy biết như vậy, ngươi sẽ không thấy được con đường của ta.” ‘‘Sace maggaṃ anubuddhaṃ, khemaṃ amatagāminaṃ; Apehi gaccha tvameveko, kimaññamanusāsasī’’ti. “Nếu ngài đã giác ngộ con đường an ổn, dẫn đến bất tử, thì hãy tự mình đi một mình. Cớ sao lại giáo huấn người khác?” ‘‘Amaccudheyyaṃ pucchanti, ye janā pāragāmino; Tesāhaṃ puṭṭho akkhāmi, yaṃ saccaṃ taṃ nirūpadhi’’nti. “Những người muốn đến bờ kia hỏi ta về cảnh giới vượt ngoài tầm của tử thần. Khi được hỏi, ta tuyên thuyết cho họ về chân lý ấy, là trạng thái vô chấp thủ.” ‘‘Seyyathāpi, bhante, gāmassa vā nigamassa vā avidūre pokkharaṇī. Tatrassa kakkaṭako. Atha kho, bhante, sambahulā kumārakā vā kumārikāyo vā tamhā gāmā vā nigamā vā nikkhamitvā yena sā pokkharaṇī tenupasaṅkameyyuṃ; upasaṅkamitvā taṃ kakkaṭakaṃ udakā uddharitvā thale patiṭṭhapeyyuṃ. Yaṃ yadeva hi so, bhante, kakkaṭako aḷaṃ abhininnāmeyya taṃ tadeva te kumārakā vā kumārikāyo vā kaṭṭhena vā kathalāya vā sañchindeyyuṃ sambhañjeyyuṃ sampalibhañjeyyuṃ. Evañhi so, bhante, kakkaṭako sabbehi aḷehi sañchinnehi sambhaggehi sampalibhaggehi abhabbo taṃ pokkharaṇiṃ otarituṃ. Evameva kho, bhante, yāni kānici visūkāyikāni visevitāni vipphanditāni, sabbāni tāni bhagavatā sañchinnāni sambhaggāni sampalibhaggāni. Abhabbo dānāhaṃ, bhante, puna bhagavantaṃ upasaṅkamituṃ yadidaṃ otārāpekkho’’ti. Atha kho māro pāpimā bhagavato santike imā nibbejanīyā gāthāyo abhāsi – “Bạch Thế Tôn, ví như có một hồ nước không xa một ngôi làng hay một thị trấn. Trong hồ ấy có một con cua. Bạch Thế Tôn, khi ấy, nhiều cậu bé và cô bé từ làng hay thị trấn ấy đi ra, đến hồ nước đó; sau khi đến, họ bắt con cua ấy ra khỏi nước và đặt nó trên cạn. Mỗi khi con cua ấy, bạch Thế Tôn, giơ càng nào lên, các cậu bé và cô bé ấy liền dùng gậy hoặc mảnh sành để cắt, đập, và bẻ gãy càng đó. Bạch Thế Tôn, như vậy, con cua ấy, với tất cả các càng đã bị cắt, đập, và bẻ gãy, không thể nào trở lại hồ nước được nữa. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, bất cứ những mưu mô, xảo quyệt, và giãy giụa nào của con, tất cả đều đã bị Thế Tôn cắt đứt, đập tan, và bẻ gãy. Bạch Thế Tôn, giờ đây, con không thể nào đến gần Thế Tôn nữa với ý định rình rập cơ hội.” Rồi Ác ma Māra, trước sự hiện diện của Thế Tôn, đã nói lên những câu kệ chán nản này: ‘‘Medavaṇṇañca pāsāṇaṃ, vāyaso anupariyagā; Apettha muduṃ vindema, api assādanā siyā. “Con quạ bay lượn quanh tảng đá trông như một tảng mỡ, (nghĩ rằng): ‘Biết đâu ta tìm được thứ gì mềm mại ở đây, biết đâu có vị ngon để thưởng thức.’ ‘‘Aladdhā [Pg.125] tattha assādaṃ, vāyasetto apakkame; Kākova selamāsajja, nibbijjāpema gotamā’’ti. “Không tìm thấy vị ngon nào ở đó, con quạ bèn bay đi. Giống như con quạ mổ vào đá, chúng con chán nản rời bỏ Gotama.” 5. Māradhītusuttaṃ 5. Kinh Các Ái Nữ Của Māra 161. Atha kho māro pāpimā bhagavato santike imā nibbejanīyā gāthāyo abhāsitvā tamhā ṭhānā apakkamma bhagavato avidūre pathaviyaṃ pallaṅkena nisīdi tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno kaṭṭhena bhūmiṃ vilikhanto. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena māro pāpimā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu – 161. Khi ấy, Ác ma Māra, sau khi nói lên những câu kệ chán nản này trước sự hiện diện của Thế Tôn, đã rời khỏi nơi đó và ngồi kiết-già trên mặt đất, không xa Thế Tôn, im lặng, bối rối, vai rũ, mặt cúi gằm, trầm tư, không nói nên lời, dùng một que cây vạch xuống đất. Bấy giờ, các ái nữ của Māra là Taṇhā, Arati, và Ragā đi đến chỗ Ác ma Māra; sau khi đến, họ nói lên kệ này với Ác ma Māra: ‘‘Kenāsi dummano tāta, purisaṃ kaṃ nu socasi; Mayaṃ taṃ rāgapāsena, āraññamiva kuñjaraṃ; Bandhitvā ānayissāma, vasago te bhavissatī’’ti. “Thưa cha, vì sao cha buồn rầu? Cha đang sầu muộn vì người đàn ông nào? Chúng con sẽ dùng bẫy ái dục để trói buộc và dẫn ông ta về, như người ta bắt một con voi rừng. Ông ta sẽ phải quy phục dưới quyền lực của cha.” ‘‘Arahaṃ sugato loke, na rāgena suvānayo; Māradheyyaṃ atikkanto, tasmā socāmahaṃ bhusa’’nti. “Vị ấy là bậc A-la-hán, Thiện Thệ ở trên đời, không dễ gì bị ái dục dẫn dắt. Ngài đã vượt qua khỏi cảnh giới của Māra. Vì thế, ta vô cùng sầu muộn.” Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Atha kho bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Bấy giờ, các ái nữ của Māra là Taṇhā, Arati, và Ragā đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ thưa với Thế Tôn: “Thưa Sa-môn, chúng con xin hầu hạ dưới chân ngài.” Nhưng Thế Tôn đã không để tâm đến, vì Ngài đã giải thoát trong sự đoạn tận vô thượng của các chấp thủ. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘‘uccāvacā kho purisānaṃ adhippāyā. Yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ kumārivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmā’’ti. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekasataṃ ekasataṃ kumārivaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Bấy giờ, các ái nữ của Māra là Taṇhā, Arati, và Ragā lui ra một bên và bàn với nhau: “Sở thích của đàn ông thật là đa dạng. Hay là chúng ta mỗi người hãy hóa hiện thành một trăm thiếu nữ.” Rồi các ái nữ của Māra là Taṇhā, Arati, và Ragā, mỗi người hóa hiện thành một trăm thiếu nữ, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ thưa với Thế Tôn: “Thưa Sa-môn, chúng con xin hầu hạ dưới chân ngài.” Nhưng Thế Tôn cũng không để tâm đến, vì Ngài đã giải thoát trong sự đoạn tận vô thượng của các chấp thủ. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma evaṃ samacintesuṃ – ‘‘uccāvacā kho purisānaṃ adhippāyā. Yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ avijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmā’’ti. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekasataṃ ekasataṃ [Pg.126] avijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Bấy giờ, các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā lui ra một bên và cùng nhau bàn tính như sau: “Thật vậy, sở thích của những người đàn ông thì thật đa dạng. Hay là mỗi chúng ta hãy hóa hiện ra một trăm cô gái đồng trinh.” Rồi các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā, mỗi người hóa hiện ra một trăm cô gái đồng trinh, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa Sa-môn, chúng con xin được phục vụ dưới chân ngài.” Nhưng Thế Tôn đã không để tâm đến điều ấy, vì Ngài đã giải thoát trong sự đoạn tận các chấp thủ vô thượng. Atha kho taṇhā ca…pe… yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ sakiṃ vijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… sakiṃ vijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘pāde te, samaṇa, paricāremā’’ti. Tampi bhagavā na manasākāsi, yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Bấy giờ, Taṇhā... (như trên)... Hay là mỗi chúng ta hãy hóa hiện ra một trăm người phụ nữ đã sinh con một lần. Rồi Taṇhā... (như trên)... mỗi người hóa hiện ra một trăm người phụ nữ đã sinh con một lần, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ bạch với Thế Tôn rằng: “Thưa Sa-môn, chúng con xin được phục vụ dưới chân ngài.” Nhưng Thế Tôn đã không để tâm đến điều ấy, vì Ngài đã giải thoát trong sự đoạn tận các chấp thủ vô thượng. Atha kho taṇhā ca…pe… yaṃnūna mayaṃ ekasataṃ ekasataṃ duvijātavaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… duvijātavaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā…pe… yathā taṃ anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Atha kho taṇhā ca…pe… majjhimitthivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… majjhimitthivaṇṇasataṃ abhinimminitvā…pe… anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Bấy giờ, Taṇhā... (như trên)... Hay là mỗi chúng ta hãy hóa hiện ra một trăm người phụ nữ đã sinh con hai lần. Rồi Taṇhā... (như trên)... mỗi người hóa hiện ra một trăm người phụ nữ đã sinh con hai lần, đi đến chỗ Thế Tôn... (như trên)... vì Ngài đã giải thoát trong sự đoạn tận các chấp thủ vô thượng. Bấy giờ, Taṇhā... (như trên)... hóa hiện ra một trăm người phụ nữ trung niên. Rồi Taṇhā... (như trên)... mỗi người hóa hiện ra một trăm người phụ nữ trung niên... (như trên)... giải thoát trong sự đoạn tận các chấp thủ vô thượng. Atha kho taṇhā ca…pe… mahitthivaṇṇasataṃ abhinimmineyyāmāti. Atha kho taṇhā ca…pe… mahitthivaṇṇasataṃ abhinimminitvā yena bhagavā…pe… anuttare upadhisaṅkhaye vimutto. Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro ekamantaṃ apakkamma etadavocuṃ – saccaṃ kira no pitā avoca – Bấy giờ, Taṇhā... (như trên)... hóa hiện ra một trăm người phụ nữ lớn tuổi. Rồi Taṇhā... (như trên)... mỗi người hóa hiện ra một trăm người phụ nữ lớn tuổi, đi đến chỗ Thế Tôn... (như trên)... giải thoát trong sự đoạn tận các chấp thủ vô thượng. Bấy giờ, các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā lui ra một bên và nói rằng: “Thật vậy, cha của chúng ta đã nói lời chân thật –” ‘‘Arahaṃ sugato loke, na rāgena suvānayo; Māradheyyaṃ atikkanto, tasmā socāmahaṃ bhusa’’nti. “Bậc A-la-hán, Thiện Thệ ở trên đời, không dễ gì bị ái dục dẫn dắt; Ngài đã vượt qua lãnh địa của Ma vương, vì thế ta vô cùng sầu muộn.” ‘‘Yañhi mayaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā avītarāgaṃ iminā upakkamena upakkameyyāma hadayaṃ vāssa phaleyya, uṇhaṃ lohitaṃ vā mukhato uggaccheyya, ummādaṃ vā pāpuṇeyya cittakkhepaṃ vā. Seyyathā vā pana naḷo harito luto ussussati visussati milāyati; evameva ussusseyya visusseyya milāyeyyā’’ti. “Thật vậy, nếu chúng ta dùng phương cách này để tấn công bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào chưa ly tham, thì tim của vị ấy sẽ vỡ tung, hoặc máu nóng sẽ phọt ra từ miệng, hoặc vị ấy sẽ trở nên điên loạn, tâm trí rối bời. Giống như cây sậy xanh bị cắt sẽ khô héo, tàn úa, phai màu; cũng vậy, vị ấy sẽ khô héo, tàn úa, và phai màu.” Atha [Pg.127] kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho taṇhā māradhītā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đứng sang một bên. Đứng một bên, ma nữ Taṇhā nói với Thế Tôn bằng những vần kệ: ‘‘Sokāvatiṇṇo nu vanamhi jhāyasi,Vittaṃ nu jīno uda patthayāno; Āguṃ nu gāmasmimakāsi kiñci,Kasmā janena na karosi sakkhiṃ; Sakkhī na sampajjati kenaci te’’ti. “Phải chăng ngài thiền định trong rừng vì chìm trong sầu muộn? Phải chăng ngài đã mất tài sản, hay đang mong cầu nó? Phải chăng ngài đã phạm lỗi gì trong làng? Tại sao ngài không kết bạn với mọi người? Phải chăng ngài không có được một người bạn nào?” ‘‘Atthassa pattiṃ hadayassa santiṃ,Jetvāna senaṃ piyasātarūpaṃ; Ekohaṃ jhāyaṃ sukhamanubodhiṃ,Tasmā janena na karomi sakkhiṃ; Sakkhī na sampajjati kenaci me’’ti. “Ta đã đạt được mục đích, sự an tịnh của tâm, sau khi chiến thắng đạo quân của những hình sắc đáng yêu đáng mến. Một mình thiền định, ta đã chứng ngộ được hạnh phúc. Vì thế, ta không kết bạn với mọi người; ta không có tình bạn với bất kỳ ai.” Atha kho arati māradhītā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, ma nữ Arati nói với Thế Tôn bằng những vần kệ: ‘‘Kathaṃ vihārībahulodha bhikkhu,Pañcoghatiṇṇo atarīdha chaṭṭhaṃ; Kathaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā,Paribāhirā honti aladdha yo ta’’nti. “Vị Tỳ-kheo ở đây sống như thế nào, mà vượt qua được năm bộc lưu và cả dòng thứ sáu? Vị ấy thiền định như thế nào, mà các tưởng về dục không thể xâm nhập, không tìm thấy lối vào?” ‘‘Passaddhakāyo suvimuttacitto,Asaṅkharāno satimā anoko; Aññāya dhammaṃ avitakkajhāyī,Na kuppati na sarati na thino. “Với thân an tịnh, tâm khéo giải thoát, không tạo tác, chánh niệm, không gia đình; đã liễu tri Chánh pháp, thiền định không tầm tứ, vị ấy không sân hận, không luyến ái, không hôn trầm.” ‘‘Evaṃvihārībahulodha bhikkhu,Pañcoghatiṇṇo atarīdha chaṭṭhaṃ; Evaṃ jhāyiṃ bahulaṃ kāmasaññā,Paribāhirā honti aladdha yo ta’’nti. “Vị Tỳ-kheo ở đây sống như vậy, vượt qua được năm bộc lưu và cả dòng thứ sáu. Vị ấy thiền định như vậy, nên các tưởng về dục không thể xâm nhập, không tìm thấy lối vào.” Atha [Pg.128] kho ragā māradhītā bhagavato santike gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, ma nữ Ragā nói với Thế Tôn bằng những vần kệ: ‘‘Acchejja taṇhaṃ gaṇasaṅghacārī,Addhā carissanti bahū ca saddhā; Bahuṃ vatāyaṃ janataṃ anoko,Acchejja nessati maccurājassa pāra’’nti. “Ngài đã đoạn trừ ái dục, sống giữa hội chúng. Chắc chắn nhiều người có tín tâm cũng sẽ thực hành theo. Vị không gia đình này sẽ dẫn dắt nhiều chúng sanh, đưa họ vượt qua khỏi tầm tay của tử thần.” ‘‘Nayanti ve mahāvīrā, saddhammena tathāgatā; Dhammena nayamānānaṃ, kā usūyā vijānata’’nti. “Quả vậy, các bậc Đại hùng, các đấng Như Lai, dẫn dắt chúng sanh bằng Chánh pháp. Khi các ngài dẫn dắt bằng Chánh pháp, thì người có trí nào lại có thể ganh tỵ?” Atha kho taṇhā ca arati ca ragā ca māradhītaro yena māro pāpimā tenupasaṅkamiṃsu. Addasā kho māro pāpimā taṇhañca aratiñca ragañca māradhītaro dūratova āgacchantiyo. Disvāna gāthāhi ajjhabhāsi – Bấy giờ, các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā đi đến chỗ Ác ma Māra. Ác ma Māra thấy các ma nữ Taṇhā, Arati, và Ragā đang đi đến từ xa. Thấy vậy, y nói với họ bằng những vần kệ: ‘‘Bālā kumudanāḷehi, pabbataṃ abhimatthatha ; Giriṃ nakhena khanatha, ayo dantehi khādatha. “Hỡi những kẻ ngu si, các ngươi dùng cọng sen để đập núi, dùng móng tay để đào núi, dùng răng để nhai sắt.” ‘‘Selaṃva sirasūhacca, pātāle gādhamesatha; Khāṇuṃva urasāsajja, nibbijjāpetha gotamā’’ti. “Như kẻ đội đá trên đầu mà tìm chỗ đứng trong vực thẳm; như kẻ lấy ngực đâm vào cọc nhọn, hãy từ bỏ Gô-ta-ma và đi đi.” ‘‘Daddallamānā āgañchuṃ, taṇhā ca aratī ragā; Tā tattha panudī satthā, tūlaṃ bhaṭṭhaṃva māluto’’ti. “Taṇhā, Arati, và Ragā đã đến, rực rỡ chói lòa; nhưng bậc Đạo Sư đã xua đuổi họ khỏi nơi đó, như cơn gió thổi bay một cụm bông gòn.” Tatiyo vaggo. Phẩm Thứ Ba. Tassuddānaṃ – Phần Tóm Lược: Sambahulā samiddhi ca, godhikaṃ sattavassāni; Dhītaraṃ desitaṃ buddha, seṭṭhena imaṃ mārapañcakanti. Nhiều vị, Samiddhi, Godhika, Bảy năm; và Các cô con gái—năm kinh về Māra này đã được bậc Tối Thắng Giác Ngộ thuyết giảng. Mārasaṃyuttaṃ samattaṃ. Tương Ưng Māra (kết thúc). 5. Bhikkhunīsaṃyuttaṃ 5. Tương Ưng Tỳ Khưu Ni 1. Āḷavikāsuttaṃ 1. Kinh Āḷavikā 162. Evaṃ [Pg.129] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āḷavikā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami vivekatthinī. Atha kho māro pāpimā āḷavikāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo yena āḷavikā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āḷavikaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi – 162. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Āḷavikā, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường khất thực trở về, vì muốn sống độc cư, vị ấy đi đến rừng Andhavana. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Tỳ-khưu-ni Āḷavikā sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho vị ấy rời khỏi nơi độc cư, liền đi đến chỗ Tỳ-khưu-ni Āḷavikā; sau khi đến, nói lên bài kệ với Tỳ-khưu-ni Āḷavikā: ‘‘Natthi nissaraṇaṃ loke, kiṃ vivekena kāhasi; Bhuñjassu kāmaratiyo, māhu pacchānutāpinī’’ti. “Trong đời không có lối thoát, độc cư sẽ làm được gì? Hãy hưởng thụ các dục lạc, chớ để hối hận về sau.” Atha kho āḷavikāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho āḷavikāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho āḷavikā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi – Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Āḷavikā suy nghĩ: “Ai đã nói lên bài kệ này, là người hay phi nhân?” Rồi Tỳ-khưu-ni Āḷavikā lại suy nghĩ: “Đây chính là Ác ma Māra, với ý muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho ta rời khỏi nơi độc cư, nên đã nói lên bài kệ này.” Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Āḷavikā, sau khi biết rõ: “Đây là Ác ma Māra,” liền dùng những bài kệ đáp lại Ác ma Māra: ‘‘Atthi nissaraṇaṃ loke, paññāya me suphussitaṃ ; Pamattabandhu pāpima, na tvaṃ jānāsi taṃ padaṃ. “Này Ác ma, bạn của kẻ phóng dật, trong đời có sự thoát ly, ta đã chứng ngộ bằng trí tuệ. Ngươi không biết được cảnh giới ấy. ‘‘Sattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṃ adhikuṭṭanā; Yaṃ tvaṃ kāmaratiṃ brūsi, arati mayha sā ahū’’ti. “Các dục vọng như gươm đao, các uẩn là thớt băm của chúng. Cái mà ngươi gọi là dục lạc, đối với ta đã trở thành sự bất mãn.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ āḷavikā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra, (nghĩ rằng): “Tỳ-khưu-ni Āḷavikā đã biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ. 2. Somāsuttaṃ 2. Kinh Somā 163. Sāvatthinidānaṃ[Pg.130]. Atha kho somā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya. Andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā somāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena somā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā somaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi – 163. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Somā, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường khất thực trở về, vị ấy đi đến rừng Andhavana để nghỉ ban ngày. Sau khi vào rừng Andhavana, vị ấy ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Tỳ-khưu-ni Somā sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho vị ấy rời khỏi thiền định, liền đi đến chỗ Tỳ-khưu-ni Somā; sau khi đến, nói lên bài kệ với Tỳ-khưu-ni Somā: ‘‘Yaṃ taṃ isīhi pattabbaṃ, ṭhānaṃ durabhisambhavaṃ; Na taṃ dvaṅgulapaññāya, sakkā pappotumitthiyā’’ti. “Chỗ đứng khó chứng đạt kia, chỉ các bậc Tiên nhân mới đạt tới. Với trí tuệ hai ngón tay, người nữ không thể nào đạt được.” Atha kho somāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho somāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho somā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi – Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Somā suy nghĩ: “Ai đã nói lên bài kệ này, là người hay phi nhân?” Rồi Tỳ-khưu-ni Somā lại suy nghĩ: “Đây chính là Ác ma Māra, với ý muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho ta rời khỏi thiền định, nên đã nói lên bài kệ này.” Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Somā, sau khi biết rõ: “Đây là Ác ma Māra,” liền dùng những bài kệ đáp lại Ác ma Māra: ‘‘Itthibhāvo kiṃ kayirā, cittamhi susamāhite; Ñāṇamhi vattamānamhi, sammā dhammaṃ vipassato. “Nữ tính làm gì được, khi tâm được khéo định, khi trí tuệ đang vận hành, đối với người thấy rõ Chánh pháp? ‘‘Yassa nūna siyā evaṃ, itthāhaṃ purisoti vā; Kiñci vā pana aññasmi, taṃ māro vattumarahatī’’ti. “Kẻ nào còn khởi lên ý nghĩ: ‘Ta là nữ’ hay ‘Ta là nam’, hay ‘Ta là một ai khác’, thì Māra mới xứng đáng nói với kẻ ấy.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ somā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra, (nghĩ rằng): “Tỳ-khưu-ni Somā đã biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ. 3. Kisāgotamīsuttaṃ 3. Kinh Kisāgotamī 164. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho kisāgotamī bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami[Pg.131], divāvihārāya. Andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā kisāgotamiyā bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena kisāgotamī bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kisāgotamiṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi – 164. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường khất thực trở về, vị ấy đi đến rừng Andhavana để nghỉ ban ngày. Sau khi vào rừng Andhavana, vị ấy ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho vị ấy rời khỏi thiền định, liền đi đến chỗ Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī; sau khi đến, nói lên bài kệ với Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī: ‘‘Kiṃ nu tvaṃ mataputtāva, ekamāsi rudammukhī; Vanamajjhagatā ekā, purisaṃ nu gavesasī’’ti. “Sao ngươi như người mẹ mất con, mặt đẫm lệ ngồi một mình? Vào giữa rừng một mình, có phải ngươi đang tìm đàn ông?” Atha kho kisāgotamiyā bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho kisāgotamiyā bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī suy nghĩ: “Ai đã nói lên bài kệ này, là người hay phi nhân?” Rồi Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī lại suy nghĩ: “Đây chính là Ác ma Māra, với ý muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hoàng, lông tóc dựng ngược, và với ý muốn làm cho ta rời khỏi thiền định, nên đã nói lên bài kệ này.” Atha kho kisāgotamī bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi – Bấy giờ, Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī, sau khi biết rõ: “Đây là Ác ma Māra,” liền dùng những bài kệ đáp lại Ác ma Māra: ‘‘Accantaṃ mataputtāmhi, purisā etadantikā; Na socāmi na rodāmi, na taṃ bhāyāmi āvuso. “Này hiền hữu, ta đã hoàn toàn vượt qua nỗi đau mất con, và cũng đã chấm dứt việc tìm đàn ông. Ta không sầu, không khóc, và không sợ ngươi. ‘‘Sabbattha vihatā nandī, tamokkhandho padālito; Jetvāna maccuno senaṃ, viharāmi anāsavā’’ti. “Ái luyến đã được diệt trừ khắp nơi, khối u tối vô minh đã bị phá tan. Sau khi chiến thắng quân đội của Thần Chết, ta sống không còn lậu hoặc.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ kisāgotamī bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra, (nghĩ rằng): “Tỳ-khưu-ni Kisāgotamī đã biết ta,” buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ. 4. Vijayāsuttaṃ 4. Kinh Vijayā 165. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho vijayā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā vijayāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena vijayā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vijayaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi – 165. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Vijayā vào buổi sáng, đắp y,... ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho tỳ-khưu-ni Vijayā sợ hãi, kinh hãi, và dựng lông tóc, với ý muốn làm cho bà rời khỏi định, đã đi đến chỗ tỳ-khưu-ni Vijayā; sau khi đến, đã nói với tỳ-khưu-ni Vijayā bằng kệ rằng: ‘‘Daharā [Pg.132] tvaṃ rūpavatī, ahañca daharo susu; Pañcaṅgikena turiyena, ehayyebhiramāmase’’ti. “Này bà, bà còn trẻ, có nhan sắc, và ta cũng còn trẻ, thanh xuân; Với dàn nhạc năm loại, này bà, hãy đến đây, chúng ta hãy cùng nhau vui hưởng.” Atha kho vijayāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho vijayāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho vijayā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi – Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Vijayā suy nghĩ rằng: “Ai đang nói kệ này, là người hay phi nhân?”. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Vijayā lại suy nghĩ rằng: “Đây chính là Ác ma Māra, với ý muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hãi, và dựng lông tóc, với ý muốn làm cho ta rời khỏi định, nên đã nói kệ này”. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Vijayā, sau khi biết rằng: “Đây là Ác ma Māra”, đã đáp lại Ác ma Māra bằng các bài kệ: ‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā; Niyyātayāmi tuyheva, māra nāhaṃ tenatthikā. “Này Māra, các sắc, thanh, hương, vị, và các xúc khả ái; Ta xin trao lại cho chính ngươi, ta không có nhu cầu với chúng. ‘‘Iminā pūtikāyena, bhindanena pabhaṅgunā; Aṭṭīyāmi harāyāmi, kāmataṇhā samūhatā. “Với thân hôi thối này, có tính chất tan rã, hoại diệt; Ta chán ngán, ta hổ thẹn, dục ái đã được nhổ bật gốc. ‘‘Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino ; Yā ca santā samāpatti, sabbattha vihato tamo’’ti. “Những chúng sanh nào sanh vào cõi sắc, và những chúng sanh nào trú trong cõi vô sắc; và những thiền chứng tịch tịnh nào; ở khắp mọi nơi, bóng tối (vô minh) đã bị phá tan.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ vijayā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý nghĩ: “Tỳ-khưu-ni Vijayā biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất ngay tại chỗ. 5. Uppalavaṇṇāsuttaṃ 5. Kinh Uppalavaṇṇā 166. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ supupphitasālarukkhamūle aṭṭhāsi. Atha kho māro pāpimā uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena uppalavaṇṇā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā uppalavaṇṇaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi – 166. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā vào buổi sáng, đắp y,... đứng dưới gốc một cây sala đang nở hoa rực rỡ. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý muốn làm cho tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā sợ hãi, kinh hãi, và dựng lông tóc, với ý muốn làm cho bà rời khỏi định, đã đi đến chỗ tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā; sau khi đến, đã nói với tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā bằng kệ rằng: ‘‘Supupphitaggaṃ upagamma bhikkhuni,Ekā tuvaṃ tiṭṭhasi sālamūle; Na catthi te dutiyā vaṇṇadhātu,Bāle na tvaṃ bhāyasi dhuttakāna’’nti. “Này tỳ-khưu-ni, đến gần cây sala đang nở hoa rực rỡ, bà đứng một mình dưới gốc cây; Không có người thứ hai nào có nhan sắc như bà, này kẻ ngu, bà không sợ những kẻ du đãng sao?” Atha [Pg.133] kho uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi – Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā suy nghĩ rằng: “Ai đang nói kệ này, là người hay phi nhân?”. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā lại suy nghĩ rằng: “Đây chính là Ác ma Māra, với ý muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hãi, và dựng lông tóc, với ý muốn làm cho ta rời khỏi định, nên đã nói kệ này”. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā, sau khi biết rằng: “Đây là Ác ma Māra”, đã đáp lại Ác ma Māra bằng các bài kệ: ‘‘Sataṃ sahassānipi dhuttakānaṃ,Idhāgatā tādisakā bhaveyyuṃ; Lomaṃ na iñjāmi na santasāmi,Na māra bhāyāmi tamekikāpi. “Dù cho một trăm hay một ngàn kẻ du đãng, giống như ngươi, có đến đây; Ta cũng không một sợi lông rung động, không kinh hãi. Này Māra, dù chỉ một mình, ta cũng không sợ ngươi. ‘‘Esā antaradhāyāmi, kucchiṃ vā pavisāmi te; Pakhumantarikāyampi, tiṭṭhantiṃ maṃ na dakkhasi. “Ta đây có thể biến mất, hoặc vào trong bụng ngươi; Dù ta đang đứng giữa hai hàng lông mày của ngươi, ngươi cũng sẽ không thấy ta. ‘‘Cittasmiṃ vasībhūtāmhi, iddhipādā subhāvitā; Sabbabandhanamuttāmhi, na taṃ bhāyāmi āvuso’’ti. “Ta đã làm chủ tâm, các thần túc đã được tu tập tốt đẹp; Ta đã giải thoát khỏi mọi trói buộc, này bạn, ta không sợ ngươi.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ uppalavaṇṇā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý nghĩ: “Tỳ-khưu-ni Uppalavaṇṇā biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất ngay tại chỗ. 6. Cālāsuttaṃ 6. Kinh Cālā 167. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho cālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā yena cālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā cālaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu tvaṃ, bhikkhuni, na rocesī’’ti? ‘‘Jātiṃ khvāhaṃ, āvuso, na rocemī’’ti. 167. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Cālā vào buổi sáng, đắp y,... ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma Māra đã đi đến chỗ tỳ-khưu-ni Cālā; sau khi đến, đã nói với tỳ-khưu-ni Cālā rằng: “Này tỳ-khưu-ni, bà không thích điều gì?”. “Này bạn, ta không thích sự sanh.” ‘‘Kiṃ nu jātiṃ na rocesi, jāto kāmāni bhuñjati; Ko nu taṃ idamādapayi, jātiṃ mā roca bhikkhunī’’ti. “Tại sao bà không thích sự sanh? Người được sanh ra hưởng thụ các dục. Ai đã khiến bà chấp nhận quan điểm này: ‘Này tỳ-khưu-ni, đừng thích sự sanh’?” ‘‘Jātassa maraṇaṃ hoti, jāto dukkhāni phussati ; Bandhaṃ vadhaṃ pariklesaṃ, tasmā jātiṃ na rocaye. “Người được sanh ra có sự chết, người được sanh ra chịu đựng các khổ đau; sự trói buộc, sự giết chóc, sự phiền não. Vì vậy, ta không thích sự sanh. ‘‘Buddho [Pg.134] dhammamadesesi, jātiyā samatikkamaṃ; Sabbadukkhappahānāya, so maṃ sacce nivesayi. “Đức Phật đã thuyết giảng Pháp, sự vượt qua sanh; Để đoạn trừ mọi khổ đau, Ngài đã an trí ta vào chân lý. ‘‘Ye ca rūpūpagā sattā, ye ca arūpaṭṭhāyino; Nirodhaṃ appajānantā, āgantāro punabbhava’’nti. “Những chúng sanh nào sanh vào cõi sắc, và những chúng sanh nào trú trong cõi vô sắc; vì không biết đến sự diệt, nên họ là những người sẽ trở lại tái sanh.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ cālā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma Māra, với ý nghĩ: “Tỳ-khưu-ni Cālā biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất ngay tại chỗ. 7. Upacālāsuttaṃ 7. Kinh Upacālā 168. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho upacālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā yena upacālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā upacālaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kattha nu tvaṃ, bhikkhuni, uppajjitukāmā’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, katthaci uppajjitukāmā’’ti. 168. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tỳ-khưu-ni Upacālā vào buổi sáng, đắp y,... ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma Māra đã đi đến chỗ tỳ-khưu-ni Upacālā; sau khi đến, đã nói với tỳ-khưu-ni Upacālā rằng: “Này tỳ-khưu-ni, bà muốn sanh về đâu?”. “Này bạn, ta không muốn sanh về bất cứ nơi đâu.” ‘‘Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā; Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino; Tattha cittaṃ paṇidhehi, ratiṃ paccanubhossasī’’ti. “Các vị trời Tāvatiṃsa, và Yāma, và cả các vị trời Tusita; các vị trời Nimmānaratī, và các vị trời Vasavattī; Hãy hướng tâm đến đó, bà sẽ hưởng thụ sự hoan hỷ.” ‘‘Tāvatiṃsā ca yāmā ca, tusitā cāpi devatā; Nimmānaratino devā, ye devā vasavattino; Kāmabandhanabaddhā te, enti māravasaṃ puna. “Các vị trời Tāvatiṃsa, và Yāma, và cả các vị trời Tusita; các vị trời Nimmānaratī, và các vị trời Vasavattī; Họ bị trói buộc bởi các dục, lại rơi vào quyền lực của Māra. ‘‘Sabbo ādīpito loko, sabbo loko padhūpito; Sabbo pajjalito loko, sabbo loko pakampito. “Toàn thế gian đang bốc cháy, toàn thế gian đang bốc khói; Toàn thế gian đang rực lửa, toàn thế gian đang rung chuyển. ‘‘Akampitaṃ apajjalitaṃ, aputhujjanasevitaṃ; Agati yattha mārassa, tattha me nirato mano’’ti. “Nơi không rung chuyển, không rực lửa, không phải là nơi phàm phu lui tới; Nơi Māra không thể đến, ở đó tâm ta hoan hỷ.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ upacālā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma nghĩ rằng: “Tỷ-kheo-ni Upacālā đã biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. 8. Sīsupacālāsuttaṃ 8. Kinh Sīsupacālā (Tỷ-kheo-ni Sīsupacālā) 169. Sāvatthinidānaṃ[Pg.135]. Atha kho sīsupacālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā …pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā yena sīsupacālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sīsupacālaṃ bhikkhuniṃ etadavoca – ‘‘kassa nu tvaṃ, bhikkhuni, pāsaṇḍaṃ rocesī’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ, āvuso, kassaci pāsaṇḍaṃ rocemī’’ti. 169. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Sīsupacālā, vào buổi sáng, đắp y… đang ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma đi đến Tỷ-kheo-ni Sīsupacālā; sau khi đến, nói với Tỷ-kheo-ni Sīsupacālā: “Này Tỷ-kheo-ni, Bà ưa thích giáo phái của ai?” – “Này Hiền giả, tôi không ưa thích giáo phái của một ai cả.” ‘‘Kaṃ nu uddissa muṇḍāsi, samaṇī viya dissasi; Na ca rocesi pāsaṇḍaṃ, kimiva carasi momūhā’’ti. “Vì ai Ngươi cạo đầu? Trông giống một Sa-môn-ni; Không ưa thích giáo phái, Sao sống như kẻ ngu si?” ‘‘Ito bahiddhā pāsaṇḍā, diṭṭhīsu pasīdanti te; Na tesaṃ dhammaṃ rocemi, te dhammassa akovidā. “Các giáo phái ngoại đạo, Chìm đắm trong các tà kiến; Ta không thích pháp họ, Họ không rành Chánh pháp.” ‘‘Atthi sakyakule jāto, buddho appaṭipuggalo; Sabbābhibhū māranudo, sabbatthamaparājito. “Có bậc Giác Ngộ, sinh dòng Sakya, bậc Vô Song, không ai sánh bằng; Bậc Chinh Phục tất cả, khuất phục Ma vương, Bậc Bất Bại, không ai thắng nổi.” ‘‘Sabbattha mutto asito, sabbaṃ passati cakkhumā; Sabbakammakkhayaṃ patto, vimutto upadhisaṅkhaye; So mayhaṃ bhagavā satthā, tassa rocemi sāsana’’nti. “Giải thoát trong mọi sự, không chấp thủ, Bậc có Mắt, thấy được tất cả; Ðã đạt đến đoạn tận mọi nghiệp, Giải thoát khi các sanh y đã tận. Vị Thế Tôn ấy là Ðạo Sư của tôi, Tôi ưa thích giáo pháp của Ngài.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ sīsupacālā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma nghĩ rằng: “Tỷ-kheo-ni Sīsupacālā đã biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. 9. Selāsuttaṃ 9. Kinh Selā (Tỷ-kheo-ni Selā) 170. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho selā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā…pe… aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā selāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo…pe… selaṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi – 170. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Selā, vào buổi sáng, đắp y… đang ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma, muốn làm cho Tỷ-kheo-ni Selā sợ hãi, kinh hoàng, dựng lông tóc… liền nói lên kệ với Tỷ-kheo-ni Selā: ‘‘Kenidaṃ pakataṃ bimbaṃ, kvanu bimbassa kārako; Kvanu bimbaṃ samuppannaṃ, kvanu bimbaṃ nirujjhatī’’ti. “Ai đã tạo hình tượng này? Tác giả của hình tượng ở đâu? Hình tượng này từ đâu sanh khởi? Hình tượng này đi về đâu đoạn diệt?” Atha kho selāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho selāya bhikkhuniyā [Pg.136] etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho selā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi – Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Selā suy nghĩ: “Ai đây, người hay phi nhân, đang nói lên kệ này?” Rồi Tỷ-kheo-ni Selā lại suy nghĩ: “Đây là Ác ma, muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hoàng, dựng lông tóc, muốn làm cho ta xao lãng định tâm, nên đã nói lên kệ này.” Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Selā, sau khi biết: “Đây là Ác ma”, liền dùng các bài kệ đáp lại Ác ma: ‘‘Nayidaṃ attakataṃ bimbaṃ, nayidaṃ parakataṃ aghaṃ; Hetuṃ paṭicca sambhūtaṃ, hetubhaṅgā nirujjhati. “Hình tượng này không tự mình làm ra, Khối đau khổ này không do người khác tạo; Do duyên sanh khởi, Do duyên hoại diệt.” ‘‘Yathā aññataraṃ bījaṃ, khette vuttaṃ virūhati; Pathavīrasañcāgamma, sinehañca tadūbhayaṃ. “Như một hạt giống nào đó, Gieo trong ruộng, nảy mầm lên; Nhờ vào vị đất, Và cả chất ẩm ướt.” ‘‘Evaṃ khandhā ca dhātuyo, cha ca āyatanā ime; Hetuṃ paṭicca sambhūtā, hetubhaṅgā nirujjhare’’ti. “Cũng vậy, các uẩn, các giới, Và sáu xứ này; Do duyên sanh khởi, Do duyên hoại diệt.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ selā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma nghĩ rằng: “Tỷ-kheo-ni Selā đã biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. 10. Vajirāsuttaṃ 10. Kinh Vajirā (Tỷ-kheo-ni Vajirā) 171. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho vajirā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya. Andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho māro pāpimā vajirāya bhikkhuniyā bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena vajirā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vajiraṃ bhikkhuniṃ gāthāya ajjhabhāsi – 171. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Vajirā, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, ăn xong, trên đường khất thực trở về, đi đến rừng Andhavana để nghỉ ban ngày. Sau khi vào rừng Andhavana, nàng ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc một cây nọ. Bấy giờ, Ác ma, muốn làm cho Tỷ-kheo-ni Vajirā sợ hãi, kinh hoàng, dựng lông tóc, muốn làm cho nàng xao lãng định tâm, liền đi đến Tỷ-kheo-ni Vajirā; sau khi đến, nói lên kệ với Tỷ-kheo-ni Vajirā: ‘‘Kenāyaṃ pakato satto, kuvaṃ sattassa kārako; Kuvaṃ satto samuppanno, kuvaṃ satto nirujjhatī’’ti. “Ai đã tạo chúng sanh này? Tác giả của chúng sanh ở đâu? Chúng sanh này từ đâu sanh khởi? Chúng sanh này đi về đâu đoạn diệt?” Atha kho vajirāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘ko nu khvāyaṃ manusso vā amanusso vā gāthaṃ bhāsatī’’ti? Atha kho vajirāya bhikkhuniyā etadahosi – ‘‘māro kho ayaṃ pāpimā mama bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṃ bhāsatī’’ti. Atha kho [Pg.137] vajirā bhikkhunī ‘‘māro ayaṃ pāpimā’’ iti viditvā, māraṃ pāpimantaṃ gāthāhi paccabhāsi – Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Vajirā suy nghĩ: “Ai đây, người hay phi nhân, đang nói lên kệ này?” Rồi Tỷ-kheo-ni Vajirā lại suy nghĩ: “Đây là Ác ma, muốn làm cho ta sợ hãi, kinh hoàng, dựng lông tóc, muốn làm cho ta xao lãng định tâm, nên đã nói lên kệ này.” Bấy giờ, Tỷ-kheo-ni Vajirā, sau khi biết: “Đây là Ác ma”, liền dùng các bài kệ đáp lại Ác ma: ‘‘Kiṃ nu sattoti paccesi, māra diṭṭhigataṃ nu te; Suddhasaṅkhārapuñjoyaṃ, nayidha sattupalabbhati. “Này Māra, sao Ngươi lại tin vào ‘chúng sanh’? Phải chăng đó là tà kiến của Ngươi? Đây chỉ là một khối các hành thuần túy, Ở đây, không có ‘chúng sanh’ nào được tìm thấy.” ‘‘Yathā hi aṅgasambhārā, hoti saddo ratho iti; Evaṃ khandhesu santesu, hoti sattoti sammuti. “Như khi các bộ phận được ráp lại, Ta có danh từ ‘cỗ xe’; Cũng vậy, khi các uẩn hiện hữu, Ta có chế định là ‘chúng sanh’.” ‘‘Dukkhameva hi sambhoti, dukkhaṃ tiṭṭhati veti ca; Nāññatra dukkhā sambhoti, nāññaṃ dukkhā nirujjhatī’’ti. “Chỉ có khổ sanh khởi, Khổ tồn tại và hoại diệt; Ngoài khổ, không gì sanh khởi, Ngoài khổ, không gì đoạn diệt.” Atha kho māro pāpimā ‘‘jānāti maṃ vajirā bhikkhunī’’ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Ác ma nghĩ rằng: “Tỷ-kheo-ni Vajirā đã biết ta”, buồn rầu, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy. Bhikkhunīsaṃyuttaṃ samattaṃ. Tương Ưng Tỷ-kheo-ni (đã) xong. Tassuddānaṃ – Phẩm này gồm có: Āḷavikā ca somā ca, gotamī vijayā saha; Uppalavaṇṇā ca cālā, upacālā sīsupacālā ca; Selā vajirāya te dasāti. Āḷavikā, Somā, Gotamī, và Vijayā; Uppalavaṇṇā, Cālā, Upacālā, Sīsupacālā; Selā, và Vajirā, là mười kinh. 6. Brahmasaṃyuttaṃ 6. Tương Ưng Phạm Thiên 1. Paṭhamavaggo 1. Phẩm Thứ Nhất 1. Brahmāyācanasuttaṃ 1. Kinh Thỉnh Cầu Của Phạm Thiên 172. Evaṃ [Pg.138] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo. Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā. Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yadidaṃ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo. Idampi kho ṭhānaṃ duddasaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ; pare ca me na ājāneyyuṃ; so mamassa kilamatho, sā mamassa vihesā’’ti. Apissu bhagavantaṃ imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā – 172. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn, sau khi mới thành Chánh Đẳng Giác, trú ở Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây ajapāla. Bấy giờ, khi Thế Tôn độc cư thiền tịnh, tâm tư này đã khởi lên: “Pháp này do ta chứng ngộ, thật là sâu kín, khó thấy, khó hiểu, tịch tịnh, cao siêu, vượt ngoài tầm tư duy, vi diệu, chỉ người trí mới thấu hiểu. Còn chúng sanh này thì ưa thích ái luyến, ham thích ái luyến, say đắm trong ái luyến. Đối với chúng sanh ưa thích ái luyến, ham thích ái luyến, say đắm trong ái luyến, thật khó thấy được xứ này, tức là y duyên tánh, pháp duyên khởi. Xứ này cũng thật khó thấy, tức là sự tịch tịnh của tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết-bàn. Nếu ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu ta, thì thật là mệt nhọc cho ta, thật là phiền não cho ta.” Và rồi, những vần kệ kỳ diệu, chưa từng được nghe trước đây, đã hiện khởi đến Thế Tôn: ‘‘Kicchena me adhigataṃ, halaṃ dāni pakāsituṃ; Rāgadosaparetehi, nāyaṃ dhammo susambudho. “Pháp ta khó khăn chứng được, Nay không nên thuyết giảng làm gì; Với những kẻ bị tham sân chi phối, Pháp này không dễ gì thấu hiểu. ‘‘Paṭisotagāmiṃ nipuṇaṃ, gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ; Rāgarattā na dakkhanti, tamokhandhena āvuṭā’’ti. “Pháp ngược dòng, vi diệu, Sâu kín, khó thấy, tế nhị; Kẻ ái nhiễm tham dục, Bị khối u minh che lấp, Sẽ không thể nào thấy được.” Itiha bhagavato paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati, no dhammadesanāya. Như vậy, khi Thế Tôn suy xét, tâm Ngài hướng về sự không nhiệt tâm, không hướng về việc thuyết pháp. Atha kho brahmuno sahampatissa bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi – ‘‘nassati vata bho loko, vinassati vata bho loko, yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṃ namati, no dhammadesanāyā’’ti. Atha [Pg.139] kho brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘desetu, bhante, bhagavā dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ. Santi sattā apparajakkhajātikā, assavanatā dhammassa parihāyanti. Bhavissanti dhammassa aññātāro’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca – Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati, với tâm của mình biết được tâm tư của Thế Tôn, liền nghĩ rằng: “Ôi, thế gian này thật sự sẽ bị hoại vong! Ôi, thế gian này thật sự sẽ bị hủy diệt! Vì tâm của Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lại hướng về sự không nhiệt tâm, không hướng về việc thuyết pháp.” Rồi Phạm thiên Sahampati, như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn. Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati đắp thượng y vào một bên vai, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp! Bạch Thiện Thệ, xin hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bụi trong mắt, nếu không được nghe pháp sẽ bị suy thoái. Sẽ có những người thấu hiểu được pháp.” Phạm thiên Sahampati nói như vậy, và sau khi nói xong, lại nói thêm điều này: ‘‘Pāturahosi magadhesu pubbe,Dhammo asuddho samalehi cintito; Apāpuretaṃ amatassa dvāraṃ,Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ. “Trước đây ở xứ Magadha, Đã xuất hiện pháp bất tịnh, Do những người còn ô uế nghĩ ra; Xin hãy mở cánh cửa bất tử này, Mong chúng sanh được nghe pháp, Do bậc Vô Nhiễm đã giác ngộ. ‘‘Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito,Yathāpi passe janataṃ samantato; Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha,Pāsādamāruyha samantacakkhu; Sokāvatiṇṇaṃ janatamapetasoko,Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ. “Như người đứng trên đỉnh núi đá, Nhìn thấy dân chúng khắp bốn phương; Cũng vậy, hỡi bậc Thiện Tuệ, Toàn Nhãn, Xin hãy lên lầu cao chánh pháp; Không còn sầu muộn, hãy nhìn xem, Chúng sanh chìm trong sầu muộn, Bị sanh và già áp đảo. ‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,Satthavāha anaṇa vicara loke; Desassu bhagavā dhammaṃ,Aññātāro bhavissantī’’ti. “Xin hãy đứng lên, hỡi bậc Anh hùng, bậc Chiến thắng, Bậc Trưởng đoàn, bậc Vô nợ, hãy du hành trong thế gian; Bạch Thế Tôn, xin hãy thuyết pháp, Sẽ có những người thấu hiểu.” Atha kho bhagavā brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā sattesu ca kāruññataṃ paṭicca buddhacakkhunā lokaṃ volokesi. Addasā kho bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine [Pg.140] viharante. Seyyathāpi nāma uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni samodakaṃ ṭhitāni, appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakā accuggamma ṭhitāni anupalittāni udakena; evameva bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento addasa satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye, appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante, appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante. Disvāna brahmānaṃ sahampatiṃ gāthāya paccabhāsi – Bấy giờ, Thế Tôn, biết được lời thỉnh cầu của Phạm thiên và vì lòng từ mẫn đối với chúng sanh, đã dùng Phật nhãn nhìn khắp thế gian. Khi Thế Tôn dùng Phật nhãn nhìn khắp thế gian, Ngài thấy có những chúng sanh ít bụi trong mắt, nhiều bụi trong mắt; có những chúng sanh lợi căn, độn căn; có những chúng sanh thiện tướng, ác tướng; có những chúng sanh dễ dạy, khó dạy; có một số chúng sanh thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở đời sau mà sống. Ví như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng, hay hồ sen trắng, có những hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, chưa vươn khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới nước; có những hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, vươn lên ngang mặt nước; có những hoa sen xanh, sen hồng, hay sen trắng sanh ra trong nước, lớn lên trong nước, vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước làm ô nhiễm. Cũng vậy, khi Thế Tôn dùng Phật nhãn nhìn khắp thế gian, Ngài thấy có những chúng sanh ít bụi trong mắt, nhiều bụi trong mắt; có những chúng sanh lợi căn, độn căn; có những chúng sanh thiện tướng, ác tướng; có những chúng sanh dễ dạy, khó dạy; có một số chúng sanh thấy sự nguy hiểm và tội lỗi ở đời sau mà sống. Sau khi thấy vậy, Ngài đã trả lời Phạm thiên Sahampati bằng một bài kệ: ‘‘Apārutā tesaṃ amatassa dvārā,Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ; Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ,Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme’’ti. “Cửa bất tử đã mở cho họ, Những ai có tai hãy thể hiện lòng tin; Hỡi Phạm thiên, vì nhận thấy sự phiền nhiễu, Ta đã không thuyết giảng pháp cao siêu, thuần thục giữa loài người.” Atha kho brahmā sahampati ‘‘katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti. Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati, nghĩ rằng: “Ta đã được Thế Tôn chấp thuận cho việc thuyết pháp,” liền đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ. 2. Gāravasuttaṃ 2. Kinh Kính Trọng 173. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhamūle paṭhamābhisambuddho. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘dukkhaṃ kho agāravo viharati appatisso, kaṃ nu khvāhaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti? 173. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn, sau khi mới thành Chánh Đẳng Giác, trú ở Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây ajapāla. Bấy giờ, khi Thế Tôn độc cư thiền tịnh, tâm tư này đã khởi lên: “Thật là khổ khi sống không có sự kính trọng, không có sự nương tựa. Ta có thể tôn kính, quý trọng, và nương tựa vào vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào để sống đây?” Atha [Pg.141] kho bhagavato etadahosi – ‘‘aparipuṇṇassa kho sīlakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā sīlasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Khi ấy, đức Thế Tôn đã khởi lên suy nghĩ này: – ‘Để cho giới uẩn chưa được viên mãn được trở nên viên mãn, ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Tuy nhiên, trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng sanh bao gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, và loài người, ta không tìm thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có giới hạnh thành tựu hơn ta, là người mà ta có thể sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa.’ ‘‘Aparipuṇṇassa kho samādhikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke…pe… attanā samādhisampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. ‘Để cho định uẩn chưa được viên mãn được trở nên viên mãn, ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Tuy nhiên, trong thế giới này... (như trên)... ta không tìm thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có định lực thành tựu hơn ta, là người mà ta có thể sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa.’ ‘‘Aparipuṇṇassa paññākkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake…pe… attanā paññāsampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. ‘Để cho tuệ uẩn chưa được viên mãn được trở nên viên mãn, ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Tuy nhiên, trong thế giới này... (như trên)... ta không tìm thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có trí tuệ thành tựu hơn ta, là người mà ta có thể sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa.’ ‘‘Aparipuṇṇassa kho vimuttikkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake…pe… attanā vimuttisampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. ‘Để cho giải thoát uẩn chưa được viên mãn được trở nên viên mãn, ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Tuy nhiên, trong thế giới này... (như trên)... ta không tìm thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có sự giải thoát thành tựu hơn ta, là người mà ta có thể sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa.’ ‘‘Aparipuṇṇassa kho vimuttiñāṇadassanakkhandhassa pāripūriyā aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Na kho panāhaṃ passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya attanā vimuttiñāṇadassanasampannataraṃ aññaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā, yamahaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyyaṃ. Yaṃnūnāhaṃ yvāyaṃ dhammo mayā abhisambuddho tameva dhammaṃ sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihareyya’’nti. ‘Để cho giải thoát tri kiến uẩn chưa được viên mãn được trở nên viên mãn, ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác. Tuy nhiên, trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng sanh bao gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, và loài người, ta không tìm thấy một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác có giải thoát tri kiến thành tựu hơn ta, là người mà ta có thể sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa. Hay là ta nên sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào chính Pháp này, là Pháp mà ta đã chứng ngộ.’ Atha kho brahmā sahampati bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘evametaṃ, bhagavā, evametaṃ, sugata! Yepi te, bhante, ahesuṃ atītamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā, tepi [Pg.142] bhagavanto dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya vihariṃsu; yepi te, bhante, bhavissanti anāgatamaddhānaṃ arahanto sammāsambuddhā tepi bhagavanto dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharissanti. Bhagavāpi, bhante, etarahi arahaṃ sammāsambuddho dhammaññeva sakkatvā garuṃ katvā upanissāya viharatū’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā athāparaṃ etadavoca – Khi ấy, Phạm thiên Sahampati, do tâm của mình biết được suy nghĩ trong tâm của đức Thế Tôn, giống như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại hoặc co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng như thế, vị ấy biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra trước mặt đức Thế Tôn. Rồi Phạm thiên Sahampati đắp thượng y lệch một bên vai, chắp tay hướng về đức Thế Tôn và bạch với đức Thế Tôn rằng: – ‘Bạch đức Thế Tôn, đúng là như vậy! Bạch đức Thiện Thệ, đúng là như vậy! Bạch ngài, các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã có mặt trong thời quá khứ, các vị Thế Tôn ấy cũng đã sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào chính Pháp. Bạch ngài, các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sẽ có mặt trong thời vị lai, các vị Thế Tôn ấy cũng sẽ sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào chính Pháp. Và bạch ngài, đức Thế Tôn hiện tại là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, cũng hãy sống bằng cách tôn kính, trọng vọng, nương tựa vào chính Pháp.’ Phạm thiên Sahampati đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, vị ấy lại nói thêm điều này nữa: ‘‘Ye ca atītā sambuddhā, ye ca buddhā anāgatā; Yo cetarahi sambuddho, bahūnaṃ sokanāsano. ‘Các bậc Chánh Đẳng Giác trong quá khứ, và các vị Phật trong tương lai; và bậc Chánh Đẳng Giác ở hiện tại, là đấng diệt trừ sầu muộn cho số đông.’ ‘‘Sabbe saddhammagaruno, vihaṃsu viharanti ca; Tathāpi viharissanti, esā buddhāna dhammatā. ‘Tất cả đều tôn kính Chánh Pháp, đã sống, đang sống, và cũng sẽ sống như vậy. Đây là bản chất của các vị Phật.’ ‘‘Tasmā hi attakāmena, mahattamabhikaṅkhatā; Saddhammo garukātabbo, saraṃ buddhāna sāsana’’nti. ‘Vì thế, người mong cầu lợi ích cho tự thân, khát khao đạt đến sự vĩ đại, hãy nên tôn kính Chánh Pháp, trong khi ghi nhớ lời giáo huấn của các vị Phật.’ 3. Brahmadevasuttaṃ 3. Kinh Brahmadeva 174. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarissā brāhmaṇiyā brahmadevo nāma putto bhagavato santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito hoti. 174. Tôi nghe như vầy – một thời đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, có người con trai của một vị nữ Bà-la-môn tên là Brahmadeva đã từ bỏ gia đình, xuất gia không nhà không cửa ở nơi đức Thế Tôn. Atha kho āyasmā brahmadevo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā brahmadevo arahataṃ ahosi. Khi ấy, Tôn giả Brahmadeva sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu sau, vị ấy đã tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh, là điều mà vì nó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, xuất gia không nhà không cửa. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Brahmadeva đã trở thành một trong các vị A-la-hán. Atha kho āyasmā brahmadevo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena sakamātu nivesanaṃ tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena āyasmato brahmadevassa mātā brāhmaṇī brahmuno āhutiṃ niccaṃ paggaṇhāti[Pg.143]. Atha kho brahmuno sahampatissa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmato brahmadevassa mātā brāhmaṇī brahmuno āhutiṃ niccaṃ paggaṇhāti. Yaṃnūnāhaṃ taṃ upasaṅkamitvā saṃvejeyya’’nti. Atha kho brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito āyasmato brahmadevassa mātu nivesane pāturahosi. Atha kho brahmā sahampati vehāsaṃ ṭhito āyasmato brahmadevassa mātaraṃ brāhmaṇiṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Tôn giả Brahmadeva, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Trong khi đi khất thực tuần tự từng nhà ở Sāvatthī, ngài đi đến nhà của mẹ mình. Vào lúc ấy, mẹ của Tôn giả Brahmadeva, một người nữ Bà-la-môn, thường xuyên dâng cúng phẩm vật lên Phạm thiên. Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati khởi lên ý nghĩ này: “Bà-la-môn này, mẹ của Tôn giả Brahmadeva, thường xuyên dâng cúng phẩm vật lên Phạm thiên. Ta hãy đến gần và làm cho bà ấy xúc động.” Rồi Phạm thiên Sahampati, ví như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, biến mất khỏi cõi Phạm thiên và hiện ra tại nhà của mẹ Tôn giả Brahmadeva. Bấy giờ, Phạm thiên Sahampati, đứng trên không trung, nói với mẹ của Tôn giả Brahmadeva, người nữ Bà-la-môn, bằng những câu kệ: ‘‘Dūre ito brāhmaṇi brahmaloko,Yassāhutiṃ paggaṇhāsi niccaṃ; Netādiso brāhmaṇi brahmabhakkho,Kiṃ jappasi brahmapathaṃ ajānaṃ. “Này nữ Bà-la-môn, cõi Phạm thiên ở rất xa nơi này, nơi vị mà bà hằng ngày dâng cúng. Này nữ Bà-la-môn, đây không phải là thức ăn của Phạm thiên. Không biết đường đến cõi Phạm thiên, tại sao bà lại lẩm bẩm cầu nguyện?” ‘‘Eso hi te brāhmaṇi brahmadevo,Nirūpadhiko atidevapatto; Akiñcano bhikkhu anaññaposī,Yo te so piṇḍāya gharaṃ paviṭṭho. “Này nữ Bà-la-môn, đây chính là Brahmadeva của bà, người không còn chấp thủ, đã vượt qua các vị trời. Vị Tỳ-khưu ấy không có gì vướng bận, không nuôi dưỡng ai khác, chính là người đã vào nhà bà để khất thực.” ‘‘Āhuneyyo vedagu bhāvitatto,Narānaṃ devānañca dakkhiṇeyyo; Bāhitvā pāpāni anūpalitto,Ghāsesanaṃ iriyati sītibhūto. “Ngài xứng đáng được cúng dường, bậc thông đạt Thánh trí, tự thân đã tu tập, xứng đáng nhận lễ vật của người và trời. Đã loại trừ các điều ác, không bị ô nhiễm, ngài đi tìm vật thực trong trạng thái tịch tịnh.” ‘‘Na tassa pacchā na puratthamatthi,Santo vidhūmo anigho nirāso; Nikkhittadaṇḍo tasathāvaresu,So tyāhutiṃ bhuñjatu aggapiṇḍaṃ. “Với ngài, không có quá khứ, không có tương lai; ngài an tịnh, không còn khói sân hận, không phiền não, không mong cầu. Đã từ bỏ trừng phạt đối với chúng sanh, dù yếu đuối hay mạnh mẽ. Xin hãy để ngài thọ dụng vật cúng dường của bà, món khất thực cao quý nhất.” ‘‘Visenibhūto upasantacitto,Nāgova danto carati anejo; Bhikkhu susīlo suvimuttacitto,So tyāhutiṃ bhuñjatu aggapiṇḍaṃ. “Đã giải trừ quân ma, tâm đã an tịnh, ngài đi lại như một con voi chúa đã được điều phục, không còn dao động. Vị Tỳ-khưu có giới hạnh tốt đẹp, tâm được giải thoát hoàn toàn. Xin hãy để vị Tỳ-khưu ấy thọ dụng vật cúng dường của bà, món khất thực cao quý nhất.” ‘‘Tasmiṃ [Pg.144] pasannā avikampamānā,Patiṭṭhapehi dakkhiṇaṃ dakkhiṇeyye; Karohi puññaṃ sukhamāyatikaṃ,Disvā muniṃ brāhmaṇi oghatiṇṇa’’nti. “Với lòng tin nơi ngài, không chút dao động, hãy dâng cúng lễ vật lên bậc xứng đáng. Này nữ Bà-la-môn, sau khi thấy bậc Thánh nhân đã vượt qua bộc lưu, hãy tạo phước báu mang lại an lạc trong tương lai.” ‘‘Tasmiṃ pasannā avikampamānā,Patiṭṭhapesi dakkhiṇaṃ dakkhiṇeyye; Akāsi puññaṃ sukhamāyatikaṃ,Disvā muniṃ brāhmaṇī oghatiṇṇa’’nti. Với lòng tin nơi ngài, không chút dao động, người nữ Bà-la-môn đã dâng cúng lễ vật lên bậc xứng đáng. Sau khi thấy bậc Thánh nhân đã vượt qua bộc lưu, bà đã tạo phước báu mang lại an lạc trong tương lai. 4. Bakabrahmasuttaṃ 4. Kinh Phạm Thiên Baka 175. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bakassa brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘idaṃ niccaṃ, idaṃ dhuvaṃ, idaṃ sassataṃ, idaṃ kevalaṃ, idaṃ acavanadhammaṃ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati, ito ca panaññaṃ uttariṃ nissaraṇaṃ natthī’’ti. 175. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Phạm thiên Baka khởi lên tà kiến như sau: “Cái này là thường hằng, cái này là bền vững, cái này là vĩnh cửu, cái này là toàn vẹn, cái này có bản chất không biến hoại. Và cái này không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh. Và không có sự giải thoát nào khác cao hơn.” Atha kho bhagavā bakassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Addasā kho bako brahmā bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ehi kho mārisa, svāgataṃ te, mārisa! Cirassaṃ kho mārisa! Imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāya. Idañhi, mārisa, niccaṃ, idaṃ dhuvaṃ, idaṃ sassataṃ, idaṃ kevalaṃ, idaṃ acavanadhammaṃ, idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati. Ito ca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ natthī’’ti. Bấy giờ, Thế Tôn, với tâm của mình, biết được tư duy trong tâm của Phạm thiên Baka, ví như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, biến mất khỏi Jetavana và hiện ra tại cõi Phạm thiên ấy. Phạm thiên Baka thấy Thế Tôn từ xa đang đến. Thấy vậy, ông nói với Thế Tôn: “Xin mời ngài đến, thưa ngài! Ngài đến đây thật là may mắn, thưa ngài! Thưa ngài, đã lâu lắm rồi ngài mới có dịp đến đây. Thưa ngài, cái này là thường hằng, cái này là bền vững, cái này là vĩnh cửu, cái này là toàn vẹn, cái này có bản chất không biến hoại. Và cái này không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh. Và không có sự giải thoát nào khác cao hơn.” Evaṃ vutte, bhagavā bakaṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘avijjāgato vata, bho, bako brahmā; avijjāgato vata, bho, bako brahmā. Yatra [Pg.145] hi nāma aniccaṃyeva samānaṃ niccanti vakkhati, adhuvaṃyeva samānaṃ dhuvanti vakkhati, asassataṃyeva samānaṃ sassatanti vakkhati, akevalaṃyeva samānaṃ kevalanti vakkhati, cavanadhammaṃyeva samānaṃ acavanadhammanti vakkhati. Yattha ca pana jāyati ca jīyati ca mīyati ca cavati ca upapajjati ca, tañca tathā vakkhati – ‘idañhi na jāyati na jīyati na mīyati na cavati na upapajjati’. Santañca panaññaṃ uttari nissaraṇaṃ, ‘natthaññaṃ uttari nissaraṇa’nti vakkhatī’’ti. Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với Phạm thiên Baka: “Ôi, Phạm thiên Baka đã rơi vào vô minh! Ôi, Phạm thiên Baka đã rơi vào vô minh! Thật vậy, cái vốn là vô thường, ông lại nói là thường hằng; cái vốn không bền vững, ông lại nói là bền vững; cái vốn không vĩnh cửu, ông lại nói là vĩnh cửu; cái vốn không toàn vẹn, ông lại nói là toàn vẹn; cái vốn có bản chất biến hoại, ông lại nói là có bản chất không biến hoại. Và nơi nào có sanh, có già, có chết, có hoại, có tái sanh, thì ông lại nói về nơi ấy rằng: ‘Cái này không sanh, không già, không chết, không hoại, không tái sanh.’ Và trong khi có một sự giải thoát khác cao hơn, ông lại nói: ‘Không có sự giải thoát nào khác cao hơn.’” ‘‘Dvāsattati gotama puññakammā,Vasavattino jātijaraṃ atītā; Ayamantimā vedagū brahmupapatti,Asmābhijappanti janā anekā’’ti. “Thưa ngài Gotama, chúng tôi là bảy mươi hai vị đã tạo phước nghiệp, làm chủ quyền lực, đã vượt qua sanh và già. Sự tái sanh vào cõi Phạm thiên này là tối hậu, là quả của sự thông đạt chân lý. Nhiều người khao khát được như chúng tôi.” ‘‘Appañhi etaṃ na hi dīghamāyu,Yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyuṃ; Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,Āyuṃ pajānāmi tavāhaṃ brahme’’ti. “Này Baka, tuổi thọ mà ngươi cho là dài, thật ra là ngắn, không hề dài. Này Phạm thiên, Ta biết tuổi thọ của ngươi: một trăm ngàn nirabbuda.” ‘‘Anantadassī bhagavāhamasmi,Jātijaraṃ sokamupātivatto; Kiṃ me purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññā’’ti. “Ngài là bậc thấy vô biên, đã vượt qua sanh, già và sầu muộn. Vậy hạnh nghiệp và giới luật xưa kia của tôi là gì? Xin hãy nói cho tôi biết điều đó để tôi có thể hiểu rõ.” ‘‘Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse,Pipāsite ghammani samparete; Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmi. “Ngươi đã cho nhiều người uống nước, những người khát nước, bị cái nóng mùa hè hành hạ. Đó là hạnh nghiệp và giới luật xưa kia của ngươi, Ta nhớ lại điều đó như người vừa tỉnh giấc.” ‘‘Yaṃ eṇikūlasmiṃ janaṃ gahītaṃ,Amocayī gayhakaṃ nīyamānaṃ; Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmi. “Tại bờ sông Eṇī, ngươi đã giải thoát cho những người bị bắt, những tù nhân đang bị dẫn đi. Đó là hạnh nghiệp và giới luật xưa kia của ngươi, Ta nhớ lại điều đó như người vừa tỉnh giấc.” ‘‘Gaṅgāya [Pg.146] sotasmiṃ gahītanāvaṃ,Luddena nāgena manussakamyā; Pamocayittha balasā pasayha,Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmi. “Trong dòng sông Gaṅgā, một chiếc thuyền bị một con rồng hung dữ bắt giữ vì muốn hại người. Ngươi đã dùng sức mạnh để giải thoát cho họ. Đó là hạnh nghiệp và giới luật xưa kia của ngươi, Ta nhớ lại điều đó như người vừa tỉnh giấc.” ‘‘Kappo ca te baddhacaro ahosiṃ,Sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññi; Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ,Suttappabuddhova anussarāmī’’ti. “Ta đã từng là đệ tử của ngươi tên là Kappa, đã từng nghĩ rằng: ‘Vị này có trí tuệ chân chánh, có giới hạnh.’ Giới hạnh ấy của ngươi là giới hạnh xưa cũ, ta nhớ lại điều ấy như người vừa tỉnh giấc ngủ.” ‘‘Addhā pajānāsi mametamāyuṃ,Aññepi jānāsi tathā hi buddho; Tathā hi tyāyaṃ jalitānubhāvo,Obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmaloka’’nti. “Chắc chắn ngài biết rõ tuổi thọ này của tôi, ngài cũng biết những điều khác, vì thế ngài là bậc Giác Ngộ. Vì thế, uy lực rực rỡ này của ngài đứng vững, chiếu sáng cõi Phạm thiên.” 5. Aññatarabrahmasuttaṃ 5. Kinh Vị Phạm Thiên Nào Đó 176. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena aññatarassa brahmuno evarūpaṃ pāpakaṃ diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti – ‘‘natthi so samaṇo vā brāhmaṇo vā yo idha āgaccheyyā’’ti. Atha kho bhagavā tassa brahmuno cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho bhagavā tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā. 176. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, một vị Phạm thiên nào đó đã khởi lên tà kiến như sau: ‘Không có Sa-môn hay Bà-la-môn nào có thể đến đây.’ Bấy giờ, Thế Tôn, với tâm của mình biết được tư duy trong tâm của vị Phạm thiên ấy, ví như người lực sĩ... vân vân... đã hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Rồi Thế Tôn ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, nhập vào hỏa giới. Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavantaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisinnaṃ tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno [Pg.147] puratthimaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato. Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna khởi lên ý nghĩ: ‘Hiện nay Thế Tôn đang trú ở đâu?’ Tôn giả Mahāmoggallāna với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt nhãn của loài người, đã thấy Thế Tôn đang ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, đã nhập vào hỏa giới. Sau khi thấy, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi Jetavana và hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Rồi Tôn giả Mahāmoggallāna, nương vào phương đông, ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, nhập vào hỏa giới, ở vị trí thấp hơn Thế Tôn. Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahākassapo bhagavantaṃ dibbena cakkhunā…pe… disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahākassapo dakkhiṇaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato. Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa khởi lên ý nghĩ: ‘Hiện nay Thế Tôn đang trú ở đâu?’ Tôn giả Mahākassapa với thiên nhãn... vân vân... đã thấy Thế Tôn... Sau khi thấy, ví như người lực sĩ... vân vân... cũng vậy, ngài biến mất khỏi Jetavana và hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Rồi Tôn giả Mahākassapa, nương vào phương nam, ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, nhập vào hỏa giới, ở vị trí thấp hơn Thế Tôn. Atha kho āyasmato mahākappinassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā mahākappino bhagavantaṃ dibbena cakkhunā…pe… tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – jetavane antarahito tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā mahākappino pacchimaṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato. Bấy giờ, Tôn giả Mahākappina khởi lên ý nghĩ: ‘Hiện nay Thế Tôn đang trú ở đâu?’ Tôn giả Mahākappina với thiên nhãn... vân vân... đã thấy Thế Tôn... đã nhập vào hỏa giới. Sau khi thấy, ví như người lực sĩ... vân vân... cũng vậy, ngài biến mất khỏi Jetavana và hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Rồi Tôn giả Mahākappina, nương vào phương tây, ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, nhập vào hỏa giới, ở vị trí thấp hơn Thế Tôn. Atha kho āyasmato anuruddhassa etadahosi – ‘‘kahaṃ nu kho bhagavā etarahi viharatī’’ti? Addasā kho āyasmā anuruddho…pe… tejodhātuṃ samāpannaṃ. Disvāna – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… tasmiṃ brahmaloke pāturahosi. Atha kho āyasmā anuruddho uttaraṃ disaṃ nissāya tassa brahmuno upari vehāsaṃ pallaṅkena nisīdi tejodhātuṃ samāpajjitvā nīcataraṃ bhagavato. Bấy giờ, Tôn giả Anuruddha khởi lên ý nghĩ: ‘Hiện nay Thế Tôn đang trú ở đâu?’ Tôn giả Anuruddha... vân vân... đã thấy... đã nhập vào hỏa giới. Sau khi thấy, ví như người lực sĩ... vân vân... ngài hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Rồi Tôn giả Anuruddha, nương vào phương bắc, ngồi kiết-già trên không trung phía trên vị Phạm thiên ấy, nhập vào hỏa giới, ở vị trí thấp hơn Thế Tôn. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ brahmānaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna nói với vị Phạm thiên ấy bằng một bài kệ: ‘‘Ajjāpi te āvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu; Passasi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassara’’nti. “Này hiền hữu, nay ông vẫn còn tà kiến ấy, tà kiến mà ông đã có trước kia. Ông có thấy ánh sáng rực rỡ ở cõi Phạm thiên, vượt qua tất cả không?” ‘‘Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu; Passāmi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ; Svāhaṃ ajja kathaṃ vajjaṃ, ahaṃ niccomhi sassato’’ti. “Này hiền giả, tôi không còn tà kiến ấy, tà kiến mà tôi đã có trước kia. Tôi thấy ánh sáng rực rỡ ở cõi Phạm thiên, vượt qua tất cả. Vậy hôm nay làm sao tôi có thể nói: ‘Ta là thường hằng, ta là vĩnh cửu’?” Atha [Pg.148] kho bhagavā taṃ brahmānaṃ saṃvejetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – tasmiṃ brahmaloke antarahito jetavane pāturahosi. Atha kho so brahmā aññataraṃ brahmapārisajjaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, mārisa, yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ evaṃ vadehi – ‘atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṃmahiddhikā evaṃmahānubhāvā; seyyathāpi bhavaṃ moggallāno kassapo kappino anuruddho’’’ti? ‘‘Evaṃ, mārisā’’ti kho so brahmapārisajjo tassa brahmuno paṭissutvā yenāyasmā mahāmoggallāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho, mārisa moggallāna, aññepi tassa bhagavato sāvakā evaṃmahiddhikā evaṃmahānubhāvā; seyyathāpi bhavaṃ moggallāno kassapo kappino anuruddho’’ti? Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ brahmapārisajjaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi làm cho vị Phạm thiên ấy xúc động, ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi cõi Phạm thiên ấy và hiện ra ở Jetavana. Bấy giờ, vị Phạm thiên ấy gọi một vị Phạm chúng thiên và nói: ‘Này hiền giả, hãy đến đây, hãy đi đến chỗ Tôn giả Mahāmoggallāna; sau khi đến, hãy nói với Tôn giả Mahāmoggallāna như sau: “Thưa hiền giả Moggallāna, có những vị đệ tử nào khác của Thế Tôn ấy cũng có đại thần lực, đại uy lực như Tôn giả Moggallāna, Kassapa, Kappina, và Anuruddha không?”’ ‘Vâng, thưa hiền giả,’ vị Phạm chúng thiên ấy vâng lời vị Phạm thiên kia, đi đến chỗ Tôn giả Mahāmoggallāna; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Mahāmoggallāna điều này: ‘Thưa hiền giả Moggallāna, có những vị đệ tử nào khác của Thế Tôn ấy cũng có đại thần lực, đại uy lực như Tôn giả Moggallāna, Kassapa, Kappina, và Anuruddha không?’ Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna nói với vị Phạm chúng thiên ấy bằng một bài kệ: ‘‘Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā; Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā’’ti. “Các vị đệ tử của Đức Phật có rất nhiều, là những bậc Tam minh, đã đạt được thần thông, thông thạo về tha tâm thông, các bậc lậu tận, A-la-hán.” Atha kho so brahmapārisajjo āyasmato mahāmoggallānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā yena so brahmā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā mārisa, mahāmoggallāno evamāha – Bấy giờ, vị Phạm chúng thiên ấy, sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói của Tôn giả Mahāmoggallāna, đã đi đến chỗ vị Phạm thiên kia; sau khi đến, đã nói với vị Phạm thiên ấy điều này: ‘Thưa hiền giả, Tôn giả Mahāmoggallāna đã nói như vầy: ‘‘Tevijjā iddhipattā ca, cetopariyāyakovidā; Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakā’’ti. “Các vị đệ tử của đức Phật thì có rất nhiều, là những vị đã thành tựu tam minh, đã đạt được thần thông, thông thạo về tha tâm thông, đã đoạn tận các lậu hoặc, là bậc A-la-hán.” Idamavoca so brahmapārisajjo. Attamano ca so brahmā tassa brahmapārisajjassa bhāsitaṃ abhinandīti. Vị Phạm thiên tùy tùng ấy đã nói lời này. Và vị Phạm thiên ấy, với tâm ý hoan hỷ, đã tán thán lời nói của vị Phạm thiên tùy tùng ấy. 6. Brahmalokasuttaṃ 6. Kinh Cõi Phạm Thiên 177. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso [Pg.149] ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ upanissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho subrahmā paccekabrahmā suddhāvāsaṃ paccekabrahmānaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho tāva, mārisa, bhagavantaṃ payirupāsituṃ; divāvihāragato bhagavā paṭisallīno ca. Asuko ca brahmaloko iddho ceva phīto ca, brahmā ca tatra pamādavihāraṃ viharati. Āyāma, mārisa, yena so brahmaloko tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā taṃ brahmānaṃ saṃvejeyyāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, mārisā’’ti kho suddhāvāso paccekabrahmā subrahmuno paccekabrahmuno paccassosi. 177. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang độc cư an trú ban ngày. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā và vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị đứng tựa vào một bên khung cửa. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā đã nói với vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa điều này: “Này hiền giả, bây giờ chưa phải lúc để hầu cận đức Thế Tôn; đức Thế Tôn đang độc cư an trú ban ngày. Và có một cõi Phạm thiên nọ, hùng mạnh và thịnh vượng, và ở nơi ấy có một vị Phạm thiên đang sống trong sự phóng dật. Này hiền giả, chúng ta hãy đi đến cõi Phạm thiên ấy; sau khi đến, chúng ta sẽ làm cho vị Phạm thiên ấy xúc động.” “Thưa vâng, hiền giả.” Vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa đã vâng lời vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā – seyyathāpi nāma balavā puriso…pe… evameva – bhagavato purato antarahitā tasmiṃ brahmaloke pāturahesuṃ. Addasā kho so brahmā te brahmāno dūratova āgacchante. Disvāna te brahmāno etadavoca – ‘‘handa kuto nu tumhe, mārisā, āgacchathā’’ti? ‘‘Āgatā kho mayaṃ, mārisa, amha tassa bhagavato santikā arahato sammāsambuddhassa. Gaccheyyāsi pana tvaṃ, mārisa, tassa bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti? Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā và vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa – ví như người lực sĩ... cũng vậy – đã biến mất khỏi trước mặt đức Thế Tôn và hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy. Vị Phạm thiên ấy đã thấy hai vị Phạm thiên kia đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, vị ấy đã nói với hai vị Phạm thiên kia điều này: “Này các hiền giả, các ngài từ đâu đến vậy?” “Này hiền giả, chúng tôi đến từ nơi đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này hiền giả, ngài có nên đi đến hầu cận đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy không?” Evaṃ vutto kho so brahmā taṃ vacanaṃ anadhivāsento sahassakkhattuṃ attānaṃ abhinimminitvā subrahmānaṃ paccekabrahmānaṃ etadavoca – ‘‘passasi me no tvaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Passāmi kho tyāhaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti. ‘‘So khvāhaṃ, mārisa, evaṃmahiddhiko evaṃmahānubhāvo kassa aññassa samaṇassa vā brāhmaṇassa vā upaṭṭhānaṃ gamissāmī’’ti? Khi được nói như vậy, vị Phạm thiên ấy không chấp nhận lời nói đó, đã hóa hiện ra chính mình một ngàn lần và nói với vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā điều này: “Này hiền giả, ngài có thấy thần lực và oai đức như thế này của tôi không?” “Này hiền giả, tôi có thấy thần lực và oai đức như thế này của ngài.” “Này hiền giả, ta đây có đại thần lực, đại oai đức như vậy, tại sao ta phải đi đến hầu cận một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào khác?” Atha kho subrahmā paccekabrahmā dvisahassakkhattuṃ attānaṃ abhinimminitvā taṃ brahmānaṃ etadavoca – ‘‘passasi me no tvaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti? ‘‘Passāmi kho tyāhaṃ, mārisa, evarūpaṃ iddhānubhāva’’nti. ‘‘Tayā ca kho, mārisa, mayā ca sveva bhagavā mahiddhikataro ceva mahānubhāvataro ca. Gaccheyyāsi tvaṃ, mārisa, tassa bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassā’’ti? Atha kho so brahmā subrahmānaṃ paccekabrahmānaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā đã hóa hiện ra chính mình hai ngàn lần và nói với vị Phạm thiên kia điều này: “Này hiền giả, ngài có thấy thần lực và oai đức như thế này của tôi không?” “Này hiền giả, tôi có thấy thần lực và oai đức như thế này của ngài. Này hiền giả, đức Thế Tôn ấy còn có thần lực và oai đức vĩ đại hơn cả ngài và cả tôi. Này hiền giả, ngài nên đi đến hầu cận đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy.” Khi ấy, vị Phạm thiên kia đã nói với vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā bằng một bài kệ: ‘‘Tayo [Pg.150] supaṇṇā caturo ca haṃsā,Byagghīnisā pañcasatā ca jhāyino; Tayidaṃ vimānaṃ jalate ca brahme,Obhāsayaṃ uttarassaṃ disāya’’nti. “Ba trăm chim thần cánh vàng, bốn trăm thiên nga, và năm trăm cọp cái của ta, người đang thiền định. Này Phạm thiên, cung điện này của ta đang rực sáng, tỏa chiếu ở phương bắc.” ‘‘Kiñcāpi te taṃ jalate vimānaṃ,Obhāsayaṃ uttarassaṃ disāyaṃ; Rūpe raṇaṃ disvā sadā pavedhitaṃ,Tasmā na rūpe ramatī sumedho’’ti. “Mặc dù cung điện của ngài đang rực sáng, tỏa chiếu ở phương bắc, nhưng khi thấy được sự xung đột, sự luôn biến động trong sắc pháp, vì thế, người có trí tuệ không hoan hỷ trong sắc pháp.” Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā taṃ brahmānaṃ saṃvejetvā tatthevantaradhāyiṃsu. Agamāsi ca kho so brahmā aparena samayena bhagavato upaṭṭhānaṃ arahato sammāsambuddhassāti. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā và vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa, sau khi làm cho vị Phạm thiên kia xúc động, đã biến mất ngay tại nơi đó. Và vào một thời gian sau, vị Phạm thiên ấy đã đi đến hầu cận đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. 7. Kokālikasuttaṃ 7. Kinh Kokālika 178. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho subrahmā paccekabrahmā kokālikaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 178. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang độc cư an trú ban ngày. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā và vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị đứng tựa vào một bên khung cửa. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā, nhân đề cập đến tỳ khưu Kokālika, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: ‘‘Appameyyaṃ paminanto, kodha vidvā vikappaye; Appameyyaṃ pamāyinaṃ, nivutaṃ taṃ maññe puthujjana’’nti. “Đo lường bậc không thể đo lường, người trí nào ở đây lại có thể phân định? Kẻ đo lường bậc không thể đo lường, ta cho rằng kẻ phàm phu ấy bị che lấp.” 8. Katamodakatissasuttaṃ 8. Kinh Katamodakatissa 179. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho subrahmā ca paccekabrahmā suddhāvāso ca paccekabrahmā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho suddhāvāso paccekabrahmā katamodakatissakaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 179. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang độc cư an trú ban ngày. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Subrahmā và vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị đứng tựa vào một bên khung cửa. Khi ấy, vị Độc Giác Phạm thiên Suddhāvāsa, nhân đề cập đến tỳ khưu Katamodakatissaka, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: ‘‘Appameyyaṃ [Pg.151] paminanto, kodha vidvā vikappaye; Appameyyaṃ pamāyinaṃ, nivutaṃ taṃ maññe akissava’’nti. “Đo lường bậc không thể đo lường, người trí nào ở đây lại có thể phân định? Kẻ đo lường bậc không thể đo lường, ta cho rằng kẻ bị che lấp ấy là người không có trí tuệ.” 9. Turūbrahmasuttaṃ 9. Kinh Turūbrahma 180. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena kokāliko bhikkhu ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho turū paccekabrahmā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena kokāliko bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vehāsaṃ ṭhito kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. ‘‘Kosi tvaṃ, āvuso’’ti? ‘‘Ahaṃ turū paccekabrahmā’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ, āvuso, bhagavatā anāgāmī byākato, atha kiñcarahi idhāgato? Passa, yāvañca te idaṃ aparaddha’’nti. 180. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, tỳ khưu Kokālika bị bệnh, đau đớn, lâm trọng bệnh. Khi ấy, vào lúc đêm đã gần tàn, vị Phạm thiên Độc giác tên là Turū, với dung sắc thù thắng, chiếu sáng toàn bộ tu viện Jetavana, đi đến chỗ tỳ khưu Kokālika; sau khi đến, vị ấy đứng trên hư không và nói với tỳ khưu Kokālika rằng: "Này Kokālika, hãy làm cho tâm tịnh tín đối với Sāriputta và Moggallāna. Sāriputta và Moggallāna là những bậc đức hạnh." "Thưa hiền giả, ngài là ai?" "Ta là Phạm thiên Độc giác Turū." "Này hiền giả, chẳng phải ngài đã được Đức Thế Tôn tuyên bố là bậc Bất Lai sao? Vậy tại sao ngài lại đến đây? Hãy xem, đây là lỗi lầm của ngài lớn đến dường nào." ‘‘Purisassa hi jātassa, kuṭhārī jāyate mukhe; Yāya chindati attānaṃ, bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ. Thật vậy, khi người ta sinh ra, một cái búa đã sinh ra trong miệng; kẻ ngu nói lời ác ngữ, dùng nó để tự chặt mình. ‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati,Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo; Vicināti mukhena so kaliṃ,Kalinā tena sukhaṃ na vindati. Người nào tán thán kẻ đáng chê, hay chê bai người đáng tán thán; người ấy dùng miệng để tích chứa điều bất hạnh. Do điều bất hạnh ấy, người ấy không tìm thấy an lạc. ‘‘Appamattako ayaṃ kali,Yo akkhesu dhanaparājayo; Sabbassāpi sahāpi attanā,Ayameva mahantataro kali; Yo sugatesu manaṃ padosaye. Điều bất hạnh này là nhỏ nhặt, tức là việc thua mất tài sản trong canh bạc, kể cả thua mất chính mình. Nhưng điều bất hạnh này mới lớn lao hơn, đó là làm cho tâm sanh ác ý đối với các bậc Thiện Thệ. ‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,Chattiṃsati pañca ca abbudāni; Yamariyagarahī nirayaṃ upeti,Vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti. Một trăm ngàn Nirabbuda, ba mươi sáu và năm Abbuda; đó là (thời gian trong) địa ngục mà kẻ phỉ báng bậc Thánh phải đến, sau khi đã hướng lời nói và ý nghĩ đến điều ác. 10. Kokālikasuttaṃ 10. Kinh Kokālika 181. Sāvatthinidānaṃ[Pg.152]. Atha kho kokāliko bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pāpicchā, bhante, sāriputtamoggallānā pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, avaca; mā hevaṃ, kokālika, avaca. Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. Dutiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi me, bhante, bhagavā saddhāyiko paccayiko; atha kho pāpicchāva bhante, sāriputtamoggallānā pāpikānaṃ icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ, kokālika, avaca; mā hevaṃ, kokālika, avaca. Pasādehi, kokālika, sāriputtamoggallānesu cittaṃ. Pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. Tatiyampi kho kokāliko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiñcāpi…pe… icchānaṃ vasaṃ gatā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā kokālikaṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘mā hevaṃ…pe… pesalā sāriputtamoggallānā’’ti. 181. Nhân duyên ở Sāvatthī. Khi ấy, tỳ khưu Kokālika đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, tỳ khưu Kokālika bạch với Đức Thế Tôn rằng: "Bạch Thế Tôn, Sāriputta và Moggallāna có những ước muốn xấu xa, đã bị các ước muốn xấu xa chi phối." Khi được nói vậy, Đức Thế Tôn bảo tỳ khưu Kokālika: "Này Kokālika, đừng nói như vậy; này Kokālika, đừng nói như vậy. Này Kokālika, hãy làm cho tâm tịnh tín đối với Sāriputta và Moggallāna. Sāriputta và Moggallāna là những bậc đức hạnh." Lần thứ hai, tỳ khưu Kokālika lại bạch với Đức Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, mặc dù con có lòng tin và tín nhiệm nơi Đức Thế Tôn, nhưng bạch Thế Tôn, Sāriputta và Moggallāna thật sự có những ước muốn xấu xa, đã bị các ước muốn xấu xa chi phối." Lần thứ hai, Đức Thế Tôn lại bảo tỳ khưu Kokālika: "Này Kokālika, đừng nói như vậy; này Kokālika, đừng nói như vậy. Này Kokālika, hãy làm cho tâm tịnh tín đối với Sāriputta và Moggallāna. Sāriputta và Moggallāna là những bậc đức hạnh." Lần thứ ba, tỳ khưu Kokālika lại bạch với Đức Thế Tôn: "Mặc dù... v.v... đã bị các ước muốn xấu xa chi phối." Lần thứ ba, Đức Thế Tôn lại bảo tỳ khưu Kokālika: "Này Kokālika, đừng nói như vậy... v.v... Sāriputta và Moggallāna là những bậc đức hạnh." Atha kho kokāliko bhikkhu uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Acirapakkantassa ca kokālikassa bhikkhuno sāsapamattīhi pīḷakāhi sabbo kāyo phuṭo ahosi. Sāsapamattiyo hutvā muggamattiyo ahesuṃ, muggamattiyo hutvā kalāyamattiyo ahesuṃ, kalāyamattiyo hutvā kolaṭṭhimattiyo ahesuṃ, kolaṭṭhimattiyo hutvā kolamattiyo ahesuṃ, kolamattiyo hutvā āmalakamattiyo ahesuṃ, āmalakamattiyo hutvā beluvasalāṭukamattiyo ahesuṃ, beluvasalāṭukamattiyo hutvā billamattiyo ahesuṃ, billamattiyo hutvā pabhijjiṃsu. Pubbañca lohitañca pagghariṃsu. Atha kho kokāliko bhikkhu teneva ābādhena kālamakāsi. Kālaṅkato ca kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapajji sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā. Khi ấy, tỳ khưu Kokālika từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải rồi ra về. Không bao lâu sau khi ra về, toàn thân tỳ khưu Kokālika nổi lên những mụn nhọt to bằng hạt cải. Từ bằng hạt cải, chúng lớn lên bằng hạt đậu xanh, từ bằng hạt đậu xanh, chúng lớn lên bằng hạt đậu ván, từ bằng hạt đậu ván, chúng lớn lên bằng hột táo, từ bằng hột táo, chúng lớn lên bằng quả táo, từ bằng quả táo, chúng lớn lên bằng quả a-ma-la, từ bằng quả a-ma-la, chúng lớn lên bằng quả beluva non, từ bằng quả beluva non, chúng lớn lên bằng quả bilva, rồi từ bằng quả bilva, chúng vỡ ra. Mủ và máu chảy ra. Khi ấy, tỳ khưu Kokālika đã mệnh chung vì chính căn bệnh ấy. Sau khi mệnh chung, tỳ khưu Kokālika đã sanh vào địa ngục Paduma do đã khởi tâm sân hận đối với Sāriputta và Moggallāna. Atha [Pg.153] kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato. Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca brahmā sahampati, idaṃ vatvā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti. Khi ấy, vào lúc đêm đã gần tàn, Phạm thiên Sahampati, với dung sắc thù thắng, chiếu sáng toàn bộ tu viện Jetavana, đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Phạm thiên Sahampati bạch với Đức Thế Tôn rằng: "Bạch Thế Tôn, tỳ khưu Kokālika đã mệnh chung. Bạch Thế Tôn, sau khi mệnh chung, tỳ khưu Kokālika đã sanh vào địa ngục Paduma do đã khởi tâm sân hận đối với Sāriputta và Moggallāna." Phạm thiên Sahampati nói như vậy, sau khi nói xong, vị ấy đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh bên phải rồi biến mất tại chỗ. Atha kho bhagavā tassā rattiyā accayena bhikkhū āmantesi – ‘‘imaṃ, bhikkhave, rattiṃ brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho, bhikkhave, brahmā sahampati maṃ etadavoca – ‘kokāliko, bhante, bhikkhu kālaṅkato. Kālaṅkato ca, bhante, kokāliko bhikkhu padumaṃ nirayaṃ upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’ti. Idamavoca, bhikkhave, brahmā sahampati, idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyī’’ti. Khi ấy, sau khi đêm ấy đã qua, Đức Thế Tôn gọi các tỳ khưu: "Này các tỳ khưu, đêm nay, vào lúc đêm đã gần tàn, Phạm thiên Sahampati, với dung sắc thù thắng, chiếu sáng toàn bộ tu viện Jetavana, đã đi đến chỗ Như Lai; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Như Lai rồi đứng một bên. Này các tỳ khưu, đứng một bên, Phạm thiên Sahampati đã nói với Như Lai rằng: 'Bạch Thế Tôn, tỳ khưu Kokālika đã mệnh chung. Bạch Thế Tôn, sau khi mệnh chung, tỳ khưu Kokālika đã sanh vào địa ngục Paduma do đã khởi tâm sân hận đối với Sāriputta và Moggallāna.' Này các tỳ khưu, Phạm thiên Sahampati đã nói như vậy, sau khi nói xong, vị ấy đảnh lễ Như Lai, đi nhiễu quanh bên phải rồi biến mất tại chỗ." Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kīvadīghaṃ nu kho, bhante, padume niraye āyuppamāṇa’’nti? ‘‘Dīghaṃ kho, bhikkhu, padume niraye āyuppamāṇaṃ. Taṃ na sukaraṃ saṅkhātuṃ – ettakāni vassāni iti vā, ettakāni vassasatāni iti vā, ettakāni vassasahassāni iti vā, ettakāni vassasatasahassāni iti vā’’ti. ‘‘Sakkā pana, bhante, upamaṃ kātu’’nti? ‘‘Sakkā, bhikkhū’’ti bhagavā avoca – Khi được nói như vậy, một vị Tỳ khưu bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, tuổi thọ ở địa ngục Paduma (Hoa Sen) là bao lâu?” – “Này Tỳ khưu, tuổi thọ ở địa ngục Paduma là rất dài. Điều ấy không dễ để tính đếm rằng: ‘chừng này năm,’ hay ‘chừng này trăm năm,’ hay ‘chừng này ngàn năm,’ hay ‘chừng này trăm ngàn năm.’” – “Bạch ngài, có thể nào đưa ra một ví dụ được không?” – Đức Thế Tôn nói: “Có thể, này Tỳ khưu.” ‘‘Seyyathāpi, bhikkhu vīsatikhāriko kosalako tilavāho. Tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṃ tilaṃ uddhareyya; khippataraṃ kho so, bhikkhu, vīsatikhāriko kosalako tilavāho iminā upakkamena parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya, na tveva eko abbudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati abbudā nirayā, evameko nirabbudanirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati nirabbudā nirayā, evameko ababo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ababā nirayā, evameko [Pg.154] aṭaṭo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati aṭaṭā nirayā, evameko ahaho nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati ahahā nirayā, evameko kumudo nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati kumudā nirayā, evameko sogandhiko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati sogandhikā nirayā, evameko uppalanirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati uppalā nirayā, evameko puṇḍariko nirayo. Seyyathāpi, bhikkhu, vīsati puṇḍarikā nirayā, evameko padumo nirayo. Padume pana, bhikkhu, niraye kokāliko bhikkhu upapanno sāriputtamoggallānesu cittaṃ āghātetvā’’ti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā – “Này Tỳ khưu, ví như có một cỗ xe mè của xứ Kosala chứa được hai mươi khāri. Từ đó, một người đàn ông sau mỗi một trăm năm lại lấy ra một hạt mè. Này Tỳ khưu, cỗ xe mè hai mươi khāri của xứ Kosala ấy theo phương cách này sẽ cạn kiệt, sẽ hết đi nhanh hơn, chứ một địa ngục Abbuda thì không. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Abbuda thì bằng một địa ngục Nirabbuda. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Nirabbuda thì bằng một địa ngục Ababa. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Ababa thì bằng một địa ngục Aṭaṭa. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Aṭaṭa thì bằng một địa ngục Ahaha. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Ahaha thì bằng một địa ngục Kumuda. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Kumuda thì bằng một địa ngục Sogandhika. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Sogandhika thì bằng một địa ngục Uppala. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Uppala thì bằng một địa ngục Puṇḍarika. Này Tỳ khưu, ví như hai mươi địa ngục Puṇḍarika thì bằng một địa ngục Paduma. Này Tỳ khưu, Tỳ khưu Kokālika, do đã khởi tâm sân hận đối với Sāriputta và Moggallāna, đã sanh vào địa ngục Paduma.” Đức Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này nữa: ‘‘Purisassa hi jātassa,Kuṭhārī jāyate mukhe; Yāya chindati attānaṃ,Bālo dubbhāsitaṃ bhaṇaṃ. “Thật vậy, đối với người được sanh ra, một cái búa bén đã sanh ra trong miệng; kẻ ngu nói lời ác ngữ, dùng nó để tự chặt mình.” ‘‘Yo nindiyaṃ pasaṃsati,Taṃ vā nindati yo pasaṃsiyo; Vicināti mukhena so kaliṃ,Kalinā tena sukhaṃ na vindati. “Người nào tán dương kẻ đáng chê, hoặc chê bai người đáng tán dương; người ấy tích lũy điều bất hạnh bằng miệng, do điều bất hạnh ấy, người ấy không tìm thấy an lạc.” ‘‘Appamattako ayaṃ kali,Yo akkhesu dhanaparājayo; Sabbassāpi sahāpi attanā,Ayameva mahantaro kali; Yo sugatesu manaṃ padosaye. “Điều bất hạnh này là nhỏ nhặt, tức là việc thua mất tài sản trong khi cờ bạc, cho dù là tất cả cùng với cả bản thân. Chính điều này mới là điều bất hạnh lớn hơn: người nào làm uế nhiễm tâm ý đối với các bậc Thiện Thệ.” ‘‘Sataṃ sahassānaṃ nirabbudānaṃ,Chattiṃsati pañca ca abbudāni; Yamariyagarahī nirayaṃ upeti,Vācaṃ manañca paṇidhāya pāpaka’’nti. “Một trăm ngàn Nirabbuda, ba mươi sáu và năm Abbuda, là thời gian mà kẻ phỉ báng bậc Thánh phải đến địa ngục, sau khi đã hướng lời nói và tâm ý đến điều ác.” Paṭhamo vaggo. Phẩm thứ nhất. Tassuddānaṃ – Tóm lược phẩm: Āyācanaṃ [Pg.155] gāravo brahmadevo,Bako ca brahmā aparā ca diṭṭhi; Pamādakokālikatissako ca,Turū ca brahmā aparo ca kokālikoti. (Kinh) Thỉnh Cầu, Kính Trọng, Phạm Thiên Deva, Phạm Thiên Baka và kinh khác là Tà Kiến; Phóng Dật, Kokālika, Tissaka, Phạm Thiên Turū, và kinh khác là Kokālika. 2. Dutiyavaggo 2. Phẩm Thứ Hai 1. Sanaṅkumārasuttaṃ 1. Kinh Sanaṅkumāra (Phạm Thiên Thiện Cựu Ma La) 182. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati sappinītīre. Atha kho brahmā sanaṅkumāro abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ sappinītīraṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sanaṅkumāro bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 182. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), bên bờ sông Sappinī. Bấy giờ, khi đêm đã gần tàn, Phạm thiên Sanaṅkumāra, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn bộ bờ sông Sappinī, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Phạm thiên Sanaṅkumāra đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: ‘‘Khattiyo seṭṭho janetasmiṃ, ye gottapaṭisārino; Vijjācaraṇasampanno, so seṭṭho devamānuse’’ti. “Trong chúng sanh, những người xem trọng dòng dõi, thì dòng Sát-đế-lỵ là tối thượng; người nào đầy đủ minh và hạnh, vị ấy là tối thượng giữa trời và người.” Idamavoca brahmā sanaṅkumāro. Samanuñño satthā ahosi. Atha kho brahmā sanaṅkumāro ‘‘samanuñño me satthā’’ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyīti. Phạm thiên Sanaṅkumāra đã nói điều này. Bậc Đạo Sư đã chấp thuận. Bấy giờ, Phạm thiên Sanaṅkumāra, (nghĩ rằng): “Bậc Đạo Sư đã chấp thuận lời của ta,” đã đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi biến mất ngay tại chỗ ấy. 2. Devadattasuttaṃ 2. Kinh Devadatta (Đề-bà-đạt-đa) 183. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate acirapakkante devadatte. Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ gijjhakūṭaṃ pabbataṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati devadattaṃ ārabbha bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 183. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu), không bao lâu sau khi Devadatta ra đi. Bấy giờ, khi đêm đã gần tàn, Phạm thiên Sahampati, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn bộ núi Gijjhakūṭa, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Phạm thiên Sahampati, nhân đề cập đến Devadatta, đã nói lên kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: ‘‘Phalaṃ [Pg.156] ve kadaliṃ hanti, phalaṃ veḷuṃ phalaṃ naḷaṃ; Sakkāro kāpurisaṃ hanti, gabbho assatariṃ yathā’’ti. “Quả thật, quả giết cây chuối, quả giết cây tre, quả giết cây sậy; sự cung kính giết kẻ ác nhân, như bào thai giết con la mẹ.” 3. Andhakavindasuttaṃ 3. Kinh Andhakavinda 184. Ekaṃ samayaṃ bhagavā māgadhesu viharati andhakavinde. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho brahmā sahampati abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṃ andhakavindaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho brahmā sahampati bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – 184. Một thời, đức Thế Tôn trú ở xứ Magadha (Ma-kiệt-đà), tại Andhakavinda. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mù, và trời đang mưa lất phất từng giọt. Bấy giờ, khi đêm đã gần tàn, Phạm thiên Sahampati, với dung sắc thù thắng, làm sáng rực toàn bộ Andhakavinda, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Phạm thiên Sahampati đã nói lên những kệ ngôn này trước sự hiện diện của đức Thế Tôn: ‘‘Sevetha pantāni senāsanāni,Careyya saṃyojanavippamokkhā; Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha,Saṅghe vase rakkhitatto satīmā. “Nên thường trú những sàng tọa xa vắng, nên thực hành để giải thoát khỏi các kiết sử; nếu không tìm thấy sự hoan hỷ ở nơi ấy, nên sống trong Tăng chúng, tự thân hộ trì, chánh niệm.” ‘‘Kulākulaṃ piṇḍikāya caranto,Indriyagutto nipako satīmā; Sevetha pantāni senāsanāni,Bhayā pamutto abhaye vimutto. “Đi khất thực từ nhà này sang nhà khác, hộ trì các căn, thận trọng, chánh niệm; nên thường trú những sàng tọa xa vắng, thoát khỏi sợ hãi, giải thoát trong vô úy.” ‘‘Yattha bheravā sarīsapā,Vijju sañcarati thanayati devo; Andhakāratimisāya rattiyā,Nisīdi tattha bhikkhu vigatalomahaṃso. “Nơi có những điều kinh khiếp và loài bò sát, nơi chớp giật loé lên, trời sấm vang; trong đêm tối mịt mù, vị Tỳ khưu ngồi tại đó, không còn dựng tóc gáy.” ‘‘Idañhi jātu me diṭṭhaṃ, nayidaṃ itihītihaṃ; Ekasmiṃ brahmacariyasmiṃ, sahassaṃ maccuhāyinaṃ. “Điều này quả thật đã được tôi thấy, đây không phải là lời đồn; trong một phạm hạnh, có một ngàn vị đã vượt qua cái chết.” ‘‘Bhiyyo pañcasatā sekkhā, dasā ca dasadhā dasa; Sabbe sotasamāpannā, atiracchānagāmino. “Hơn nữa, có năm trăm vị, và một trăm mười vị hữu học; tất cả đều đã nhập dòng, không còn đi đến các cõi thấp.” ‘‘Athāyaṃ [Pg.157] itarā pajā, puññabhāgāti me mano; Saṅkhātuṃ nopi sakkomi, musāvādassa ottapa’’nti. “Còn những chúng sanh khác này, tâm tôi nghĩ rằng họ có phần phước; tôi không thể nào đếm hết được, vì hổ thẹn với lời nói dối.” 4. Aruṇavatīsuttaṃ 4. Kinh Aruṇavatī 185. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati…pe… tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 185. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn ở Sāvatthī... ...Lúc ấy, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu”. “Bạch Thế Tôn”, các Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau: ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, rājā ahosi aruṇavā nāma. Rañño kho pana, bhikkhave, aruṇavato aruṇavatī nāma rājadhānī ahosi. Aruṇavatiṃ kho pana, bhikkhave, rājadhāniṃ sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho upanissāya vihāsi. Sikhissa kho pana, bhikkhave, bhagavato arahato sammāsambuddhassa abhibhūsambhavaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhaddayugaṃ. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘āyāma, brāhmaṇa, yena aññataro brahmaloko tenupasaṅkamissāma, yāva bhattassa kālo bhavissatī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paccassosi. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhū ca bhikkhu – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – aruṇavatiyā rājadhāniyā antarahitā tasmiṃ brahmaloke pāturahesuṃ. “Này các Tỳ khưu, thuở xưa có vị vua tên là Aruṇavā. Này các Tỳ khưu, kinh đô của vua Aruṇavā tên là Aruṇavatī. Này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã trú ngụ gần kinh đô Aruṇavatī. Này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một cặp đệ tử Thượng thủ, một cặp tốt lành, tên là Abhibhū và Sambhava. Rồi, này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi Tỳ khưu Abhibhū: ‘Này Bà-la-môn, chúng ta hãy đi, chúng ta sẽ đến một cõi Phạm thiên nào đó, cho đến khi đến giờ dùng bữa’. ‘Vâng, bạch Thế Tôn’, này các Tỳ khưu, Tỳ khưu Abhibhū vâng đáp Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Rồi, này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và Tỳ khưu Abhibhū, cũng như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, biến mất khỏi kinh đô Aruṇavatī và hiện ra ở cõi Phạm thiên ấy.” ‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘paṭibhātu, brāhmaṇa, taṃ brahmuno ca brahmaparisāya ca brahmapārisajjānañca dhammī kathā’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā, brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata[Pg.158], bho, abbhutaṃ vata bho, kathañhi nāma satthari sammukhībhūte sāvako dhammaṃ desessatī’’’ti! “Rồi, này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi Tỳ khưu Abhibhū: ‘Này Bà-la-môn, hãy để pháp thoại khởi lên trong ông cho Phạm thiên, cho chúng Phạm thiên, và cho tùy tùng của Phạm thiên’. ‘Vâng, bạch Thế Tôn’, này các Tỳ khưu, Tỳ khưu Abhibhū vâng đáp Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, rồi chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên bằng pháp thoại. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên phàn nàn, chê bai, chỉ trích: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật hy hữu thay, thưa quý vị! Làm sao mà một vị đệ tử lại thuyết pháp trước sự hiện diện của bậc Đạo sư!’” ‘‘Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhuṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘ujjhāyanti kho te, brāhmaṇa, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca – acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, kathañhi nāma satthari sammukhībhūte sāvako dhammaṃ desessatīti! Tena hi tvaṃ brāhmaṇa, bhiyyosomattāya brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca saṃvejehī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā dissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi, adissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi, dissamānenapi heṭṭhimena upaḍḍhakāyena adissamānena uparimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi, dissamānenapi uparimena upaḍḍhakāyena adissamānena heṭṭhimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, brahmā ca brahmaparisā ca brahmapārisajjā ca acchariyabbhutacittajātā ahesuṃ – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, samaṇassa mahiddhikatā mahānubhāvatā’’’ti! “Rồi, này các Tỳ khưu, Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi Tỳ khưu Abhibhū: ‘Này Bà-la-môn, Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên đang phàn nàn về ông: “Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật hy hữu thay, thưa quý vị! Làm sao mà một vị đệ tử lại thuyết pháp trước sự hiện diện của bậc Đạo sư!”. Vậy thì, này Bà-la-môn, ông hãy làm cho Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên kinh cảm hơn nữa’. ‘Vâng, bạch Thế Tôn’, này các Tỳ khưu, Tỳ khưu Abhibhū vâng đáp Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, rồi thuyết pháp với thân hữu hình, thuyết pháp với thân vô hình, thuyết pháp với nửa thân dưới hữu hình và nửa thân trên vô hình, thuyết pháp với nửa thân trên hữu hình và nửa thân dưới vô hình. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên sanh tâm kỳ diệu, hy hữu: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật hy hữu thay, thưa quý vị! Vị Sa-môn thật có đại thần lực, đại oai lực!’” ‘‘Atha kho abhibhū bhikkhu sikhiṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ etadavoca – ‘abhijānāmi khvāhaṃ, bhante, bhikkhusaṅghassa majjhe evarūpiṃ vācaṃ bhāsitā – pahomi khvāhaṃ āvuso, brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpetu’nti. ‘Etassa, brāhmaṇa, kālo, etassa, brāhmaṇa, kālo; yaṃ tvaṃ, brāhmaṇa, brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpeyyāsī’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho, bhikkhave, abhibhū bhikkhu sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa paṭissutvā brahmaloke ṭhito imā gāthāyo abhāsi – “Rồi Tỳ khưu Abhibhū bạch với Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: ‘Bạch Thế Tôn, con nhớ là đã từng nói lời này giữa chúng Tỳ khưu: “Thưa các Hiền giả, khi đang ở tại cõi Phạm thiên, tôi có thể làm cho tiếng của mình vang đến một ngàn thế giới”’. ‘Này Bà-la-môn, đây là lúc, này Bà-la-môn, đây là lúc để ông, khi đang ở tại cõi Phạm thiên, làm cho tiếng của mình vang đến một ngàn thế giới.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn’, này các Tỳ khưu, Tỳ khưu Abhibhū vâng đáp Thế Tôn Sikhī, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, rồi đứng tại cõi Phạm thiên, nói lên những câu kệ này:” ‘‘Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane; Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro. “Hãy khởi sự, hãy ra đi, hãy chuyên tâm vào giáo pháp của Đức Phật; hãy phá tan quân đội của thần chết, như voi phá tan ngôi nhà bằng sậy.” ‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati; Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti. “Ai sống không phóng dật trong Pháp và Luật này, sẽ từ bỏ vòng luân hồi sinh tử, và chấm dứt khổ đau.” ‘‘Atha [Pg.159] kho, bhikkhave, sikhī ca bhagavā arahaṃ sammāsambuddho abhibhū ca bhikkhu brahmānañca brahmaparisañca brahmapārisajje ca saṃvejetvā – seyyathāpi nāma…pe… tasmiṃ brahmaloke antarahitā aruṇavatiyā rājadhāniyā pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sikhī bhagavā arahaṃ sammāsambuddho bhikkhū āmantesi – ‘assuttha no, tumhe, bhikkhave, abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti? ‘Assumha kho mayaṃ, bhante, abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti. ‘Yathā kathaṃ pana tumhe, bhikkhave, assuttha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’’’ti? Evaṃ kho mayaṃ, bhante, assumha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassa – “Này các Tỳ khưu, khi ấy, Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác Sikhī và Tỳ khưu Abhibhū, sau khi làm cho Phạm thiên, chúng Phạm thiên, và tùy tùng của Phạm thiên kinh cảm, ... như thể ... đã biến mất khỏi cõi Phạm thiên ấy và hiện ra ở kinh thành Aruṇavatī. Này các Tỳ khưu, khi ấy, Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác Sikhī gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, các ông có nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ không?’ ‘Bạch Thế Tôn, chúng con đã nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ.’ ‘Này các Tỳ khưu, các ông đã nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ như thế nào?’ ‘Bạch Thế Tôn, chúng con đã nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ như sau:’” ‘‘Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane; Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro. “Hãy khởi sự, hãy xuất ly, hãy nỗ lực trong giáo pháp của đức Phật; hãy phá tan quân đội của tử thần, như voi phá tan ngôi nhà bằng sậy.” ‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati; Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti. “Vị nào trong Pháp và Luật này, sống không phóng dật; sẽ từ bỏ vòng luân hồi sinh tử, và chấm dứt khổ đau.” ‘‘‘Evaṃ kho mayaṃ, bhante, assumha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’ti. ‘Sādhu sādhu, bhikkhave; sādhu kho tumhe, bhikkhave! Assuttha abhibhussa bhikkhuno brahmaloke ṭhitassa gāthāyo bhāsamānassā’’’ti. “‘Bạch Thế Tôn, chúng con đã nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ như vậy.’ ‘Lành thay, lành thay, này các Tỳ khưu! Lành thay, này các Tỳ khưu, các ông đã nghe Tỳ khưu Abhibhū, trong khi đang ở tại cõi Phạm thiên, nói lên những bài kệ.’” Idamavoca bhagavā, attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Thế Tôn đã nói như vậy. Các Tỳ khưu ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy. 5. Parinibbānasuttaṃ 5. Kinh Bát-niết-bàn 186. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane antarena yamakasālānaṃ parinibbānasamaye. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘handa dāni, bhikkhave, āmantayāmi vo – ‘vayadhammā saṅkhārā, appamādena sampādethā’ti. Ayaṃ tathāgatassa pacchimā vācā’’. 186. Một thời, Thế Tôn trú ở Kusinārā, tại khu rừng Sāla của dòng họ Malla, ở Upavattana, giữa hai cây Sāla song đôi, vào lúc sắp Bát-niết-bàn. Khi ấy, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu, nay Ta nói với các ông: Các pháp hữu vi có tính chất biến hoại, hãy nỗ lực với sự không phóng dật.’ Đây là lời cuối cùng của Như Lai. Atha [Pg.160] kho bhagavā paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji. Paṭhamā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaṃ samāpajji. Ākāsānañcāyatanā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaṃ samāpajji. Viññāṇañcāyatanā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajji. Ākiñcaññāyatanā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajji. Nevasaññānāsaññāyatanā vuṭṭhahitvā saññāvedayitanirodhaṃ samāpajji. Khi ấy, Thế Tôn nhập Sơ thiền. Xuất khỏi Sơ thiền, Ngài nhập Nhị thiền. Xuất khỏi Nhị thiền, Ngài nhập Tam thiền. Xuất khỏi Tam thiền, Ngài nhập Tứ thiền. Xuất khỏi Tứ thiền, Ngài nhập Không Vô Biên Xứ. Xuất khỏi Không Vô Biên Xứ, Ngài nhập Thức Vô Biên Xứ. Xuất khỏi Thức Vô Biên Xứ, Ngài nhập Vô Sở Hữu Xứ. Xuất khỏi Vô Sở Hữu Xứ, Ngài nhập Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Xuất khỏi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, Ngài nhập Diệt Thọ Tưởng Định. Saññāvedayitanirodhā vuṭṭhahitvā nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpajji. Nevasaññānāsaññāyatanā vuṭṭhahitvā ākiñcaññāyatanaṃ samāpajji. Ākiñcaññāyatanā vuṭṭhahitvā viññāṇañcāyatanaṃ samāpajji. Viññāṇañcāyatanā vuṭṭhahitvā ākāsānañcāyatanaṃ samāpajji. Ākāsānañcāyatanā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā paṭhamaṃ jhānaṃ samāpajji. Paṭhamā jhānā vuṭṭhahitvā dutiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Dutiyā jhānā vuṭṭhahitvā tatiyaṃ jhānaṃ samāpajji. Tatiyā jhānā vuṭṭhahitvā catutthaṃ jhānaṃ samāpajji. Catutthā jhānā vuṭṭhahitvā samanantaraṃ bhagavā parinibbāyi. Parinibbute bhagavati saha parinibbānā brahmā sahampati imaṃ gāthaṃ abhāsi – Xuất khỏi Diệt Thọ Tưởng Định, Ngài nhập Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Xuất khỏi Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, Ngài nhập Vô Sở Hữu Xứ. Xuất khỏi Vô Sở Hữu Xứ, Ngài nhập Thức Vô Biên Xứ. Xuất khỏi Thức Vô Biên Xứ, Ngài nhập Không Vô Biên Xứ. Xuất khỏi Không Vô Biên Xứ, Ngài nhập Tứ thiền. Xuất khỏi Tứ thiền, Ngài nhập Tam thiền. Xuất khỏi Tam thiền, Ngài nhập Nhị thiền. Xuất khỏi Nhị thiền, Ngài nhập Sơ thiền. Xuất khỏi Sơ thiền, Ngài nhập Nhị thiền. Xuất khỏi Nhị thiền, Ngài nhập Tam thiền. Xuất khỏi Tam thiền, Ngài nhập Tứ thiền. Ngay sau khi xuất khỏi Tứ thiền, Thế Tôn Bát-niết-bàn. Khi Thế Tôn Bát-niết-bàn, cùng lúc với sự Bát-niết-bàn, Phạm thiên Sahampati nói lên bài kệ này: ‘‘Sabbeva nikkhipissanti, bhūtā loke samussayaṃ; Yattha etādiso satthā, loke appaṭipuggalo; Tathāgato balappatto, sambuddho parinibbuto’’ti. “Tất cả chúng sanh trong đời, đều sẽ từ bỏ thân thể; khi mà bậc Đạo Sư như vậy, không ai sánh bằng ở trên đời; bậc Như Lai, thành tựu các lực, bậc Chánh Đẳng Giác, đã Bát-niết-bàn.” Parinibbute bhagavati saha parinibbānā sakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi – Khi Thế Tôn Bát-niết-bàn, cùng lúc với sự Bát-niết-bàn, Sakka, vua của các vị trời, nói lên bài kệ này: ‘‘Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino; Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho’’ti. “Các pháp hữu vi quả là vô thường, có sanh ắt có diệt; đã sanh ra rồi thì phải diệt đi, sự tịch tịnh của chúng là an lạc.” Parinibbute [Pg.161] bhagavati saha parinibbānā āyasmā ānando imaṃ gāthaṃ abhāsi – Khi Thế Tôn Bát-niết-bàn, cùng lúc với sự Bát-niết-bàn, Tôn giả Ānanda nói lên bài kệ này: ‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ; Sabbākāravarūpete, sambuddhe parinibbute’’ti. “Khi ấy thật là kinh hoàng, khi ấy thật là rợn tóc gáy; khi bậc Chánh Đẳng Giác, người đầy đủ mọi đức tánh cao quý, đã Bát-niết-bàn.” Parinibbute bhagavati saha parinibbānā āyasmā anuruddho imā gāthāyo abhāsi – Khi Thế Tôn Bát-niết-bàn, cùng lúc với sự Bát-niết-bàn, Tôn giả Anuruddha nói lên những bài kệ này: ‘‘Nāhu assāsapassāso, ṭhitacittassa tādino; Anejo santimārabbha, cakkhumā parinibbuto. “Không còn hơi thở ra vào, của người có tâm vững trú, bậc như vậy; không còn dao động, hướng đến tịch tịnh, bậc có mắt tuệ đã Bát-niết-bàn.” ‘‘Asallīnena cittena, vedanaṃ ajjhavāsayi; Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho cetaso ahū’’ti. “Với tâm không co rút, Ngài đã chịu đựng cảm thọ; như ngọn đèn đã tắt, sự giải thoát của tâm đã xảy ra.” Dutiyo vaggo. Phẩm Thứ Hai. Tassuddānaṃ – Phần Tóm Lược: Brahmāsanaṃ devadatto, andhakavindo aruṇavatī; Parinibbānena ca desitaṃ, idaṃ brahmapañcakanti. Brahmā, Devadatta, Andhakavinda, Aruṇavatī; và Parinibbāna đã được thuyết giảng, đây là năm kinh về Phạm thiên. Brahmasaṃyuttaṃ samattaṃ. Tương Ưng Phạm Thiên đã hoàn tất. 7. Brāhmaṇasaṃyuttaṃ 7. Tương Ưng Bà-la-môn 1. Arahantavaggo 1. Phẩm A-la-hán 1. Dhanañjānīsuttaṃ 1. Kinh Dhanañjānī 187. Evaṃ [Pg.162] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa dhanañjānī nāma brāhmaṇī abhippasannā hoti buddhe ca dhamme ca saṅghe ca. Atha kho dhanañjānī brāhmaṇī bhāradvājagottassa brāhmaṇassa bhattaṃ upasaṃharantī upakkhalitvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi – 187. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Khi ấy, có bà-la-môn nữ tên là Dhanañjānī, vợ của một vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja, có lòng tịnh tín sâu sắc nơi đức Phật, nơi Giáo pháp, và nơi Tăng đoàn. Khi ấy, bà-la-môn nữ Dhanañjānī, trong khi dọn thức ăn cho vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja, đã bị vấp ngã và thốt lên lời cảm hứng ba lần: ‘‘Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa; Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa; Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassā’’ti. ‘Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác; Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác; Con xin đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.’ Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo dhanañjāniṃ brāhmaṇiṃ etadavoca – ‘‘evamevaṃ panāyaṃ vasalī yasmiṃ vā tasmiṃ vā tassa muṇḍakassa samaṇassa vaṇṇaṃ bhāsati. Idāni tyāhaṃ, vasali, tassa satthuno vādaṃ āropessāmī’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo tassa bhagavato vādaṃ āropeyya arahato sammāsambuddhassa. Api ca tvaṃ, brāhmaṇa, gaccha, gantvā vijānissasī’’ti. Khi được nói như vậy, vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja nói với bà-la-môn-nữ Dhanañjāni rằng: ‘Này người đàn bà hạ tiện, lúc nào cũng vậy, bà cứ tán thán đức hạnh của vị sa-môn trọc đầu kia. Này người đàn bà hạ tiện, bây giờ ta sẽ đến để chất vấn giáo lý của vị đạo sư của bà.’ ‘Thưa Bà-la-môn, trong thế giới này với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng sanh gồm sa-môn, bà-la-môn, chư Thiên và loài người, con không thấy một ai có thể chất vấn giáo lý của Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác. Tuy nhiên, thưa Bà-la-môn, ông cứ đi đi, rồi ông sẽ biết.’ Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Rồi vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja, tức giận, không vui, đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, ông đã trao đổi những lời chào hỏi thân thiện với Đức Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện và đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja nói với Đức Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati; Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti. ‘Giết bỏ điều gì, được ngủ an vui? Giết bỏ điều gì, không còn sầu muộn? Thưa ngài Gotama, Ngài tán thành việc giết bỏ pháp duy nhất nào?’ ‘‘Kodhaṃ [Pg.163] chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati; Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa brāhmaṇa; Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti. ‘Giết bỏ sân hận, được ngủ an vui; giết bỏ sân hận, không còn sầu muộn. Này Bà-la-môn, sân hận có gốc độc, ngọn ngọt, các bậc Thánh tán thán việc giết bỏ nó; vì giết bỏ nó rồi, không còn sầu muộn.’ Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. Khi được nói như vậy, vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja bạch Đức Thế Tôn rằng: ‘Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, người ta lật ngửa vật bị úp, hay mở ra vật bị che kín, hay chỉ đường cho người lạc lối, hay đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Mong rằng con được xuất gia dưới sự hướng dẫn của Tôn giả Gotama, mong rằng con được thọ cụ túc giới.’ Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti. Vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đã được xuất gia, được thọ cụ túc giới nơi Đức Thế Tôn. Không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, Tôn giả Bhāradvāja, sống một mình, ẩn dật, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của đời sống phạm hạnh mà vì đó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán. 2. Akkosasuttaṃ 2. Kinh Mắng Chửi 188. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. 188. Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Bà-la-môn Akkosaka Bhāradvāja nghe tin: ‘Một vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia dưới sự hướng dẫn của Sa-môn Gotama.’ Tức giận, không vui, ông đi đến chỗ Đức Thế Tôn; sau khi đến, ông đã mắng chửi, lăng mạ Đức Thế Tôn bằng những lời lẽ thô tục, khiếm nhã. Evaṃ vutte, bhagavā akkosakabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, api nu kho te āgacchanti mittāmaccā ñātisālohitā atithiyo ’’ti? ‘‘Appekadā me, bho gotama, āgacchanti mittāmaccā [Pg.164] ñātisālohitā atithiyo’’ti. ‘‘‘Taṃ kiṃ maññasi, brāhmaṇa, api nu tesaṃ anuppadesi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vā’’’ti? ‘‘‘Appekadā nesāhaṃ, bho gotama, anuppademi khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā sāyanīyaṃ vā’’’ti. ‘‘‘Sace kho pana te, brāhmaṇa, nappaṭiggaṇhanti, kassa taṃ hotī’’’ti? ‘‘‘Sace te, bho gotama, nappaṭiggaṇhanti, amhākameva taṃ hotī’’’ti. ‘‘Evameva kho, brāhmaṇa, yaṃ tvaṃ amhe anakkosante akkosasi, arosente rosesi, abhaṇḍante bhaṇḍasi, taṃ te mayaṃ nappaṭiggaṇhāma. Tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti; tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti’’. Khi được nói như vậy, Đức Thế Tôn nói với Bà-la-môn Akkosaka Bhāradvāja: ‘Này Bà-la-môn, ông nghĩ thế nào? Có khi nào bạn bè, thân hữu, bà con, huyết thống, khách khứa đến thăm ông không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, có khi bạn bè, thân hữu, bà con, huyết thống, khách khứa đến thăm tôi.’ ‘Này Bà-la-môn, ông nghĩ thế nào? Ông có dọn cho họ đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, hay đồ nếm không?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, có khi tôi dọn cho họ đồ ăn cứng, đồ ăn mềm, hay đồ nếm.’ ‘Này Bà-la-môn, nếu họ không nhận, thì những thứ đó thuộc về ai?’ ‘Thưa Tôn giả Gotama, nếu họ không nhận, thì những thứ đó thuộc về chúng tôi.’ ‘Cũng vậy, này Bà-la-môn, ông mắng chửi chúng tôi, những người không mắng chửi lại; ông phẫn nộ với chúng tôi, những người không phẫn nộ lại; ông gây sự với chúng tôi, những người không gây sự lại. Chúng tôi không nhận những thứ đó của ông. Này Bà-la-môn, những thứ đó là của ông; này Bà-la-môn, những thứ đó là của ông.’ ‘‘Yo kho, brāhmaṇa, akkosantaṃ paccakkosati, rosentaṃ paṭiroseti, bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati, ayaṃ vuccati, brāhmaṇa, sambhuñjati vītiharatīti. Te mayaṃ tayā neva sambhuñjāma na vītiharāma. Tavevetaṃ, brāhmaṇa, hoti; tavevetaṃ, brāhmaṇa, hotī’’ti. ‘‘Bhavantaṃ kho gotamaṃ sarājikā parisā evaṃ jānāti – ‘arahaṃ samaṇo gotamo’ti. Atha ca pana bhavaṃ gotamo kujjhatī’’ti. ‘Này Bà-la-môn, người nào mắng chửi lại kẻ mắng chửi mình, phẫn nộ lại kẻ phẫn nộ với mình, gây sự lại kẻ gây sự với mình, người ấy được gọi là, này Bà-la-môn, cùng ăn, cùng trao đổi. Chúng tôi không cùng ăn, không cùng trao đổi với ông. Này Bà-la-môn, những thứ đó là của ông; này Bà-la-môn, những thứ đó là của ông.’ ‘Hội chúng cùng với nhà vua biết Tôn giả Gotama là: “Sa-môn Gotama là bậc A-la-hán”. Thế mà Tôn giả Gotama lại nổi giận.’ ‘‘Akkodhassa kuto kodho, dantassa samajīvino; Sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino. Với người không sân hận, đã được điều phục, sống đúng pháp, đã giải thoát nhờ chánh trí, đã tịch tịnh, như vậy, làm sao có sân hận? ‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati; Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ. Kẻ nào nổi giận lại với người đang giận, kẻ ấy còn tệ hơn người kia. Người không nổi giận lại với người đang giận, là chiến thắng một trận chiến khó thắng. ‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati. Người nào biết người khác đang nổi giận, mà giữ chánh niệm và bình tĩnh, người ấy thực hành lợi ích cho cả hai, cho mình và cho người. ‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca; Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti. Những người không am hiểu Chánh pháp, họ cho là kẻ ngu, người đang chữa lành cho cả hai, cho mình và cho người. Evaṃ vutte, akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ, bhante, bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Akkosakabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu thay, thưa ngài Gotama… Con xin quy y ngài Gotama, quy y Pháp, và quy y chúng Tỳ khưu. Kính bạch ngài, mong rằng con được xuất gia dưới sự hiện diện của ngài Gotama, mong rằng con được thọ cụ túc giới.” Alattha kho akkosakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno kho panāyasmā akkosakabhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto [Pg.165] nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti. Bà-la-môn Akkosakabhāradvāja đã được xuất gia dưới sự hiện diện của đức Thế Tôn, đã được thọ cụ túc giới. Và không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, tôn giả Akkosakabhāradvāja, trong khi đang an trú một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, có tâm hướng đến (Niết-bàn), đã không bao lâu — vì mục đích mà các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình, tức là mục tiêu vô thượng của phạm hạnh — ngay trong hiện tại, tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đắc và an trú. Vị ấy đã biết rõ: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.” Và tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán. 3. Asurindakasuttaṃ 3. Kinh Asurindaka 189. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho asurindakabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘bhāradvājagotto brāhmaṇo kira samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi. Atha kho asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘jitosi, samaṇa, jitosi, samaṇā’’ti. 189. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bà-la-môn Asurindakabhāradvāja nghe được rằng: “Nghe nói một vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình dưới sự hiện diện của sa-môn Gotama.” Phẫn nộ, không hài lòng, vị ấy đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy mắng nhiếc, lăng mạ đức Thế Tôn bằng những lời lẽ không xứng đáng, thô lỗ. Khi được nói như vậy, đức Thế Tôn vẫn im lặng. Bấy giờ, bà-la-môn Asurindakabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Ngài đã thua, thưa sa-môn, ngài đã thua, thưa sa-môn!” ‘‘Jayaṃ ve maññati bālo, vācāya pharusaṃ bhaṇaṃ; Jayañcevassa taṃ hoti, yā titikkhā vijānato. “Kẻ ngu nói lời thô lỗ, tự cho mình là chiến thắng. Nhưng đối với người có trí, sự kham nhẫn chính là chiến thắng của vị ấy.” ‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati; Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ. “Người nổi giận lại với kẻ đang giận, chính vì thế mà trở nên tồi tệ hơn. Người không nổi giận lại với kẻ đang giận, là chiến thắng một trận chiến khó thắng.” ‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati. “Người biết kẻ khác đang phẫn nộ, mà chánh niệm giữ được bình tĩnh, là đang thực hành lợi ích cho cả hai, cho mình và cho người.” ‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca; Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti. “Người đang chữa lành cho cả hai, cho mình và cho người, thì những kẻ không thông hiểu Chánh pháp lại cho rằng đó là kẻ ngu.” Evaṃ vutte, asurindakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Asurindakabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu thay, thưa ngài Gotama… (cho đến) … vị ấy đã biết rõ.” Và tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán. 4. Bilaṅgikasuttaṃ 4. Kinh Bilaṅgika 190. Ekaṃ [Pg.166] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Assosi kho bilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo – ‘‘bhāradvājagotto kira brāhmaṇo samaṇassa gotamassa santike agārasmā anagāriyaṃ pabbajito’’ti kupito anattamano yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha kho bhagavā bilaṅgikassa bhāradvājassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya bilaṅgikaṃ bhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 190. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bà-la-môn Bilaṅgikabhāradvāja nghe được rằng: “Nghe nói một vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja đã từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình dưới sự hiện diện của sa-môn Gotama.” Phẫn nộ, không hài lòng, vị ấy đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy im lặng đứng một bên. Bấy giờ, đức Thế Tôn, với tâm của mình biết được tư duy trong tâm của bà-la-môn Bilaṅgikabhāradvāja, đã nói với bà-la-môn Bilaṅgikabhāradvāja bằng một bài kệ: ‘‘Yo appaduṭṭhassa narassa dussati,Suddhassa posassa anaṅgaṇassa; Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ,Sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto’’ti. “Người nào xúc phạm đến người không đáng xúc phạm, đến bậc thanh tịnh, không còn phiền não; điều ác ấy quay trở lại chính kẻ ngu đó, như bụi mịn tung ngược chiều gió.” Evaṃ vutte, vilaṅgikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Bilaṅgikabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu thay, thưa ngài Gotama… (cho đến) … vị ấy đã biết rõ.” Và tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán. 5. Ahiṃsakasuttaṃ 5. Kinh Ahiṃsaka 191. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahiṃsakāhaṃ, bho gotama, ahiṃsakāhaṃ, bho gotamā’’ti. 191. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, bà-la-môn Ahiṃsakabhāradvāja đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy cùng đức Thế Tôn chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bà-la-môn Ahiṃsakabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thưa ngài Gotama, tôi là Ahiṃsaka (người vô hại). Thưa ngài Gotama, tôi là Ahiṃsaka.” ‘‘Yathā nāmaṃ tathā cassa, siyā kho tvaṃ ahiṃsako; Yo ca kāyena vācāya, manasā ca na hiṃsati; Sa ve ahiṃsako hoti, yo paraṃ na vihiṃsatī’’ti. “Mong rằng ông đúng như tên gọi, mong rằng ông là người vô hại. Người nào không làm hại kẻ khác bằng thân, khẩu, và ý; người ấy thật sự là người vô hại, là người không làm tổn thương kẻ khác.” Evaṃ vutte, ahiṃsakabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā ahiṃsakabhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Ahiṃsakabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu thay, thưa ngài Gotama… (cho đến) … vị ấy đã biết rõ.” Và tôn giả Ahiṃsakabhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán. 6. Jaṭāsuttaṃ 6. Kinh Jaṭā (Rối Rắm) 192. Sāvatthinidānaṃ[Pg.167]. Atha kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho jaṭābhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 192. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, bà-la-môn Jaṭābhāradvāja đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy cùng đức Thế Tôn chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bà-la-môn Jaṭābhāradvāja bạch với đức Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Antojaṭā bahijaṭā, jaṭāya jaṭitā pajā; Taṃ taṃ gotama pucchāmi, ko imaṃ vijaṭaye jaṭa’’nti. “Rối rắm bên trong, rối rắm bên ngoài, chúng sanh bị rối rắm bởi sự rối rắm. Con xin hỏi ngài Gotama điều ấy: Ai có thể gỡ mối rối rắm này?” ‘‘Sīle patiṭṭhāya naro sapañño, cittaṃ paññañca bhāvayaṃ; Ātāpī nipako bhikkhu, so imaṃ vijaṭaye jaṭaṃ. “Người có trí tuệ, an trú trong giới, tu tập tâm và tuệ; vị tỳ khưu nhiệt tâm, thận trọng, vị ấy có thể gỡ mối rối rắm này.” ‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Khīṇāsavā arahanto, tesaṃ vijaṭitā jaṭā. “Những vị đã ly tham, sân, và vô minh; các vị lậu tận, A-la-hán, đối với các vị ấy, mối rối rắm đã được gỡ.” ‘‘Yattha nāmañca rūpañca, asesaṃ uparujjhati; Paṭighaṃ rūpasaññā ca, etthesā chijjate jaṭā’’ti. “Nơi nào danh và sắc, cùng với tưởng về đối ngại và tưởng về sắc, được đoạn diệt không còn dư sót; chính tại nơi ấy, mối rối rắm này bị cắt đứt.” Evaṃ vutte, jaṭābhāradvājo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Jaṭābhāradvāja bạch với đức Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu thay, thưa ngài Gotama… (cho đến) … Và tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán.” 7. Suddhikasuttaṃ 7. Kinh Suddhika 193. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ ajjhabhāsi – 193. Nhân duyên tại Sāvatthī. Bấy giờ, Bà la môn Suddhikabhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy cùng với Thế Tôn nói lên những lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà la môn Suddhikabhāradvāja ở trước mặt Thế Tôn nói lên bài kệ này: ‘‘Na brāhmaṇo sujjhati koci, loke sīlavāpi tapokaraṃ; Vijjācaraṇasampanno, so sujjhati na aññā itarā pajā’’ti. “Ở đời, không một Bà la môn nào được thanh tịnh, dù có giới hạnh, thực hành khổ hạnh; người nào đầy đủ minh và hạnh, người ấy được thanh tịnh, còn các chúng sanh khác thì không.” ‘‘Bahumpi palapaṃ jappaṃ, na jaccā hoti brāhmaṇo; Antokasambu saṅkiliṭṭho, kuhanaṃ upanissito. “Dù nói lảm nhảm nhiều lời, không phải do sanh mà thành Bà la môn; bên trong thối tha, ô nhiễm, nương tựa vào sự lừa dối. ‘‘Khattiyo [Pg.168] brāhmaṇo vesso, suddo caṇḍālapukkuso; Āraddhavīriyo pahitatto, niccaṃ daḷhaparakkamo; Pappoti paramaṃ suddhiṃ, evaṃ jānāhi brāhmaṇā’’ti. “Dù là Sát đế lỵ, Bà la môn, Phệ xá, Thủ đà la, Chiên đà la, hay người đổ rác; người tinh cần, quyết tâm, luôn luôn kiên trì nỗ lực, sẽ đạt đến sự thanh tịnh tối thượng. Này Bà la môn, hãy biết như vậy.” Evaṃ vutte, suddhikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti. Khi được nói như vậy, Bà la môn Suddhikabhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!… (cho đến)… Và Tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A la hán.” 8. Aggikasuttaṃ 8. Kinh Aggika 194. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa sappinā pāyaso sannihito hoti – ‘‘aggiṃ juhissāmi, aggihuttaṃ paricarissāmī’’ti. 194. Một thời, Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Bà la môn Aggikabhāradvāja đã chuẩn bị sẵn cháo sữa với bơ lỏng, với ý định: “Ta sẽ cúng dường lửa, ta sẽ thực hiện lễ tế lửa.” Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Rājagahe sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena aggikabhāradvājassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. Disvāna bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát và y, đi vào thành Rājagaha để khất thực. Khi đi khất thực theo thứ tự từng nhà ở Rājagaha, Ngài đi đến nhà của Bà la môn Aggikabhāradvāja; sau khi đến, Ngài đứng một bên. Bà la môn Aggikabhāradvāja thấy Thế Tôn đang đứng khất thực. Thấy vậy, vị ấy nói với Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Tīhi vijjāhi sampanno, jātimā sutavā bahū; Vijjācaraṇasampanno, somaṃ bhuñjeyya pāyasa’’nti. “Người nào đầy đủ ba minh, có dòng dõi, đa văn, đầy đủ minh và hạnh, người ấy xứng đáng dùng cháo sữa này.” ‘‘Bahumpi palapaṃ jappaṃ, na jaccā hoti brāhmaṇo; Antokasambu saṃkiliṭṭho, kuhanāparivārito. “Dù nói lảm nhảm nhiều lời, không phải do sanh mà thành Bà la môn; bên trong thối tha, ô nhiễm, bị sự lừa dối bao vây. ‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyañca passati; Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni. “Vị mâu ni nào biết được đời trước, thấy được cõi trời và cõi khổ; lại đạt đến sự đoạn tận sanh, bậc mâu ni đã hoàn tất thắng trí. ‘‘Etāhi tīhi vijjāhi, tevijjo hoti brāhmaṇo; Vijjācaraṇasampanno, somaṃ bhuñjeyya pāyasa’’nti. “Với ba minh này, vị ấy là Bà la môn tam minh; người đầy đủ minh và hạnh, người ấy xứng đáng dùng cháo sữa này.” ‘‘Bhuñjatu bhavaṃ gotamo. Brāhmaṇo bhava’’nti. “Xin Tôn giả Gotama hãy dùng. Tôn giả là một vị Bà la môn.” ‘‘Gāthābhigītaṃ [Pg.169] me abhojaneyyaṃ,Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo; Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā. “Vật thực có được do đọc kệ, Ta không dùng; này Bà la môn, đó không phải là pháp của những người thấy rõ. Chư Phật từ bỏ vật thực có được do đọc kệ; này Bà la môn, khi có Chánh pháp, đó là cách sinh sống. ‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ; Annena pānena upaṭṭhahassu,Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti. “Hãy cúng dường bằng thức ăn và thức uống khác cho bậc toàn thiện, bậc đại sĩ, bậc lậu tận, người đã dập tắt hối hận. Vì đó là ruộng phước cho người mong cầu phước báu.” Evaṃ vutte, aggikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā aggikabhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti. Khi được nói như vậy, Bà la môn Aggikabhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!… (cho đến)… Và Tôn giả Aggikabhāradvāja đã trở thành một trong các vị A la hán.” 9. Sundarikasuttaṃ 9. Kinh Sundarika 195. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati sundarikāya nadiyā tīre. Tena kho pana samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo sundarikāya nadiyā tīre aggiṃ juhati, aggihuttaṃ paricarati. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo aggiṃ juhitvā aggihuttaṃ paricaritvā uṭṭhāyāsanā samantā catuddisā anuvilokesi – ‘‘ko nu kho imaṃ habyasesaṃ bhuñjeyyā’’ti? Addasā kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle sasīsaṃ pārutaṃ nisinnaṃ. Disvāna vāmena hatthena habyasesaṃ gahetvā dakkhiṇena hatthena kamaṇḍaluṃ gahetvā yena bhagavā tenupasaṅkami. Atha kho bhagavā sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa padasaddena sīsaṃ vivari. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo ‘muṇḍo ayaṃ bhavaṃ, muṇḍako ayaṃ bhava’nti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sundarikabhāradvājassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘muṇḍāpi hi idhekacce brāhmaṇā bhavanti; yaṃnūnāhaṃ taṃ upasaṅkamitvā jātiṃ puccheyya’nti. 195. Một thời, Thế Tôn trú tại xứ Kosala, bên bờ sông Sundarikā. Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja đang cúng dường lửa, thực hiện lễ tế lửa bên bờ sông Sundarikā. Sau khi cúng dường lửa, thực hiện lễ tế lửa xong, Bà la môn Sundarikabhāradvāja từ chỗ ngồi đứng dậy, nhìn quanh bốn phương và tự hỏi: “Ai có thể dùng phần vật cúng còn lại này?” Bà la môn Sundarikabhāradvāja thấy Thế Tôn đang ngồi dưới một gốc cây, trùm kín cả đầu. Thấy vậy, vị ấy tay trái cầm phần vật cúng còn lại, tay phải cầm bình nước, đi đến chỗ Thế Tôn. Bấy giờ, nghe tiếng bước chân của Bà la môn Sundarikabhāradvāja, Thế Tôn mở tấm y che đầu ra. Khi ấy, Bà la môn Sundarikabhāradvāja nghĩ: “Vị này đầu trọc, vị này là kẻ đầu trọc,” và muốn quay trở về. Nhưng rồi Bà la môn Sundarikabhāradvāja lại nghĩ: “Ở đây cũng có một số Bà la môn đầu trọc. Hay là ta đến hỏi vị ấy về dòng dõi.” Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘kiṃjacco bhava’nti? Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy bạch với Thế Tôn rằng: “Tôn giả thuộc dòng dõi nào?” ‘‘Mā [Pg.170] jātiṃ puccha caraṇañca puccha,Kaṭṭhā have jāyati jātavedo; Nīcākulīnopi muni dhitimā,Ājānīyo hoti hirīnisedho. “Đừng hỏi dòng dõi, hãy hỏi về hạnh kiểm. Lửa quả thật sanh từ củi gỗ. Dù thuộc dòng dõi thấp hèn, bậc mâu ni vẫn kiên định, là bậc thuần chủng, được hổ thẹn ngăn giữ. ‘‘Saccena danto damasā upeto,Vedantagū vusitabrahmacariyo; Yaññopanīto tamupavhayetha,Kālena so juhati dakkhiṇeyye’’ti. “Người được chế ngự bởi chân lý, đầy đủ sự tự chủ, đã đến tận cùng của minh, đã sống đời phạm hạnh, người đã dâng lễ vật, hãy mời vị ấy đến. Người ấy cúng dường đúng thời cho bậc đáng cúng dường.” ‘‘Addhā suyiṭṭhaṃ suhutaṃ mama yidaṃ,Yaṃ tādisaṃ vedagumaddasāmi; Tumhādisānañhi adassanena,Añño jano bhuñjati habyasesa’’nti. “Chắc chắn lễ tế của tôi đã được cúng dường tốt đẹp, đã được dâng cúng tốt đẹp, vì tôi đã gặp được một bậc thông đạt minh như vậy. Vì không gặp được những vị như Ngài, nên người khác đã dùng phần vật cúng còn lại.” ‘‘Bhuñjatu bhavaṃ gotamo. Brāhmaṇo bhava’’nti. “Xin Tôn giả Gotama hãy dùng. Tôn giả là một vị Bà la môn.” ‘‘Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo; Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā. “Vật thực có được do đọc kệ, Ta không dùng; này Bà la môn, đó không phải là pháp của những người thấy rõ. Chư Phật từ bỏ vật thực có được do đọc kệ; này Bà la môn, khi có Chánh pháp, đó là cách sinh sống. ‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ; Annena pānena upaṭṭhahassu,Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti. “Hãy cúng dường bằng thức ăn và thức uống khác cho bậc toàn thiện, bậc đại sĩ, bậc lậu tận, người đã dập tắt hối hận. Vì đó là ruộng phước cho người mong cầu phước báu.” ‘‘Atha kassa cāhaṃ, bho gotama, imaṃ habyasesaṃ dammī’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ, brāhmaṇa, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yasseso habyaseso bhutto sammā pariṇāmaṃ gaccheyya aññatra, brāhmaṇa, tathāgatassa vā tathāgatasāvakassa vā. Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, taṃ habyasesaṃ appaharite vā chaḍḍehi appāṇake vā udake opilāpehī’’ti. “Thưa Tôn giả Gotama, vậy con sẽ dâng phần vật cúng tế còn lại này cho ai?” “Này Bà la môn, trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong chúng sanh này cùng với Sa môn, Bà la môn, cùng với chư Thiên và loài người, Ta không thấy một ai, ngoại trừ Như Lai hoặc đệ tử của Như Lai, mà sau khi ăn phần vật cúng tế còn lại này có thể tiêu hóa được một cách tốt đẹp. Do đó, này Bà la môn, ngươi hãy vứt bỏ phần vật cúng tế còn lại đó ở nơi không có cỏ xanh, hoặc thả trôi nó trong nước không có chúng sanh.” Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo taṃ habyasesaṃ appāṇake udake opilāpesi. Atha kho so habyaseso udake pakkhitto cicciṭāyati [Pg.171] ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati. Seyyathāpi nāma phālo divasaṃsantatto udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati; evameva so habyaseso udake pakkhitto cicciṭāyati ciṭiciṭāyati sandhūpāyati sampadhūpāyati. Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja đã thả trôi phần vật cúng tế còn lại đó trong nước không có chúng sanh. Khi phần vật cúng tế còn lại đó được bỏ vào nước, nó kêu lên xèo xèo, xì xì, bốc khói và tỏa khói nghi ngút. Ví như lưỡi cày được nung nóng cả ngày, khi bỏ vào nước, nó kêu lên xèo xèo, xì xì, bốc khói và tỏa khói nghi ngút; cũng vậy, phần vật cúng tế còn lại đó khi được bỏ vào nước, nó kêu lên xèo xèo, xì xì, bốc khói và tỏa khói nghi ngút. Atha kho sundarikabhāradvājo brāhmaṇo saṃviggo lomahaṭṭhajāto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitaṃ kho sundarikabhāradvājaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā gāthāhi ajjhabhāsi – Bấy giờ, Bà la môn Sundarikabhāradvāja, kinh hãi, lông tóc dựng đứng, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đứng sang một bên. Thế Tôn đã nói với Bà la môn Sundarikabhāradvāja đang đứng một bên bằng những câu kệ: ‘‘Mā brāhmaṇa dāru samādahāno,Suddhiṃ amaññi bahiddhā hi etaṃ; Na hi tena suddhiṃ kusalā vadanti,Yo bāhirena parisuddhimicche. “Này Bà la môn, chớ nghĩ rằng thanh tịnh có được do việc nhóm củi, vì đó là việc bên ngoài. Bậc thiện xảo không nói rằng sự thanh tịnh có được bằng cách đó, đối với người tìm cầu sự thanh tịnh qua những phương tiện bên ngoài.” ‘‘Hitvā ahaṃ brāhmaṇa dārudāhaṃAjjhattamevujjalayāmi jotiṃ; Niccagginī niccasamāhitatto,Arahaṃ ahaṃ brahmacariyaṃ carāmi. “Này Bà la môn, Ta đã từ bỏ việc đốt củi, Ta chỉ thắp sáng ngọn lửa bên trong. Với ngọn lửa thường cháy, với tâm thường định tĩnh, Ta, bậc A la hán, thực hành đời sống phạm hạnh.” ‘‘Māno hi te brāhmaṇa khāribhāro,Kodho dhumo bhasmani mosavajjaṃ; Jivhā sujā hadayaṃ jotiṭhānaṃ,Attā sudanto purisassa joti. “Này Bà la môn, ngã mạn của ngươi chính là gánh nặng, sân hận là khói, lời nói dối là tro. Lưỡi là muỗng cúng tế, tâm là nơi ngọn lửa cháy, tự ngã được khéo điều phục là ngọn lửa của con người.” ‘‘Dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho,Anāvilo sabbhi sataṃ pasattho; Yattha have vedaguno sinātā,Anallagattāva taranti pāraṃ. “Này Bà la môn, Pháp là hồ nước, giới là bến tắm, không vẩn đục, được bậc thiện nhân tán thán. Nơi ấy, những bậc thông đạt Vệ đà tắm gội, và với thân không ướt, họ vượt sang bờ bên kia.” ‘‘Saccaṃ dhammo saṃyamo brahmacariyaṃ,Majjhe sitā brāhmaṇa brahmapatti; Sa tujjubhūtesu namo karohi,Tamahaṃ naraṃ dhammasārīti brūmī’’ti. “Chân lý, Pháp, sự chế ngự, đời sống phạm hạnh, này Bà la môn, đó là con đường đạt đến trạng thái Phạm thiên, dựa vào trung đạo. Ngươi hãy đảnh lễ những bậc ngay thẳng. Ta gọi người ấy là người sống theo cốt lõi của Pháp.” Evaṃ [Pg.172] vutte, sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosī’’ti. Khi được nói như vậy, Bà la môn Sundarikabhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... (vân vân)... Và Tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A la hán.” 10. Bahudhītarasuttaṃ 10. Kinh Nhiều Con Gái 196. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa catuddasa balībaddā naṭṭhā honti. Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo te balībadde gavesanto yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā addasa bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imā gāthāyo abhāsi – 196. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Bấy giờ, mười bốn con bò đực của một Bà la môn thuộc dòng họ Bhāradvāja bị mất. Khi ấy, Bà la môn dòng họ Bhāradvāja, trong khi tìm kiếm những con bò đực đó, đã đi đến khu rừng ấy; sau khi đến, ông thấy Thế Tôn đang ngồi trong khu rừng đó, ngồi kiết già, giữ thân thẳng, an lập chánh niệm trước mặt. Thấy vậy, ông đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đọc những câu kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, balībaddā catuddasa; Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī. “Chắc hẳn vị Sa môn này không có mười bốn con bò đực bị mất sáu ngày nay, vì thế vị Sa môn này được an lạc.” ‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, tilākhettasmi pāpakā; Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī. “Chắc hẳn vị Sa môn này không có những cây vừng xấu xí, chỉ còn một hai lá trong ruộng vừng, vì thế vị Sa môn này được an lạc.” ‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā; Ussoḷhikāya naccanti, tenāyaṃ samaṇo sukhī. “Chắc hẳn vị Sa môn này không có những con chuột nhảy múa trong kho thóc rỗng, vì thế vị Sa môn này được an lạc.” ‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, santhāro sattamāsiko; Uppāṭakehi sañchanno, tenāyaṃ samaṇo sukhī. “Chắc hẳn vị Sa môn này không có tấm trải giường bảy tháng không dùng, bị rệp bao phủ, vì thế vị Sa môn này được an lạc.” ‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, vidhavā satta dhītaro; Ekaputtā duputtā ca, tenāyaṃ samaṇo sukhī. “Chắc hẳn vị Sa môn này không có bảy người con gái góa bụa, người có một con, người có hai con, vì thế vị Sa môn này được an lạc.” ‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, piṅgalā tilakāhatā; Sottaṃ pādena bodheti, tenāyaṃ samaṇo sukhī. “Chắc hẳn vị Sa môn này không có người vợ mắt vàng, người đầy tàn nhang, dùng chân đánh thức khi đang ngủ, vì thế vị Sa môn này được an lạc.” ‘‘Na hi nūnimassa samaṇassa, paccūsamhi iṇāyikā; Detha dethāti codenti, tenāyaṃ samaṇo sukhī’’ti. “Chắc hẳn vị Sa môn này không bị các chủ nợ vào lúc rạng đông thúc giục: ‘Trả đi, trả đi!’, vì thế vị Sa môn này được an lạc.” ‘‘Na [Pg.173] hi mayhaṃ brāhmaṇa, balībaddā catuddasa; Ajjasaṭṭhiṃ na dissanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī. “Này Bà la môn, Ta không có mười bốn con bò đực bị mất sáu ngày nay, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.” ‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tilākhettasmi pāpakā; Ekapaṇṇā dupaṇṇā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī. “Này Bà la môn, Ta không có những cây vừng xấu xí, chỉ còn một hai lá trong ruộng vừng, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.” ‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, tucchakoṭṭhasmi mūsikā; Ussoḷhikāya naccanti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī. “Này Bà la môn, Ta không có những con chuột nhảy múa trong kho thóc rỗng, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.” ‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, santhāro sattamāsiko; Uppāṭakehi sañchanno, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī. “Này Bà la môn, Ta không có tấm trải giường bảy tháng không dùng, bị rệp bao phủ, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.” ‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, vidhavā satta dhītaro; Ekaputtā duputtā ca, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī. “Này Bà la môn, Ta không có bảy người con gái góa bụa, người có một con, người có hai con, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.” ‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, piṅgalā tilakāhatā; Sottaṃ pādena bodheti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī. “Này Bà la môn, Ta không có người vợ mắt vàng, người đầy tàn nhang, dùng chân đánh thức khi đang ngủ, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.” ‘‘Na hi mayhaṃ brāhmaṇa, paccūsamhi iṇāyikā; Detha dethāti codenti, tenāhaṃ brāhmaṇā sukhī’’ti. “Này Bà la môn, Ta không bị các chủ nợ vào lúc rạng đông thúc giục: ‘Trả đi, trả đi!’, vì thế, này Bà la môn, Ta được an lạc.” Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama! Seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evameva bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Labheyyāhaṃ bhoto gotamassa santike pabbajjaṃ, labheyyaṃ upasampada’’nti. Khi được nói như vậy, Bà la môn dòng họ Bhāradvāja bạch với Thế Tôn rằng: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama, thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ví như người lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người lạc lối, hoặc đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, Pháp đã được Tôn giả Gotama tuyên thuyết bằng nhiều phương tiện. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tỳ khưu Tăng. Mong rằng con được xuất gia, được thọ cụ túc giới trước sự hiện diện của Tôn giả Gotama.” Alattha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṃ, alattha upasampadaṃ. Acirūpasampanno panāyasmā bhāradvājo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti, tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ [Pg.174] itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bhāradvājo arahataṃ ahosīti. Vị Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhāradvāja đã được xuất gia, đã được thọ cụ túc giới nơi đức Thế Tôn. Tôn giả Bhāradvāja, không bao lâu sau khi thọ cụ túc giới, sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, quyết chí, chẳng bao lâu đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà vì nó các thiện gia nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Bhāradvāja đã trở thành một trong các vị A-la-hán. Arahantavaggo paṭhamo. Phẩm A-la-hán, thứ nhất. Tassuddānaṃ – Đây là kệ tóm tắt của phẩm ấy: Dhanañjānī ca akkosaṃ, asurindaṃ bilaṅgikaṃ; Ahiṃsakaṃ jaṭā ceva, suddhikañceva aggikā; Sundarikaṃ bahudhītarena ca te dasāti. Kinh Dhanañjānī, kinh Akkosa, kinh Asurinda, kinh Bilaṅgika; kinh Ahiṃsaka, kinh Jaṭā, kinh Suddhika, và kinh Aggikā; kinh Sundarika cùng với kinh Bahudhītarā, đó là mười kinh. 2. Upāsakavaggo 2. Phẩm Cư Sĩ 1. Kasibhāradvājasuttaṃ 1. Kinh Kasibhāradvāja 197. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati dakkhiṇāgirismiṃ ekanāḷāyaṃ brāhmaṇagāme. Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa pañcamattāni naṅgalasatāni payuttāni honti vappakāle. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa kammanto tenupasaṅkami. 197. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Magadha, tại Dakkhiṇāgiri, trong một làng Bà-la-môn tên là Ekanāḷā. Vào lúc ấy, đang là mùa gieo hạt, năm trăm cái cày của Bà-la-môn Kasibhāradvāja đã được thắng vào ách. Bấy giờ, vào buổi sáng, đức Thế Tôn đắp y, mang bát, đi đến nơi làm việc của Bà-la-môn Kasibhāradvāja. Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa parivesanā vattati. Atha kho bhagavā yena parivesanā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ piṇḍāya ṭhitaṃ. Disvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahaṃ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmi. Tvampi, samaṇa, kasassu ca vapassu ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjassū’’ti. ‘‘Ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’’ti. Na kho mayaṃ passāma bhoto gotamassa yugaṃ vā naṅgalaṃ vā phālaṃ vā pācanaṃ vā balībadde vā, atha ca pana bhavaṃ gotamo evamāha – ‘‘ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca, kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’’ti[Pg.175]. Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Vào lúc ấy, việc phân phát thức ăn của Bà-la-môn Kasibhāradvāja đang diễn ra. Bấy giờ, đức Thế Tôn đi đến nơi phân phát thức ăn; sau khi đến, Ngài đứng một bên. Bà-la-môn Kasibhāradvāja thấy đức Thế Tôn đang đứng khất thực. Thấy vậy, ông nói với đức Thế Tôn lời này: ‘Này Sa-môn, tôi cày và gieo, sau khi cày và gieo, tôi ăn. Này Sa-môn, Ngài cũng hãy cày và gieo, sau khi cày và gieo, hãy ăn.’ ‘Này Bà-la-môn, Ta cũng cày và gieo, sau khi cày và gieo, Ta ăn.’ ‘Chúng tôi không thấy cái ách, cái cày, lưỡi cày, cái roi, hay bò đực của Tôn giả Gotama. Thế mà Tôn giả Gotama lại nói như vầy: ‘Này Bà-la-môn, Ta cũng cày và gieo, sau khi cày và gieo, Ta ăn.’’ Bấy giờ, Bà-la-môn Kasibhāradvāja nói với đức Thế Tôn bằng kệ rằng: ‘‘Kassako paṭijānāsi, na ca passāmi te kasiṃ; Kassako pucchito brūhi, kathaṃ jānemu taṃ kasi’’nti. ‘Ngài tự nhận là người cày ruộng, nhưng chúng tôi không thấy việc cày của Ngài. Đã được hỏi, xin Ngài, người cày ruộng, hãy nói cho chúng tôi biết, làm sao chúng tôi có thể biết được việc cày ấy của Ngài?’ ‘‘Saddhā bījaṃ tapo vuṭṭhi, paññā me yuganaṅgalaṃ; Hirī īsā mano yottaṃ, sati me phālapācanaṃ. ‘Tín là hạt giống, khổ hạnh là mưa, trí tuệ của Ta là ách và cày. Tàm là cán cày, tâm là dây ách, niệm của Ta là lưỡi cày và roi. ‘‘Kāyagutto vacīgutto, āhāre udare yato; Saccaṃ karomi niddānaṃ, soraccaṃ me pamocanaṃ. ‘Thân được hộ trì, khẩu được hộ trì, tiết độ trong ăn uống. Ta lấy sự thật làm việc nhổ cỏ, sự nhu hòa là sự giải thoát của Ta. ‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ; Gacchati anivattantaṃ, yattha gantvā na socati. ‘Tinh tấn của Ta là con vật mang ách, chuyên chở đến nơi an ổn khỏi các khổ ách. Nó đi thẳng, không quay lại, đến nơi nào mà khi đã đến thì không còn sầu muộn. ‘‘Evamesā kasī kaṭṭhā, sā hoti amatapphalā; Etaṃ kasiṃ kasitvāna, sabbadukkhā pamuccatī’’ti. ‘Việc cày này được cày như vậy, nó có quả là bất tử. Sau khi cày xong việc cày này, người ấy được giải thoát khỏi mọi khổ đau.’ ‘‘Bhuñjatu bhavaṃ gotamo. Kassako bhavaṃ. Yañhi bhavaṃ gotamo amatapphalampi kasiṃ kasatī’’ti. ‘Xin Tôn giả Gotama hãy dùng bữa. Tôn giả quả là người cày ruộng, vì Tôn giả cày một vụ cày có quả là bất tử.’ ‘‘Gāthābhigītaṃ me abhojaneyyaṃ,Sampassataṃ brāhmaṇa nesa dhammo; Gāthābhigītaṃ panudanti buddhā,Dhamme sati brāhmaṇa vuttiresā. ‘Vật thực có được do đọc kệ, Ta không nên dùng. Này Bà-la-môn, đối với những người thấy rõ, đây không phải là pháp. Chư Phật từ bỏ vật thực có được do đọc kệ. Này Bà-la-môn, khi chánh pháp còn tồn tại, đây là cách sống. ‘‘Aññena ca kevalinaṃ mahesiṃ,Khīṇāsavaṃ kukkuccavūpasantaṃ; Annena pānena upaṭṭhahassu,Khettañhi taṃ puññapekkhassa hotī’’ti. ‘Hãy dùng đồ ăn và thức uống khác để cúng dường đến bậc đại sĩ toàn hảo, đã đoạn tận lậu hoặc, đã lắng dịu hối quá. Vì vị ấy chính là ruộng phước cho người mong cầu phước báu.’ Evaṃ vutte, kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Kasibhāradvāja bạch với đức Thế Tôn lời này: ‘Thật vi diệu, Tôn giả Gotama! ... Kể từ hôm nay, mong Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cư sĩ đã quy y trọn đời.’ 2. Udayasuttaṃ 2. Kinh Udaya 198. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena udayassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Atha [Pg.176] kho udayo brāhmaṇo bhagavato pattaṃ odanena pūresi. Dutiyampi kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena udayassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami…pe… tatiyampi kho udayo brāhmaṇo bhagavato pattaṃ odanena pūretvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘pakaṭṭhakoyaṃ samaṇo gotamo punappunaṃ āgacchatī’’ti. 198. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, vào buổi sáng, đức Thế Tôn đắp y, mang bát, đi đến nhà của Bà-la-môn Udaya. Bấy giờ, Bà-la-môn Udaya đổ đầy cơm vào bát của đức Thế Tôn. Lần thứ hai... Lần thứ ba, Bà-la-môn Udaya đổ đầy cơm vào bát của đức Thế Tôn và nói với Ngài lời này: ‘Sa-môn Gotama này thật tham lam, cứ đến đi đến lại.’ ‘‘Punappunañceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā; Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ. ‘Họ gieo hạt giống lặp đi lặp lại, vua trời làm mưa lặp đi lặp lại. Người cày cày ruộng lặp đi lặp lại, lúa gạo đến với quốc độ lặp đi lặp lại. ‘‘Punappunaṃ yācakā yācayanti, punappunaṃ dānapatī dadanti; Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ. ‘Người ăn xin đi xin lặp đi lặp lại, thí chủ bố thí lặp đi lặp lại. Sau khi bố thí lặp đi lặp lại, thí chủ đến cảnh giới trời lặp đi lặp lại. ‘‘Punappunaṃ khīranikā duhanti, punappunaṃ vaccho upeti mātaraṃ; Punappunaṃ kilamati phandati ca, punappunaṃ gabbhamupeti mando. ‘Người vắt sữa vắt sữa lặp đi lặp lại, bê con tìm đến mẹ lặp đi lặp lại. Người ta mệt mỏi và run rẩy lặp đi lặp lại, kẻ ngu si đi vào bào thai lặp đi lặp lại. ‘‘Punappunaṃ jāyati mīyati ca, punappunaṃ sivathikaṃ haranti; Maggañca laddhā apunabbhavāya, na punappunaṃ jāyati bhūripañño’’ti. ‘Người ta sanh ra và chết đi lặp đi lặp lại, họ mang xác đến nghĩa địa lặp đi lặp lại. Nhưng sau khi đắc được con đường không còn tái sanh, người có trí tuệ rộng lớn không sanh ra lặp đi lặp lại nữa.’ Evaṃ vutte, udayo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Udaya bạch với đức Thế Tôn lời này: ‘Thật vi diệu, Tôn giả Gotama! ... Mong Tôn giả Gotama hãy ghi nhận con là một người cư sĩ đã quy y trọn đời, kể từ hôm nay.’ 3. Devahitasuttaṃ 3. Kinh Devahita 199. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena bhagavā vātehābādhiko hoti; āyasmā ca upavāṇo bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ upavāṇaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, upavāṇa, uṇhodakaṃ jānāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā upavāṇo bhagavato paṭissutvā nivāsetvā pattacīvaramādāya yena devahitassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Addasā kho devahito brāhmaṇo āyasmantaṃ upavāṇaṃ tuṇhībhūtaṃ ekamantaṃ ṭhitaṃ. Disvāna āyasmantaṃ upavāṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 199. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, Thế Tôn bị bệnh gió. Và Tôn giả Upavāṇa là thị giả của Thế Tôn. Rồi Thế Tôn gọi Tôn giả Upavāṇa: 'Này Upavāṇa, hãy đi tìm nước nóng cho Ta.' 'Vâng, bạch Thế Tôn.' Tôn giả Upavāṇa vâng đáp Thế Tôn, rồi mặc y, mang y bát, đi đến nhà của Bà-la-môn Devahita. Sau khi đến, ngài đứng im lặng một bên. Bà-la-môn Devahita thấy Tôn giả Upavāṇa đang đứng im lặng một bên. Thấy vậy, ông nói lên kệ với Tôn giả Upavāṇa: ‘‘Tuṇhībhūto [Pg.177] bhavaṃ tiṭṭhaṃ, muṇḍo saṅghāṭipāruto; Kiṃ patthayāno kiṃ esaṃ, kiṃ nu yācitumāgato’’ti. ‘Ngài đứng im lặng thế kia, đầu trọc, khoác tấm tăng-già-lê; Ngài mong muốn điều gì, tìm kiếm điều gì, hay đến đây để xin điều gì?’ ‘‘Arahaṃ sugato loke, vātehābādhiko muni; Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa. ‘Bậc A-la-hán, Thiện Thệ ở trên đời, bậc Mâu-ni đang bị bệnh gió. Này Bà-la-môn, nếu có nước nóng, xin hãy cúng dường cho bậc Mâu-ni. ‘‘Pūjito pūjaneyyānaṃ, sakkareyyāna sakkato; Apacito apaceyyānaṃ, tassa icchāmi hātave’’ti. ‘Ngài được cúng dường bởi những bậc đáng cúng dường, được tôn kính bởi những bậc đáng tôn kính, được kính trọng bởi những bậc đáng kính trọng. Tôi muốn mang nước nóng đến cho Ngài.’ Atha kho devahito brāhmaṇo uṇhodakassa kājaṃ purisena gāhāpetvā phāṇitassa ca puṭaṃ āyasmato upavāṇassa pādāsi. Atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ uṇhodakena nhāpetvā uṇhodakena phāṇitaṃ āloletvā bhagavato pādāsi. Atha kho bhagavato ābādho paṭippassambhi. Rồi Bà-la-môn Devahita cho người mang một gánh nước nóng và một gói đường phèn trao cho Tôn giả Upavāṇa. Bấy giờ, Tôn giả Upavāṇa đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ngài dùng nước nóng tắm cho Thế Tôn, rồi hòa đường phèn với nước nóng và dâng lên Thế Tôn. Bấy giờ, cơn bệnh của Thế Tôn được thuyên giảm. Atha kho devahito brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho devahito brāhmaṇo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Rồi Bà-la-môn Devahita đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông cùng Thế Tôn chào hỏi vui vẻ. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Devahita nói lên kệ với Thế Tôn: ‘‘Kattha dajjā deyyadhammaṃ, kattha dinnaṃ mahapphalaṃ; Kathañhi yajamānassa, kathaṃ ijjhati dakkhiṇā’’ti. ‘Nên bố thí vật cúng dường cho ai? Bố thí cho ai được quả lớn? Làm sao cho người thí chủ, làm sao cho vật bố thí được thành tựu?’ ‘‘Pubbenivāsaṃ yo vedī, saggāpāyañca passati; Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni. ‘Vị nào biết được các đời quá khứ, thấy được cõi trời và cõi khổ, lại đạt đến sự đoạn tận sanh tử, vị Mâu-ni đã viên mãn thắng trí. ‘‘Ettha dajjā deyyadhammaṃ, ettha dinnaṃ mahapphalaṃ; Evañhi yajamānassa, evaṃ ijjhati dakkhiṇā’’ti. ‘Nên bố thí vật cúng dường cho vị ấy, bố thí cho vị ấy được quả lớn. Như vậy đối với người thí chủ, như vậy vật bố thí được thành tựu.’ Evaṃ vutte, devahito brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói vậy, Bà-la-môn Devahita bạch với Thế Tôn: 'Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama... Kể từ hôm nay, mong Tôn giả Gotama nhận con làm một người cận sự nam đã quy y trọn đời.' 4. Mahāsālasuttaṃ 4. Kinh Đại Phú Hộ 200. Sāvatthinidānaṃ[Pg.178]. Atha kho aññataro brāhmaṇamahāsālo lūkho lūkhapāvuraṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ brāhmaṇamahāsālaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘kinnu tvaṃ, brāhmaṇa, lūkho lūkhapāvuraṇo’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama, cattāro puttā. Te maṃ dārehi saṃpuccha gharā nikkhāmentī’’ti. ‘‘Tena hi tvaṃ, brāhmaṇa, imā gāthāyo pariyāpuṇitvā sabhāyaṃ mahājanakāye sannipatite puttesu ca sannisinnesu bhāsassu – 200. Nhân duyên ở Sāvatthī. Bấy giờ, có một vị Bà-la-môn đại phú hộ, ăn mặc rách rưới, thô sơ, đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông cùng Thế Tôn chào hỏi vui vẻ. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Thế Tôn nói với vị Bà-la-môn đại phú hộ ấy: 'Này Bà-la-môn, vì sao ông ăn mặc rách rưới, thô sơ như vậy?' 'Thưa Tôn giả Gotama, ở đây con có bốn người con trai. Chúng bàn với vợ rồi đuổi con ra khỏi nhà.' 'Vậy thì, này Bà-la-môn, ông hãy học thuộc những bài kệ này, và khi đại chúng tụ họp trong hội trường, các con ông cũng có mặt, ông hãy đọc lên: ‘‘Yehi jātehi nandissaṃ, yesañca bhavamicchisaṃ; Te maṃ dārehi saṃpuccha, sāva vārenti sūkaraṃ. ‘Những đứa con mà ta đã vui mừng khi chúng sinh ra, và đã mong cầu cho chúng được thịnh vượng; chúng bàn với vợ, rồi xua đuổi ta, như bầy chó xua đuổi heo.’ ‘‘Asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare; Rakkhasā puttarūpena, te jahanti vayogataṃ. ‘Những kẻ bất lương, đê tiện ấy, gọi ta là ‘cha, cha’; chúng là những con quỷ dạ-xoa đội lốt con, chúng ruồng bỏ ta khi tuổi già sức yếu.’ ‘‘Assova jiṇṇo nibbhogo, khādanā apanīyati; Bālakānaṃ pitā thero, parāgāresu bhikkhati. ‘Như con ngựa già vô dụng, bị đuổi đi khỏi máng cỏ; người cha già của những đứa con ngu dại, phải đi ăn xin ở nhà người khác.’ ‘‘Daṇḍova kira me seyyo, yañce puttā anassavā; Caṇḍampi goṇaṃ vāreti, atho caṇḍampi kukkuraṃ. ‘Cây gậy của ta quả là tốt hơn, những đứa con bất hiếu kia; nó ngăn được con bò hung dữ, và cả con chó hung hăng.’ ‘‘Andhakāre pure hoti, gambhīre gādhamedhati; Daṇḍassa ānubhāvena, khalitvā patitiṭṭhatī’’ti. ‘Trong bóng tối, gậy đi trước dẫn đường, ở chỗ nước sâu, gậy dò tìm chỗ cạn. Nhờ sức của gậy, dù vấp ngã vẫn đứng vững lại được.’ Atha kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavato santike imā gāthāyo pariyāpuṇitvā sabhāyaṃ mahājanakāye sannipatite puttesu ca sannisinnesu abhāsi – Bấy giờ, vị Bà-la-môn đại phú hộ ấy, sau khi học thuộc những bài kệ này từ Thế Tôn, đã đọc lên trong hội trường khi đại chúng tụ họp và các con ông cũng đang ngồi đó: ‘‘Yehi jātehi nandissaṃ, yesañca bhavamicchisaṃ; Te maṃ dārehi saṃpuccha, sāva vārenti sūkaraṃ. ‘Những đứa con mà ta đã vui mừng khi chúng sinh ra, và đã mong cầu cho chúng được thịnh vượng; chúng bàn với vợ, rồi xua đuổi ta, như bầy chó xua đuổi heo.’ ‘‘Asantā kira maṃ jammā, tāta tātāti bhāsare; Rakkhasā puttarūpena, te jahanti vayogataṃ. ‘Những kẻ bất lương, đê tiện ấy, gọi ta là ‘cha, cha’; chúng là những con quỷ dạ-xoa đội lốt con, chúng ruồng bỏ ta khi tuổi già sức yếu.’ ‘‘Assova [Pg.179] jiṇṇo nibbhogo, khādanā apanīyati; Bālakānaṃ pitā thero, parāgāresu bhikkhati. ‘Như con ngựa già vô dụng, bị đuổi đi khỏi máng cỏ; người cha già của những đứa con ngu dại, phải đi ăn xin ở nhà người khác.’ ‘‘Daṇḍova kira me seyyo, yañce puttā anassavā; Caṇḍampi goṇaṃ vāreti, atho caṇḍampi kukkuraṃ. ‘Cây gậy của ta quả là tốt hơn, những đứa con bất hiếu kia; nó ngăn được con bò hung dữ, và cả con chó hung hăng.’ ‘‘Andhakāre pure hoti, gambhīre gādhamedhati; Daṇḍassa ānubhāvena, khalitvā patitiṭṭhatī’’ti. ‘Trong bóng tối, gậy đi trước dẫn đường, ở chỗ nước sâu, gậy dò tìm chỗ cạn. Nhờ sức của gậy, dù vấp ngã vẫn đứng vững lại được.’ Atha kho naṃ brāhmaṇamahāsālaṃ puttā gharaṃ netvā nhāpetvā paccekaṃ dussayugena acchādesuṃ. Atha kho so brāhmaṇamahāsālo ekaṃ dussayugaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayaṃ, bho gotama, brāhmaṇā nāma ācariyassa ācariyadhanaṃ pariyesāma. Paṭiggaṇhatu me bhavaṃ gotamo ācariyadhana’’nti. Paṭiggahesi bhagavā anukampaṃ upādāya. Atha kho so brāhmaṇamahāsālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Bấy giờ, các người con trai đưa vị Bà-la-môn đại phú hộ ấy về nhà, tắm rửa cho ông, và mỗi người tặng ông một bộ y phục. Rồi vị Bà-la-môn đại phú hộ ấy lấy một bộ y phục, đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông cùng Thế Tôn chào hỏi vui vẻ. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu đáng ghi nhớ, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vị Bà-la-môn đại phú hộ bạch với Thế Tôn: 'Thưa Tôn giả Gotama, chúng con là Bà-la-môn thường tìm vật để tạ ơn thầy. Mong Tôn giả Gotama nhận lấy vật tạ ơn này của con.' Thế Tôn vì lòng bi mẫn đã nhận lấy. Rồi vị Bà-la-môn đại phú hộ ấy bạch với Thế Tôn: 'Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama... Kể từ hôm nay, mong Tôn giả Gotama nhận con làm một người cận sự nam đã quy y trọn đời.' 5. Mānatthaddhasuttaṃ 5. Kinh Mānatthaddha (Người Cứng Ngắc Vì Ngã Mạn) 201. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena mānatthaddho nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati. So neva mātaraṃ abhivādeti, na pitaraṃ abhivādeti, na ācariyaṃ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṃ abhivādeti. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Atha kho mānatthaddhassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho samaṇo gotamo mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ. Sace maṃ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi taṃ ālapissāmi. No ce maṃ samaṇo gotamo ālapissati, ahampi nālapissāmī’’ti. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tuṇhībhūto ekamantaṃ aṭṭhāsi. Atha kho bhagavā taṃ nālapi. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo – ‘nāyaṃ samaṇo [Pg.180] gotamo kiñci jānātī’ti tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho bhagavā mānatthaddhassa brāhmaṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya mānatthaddhaṃ brāhmaṇaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 201. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, có một vị Bà-la-môn tên là Mānatthaddha (Cứng Ngắc Vì Ngã Mạn) sống tại Sāvatthī. Vị ấy không đảnh lễ mẹ, không đảnh lễ cha, không đảnh lễ thầy, không đảnh lễ anh cả. Vào lúc bấy giờ, Thế Tôn được đại chúng vây quanh, đang thuyết Pháp. Bấy giờ, Bà-la-môn Mānatthaddha khởi lên ý nghĩ này: “Sa-môn Gotama này được đại chúng vây quanh, đang thuyết Pháp. Ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama. Nếu Sa-môn Gotama nói chuyện với ta, ta cũng sẽ nói chuyện với ngài. Nếu Sa-môn Gotama không nói chuyện với ta, ta cũng sẽ không nói chuyện với ngài.” Bấy giờ, Bà-la-môn Mānatthaddha đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đứng im lặng một bên. Bấy giờ, Thế Tôn không nói chuyện với ông. Bấy giờ, Bà-la-môn Mānatthaddha nghĩ: ‘Sa-môn Gotama này không biết gì cả,’ và muốn quay trở về ngay từ chỗ đó. Bấy giờ, Thế Tôn, với tâm của mình biết được ý nghĩ trong tâm của Bà-la-môn Mānatthaddha, đã nói với Bà-la-môn Mānatthaddha bằng một bài kệ: ‘‘Na mānaṃ brāhmaṇa sādhu, atthikassīdha brāhmaṇa; Yena atthena āgacchi, tamevamanubrūhaye’’ti. “Này Bà-la-môn, ngã mạn là không tốt. Này Bà-la-môn, đối với người có mục đích ở đời này, vị ấy đã đến đây vì mục đích nào, thì nên làm cho mục đích ấy được tăng trưởng.” Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo – ‘‘cittaṃ me samaṇo gotamo jānātī’’ti tattheva bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘mānatthaddhāhaṃ, bho gotama, mānatthaddhāhaṃ, bho gotamā’’ti. Atha kho sā parisā abbhutacittajātā ahosi – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ayañhi mānatthaddho brāhmaṇo neva mātaraṃ abhivādeti, na pitaraṃ abhivādeti, na ācariyaṃ abhivādeti, na jeṭṭhabhātaraṃ abhivādeti; atha ca pana samaṇe gotame evarūpaṃ paramanipaccakāraṃ karotī’ti. Atha kho bhagavā mānatthaddhaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, brāhmaṇa, uṭṭhehi, sake āsane nisīda. Yato te mayi cittaṃ pasanna’’nti. Atha kho mānatthaddho brāhmaṇo sake āsane nisīditvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Bấy giờ, Bà-la-môn Mānatthaddha nghĩ: “Sa-môn Gotama biết được tâm của ta.” Ngay tại chỗ đó, ông cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, dùng miệng hôn lên đôi chân của Thế Tôn và dùng tay xoa bóp, và ông xưng tên mình: “Thưa Tôn giả Gotama, con là Mānatthaddha. Thưa Tôn giả Gotama, con là Mānatthaddha.” Bấy giờ, hội chúng ấy sanh tâm kinh ngạc, hy hữu: ‘Thật kỳ diệu thay, thưa quý vị! Thật hy hữu thay, thưa quý vị! Vị Bà-la-môn Mānatthaddha này không đảnh lễ mẹ, không đảnh lễ cha, không đảnh lễ thầy, không đảnh lễ anh cả; thế mà đối với Sa-môn Gotama, ông lại thể hiện sự khiêm cung tột bậc như vậy.’ Bấy giờ, Thế Tôn nói với Bà-la-môn Mānatthaddha: “Thôi đủ rồi, này Bà-la-môn, hãy đứng dậy và ngồi vào chỗ của ông. Vì tâm ông đã có tịnh tín nơi ta.” Bấy giờ, Bà-la-môn Mānatthaddha, sau khi ngồi vào chỗ của mình, đã thưa với Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Kesu na mānaṃ kayirātha, kesu cassa sagāravo; Kyassa apacitā assu, kyassu sādhu supūjitā’’ti. “Đối với ai không nên có ngã mạn? Đối với ai nên có lòng tôn kính? Ai là người đáng được kính trọng? Ai là người đáng được cúng dường một cách tốt đẹp?” ‘‘Mātari pitari cāpi, atho jeṭṭhamhi bhātari; Ācariye catutthamhi,Tesu na mānaṃ kayirātha; Tesu assa sagāravo,Tyassa apacitā assu; Tyassu sādhu supūjitā. “Đối với mẹ và cha, và cả anh cả, và thứ tư là thầy, đối với những vị ấy, không nên có ngã mạn. Đối với những vị ấy, nên có lòng tôn kính. Những vị ấy là người đáng được kính trọng. Những vị ấy là người đáng được cúng dường một cách tốt đẹp. ‘‘Arahante sītībhūte, katakicce anāsave; Nihacca mānaṃ athaddho, te namasse anuttare’’ti. “Các bậc A-la-hán, những vị đã tịch tịnh, đã làm xong việc cần làm, không còn lậu hoặc, những bậc vô thượng, hãy dẹp bỏ ngã mạn, không còn cứng ngắc, mà đảnh lễ các vị ấy.” Evaṃ [Pg.181] vutte, mānatthaddho brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Mānatthaddha thưa với Thế Tôn: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... (cho đến)... Mong Tôn giả Gotama hãy xem con là một người cận sự nam, từ hôm nay cho đến trọn đời, đã quy y (Tam Bảo).” 6. Paccanīkasuttaṃ 6. Kinh Paccanīka (Người Chống Đối) 202. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena paccanīkasāto nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati. Atha kho paccanīkasātassa brāhmaṇassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ yena samaṇo gotamo tenupasaṅkameyyaṃ. Yaṃ yadeva samaṇo gotamo bhāsissati taṃ tadevassāhaṃ paccanīkāssa’’nti. Tena kho pana samayena bhagavā abbhokāse caṅkamati. Atha kho paccanīkasāto brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ caṅkamantaṃ etadavoca – ‘bhaṇa samaṇadhamma’nti. 202. Nhân duyên ở Sāvatthī. Vào lúc bấy giờ, có một vị Bà-la-môn tên là Paccanīkasāta (Người Thích Chống Đối) sống tại Sāvatthī. Bấy giờ, Bà-la-môn Paccanīkasāta khởi lên ý nghĩ này: “Ta hãy đi đến chỗ Sa-môn Gotama. Bất cứ điều gì Sa-môn Gotama nói, ta sẽ chống đối lại chính điều đó.” Vào lúc bấy giờ, Thế Tôn đang đi kinh hành ở ngoài trời. Bấy giờ, Bà-la-môn Paccanīkasāta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông nói với Thế Tôn đang đi kinh hành: “Này Sa-môn, hãy thuyết Pháp đi.” ‘‘Na paccanīkasātena, suvijānaṃ subhāsitaṃ; Upakkiliṭṭhacittena, sārambhabahulena ca. “Lời khéo nói không thể được hiểu rõ, bởi người có tâm thích chống đối, bởi người có tâm ô nhiễm, và bởi người có nhiều sự tranh cãi. ‘‘Yo ca vineyya sārambhaṃ, appasādañca cetaso; Āghātaṃ paṭinissajja, sa ve jaññā subhāsita’’nti. Còn người nào nhiếp phục được sự tranh cãi, và sự không trong sạch của tâm, từ bỏ được sự oán hận, người ấy thật sự có thể hiểu được lời khéo nói.” Evaṃ vutte, paccanīkasāto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Paccanīkasāta thưa với Thế Tôn: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama!... (cho đến)... Mong Tôn giả Gotama hãy xem con là một người cận sự nam, từ hôm nay cho đến trọn đời, đã quy y (Tam Bảo).” 7. Navakammikasuttaṃ 7. Kinh Navakammika (Người Giám Công) 203. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena navakammikabhāradvājo brāhmaṇo tasmiṃ vanasaṇḍe kammantaṃ kārāpeti. Addasā kho navakammikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ aññatarasmiṃ sālarukkhamūle nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvānassa etadahosi – ‘‘ahaṃ kho imasmiṃ vanasaṇḍe kammantaṃ kārāpento ramāmi. Ayaṃ samaṇo gotamo kiṃ kārāpento ramatī’’ti? Atha [Pg.182] kho navakammikabhāradvājo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 203. Một thời, Thế Tôn trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Vào lúc bấy giờ, Bà-la-môn Navakammika Bhāradvāja đang cho người làm việc trong khu rừng ấy. Bà-la-môn Navakammika Bhāradvāja thấy Thế Tôn đang ngồi dưới gốc một cây sāla, ngồi kiết-già, lưng thẳng, an trú chánh niệm trước mặt. Sau khi thấy vậy, ông khởi lên ý nghĩ này: “Ta đang vui thích với việc cho người làm việc trong khu rừng này. Còn Sa-môn Gotama này, ngài vui thích với việc cho làm gì?” Bấy giờ, Bà-la-môn Navakammika Bhāradvāja đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông thưa với Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Ke nu kammantā karīyanti, bhikkhu sālavane tava; Yadekako araññasmiṃ, ratiṃ vindati gotamo’’ti. “Này Tỳ-khưu, những công việc gì đang được thực hiện trong khu rừng sāla của ngài, mà Tôn giả Gotama, một mình trong rừng, lại tìm thấy được sự vui thích?” ‘‘Na me vanasmiṃ karaṇīyamatthi,Ucchinnamūlaṃ me vanaṃ visūkaṃ; Svāhaṃ vane nibbanatho visallo,Eko rame aratiṃ vippahāyā’’ti. “Ta không có việc gì phải làm trong khu rừng (thế gian). Khu rừng (phiền não) của ta đã được nhổ tận gốc, không còn bụi gai. Ta, không còn rừng rậm (phiền não), không còn mũi tên (phiền não), một mình vui thích, đã từ bỏ sự bất mãn.” Evaṃ vutte, navakammikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Navakammikabhāradvāja bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, thưa ngài Gotama... (v.v)... Kể từ hôm nay, mong ngài Gotama hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã đi đến nương tựa trọn đời.” 8. Kaṭṭhahārasuttaṃ 8. Kinh Người Đốn Củi 204. Ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena aññatarassa bhāradvājagottassa brāhmaṇassa sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yena vanasaṇḍo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā addasaṃsu bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhāradvājagotto brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhāradvājagottaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ – ‘‘yagghe, bhavaṃ jāneyyāsi! Asukasmiṃ vanasaṇḍe samaṇo nisinno pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā’’. Atha kho bhāradvājagotto brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṃ yena so vanasaṇḍo tenupasaṅkami. Addasā kho bhagavantaṃ tasmiṃ vanasaṇḍe nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 204. Một thời, đức Thế Tôn trú ở xứ Kosala, tại một khu rừng nọ. Và vào lúc bấy giờ, nhiều thanh niên đốn củi là đệ tử của một vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja đã đi đến khu rừng ấy. Sau khi đến, họ đã nhìn thấy đức Thế Tôn đang ngồi trong khu rừng ấy, trong tư thế kiết-già, giữ thân thẳng, an trú chánh niệm phía trước mặt. Sau khi nhìn thấy, họ đã đi đến chỗ vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja. Sau khi đến, họ đã nói với vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja lời này: “Thưa ngài, mong ngài được biết! Ở khu rừng nọ, có vị Sa-môn đang ngồi trong tư thế kiết-già, giữ thân thẳng, an trú chánh niệm phía trước mặt.” Rồi, vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja cùng với các thanh niên ấy đã đi đến khu rừng kia. Vị ấy đã nhìn thấy đức Thế Tôn đang ngồi trong khu rừng ấy, trong tư thế kiết-già, giữ thân thẳng, an trú chánh niệm phía trước mặt. Sau khi nhìn thấy, vị ấy đã đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đã nói với đức Thế Tôn bằng lời kệ rằng: ‘‘Gambhīrarūpe bahubherave vane,Suññaṃ araññaṃ vijanaṃ vigāhiya; Aniñjamānena ṭhitena vaggunā,Sucārurūpaṃ vata bhikkhu jhāyasi. “Trong khu rừng sâu thẳm, nhiều hiểm nguy, ngài đã đi vào khu rừng vắng lặng, không người. Với thân thể bất động, vững vàng, và đẹp đẽ, này vị Tỳ khưu, ngài đang thiền định, thật là một hình ảnh tuyệt vời thay.” ‘‘Na [Pg.183] yattha gītaṃ napi yattha vāditaṃ,Eko araññe vanavassito muni; Accherarūpaṃ paṭibhāti maṃ idaṃ,Yadekako pītimano vane vase. “Nơi không có tiếng hát, cũng không có tiếng nhạc, vị ẩn sĩ một mình nương náu trong rừng. Điều này hiện ra với tôi thật là kỳ diệu, rằng ngài sống trong rừng một mình với tâm hoan hỷ.” ‘‘Maññāmahaṃ lokādhipatisahabyataṃ,Ākaṅkhamāno tidivaṃ anuttaraṃ; Kasmā bhavaṃ vijanamaraññamassito,Tapo idha kubbasi brahmapattiyā’’ti. “Tôi nghĩ rằng ngài đang mong mỏi được đồng hành với vị chúa tể của thế gian ở cõi trời vô thượng. Vì sao ngài lại nương náu ở khu rừng vắng người này? Phải chăng ngài đang thực hành khổ hạnh ở đây để đạt đến cõi Phạm Thiên?” ‘‘Yā kāci kaṅkhā abhinandanā vā,Anekadhātūsu puthū sadāsitā; Aññāṇamūlappabhavā pajappitā,Sabbā mayā byantikatā samūlikā. “Bất cứ sự mong cầu hay sự hoan hỷ nào, vốn đa dạng và luôn nương tựa vào các giới khác nhau, những khát vọng phát sinh từ gốc rễ vô minh, tất cả chúng đã được ta tận diệt cùng với gốc rễ.” ‘‘Svāhaṃ akaṅkho asito anūpayo,Sabbesu dhammesu visuddhadassano; Pappuyya sambodhimanuttaraṃ sivaṃ,Jhāyāmahaṃ brahma raho visārado’’ti. “Ta, người không còn mong cầu, không còn nương tựa, không còn chấp thủ, có cái thấy thanh tịnh về tất cả các pháp. Sau khi đã đạt được sự giác ngộ vô thượng, an lành, ta thiền định một cách cao thượng ở nơi vắng lặng, không sợ hãi.” Evaṃ vutte, bhāradvājagotto brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama abhikkantaṃ, bho gotama…pe… ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói như vậy, vị bà-la-môn thuộc dòng dõi Bhāradvāja bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! ... (v.v)... Kể từ hôm nay, mong ngài Gotama hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã đi đến nương tựa trọn đời.” 9. Mātuposakasuttaṃ 9. Kinh Người Nuôi Mẹ 205. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho mātuposako brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mātuposako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahañhi, bho gotama, dhammena bhikkhaṃ pariyesāmi, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro posemi. Kaccāhaṃ, bho gotama, evaṃkārī kiccakārī homī’’ti? ‘‘Taggha tvaṃ, brāhmaṇa, evaṃkārī kiccakārī hosi. Yo kho, brāhmaṇa, dhammena bhikkhaṃ pariyesati, dhammena bhikkhaṃ pariyesitvā mātāpitaro poseti, bahuṃ so puññaṃ pasavatī’’ti. 205. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi, bà-la-môn Mātuposaka đã đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đã cùng với đức Thế Tôn trao đổi lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bà-la-môn Mātuposaka bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thưa ngài Gotama, con tìm kiếm vật thực một cách đúng Pháp, và sau khi tìm kiếm vật thực một cách đúng Pháp, con nuôi dưỡng cha mẹ. Thưa ngài Gotama, khi làm như vậy, có phải con đã làm điều nên làm không?” “Chắc chắn rồi, này Bà-la-môn, khi làm như vậy, ngươi đã làm điều nên làm. Này Bà-la-môn, người nào tìm kiếm vật thực một cách đúng Pháp, và sau khi tìm kiếm vật thực một cách đúng Pháp, người ấy nuôi dưỡng cha mẹ, người ấy tạo ra nhiều phước báu.” ‘‘Yo [Pg.184] mātaraṃ pitaraṃ vā, macco dhammena posati; Tāya naṃ pāricariyāya, mātāpitūsu paṇḍitā; Idheva naṃ pasaṃsanti, pecca sagge pamodatī’’ti. “Người nào nuôi dưỡng mẹ hoặc cha một cách đúng Pháp, do sự phụng dưỡng cha mẹ ấy, các bậc hiền trí tán thán người ấy ngay ở đời này, và sau khi qua đời, người ấy hoan hỷ ở cõi trời.” Evaṃ vutte, mātuposako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Mātuposaka bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! ... (v.v)... Kể từ hôm nay, mong ngài Gotama hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã đi đến nương tựa trọn đời.” 10. Bhikkhakasuttaṃ 10. Kinh Người Ăn Xin 206. Sāvatthinidānaṃ. Atha kho bhikkhako brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhikkhako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ahampi kho, bho gotama, bhikkhako, bhavampi bhikkhako, idha no kiṃ nānākaraṇa’’nti? 206. Nhân duyên ở Sāvatthī. Rồi, bà-la-môn Bhikkhaka đã đi đến chỗ đức Thế Tôn. Sau khi đến, vị ấy đã cùng với đức Thế Tôn trao đổi lời chào hỏi. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bà-la-môn Bhikkhaka bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thưa ngài Gotama, con cũng là người ăn xin, ngài cũng là người ăn xin. Ở đây, có sự khác biệt nào giữa chúng ta?” ‘‘Na tena bhikkhako hoti, yāvatā bhikkhate pare; Vissaṃ dhammaṃ samādāya, bhikkhu hoti na tāvatā. “Không phải chỉ vì đi xin người khác mà trở thành một vị Tỳ khưu. Kẻ nào còn chấp giữ pháp hôi thối, thì cũng không phải vì thế mà trở thành một vị Tỳ khưu.” ‘‘Yodha puññañca pāpañca, bāhitvā brahmacariyaṃ; Saṅkhāya loke carati, sa ve bhikkhūti vuccatī’’ti. “Người nào ở đời này, sau khi đã loại bỏ cả phước và tội, sống đời phạm hạnh với sự hiểu biết, người ấy thực sự được gọi là Tỳ khưu.” Evaṃ vutte, bhikkhako brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Bhikkhaka bạch với đức Thế Tôn lời này: “Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! Thật vi diệu, thưa ngài Gotama! ... (v.v)... Kể từ hôm nay, mong ngài Gotama hãy ghi nhận con là người cận sự nam đã đi đến nương tựa trọn đời.” 11. Saṅgāravasuttaṃ 11. Kinh Saṅgārava 207. Sāvatthinidānaṃ. Tena kho pana samayena saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati udakasuddhiko, udakena parisuddhiṃ pacceti, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha, bhante, saṅgāravo nāma brāhmaṇo sāvatthiyaṃ paṭivasati udakasuddhiko[Pg.185], udakena suddhiṃ pacceti, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharati. Sādhu, bhante, bhagavā yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkamatu anukampaṃ upādāyā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. 207. Nhân duyên ở Sāvatthī. Lúc bấy giờ, có vị Bà-la-môn tên là Saṅgārava trú ở Sāvatthī, là người tin vào sự thanh tịnh bằng nước, tin tưởng sự trong sạch bằng nước, sống chuyên tâm thực hành việc dầm mình xuống nước vào buổi tối và buổi sáng. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, từ nơi khất thực trở về, Tôn giả đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, ở đây, tại Sāvatthī, có vị Bà-la-môn tên là Saṅgārava, là người tin vào sự thanh tịnh bằng nước, tin tưởng sự trong sạch bằng nước, sống chuyên tâm thực hành việc dầm mình xuống nước vào buổi tối và buổi sáng. Lành thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn vì lòng bi mẫn mà đi đến trú xá của Bà-la-môn Saṅgārava.” Thế Tôn đã im lặng nhận lời. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena saṅgāravassa brāhmaṇassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho saṅgāravo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho saṅgāravaṃ brāhmaṇaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, brāhmaṇa, udakasuddhiko, udakena suddhiṃ paccesi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bho gotama’’. ‘‘Kiṃ pana tvaṃ, brāhmaṇa, atthavasaṃ sampassamāno udakasuddhiko, udakasuddhiṃ paccesi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharasī’’ti? ‘‘Idha me, bho gotama, yaṃ divā pāpakammaṃ kataṃ hoti, taṃ sāyaṃ nhānena pavāhemi, yaṃ rattiṃ pāpakammaṃ kataṃ hoti taṃ pātaṃ nhānena pavāhemi. Imaṃ khvāhaṃ, bho gotama, atthavasaṃ sampassamāno udakasuddhiko, udakena suddhiṃ paccemi, sāyaṃ pātaṃ udakorohanānuyogamanuyutto viharāmī’’ti. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi đến trú xá của Bà-la-môn Saṅgārava; sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Bấy giờ, Bà-la-môn Saṅgārava đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn nói lên những lời chào đón, thăm hỏi. Sau khi trao đổi những lời nói đáng ghi nhớ, thân hữu, ông ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Bà-la-môn Saṅgārava đang ngồi một bên: “Này Bà-la-môn, có thật là ông tin vào sự thanh tịnh bằng nước, tin tưởng sự trong sạch bằng nước, sống chuyên tâm thực hành việc dầm mình xuống nước vào buổi tối và buổi sáng chăng?” “Thưa Tôn giả Gotama, đúng vậy.” “Này Bà-la-môn, thấy được lợi ích gì mà ông tin vào sự thanh tịnh bằng nước, tin tưởng sự trong sạch bằng nước, sống chuyên tâm thực hành việc dầm mình xuống nước vào buổi tối và buổi sáng?” “Thưa Tôn giả Gotama, ở đây, bất cứ ác nghiệp nào tôi đã làm ban ngày, tôi gột rửa nó bằng cách tắm vào buổi tối; bất cứ ác nghiệp nào tôi đã làm ban đêm, tôi gột rửa nó bằng cách tắm vào buổi sáng. Thưa Tôn giả Gotama, chính vì thấy được lợi ích này mà tôi tin vào sự thanh tịnh bằng nước, tin tưởng sự trong sạch bằng nước, sống chuyên tâm thực hành việc dầm mình xuống nước vào buổi tối và buổi sáng.” ‘‘Dhammo rahado brāhmaṇa sīlatittho,Anāvilo sabbhi sataṃ pasattho; Yattha have vedaguno sinātā,Anallagattāva taranti pāra’’nti. “Này Bà-la-môn, Pháp là hồ nước, giới là bến tắm, không vẩn đục, được các bậc thiện nhân tán thán. Nơi đây, những bậc thông đạt Veda (minh) thường tắm gội, thân không ướt, họ vượt sang bờ bên kia.” Evaṃ vutte, saṅgāravo brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama…pe… upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti. Khi được nói vậy, Bà-la-môn Saṅgārava bạch với Thế Tôn: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! … Mong Tôn giả Gotama ghi nhận con là một nam cư sĩ đã quy y trọn đời, kể từ hôm nay.” 12. Khomadussasuttaṃ 12. Kinh Khomadussa 208. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sakkesu viharati khomadussaṃ nāmaṃ sakyānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā [Pg.186] pattacīvaramādāya khomadussaṃ nigamaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena khomadussakā brāhmaṇagahapatikā sabhāyaṃ sannipatitā honti kenacideva karaṇīyena, devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho bhagavā yena sā sabhā tenupasaṅkami. Addasaṃsu khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna etadavocuṃ – ‘‘ke ca muṇḍakā samaṇakā, ke ca sabhādhammaṃ jānissantī’’ti? Atha kho bhagavā khomadussake brāhmaṇagahapatike gāthāya ajjhabhāsi – 208. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakya, tại một thị trấn của dòng họ Sakya tên là Khomadussa. Bấy giờ, Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, đi vào thị trấn Khomadussa để khất thực. Lúc bấy giờ, các Bà-la-môn và gia chủ ở Khomadussa đang tụ họp tại hội trường vì một công việc nào đó, và trời đang mưa lất phất. Bấy giờ, Thế Tôn đi đến hội trường ấy. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Khomadussa thấy Thế Tôn từ xa đi đến. Thấy vậy, họ nói lời này: “Những kẻ đầu trọc, những Sa-môn nhỏ mọn này là ai, làm sao họ biết được pháp của hội chúng?” Bấy giờ, Thế Tôn nói với các Bà-la-môn và gia chủ ở Khomadussa bằng một bài kệ: ‘‘Nesā sabhā yattha na santi santo,Santo na te ye na vadanti dhammaṃ; Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ,Dhammaṃ vadantā ca bhavanti santo’’ti. “Nơi nào không có bậc thiện nhân, nơi ấy không phải là hội chúng. Những ai không nói Pháp, họ không phải là bậc thiện nhân. Những ai từ bỏ tham, sân, và si, và nói lên Chánh Pháp, họ chính là bậc thiện nhân.” Evaṃ vutte, khomadussakā brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘abhikkantaṃ, bho gotama, abhikkantaṃ, bho gotama; seyyathāpi, bho gotama, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti, evamevaṃ bhotā gotamena anekapariyāyena dhammo pakāsito. Ete mayaṃ bhavantaṃ gotamaṃ saraṇaṃ gacchāma dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsake no bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupete saraṇaṃ gate’’ti. Khi được nói vậy, các Bà-la-môn và gia chủ ở Khomadussa bạch với Thế Tôn: “Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi diệu, thưa Tôn giả Gotama! Ví như, thưa Tôn giả Gotama, người ta có thể dựng lại vật bị đổ, hay phơi bày vật bị che kín, hay chỉ đường cho người bị lạc, hay cầm ngọn đèn dầu trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy các hình sắc; cũng vậy, Chánh Pháp đã được Tôn giả Gotama trình bày bằng nhiều phương tiện. Chúng con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp và Tỳ-khưu Tăng. Mong Tôn giả Gotama ghi nhận chúng con là những nam cư sĩ đã quy y trọn đời, kể từ hôm nay.” Upāsakavaggo dutiyo. Phẩm Cư Sĩ, thứ hai. Tassuddānaṃ – Phần tóm lược: Kasi udayo devahito, aññataramahāsālaṃ; Mānathaddhaṃ paccanīkaṃ, navakammikakaṭṭhahāraṃ; Mātuposakaṃ bhikkhako, saṅgāravo ca khomadussena dvādasāti. Kasi, Udaya, Devahita, Aññataramahāsāla; Mānathaddha, Paccanīka, Navakammika, Kaṭṭhahāra; Mātuposaka, Bhikkhaka, Saṅgārava, và Khomadussa là mười hai. Brāhmaṇasaṃyuttaṃ samattaṃ. Tương Ưng Bà-la-môn đã kết thúc. 8. Vaṅgīsasaṃyuttaṃ 8. Tương Ưng Vaṅgīsa 1. Nikkhantasuttaṃ 1. Kinh Xuất Ly 209. Evaṃ [Pg.187] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso navako hoti acirapabbajito ohiyyako vihārapālo. Atha kho sambahulā itthiyo samalaṅkaritvā yena aggāḷavako ārāmo tenupasaṅkamiṃsu vihārapekkhikāyo. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa tā itthiyo disvā anabhirati uppajjati, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me anabhirati uppannā, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti, taṃ kutettha labbhā, yaṃ me paro anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya. Yaṃnūnāhaṃ attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya’’nti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – 209. Tôi nghe như vầy: Một thời, Tôn giả Vaṅgīsa trú ở Āḷavī, tại ngôi đền Aggāḷava, cùng với thầy tế độ là Tôn giả Nigrodhakappa. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa là một vị tỳ khưu mới tu, xuất gia chưa bao lâu, ở lại trông coi ngôi tự viện. Khi ấy, có nhiều người phụ nữ trang điểm xong, đi đến khu vườn Aggāḷava để tham quan tự viện. Bấy giờ, sau khi nhìn thấy những người phụ nữ ấy, sự không hoan hỷ khởi lên nơi Tôn giả Vaṅgīsa, lòng tham dục khuấy động tâm trí. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: 'Thật bất lợi cho ta, thật không phải lợi lộc cho ta! Thật là điều không may cho ta, thật không phải điều may mắn cho ta! Vì rằng sự không hoan hỷ đã khởi lên nơi ta, lòng tham dục khuấy động tâm trí. Làm sao có thể tìm được ở đâu một người khác có thể xua tan sự không hoan hỷ và làm khởi lên niềm hoan hỷ cho ta? Hay là ta hãy tự mình xua tan sự không hoan hỷ của chính mình và làm khởi lên niềm hoan hỷ!' Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa tự mình xua tan sự không hoan hỷ của chính mình, làm khởi lên niềm hoan hỷ, và vào lúc ấy, đã nói lên những câu kệ này: ‘‘Nikkhantaṃ vata maṃ santaṃ, agārasmānagāriyaṃ; Vitakkā upadhāvanti, pagabbhā kaṇhato ime. Ta đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, tìm cầu sự an tịnh, thế mà những tư duy (dục tầm) táo bạo này, thuộc dòng dõi của hắc ám (Ma vương), lại đang tấn công ta. ‘‘Uggaputtā mahissāsā, sikkhitā daḷhadhammino; Samantā parikireyyuṃ, sahassaṃ apalāyinaṃ. Ví như ngàn dũng sĩ, những cung thủ vĩ đại, thiện xạ, tay cung vững chắc, không hề lùi bước, từ bốn phía vây quanh. ‘‘Sacepi etato bhiyyo, āgamissanti itthiyo; Neva maṃ byādhayissanti, dhamme samhi patiṭṭhitaṃ. Dù cho có nhiều phụ nữ hơn thế nữa đến đây, họ cũng không thể làm ta dao động, vì ta đã an trú vững chắc trong Chánh pháp. ‘‘Sakkhī hi me sutaṃ etaṃ, buddhassādiccabandhuno; Nibbānagamanaṃ maggaṃ, tattha me nirato mano. Ta đã đích thân nghe điều này từ đức Phật, bậc Thân Thuộc của mặt trời, về con đường dẫn đến Niết-bàn. Tâm ta hoan hỷ nơi con đường ấy. ‘‘Evañce maṃ viharantaṃ, pāpima upagacchasi; Tathā maccu karissāmi, na me maggampi dakkhasī’’ti. Này Ác ma, nếu ngươi đến gần ta khi ta đang an trú như vậy, hỡi Tử thần, ta sẽ làm cho ngươi không thể thấy được con đường của ta. 2. Aratisuttaṃ 2. Kinh Không Hoan Hỷ 210. Ekaṃ [Pg.188] samayaṃ…pe… āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena āyasmā nigrodhakappo pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisati, sāyaṃ vā nikkhamati aparajju vā kāle. Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa anabhirati uppannā hoti, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yassa me anabhirati uppannā, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti; taṃ kutettha labbhā, yaṃ me paro anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya. Yaṃnūnāhaṃ attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādeyya’’nti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano anabhiratiṃ vinodetvā abhiratiṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – 210. Một thời... Tôn giả Vaṅgīsa trú ở Āḷavī, tại ngôi đền Aggāḷava, cùng với thầy tế độ là Tôn giả Nigrodhakappa. Bấy giờ, Tôn giả Nigrodhakappa sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, liền vào tịnh xá, rồi đến chiều hoặc vào thời điểm thích hợp ngày hôm sau mới đi ra. Bấy giờ, sự không hoan hỷ khởi lên nơi Tôn giả Vaṅgīsa, lòng tham dục khuấy động tâm trí. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: 'Thật bất lợi cho ta, thật không phải lợi lộc cho ta! Thật là điều không may cho ta, thật không phải điều may mắn cho ta! Vì rằng sự không hoan hỷ đã khởi lên nơi ta, lòng tham dục khuấy động tâm trí; làm sao có thể tìm được ở đâu một người khác có thể xua tan sự không hoan hỷ và làm khởi lên niềm hoan hỷ cho ta? Hay là ta hãy tự mình xua tan sự không hoan hỷ của chính mình và làm khởi lên niềm hoan hỷ!' Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa tự mình xua tan sự không hoan hỷ của chính mình, làm khởi lên niềm hoan hỷ, và vào lúc ấy, đã nói lên những câu kệ này: ‘‘Aratiñca ratiñca pahāya, sabbaso gehasitañca vitakkaṃ; Vanathaṃ na kareyya kuhiñci, nibbanatho arato sa hi bhikkhu. Từ bỏ hoàn toàn sự không hoan hỷ và sự hoan hỷ, cùng những tư duy liên quan đến đời sống tại gia; không tạo ra rừng rậm (phiền não) ở bất cứ đâu. Vị ấy không còn rừng rậm, không còn tham ái, đó thực là một vị Tỳ khưu. ‘‘Yamidha pathaviñca vehāsaṃ, rūpagatañca jagatogadhaṃ; Kiñci parijīyati sabbamaniccaṃ, evaṃ samecca caranti mutattā. Bất cứ hình sắc nào ở đây, trên mặt đất và trên không trung, và bất cứ thứ gì nằm trong thế gian, tất cả đều bị hủy hoại, tất cả đều vô thường. Những bậc hiền trí, sau khi thấu hiểu như vậy, sống với tâm giải thoát. ‘‘Upadhīsu janā gadhitāse, diṭṭhasute paṭighe ca mute ca; Ettha vinodaya chandamanejo, yo ettha na limpati taṃ munimāhu. Chúng sanh tham đắm trong các chấp thủ, trong những gì được thấy, được nghe, được cảm nhận (xúc chạm) và được nhận thức. Ai xua tan được lòng ham muốn đối với những thứ này, không còn dao động, không bị dính mắc vào chúng, người ấy được gọi là bậc ẩn sĩ (muni). ‘‘Atha saṭṭhinissitā savitakkā, puthū janatāya adhammā niviṭṭhā; Na ca vaggagatassa kuhiñci, no pana duṭṭhullabhāṇī sa bhikkhu. Lại nữa, đám đông quần chúng, nương tựa vào sáu mươi (tà kiến), đầy những tư duy, an trú trong phi pháp. Vị Tỳ khưu không thuộc về phe phái nào, cũng không nói lời thô ác. ‘‘Dabbo cirarattasamāhito, akuhako nipako apihālu; Santaṃ padaṃ ajjhagamā muni paṭicca, parinibbuto kaṅkhati kāla’’nti. Bậc trí tuệ, định tâm lâu dài, không xảo trá, khéo léo, không tham ái; bậc ẩn sĩ ấy đã chứng đắc trạng thái tịch tịnh. Đã đạt được sự tịch diệt hoàn toàn, vị ấy chờ đợi thời khắc (viên tịch). 3. Pesalasuttaṃ 3. Kinh Pesala (Người Khả Ái) 211. Ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso āḷaviyaṃ viharati aggāḷave cetiye āyasmatā nigrodhakappena upajjhāyena saddhiṃ. Tena kho pana samayena [Pg.189] āyasmā vaṅgīso attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññati. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṃ vata me, na vata me suladdhaṃ; yvāhaṃ attano paṭibhānena aññe pesale bhikkhū atimaññāmī’’ti. Atha kho āyasmā vaṅgīso attanāva attano vippaṭisāraṃ uppādetvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – 211. Một thời, Tôn giả Vaṅgīsa trú ở Āḷavī, tại ngôi đền Aggāḷava, cùng với thầy tế độ là Tôn giả Nigrodhakappa. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa vì tài biện luận của mình mà xem thường các vị tỳ khưu khả ái khác. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: 'Thật bất lợi cho ta, thật không phải lợi lộc cho ta! Thật là điều không may cho ta, thật không phải điều may mắn cho ta! Vì ta đã vì tài biện luận của mình mà xem thường các vị tỳ khưu khả ái khác.' Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa tự mình làm khởi lên lòng hối hận, và vào lúc ấy, đã nói lên những câu kệ này: ‘‘Mānaṃ pajahassu gotama, mānapathañca pajahassu; Asesaṃ mānapathasmiṃ, samucchito vippaṭisārīhuvā cirarattaṃ. Này Gotama, hãy từ bỏ ngã mạn, hãy từ bỏ con đường của ngã mạn! Hoàn toàn mê mờ trên con đường ngã mạn, ngươi đã hối hận trong một thời gian dài. ‘‘Makkhena makkhitā pajā, mānahatā nirayaṃ papatanti; Socanti janā cirarattaṃ, mānahatā nirayaṃ upapannā. Chúng sanh bị sự khinh miệt làm cho ô uế, bị ngã mạn đánh bại, rơi vào địa ngục. Bị ngã mạn đánh bại, tái sanh vào địa ngục, chúng sanh sầu muộn trong một thời gian dài. ‘‘Na hi socati bhikkhu kadāci, maggajino sammāpaṭipanno; Kittiñca sukhañca anubhoti, dhammadasoti tamāhu pahitattaṃ. Vị Tỳ khưu chiến thắng bằng đạo lộ, thực hành chân chánh, không bao giờ sầu muộn. Vị ấy hưởng được danh tiếng và an lạc. Người ta gọi vị ấy là người thấy Pháp, người có tâm kiên định. ‘‘Tasmā akhilodha padhānavā, nīvaraṇāni pahāya visuddho; Mānañca pahāya asesaṃ, vijjāyantakaro samitāvī’’ti. Vì vậy, ở đây, người không còn chướng ngại, tinh tấn, đã từ bỏ các triền cái, trở nên thanh tịnh; đã từ bỏ hoàn toàn ngã mạn, đạt được sự an tịnh, dùng minh trí để chấm dứt (khổ đau). 4. Ānandasuttaṃ 4. Kinh Ānanda 212. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi āyasmatā vaṅgīsena pacchāsamaṇena. Tena kho pana samayena āyasmato vaṅgīsassa anabhirati uppannā hoti, rāgo cittaṃ anuddhaṃseti. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 212. Một thời, Tôn giả Ānanda trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, vào buổi sáng, Tôn giả Ānanda đắp y, mang bát, cùng với Tôn giả Vaṅgīsa làm thị giả, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Bấy giờ, sự không hoan hỷ khởi lên nơi Tôn giả Vaṅgīsa, lòng tham dục khuấy động tâm trí. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đã thưa với Tôn giả Ānanda bằng một câu kệ: ‘‘Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati; Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotamā’’ti. “Bởi lửa tham ái, con bị thiêu đốt, tâm con bị thiêu đốt hoàn toàn; Lành thay, hỡi ngài Gotama, do lòng bi mẫn, xin hãy nói cho con phương pháp dập tắt.” ‘‘Saññāya vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati; Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ. “Do tưởng bị điên đảo, tâm của ngươi bị thiêu đốt hoàn toàn; Hãy tránh xa tướng tốt đẹp, vốn liên hệ đến tham ái. ‘‘Saṅkhāre parato passa, dukkhato mā ca attato; Nibbāpehi mahārāgaṃ, mā ḍayhittho punappunaṃ. “Hãy xem các pháp hữu vi là cái khác, là khổ, và chớ xem là tự ngã; Hãy dập tắt đại tham, chớ để bị thiêu đốt luôn mãi. ‘‘Asubhāya [Pg.190] cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ; Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava. “Hãy tu tập tâm về tướng bất tịnh, nhất tâm và khéo định tĩnh; Nguyện chánh niệm về thân được có nơi ngươi, hãy là người có nhiều sự nhàm chán. ‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha; Tato mānābhisamayā, upasanto carissasī’’ti. “Và hãy tu tập về vô tướng, hãy từ bỏ tùy miên về ngã mạn; Do đó, nhờ thắng tri ngã mạn, ngươi sẽ đi đến an tịnh.” 5. Subhāsitasuttaṃ 5. Kinh Lời Thiện Thuyết 213. Sāvatthinidānaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 213. Nhân duyên ở Sāvatthī. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu”. “Bạch Thế Tôn”, các vị tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: ‘‘Catūhi, bhikkhave, aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā; anavajjā ca ananuvajjā ca viññūnaṃ. Katamehi catūhi? Idha, bhikkhave, bhikkhu subhāsitaṃyeva bhāsati no dubbhāsitaṃ, dhammaṃyeva bhāsati no adhammaṃ, piyaṃyeva bhāsati no appiyaṃ, saccaṃyeva bhāsati no alikaṃ. Imehi kho, bhikkhave, catūhi aṅgehi samannāgatā vācā subhāsitā hoti, no dubbhāsitā, anavajjā ca ananuvajjā ca viññūna’’nti. Idamavoca bhagavā, idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā – “Này các tỳ khưu, lời nói được trang bị bốn yếu tố là lời thiện thuyết, không phải ác thuyết; không có lỗi và không bị người trí chỉ trích. Bốn yếu tố nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu chỉ nói lời thiện thuyết, không nói lời ác thuyết; chỉ nói lời đúng Pháp, không nói lời phi Pháp; chỉ nói lời khả ái, không nói lời không khả ái; chỉ nói lời chân thật, không nói lời dối trá. Này các tỳ khưu, lời nói được trang bị bốn yếu tố này là lời thiện thuyết, không phải ác thuyết; không có lỗi và không bị người trí chỉ trích.” Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này: ‘‘Subhāsitaṃ uttamamāhu santo,Dhammaṃ bhaṇe nādhammaṃ taṃ dutiyaṃ; Piyaṃ bhaṇe nāppiyaṃ taṃ tatiyaṃ,Saccaṃ bhaṇe nālikaṃ taṃ catuttha’’nti. “Bậc thánh nhân nói lời thiện thuyết là tối thượng; Hãy nói lời đúng Pháp, không nói lời phi Pháp, đó là điều thứ hai; Hãy nói lời khả ái, không nói lời không khả ái, đó là điều thứ ba; Hãy nói lời chân thật, không nói lời dối trá, đó là điều thứ tư.” Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi – Lúc bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, con có điều muốn trình bày! Bạch Thiện Thệ, con có điều muốn trình bày!” Thế Tôn nói: “Này Vaṅgīsa, hãy trình bày điều đó.” Lúc bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa ở trước mặt Thế Tôn, dùng những câu kệ thích hợp để tán thán: ‘‘Tameva vācaṃ bhāseyya, yāyattānaṃ na tāpaye; Pare ca na vihiṃseyya, sā ve vācā subhāsitā. “Chỉ nên nói lời nói nào, mà không làm khổ não chính mình; và không làm tổn hại người khác, lời nói ấy thật là thiện thuyết. ‘‘Piyavācaṃva bhāseyya, yā vācā paṭinanditā; Yaṃ anādāya pāpāni, paresaṃ bhāsate piyaṃ. “Chỉ nên nói lời khả ái, lời nói được hoan nghênh; Không chấp lấy điều ác, nói lời khả ái với người khác. ‘‘Saccaṃ [Pg.191] ve amatā vācā, esa dhammo sanantano; Sacce atthe ca dhamme ca, āhu santo patiṭṭhitā. “Lời chân thật quả là bất tử, đây là pháp vĩnh hằng; Bậc thánh nhân được cho là an trú trong sự thật, trong mục đích, và trong Chánh Pháp. ‘‘Yaṃ buddho bhāsate vācaṃ, khemaṃ nibbānapattiyā; Dukkhassantakiriyāya, sā ve vācānamuttamā’’ti. “Lời nói mà đức Phật nói ra, an ổn để chứng đạt Niết-bàn; để chấm dứt khổ đau, lời nói ấy quả là tối thượng trong các lời nói.” 6. Sāriputtasuttaṃ 6. Kinh Sāriputta 214. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā sāriputto bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti poriyā vācāya vissaṭṭhāya anelagalāya atthassa viññāpaniyā. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti. 214. Một thời, Tôn giả Sāriputta trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các vị tỳ khưu, bằng lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, làm cho hiểu rõ ý nghĩa. Và các vị tỳ khưu ấy chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp. Lúc bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: “Tôn giả Sāriputta này dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ các vị tỳ khưu, bằng lời nói tao nhã, rõ ràng, không ngọng nghịu, làm cho hiểu rõ ý nghĩa. Và các vị tỳ khưu ấy chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp. Ta hãy ở trước mặt Tôn giả Sāriputta, dùng những câu kệ thích hợp để tán thán thì thật là hay!” Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yenāyasmā sāriputto tenañjaliṃ paṇāmetvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, āvuso sāriputta, paṭibhāti maṃ, āvuso sāriputtā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, āvuso vaṅgīsā’’ti. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ sāriputtaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi – Lúc bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng về phía Tôn giả Sāriputta và nói với Tôn giả Sāriputta điều này: “Thưa hiền giả Sāriputta, con có điều muốn trình bày! Thưa hiền giả Sāriputta, con có điều muốn trình bày!” “Này hiền giả Vaṅgīsa, hãy trình bày điều đó.” Lúc bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa ở trước mặt Tôn giả Sāriputta, dùng những câu kệ thích hợp để tán thán: ‘‘Gambhīrapañño medhāvī, maggāmaggassa kovido; Sāriputto mahāpañño, dhammaṃ deseti bhikkhunaṃ. “Ngài Sāriputta có trí tuệ sâu sắc, có sự thông minh, thông thạo về đạo và phi đạo; bậc đại trí tuệ, thuyết pháp cho các vị tỳ khưu. ‘‘Saṃkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati; Sāḷikāyiva nigghoso, paṭibhānaṃ udīrayi. “Ngài thuyết giảng cả tóm tắt lẫn chi tiết; tiếng nói của ngài như tiếng chim sāḷikā, ngài thể hiện biện tài. ‘‘Tassa [Pg.192] taṃ desayantassa, suṇanti madhuraṃ giraṃ; Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā; Udaggacittā muditā, sotaṃ odhenti bhikkhavo’’ti. “Khi ngài đang thuyết giảng, các vị tỳ khưu lắng nghe lời nói ngọt ngào của ngài; với giọng nói quyến rũ, dễ nghe, và đáng yêu; với tâm hoan hỷ, phấn khởi, họ lắng tai nghe.” 7. Pavāraṇāsuttaṃ 7. Kinh Tự Tứ (Pavāraṇā) 215. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe pannarase pavāraṇāya bhikkhusaṅghaparivuto abbhokāse nisinno hoti. Atha kho bhagavā tuṇhībhūtaṃ bhikkhusaṅghaṃ anuviloketvā bhikkhū āmantesi – ‘‘handa dāni, bhikkhave, pavāremi vo. Na ca me kiñci garahatha kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti. 215. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra, cùng với đại chúng tỳ khưu gồm khoảng năm trăm vị, tất cả đều là A-la-hán. Vào lúc bấy giờ, vào ngày bố-tát rằm, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời, được chúng tỳ khưu vây quanh để làm lễ tự tứ. Lúc bấy giờ, Thế Tôn nhìn quanh chúng tỳ khưu đang im lặng và gọi các vị tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, bây giờ ta mời các ngươi. Các ngươi có khiển trách ta điều gì về thân hay về lời nói không?” Evaṃ vutte, āyasmā sāriputto uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘na kho mayaṃ, bhante, bhagavato kiñci garahāma kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Bhagavā hi, bhante, anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido. Maggānugā ca, bhante, etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā; ahañca kho, bhante, bhagavantaṃ pavāremi. Na ca me bhagavā kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti. Khi được nói như vậy, Tôn giả Sāriputta từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, chúng con không có gì để khiển trách về thân nghiệp hay khẩu nghiệp của Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, quả thật, Thế Tôn là bậc làm cho con đường chưa sanh được sanh khởi, là bậc làm cho con đường chưa được biết được biết đến, là bậc tuyên thuyết con đường chưa được tuyên thuyết, là bậc biết rõ con đường, là bậc thông suốt con đường, là bậc thiện xảo về con đường. Bạch Thế Tôn, hiện nay các vị đệ tử là những người đi sau, đi theo con đường và sống như vậy; và bạch Thế Tôn, con xin tự tứ với Thế Tôn. Thế Tôn có khiển trách con điều gì về thân nghiệp hay khẩu nghiệp không?' ‘‘Na khvāhaṃ te, sāriputta, kiñci garahāmi kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Paṇḍito tvaṃ, sāriputta, mahāpañño tvaṃ, sāriputta, puthupañño tvaṃ, sāriputta, hāsapañño tvaṃ, sāriputta, javanapañño tvaṃ, sāriputta, tikkhapañño tvaṃ, sāriputta, nibbedhikapañño tvaṃ, sāriputta. Seyyathāpi, sāriputta, rañño cakkavattissa jeṭṭhaputto pitarā pavattitaṃ cakkaṃ sammadeva anuppavatteti; evameva kho tvaṃ, sāriputta, mayā anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ sammadeva anuppavattesī’’ti. Này Sāriputta, Ta không khiển trách ngươi điều gì về thân nghiệp hay khẩu nghiệp. Này Sāriputta, ngươi là bậc hiền trí; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ vĩ đại; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ rộng lớn; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ hoan hỷ; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ nhanh nhạy; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ sắc bén; này Sāriputta, ngươi có trí tuệ thể nhập. Này Sāriputta, ví như con trai trưởng của một vị Chuyển Luân Vương, tiếp tục làm quay một cách đúng đắn bánh xe đã được phụ vương làm cho quay; cũng vậy, này Sāriputta, ngươi tiếp tục làm quay một cách đúng đắn bánh xe Pháp vô thượng đã được Ta làm cho quay. ‘‘No ce kira me, bhante, bhagavā kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Imesaṃ pana, bhante, bhagavā pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ na kiñci garahati kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā’’ti. ‘‘Imesampi khvāhaṃ, sāriputta, pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ na [Pg.193] kiñci garahāmi kāyikaṃ vā vācasikaṃ vā. Imesañhi, sāriputta, pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ saṭṭhi bhikkhū tevijjā, saṭṭhi bhikkhū chaḷabhiññā, saṭṭhi bhikkhū ubhatobhāgavimuttā, atha itare paññāvimuttā’’ti. Bạch Thế Tôn, nếu như Thế Tôn không khiển trách con điều gì về thân nghiệp hay khẩu nghiệp, vậy thì, bạch Thế Tôn, Thế Tôn có khiển trách điều gì về thân nghiệp hay khẩu nghiệp của năm trăm vị Tỳ khưu này không?' 'Này Sāriputta, Ta cũng không khiển trách điều gì về thân nghiệp hay khẩu nghiệp của năm trăm vị Tỳ khưu này. Này Sāriputta, trong năm trăm vị Tỳ khưu này, có sáu mươi vị Tỳ khưu là bậc Tam minh, sáu mươi vị Tỳ khưu là bậc Lục thông, sáu mươi vị Tỳ khưu là bậc Câu phần giải thoát, và những vị còn lại là bậc Tuệ giải thoát.' Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi – Khi ấy, Tôn giả Vaṅgīsa từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, một sự khởi hứng đến với con! Bạch Thiện Thệ, một sự khởi hứng đến với con!' Thế Tôn nói: 'Này Vaṅgīsa, hãy để nó khởi hứng nơi ngươi.' Khi ấy, Tôn giả Vaṅgīsa đã tán thán Thế Tôn ngay trước mặt ngài bằng những câu kệ thích hợp: ‘‘Ajja pannarase visuddhiyā, bhikkhū pañcasatā samāgatā; Saṃyojanabandhanacchidā, anīghā khīṇapunabbhavā isī. Hôm nay, ngày rằm, để được thanh tịnh, năm trăm vị Tỳ khưu đã tụ hội; các vị ẩn sĩ đã cắt đứt các trói buộc của kiết sử, không còn phiền não, đã đoạn tận tái sanh. ‘‘Cakkavattī yathā rājā, amaccaparivārito; Samantā anupariyeti, sāgarantaṃ mahiṃ imaṃ. Như vị Chuyển Luân Vương, được các vị cận thần vây quanh, đi tuần du khắp nơi trên trái đất này cho đến tận bờ đại dương. ‘‘Evaṃ vijitasaṅgāmaṃ, satthavāhaṃ anuttaraṃ; Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino. Cũng vậy, các đệ tử, những bậc Tam minh đã vượt qua thần chết, đang hầu cận bậc Lãnh đạo đoàn lữ hành vô thượng, người đã chiến thắng trong cuộc chiến. ‘‘Sabbe bhagavato puttā, palāpettha na vijjati; Taṇhāsallassa hantāraṃ, vande ādiccabandhuna’’nti. Tất cả đều là con của Thế Tôn, ở đây không tìm thấy kẻ rơm rác; con xin đảnh lễ bậc đã nhổ lên mũi tên ái dục, bậc Thân Quyến của mặt trời. 8. Parosahassasuttaṃ 8. Kinh Parosahassa 216. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ aḍḍhatelasehi bhikkhusatehi. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Yaṃnūnāhaṃ bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti. 216. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika, cùng với đại chúng Tỳ khưu gồm một ngàn hai trăm năm mươi vị. Bấy giờ, Thế Tôn đang chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các vị Tỳ khưu bằng một bài pháp thoại liên quan đến Niết Bàn. Và các vị Tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp. Khi ấy, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: 'Thế Tôn này đang chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ các vị Tỳ khưu bằng một bài pháp thoại liên quan đến Niết Bàn. Và các vị Tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp. Ta hãy tán thán Thế Tôn ngay trước mặt ngài bằng những câu kệ thích hợp thì thật là hay!' Atha [Pg.194] kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ bhagavā, paṭibhāti maṃ sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi – Khi ấy, Tôn giả Vaṅgīsa từ chỗ ngồi đứng dậy, vắt thượng y qua một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: 'Bạch Thế Tôn, một sự khởi hứng đến với con! Bạch Thiện Thệ, một sự khởi hứng đến với con!' Thế Tôn nói: 'Này Vaṅgīsa, hãy để nó khởi hứng nơi ngươi.' Khi ấy, Tôn giả Vaṅgīsa đã tán thán Thế Tôn ngay trước mặt ngài bằng những câu kệ thích hợp: ‘‘Parosahassaṃ bhikkhūnaṃ, sugataṃ payirupāsati; Desentaṃ virajaṃ dhammaṃ, nibbānaṃ akutobhayaṃ. Hơn một ngàn vị Tỳ khưu đang hầu cận đức Thiện Thệ, người đang thuyết giảng pháp không còn bụi bẩn, Niết Bàn, nơi không còn sợ hãi từ bất cứ đâu. ‘‘Suṇanti dhammaṃ vimalaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ; Sobhati vata sambuddho, bhikkhusaṅghapurakkhato. Họ lắng nghe pháp vô nhiễm, được thuyết giảng bởi bậc Chánh Đẳng Giác; bậc Chánh Giác thật là tỏa sáng, được Tăng chúng Tỳ khưu tôn kính. ‘‘Nāganāmosi bhagavā, isīnaṃ isisattamo; Mahāmeghova hutvāna, sāvake abhivassati. Bạch Thế Tôn, Ngài có danh hiệu là Nāga, là bậc ẩn sĩ thứ bảy và cao tột trong các vị ẩn sĩ; giống như một đám mây lớn, Ngài trút mưa xuống trên các đệ tử. ‘‘Divāvihārā nikkhamma, satthudassanakamyatā ; Sāvako te mahāvīra, pāde vandati vaṅgīso’’ti. Sau khi ra khỏi nơi nghỉ ban ngày, với lòng mong muốn được diện kiến Bậc Đạo Sư; bạch đấng Đại Hùng, đệ tử của Ngài là Vaṅgīsa xin đảnh lễ đôi chân Ngài. ‘‘Kiṃ nu te, vaṅgīsa, imā gāthāyo pubbe parivitakkitā, udāhu ṭhānasova taṃ paṭibhantī’’ti? ‘Na kho me, bhante, imā gāthāyo pubbe parivitakkitā, atha kho ṭhānasova maṃ paṭibhantī’ti. ‘Tena hi taṃ, vaṅgīsa, bhiyyosomattāya pubbe aparivitakkitā gāthāyo paṭibhantū’ti. ‘Evaṃ, bhante’ti kho āyasmā vaṅgīso bhagavato paṭissutvā bhiyyosomattāya bhagavantaṃ pubbe aparivitakkitāhi gāthāhi abhitthavi – 'Này Vaṅgīsa, những câu kệ này có phải ngươi đã suy nghĩ từ trước, hay chúng khởi lên cho ngươi ngay tại chỗ?' 'Bạch Thế Tôn, những câu kệ này con không suy nghĩ từ trước, mà chúng khởi lên cho con ngay tại chỗ.' 'Vậy thì, này Vaṅgīsa, hãy để cho những câu kệ chưa từng được suy nghĩ từ trước khởi lên cho ngươi nhiều hơn nữa.' 'Vâng, bạch Thế Tôn.' Tôn giả Vaṅgīsa vâng lời Thế Tôn, rồi tán thán Thế Tôn nhiều hơn nữa bằng những câu kệ chưa từng được suy nghĩ từ trước: ‘‘Ummaggapathaṃ mārassa abhibhuyya, carati pabhijja khilāni; Taṃ passatha bandhapamuñcakaraṃ, asitaṃ bhāgaso pavibhajaṃ. Sau khi đã chinh phục con đường sai lầm của Ma vương, Ngài đi lại, sau khi đã phá vỡ những chướng ngại; hãy nhìn xem bậc ấy, bậc giải thoát khỏi các trói buộc, bậc không còn dính mắc, người đang phân tích và thuyết giảng pháp theo từng phần. ‘‘Oghassa nittharaṇatthaṃ, anekavihitaṃ maggaṃ akkhāsi; Tasmiñce amate akkhāte, dhammaddasā ṭhitā asaṃhīrā. “Vì mục đích vượt qua bộc lưu, Ngài đã thuyết giảng con đường có nhiều phương diện; và khi pháp bất tử ấy được thuyết giảng, những vị thấy Pháp đứng vững vàng, không bị lay chuyển.” ‘‘Pajjotakaro ativijjha, sabbaṭṭhitīnaṃ atikkamamaddasa; Ñatvā ca sacchikatvā ca, aggaṃ so desayi dasaddhānaṃ. “Bậc Tạo Ra Ánh Sáng, sau khi đã thâm nhập, đã thấy được sự vượt thoát khỏi tất cả các lập trường (tà kiến); và sau khi đã biết và đã chứng ngộ, Ngài đã thuyết giảng pháp tối thượng cho năm vị có lòng tin.” ‘‘Evaṃ [Pg.195] sudesite dhamme,Ko pamādo vijānataṃ dhammaṃ ; Tasmā hi tassa bhagavato sāsane; Appamatto sadā namassamanusikkhe’’ti. “Khi Chánh Pháp được khéo thuyết giảng như vậy, làm sao có sự dễ duôi đối với những người hiểu biết Pháp? Vì thế, trong giáo pháp của đức Thế Tôn ấy, hãy luôn luôn không dễ duôi, đảnh lễ và tu học theo.” 9. Koṇḍaññasuttaṃ 9. Kinh Koṇḍañña 217. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmā aññāsikoṇḍañño sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘‘koṇḍaññohaṃ, bhagavā, koṇḍaññohaṃ, sugatā’’ti. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho āyasmā aññāsikoṇḍañño sucirasseva yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavato pādāni mukhena ca paricumbati, pāṇīhi ca parisambāhati, nāmañca sāveti – ‘koṇḍaññohaṃ, bhagavā, koṇḍaññohaṃ, sugatā’ti. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ aññāsikoṇḍaññaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti. 217. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi Kalandakanivāpa. Bấy giờ, Tôn giả Aññāsikoṇḍañña, sau một thời gian rất dài, đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, ngài đã cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn, và hôn chân đức Thế Tôn bằng miệng, xoa bóp bằng tay, và xưng tên: ‘Bạch đức Thế Tôn, con là Koṇḍañña! Bạch đức Thiện Thệ, con là Koṇḍañña!’ Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: ‘Tôn giả Aññāsikoṇḍañña này, sau một thời gian rất dài, đã đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, ngài đã cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn, và hôn chân đức Thế Tôn bằng miệng, xoa bóp bằng tay, và xưng tên: ‘Bạch đức Thế Tôn, con là Koṇḍañña! Bạch đức Thiện Thệ, con là Koṇḍañña!’ Vậy thì, ta hãy tán thán Tôn giả Aññāsikoṇḍañña trước mặt đức Thế Tôn bằng những câu kệ thích hợp.’” Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ aññāsikoṇḍaññaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi – Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng về phía đức Thế Tôn và bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch đức Thế Tôn, con có điều muốn thưa! Bạch đức Thiện Thệ, con có điều muốn thưa!’ Đức Thế Tôn nói: ‘Này Vaṅgīsa, hãy nói ra điều ông muốn thưa!’ Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đã tán thán Tôn giả Aññāsikoṇḍañña trước mặt đức Thế Tôn bằng những câu kệ thích hợp: ‘‘Buddhānubuddho so thero, koṇḍañño tibbanikkamo; Lābhī sukhavihārānaṃ, vivekānaṃ abhiṇhaso. “Vị trưởng lão Koṇḍañña ấy, người đã giác ngộ theo sau đức Phật, có sự tinh tấn mãnh liệt; ngài thường xuyên chứng đắc các cảnh giới an lạc và sự viễn ly.” ‘‘Yaṃ sāvakena pattabbaṃ, satthusāsanakārinā; Sabbassa taṃ anuppattaṃ, appamattassa sikkhato. “Điều gì mà một vị đệ tử, người thực hành theo lời dạy của Bậc Đạo Sư, cần phải chứng đắc, tất cả những điều ấy đã được ngài chứng đắc, do không dễ duôi và tu học.” ‘‘Mahānubhāvo tevijjo, cetopariyāyakovido; Koṇḍañño buddhadāyādo, pāde vandati satthuno’’ti. “Koṇḍañña, người thừa tự của đức Phật, có đại oai lực, đạt tam minh, thông thạo về tha tâm thông, đang đảnh lễ dưới chân Bậc Đạo Sư.” 10. Moggallānasuttaṃ 10. Kinh Moggallāna 218. Ekaṃ [Pg.196] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati isigilipasse kāḷasilāyaṃ mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tesaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno cetasā cittaṃ samannesati vippamuttaṃ nirupadhiṃ. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho bhagavā rājagahe viharati isigilipasse kāḷasilāyaṃ mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sabbeheva arahantehi. Tesaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno cetasā cittaṃ samannesati vippamuttaṃ nirupadhiṃ. Yaṃnūnāhaṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyya’’nti. 218. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Kāḷasilā bên sườn núi Isigili, cùng với một chúng Tỳ khưu đông đảo gồm năm trăm vị, tất cả đều là A-la-hán. Khi ấy, Tôn giả Mahāmoggallāna dùng tâm của mình để quán xét tâm của các vị ấy, thấy rằng tâm đã được giải thoát, không còn phiền não căn tánh. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: ‘Đức Thế Tôn đang trú ở Rājagaha, tại Kāḷasilā bên sườn núi Isigili, cùng với một chúng Tỳ khưu đông đảo gồm năm trăm vị, tất cả đều là A-la-hán. Tôn giả Mahāmoggallāna đang dùng tâm của mình để quán xét tâm của các vị ấy, thấy rằng tâm đã được giải thoát, không còn phiền não căn tánh. Vậy thì, ta hãy tán thán Tôn giả Mahāmoggallāna trước mặt đức Thế Tôn bằng những câu kệ thích hợp.’” Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ bhagavato sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi – Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng về phía đức Thế Tôn và bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch đức Thế Tôn, con có điều muốn thưa! Bạch đức Thiện Thệ, con có điều muốn thưa!’ Đức Thế Tôn nói: ‘Này Vaṅgīsa, hãy nói ra điều ông muốn thưa!’ Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đã tán thán Tôn giả Mahāmoggallāna trước mặt đức Thế Tôn bằng những câu kệ thích hợp: ‘‘Nagassa passe āsīnaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ; Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino. “Các vị đệ tử, những người đạt tam minh, đã từ bỏ thần chết, đang hầu cận bậc Mâu-ni, người đã đến bờ kia của khổ đau, đang ngự trên sườn núi.” ‘‘Te cetasā anupariyeti, moggallāno mahiddhiko; Cittaṃ nesaṃ samannesaṃ, vippamuttaṃ nirūpadhiṃ. “Moggallāna, vị có đại thần thông, dùng tâm của mình để quán xét, tìm hiểu tâm của các vị ấy, thấy rằng tâm đã được giải thoát, không còn phiền não căn tánh.” ‘‘Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ; Anekākārasampannaṃ, payirupāsanti gotama’’nti. “Như vậy, họ đang hầu cận đức Gotama, bậc Mâu-ni đã đến bờ kia của khổ đau, người đã viên mãn tất cả các phẩm hạnh, người đã thành tựu vô số các đức tính.” 11. Gaggarāsuttaṃ 11. Kinh Gaggarā 219. Ekaṃ samayaṃ bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sattahi ca upāsakasatehi sattahi ca upāsikāsatehi anekehi ca devatāsahassehi. Tyāssudaṃ bhagavā atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Atha kho āyasmato vaṅgīsassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho [Pg.197] bhagavā campāyaṃ viharati gaggarāya pokkharaṇiyā tīre mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi sattahi ca upāsakasatehi sattahi ca upāsikāsatehi anekehi ca devatāsahassehi. Tyāssudaṃ bhagavā atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Yaṃnūnāhaṃ bhagavantaṃ sammukhā sāruppāya gāthāya abhitthaveyya’’nti. 219. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Campā, trên bờ hồ sen Gaggarā, cùng với một chúng Tỳ khưu đông đảo gồm năm trăm vị, bảy trăm nam cư sĩ, bảy trăm nữ cư sĩ, và nhiều ngàn vị chư thiên. Khi ấy, đức Thế Tôn tỏa sáng vượt trội hơn tất cả về dung sắc và danh tiếng. Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa khởi lên ý nghĩ này: ‘Đức Thế Tôn đang trú ở Campā, trên bờ hồ sen Gaggarā, cùng với một chúng Tỳ khưu đông đảo gồm năm trăm vị, bảy trăm nam cư sĩ, bảy trăm nữ cư sĩ, và nhiều ngàn vị chư thiên. Khi ấy, đức Thế Tôn tỏa sáng vượt trội hơn tất cả về dung sắc và danh tiếng. Vậy thì, ta hãy tán thán đức Thế Tôn trước mặt ngài bằng một câu kệ thích hợp.’” Atha kho āyasmā vaṅgīso uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, bhagavā, paṭibhāti maṃ, sugatā’’ti. ‘‘Paṭibhātu taṃ, vaṅgīsā’’ti bhagavā avoca. Atha kho āyasmā vaṅgīso bhagavantaṃ sammukhā sāruppāya gāthāya abhitthavi – Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng về phía đức Thế Tôn và bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch đức Thế Tôn, con có điều muốn thưa! Bạch đức Thiện Thệ, con có điều muốn thưa!’ Đức Thế Tôn nói: ‘Này Vaṅgīsa, hãy nói ra điều ông muốn thưa!’ Bấy giờ, Tôn giả Vaṅgīsa đã tán thán đức Thế Tôn trước mặt ngài bằng một câu kệ thích hợp: ‘‘Cando yathā vigatavalāhake nabhe,Virocati vigatamalova bhāṇumā; Evampi aṅgīrasa tvaṃ mahāmuni,Atirocasi yasasā sabbaloka’’nti. “Như mặt trăng trên bầu trời không mây, tỏa sáng rực rỡ, như mặt trời không tì vết; cũng vậy, hỡi bậc Đại Mâu-ni Aṅgīrasa, Ngài tỏa sáng vượt trên tất cả thế gian bằng danh tiếng của mình.” 12. Vaṅgīsasuttaṃ 12. Kinh Vaṅgīsa 220. Ekaṃ samayaṃ āyasmā vaṅgīso sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā vaṅgīso aciraarahattappatto hutvā vimuttisukhaṃ paṭisaṃvedī tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – 220. Một thời, Tôn giả Vaṅgīsa trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Vào lúc ấy, Tôn giả Vaṅgīsa, không bao lâu sau khi chứng đắc A-la-hán, đang cảm thọ giải thoát lạc. Vào lúc ấy, ngài đã nói lên những câu kệ này: ‘‘Kāveyyamattā vicarimha pubbe, gāmā gāmaṃ purā puraṃ; Athaddasāma sambuddhaṃ, saddhā no upapajjatha. “Trước đây, say sưa với thi kệ, chúng tôi đi từ làng này đến làng khác, từ thành phố này đến thành phố khác. Rồi chúng tôi đã thấy bậc Chánh Đẳng Giác, và tín tâm đã phát sanh nơi chúng tôi.” ‘‘So me dhammamadesesi, khandhāyatanadhātuyo ; Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ. “Ngài đã thuyết Pháp cho tôi, về các uẩn, xứ, và giới. Sau khi nghe Pháp của Ngài, tôi đã xuất gia, sống đời không nhà.” ‘‘Bahunnaṃ vata atthāya, bodhiṃ ajjhagamā muni; Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, ye niyāmagataddasā. “Vì lợi ích của nhiều người, thật vậy, bậc Mâu-ni đã chứng đắc giác ngộ; vì các Tỳ-khưu và Tỳ-khưu-ni, những vị đã thấy con đường chắc chắn.” ‘‘Svāgataṃ [Pg.198] vata me āsi, mama buddhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. “Thật là thiện lai thay cho tôi, khi đến gần đức Phật của tôi! Ba minh đã được chứng đắc, giáo pháp của đức Phật đã được thực hành.” ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhuṃ visodhitaṃ; Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyāyakovido’’ti. “Tôi biết các đời sống quá khứ, thiên nhãn đã được thanh tịnh; tôi là người đạt tam minh, đã chứng thần thông, và thông thạo về tha tâm trí.” Vaṅgīsasaṃyuttaṃ samattaṃ. Tương Ưng Vaṅgīsa chấm dứt. Tassuddānaṃ – Phần tóm lược: Nikkhantaṃ arati ceva, pesalā atimaññanā; Ānandena subhāsitā, sāriputtapavāraṇā; Parosahassaṃ koṇḍañño, moggallānena gaggarā; Vaṅgīsena dvādasāti. Xuất Ly, Bất Lạc, Khả Ái và Kiêu Mạn; Ānanda, Thiện Thuyết, Sāriputta và Tự Tứ; Hơn Ngàn, Koṇḍañña, Moggallāna, Gaggarā; Cùng với Vaṅgīsa, là mười hai kinh. 9. Vanasaṃyuttaṃ 9. Tương Ưng Rừng 1. Vivekasuttaṃ 1. Kinh Viễn Ly 221. Evaṃ [Pg.199] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato pāpake akusale vitakke vitakketi gehanissite. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi – 221. Như vầy tôi nghe. Một thời, một Tỳ-khưu nọ trú trong một khu rừng ở xứ Kosala. Vào lúc ấy, vị Tỳ-khưu ấy, trong khi độc cư ban ngày, đã khởi lên những tầm bất thiện, xấu ác, liên hệ đến thế tục. Bấy giờ, một vị thiên trú trong khu rừng ấy, vì lòng thương tưởng, muốn mưu cầu lợi ích cho vị Tỳ-khưu, muốn làm cho vị ấy xúc động, đã đi đến chỗ vị Tỳ-khưu. Sau khi đến, vị thiên đã nói với vị Tỳ-khưu bằng những câu kệ: ‘‘Vivekakāmosi vanaṃ paviṭṭho,Atha te mano niccharatī bahiddhā; Jano janasmiṃ vinayassu chandaṃ,Tato sukhī hohisi vītarāgo. “Ngài mong cầu viễn ly, đã đi vào rừng, thế mà tâm ngài lại hướng ra bên ngoài. Này người, hãy nhiếp phục dục tham đối với người khác. Rồi ngài sẽ được an lạc, sẽ được ly tham.” ‘‘Aratiṃ pajahāsi sato, bhavāsi sataṃ taṃ sārayāmase; Pātālarajo hi duttaro, mā taṃ kāmarajo avāhari. “Hãy từ bỏ sự bất lạc, hãy chánh niệm. Chúng tôi sẽ nhắc nhở ngài về những bậc chánh niệm. Vì bụi trần của vực thẳm thật khó vượt qua, chớ để bụi trần của dục vọng cuốn ngài đi.” ‘‘Sakuṇo yathā paṃsukunthito, vidhunaṃ pātayati sitaṃ rajaṃ; Evaṃ bhikkhu padhānavā satimā, vidhunaṃ pātayati sitaṃ raja’’nti. “Như con chim bị lấm bụi, giũ mình làm rơi lớp bụi bám vào; cũng vậy, Tỳ-khưu tinh cần, chánh niệm, hãy giũ sạch lớp bụi bám vào mình.” Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti. Bấy giờ, vị Tỳ-khưu ấy, được vị thiên làm cho xúc động, đã đạt đến sự xúc động. 2. Upaṭṭhānasuttaṃ 2. Kinh Sự Tỉnh Thức 222. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato supati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi – 222. Một thời, một Tỳ-khưu nọ trú trong một khu rừng ở xứ Kosala. Vào lúc ấy, vị Tỳ-khưu ấy, trong khi độc cư ban ngày, lại ngủ. Bấy giờ, một vị thiên trú trong khu rừng ấy, vì lòng thương tưởng, muốn mưu cầu lợi ích cho vị Tỳ-khưu, muốn làm cho vị ấy xúc động, đã đi đến chỗ vị Tỳ-khưu. Sau khi đến, vị thiên đã nói với vị Tỳ-khưu bằng những câu kệ: ‘‘Uṭṭhehi bhikkhu kiṃ sesi, ko attho supitena te; Āturassa hi kā niddā, sallaviddhassa ruppato. “Hãy trỗi dậy, Tỳ-khưu! Sao ngài lại ngủ? Có ích lợi gì trong giấc ngủ của ngài? Đối với người bệnh hoạn, bị mũi tên đâm, đang đau đớn, làm sao có thể ngủ được?” ‘‘Yāya [Pg.200] saddhāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; Tameva saddhaṃ brūhehi, mā niddāya vasaṃ gamī’’ti. “Với tín tâm nào ngài đã xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình để sống không nhà, hãy làm tăng trưởng chính tín tâm ấy. Chớ để giấc ngủ chi phối ngài.” ‘‘Aniccā addhuvā kāmā, yesu mandova mucchito; Baddhesu muttaṃ asitaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape. “Các dục là vô thường, không bền vững, kẻ ngu si mới say đắm trong đó. Đối với người xuất gia đã giải thoát khỏi các ràng buộc, không còn nương tựa, sao lại có thể bị phiền não?” ‘‘Chandarāgassa vinayā, avijjāsamatikkamā; Taṃ ñāṇaṃ paramodānaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape. “Do đã nhiếp phục dục tham, do đã vượt qua vô minh, người xuất gia có trí tuệ thanh tịnh tối thượng, sao lại có thể bị phiền não?” ‘‘Chetvā avijjaṃ vijjāya, āsavānaṃ parikkhayā; Asokaṃ anupāyāsaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape. “Do đã đoạn trừ vô minh bằng minh trí, do đã tận diệt các lậu hoặc, người xuất gia không sầu, không muộn phiền, sao lại có thể bị phiền não?” ‘‘Āraddhavīriyaṃ pahitattaṃ, niccaṃ daḷhaparakkamaṃ; Nibbānaṃ abhikaṅkhantaṃ, kasmā pabbajitaṃ tape’’ti. “Người xuất gia có tinh tấn đã được khởi xướng, tâm đã được hướng đến, luôn nỗ lực kiên trì, đang khao khát Niết-bàn, sao lại có thể bị phiền não?” 3. Kassapagottasuttaṃ 3. Kinh Kassapagotta 223. Ekaṃ samayaṃ āyasmā kassapagotto kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā kassapagotto divāvihāragato aññataraṃ chetaṃ ovadati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmantaṃ kassapagottaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā kassapagotto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ kassapagottaṃ gāthāhi ajjhabhāsi – 223. Một thời, Tôn giả Kassapagotta trú trong một khu rừng ở xứ Kosala. Vào lúc ấy, Tôn giả Kassapagotta, trong khi độc cư ban ngày, đang giáo huấn một người thợ săn. Bấy giờ, một vị thiên trú trong khu rừng ấy, muốn làm cho Tôn giả Kassapagotta xúc động, đã đi đến chỗ Tôn giả Kassapagotta. Sau khi đến, vị thiên đã nói với Tôn giả Kassapagotta bằng những câu kệ: ‘‘Giriduggacaraṃ chetaṃ, appapaññaṃ acetasaṃ; Akāle ovadaṃ bhikkhu, mandova paṭibhāti maṃ. “Này Tỳ-khưu, giáo huấn người thợ săn đi lại nơi hiểm trở, kẻ ít trí tuệ, không có tâm, vào lúc không thích hợp, đối với tôi, ngài có vẻ như người ngu độn.” ‘‘Suṇāti na vijānāti, āloketi na passati; Dhammasmiṃ bhaññamānasmiṃ, atthaṃ bālo na bujjhati. “Hắn nghe nhưng không hiểu, hắn nhìn nhưng không thấy. Khi Pháp được giảng nói, kẻ ngu si không liễu tri được ý nghĩa.” ‘‘Sacepi dasa pajjote, dhārayissasi kassapa; Neva dakkhati rūpāni, cakkhu hissa na vijjatī’’ti. “Này Kassapa, dù ngài có thắp lên mười ngọn đuốc, hắn cũng sẽ không thấy được các sắc, vì hắn không có mắt.” Atha kho āyasmā kassapagotto tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti. Bấy giờ, Tôn giả Kassapagotta, được vị thiên làm cho xúc động, đã đạt đến sự xúc động. 4. Sambahulasuttaṃ 4. Kinh Sambahula 224. Ekaṃ [Pg.201] samayaṃ sambahulā bhikkhū kosalesu viharanti aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho te bhikkhū vassaṃvuṭṭhā temāsaccayena cārikaṃ pakkamiṃsu. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā te bhikkhū apassantī paridevamānā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – 224. Một thời, nhiều vị tỳ khưu trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Rồi, các vị tỳ khưu ấy, sau khi đã an cư mùa mưa, sau ba tháng đã trôi qua, đã du hành đi. Rồi, vị thiên nhân trú ngụ trong khu rừng ấy, không thấy các vị tỳ khưu, than khóc, vào lúc ấy đã nói lên kệ ngôn này: ‘‘Arati viya mejja khāyati,Bahuke disvāna vivitte āsane; Te cittakathā bahussutā,Kome gotamasāvakā gatā’’ti. “Vì thấy nhiều chỗ ngồi vắng vẻ, hôm nay ta cảm thấy như không vui. Các vị ấy có những lời nói hay, là bậc đa văn, các vị đệ tử của Gotama này đã đi về đâu?” Evaṃ vutte, aññatarā devatā taṃ devataṃ gāthāya paccabhāsi – Khi được nói như vậy, một vị thiên nhân khác đã đáp lại vị thiên nhân ấy bằng kệ ngôn: ‘‘Māgadhaṃ gatā kosalaṃ gatā, ekacciyā pana vajjibhūmiyā; Magā viya asaṅgacārino, aniketā viharanti bhikkhavo’’ti. “Một số đã đi đến xứ Magadha, một số đã đi đến xứ Kosala, và một số khác đến vùng đất của người Vajji. Giống như loài nai, các vị tỳ khưu đi không vướng bận, sống không nhà cửa.” 5. Ānandasuttaṃ 5. Kinh Ānanda 225. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā ānando ativelaṃ gihisaññattibahulo viharati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmato ānandassa anukampikā atthakāmā āyasmantaṃ ānandaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 225. Một thời, Tôn giả Ānanda trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Vào lúc ấy, Tôn giả Ānanda trú ngụ quá lâu, bận rộn với việc chỉ dạy cho hàng cư sĩ. Rồi, vị thiên nhân trú ngụ trong khu rừng ấy, có lòng thương xót Tôn giả Ānanda, mong muốn lợi ích, muốn làm cho Tôn giả Ānanda xúc động, đã đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Ānanda bằng kệ ngôn: ‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya; Jhā gotama mā pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti. “Hỡi Gotama, hãy lui vào bụi rậm gốc cây, hãy đặt Niết-bàn vào trong tim, hãy thiền định, chớ có phóng dật. Lời nói ba hoa sẽ làm gì được ngài?” Atha kho āyasmā ānando tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti. Rồi, Tôn giả Ānanda, được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã đạt đến sự xúc động. 6. Anuruddhasuttaṃ 6. Kinh Anuruddha 226. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho aññatarā tāvatiṃsakāyikā devatā jālinī [Pg.202] nāma āyasmato anuruddhassa purāṇadutiyikā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 226. Một thời, Tôn giả Anuruddha trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Rồi, một vị thiên nữ ở cõi trời Tāvatiṃsa, tên là Jālinī, là người vợ cũ của Tôn giả Anuruddha, đã đi đến chỗ Tôn giả Anuruddha; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Anuruddha bằng kệ ngôn: ‘‘Tattha cittaṃ paṇidhehi, yattha te vusitaṃ pure; Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu; Purakkhato parivuto, devakaññāhi sobhasī’’ti. “Hãy hướng tâm đến nơi mà ngài đã từng sống trước đây; ở cõi trời Tāvatiṃsa, đầy đủ mọi dục lạc; được các thiên nữ vây quanh, ngài đã tỏa sáng.” ‘‘Duggatā devakaññāyo, sakkāyasmiṃ patiṭṭhitā; Te cāpi duggatā sattā, devakaññāhi patthitā’’ti. “Các thiên nữ có ác hạnh, an trú trong thân kiến. Và cả những chúng sanh ấy, được các thiên nữ mong mỏi, cũng có ác hạnh.” ‘‘Na te sukhaṃ pajānanti, ye na passanti nandanaṃ; Āvāsaṃ naradevānaṃ, tidasānaṃ yasassina’’nti. “Những ai không thấy được vườn Nandana, nơi ở của các vị thiên nhân, các vị trời Tidasā lừng lẫy, những người ấy không biết được hạnh phúc.” ‘‘Na tvaṃ bāle vijānāsi, yathā arahataṃ vaco; Aniccā sabbasaṅkhārā, uppādavayadhammino; Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho. “Hỡi kẻ ngu si, ngươi không biết lời dạy của các bậc A-la-hán. Tất cả các pháp hữu vi là vô thường, có sanh có diệt. Sau khi sanh, chúng diệt đi, sự tịch tịnh của chúng là hạnh phúc.” ‘‘Natthi dāni punāvāso, devakāyasmi jālini; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti. “Hỡi Jālinī, nay không còn tái sanh trong cõi trời nữa. Vòng luân hồi sanh tử đã được đoạn tận, nay không còn tái sanh nữa.” 7. Nāgadattasuttaṃ 7. Kinh Nāgadatta 227. Ekaṃ samayaṃ āyasmā nāgadatto kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena āyasmā nāgadatto atikālena gāmaṃ pavisati, atidivā paṭikkamati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā āyasmato nāgadattassa anukampikā atthakāmā āyasmantaṃ nāgadattaṃ saṃvejetukāmā yenāyasmā nāgadatto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nāgadattaṃ gāthāhi ajjhabhāsi – 227. Một thời, Tôn giả Nāgadatta trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Vào lúc ấy, Tôn giả Nāgadatta vào làng quá sớm, và trở về quá muộn. Rồi, vị thiên nhân trú ngụ trong khu rừng ấy, có lòng thương xót Tôn giả Nāgadatta, mong muốn lợi ích, muốn làm cho Tôn giả Nāgadatta xúc động, đã đi đến chỗ Tôn giả Nāgadatta; sau khi đến, đã nói với Tôn giả Nāgadatta bằng các kệ ngôn: ‘‘Kāle pavisa nāgadatta, divā ca āgantvā ativelacārī; Saṃsaṭṭho gahaṭṭhehi, samānasukhadukkho. “Nāgadatta, ngài vào làng vào lúc sáng sớm, và trở về vào ban ngày, là người có hạnh đi quá giờ; giao du với hàng cư sĩ, cùng chung vui buồn.” ‘‘Bhāyāmi nāgadattaṃ suppagabbhaṃ, kulesu vinibaddhaṃ; Mā heva maccurañño balavato, antakassa vasaṃ upesī’’ti. “Ta sợ Nāgadatta, người quá táo bạo, bị ràng buộc vào các gia đình. Chớ có rơi vào quyền lực của tử vương, kẻ mạnh mẽ, kẻ kết liễu.” Atha [Pg.203] kho āyasmā nāgadatto tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti. Rồi, Tôn giả Nāgadatta, được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã đạt đến sự xúc động. 8. Kulagharaṇīsuttaṃ 8. Kinh Kulagharaṇī 228. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu aññatarasmiṃ kule ativelaṃ ajjhogāḷhappatto viharati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yā tasmiṃ kule kulagharaṇī, tassā vaṇṇaṃ abhinimminitvā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi – 228. Một thời, một vị tỳ khưu nọ trú ở xứ Kosala, trong một khu rừng nọ. Vào lúc ấy, vị tỳ khưu ấy trú ngụ quá lâu, đã trở nên quá thân thiết với một gia đình nọ. Rồi, vị thiên nhân trú ngụ trong khu rừng ấy, có lòng thương xót vị tỳ khưu ấy, mong muốn lợi ích, muốn làm cho vị tỳ khưu ấy xúc động, đã hóa hiện thành hình dạng của nữ gia chủ trong gia đình ấy, đã đi đến chỗ vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với vị tỳ khưu ấy bằng kệ ngôn: ‘‘Nadītīresu saṇṭhāne, sabhāsu rathiyāsu ca; Janā saṅgamma mantenti, mañca tañca kimantara’’nti. “Ở bên bờ sông, ở nơi nghỉ chân, ở các hội trường, và ở các con đường, người ta tụ tập lại và bàn tán về tôi và ngài, là có chuyện gì?” ‘‘Bahūhi saddā paccūhā, khamitabbā tapassinā; Na tena maṅku hotabbaṃ, na hi tena kilissati. “Có nhiều lời nói chống đối, người tu khổ hạnh phải nhẫn chịu. Không nên vì thế mà bối rối, vì người ấy không bị ô nhiễm bởi điều đó.” ‘‘Yo ca saddaparittāsī, vane vātamigo yathā; Lahucittoti taṃ āhu, nāssa sampajjate vata’’nti. “Và người nào sợ hãi tiếng động, như con nai trong rừng, người ấy được gọi là có tâm nhẹ dạ, giới hạnh của người ấy không được thành tựu.” 9. Vajjiputtasuttaṃ 9. Kinh Vajjiputta 229. Ekaṃ samayaṃ aññataro vajjiputtako bhikkhu vesāliyaṃ viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena vesāliyaṃ vajjiputtako sabbaratticāro hoti. Atha kho so bhikkhu vesāliyā tūriya-tāḷita-vādita-nigghosasaddaṃ sutvā paridevamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – 229. Một thời, một vị tỳ khưu người Vajji trú ở Vesālī, trong một khu rừng nọ. Vào lúc ấy, ở Vesālī, người Vajji có một lễ hội suốt đêm. Rồi, vị tỳ khưu ấy, nghe tiếng nhạc cụ, tiếng đàn, tiếng hát, tiếng hò reo ở Vesālī, than khóc, vào lúc ấy đã nói lên kệ ngôn này: ‘‘Ekakā mayaṃ araññe viharāma,Apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ; Etādisikāya rattiyā,Ko su nāmamhehi pāpiyo’’ti. “Chúng ta sống một mình trong rừng, như khúc gỗ bị vứt bỏ trong rừng. Trong một đêm như thế này, ai mà bất hạnh hơn chúng ta?” Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi – Rồi, vị thiên nhân trú ngụ trong khu rừng ấy, có lòng thương xót vị tỳ khưu ấy, mong muốn lợi ích, muốn làm cho vị tỳ khưu ấy xúc động, đã đi đến chỗ vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với vị tỳ khưu ấy bằng kệ ngôn: ‘‘Ekakova [Pg.204] tvaṃ araññe viharasi, apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ; Tassa te bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāmina’’nti. “Ngài sống một mình trong rừng, như khúc gỗ bị vứt bỏ trong rừng rậm. Nhiều người khao khát ngài, như chúng sanh cõi địa ngục khao khát những người đi về cõi trời.” Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti. Bấy giờ, vị tỳ khưu ấy được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã sanh tâm xúc động. 10. Sajjhāyasuttaṃ 10. Kinh Tụng Đọc 230. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu yaṃ sudaṃ pubbe ativelaṃ sajjhāyabahulo viharati so aparena samayena appossukko tuṇhībhūto saṅkasāyati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno dhammaṃ asuṇantī yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi – 230. Một thời, một vị tỳ khưu nọ trú ở một khu rừng trong xứ Kosala. Vào lúc bấy giờ, vị tỳ khưu ấy, trước kia thường xuyên chuyên tâm tụng đọc, về sau trở nên ít bận tâm, im lặng, và sống an nhàn. Bấy giờ, vị thiên nhân trú trong khu rừng ấy, không nghe được Pháp do vị tỳ khưu ấy tụng đọc, liền đi đến chỗ vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với vị tỳ khưu ấy bằng một bài kệ: ‘‘Kasmā tuvaṃ dhammapadāni bhikkhu, nādhīyasi bhikkhūhi saṃvasanto; Sutvāna dhammaṃ labhatippasādaṃ, diṭṭheva dhamme labhatippasaṃsa’’nti. “Này tỳ khưu, vì sao ngài không học thuộc các pháp cú khi sống chung với các tỳ khưu? Sau khi nghe Pháp, người ta có được tín tâm, và ngay trong hiện tại, người ta được tán thán.” ‘‘Ahu pure dhammapadesu chando, yāva virāgena samāgamimha; Yato virāgena samāgamimha, yaṃ kiñci diṭṭhaṃva sutaṃ mutaṃ vā; Aññāya nikkhepanamāhu santo’’ti. “Trước kia, ta có ước muốn đối với các pháp cú, cho đến khi ta đạt được sự ly tham. Kể từ khi ta đạt được sự ly tham, sau khi đã biết rõ bất cứ điều gì được thấy, được nghe, hay được cảm nhận, các bậc thánh thiện nói rằng đó là sự xả ly.” 11. Akusalavitakkasuttaṃ 11. Kinh Bất Thiện Tầm 231. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu divāvihāragato pāpake akusale vitakke vitakketi, seyyathidaṃ – kāmavitakkaṃ, byāpādavitakkaṃ, vihiṃsāvitakkaṃ. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāhi ajjhabhāsi – 231. Một thời, một vị tỳ khưu nọ trú ở một khu rừng trong xứ Kosala. Vào lúc bấy giờ, vị tỳ khưu ấy, trong khi an trú ban ngày, đã khởi lên những tư duy xấu ác, bất thiện, đó là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm. Bấy giờ, vị thiên nhân trú trong khu rừng ấy, có lòng thương xót, mong muốn lợi ích cho vị tỳ khưu ấy, và muốn làm cho vị ấy xúc động, liền đi đến chỗ vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với vị tỳ khưu ấy bằng những bài kệ: ‘‘Ayoniso manasikārā, so vitakkehi khajjasi; Ayoniso paṭinissajja, yoniso anucintaya. “Do tác ý không như lý, ngài bị các tư duy xấu ác gặm nhấm. Hãy từ bỏ tác ý không như lý, và hãy suy tư một cách như lý. ‘‘Satthāraṃ [Pg.205] dhammamārabbha, saṅghaṃ sīlāni attano; Adhigacchasi pāmojjaṃ, pītisukhamasaṃsayaṃ; Tato pāmojjabahulo, dukkhassantaṃ karissasī’’ti. “Hãy khởi sự nỗ lực hướng về Bậc Đạo Sư, về Pháp, về Tăng, và về giới của chính mình. Chắc chắn ngài sẽ đạt được sự hân hoan, hỷ và lạc. Rồi, với lòng tràn đầy hân hoan, ngài sẽ chấm dứt khổ đau.” Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti. Bấy giờ, vị tỳ khưu ấy được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã sanh tâm xúc động. 12. Majjhanhikasuttaṃ 12. Kinh Giữa Trưa 232. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Atha kho tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tassa bhikkhuno santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 232. Một thời, một vị tỳ khưu nọ trú ở một khu rừng trong xứ Kosala. Bấy giờ, vị thiên nhân trú trong khu rừng ấy đi đến chỗ vị tỳ khưu; sau khi đến, đã nói bài kệ này trước mặt vị tỳ khưu ấy: ‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu; Saṇateva brahāraññaṃ, taṃ bhayaṃ paṭibhāti maṃ. “Vào lúc giữa trưa, khi các loài chim đã yên lặng, khu rừng lớn dường như vang lên tiếng động. Điều đó hiện ra như một nỗi kinh hoàng đối với tôi.” ‘‘Ṭhite majjhanhike kāle, sannisīvesu pakkhisu; Saṇateva brahāraññaṃ, sā rati paṭibhāti ma’’nti. “Vào lúc giữa trưa, khi các loài chim đã yên lặng, khu rừng lớn dường như vang lên tiếng động. Điều đó hiện ra như một niềm hân hoan đối với tôi.” 13. Pākatindriyasuttaṃ 13. Kinh Các Căn Không Che Chở 233. Ekaṃ samayaṃ sambahulā bhikkhū kosalesu viharanti aññatarasmiṃ vanasaṇḍe uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tesaṃ bhikkhūnaṃ anukampikā atthakāmā te bhikkhū saṃvejetukāmā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū gāthāhi ajjhabhāsi – 233. Một thời, nhiều vị tỳ khưu trú ở một khu rừng trong xứ Kosala, tâm trạo cử, kiêu mạn, dao động, lắm lời, nói lời vô ích, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm tán loạn, các căn không được che chở. Bấy giờ, vị thiên nhân trú trong khu rừng ấy, có lòng thương xót, mong muốn lợi ích cho các vị tỳ khưu ấy, và muốn làm cho các vị ấy xúc động, liền đi đến chỗ các vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với các vị tỳ khưu ấy bằng những bài kệ: ‘‘Sukhajīvino pure āsuṃ, bhikkhū gotamasāvakā; Anicchā piṇḍamesanā, anicchā sayanāsanaṃ; Loke aniccataṃ ñatvā, dukkhassantaṃ akaṃsu te. “Trước kia, các tỳ khưu, đệ tử của Gotama, sống một cách an lạc. Không tham muốn, họ tìm kiếm vật thực; không tham muốn, họ tìm kiếm chỗ ở. Sau khi biết được tính vô thường của thế gian, họ đã chấm dứt khổ đau. ‘‘Dupposaṃ katvā attānaṃ, gāme gāmaṇikā viya; Bhutvā bhutvā nipajjanti, parāgāresu mucchitā. “Tự biến mình thành kẻ khó nuôi, như những người trưởng làng trong làng, họ ăn rồi lại ăn, rồi nằm xuống, mê đắm trong nhà của người khác. ‘‘Saṅghassa [Pg.206] añjaliṃ katvā, idhekacce vadāmahaṃ; Apaviddhā anāthā te, yathā petā tatheva te. “Con chắp tay hướng về Tăng chúng, con xin nói về một số người ở đây. Họ bị ruồng bỏ, không nơi nương tựa, họ cũng giống như những người đã chết. ‘‘Ye kho pamattā viharanti, te me sandhāya bhāsitaṃ; Ye appamattā viharanti, namo tesaṃ karomaha’’nti. “Những ai sống buông lung, lời nói của tôi là nhắm đến họ. Những ai sống không buông lung, tôi xin đảnh lễ các vị ấy.” Atha kho te bhikkhū tāya devatāya saṃvejitā saṃvegamāpādunti. Bấy giờ, các vị tỳ khưu ấy được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã sanh tâm xúc động. 14. Gandhatthenasuttaṃ 14. Kinh Kẻ Trộm Hương Thơm 234. Ekaṃ samayaṃ aññataro bhikkhu kosalesu viharati aññatarasmiṃ vanasaṇḍe. Tena kho pana samayena so bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto pokkharaṇiṃ ogāhetvā padumaṃ upasiṅghati. Atha kho yā tasmiṃ vanasaṇḍe adhivatthā devatā tassa bhikkhuno anukampikā atthakāmā taṃ bhikkhuṃ saṃvejetukāmā yena so bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ gāthāya ajjhabhāsi – 234. Một thời, một vị tỳ khưu nọ trú ở một khu rừng trong xứ Kosala. Vào lúc bấy giờ, vị tỳ khưu ấy, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, đã xuống một hồ sen và ngửi một bông hoa sen. Bấy giờ, vị thiên nhân trú trong khu rừng ấy, có lòng thương xót, mong muốn lợi ích cho vị tỳ khưu ấy, và muốn làm cho vị ấy xúc động, liền đi đến chỗ vị tỳ khưu ấy; sau khi đến, đã nói với vị tỳ khưu ấy bằng một bài kệ: ‘‘Yametaṃ vārijaṃ pupphaṃ, adinnaṃ upasiṅghasi; Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ, gandhatthenosi mārisā’’ti. “Bông hoa sen mọc trong nước này, ngài ngửi nó mà không được cho phép. Đây là một phần của sự trộm cắp. Thưa ngài, ngài là kẻ trộm hương thơm.” ‘‘Na harāmi na bhañjāmi, ārā siṅghāmi vārijaṃ; Atha kena nu vaṇṇena, gandhatthenoti vuccati. “Ta không lấy, không bẻ gãy, ta chỉ ngửi bông hoa sen từ xa. Vậy thì vì lý do gì mà gọi ta là kẻ trộm hương thơm? ‘‘Yvāyaṃ bhisāni khanati, puṇḍarīkāni bhañjati; Evaṃ ākiṇṇakammanto, kasmā eso na vuccatī’’ti. “Còn người kia đào củ sen, bẻ gãy những bông sen trắng, hành vi của người ấy thật là thô bạo. Tại sao người ấy không bị gọi là kẻ trộm?” ‘‘Ākiṇṇaluddo puriso, dhāticelaṃva makkhito; Tasmiṃ me vacanaṃ natthi, tvañcārahāmi vattave. “Người có hành vi thô bạo, đầy tham lam, bị vấy bẩn như tấm vải của người vú nuôi. Đối với người ấy, tôi không có lời nào để nói. Nhưng đối với ngài, tôi đáng phải nói. ‘‘Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino; Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhāmattaṃva khāyatī’’ti. “Đối với người không có phiền não, luôn tìm cầu sự trong sạch, một điều ác nhỏ như đầu sợi lông cũng hiện ra lớn như một đám mây.” ‘‘Addhā maṃ yakkha jānāsi, atho me anukampasi; Punapi yakkha vajjāsi, yadā passasi edisa’’nti. “Này dạ xoa, chắc chắn ngài biết tôi, và ngài cũng có lòng thương xót tôi. Này dạ xoa, khi nào ngài thấy điều tương tự, xin hãy nói lại lần nữa.” ‘‘Neva [Pg.207] taṃ upajīvāma, napi te bhatakāmhase; Tvameva bhikkhu jāneyya, yena gaccheyya suggati’’nti. “Này Tỳ-khưu, chúng tôi không sống nương tựa vào ngài, cũng không phải là người làm công cho ngài. Chính ngài hãy tự biết nghiệp nào có thể đưa đến cõi lành.” Atha kho so bhikkhu tāya devatāya saṃvejito saṃvegamāpādīti. Bấy giờ, vị Tỳ-khưu ấy, được vị thiên nhân ấy làm cho xúc động, đã sanh lòng xúc động. Vanasaṃyuttaṃ samattaṃ. Tương Ưng Rừng Cây đã chấm dứt. Tassuddānaṃ – Phần kệ tóm lược: Vivekaṃ upaṭṭhānañca, kassapagottena sambahulā; Ānando anuruddho ca, nāgadattañca kulagharaṇī. Kinh Độc Cư và Hầu Cận, kinh Kassapagotta và Nhiều Vị; kinh Ānanda và Anuruddha, kinh Nāgadatta và Nữ Gia Chủ. Vajjiputto ca vesālī, sajjhāyena ayoniso; Majjhanhikālamhi pākatindriya, padumapupphena cuddasa bhaveti. Kinh Vajjiputta và Vesālī, kinh Tụng Đọc và Không Như Lý; kinh Giữa Trưa, Căn Bình Thường, và Hoa Sen, có mười bốn kinh. 10. Yakkhasaṃyuttaṃ 10. Tương Ưng Dạ-xoa 1. Indakasuttaṃ 1. Kinh Indaka 235. Evaṃ [Pg.208] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati indakūṭe pabbate, indakassa yakkhassa bhavane. Atha kho indako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 235. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, trên núi Indakūṭa, tại trú xứ của dạ-xoa Indaka. Bấy giờ, dạ-xoa Indaka đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã bạch hỏi Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Rūpaṃ na jīvanti vadanti buddhā, kathaṃ nvayaṃ vindatimaṃ sarīraṃ; Kutassa aṭṭhīyakapiṇḍameti, kathaṃ nvayaṃ sajjati gabbharasmi’’nti. “Các vị Phật nói rằng sắc không phải là sinh mạng. Vậy làm sao chúng sanh này có được thân này? Từ đâu mà có khối xương này? Và làm sao nó lại dính kết trong bào thai?” ‘‘Paṭhamaṃ kalalaṃ hoti, kalalā hoti abbudaṃ; Abbudā jāyate pesi, pesi nibbattatī ghano; Ghanā pasākhā jāyanti, kesā lomā nakhāpi ca. “Trước tiên là giọt dầu (kalala), từ giọt dầu sanh ra bọt nước (abbuda); từ bọt nước sanh ra miếng thịt (pesi), từ miếng thịt sanh ra khối đặc (ghana); từ khối đặc sanh ra năm chi, rồi sanh ra tóc, lông, và móng. ‘‘Yañcassa bhuñjatī mātā, annaṃ pānañca bhojanaṃ; Tena so tattha yāpeti, mātukucchigato naro’’ti. “Và người mẹ ăn các món ăn, thức uống, và vật thực nào, thì con người ở trong bụng mẹ được nuôi dưỡng bằng những thứ ấy.” 2. Sakkanāmasuttaṃ 2. Kinh Sakkanāma 236. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sakkanāmako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 236. Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, trên núi Gijjhakūṭa. Bấy giờ, dạ-xoa tên là Sakka đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã bạch hỏi Thế Tôn bằng một bài kệ: ‘‘Sabbaganthappahīnassa, vippamuttassa te sato; Samaṇassa na taṃ sādhu, yadaññamanusāsasī’’ti. “Đối với ngài, một vị Sa-môn đã từ bỏ mọi ràng buộc, đã hoàn toàn giải thoát, và có chánh niệm, việc ngài giáo huấn người khác là không tốt đẹp.” ‘‘Yena kenaci vaṇṇena, saṃvāso sakka jāyati; Na taṃ arahati sappañño, manasā anukampituṃ. “Này Sakka, nếu sự chung sống sanh khởi vì bất cứ lý do nào, người có trí không nên khởi tâm thương xót người ấy. ‘‘Manasā ce pasannena, yadaññamanusāsati; Na tena hoti saṃyutto, yānukampā anuddayā’’ti. “Nếu với tâm thanh tịnh mà giáo huấn người khác, người ấy không bị ràng buộc bởi điều đó, vì đó là lòng bi mẫn và thương xót.” 3. Sūcilomasuttaṃ 3. Kinh Sūciloma 237. Ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati ṭaṅkitamañce sūcilomassa yakkhassa bhavane. Tena kho pana samayena kharo ca yakkho sūcilomo [Pg.209] ca yakkho bhagavato avidūre atikkamanti. Atha kho kharo yakkho sūcilomaṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘eso samaṇo’’ti! ‘‘Neso samaṇo, samaṇako eso’’. ‘‘Yāva jānāmi yadi vā so samaṇo yadi vā pana so samaṇako’’ti. 237. Một thời Thế Tôn trú ở Gayā, trên một chiếc giường đá, tại trú xứ của dạ-xoa Sūciloma. Bấy giờ, dạ-xoa Khara và dạ-xoa Sūciloma đi ngang qua không xa Thế Tôn. Khi ấy, dạ-xoa Khara nói với dạ-xoa Sūciloma: “Vị kia là một Sa-môn.” – “Vị kia không phải Sa-môn, chỉ là một sa-môn giả.” – “Để ta xem thử vị ấy là Sa-môn hay là sa-môn giả.” Atha kho sūcilomo yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato kāyaṃ upanāmesi. Atha kho bhagavā kāyaṃ apanāmesi. Atha kho sūcilomo yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhāyasi maṃ samaṇā’’ti? ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, bhāyāmi; api ca te samphasso pāpako’’ti. ‘‘Pañhaṃ taṃ, samaṇa pucchissāmi. Sace me na byākarissasi, cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmī’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, yo me cittaṃ vā khipeyya hadayaṃ vā phāleyya pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya; api ca tvaṃ, āvuso, puccha yadā kaṅkhasī’’ti. Atha kho sūcilomo yakkho bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – ( ) Bấy giờ, dạ-xoa Sūciloma đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nó áp sát thân mình vào Thế Tôn. Bấy giờ, Thế Tôn lùi thân ra xa. Khi ấy, dạ-xoa Sūciloma bạch với Thế Tôn: “Này Sa-môn, ngài sợ tôi sao?” – “Này hiền hữu, ta không sợ ngươi, nhưng sự xúc chạm của ngươi thật là xấu ác.” – “Này Sa-môn, tôi sẽ hỏi ngài một câu. Nếu ngài không trả lời được, tôi sẽ làm cho tâm ngài điên loạn, hoặc làm vỡ tim ngài, hoặc nắm chân quăng ngài qua bờ bên kia sông Hằng.” – “Này hiền hữu, trong thế giới này với chư Thiên, Ma vương, và Phạm thiên, trong chúng sanh này với các Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người, ta không thấy ai có thể làm cho tâm ta điên loạn, hoặc làm vỡ tim ta, hoặc nắm chân quăng ta qua bờ bên kia sông Hằng. Tuy nhiên, này hiền hữu, ngươi cứ hỏi điều ngươi muốn.” ‘‘Rāgo ca doso ca kutonidānā,Aratī ratī lomahaṃso kutojā; Kuto samuṭṭhāya manovitakkā,Kumārakā dhaṅkamivossajantī’’ti. “Tham ái và sân hận từ đâu làm nhân duyên? Bất mãn, hoan hỷ, và lông tóc dựng đứng từ đâu sanh ra? Các tư duy của tâm từ đâu khởi lên, rồi phóng đi như đám trẻ con thả con quạ?” ‘‘Rāgo ca doso ca itonidānā,Aratī ratī lomahaṃso itojā; Ito samuṭṭhāya manovitakkā,Kumārakā dhaṅkamivossajanti. “Tham ái và sân hận từ đây làm nhân duyên. Bất mãn, hoan hỷ, và lông tóc dựng đứng từ đây sanh ra. Các tư duy của tâm từ đây khởi lên, rồi phóng đi như đám trẻ con thả con quạ. ‘‘Snehajā attasambhūtā, nigrodhasseva khandhajā; Puthū visattā kāmesu, māluvāva vitatā vane. “Sanh từ ái luyến, sanh từ tự thân, như những nhánh mọc từ thân cây đa. Chúng lan rộng, dính mắc vào các dục, như dây leo lan tràn trong rừng. ‘‘Ye [Pg.210] naṃ pajānanti yatonidānaṃ,Te naṃ vinodenti suṇohi yakkha; Te duttaraṃ oghamimaṃ taranti,Atiṇṇapubbaṃ apunabbhavāyā’’ti. “Này dạ-xoa, hãy lắng nghe! Những ai biết rõ chúng từ đâu làm nhân duyên, họ sẽ loại trừ chúng. Họ vượt qua dòng bộc lưu khó vượt này, mà trước đây chưa từng vượt, để không còn tái sanh.” 4. Maṇibhaddasuttaṃ 4. Kinh Maṇibhadda 238. Ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu viharati maṇimālike cetiye maṇibhaddassa yakkhassa bhavane. Atha kho maṇibhaddo yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 238. Một thời Thế Tôn trú ở xứ Magadha, tại điện thờ Maṇimālika, trú xứ của dạ-xoa Maṇibhadda. Bấy giờ, dạ-xoa Maṇibhadda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã nói lên bài kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Satīmato sadā bhaddaṃ, satimā sukhamedhati; Satīmato suve seyyo, verā ca parimuccatī’’ti. “Người có chánh niệm luôn được tốt lành, người có chánh niệm đạt được an lạc. Đối với người có chánh niệm, ngày mai tốt đẹp hơn, và người ấy thoát khỏi mọi hận thù.” ‘‘Satīmato sadā bhaddaṃ, satimā sukhamedhati; Satīmato suve seyyo, verā na parimuccati. “Người có chánh niệm luôn được tốt lành, người có chánh niệm đạt được an lạc. Đối với người có chánh niệm, ngày mai tốt đẹp hơn, nhưng chưa thoát khỏi hận thù. ‘‘Yassa sabbamahorattaṃ, ahiṃsāya rato mano; Mettaṃ so sabbabhūtesu, veraṃ tassa na kenacī’’ti. “Người nào mà tâm ý suốt cả ngày đêm vui thích trong sự bất hại, người ấy có lòng từ đối với tất cả chúng sanh, thì không có hận thù với bất cứ ai.” 5. Sānusuttaṃ 5. Kinh Sānu 239. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarissā upāsikāya sānu nāma putto yakkhena gahito hoti. Atha kho sā upāsikā paridevamānā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – 239. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, con trai của một nữ cận sự tên là Sānu đã bị một dạ-xoa bắt giữ. Khi ấy, nữ cận sự ấy than khóc, vào lúc ấy đã đọc lên những bài kệ này: ‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ. “Ngày mười bốn, ngày rằm, và ngày mùng tám của mỗi nửa tháng, và cả kỳ Bố-tát đặc biệt, với tám giới được khéo thực hành. ‘‘Uposathaṃ upavasanti, brahmacariyaṃ caranti ye; Na tehi yakkhā kīḷanti, iti me arahataṃ sutaṃ; Sā dāni ajja passāmi, yakkhā kīḷanti sānunā’’ti. Những ai thực hành ngày Bố-tát, sống đời phạm hạnh, các dạ-xoa không làm hại họ. Lời này con đã nghe từ các bậc A-la-hán. Nhưng nay, hôm nay con lại thấy, các dạ-xoa đang làm hại Sānu.” ‘‘Cātuddasiṃ [Pg.211] pañcadasiṃ, yā ca pakkhassa aṭṭhamī; Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ; Uposathaṃ upavasanti, brahmacariyaṃ caranti ye. “Ngày mười bốn, ngày rằm, và ngày mùng tám của mỗi nửa tháng, và cả kỳ Bố-tát đặc biệt, với tám giới được khéo thực hành; những ai thực hành ngày Bố-tát, sống đời phạm hạnh. ‘‘Na tehi yakkhā kīḷanti, sāhu te arahataṃ sutaṃ; Sānuṃ pabuddhaṃ vajjāsi, yakkhānaṃ vacanaṃ idaṃ; Mākāsi pāpakaṃ kammaṃ, āvi vā yadi vā raho. Các dạ-xoa không làm hại họ, lời bà nghe từ các bậc A-la-hán là đúng vậy. Hãy nói với Sānu khi nó tỉnh lại, đây là lời của các dạ-xoa: ‘Chớ làm điều ác, dù công khai hay lén lút.’ ‘‘Sace ca pāpakaṃ kammaṃ, karissasi karosi vā; Na te dukkhā pamutyatthi, uppaccāpi palāyato’’ti. Và nếu ngươi làm điều ác, hoặc sẽ làm, hoặc đang làm, ngươi không thể thoát khỏi khổ đau, dù bay lên trời mà trốn chạy.” ‘‘Mataṃ vā amma rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati; Jīvantaṃ amma passantī, kasmā maṃ amma rodasī’’ti. “Thưa mẹ, người ta khóc thương người đã chết, hoặc người còn sống mà không thấy đâu. Thưa mẹ, mẹ thấy con đang sống đây, tại sao mẹ lại khóc thương con?” ‘‘Mataṃ vā putta rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati; Yo ca kāme cajitvāna, punarāgacchate idha; Taṃ vāpi putta rodanti, puna jīvaṃ mato hi so. “Này con, người ta khóc thương người đã chết, hoặc người còn sống mà không thấy đâu. Và người nào từ bỏ các dục, rồi lại quay về chốn này, người ta cũng khóc thương người ấy, này con, vì người ấy dù sống nhưng cũng như đã chết. ‘‘Kukkuḷā ubbhato tāta, kukkuḷaṃ patitumicchasi; Narakā ubbhato tāta, narakaṃ patitumicchasi. “Này con, được đưa ra khỏi đống tro nóng, con lại muốn rơi vào đống tro nóng. Này con, được đưa ra khỏi địa ngục, con lại muốn rơi vào địa ngục. ‘‘Abhidhāvatha bhaddante, kassa ujjhāpayāmase; Ādittā nīhataṃ bhaṇḍaṃ, puna ḍayhitumicchasī’’ti. “Hãy chạy đi, cầu cho con được an lành! Chúng ta biết than trách ai đây? Món đồ đã được mang ra khỏi đám cháy, con lại muốn nó bị thiêu rụi một lần nữa.” 6. Piyaṅkarasuttaṃ 6. Kinh Piyaṅkara 240. Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā anuruddho rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya dhammapadāni bhāsati. Atha kho piyaṅkaramātā yakkhinī puttakaṃ evaṃ tosesi – 240. Một thời, Tôn giả Anuruddha trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, vào lúc gần sáng, Tôn giả Anuruddha thức dậy và đọc các câu Pháp. Khi ấy, dạ-xoa mẹ của Piyaṅkara đã dỗ con mình như sau: ‘‘Mā saddaṃ kari piyaṅkara, bhikkhu dhammapadāni bhāsati; Api ca dhammapadaṃ vijāniya, paṭipajjema hitāya no siyā. “Này Piyaṅkara, đừng làm ồn, vị tỳ-khưu đang đọc các câu Pháp. Nếu chúng ta hiểu được câu Pháp, chúng ta có thể thực hành, điều ấy sẽ mang lại lợi ích cho chúng ta. ‘‘Pāṇesu ca saṃyamāmase, sampajānamusā na bhaṇāmase; Sikkhema susīlyamattano, api muccema pisācayoniyā’’ti. Chúng ta hãy tự chế đối với các chúng sinh, không cố ý nói dối. Chúng ta hãy rèn luyện giới đức tốt đẹp cho bản thân, mong rằng chúng ta có thể thoát khỏi loài ma đói.” 7. Punabbasusuttaṃ 7. Kinh Punabbasu 241. Ekaṃ [Pg.212] samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Te ca bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti. Atha kho punabbasumātā yakkhinī puttake evaṃ tosesi – 241. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, Thế Tôn dùng pháp thoại liên quan đến Niết-bàn để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ các vị tỳ-khưu. Và các vị tỳ-khưu ấy, với sự chú tâm, tác ý, tập trung toàn bộ tâm trí, lắng tai nghe Pháp. Khi ấy, dạ-xoa mẹ của Punabbasu đã dỗ các con mình như sau: ‘‘Tuṇhī uttarike hohi, tuṇhī hohi punabbasu; Yāvāhaṃ buddhaseṭṭhassa, dhammaṃ sossāmi satthuno. “Này Uttarika, hãy im lặng! Này Punabbasu, hãy im lặng! Để mẹ được nghe Pháp của bậc Tối Thắng Giác Ngộ, của bậc Đạo Sư. ‘‘Nibbānaṃ bhagavā āha, sabbaganthappamocanaṃ; Ativelā ca me hoti, asmiṃ dhamme piyāyanā. Thế Tôn đã thuyết về Niết-bàn, sự giải thoát khỏi mọi ràng buộc. Và lòng yêu mến của mẹ đối với Pháp này thật là vô lượng. ‘‘Piyo loke sako putto, piyo loke sako pati; Tato piyatarā mayhaṃ, assa dhammassa magganā. Ở đời, con trai mình là người thân yêu; ở đời, chồng mình là người thân yêu. Nhưng đối với mẹ, việc tìm cầu Pháp này còn thân yêu hơn thế nữa. ‘‘Na hi putto pati vāpi, piyo dukkhā pamocaye; Yathā saddhammassavanaṃ, dukkhā moceti pāṇinaṃ. Vì con trai hay chồng, dù thân yêu, cũng không thể giải thoát khỏi khổ đau, như việc lắng nghe Chánh pháp giải thoát chúng sinh khỏi khổ đau. ‘‘Loke dukkhaparetasmiṃ, jarāmaraṇasaṃyute; Jarāmaraṇamokkhāya, yaṃ dhammaṃ abhisambudhaṃ; Taṃ dhammaṃ sotumicchāmi, tuṇhī hohi punabbasū’’ti. Trong thế gian bị khổ đau chi phối, bị già và chết trói buộc, để giải thoát khỏi già và chết, có Pháp mà Ngài đã giác ngộ. Mẹ muốn được nghe Pháp ấy, này Punabbasu, hãy im lặng!” ‘‘Ammā na byāharissāmi, tuṇhībhūtāyamuttarā; Dhammameva nisāmehi, saddhammassavanaṃ sukhaṃ; Saddhammassa anaññāya, ammā dukkhaṃ carāmase. “Thưa mẹ, con sẽ không nói, và Uttarā đây cũng đang im lặng. Mẹ hãy lắng nghe Pháp, lắng nghe Chánh pháp là hạnh phúc. Thưa mẹ, vì không biết Chánh pháp, chúng con đã sống trong đau khổ. ‘‘Esa devamanussānaṃ, sammūḷhānaṃ pabhaṅkaro; Buddho antimasārīro, dhammaṃ deseti cakkhumā’’ti. Ngài là người mang lại ánh sáng cho chư thiên và loài người đang si mê. Bậc Giác Ngộ, người mang thân cuối cùng, bậc có mắt, đang thuyết Pháp.” ‘‘Sādhu kho paṇḍito nāma, putto jāto uresayo; Putto me buddhaseṭṭhassa, dhammaṃ suddhaṃ piyāyati. “Thật tốt thay khi có một người con trai sinh ra từ lòng mình mà lại là người hiền trí. Con trai của ta yêu mến Pháp thanh tịnh của bậc Tối Thắng Giác Ngộ. ‘‘Punabbasu sukhī hohi, ajjāhamhi samuggatā; Diṭṭhāni ariyasaccāni, uttarāpi suṇātu me’’ti. Này Punabbasu, con hãy được an lạc! Hôm nay mẹ đã được giải thoát. Các Thánh đế đã được thấy, và mong rằng Uttarā cũng hãy nghe Pháp.” 8. Sudattasuttaṃ 8. Kinh Sudatta 242. Ekaṃ [Pg.213] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati sītavane. Tena kho pana samayena anāthapiṇḍiko gahapati rājagahaṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Assosi kho anāthapiṇḍiko gahapati – ‘‘buddho kira loke uppanno’’ti. Tāvadeva ca pana bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo hoti. Athassa anāthapiṇḍikassa gahapatissa etadahosi – ‘‘akālo kho ajja bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamituṃ. Sve dānāhaṃ kālena bhagavantaṃ dassanāya gamissāmī’’ti buddhagatāya satiyā nipajji. Rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ vuṭṭhāsi pabhātanti maññamāno. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena sivathikadvāraṃ tenupasaṅkami. Amanussā dvāraṃ vivariṃsu. Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa nagaramhā nikkhamantassa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi, tatova puna nivattitukāmo ahosi. Atha kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi – 242. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Sītavana. Lúc bấy giờ, gia chủ Anāthapiṇḍika đến Rājagaha vì một công việc nào đó. Gia chủ Anāthapiṇḍika nghe rằng: “Một vị Phật đã xuất hiện trên thế gian.” Ngay lúc đó, ông muốn đến yết kiến Thế Tôn. Rồi gia chủ Anāthapiṇḍika nghĩ rằng: “Hôm nay không phải là lúc thích hợp để đến yết kiến Thế Tôn. Ngày mai, vào lúc thích hợp, ta sẽ đi yết kiến Thế Tôn.” Với niệm tưởng hướng về Đức Phật, ông đi ngủ. Trong đêm, ông thức dậy ba lần, nghĩ rằng trời đã sáng. Rồi gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến cổng nghĩa địa. Các phi nhân mở cổng. Khi gia chủ Anāthapiṇḍika ra khỏi thành, ánh sáng biến mất, bóng tối hiện ra; sự sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy khởi lên, và ông muốn quay trở lại ngay từ nơi đó. Khi ấy, dạ-xoa Sivaka, trong lúc ẩn mình, đã cất lên tiếng nói: ‘‘Sataṃ hatthī sataṃ assā, sataṃ assatarīrathā; Sataṃ kaññāsahassāni, āmukkamaṇikuṇḍalā; Ekassa padavītihārassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ. “Một trăm ngàn voi, một trăm ngàn ngựa, một trăm ngàn xe do la cái kéo, một trăm ngàn thiếu nữ đeo hoa tai bằng ngọc, cũng không bằng một phần mười sáu của một bước chân. ‘‘Abhikkama gahapati, abhikkama gahapati; Abhikkamanaṃ te seyyo, no paṭikkamana’’nti. “Này gia chủ, hãy tiến lên! Này gia chủ, hãy tiến lên! Việc tiến lên là tốt hơn cho ông, không phải là việc lùi lại.” Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. Dutiyampi kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi, tatova puna nivattitukāmo ahosi. Dutiyampi kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi – Rồi bóng tối của gia chủ Anāthapiṇḍika biến mất, ánh sáng hiện ra; sự sợ hãi, sự kinh hoàng, sự dựng tóc gáy nào đã có, tất cả đều được lắng dịu. Lần thứ hai, ánh sáng của gia chủ Anāthapiṇḍika biến mất, bóng tối hiện ra; sự sợ hãi, sự kinh hoàng, sự dựng tóc gáy khởi lên, và từ đó ông lại muốn quay trở về. Lần thứ hai, dạ-xoa Sivaka ẩn mình và cất lên tiếng nói: ‘‘Sataṃ [Pg.214] hatthī sataṃ assā…pe…Kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ. “Một trăm con voi, một trăm con ngựa, ...v.v... không bằng một phần mười sáu.” ‘‘Abhikkama gahapati, abhikkama gahapati; Abhikkamanaṃ te seyyo, no paṭikkamana’’nti. “Này gia chủ, hãy tiến lên! Này gia chủ, hãy tiến lên! Việc tiến lên là tốt hơn cho ông, không phải là việc lùi lại.” Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. Tatiyampi kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa āloko antaradhāyi, andhakāro pāturahosi, bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso udapādi, tatova puna nivattitukāmo ahosi. Tatiyampi kho sivako yakkho antarahito saddamanussāvesi – Rồi bóng tối của gia chủ Anāthapiṇḍika biến mất, ánh sáng hiện ra; sự sợ hãi, sự kinh hoàng, sự dựng tóc gáy nào đã có, tất cả đều được lắng dịu. Lần thứ ba, ánh sáng của gia chủ Anāthapiṇḍika biến mất, bóng tối hiện ra; sự sợ hãi, sự kinh hoàng, sự dựng tóc gáy khởi lên, và từ đó ông lại muốn quay trở về. Lần thứ ba, dạ-xoa Sivaka ẩn mình và cất lên tiếng nói: ‘‘Sataṃ hatthī sataṃ assā…pe…Kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ. “Một trăm con voi, một trăm con ngựa, ...v.v... không bằng một phần mười sáu.” ‘‘Abhikkama gahapati, abhikkama gahapati; Abhikkamanaṃ te seyyo, no paṭikkamana’’nti. “Này gia chủ, hãy tiến lên! Này gia chủ, hãy tiến lên! Việc tiến lên là tốt hơn cho ông, không phải là việc lùi lại.” Atha kho anāthapiṇḍikassa gahapatissa andhakāro antaradhāyi, āloko pāturahosi, yaṃ ahosi bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃso, so paṭippassambhi. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena sītavanaṃ yena bhagavā tenupasaṅkami. Rồi bóng tối của gia chủ Anāthapiṇḍika biến mất, ánh sáng hiện ra; sự sợ hãi, sự kinh hoàng, sự dựng tóc gáy nào đã có, tất cả đều được lắng dịu. Rồi gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến khu rừng Sītavana, đến nơi có Thế Tôn. Tena kho pana samayena bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya abbhokāse caṅkamati. Addasā kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna caṅkamā orohitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ etadavoca – ‘‘ehi sudattā’’ti. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati, nāmena maṃ bhagavā ālapatīti, haṭṭho udaggo tattheva bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kacci, bhante, bhagavā sukhamasayitthā’’ti? Vào lúc ấy, Thế Tôn đã thức dậy vào lúc rạng đông của đêm và đang đi kinh hành ở ngoài trời. Thế Tôn đã nhìn thấy gia chủ Anāthapiṇḍika đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, ngài đi xuống khỏi nơi kinh hành và ngồi trên chỗ đã được soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, Thế Tôn nói với gia chủ Anāthapiṇḍika điều này: ‘Hãy đến đây, Sudatta.’ Bấy giờ, gia chủ Anāthapiṇḍika, (nghĩ rằng): ‘Thế Tôn gọi ta bằng tên,’ nên đã hoan hỷ, phấn khởi, ngay tại đó đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và thưa với Thế Tôn điều này: ‘Bạch ngài, Thế Tôn có được an nghỉ chăng?’ ‘‘Sabbadā ve sukhaṃ seti, brāhmaṇo parinibbuto; Yo na limpati kāmesu, sītibhūto nirūpadhi. “Vị Bà-la-môn đã được tịch tịnh, người không dính mắc vào các dục, đã trở nên mát mẻ, không còn sanh y, thì luôn luôn được an nghỉ.” ‘‘Sabbā āsattiyo chetvā, vineyya hadaye daraṃ; Upasanto sukhaṃ seti, santiṃ pappuyya cetasā’’ti. “Sau khi cắt đứt mọi quyến luyến, loại trừ phiền muộn trong tim, người an tịnh, đạt được sự bình an trong tâm, thì được an nghỉ.” 9. Paṭhamasukkāsuttaṃ 9. Kinh Sukkā thứ nhất 243. Ekaṃ [Pg.215] samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena sukkā bhikkhunī mahatiyā parisāya parivutā dhammaṃ deseti. Atha kho sukkāya bhikkhuniyā abhippasanno yakkho rājagahe rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – 243. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc ấy, tỳ-khưu-ni Sukkā, được một hội chúng đông đảo vây quanh, đang thuyết Pháp. Bấy giờ, một dạ-xoa rất có thiện cảm với tỳ-khưu-ni Sukkā, đi đến từng con đường, từng ngã tư ở Rājagaha, và vào lúc ấy đã đọc lên những câu kệ này: ‘‘Kiṃ me katā rājagahe manussā, madhupītāva seyare; Ye sukkaṃ na payirupāsanti, desentiṃ amataṃ padaṃ. “Dân chúng ở Rājagaha đã làm gì cho tôi, mà họ lại nằm ngủ như thể đã uống rượu mật? Những người không đến hầu cận Sukkā, vị đang thuyết giảng về trạng thái bất tử.” ‘‘Tañca pana appaṭivānīyaṃ, asecanakamojavaṃ; Pivanti maññe sappaññā, valāhakamiva panthagū’’ti. “Và giáo pháp ấy, không thể bị từ chối, có hương vị bổ dưỡng không cần chan tưới, tôi cho rằng những người có trí tuệ đang uống, giống như những người đi đường (uống nước) từ đám mây.” 10. Dutiyasukkāsuttaṃ 10. Kinh Sukkā thứ hai 244. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññataro upāsako sukkāya bhikkhuniyā bhojanaṃ adāsi. Atha kho sukkāya bhikkhuniyā abhippasanno yakkho rājagahe rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – 244. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc ấy, một nam cư sĩ nào đó đã dâng cúng vật thực đến tỳ-khưu-ni Sukkā. Bấy giờ, một dạ-xoa rất có thiện cảm với tỳ-khưu-ni Sukkā, đi đến từng con đường, từng ngã tư ở Rājagaha, và vào lúc ấy đã đọc lên câu kệ này: ‘‘Puññaṃ vata pasavi bahuṃ, sappañño vatāyaṃ upāsako; Yo sukkāya adāsi bhojanaṃ, sabbaganthehi vippamuttiyā’’ti. “Thật vậy, vị nam cư sĩ này đã tạo ra nhiều phước báu, thật là người có trí tuệ, người đã dâng cúng vật thực đến Sukkā, vị đã giải thoát khỏi mọi trói buộc.” 11. Cīrāsuttaṃ 11. Kinh Cīrā 245. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena aññataro upāsako cīrāya bhikkhuniyā cīvaraṃ adāsi. Atha kho cīrāya bhikkhuniyā abhippasanno yakkho rājagahe rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – 245. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc ấy, một nam cư sĩ nào đó đã dâng cúng y đến tỳ-khưu-ni Cīrā. Bấy giờ, một dạ-xoa rất có thiện cảm với tỳ-khưu-ni Cīrā, đi đến từng con đường, từng ngã tư ở Rājagaha, và vào lúc ấy đã đọc lên câu kệ này: ‘‘Puññaṃ [Pg.216] vata pasavi bahuṃ, sappañño vatāyaṃ upāsako; Yo cīrāya adāsi cīvaraṃ, sabbayogehi vippamuttiyā’’ti. “Thật vậy, vị nam cư sĩ này đã tạo ra nhiều phước báu, thật là người có trí tuệ, người đã dâng cúng y đến Cīrā, vị đã giải thoát khỏi mọi ách.” 12. Āḷavakasuttaṃ 12. Kinh Āḷavaka 246. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā āḷaviyaṃ viharati āḷavakassa yakkhassa bhavane. Atha kho āḷavako yakkho yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā nikkhami. ‘‘Pavisa, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā pāvisi. Dutiyampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā nikkhami. ‘‘Pavisa, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā pāvisi. Tatiyampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā nikkhami. ‘‘Pavisa, samaṇā’’ti. ‘‘Sādhāvuso’’ti bhagavā pāvisi. Catutthampi kho āḷavako yakkho bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhama, samaṇā’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, nikkhamissāmi. Yaṃ te karaṇīyaṃ taṃ karohī’’ti. ‘‘Pañhaṃ taṃ, samaṇa, pucchissāmi. Sace me na byākarissasi, cittaṃ vā te khipissāmi, hadayaṃ vā te phālessāmi, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipissāmī’’ti. ‘‘Na khvāhaṃ taṃ, āvuso, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya, ye me cittaṃ vā khipeyya hadayaṃ vā phāleyya, pādesu vā gahetvā pāragaṅgāya khipeyya. Api ca tvaṃ, āvuso, puccha yadā kaṅkhasī’’ti. 246. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở xứ Āḷavī, tại trú xứ của dạ-xoa Āḷavaka. Rồi dạ-xoa Āḷavaka đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã nói với đức Thế Tôn điều này: “Này Sa-môn, hãy đi ra.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi ra. “Này Sa-môn, hãy đi vào.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi vào. Lần thứ hai, dạ-xoa Āḷavaka đã nói với đức Thế Tôn điều này: “Này Sa-môn, hãy đi ra.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi ra. “Này Sa-môn, hãy đi vào.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi vào. Lần thứ ba, dạ-xoa Āḷavaka đã nói với đức Thế Tôn điều này: “Này Sa-môn, hãy đi ra.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi ra. “Này Sa-môn, hãy đi vào.” “Này hiền hữu, tốt lắm,” đức Thế Tôn đã đi vào. Lần thứ tư, dạ-xoa Āḷavaka đã nói với đức Thế Tôn điều này: “Này Sa-môn, hãy đi ra.” “Này hiền hữu, ta sẽ không đi ra. Việc gì ngươi cần làm, hãy làm việc ấy.” “Này Sa-môn, ta sẽ hỏi ngươi một câu hỏi. Nếu ngươi không trả lời cho ta, ta sẽ làm cho tâm của ngươi bị rối loạn, hoặc ta sẽ làm cho trái tim của ngươi bị vỡ tung, hoặc ta sẽ nắm lấy chân rồi ném qua bờ bên kia sông Gaṅgā.” “Này hiền hữu, ta không thấy người nào ở trong thế giới này cùng với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, trong thế hệ này cùng với các Sa-môn, Bà-la-môn, cùng với chư Thiên và loài người, mà có thể làm cho tâm của ta bị rối loạn, hoặc làm cho trái tim của ta bị vỡ tung, hoặc nắm lấy chân rồi ném qua bờ bên kia sông Gaṅgā. Tuy nhiên, này hiền hữu, nếu ngươi muốn, hãy hỏi đi.” ‘‘Kiṃsūdha vittaṃ purisassa seṭṭhaṃ, kiṃsu suciṇṇaṃ sukhamāvahāti; Kiṃsu have sādutaraṃ rasānaṃ, kathaṃjīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti. “Ở đây, tài sản nào là tối thắng của người nam? Điều gì được thực hành tốt đẹp sẽ mang lại an lạc? Trong các vị, vị nào quả thật là ngọt ngào hơn? Họ nói đời sống của người sống như thế nào là tối thắng?” ‘‘Saddhīdha vittaṃ purissa seṭṭhaṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; Saccaṃ have sādutaraṃ rasānaṃ, paññājīviṃ jīvitamāhu seṭṭha’’nti. “Ở đây, đức tin là tài sản tối thắng của người nam. Pháp được thực hành tốt đẹp sẽ mang lại an lạc. Sự thật quả thật là ngọt ngào hơn trong các vị. Họ nói đời sống của người sống bằng trí tuệ là tối thắng.” ‘‘Kathaṃsu tarati oghaṃ, kathaṃsu tarati aṇṇavaṃ; Kathaṃsu dukkhamacceti, kathaṃsu parisujjhatī’’ti. “Làm sao vượt qua được bộc lưu? Làm sao vượt qua được biển cả? Làm sao vượt qua được khổ đau? Làm sao được thanh tịnh?” ‘‘Saddhāya [Pg.217] tarati oghaṃ, appamādena aṇṇavaṃ; Vīriyena dukkhamacceti, paññāya parisujjhatī’’ti. “Nhờ đức tin, vượt qua được bộc lưu. Nhờ không dể duôi, vượt qua được biển cả. Nhờ tinh tấn, vượt qua được khổ đau. Nhờ trí tuệ, được thanh tịnh.” ‘‘Kathaṃsu labhate paññaṃ, kathaṃsu vindate dhanaṃ; Kathaṃsu kittiṃ pappoti, kathaṃ mittāni ganthati; Asmā lokā paraṃ lokaṃ, kathaṃ pecca na socatī’’ti. “Làm sao có được trí tuệ? Làm sao tìm được tài sản? Làm sao đạt được danh tiếng? Làm sao kết giao được bạn bè? Từ đời này qua đời khác, làm sao sau khi chết không sầu muộn?” ‘‘Saddahāno arahataṃ, dhammaṃ nibbānapattiyā; Sussūsaṃ labhate paññaṃ, appamatto vicakkhaṇo. “Người không dể duôi, có trí tuệ, có lòng tin vào Pháp của các vị A-la-hán để chứng đạt Niết-bàn, do lắng nghe, sẽ có được trí tuệ.” ‘‘Patirūpakārī dhuravā, uṭṭhātā vindate dhanaṃ; Saccena kittiṃ pappoti, dadaṃ mittāni ganthati; Asmā lokā paraṃ lokaṃ, evaṃ pecca na socati. “Người làm việc thích hợp, gánh vác trách nhiệm, siêng năng, sẽ tìm được tài sản. Nhờ sự thật, đạt được danh tiếng. Người cho đi, kết giao được bạn bè. Từ đời này qua đời khác, như vậy sau khi chết không sầu muộn.” ‘‘Yassete caturo dhammā, saddhassa gharamesino; Saccaṃ dammo dhiti cāgo, sa ve pecca na socati. “Người có đức tin, là người tại gia, người nào có bốn pháp này: sự thật, tự chế, kiên trì, xả ly, người ấy sau khi chết không sầu muộn.” ‘‘Iṅgha aññepi pucchassu, puthū samaṇabrāhmaṇe; Yadi saccā dammā cāgā, khantyā bhiyyodha vijjatī’’ti. “Này, hãy đi hỏi những vị Sa-môn, Bà-la-môn khác, là những người số đông, xem ở đây có điều gì vượt hơn sự thật, tự chế, xả ly, và kham nhẫn không.” ‘‘Kathaṃ nu dāni puccheyyaṃ, puthū samaṇabrāhmaṇe; Yohaṃ ajja pajānāmi, yo attho samparāyiko. “Làm sao bây giờ con lại đi hỏi những vị Sa-môn, Bà-la-môn là những người số đông, khi mà hôm nay con đã biết được mục đích liên quan đến đời sau?” ‘‘Atthāya vata me buddho, vāsāyāḷavimāgamā ; Yohaṃ ajja pajānāmi, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. “Quả thật, đức Phật đã đến Āḷavī vì lợi ích cho con, để lưu trú. Hôm nay con đã biết được nơi nào sự bố thí có được quả lớn.” ‘‘So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ; Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammata’’nti. “Con đây sẽ đi từ làng này đến làng kia, từ thành phố này đến thành phố khác, trong khi đảnh lễ bậc Chánh Đẳng Giác và tán dương Pháp tánh cao đẹp của giáo Pháp.” Yakkhasaṃyuttaṃ samattaṃ. (Chương) Tương Ưng Dạ-xoa đã chấm dứt. Tassuddānaṃ – Phần tóm lược của chương ấy: Indako sakka sūci ca, maṇibhaddo ca sānu ca; Piyaṅkara punabbasu sudatto ca, dve sukkā cīraāḷavīti dvādasa. (Kinh) Indaka, Sakka, và Sūci, Maṇibhadda và Sānu, Piyaṅkara, Punabbasu, và Sudatta, hai kinh Sukkā, (kinh) Cīra, (kinh) Āḷavī; như vậy là mười hai. 11. Sakkasaṃyuttaṃ 11. Tương Ưng Sakka 1. Paṭhamavaggo 1. Phẩm Thứ Nhất 1. Suvīrasuttaṃ 1. Kinh Suvīra 247. Evaṃ [Pg.218] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 247. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đó, đức Thế Tôn đã gọi các vị tỳ-khưu: “Này các tỳ-khưu.” “Bạch Thế Tôn,” các vị tỳ-khưu ấy đã vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này: ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi. Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta suvīra, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta suvīra, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, suvīro devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo suvīraṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi – “Này các tỳ-khưu, chuyện đã xảy ra trong quá khứ, các a-tu-la đã tấn công chư thiên. Rồi, này các tỳ-khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Suvīra: ‘Này con Suvīra, các a-tu-la này đang tấn công chư thiên. Này con Suvīra, hãy đi nghênh chiến với các a-tu-la.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này các tỳ-khưu, thiên tử Suvīra sau khi vâng lời Sakka, vua của chư thiên, đã trở nên dể duôi. Lần thứ hai, này các tỳ-khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Suvīra: ‘Này con Suvīra, các a-tu-la này đang tấn công chư thiên. Này con Suvīra, hãy đi nghênh chiến với các a-tu-la.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này các tỳ-khưu, thiên tử Suvīra sau khi vâng lời Sakka, vua của chư thiên, lần thứ hai đã trở nên dể duôi. Lần thứ ba, này các tỳ-khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Suvīra: ‘Này con Suvīra, các a-tu-la này đang tấn công chư thiên. Này con Suvīra, hãy đi nghênh chiến với các a-tu-la.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này các tỳ-khưu, thiên tử Suvīra sau khi vâng lời Sakka, vua của chư thiên, lần thứ ba đã trở nên dể duôi. Rồi, này các tỳ-khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với thiên tử Suvīra bằng một câu kệ:” ‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati; Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti. “Này Suvīra, nơi nào có thể đạt được an lạc mà không cần phải nỗ lực, không cần phải cố gắng, ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi đó.” ‘‘Alasvassa anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye; Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti. “Nơi mà một người có thể lười biếng, không nỗ lực, và không phải làm các công việc, lại được thành tựu tất cả các dục vọng, này Sakka, xin ngài hãy chỉ cho con nơi chốn tuyệt vời ấy.” ‘‘Yatthālaso [Pg.219] anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati; Suvīra tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti. "Này Suvīra, nơi nào kẻ lười biếng, không nỗ lực, đạt được an lạc tuyệt đối; ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi ấy." ‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ; Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti. "Hỡi Sakka, vị trời tối thắng! Nơi nào mà không cần làm việc, chúng con có thể tìm thấy sự an lạc, không sầu muộn, không mệt nhọc; hỡi Sakka, xin ngài hãy chỉ cho con nơi thù thắng ấy." ‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati; Nibbānassa hi so maggo, suvīra tattha gacchāhi; Mañca tattheva pāpayā’’ti. "Nếu có một nơi nào đó mà không cần làm việc, không một ai có thể sống được ở bất cứ đâu (như vậy). Quả vậy, đó chính là con đường đến Nibbāna. Này Suvīra, ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi ấy." ‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti. "Này các Tỳ khưu, chính Sakka, vua của chư thiên, trong khi sống nhờ quả phước của mình và trị vì, cai quản chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba, vẫn là người tán thán sự nỗ lực tinh tấn. Này các Tỳ khưu, ở đây, điều ấy thật là tốt đẹp cho các ngươi, khi các ngươi đã xuất gia trong Giáo pháp và Giới luật được khéo thuyết giảng như vậy, hãy khởi lên, hãy nỗ lực, hãy tinh tấn để đạt được điều chưa đạt, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ, để thực chứng điều chưa thực chứng." 2. Susīmasuttaṃ 2. Kinh Susīma 248. Sāvatthiyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 248. Tại Sāvatthī. Khi ấy, Đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: "Này các Tỳ khưu". "Bạch Thế Tôn", các Tỳ khưu ấy vâng đáp Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói lời này: ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, asurā deve abhiyaṃsu. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi – ‘ete, tāta susīma, asurā deve abhiyanti. Gaccha, tāta susīma, asure paccuyyāhī’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, susīmo devaputto sakkassa devānamindassa paṭissutvā pamādaṃ āpādesi. Dutiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… dutiyampi pamādaṃ āpādesi. Tatiyampi kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ āmantesi…pe… tatiyampi pamādaṃ āpādesi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo susīmaṃ devaputtaṃ gāthāya ajjhabhāsi – "Này các Tỳ khưu, thuở xưa, các a-tu-la đã tấn công chư thiên. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Susīma: 'Này con Susīma, các a-tu-la này đang tấn công chư thiên. Này con Susīma, hãy đi, hãy ra nghênh chiến với các a-tu-la.' Này các Tỳ khưu, thiên tử Susīma sau khi vâng lời Sakka, vua của chư thiên, đã trở nên dễ duôi. Lần thứ hai, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Susīma... ...lần thứ hai cũng trở nên dễ duôi. Lần thứ ba, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi thiên tử Susīma... ...lần thứ ba cũng trở nên dễ duôi. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với thiên tử Susīma bằng kệ ngôn: ‘‘Anuṭṭhahaṃ avāyāmaṃ, sukhaṃ yatrādhigacchati; Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti. "Này Susīma, nơi nào không cần nỗ lực, không cần tinh tấn, mà đạt được an lạc; ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi ấy." ‘‘Alasvassa [Pg.220] anuṭṭhātā, na ca kiccāni kāraye; Sabbakāmasamiddhassa, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti. "(Nơi nào) một người có thể lười biếng, không nỗ lực, và không phải làm các công việc, (lại) được thành tựu mọi mong muốn; hỡi Sakka, xin ngài hãy chỉ cho con nơi thù thắng ấy." ‘‘Yatthālaso anuṭṭhātā, accantaṃ sukhamedhati; Susīma tattha gacchāhi, mañca tattheva pāpayā’’ti. "Này Susīma, nơi nào kẻ lười biếng, không nỗ lực, đạt được an lạc tuyệt đối; ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi ấy." ‘‘Akammunā devaseṭṭha, sakka vindemu yaṃ sukhaṃ; Asokaṃ anupāyāsaṃ, taṃ me sakka varaṃ disā’’ti. "Hỡi Sakka, vị trời tối thắng! Nơi nào mà không cần làm việc, chúng con có thể tìm thấy sự an lạc, không sầu muộn, không mệt nhọc; hỡi Sakka, xin ngài hãy chỉ cho con nơi thù thắng ấy." ‘‘Sace atthi akammena, koci kvaci na jīvati; Nibbānassa hi so maggo, susīma tattha gacchāhi; Mañca tattheva pāpayā’’ti. "Nếu có một nơi nào đó mà không cần làm việc, không một ai có thể sống được ở bất cứ đâu (như vậy). Quả vậy, đó chính là con đường đến Nibbāna. Này Susīma, ngươi hãy đi đến nơi ấy, và cũng hãy đưa ta đến chính nơi ấy." ‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento uṭṭhānavīriyassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha, yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā uṭṭhaheyyātha ghaṭeyyātha vāyameyyātha appattassa pattiyā, anadhigatassa adhigamāya, asacchikatassa sacchikiriyāyā’’ti. "Này các Tỳ khưu, chính Sakka, vua của chư thiên, trong khi sống nhờ quả phước của mình và trị vì, cai quản chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba, vẫn là người tán thán sự nỗ lực tinh tấn. Này các Tỳ khưu, ở đây, điều ấy thật là tốt đẹp cho các ngươi, khi các ngươi đã xuất gia trong Giáo pháp và Giới luật được khéo thuyết giảng như vậy, hãy khởi lên, hãy nỗ lực, hãy tinh tấn để đạt được điều chưa đạt, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ, để thực chứng điều chưa thực chứng." 3. Dhajaggasuttaṃ 3. Kinh Ngọn Cờ 249. Sāvatthiyaṃ. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 249. Tại Sāvatthī. Khi ấy, Đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: "Này các Tỳ khưu". "Bạch Thế Tôn", các Tỳ khưu ấy vâng đáp Đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn nói lời này: ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – "Này các Tỳ khưu, thuở xưa, cuộc chiến giữa chư thiên và các a-tu-la đã dàn trận. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã gọi chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba:" ‘Sace, mārisā, devānaṃ saṅgāmagatānaṃ uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye dhajaggaṃ ullokeyyātha. Mamañhi vo dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’. "'Này các hiền hữu, nếu đối với chư thiên đã ra trận mà khởi lên sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy, thì vào lúc ấy, hãy nhìn lên ngọn cờ của chính ta. Quả vậy, đối với các ngươi đang nhìn lên ngọn cờ của ta, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy nào sẽ khởi lên, nó sẽ được đoạn trừ.'" ‘No ce me dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Pajāpatissa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’. "'Nếu các ngươi không nhìn lên ngọn cờ của ta, thì hãy nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Pajāpati. Quả vậy, đối với các ngươi đang nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Pajāpati, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy nào sẽ khởi lên, nó sẽ được đoạn trừ.'" ‘No [Pg.221] ce pajāpatissa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Varuṇassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati’. "'Nếu các ngươi không nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Pajāpati, thì hãy nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Varuṇa. Quả vậy, đối với các ngươi đang nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Varuṇa, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy nào sẽ khởi lên, nó sẽ được đoạn trừ.'" ‘No ce varuṇassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha, atha īsānassa devarājassa dhajaggaṃ ullokeyyātha. Īsānassa hi vo devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissatī’’’ti. "'Nếu các ngươi không nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Varuṇa, thì hãy nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Īsāna. Quả vậy, đối với các ngươi đang nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Īsāna, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy nào sẽ khởi lên, nó sẽ được đoạn trừ.'" ‘‘Taṃ kho pana, bhikkhave, sakkassa vā devānamindassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, pajāpatissa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, varuṇassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ, īsānassa vā devarājassa dhajaggaṃ ullokayataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyethāpi nopi pahīyetha. "Này các Tỳ khưu, tuy nhiên, đối với những ai nhìn lên ngọn cờ của Sakka, vua của chư thiên, hoặc nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Pajāpati, hoặc nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Varuṇa, hoặc nhìn lên ngọn cờ của thiên vương Īsāna, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng tóc gáy nào sẽ khởi lên, nó có thể được đoạn trừ, mà cũng có thể không được đoạn trừ." ‘‘Taṃ kissa hetu? Sakko hi, bhikkhave, devānamindo avītarāgo avītadoso avītamoho bhīru chambhī utrāsī palāyīti. "Vì lý do gì? Này các Tỳ khưu, bởi vì Sakka, vua của chư thiên, chưa ly tham, chưa ly sân, chưa ly si; là người hay sợ hãi, hay kinh hoàng, hay kinh sợ, và hay bỏ chạy." ‘‘Ahañca kho, bhikkhave, evaṃ vadāmi – ‘sace tumhākaṃ, bhikkhave, araññagatānaṃ vā rukkhamūlagatānaṃ vā suññāgāragatānaṃ vā uppajjeyya bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, mameva tasmiṃ samaye anussareyyātha – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Mamañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati. Này các Tỳ khưu, Ta nói như vầy: ‘Này các Tỳ khưu, nếu các ngươi ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở nơi vắng vẻ, mà khởi lên sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng lông tóc, thì vào lúc ấy, các ngươi hãy nên tưởng niệm đến Ta rằng: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.’ Này các Tỳ khưu, vì rằng khi các ngươi tưởng niệm đến Ta, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng lông tóc nào sẽ khởi lên, sự ấy sẽ được đoạn trừ. ‘‘No ce maṃ anussareyyātha, atha dhammaṃ anussareyyātha – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti. Dhammañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati. Nếu các ngươi không tưởng niệm đến Ta, thì hãy tưởng niệm đến Pháp: ‘Pháp đã được Đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, là thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có tính hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.’ Này các Tỳ khưu, vì rằng khi các ngươi tưởng niệm đến Pháp, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng lông tóc nào sẽ khởi lên, sự ấy sẽ được đoạn trừ. ‘‘No ce dhammaṃ anussareyyātha, atha saṅghaṃ anussareyyātha – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho [Pg.222] ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho, yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho, āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti. Saṅghañhi vo, bhikkhave, anussarataṃ yaṃ bhavissati bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā, so pahīyissati. Nếu các ngươi không tưởng niệm đến Pháp, thì hãy tưởng niệm đến Tăng: ‘Chúng Tăng đệ tử của Đức Thế Tôn là bậc diệu hạnh, chúng Tăng đệ tử của Đức Thế Tôn là bậc trực hạnh, chúng Tăng đệ tử của Đức Thế Tôn là bậc như lý hạnh, chúng Tăng đệ tử của Đức Thế Tôn là bậc chánh hạnh; tức là bốn đôi tám vị. Chúng Tăng đệ tử của Đức Thế Tôn ấy là đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được bố thí, đáng được chắp tay, là phước điền vô thượng ở đời.’ Này các Tỳ khưu, vì rằng khi các ngươi tưởng niệm đến Tăng, sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng lông tóc nào sẽ khởi lên, sự ấy sẽ được đoạn trừ. ‘‘Taṃ kissa hetu? Tathāgato hi, bhikkhave, arahaṃ sammāsambuddho vītarāgo vītadoso vītamoho abhīru acchambhī anutrāsī apalāyī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā – Vì cớ sao? Này các Tỳ khưu, vì rằng Như Lai là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đã ly tham, đã ly sân, đã ly si, không sợ hãi, không kinh hoàng, không khiếp đảm, không bỏ chạy.’ Đức Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, bậc Thiện Thệ, bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này nữa: ‘‘Araññe rukkhamūle vā, suññāgāreva bhikkhavo; Anussaretha sambuddhaṃ, bhayaṃ tumhāka no siyā. Này các Tỳ khưu, ở trong rừng hay dưới gốc cây, hoặc tại nơi vắng vẻ; các ngươi hãy tưởng niệm bậc Chánh Đẳng Giác, sự sợ hãi sẽ không đến với các ngươi. ‘‘No ce buddhaṃ sareyyātha, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ; Atha dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ. Nếu không tưởng niệm đến Phật, bậc Tối Thắng trong đời, bậc Ngưu Vương trong loài người; thì hãy tưởng niệm đến Pháp, là pháp hướng đến giải thoát, đã được khéo thuyết giảng. ‘‘No ce dhammaṃ sareyyātha, niyyānikaṃ sudesitaṃ; Atha saṅghaṃ sareyyātha, puññakkhettaṃ anuttaraṃ. Nếu không tưởng niệm đến Pháp, là pháp hướng đến giải thoát, đã được khéo thuyết giảng; thì hãy tưởng niệm đến Tăng, là phước điền vô thượng. ‘‘Evaṃ buddhaṃ sarantānaṃ, dhammaṃ saṅghañca bhikkhavo; Bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā, lomahaṃso na hessatī’’ti. Này các Tỳ khưu, khi tưởng niệm đến Phật, Pháp, và Tăng như vậy; sự sợ hãi, hay sự kinh hoàng, hay sự dựng lông tóc sẽ không khởi lên. 4. Vepacittisuttaṃ 4. Kinh Vepacitti 250. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe asurā jineyyuṃ devā parājineyyuṃ, yena naṃ sakkaṃ devānamindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha asurapura’nti. Sakkopi kho, bhikkhave, devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘sace, mārisā, devānaṃ asurasaṅgāme samupabyūḷhe devā jineyyuṃ asurā parājineyyuṃ, yena naṃ vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā mama santike āneyyātha sudhammasabha’’’nti. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme devā jiniṃsu[Pg.223], asurā parājiniṃsu. Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā vepacittiṃ asurindaṃ kaṇṭhapañcamehi bandhanehi bandhitvā sakkassa devānamindassa santike ānesuṃ sudhammasabhaṃ. Tatra sudaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo kaṇṭhapañcamehi bandhanehi baddho sakkaṃ devānamindaṃ sudhammasabhaṃ pavisantañca nikkhamantañca asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosati paribhāsati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāhi ajjhabhāsi – 250. Nhân duyên ở Sāvatthī. ‘Này các Tỳ khưu, thuở xưa, trận chiến giữa chư Thiên và các A-tu-la đã dàn trận. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua A-tu-la, đã nói với các A-tu-la rằng: ‘Này các hiền hữu, nếu trong trận chiến giữa chư Thiên và A-tu-la đã dàn trận, các A-tu-la chiến thắng, chư Thiên thất bại, thì hãy dùng năm loại dây trói trói cổ Sakka, vua của chư Thiên, rồi dẫn đến trước mặt ta ở thành A-tu-la.’ Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư Thiên, cũng nói với chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba rằng: ‘Này các hiền hữu, nếu trong trận chiến giữa chư Thiên và A-tu-la đã dàn trận, chư Thiên chiến thắng, các A-tu-la thất bại, thì hãy dùng năm loại dây trói trói cổ Vepacitti, vua A-tu-la, rồi dẫn đến trước mặt ta ở hội trường Sudhammā.’ Này các Tỳ khưu, trong trận chiến ấy, chư Thiên đã chiến thắng, các A-tu-la đã thất bại. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, chư Thiên ở cõi Ba Mươi Ba đã dùng năm loại dây trói trói cổ Vepacitti, vua A-tu-la, rồi dẫn đến trước mặt Sakka, vua của chư Thiên, ở hội trường Sudhammā. Này các Tỳ khưu, ở đó, Vepacitti, vua A-tu-la, bị trói bởi năm loại dây trói ở cổ, đã mắng nhiếc, chửi rủa Sakka, vua của chư Thiên, khi ngài đi vào và đi ra khỏi hội trường Sudhammā bằng những lời lẽ thô tục, ác độc. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Mātali, người đánh xe, đã nói với Sakka, vua của chư Thiên, bằng những câu kệ: ‘‘Bhayā nu maghavā sakka, dubbalyā no titikkhasi; Suṇanto pharusaṃ vācaṃ, sammukhā vepacittino’’ti. Hỡi Maghavā, hỡi Sakka, phải chăng vì sợ hãi, hay vì yếu đuối mà ngài nhẫn nhịn, khi nghe những lời thô ác của Vepacitti ngay trước mặt? ‘‘Nāhaṃ bhayā na dubbalyā, khamāmi vepacittino; Kathañhi mādiso viññū, bālena paṭisaṃyuje’’ti. Ta nhẫn nhịn Vepacitti, không phải vì sợ hãi, cũng không phải vì yếu đuối. Làm sao một người trí như ta lại có thể tranh cãi với kẻ ngu si? ‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako; Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti. Kẻ ngu sẽ càng thêm lầm lạc, nếu không có người ngăn cản. Vì thế, người trí nên dùng hình phạt nặng để ngăn cản kẻ ngu. ‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti. Ta cho rằng đây chính là sự ngăn cản kẻ ngu: khi biết người khác đang tức giận, người nào có chánh niệm và giữ được bình tĩnh. ‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava; Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati; Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti. Hỡi Vāsava, con thấy lỗi này trong sự nhẫn nhịn: khi kẻ ngu nghĩ rằng: ‘Người này nhẫn nhịn ta vì sợ hãi,’ kẻ thiểu trí ấy sẽ lấn tới, như con bò lấn tới con bò đang chạy trốn. ‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati; Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati. Mặc cho nó nghĩ hay không nghĩ rằng: ‘Người này nhẫn nhịn ta vì sợ hãi.’ Lợi ích cao nhất là lợi ích cho chính mình; không có gì cao hơn sự nhẫn nại. ‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati; Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo. Người có sức mạnh mà nhẫn nhịn kẻ yếu, đó được gọi là sự nhẫn nại tối thượng. Kẻ yếu thì luôn phải nhẫn nhịn. ‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ; Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati. Sức mạnh của kẻ ngu, họ gọi đó là không phải sức mạnh. Không có ai đáp trả người có sức mạnh được pháp bảo hộ. ‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati; Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ. Kẻ nào nổi giận đáp lại người đang giận, kẻ ấy còn tệ hơn vì hành động đó. Người không nổi giận đáp lại người đang giận, chiến thắng một trận chiến khó thắng. ‘‘Ubhinnamatthaṃ [Pg.224] carati, attano ca parassa ca; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati. Người nào biết người khác đang tức giận, mà giữ chánh niệm và bình tĩnh, người ấy hành động vì lợi ích của cả hai, của mình và của người kia. ‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca; Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti. Những người không thông thạo Chánh pháp, họ cho là ngu si kẻ đang chữa lành cho cả hai, cho mình và cho người kia. ‘‘So hi nāma, bhikkhave, sakko devānamindo sakaṃ puññaphalaṃ upajīvamāno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kārento khantisoraccassa vaṇṇavādī bhavissati. Idha kho taṃ, bhikkhave, sobhetha yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cā’’ti. “Này các Tỳ khưu, chính Sakka, vua của chư thiên, trong khi hưởng quả phước của mình, cai trị và nắm quyền tối thượng trên các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba, vẫn là người tán thán sự kham nhẫn và nhu hòa. Này các Tỳ khưu, ở đây, điều đó sẽ làm các ngươi vẻ vang, khi các ngươi đã xuất gia trong Pháp và Luật được khéo thuyết giảng như vậy, hãy trở thành người kham nhẫn và nhu hòa.” 5. Subhāsitajayasuttaṃ 5. Kinh Chiến Thắng Nhờ Lời Thiện Thuyết 251. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘hotu, devānaminda, subhāsitena jayo’ti. ‘Hotu, vepacitti, subhāsitena jayo’ti. Atha kho, bhikkhave, devā ca asurā ca pārisajje ṭhapesuṃ – ‘ime no subhāsitadubbhāsitaṃ ājānissantī’ti. Atha kho, bhikkhave, vepacittiṃ asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo vepacitti asurindaṃ etadavoca – ‘tumhe khvettha, vepacitti, pubbadevā. Bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi – 251. Nhân duyên ở Sāvatthī. “Này các Tỳ khưu, thuở xưa, một trận chiến giữa chư thiên và a-tu-la đã diễn ra. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của a-tu-la, nói với Sakka, vua của chư thiên: ‘Này vua của chư thiên, mong rằng chiến thắng sẽ thuộc về lời thiện thuyết.’ Sakka đáp: ‘Này Vepacitti, mong rằng chiến thắng sẽ thuộc về lời thiện thuyết.’ Bấy giờ, này các Tỳ khưu, cả chư thiên và a-tu-la đều chỉ định các vị trong hội chúng làm trọng tài, với ý nghĩ: ‘Những vị này sẽ biết được lời thiện thuyết và ác thuyết của chúng ta.’ Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của a-tu-la, nói với Sakka, vua của chư thiên: ‘Này vua của chư thiên, hãy nói lên kệ ngôn.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói vậy, Sakka, vua của chư thiên, nói với Vepacitti, vua của a-tu-la: ‘Này Vepacitti, ở đây, các ngài là những vị trời xưa. Này Vepacitti, ngài hãy nói lên kệ ngôn trước.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói vậy, Vepacitti, vua của a-tu-la, đã nói lên kệ ngôn này: ‘‘Bhiyyo bālā pabhijjeyyuṃ, no cassa paṭisedhako; Tasmā bhusena daṇḍena, dhīro bālaṃ nisedhaye’’ti. “Kẻ ngu sẽ càng thêm lầm lạc, nếu không có người ngăn cản. Vì thế, bậc trí nên dùng hình phạt nặng, để ngăn chặn kẻ ngu.” ‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi – “Này các Tỳ khưu, khi kệ ngôn được Vepacitti, vua của a-tu-la, nói lên, các a-tu-la đã hoan hỷ, còn chư thiên thì im lặng. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của a-tu-la, nói với Sakka, vua của chư thiên: ‘Này vua của chư thiên, hãy nói lên kệ ngôn.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói vậy, Sakka, vua của chư thiên, đã nói lên kệ ngôn này: ‘‘Etadeva ahaṃ maññe, bālassa paṭisedhanaṃ; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammatī’’ti. “Ta cho rằng đây chính là cách, để ngăn chặn kẻ ngu: Khi biết người khác đang phẫn nộ, người nào giữ chánh niệm và bình tĩnh.” ‘‘Bhāsitāya [Pg.225] kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāya, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, vepacitti, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, vepacitti asurindo imaṃ gāthaṃ abhāsi – “Này các Tỳ khưu, khi kệ ngôn được Sakka, vua của chư thiên, nói lên, chư thiên đã hoan hỷ, còn các a-tu-la thì im lặng. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, nói với Vepacitti, vua của a-tu-la: ‘Này Vepacitti, hãy nói lên kệ ngôn.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói vậy, Vepacitti, vua của a-tu-la, đã nói lên kệ ngôn này: ‘‘Etadeva titikkhāya, vajjaṃ passāmi vāsava; Yadā naṃ maññati bālo, bhayā myāyaṃ titikkhati; Ajjhāruhati dummedho, gova bhiyyo palāyina’’nti. “Này Vāsava, ta thấy lỗi này, trong sự kham nhẫn chính là đây: Khi kẻ ngu nghĩ rằng người kia, ‘Vì sợ ta nên nó nhẫn nhịn.’ Kẻ kém trí lấn tới nhiều hơn, như bò lấn tới con bò đang chạy trốn.” ‘‘Bhāsitāya kho pana, bhikkhave, vepacittinā asurindena gāthāya asurā anumodiṃsu, devā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘bhaṇa, devānaminda, gātha’nti. Evaṃ vutte, bhikkhave, sakko devānamindo imā gāthāyo abhāsi – “Này các Tỳ khưu, khi kệ ngôn được Vepacitti, vua của a-tu-la, nói lên, các a-tu-la đã hoan hỷ, còn chư thiên thì im lặng. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của a-tu-la, nói với Sakka, vua của chư thiên: ‘Này vua của chư thiên, hãy nói lên kệ ngôn.’ Này các Tỳ khưu, khi được nói vậy, Sakka, vua của chư thiên, đã nói lên những kệ ngôn này: ‘‘Kāmaṃ maññatu vā mā vā, bhayā myāyaṃ titikkhati; Sadatthaparamā atthā, khantyā bhiyyo na vijjati. “Mặc cho nó nghĩ hay không nghĩ, ‘Vì sợ ta nên nó nhẫn nhịn.’ Lợi ích lấy tự lợi làm tối thượng, không gì cao hơn sự kham nhẫn. ‘‘Yo have balavā santo, dubbalassa titikkhati; Tamāhu paramaṃ khantiṃ, niccaṃ khamati dubbalo. Người có sức mạnh mà nhẫn nhịn, với kẻ yếu hơn mình, đó gọi là kham nhẫn tối thượng. Kẻ yếu thì luôn phải nhẫn nhịn. ‘‘Abalaṃ taṃ balaṃ āhu, yassa bālabalaṃ balaṃ; Balassa dhammaguttassa, paṭivattā na vijjati. Sức mạnh của kẻ ngu si, được gọi là không phải sức mạnh. Với người có sức mạnh, được Pháp bảo hộ, không có kẻ đối đầu nào tồn tại. ‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati; Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ. Kẻ nào nổi giận đáp lại người giận, chỉ vì thế mà trở nên xấu xa hơn. Không nổi giận với người đang giận, là chiến thắng trận chiến khó thắng. ‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati. Người ấy hành xử vì lợi ích, cho cả hai, mình và người khác; khi biết người kia đang phẫn nộ, mà mình giữ chánh niệm và bình tĩnh. ‘‘Ubhinnaṃ tikicchantānaṃ, attano ca parassa ca; Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā’’ti. Người đang chữa lành cho cả hai, cho mình và cho người khác, lại bị những kẻ không am tường về Pháp, cho là kẻ ngu.” ‘‘Bhāsitāsu kho pana, bhikkhave, sakkena devānamindena gāthāsu, devā anumodiṃsu, asurā tuṇhī ahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, devānañca asurānañca pārisajjā etadavocuṃ – ‘bhāsitā kho vepacittinā asurindena gāthāyo. Tā ca kho sadaṇḍāvacarā sasatthāvacarā, iti bhaṇḍanaṃ iti [Pg.226] viggaho iti kalaho. Bhāsitā kho sakkena devānamindena gāthāyo. Tā ca kho adaṇḍāvacarā asatthāvacarā, iti abhaṇḍanaṃ iti aviggaho iti akalaho. Sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo’ti. Iti kho, bhikkhave sakkassa devānamindassa subhāsitena jayo ahosī’’ti. “Này các Tỳ khưu, khi những kệ ngôn được Sakka, vua của chư thiên, nói lên, chư thiên đã hoan hỷ, còn các a-tu-la thì im lặng. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, các vị trong hội chúng của cả chư thiên và a-tu-la đã nói như sau: ‘Những kệ ngôn do Vepacitti, vua của a-tu-la, nói ra, chúng liên quan đến hình phạt, liên quan đến vũ khí; do đó có cãi vã, có xung đột, có tranh chấp. Những kệ ngôn do Sakka, vua của chư thiên, nói ra, chúng không liên quan đến hình phạt, không liên quan đến vũ khí; do đó không có cãi vã, không có xung đột, không có tranh chấp. Chiến thắng thuộc về Sakka, vua của chư thiên, nhờ vào lời thiện thuyết.’ Này các Tỳ khưu, như vậy, chiến thắng của Sakka, vua của chư thiên, đã đến nhờ vào lời thiện thuyết.” 6. Kulāvakasuttaṃ 6. Kinh Tổ Chim 252. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme asurā jiniṃsu, devā parājiniṃsu. Parājitā ca kho, bhikkhave, devā apāyaṃsveva uttarenamukhā, abhiyaṃsveva ne asurā. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo mātali saṅgāhakaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 252. Tại Sāvatthī. “Này các Tỳ khưu, thuở xưa, một trận chiến giữa chư thiên và a-tu-la đã diễn ra. Này các Tỳ khưu, trong trận chiến ấy, các a-tu-la đã chiến thắng, chư thiên đã bại trận. Này các Tỳ khưu, sau khi bại trận, chư thiên đã quay mặt về hướng bắc mà bỏ chạy, và các a-tu-la đã đuổi theo họ. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, đã nói với người đánh xe Mātali bằng kệ ngôn: ‘‘Kulāvakā mātali simbalismiṃ,Īsāmukhena parivajjayassu; Kāmaṃ cajāma asuresu pāṇaṃ,Māyime dijā vikulāvakā ahesu’’nti. “Này Mātali, trong rừng gòn có những tổ chim, hãy dùng càng xe mà tránh chúng đi. Thà chúng ta bỏ mạng cho a-tu-la, chứ đừng để những con chim này mất tổ.” ‘‘‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ paccudāvattesi. Atha kho, bhikkhave, asurānaṃ etadahosi – ‘paccudāvatto kho dāni sakkassa devānamindassa sahassayutto ājaññaratho. Dutiyampi kho devā asurehi saṅgāmessantīti bhītā asurapurameva pāvisiṃsu. Iti kho, bhikkhave, sakkassa devānamindassa dhammena jayo ahosī’’’ti. “‘Vâng, thưa ngài,’ này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali đáp lời Sakka, vua của chư thiên, rồi quay cỗ xe ngựa thuần chủng được thắng một ngàn con trở lại. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, các a-tu-la khởi lên ý nghĩ: ‘Cỗ xe ngựa thuần chủng được thắng một ngàn con của Sakka, vua của chư thiên, nay đã quay trở lại. Chắc chắn chư thiên sẽ giao chiến với a-tu-la lần thứ hai.’ Vì sợ hãi, họ đã rút vào thành phố của a-tu-la. Này các Tỳ khưu, như vậy, chiến thắng của Sakka, vua của chư thiên, đã đến một cách hợp pháp.” 7. Nadubbhiyasuttaṃ 7. Kinh Không Hãm Hại 253. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakkassa devānamindassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘yopi me assa supaccatthiko tassapāhaṃ na dubbheyya’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkassa devānamindassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena sakko devānamindo tenupasaṅkami. Addasā [Pg.227] kho, bhikkhave, sakko devānamindo vepacittiṃ asurindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna vepacittiṃ asurindaṃ etadavoca – ‘tiṭṭha, vepacitti, gahitosī’’’ti. 253. Tại Sāvatthī. "Này các Tỳ khưu, thuở xưa, khi vua trời Sakka, chúa của chư thiên, đang ở nơi thanh vắng, độc cư, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: 'Dù cho ai là kẻ thù không đội trời chung của ta, ta cũng sẽ không hãm hại người ấy.' Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của các a-tu-la, biết được suy nghĩ trong tâm của vua trời Sakka, chúa của chư thiên, bằng tâm của mình, liền đi đến chỗ vua trời Sakka. Này các Tỳ khưu, vua trời Sakka, chúa của chư thiên, thấy Vepacitti, vua của các a-tu-la, đang đi đến từ xa. Sau khi thấy, ngài nói với Vepacitti, vua của các a-tu-la, rằng: 'Hãy dừng lại, Vepacitti, ngươi đã bị bắt.' ‘‘Yadeva te, mārisa, pubbe cittaṃ, tadeva tvaṃ mā pajahāsī’’ti. "Thưa ngài, tâm nào của ngài đã có trước đây, xin ngài đừng từ bỏ chính tâm ấy." ‘‘Sapassu ca me, vepacitti, adubbhāyā’’ti. "Này Vepacitti, hãy thề với ta rằng ngươi sẽ không hãm hại." ‘‘Yaṃ musā bhaṇato pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ ariyūpavādino; Mittadduno ca yaṃ pāpaṃ, yaṃ pāpaṃ akataññuno; Tameva pāpaṃ phusatu, yo te dubbhe sujampatī’’ti. "Tội ác nào của kẻ nói dối, tội ác nào của kẻ phỉ báng bậc Thánh; tội ác nào của kẻ phản bạn, và tội ác nào của kẻ vô ơn; mong rằng chính tội ác ấy hãy đến với kẻ nào hãm hại ngài, hỡi phu quân của Sujā." 8. Verocanaasurindasuttaṃ 8. Kinh Vua A-tu-la Verocana 254. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo verocano ca asurindo yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho verocano asurindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 254. Tại Sāvatthī, trong vườn Jetavana. Vào lúc bấy giờ, Thế Tôn đang độc cư, an trú ban ngày. Khi ấy, Sakka, chúa của chư thiên, và Verocana, vua của các a-tu-la, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị đứng tựa vào một bên khung cửa. Bấy giờ, Verocana, vua của các a-tu-la, đã nói lên kệ này trước sự hiện diện của Thế Tôn: ‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā; Nipphannasobhano attho, verocanavaco ida’’nti. "Người ta nên cố gắng, cho đến khi mục đích được thành tựu; mục đích thành tựu thật tốt đẹp, đây là lời của Verocana." ‘‘Vāyametheva puriso, yāva atthassa nipphadā; Nipphannasobhano attho, khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti. "Người ta nên cố gắng, cho đến khi mục đích được thành tựu; mục đích thành tựu thật tốt đẹp, nhưng không gì vượt hơn sự nhẫn nại." ‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ; Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ; Nipphannasobhano attho, verocanavaco ida’’nti. "Tất cả chúng sanh đều có mục đích, ở nơi này nơi kia, tùy theo khả năng; sự hưởng thụ của tất cả chúng sanh, quả thật tối thượng là do sự kết hợp; mục đích thành tựu thật tốt đẹp, đây là lời của Verocana." ‘‘Sabbe sattā atthajātā, tattha tattha yathārahaṃ; Saṃyogaparamā tveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ; Nipphannasobhano attho, khantyā bhiyyo na vijjatī’’ti. "Tất cả chúng sanh đều có mục đích, ở nơi này nơi kia, tùy theo khả năng; sự hưởng thụ của tất cả chúng sanh, quả thật tối thượng là do sự kết hợp; mục đích thành tựu thật tốt đẹp, nhưng không gì vượt hơn sự nhẫn nại." 9. Araññāyatanaisisuttaṃ 9. Kinh Các Vị Tiên Nhân ở Chốn Rừng Sâu 255. Sāvatthiyaṃ[Pg.228]. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā araññāyatane paṇṇakuṭīsu sammanti. Atha kho, bhikkhave, sakko ca devānamindo vepacitti ca asurindo yena te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā tenupasaṅkamiṃsu. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo paṭaliyo upāhanā ārohitvā khaggaṃ olaggetvā chattena dhāriyamānena aggadvārena assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme apabyāmato karitvā atikkami. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo paṭaliyo upāhanā orohitvā khaggaṃ aññesaṃ datvā chattaṃ apanāmetvā dvāreneva assamaṃ pavisitvā te isayo sīlavante kalyāṇadhamme anuvātaṃ pañjaliko namassamāno aṭṭhāsi’’. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu – 255. Tại Sāvatthī. "Này các Tỳ khưu, thuở xưa, có nhiều vị tiên nhân, những người có giới hạnh, có thiện pháp, sống trong các lều lá ở chốn rừng sâu. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Sakka, chúa của chư thiên, và Vepacitti, vua của các a-tu-la, đi đến chỗ các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Vepacitti, vua của các a-tu-la, mang đôi dép nhiều lớp, đeo gươm, che lọng, đi vào am thất bằng cửa chính, và đi qua mặt các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy mà không tỏ lòng tôn kính. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, Sakka, chúa của chư thiên, cởi đôi dép nhiều lớp, trao gươm cho người khác, xếp lọng lại, đi vào am thất bằng cửa, và đứng chắp tay vái lạy các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy từ phía cuối gió." Bấy giờ, này các Tỳ khưu, các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy đã nói với Sakka, chúa của chư thiên, bằng một bài kệ: ‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ,Kāyā cuto gacchati mālutena; Ito paṭikkamma sahassanetta,Gandho isīnaṃ asuci devarājā’’ti. "Mùi hương của các tiên nhân đã tu khổ hạnh lâu ngày, từ thân tỏa ra, bay theo chiều gió; hỡi vị ngàn mắt, hãy lui ra khỏi đây, mùi hương của các tiên nhân không thanh tịnh, hỡi vua trời." ‘‘Gandho isīnaṃ ciradikkhitānaṃ,Kāyā cuto gacchatu mālutena,Sucitrapupphaṃ sirasmiṃva mālaṃ; Gandhaṃ etaṃ paṭikaṅkhāma bhante,Na hettha devā paṭikūlasaññino’’ti. "Mùi hương của các tiên nhân đã tu khổ hạnh lâu ngày, từ thân tỏa ra, cứ bay theo chiều gió. Giống như một vòng hoa thơm ngát, nhiều màu sắc trên đầu, chúng con mong muốn mùi hương này, thưa các ngài. Chư thiên không hề có ý niệm ghê tởm đối với mùi hương này." 10. Samuddakasuttaṃ 10. Kinh Biển Cả 256. Sāvatthiyaṃ. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sambahulā isayo sīlavanto kalyāṇadhammā samuddatīre paṇṇakuṭīsu sammanti. Tena kho pana samayena devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Atha kho, bhikkhave, tesaṃ isīnaṃ sīlavantānaṃ kalyāṇadhammānaṃ etadahosi – ‘dhammikā kho devā, adhammikā asurā. Siyāpi no asurato bhayaṃ. Yaṃnūna mayaṃ sambaraṃ asurindaṃ upasaṅkamitvā [Pg.229] abhayadakkhiṇaṃ yāceyyāmā’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – samuddatīre paṇṇakuṭīsu antarahitā sambarassa asurindassa sammukhe pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ gāthāya ajjhabhāsiṃsu – 256. Tại Sāvatthī. "Này các Tỳ khưu, thuở xưa, có nhiều vị tiên nhân, những người có giới hạnh, có thiện pháp, sống trong các lều lá bên bờ biển. Vào lúc bấy giờ, một trận chiến giữa chư thiên và các a-tu-la đã dàn sẵn. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy đã khởi lên suy nghĩ này: 'Chư thiên thì đúng pháp, còn các a-tu-la thì phi pháp. Chúng ta có thể gặp nguy hiểm từ các a-tu-la. Hay là chúng ta hãy đến gặp Sambara, vua của các a-tu-la, và xin sự bố thí vô úy.' Khi ấy, này các Tỳ khưu, các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy, ví như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hoặc co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng thế, họ biến mất khỏi các lều lá bên bờ biển và xuất hiện trước mặt Sambara, vua của các a-tu-la. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, các vị tiên nhân có giới hạnh, có thiện pháp ấy đã nói với Sambara, vua của các a-tu-la, bằng một bài kệ: ‘‘Isayo sambaraṃ pattā, yācanti abhayadakkhiṇaṃ; Kāmaṃkaro hi te dātuṃ, bhayassa abhayassa vā’’ti. "Các tiên nhân đã đến gặp Sambara, cầu xin sự bố thí vô úy; vì ngài có thể tùy ý ban cho, sự sợ hãi hoặc sự vô úy." ‘‘Isīnaṃ abhayaṃ natthi, duṭṭhānaṃ sakkasevinaṃ; Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāmi vo’’ti. "Không có sự vô úy cho các tiên nhân, những kẻ đối nghịch phục vụ Sakka; đối với các ngươi đang cầu xin sự vô úy, ta chỉ ban cho sự sợ hãi." ‘‘Abhayaṃ yācamānānaṃ, bhayameva dadāsi no; Paṭiggaṇhāma te etaṃ, akkhayaṃ hotu te bhayaṃ. "Đối với chúng tôi đang cầu xin sự vô úy, ngài lại ban cho sự sợ hãi; chúng tôi nhận lấy điều đó từ ngài, mong rằng sự sợ hãi của ngài sẽ không bao giờ cạn. ‘‘Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalaṃ; Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ; Pavuttaṃ tāta te bījaṃ, phalaṃ paccanubhossasī’’ti. "Gieo hạt giống nào, gặt quả ấy; người làm lành được điều lành, kẻ làm ác gặp điều ác; này bạn, hạt giống đã được ngươi gieo, ngươi sẽ phải gánh chịu quả của nó." ‘‘Atha kho, bhikkhave, te isayo sīlavanto kalyāṇadhammā sambaraṃ asurindaṃ abhisapitvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – sambarassa asurindassa sammukhe antarahitā samuddatīre paṇṇakuṭīsu pāturahesuṃ. Atha kho, bhikkhave, sambaro asurindo tehi isīhi sīlavantehi kalyāṇadhammehi abhisapito rattiyā sudaṃ tikkhattuṃ ubbijjī’’ti. “Này các Tỳ khưu, khi ấy, các vị ẩn sĩ có giới đức, có thiện pháp ấy đã nguyền rủa vua a-tu-la Sambara, rồi – ví như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy – họ đã biến mất trước mặt vua a-tu-la Sambara và hiện ra tại các am lá của mình ở bờ biển. Này các Tỳ khưu, khi ấy, vua a-tu-la Sambara bị các vị ẩn sĩ có giới đức, có thiện pháp ấy nguyền rủa, đã bị kinh hãi ba lần trong đêm.” Paṭhamo vaggo. Phẩm Thứ Nhất. Tassuddānaṃ – Phần tóm lược của phẩm ấy: Suvīraṃ susīmañceva, dhajaggaṃ vepacittino; Subhāsitaṃ jayañceva, kulāvakaṃ nadubbhiyaṃ; Verocana asurindo, isayo araññakañceva; Isayo ca samuddakāti. Suvīra, và Susīma, Dhajagga, Vepacitti; Subhāsita, và Jaya, Kulāvaka, Nadubbhiya; Vua a-tu-la Verocana, và các vị Ẩn Sĩ Rừng; và các vị Ẩn Sĩ Biển. 2. Dutiyavaggo 2. Phẩm Thứ Hai 1. Vatapadasuttaṃ 1. Kinh Vatapada (Các Hạng Mục Của Lời Nguyện) 257. Sāvatthiyaṃ[Pg.230]. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti. 257. Tại Sāvatthī. “Này các Tỳ khưu, khi Sakka, vua của chư thiên, còn là một con người trong kiếp trước, vị ấy đã thực hành và hoàn thành bảy hạng mục của lời nguyện. Do đã thực hành và hoàn thành chúng mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka. Bảy hạng mục của lời nguyện ấy là gì? ‘Trọn đời, tôi sẽ phụng dưỡng cha mẹ. Trọn đời, tôi sẽ kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình. Trọn đời, tôi sẽ nói lời nhu hòa. Trọn đời, tôi sẽ không nói lời chia rẽ. Trọn đời, tôi sẽ sống tại gia với tâm không còn vết nhơ của sự keo kiệt, bố thí rộng rãi, với bàn tay rộng mở, vui thích trong sự từ bỏ, sẵn sàng để được yêu cầu, vui thích trong việc cho đi và chia sẻ. Trọn đời, tôi sẽ nói lời chân thật. Trọn đời, tôi sẽ không sân giận. Nếu sân hận có khởi lên trong tôi, tôi sẽ nhanh chóng loại trừ nó.’ Này các Tỳ khưu, khi Sakka, vua của chư thiên, còn là một con người trong kiếp trước, vị ấy đã thực hành và hoàn thành bảy hạng mục của lời nguyện này. Do đã thực hành và hoàn thành chúng mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka.” ‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ; Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ. “Người nào phụng dưỡng cha mẹ, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, nói lời nhu hòa, thân ái, từ bỏ lời nói chia rẽ, ‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ; Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti. chuyên tâm trong việc loại trừ sự keo kiệt, chân thật, chế ngự được sân hận, chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba gọi người ấy thật sự là bậc chân nhân.” 2. Sakkanāmasuttaṃ 2. Kinh Sakkanāma (Các Tên Gọi Của Sakka) 258. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho bhagavā bhikkhū etadavoca – ‘‘sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati. 258. Tại Sāvatthī, trong vườn của Jeta. Tại đó, Thế Tôn đã nói điều này với các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, là một thanh niên tên là Magha. Vì thế, vị ấy được gọi là Maghavā. ‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṃ adāsi, tasmā purindadoti vuccati. Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, đã bố thí trước tiên. Vì thế, vị ấy được gọi là Purindada. ‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ dānaṃ adāsi, tasmā sakkoti vuccati. Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, đã bố thí một cách kính cẩn. Vì thế, vị ấy được gọi là Sakka. ‘‘Sakko[Pg.231], bhikkhave, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṃ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati. Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, đã cúng dường một nơi trú ngụ. Vì thế, vị ấy được gọi là Vāsava. ‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo sahassampi atthānaṃ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati. Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, suy nghĩ một ngàn vấn đề trong một khoảnh khắc. Vì thế, vị ấy được gọi là Sahassakkha. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati. Này các Tỳ khưu, vợ của Sakka, vua của chư thiên, là Sujā, con gái của một vị vua a-tu-la. Vì thế, vị ấy được gọi là Sujampati. ‘‘Sakko, bhikkhave, devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati. Này các Tỳ khưu, Sakka, vua của chư thiên, cai quản vương quyền và quyền tối thượng trên các vị trời ở cõi Ba Mươi Ba. Vì thế, vị ấy được gọi là Devānaminda. ‘‘Sakkassa, bhikkhave devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajjeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, bhikkhave, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti. Này các Tỳ khưu, khi Sakka, vua của chư thiên, còn là một con người trong kiếp trước, vị ấy đã thực hành và hoàn thành bảy hạng mục của lời nguyện. Do đã thực hành và hoàn thành chúng mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka. Bảy hạng mục của lời nguyện ấy là gì? ‘Trọn đời, tôi sẽ phụng dưỡng cha mẹ. Trọn đời, tôi sẽ kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình. Trọn đời, tôi sẽ nói lời nhu hòa. Trọn đời, tôi sẽ không nói lời chia rẽ. Trọn đời, tôi sẽ sống tại gia với tâm không còn vết nhơ của sự keo kiệt, bố thí rộng rãi, với bàn tay rộng mở, vui thích trong sự từ bỏ, sẵn sàng để được yêu cầu, vui thích trong việc cho đi và chia sẻ. Trọn đời, tôi sẽ nói lời chân thật. Trọn đời, tôi sẽ không sân giận. Nếu sân hận có khởi lên trong tôi, tôi sẽ nhanh chóng loại trừ nó.’ Này các Tỳ khưu, khi Sakka, vua của chư thiên, còn là một con người trong kiếp trước, vị ấy đã thực hành và hoàn thành bảy hạng mục của lời nguyện này. Do đã thực hành và hoàn thành chúng mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka.” ‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ; Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ. “Người nào phụng dưỡng cha mẹ, kính trọng các bậc trưởng thượng trong gia đình, nói lời nhu hòa, thân ái, từ bỏ lời nói chia rẽ, ‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ; Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti. chuyên tâm trong việc loại trừ sự keo kiệt, chân thật, chế ngự được sân hận, chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba gọi người ấy thật sự là bậc chân nhân.” 3. Mahālisuttaṃ 3. Kinh Mahāli 259. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho mahāli licchavī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho mahāli licchavī bhagavantaṃ etadavoca – 259. Tôi nghe như vầy. Một thời, Thế Tôn trú tại Vesālī, trong Đại Lâm, tại Tòa Nhà Có Mái Nhọn. Khi ấy, Mahāli người Licchavi đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Mahāli người Licchavi nói với Thế Tôn điều này: ‘‘Diṭṭho kho[Pg.232], bhante, bhagavatā sakko devānamindo’’ti? “Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã thấy Sakka, vua của chư thiên chưa?” ‘‘Diṭṭho kho me, mahāli, sakko devānamindo’’ti. “Này Mahāli, Ta đã thấy Sakka, vua của chư thiên.” ‘‘So hi nūna, bhante, sakkapatirūpako bhavissati. Duddaso hi, bhante, sakko devānamindo’’ti. “Bạch Thế Tôn, vậy thì chắc chắn đó phải là một kẻ giả dạng Sakka. Vì, bạch Thế Tôn, Sakka, vua của chư thiên, rất khó thấy.” ‘‘Sakkañca khvāhaṃ, mahāli, pajānāmi sakkakaraṇe ca dhamme, yesaṃ dhammānaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā, tañca pajānāmi. “Này Mahāli, Ta biết Sakka, và Ta cũng biết các pháp đưa đến địa vị Sakka. Do đã thực hành và hoàn thành các pháp ấy mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka, và Ta cũng biết các pháp ấy. ‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno magho nāma māṇavo ahosi, tasmā maghavāti vuccati. Này Mahāli, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, là một thanh niên tên là Magha. Vì thế, vị ấy được gọi là Maghavā. ‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno sakkaccaṃ dānaṃ adāsi, tasmā sakkoti vuccati. Này Mahāli, Sakka, vua của chư thiên, khi còn là một con người trong kiếp trước, đã bố thí một cách kính cẩn. Vì thế, vị ấy được gọi là Sakka. ‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno pure dānaṃ adāsi, tasmā purindadoti vuccati. Này Mahāli, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, trong kiếp quá khứ là con người, đã bố thí trước tiên; vì thế, vị ấy được gọi là Purindada. ‘‘Sakko, mahāli, devānamindo pubbe manussabhūto samāno āvasathaṃ adāsi, tasmā vāsavoti vuccati. Này Mahāli, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, trong kiếp quá khứ là con người, đã bố thí nhà nghỉ; vì thế, vị ấy được gọi là Vāsava. ‘‘Sakko, mahāli, devānamindo sahassampi atthānaṃ muhuttena cinteti, tasmā sahassakkhoti vuccati. Này Mahāli, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, suy nghĩ một ngàn vấn đề trong một khoảnh khắc; vì thế, vị ấy được gọi là Sahassakkha. ‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa sujā nāma asurakaññā pajāpati, tasmā sujampatīti vuccati. Này Mahāli, Sujā, con gái của vị vua A-tu-la, là người vợ của Sakka, vị Chúa của chư Thiên; vì thế, vị ấy được gọi là Sujampati. ‘‘Sakko, mahāli, devānamindo devānaṃ tāvatiṃsānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāreti, tasmā devānamindoti vuccati. Này Mahāli, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, cai trị và làm chủ chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba; vì thế, vị ấy được gọi là Devānaminda (Chúa của chư Thiên). ‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā. Katamāni satta vatapadāni? Yāvajīvaṃ mātāpettibharo assaṃ, yāvajīvaṃ kule jeṭṭhāpacāyī assaṃ, yāvajīvaṃ saṇhavāco assaṃ, yāvajīvaṃ apisuṇavāco assaṃ, yāvajīvaṃ vigatamalamaccherena cetasā agāraṃ ajjhāvaseyyaṃ muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṃvibhāgarato, yāvajīvaṃ saccavāco assaṃ, yāvajīvaṃ akkodhano assaṃ – sacepi me kodho uppajeyya, khippameva naṃ paṭivineyya’’nti. ‘‘Sakkassa, mahāli, devānamindassa pubbe manussabhūtassa imāni [Pg.233] satta vatapadāni samattāni samādinnāni ahesuṃ, yesaṃ samādinnattā sakko sakkattaṃ ajjhagā’’ti. Này Mahāli, khi Sakka, vị Chúa của chư Thiên, trong kiếp quá khứ là con người, đã thực hành và hoàn thành bảy điều nguyện, và chính nhờ việc thực hành những điều này mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka. Bảy điều nguyện đó là gì? ‘Trọn đời, tôi sẽ phụng dưỡng cha mẹ. Trọn đời, tôi sẽ kính trọng những bậc trưởng thượng trong gia đình. Trọn đời, tôi sẽ nói lời hòa nhã. Trọn đời, tôi sẽ không nói lời chia rẽ. Trọn đời, tôi sẽ sống tại gia với tâm không còn vết nhơ của keo kiệt, bố thí rộng rãi, với bàn tay rộng mở, vui thích trong sự từ bỏ, sẵn sàng cho người cầu xin, vui thích trong việc cho đi và chia sẻ. Trọn đời, tôi sẽ nói lời chân thật. Trọn đời, tôi sẽ không sân hận – nếu sân hận khởi lên trong tôi, tôi sẽ nhanh chóng loại bỏ nó.’ Này Mahāli, khi Sakka, vị Chúa của chư Thiên, trong kiếp quá khứ là con người, đã thực hành và hoàn thành bảy điều nguyện này, và chính nhờ việc thực hành những điều này mà Sakka đã đạt được địa vị Sakka. ‘‘Mātāpettibharaṃ jantuṃ, kule jeṭṭhāpacāyinaṃ; Saṇhaṃ sakhilasambhāsaṃ, pesuṇeyyappahāyinaṃ. Người phụng dưỡng cha mẹ, kính trọng bậc trưởng thượng trong gia đình, nói lời hòa nhã, thân ái, từ bỏ lời nói chia rẽ. ‘‘Maccheravinaye yuttaṃ, saccaṃ kodhābhibhuṃ naraṃ; Taṃ ve devā tāvatiṃsā, āhu sappuriso itī’’ti. Người nỗ lực loại trừ keo kiệt, chân thật, chế ngự được sân hận; chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba quả thật gọi người ấy là bậc chân nhân. 4. Daliddasuttaṃ 4. Kinh Người Nghèo 260. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca – 260. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, Thế Tôn gọi các vị Tỳ khưu: ‘Này các Tỳ khưu.’ ‘Bạch Thế Tôn,’ các vị Tỳ khưu ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này: ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro puriso imasmiṃyeva rājagahe manussadaliddo ahosi manussakapaṇo manussavarāko. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ samādiyi, sutaṃ samādiyi, cāgaṃ samādiyi, paññaṃ samādiyi. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajji devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā ca. Tatra sudaṃ, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Ayañhi devaputto pubbe manussabhūto samāno manussadaliddo ahosi manussakapaṇo manussavarāko; so kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’’ti. Này các Tỳ khưu, thuở xưa, có một người đàn ông ở tại Rājagaha này là một người nghèo, một người khốn cùng, một người bần tiện. Vị ấy đã đặt niềm tin vào Pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết, đã giữ gìn giới luật, đã học hỏi, đã thực hành bố thí, đã có trí tuệ. Sau khi đặt niềm tin vào Pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết, giữ gìn giới luật, học hỏi, thực hành bố thí, và có trí tuệ, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được tái sanh vào cõi lành, thiên giới, làm bạn đồng hành với chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Vị ấy vượt trội hơn các vị trời khác về dung sắc và danh tiếng. Bấy giờ, này các Tỳ khưu, chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba đã phàn nàn, chê bai, và chỉ trích rằng: ‘Thật kỳ diệu, thưa quý vị! Thật phi thường, thưa quý vị! Vị thiên tử này, trong kiếp quá khứ là con người, đã là một người nghèo, một người khốn cùng, một người bần tiện; sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được tái sanh vào cõi lành, thiên giới, làm bạn đồng hành với chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Vị ấy vượt trội hơn các vị trời khác về dung sắc và danh tiếng.’ ‘‘Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse āmantesi – ‘mā kho tumhe, mārisā, etassa devaputtassa ujjhāyittha. Eso kho, mārisā, devaputto pubbe manussabhūto samāno tathāgatappavedite [Pg.234] dhammavinaye saddhaṃ samādiyi, sīlaṃ samādiyi, sutaṃ samādiyi, cāgaṃ samādiyi, paññaṃ samādiyi. So tathāgatappavedite dhammavinaye saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, đã gọi chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba: ‘Thưa quý vị, xin đừng phàn nàn về vị thiên tử này. Thưa quý vị, vị thiên tử này, trong kiếp quá khứ là con người, đã đặt niềm tin vào Pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết, đã giữ gìn giới luật, đã học hỏi, đã thực hành bố thí, đã có trí tuệ. Sau khi đặt niềm tin vào Pháp và Giới luật do Như Lai tuyên thuyết, giữ gìn giới luật, học hỏi, thực hành bố thí, và có trí tuệ, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy được tái sanh vào cõi lành, thiên giới, làm bạn đồng hành với chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Vị ấy vượt trội hơn các vị trời khác về dung sắc và danh tiếng.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, trong khi khuyên giải chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba, vào lúc đó đã nói những vần kệ này: ‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā; Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ. Người nào có đức tin nơi Như Lai, không lay chuyển, được thiết lập vững chắc; và có giới đức tốt đẹp, được các bậc Thánh yêu mến và tán thán. ‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ; Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ. Người nào có niềm tịnh tín nơi Tăng đoàn, và có tri kiến ngay thẳng; người ấy được gọi là không nghèo khó, đời sống của người ấy không vô ích. ‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ; Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti. Vì vậy, người có trí, ghi nhớ lời dạy của chư Phật, nên nỗ lực thực hành đức tin, giới đức, niềm tịnh tín, và sự thấy Pháp. 5. Rāmaṇeyyakasuttaṃ 5. Kinh Nơi An Lạc 261. Sāvatthiyaṃ jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, bhante, bhūmirāmaṇeyyaka’’nti? 261. Tại Sāvatthī, ở Jetavana. Khi ấy, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn và đứng sang một bên. Đứng sang một bên, Sakka, vị Chúa của chư Thiên, bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, thế nào là một nơi chốn an lạc?’ ‘‘Ārāmacetyā vanacetyā, pokkharañño sunimmitā; Manussarāmaṇeyyassa, kalaṃ nāgghanti soḷasiṃ. Những công viên và những khu rừng, những hồ sen được xây dựng khéo léo, không đáng một phần mười sáu của một nơi an lạc cho con người. ‘‘Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale; Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyaka’’nti. Dù ở trong làng hay trong rừng, ở thung lũng hay trên cao nguyên, nơi nào các vị A-la-hán trú ngụ, nơi ấy là một nơi chốn an lạc. 6. Yajamānasuttaṃ 6. Kinh Người Thí Chủ 262. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ [Pg.235] abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 262. Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu). Rồi Sakka, vua chư Thiên, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Sakka, vua chư Thiên, bạch Thế Tôn bằng bài kệ: ‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ; Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, kattha dinnaṃ mahapphala’’nti. “Của những người đang tế tự, của chúng sanh mong cầu phước báu; khi làm các công đức hữu lậu, bố thí vào đâu quả lớn?” ‘‘Cattāro ca paṭipannā, cattāro ca phale ṭhitā; Esa saṅgho ujubhūto, paññāsīlasamāhito. “Bốn vị đang thực hành, và bốn vị trú quả; Tăng chúng ấy trực tánh, thành tựu tuệ, giới, định. ‘‘Yajamānānaṃ manussānaṃ, puññapekkhāna pāṇinaṃ; Karotaṃ opadhikaṃ puññaṃ, saṅghe dinnaṃ mahapphala’’nti. “Của những người đang tế tự, của chúng sanh mong cầu phước báu; khi làm các công đức hữu lậu, bố thí Tăng chúng, quả lớn.” 7. Buddhavandanāsuttaṃ 7. Kinh Đảnh Lễ Phật 263. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tena kho pana samayena bhagavā divāvihāragato hoti paṭisallīno. Atha kho sakko ca devānamindo brahmā ca sahampati yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā paccekaṃ dvārabāhaṃ nissāya aṭṭhaṃsu. Atha kho sakko devānamindo bhagavato santike imaṃ gāthaṃ abhāsi – 263. Tại Sāvatthī, ở Jetavana. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đang nghỉ ban ngày, độc cư. Rồi Sakka, vua chư Thiên, và Phạm thiên Sahampati đi đến Thế Tôn; sau khi đến, mỗi vị đứng tựa vào một bên cánh cửa. Rồi Sakka, vua chư Thiên, ở trước mặt Thế Tôn, nói lên bài kệ này: ‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,Pannabhāra anaṇa vicara loke; Cittañca te suvimuttaṃ,Cando yathā pannarasāya ratti’’nti. “Hãy đứng dậy, Anh hùng, chiến thắng trận, gánh nặng đặt xuống, không nợ nần, hãy du hành trong thế gian. Tâm Ngài đã khéo giải thoát, như trăng trong đêm rằm mười lăm.” ‘‘Na kho, devānaminda, tathāgatā evaṃ vanditabbā. Evañca kho, devānaminda, tathāgatā vanditabbā – “Này vua chư Thiên, các Như Lai không nên được đảnh lễ như vậy. Này vua chư Thiên, các Như Lai nên được đảnh lễ như thế này:” ‘‘Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma,Satthavāha anaṇa vicara loke; Desassu bhagavā dhammaṃ,Aññātāro bhavissantī’’ti. “Hãy đứng dậy, Anh hùng, chiến thắng trận, vị trưởng đoàn lữ hành, không nợ nần, hãy du hành trong thế gian. Thế Tôn, hãy thuyết giảng Pháp, sẽ có những người có thể hiểu.” 8. Gahaṭṭhavandanāsuttaṃ 8. Kinh Đảnh Lễ Người Tại Gia 264. Sāvatthiyaṃ. Tatra…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ [Pg.236] ājaññarathaṃ. Uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ puthuddisā namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 264. Tại Sāvatthī. Ở đấy... Ngài nói điều này: “Này các Tỳ khưu, thuở xưa, Sakka, vua chư Thiên, gọi người đánh xe Mātali: ‘Này bạn Mātali, hãy thắng cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa. Chúng ta hãy đi đến vườn thượng uyển để ngắm cảnh đẹp.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali vâng lời Sakka, vua chư Thiên, thắng cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa, rồi báo cho Sakka, vua chư Thiên: ‘Thưa ngài, cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa đã được thắng cho ngài. Bây giờ ngài nghĩ là thời điểm nào thì đi.’ Rồi, này các Tỳ khưu, Sakka, vua chư Thiên, trong khi đi xuống từ cung điện Vejayanta, chắp tay đảnh lễ các phương. Rồi, này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali bạch hỏi Sakka, vua chư Thiên, bằng bài kệ:” ‘‘Taṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā; Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino; Atha ko nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasī’’ti. “Các vị thông Tam Veda, tất cả vua chúa trên đất, bốn vị Đại vương, và chư Thiên Ba Mươi Ba lừng danh, đều đảnh lễ ngài. Vậy vị Dạ-xoa kia là ai, mà ngài, Sakka, lại đảnh lễ?” ‘‘Maṃ namassanti tevijjā, sabbe bhummā ca khattiyā; Cattāro ca mahārājā, tidasā ca yasassino. “Các vị thông Tam Veda, tất cả vua chúa trên đất, bốn vị Đại vương, và chư Thiên Ba Mươi Ba lừng danh, đều đảnh lễ ta. ‘‘Ahañca sīlasampanne, cirarattasamāhite; Sammāpabbajite vande, brahmacariyaparāyane. “Còn ta, ta đảnh lễ những vị đầy đủ giới hạnh, tâm định tĩnh lâu dài, những vị xuất gia chân chánh, sống đời sống phạm hạnh. ‘‘Ye gahaṭṭhā puññakarā, sīlavanto upāsakā; Dhammena dāraṃ posenti, te namassāmi mātalī’’ti. “Những người tại gia làm phước, những vị cận sự có giới, nuôi dưỡng vợ con đúng pháp, ta đảnh lễ những người ấy, này Mātali.” ‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi; Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti. “Thật là bậc tối thượng trong thế gian, những người mà ngài đảnh lễ, hỡi Sakka. Con cũng đảnh lễ những vị ấy, những người mà ngài đảnh lễ, hỡi Vāsava.” ‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati; Puthuddisā namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti. “Nói lên lời này xong, Maghavā, Vua chư Thiên, chồng của Sujā, đảnh lễ các phương xong, vị đứng đầu liền lên xe.” 9. Satthāravandanāsuttaṃ 9. Kinh Đảnh Lễ Bậc Đạo Sư 265. Sāvatthiyaṃ jetavane. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā [Pg.237] sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho. Yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ bhagavantaṃ namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 265. Tại Sāvatthī, ở Jetavana. “Này các Tỳ khưu, thuở xưa, Sakka, vua chư Thiên, gọi người đánh xe Mātali: ‘Này bạn Mātali, hãy thắng cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa, chúng ta hãy đi đến vườn thượng uyển để ngắm cảnh đẹp.’ ‘Vâng, thưa ngài,’ này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali vâng lời Sakka, vua chư Thiên, thắng cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa, rồi báo cho Sakka, vua chư Thiên: ‘Thưa ngài, cỗ xe thuần chủng một ngàn ngựa đã được thắng cho ngài. Bây giờ ngài nghĩ là thời điểm nào thì đi.’ Rồi, này các Tỳ khưu, Sakka, vua chư Thiên, trong khi đi xuống từ cung điện Vejayanta, chắp tay đảnh lễ Thế Tôn. Rồi, này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali bạch hỏi Sakka, vua chư Thiên, bằng bài kệ:” ‘‘Yañhi devā manussā ca, taṃ namassanti vāsava; Atha ko nāma so yakkho, yaṃ tvaṃ sakka namassasī’’ti. “Vị mà chư Thiên và loài người đều đảnh lễ, hỡi Vāsava, chính là ngài. Vậy vị Dạ-xoa kia là ai, mà ngài, Sakka, lại đảnh lễ?” ‘‘Yo idha sammāsambuddho, asmiṃ loke sadevake; Anomanāmaṃ satthāraṃ, taṃ namassāmi mātali. “Vị Chánh Đẳng Giác ở đời này, trong thế gian cùng với chư Thiên, bậc Đạo Sư có danh hiệu cao quý, ta đảnh lễ vị ấy, này Mātali. ‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Khīṇāsavā arahanto, te namassāmi mātali. “Những vị đã ly tham, sân, và si mê, các bậc A-la-hán, lậu hoặc đã tận, ta đảnh lễ các vị ấy, này Mātali. ‘‘Ye rāgadosavinayā, avijjāsamatikkamā; Sekkhā apacayārāmā, appamattānusikkhare; Te namassāmi mātalī’’ti. “Những vị đang điều phục tham, sân, đã vượt qua vô minh, các bậc hữu học, vui thích trong sự không tích tụ, không phóng dật, đang tu học, ta đảnh lễ các vị ấy, này Mātali.” ‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi; Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti. “Thật là bậc tối thượng trong thế gian, những người mà ngài đảnh lễ, hỡi Sakka. Con cũng đảnh lễ những vị ấy, những người mà ngài đảnh lễ, hỡi Vāsava.” ‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati; Bhagavantaṃ namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti. “Nói lên lời này xong, Maghavā, Vua chư Thiên, chồng của Sujā, đảnh lễ Thế Tôn xong, vị đứng đầu liền lên xe.” 10. Saṅghavandanāsuttaṃ 10. Kinh Đảnh Lễ Tăng Chúng 266. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo mātaliṃ saṅgāhakaṃ āmantesi – ‘yojehi, samma mātali, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ, uyyānabhūmiṃ gacchāma subhūmiṃ dassanāyā’ti. ‘Evaṃ bhaddantavā’ti kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkassa devānamindassa paṭissutvā, sahassayuttaṃ ājaññarathaṃ yojetvā sakkassa devānamindassa paṭivedesi – ‘yutto kho te, mārisa, sahassayutto ājaññaratho, yassa dāni kālaṃ maññasī’’’ti. Atha kho, bhikkhave[Pg.238], sakko devānamindo vejayantapāsādā orohanto añjaliṃ katvā sudaṃ bhikkhusaṅghaṃ namassati. Atha kho, bhikkhave, mātali saṅgāhako sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 266. Tại Sāvatthī, trong vườn Jetavana. …bạch rằng: —Này các Tỳ khưu, thuở xưa, Sakka, vua các vị trời, gọi người đánh xe Mātali: ‘Này bạn Mātali, hãy thắng cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con, chúng ta hãy đi đến khu vườn để ngắm cảnh đẹp.’ —‘Thưa vâng, Tôn giả,’ này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali vâng lời Sakka, vua các vị trời, thắng cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con xong, liền báo lại cho Sakka, vua các vị trời: ‘Thưa ngài, cỗ xe ngựa thuần chủng một ngàn con của ngài đã được thắng xong. Bây giờ, ngài nghĩ là thời điểm nào thích hợp.’ Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua các vị trời, đang đi xuống từ cung điện Vejayanta, chắp tay đảnh lễ Tăng chúng. Khi ấy, này các Tỳ khưu, người đánh xe Mātali nói với Sakka, vua các vị trời, bằng kệ ngôn: ‘‘Tañhi ete namasseyyuṃ, pūtidehasayā narā; Nimuggā kuṇapamhete, khuppipāsasamappitā. ‘Chính những người này nên đảnh lễ ngài, những con người nằm trong thân thể hôi thối; những người này chìm trong tử thi, bị đói và khát chi phối. ‘‘Kiṃ nu tesaṃ pihayasi, anāgārāna vāsava; Ācāraṃ isinaṃ brūhi, taṃ suṇoma vaco tavā’’ti. ‘Ngài khao khát điều gì ở những người không nhà ấy, thưa Vāsava? Xin hãy nói về hạnh của các vị ẩn sĩ, chúng con sẽ nghe lời ấy của ngài.’ ‘‘Etaṃ tesaṃ pihayāmi, anāgārāna mātali; Yamhā gāmā pakkamanti, anapekkhā vajanti te. ‘Này Mātali, ta khao khát điều này của những người không nhà ấy: Khi họ rời khỏi làng nào, họ ra đi không luyến tiếc. ‘‘Na tesaṃ koṭṭhe openti, na kumbhi na kaḷopiyaṃ ; Paraniṭṭhitamesānā, tena yāpenti subbatā. ‘Họ không cất giữ (lúa) trong kho, không trong chum, không trong giỏ. Họ tìm kiếm những gì đã được người khác chuẩn bị; những người có hạnh tốt sống nhờ vào đó. ‘‘Sumantamantino dhīrā, tuṇhībhūtā samañcarā; Devā viruddhā asurehi, puthu maccā ca mātali. ‘Những bậc trí có sự bàn bạc tốt đẹp, im lặng, họ đi lại hòa hợp. Này Mātali, chư thiên chống đối với a-tu-la, và nhiều người cũng chống đối nhau. ‘‘Aviruddhā viruddhesu, attadaṇḍesu nibbutā; Sādānesu anādānā, te namassāmi mātalī’’ti. ‘Giữa những người chống đối, họ không chống đối; giữa những người cầm vũ khí, họ đã dập tắt (vũ khí); giữa những người chấp thủ, họ không chấp thủ. Ta đảnh lễ những vị ấy, này Mātali.’ ‘‘Seṭṭhā hi kira lokasmiṃ, ye tvaṃ sakka namassasi; Ahampi te namassāmi, ye namassasi vāsavā’’ti. ‘Thưa Sakka, những vị mà ngài đảnh lễ, họ quả là bậc tối thắng trên đời. Con cũng đảnh lễ những vị ấy, những vị mà ngài đảnh lễ, thưa Vāsava.’ ‘‘Idaṃ vatvāna maghavā, devarājā sujampati; Bhikkhusaṅghaṃ namassitvā, pamukho rathamāruhī’’ti. ‘Sau khi nói lời này, Maghavā, vua các vị trời, chồng của Sujā, vị đứng đầu, đảnh lễ Tăng chúng, rồi lên xe.’ Dutiyo vaggo. Hết Phẩm Thứ Hai. Tassuddānaṃ – Kệ tóm lược: Devā pana tayo vuttā, daliddañca rāmaṇeyyakaṃ; Yajamānañca vandanā, tayo sakkanamassanāti. Ba kinh được nói là Devā, cùng Dalidda và Rāmaṇeyyaka; Yajamāna và Vandanā, và ba kinh Sakkanamassanā. 3. Tatiyavaggo Phẩm Thứ Ba 1. Chetvāsuttaṃ Kinh Đoạn Trừ 267. Sāvatthiyaṃ [Pg.239] jetavane. Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ gāthāya ajjhabhāsi – Tại Sāvatthī, trong vườn Jetavana. Khi ấy, Sakka, vua các vị trời, đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến gần, đảnh lễ Thế Tôn, rồi đứng một bên. Đứng một bên, Sakka, vua các vị trời, bạch với Thế Tôn bằng kệ ngôn: ‘‘Kiṃsu chetvā sukhaṃ seti, kiṃsu chetvā na socati; Kissassu ekadhammassa, vadhaṃ rocesi gotamā’’ti. 3. ‘Đoạn trừ cái gì thì được an lạc? Đoạn trừ cái gì thì không sầu muộn? Thưa Gotama, ngài tán thành việc giết một pháp nào?’ ‘‘Kodhaṃ chetvā sukhaṃ seti, kodhaṃ chetvā na socati; Kodhassa visamūlassa, madhuraggassa vāsava; Vadhaṃ ariyā pasaṃsanti, tañhi chetvā na socatī’’ti. 1. ‘Này Vāsava, đoạn trừ sân hận thì được an lạc, đoạn trừ sân hận thì không sầu muộn. Các bậc Thánh tán thán việc giết sân hận, thứ có gốc độc và ngọn ngọt. Vì đoạn trừ nó thì không sầu muộn.’ 2. Dubbaṇṇiyasuttaṃ 267. Kinh Về Người Xấu Xí 268. Sāvatthiyaṃ jetavane. Tatra kho…pe… etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, aññataro yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno ahosi. Tatra sudaṃ, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno’’’ti! Yathā yathā kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti, tathā tathā so yakkho abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro ca pāsādikataro ca. Tại Sāvatthī, trong vườn Jetavana. …bạch rằng: —Này các Tỳ khưu, thuở xưa, có một dạ-xoa xấu xí, lùn tịt, ngồi trên ghế của Sakka, vua các vị trời. Khi ấy, này các Tỳ khưu, chư thiên cõi Ba Mươi Ba phàn nàn, chê bai, chỉ trích: ‘Thật kỳ diệu thay, chư vị! Thật hy hữu thay, chư vị! Dạ-xoa xấu xí, lùn tịt này lại ngồi trên ghế của Sakka, vua các vị trời!’ Này các Tỳ khưu, chư thiên cõi Ba Mươi Ba càng phàn nàn, chê bai, chỉ trích, thì dạ-xoa ấy lại càng trở nên đẹp hơn, dễ nhìn hơn, và khả ái hơn. ‘‘Atha kho, bhikkhave, devā tāvatiṃsā yena sakko devānamindo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavocuṃ – ‘idha te, mārisa, aññataro yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinno. Tatra sudaṃ, mārisa, devā tāvatiṃsā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Ayaṃ yakkho dubbaṇṇo okoṭimako sakkassa devānamindassa āsane nisinnoti. Yathā yathā kho, mārisa, devā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti, tathā tathā so yakkho abhirūpataro ceva hoti dassanīyataro [Pg.240] ca pāsādikataro cāti. So hi nūna, mārisa, kodhabhakkho yakkho bhavissatī’’’ti. Khi ấy, này các Tỳ khưu, chư thiên cõi Ba Mươi Ba đi đến nơi Sakka, vua các vị trời, ở; sau khi đến gần, họ bạch với Sakka, vua các vị trời, rằng: ‘Thưa ngài, ở đây có một dạ-xoa xấu xí, lùn tịt, đang ngồi trên ghế của Sakka, vua các vị trời. Khi ấy, thưa ngài, chư thiên cõi Ba Mươi Ba phàn nàn, chê bai, chỉ trích: ‘Thật kỳ diệu thay, chư vị! Thật hy hữu thay, chư vị! Dạ-xoa xấu xí, lùn tịt này lại ngồi trên ghế của Sakka, vua các vị trời!’ Thưa ngài, chư thiên càng phàn nàn, chê bai, chỉ trích, thì dạ-xoa ấy lại càng trở nên đẹp hơn, dễ nhìn hơn, và khả ái hơn.’ (Sakka nói:) ‘Thưa các ngài, chắc chắn dạ-xoa ấy phải là dạ-xoa Kodhabhakkha (kẻ ăn sân hận).’ ‘‘Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo yena so kodhabhakkho yakkho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena so kodhabhakkho yakkho tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāveti – ‘sakkohaṃ mārisa, devānamindo, sakkohaṃ, mārisa, devānamindo’ti. Yathā yathā kho, bhikkhave, sakko devānamindo nāmaṃ sāvesi, tathā tathā so yakkho dubbaṇṇataro ceva ahosi okoṭimakataro ca. Dubbaṇṇataro ceva hutvā okoṭimakataro ca tatthevantaradhāyī’’ti. Atha kho, bhikkhave, sakko devānamindo sake āsane nisīditvā deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imā gāthāyo abhāsi – 2. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua các vị trời, đi đến nơi dạ-xoa Kodhabhakkha ở; sau khi đến gần, ngài vắt thượng y qua một bên vai, đặt đầu gối phải xuống đất, chắp tay hướng về dạ-xoa Kodhabhakkha và xướng tên ba lần: ‘Thưa ngài, tôi là Sakka, vua các vị trời. Thưa ngài, tôi là Sakka, vua các vị trời.’ Này các Tỳ khưu, Sakka, vua các vị trời, càng xướng tên, thì dạ-xoa ấy lại càng trở nên xấu xí hơn và lùn tịt hơn. Trở nên xấu xí hơn và lùn tịt hơn, nó biến mất ngay tại đó. Khi ấy, này các Tỳ khưu, Sakka, vua các vị trời, ngồi trên ghế của mình, khuyên bảo chư thiên cõi Ba Mươi Ba, và vào lúc đó đã nói lên những kệ ngôn này: ‘‘Na sūpahatacittomhi, nāvattena suvānayo; Na vo cirāhaṃ kujjhāmi, kodho mayi nāvatiṭṭhati. 268. ‘Ta không có tâm bị sân hận chi phối, không dễ bị nó lôi kéo. Ta không giận lâu, sân hận không tồn tại trong ta. ‘‘Kuddhāhaṃ na pharusaṃ brūmi, na ca dhammāni kittaye; Sanniggaṇhāmi attānaṃ, sampassaṃ atthamattano’’ti. ‘Khi giận, ta không nói lời thô ác, và không kể lể (lỗi lầm). Thấy rõ lợi ích của mình, ta tự chế ngự bản thân.’ 3. Sambarimāyāsuttaṃ Kinh Ảo Thuật Của Sambari 269. Sāvatthiyaṃ…pe… bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, vepacitti asurindo ābādhiko ahosi dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhikkhave, sakko devānamindo yena vepacitti asurindo tenupasaṅkami gilānapucchako. Addasā kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘tikiccha maṃ devānamindā’ti. ‘Vācehi maṃ, vepacitti, sambarimāya’nti. ‘Na tāvāhaṃ vācemi, yāvāhaṃ, mārisa, asure paṭipucchāmī’’’ti. ‘‘Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo asure paṭipucchi – ‘vācemahaṃ, mārisā, sakkaṃ devānamindaṃ sambarimāya’nti? ‘Mā kho tvaṃ, mārisa, vācesi sakkaṃ devānamindaṃ sambarimāya’’’nti. Atha kho, bhikkhave, vepacitti asurindo sakkaṃ devānamindaṃ gāthāya ajjhabhāsi – 269. Tại Sāvatthi... Thế Tôn nói điều này: "Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, vua A-tu-la Vepacitti bị bệnh, khổ não, lâm trọng bệnh. Rồi, này các Tỷ-kheo, Sakka, vua chư Thiên, đi đến chỗ vua A-tu-la Vepacitti để thăm bệnh. Này các Tỷ-kheo, vua A-tu-la Vepacitti từ xa thấy Sakka, vua chư Thiên, đang đi đến. Thấy Sakka, vua chư Thiên, liền nói điều này: 'Thưa Thiên chủ, hãy chữa bệnh cho tôi.' (Sakka đáp:) 'Này Vepacitti, hãy dạy cho ta ma thuật của Sambari.' (Vepacitti nói:) 'Thưa ngài, tôi chưa dạy vội, cho đến khi tôi hỏi ý kiến các A-tu-la.' Rồi, này các Tỷ-kheo, vua A-tu-la Vepacitti hỏi các A-tu-la: 'Thưa các ngài, tôi có nên dạy cho Sakka, vua chư Thiên, ma thuật của Sambari không?' (Các A-tu-la đáp:) 'Thưa ngài, ngài chớ có dạy cho Sakka, vua chư Thiên, ma thuật của Sambari.' Rồi, này các Tỷ-kheo, vua A-tu-la Vepacitti nói với Sakka, vua chư Thiên, bằng một bài kệ:" ‘‘Māyāvī [Pg.241] maghavā sakka, devarāja sujampati; Upeti nirayaṃ ghoraṃ, sambarova sataṃ sama’’nti. "Này Sakka, Maghavā, phu quân của Sujā, vua chư Thiên, người có ma thuật, sẽ đi đến địa ngục khủng khiếp trong một trăm năm, giống như Sambari." 4. Accayasuttaṃ 4. Kinh Lỗi Lầm 270. Sāvatthiyaṃ…pe… ārāme. Tena kho pana samayena dve bhikkhū sampayojesuṃ. Tatreko bhikkhu accasarā. Atha kho so bhikkhu tassa bhikkhuno santike accayaṃ accayato deseti; so bhikkhu nappaṭiggaṇhāti. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, dve bhikkhū sampayojesuṃ, tatreko bhikkhu accasarā. Atha kho so, bhante, bhikkhu tassa bhikkhuno santike accayaṃ accayato deseti, so bhikkhu nappaṭiggaṇhātī’’ti. 270. Tại Sāvatthi... trong tịnh xá. Vào lúc bấy giờ, có hai vị Tỷ-kheo tranh luận với nhau. Trong hai vị, một vị Tỷ-kheo đã nói lời quá đáng. Rồi vị Tỷ-kheo ấy đến vị Tỷ-kheo kia, thú nhận lỗi lầm đúng như lỗi lầm; nhưng vị Tỷ-kheo kia không chấp nhận. Rồi nhiều vị Tỷ-kheo đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch với Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, ở đây có hai vị Tỷ-kheo tranh luận với nhau, trong đó một vị đã nói lời quá đáng. Rồi, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy đến vị Tỷ-kheo kia, thú nhận lỗi lầm đúng như lỗi lầm, nhưng vị Tỷ-kheo kia không chấp nhận." ‘‘Dveme, bhikkhave, bālā. Yo ca accayaṃ accayato na passati, yo ca accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhā’’ti – ime kho, bhikkhave, dve bālā. ‘‘Dveme, bhikkhave, paṇḍitā. Yo ca accayaṃ accayato passati, yo ca accayaṃ desentassa yathādhammaṃ paṭiggaṇhā’’ti – ime kho, bhikkhave, dve paṇḍitā. "Này các Tỷ-kheo, có hai hạng người ngu này. Người không thấy lỗi lầm đúng như lỗi lầm, và người không chấp nhận đúng pháp khi người khác thú nhận lỗi lầm. Này các Tỷ-kheo, đó là hai hạng người ngu. Này các Tỷ-kheo, có hai hạng người trí này. Người thấy lỗi lầm đúng như lỗi lầm, và người chấp nhận đúng pháp khi người khác thú nhận lỗi lầm. Này các Tỷ-kheo, đó là hai hạng người trí." ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo sudhammāyaṃ sabhāyaṃ deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – "Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, Sakka, vua chư Thiên, trong hội trường Sudhammā, trong khi khuyên dạy chư Thiên cõi Ba Mươi Ba, vào lúc ấy, đã nói bài kệ này:" ‘‘Kodho vo vasamāyātu, mā ca mittehi vo jarā; Agarahiyaṃ mā garahittha, mā ca bhāsittha pesuṇaṃ; Atha pāpajanaṃ kodho, pabbatovābhimaddatī’’ti. "Mong rằng sân hận không chế ngự các ngươi, mong các ngươi không bất hòa với bạn bè. Chớ khiển trách người không đáng khiển trách, và chớ nói lời đâm thọc. Vì sân hận đè bẹp kẻ ác nhân, như ngọn núi (đè bẹp mặt đất)." 5. Akkodhasuttaṃ 5. Kinh Không Sân Hận 271. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū…pe… bhagavā etadavoca – ‘‘bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo sudhammāyaṃ sabhāyaṃ deve tāvatiṃse anunayamāno tāyaṃ velāyaṃ imaṃ gāthaṃ abhāsi – 271. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthi, tại Jetavana, trong tịnh xá của Anāthapiṇḍika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo... Thế Tôn nói điều này: "Này các Tỷ-kheo, thuở xưa, Sakka, vua chư Thiên, trong hội trường Sudhammā, trong khi khuyên dạy chư Thiên cõi Ba Mươi Ba, vào lúc ấy, đã nói bài kệ này:" ‘‘Mā [Pg.242] vo kodho ajjhabhavi, mā ca kujjhittha kujjhataṃ; Akkodho avihiṃsā ca, ariyesu ca paṭipadā ; Atha pāpajanaṃ kodho, pabbatovābhimaddatī’’ti. "Mong rằng sân hận không xâm chiếm các ngươi, chớ sân hận lại với người đang sân hận. Không sân hận và không làm hại, đó là pháp hành của các bậc Thánh. Vì sân hận đè bẹp kẻ ác nhân, như ngọn núi (đè bẹp mặt đất)." Tatiyo vaggo. Phẩm Thứ Ba. Tassuddānaṃ – Kệ tóm lược: Chetvā dubbaṇṇiyamāyā, accayena akodhano; Desitaṃ buddhaseṭṭhena, idañhi sakkapañcakanti. Chetvā, Dubbaṇṇiya, Māyā, Accaya, và Akodhano; Đây là năm kinh về Sakka, đã được bậc Tối Thắng Giác Ngộ thuyết giảng. Sakkasaṃyuttaṃ samattaṃ. Tương Ưng Sakka đã hoàn tất. Sagāthāvaggo paṭhamo. Phẩm Có Kệ, Thứ Nhất. Tassuddānaṃ – Kệ tóm lược: Devatā devaputto ca, rājā māro ca bhikkhunī; Brahmā brāhmaṇa vaṅgīso, vanayakkhena vāsavoti. Chư Thiên, Thiên Tử, và Vua, Ma và Tỷ-kheo-ni, Phạm Thiên, Bà-la-môn, Vaṅgīsa, Rừng, Dạ-xoa, và Vāsava. Sagāthāvaggasaṃyuttapāḷi niṭṭhitā. Kinh Tương Ưng Phẩm Có Kệ đã hoàn tất.