නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

මජ්ඣිමනිකායෙ

中部

උපරිපණ්ණාසපාළි

后五十经

1. දෙවදහවග්ගො

1. 提婆达诃品

1. දෙවදහසුත්තං

1. 提婆达诃经

1. එවං [Pg.1] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති දෙවදහං නාම සක්‍යානං නිගමො. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතු. ඉති පුරාණානං කම්මානං තපසා බ්‍යන්තීභාවා, නවානං කම්මානං අකරණා, ආයතිං අනවස්සවො; ආයතිං අනවස්සවා කම්මක්ඛයො; කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයො; දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයො; වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතී’ති. එවංවාදිනො, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා.

1. 如是我闻：一时，世尊住在释迦族一个名叫提婆达诃（Devadaha）的市镇。在那里，世尊对比丘们说：“诸比丘！”那些比丘回答世尊：“尊者！”世尊说：“诸比丘，有些沙门、婆罗门持如是说、如是见：‘此人所感受的任何乐、苦或不苦不乐，其一切皆因过去所造。如是，通过苦行灭尽旧业，不造新业，未来则无流入；因未来无流入，故业尽；因业尽，故苦尽；因苦尽，故受尽；因受尽，故一切苦将被灭尽。’诸比丘，尼乾陀（Nigaṇṭhā）便是持此说者。”

‘‘එවංවාදාහං, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨෙ උපසඞ්කමිත්වා එවං වදාමි – ‘සච්චං කිර තුම්හෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතු. ඉති පුරාණානං කම්මානං තපසා බ්‍යන්තීභාවා, නවානං කම්මානං අකරණා, ආයතිං අනවස්සවො; ආයතිං අනවස්සවා කම්මක්ඛයො; කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයො; දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයො; වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතී’ති? තෙ ච මෙ, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා එවං පුට්ඨා ‘ආමා’ති පටිජානන්ති.

“诸比丘，我前往那些持此说者的尼乾陀之处，这样说道：‘贤友尼乾陀，你们确实是持如是说、如是见：“此人所感受的任何乐、苦或不苦不乐，其一切皆因过去所造。如是，通过苦行灭尽旧业，不造新业，未来则无流入；因未来无流入，故业尽；因业尽，故苦尽；因苦尽，故受尽；因受尽，故一切苦将被灭尽。”此话当真？’诸比丘，当我这样问时，那些尼乾陀便承认说：‘正是。’”

‘‘ත්‍යාහං [Pg.2] එවං වදාමි – ‘කිං පන තුම්හෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, ජානාථ – අහුවම්හෙව මයං පුබ්බෙ, න නාහුවම්හා’ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’.

“我对他们如是说：‘贤友尼乾陀，你们是否知道：“我们过去存在，并非不存在”？’‘贤友，不知道。’”

‘‘‘කිං පන තුම්හෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, ජානාථ – අකරම්හෙව මයං පුබ්බෙ පාපකම්මං, න නාකරම්හා’ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’.

“‘贤友尼乾陀，你们又是否知道：“我们过去曾造作恶业，并非未曾造作”？’‘贤友，不知道。’”

‘‘‘කිං පන තුම්හෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, ජානාථ – එවරූපං වා එවරූපං වා පාපකම්මං අකරම්හා’ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’.

“‘贤友尼乾子们，你们知道‘我们曾做过这样或那样的恶业’吗？’‘贤友，我们不知道此事。’”

‘‘‘කිං පන තුම්හෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, ජානාථ – එත්තකං වා දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං, එත්තකං වා දුක්ඛං නිජ්ජීරෙතබ්බං, එත්තකම්හි වා දුක්ඛෙ නිජ්ජිණ්ණෙ සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතී’ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’.

“‘贤友尼乾子们，你们知道‘已灭尽了这么多的苦，尚有这么多的苦待灭尽，当灭尽了这么多的苦时，一切苦都将灭尽’吗？’‘贤友，我们不知道此事。’”

‘‘‘කිං පන තුම්හෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, ජානාථ – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අකුසලානං ධම්මානං පහානං, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පද’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’.

“‘贤友尼乾子们，你们知道于现法中断除诸不善法、具足诸善法吗？’‘贤友，我们不知道此事。’”

2. ‘‘ඉති කිර තුම්හෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, න ජානාථ – අහුවම්හෙව මයං පුබ්බෙ, න නාහුවම්හාති, න ජානාථ – අකරම්හෙව මයං පුබ්බෙ පාපකම්මං, න නාකරම්හාති, න ජානාථ – එවරූපං වා එවරූපං වා පාපකම්මං අකරම්හාති, න ජානාථ – එත්තකං වා දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං, එත්තකං වා දුක්ඛං නිජ්ජීරෙතබ්බං, එත්තකම්හි වා දුක්ඛෙ නිජ්ජිණ්ණෙ සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතීති, න ජානාථ – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අකුසලානං ධම්මානං පහානං, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදං; එවං සන්තෙ ආයස්මන්තානං නිගණ්ඨානං න කල්ලමස්ස වෙය්‍යාකරණාය – යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතු. ඉති පුරාණානං කම්මානං තපසා බ්‍යන්තීභාවා, නවානං කම්මානං අකරණා, ආයතිං අනවස්සවො; ආයතිං අනවස්සවා කම්මක්ඛයො; කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයො; දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයො; වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතී’’ති.

2. “贤友尼乾子(Nigaṇṭha)们，看来你们不知道：‘我们过去曾存在过，而非不曾存在过’；不知道：‘我们过去曾造作恶业，而非不曾造作’；不知道：‘我们曾造作过这样或那样的恶业’；不知道：‘已灭尽了这么多的苦，尚有这么多的苦待灭尽，当灭尽了这么多的苦时，一切苦都将灭尽’；不知道‘于现法中断除诸不善法、具足诸善法’。既然如此，具寿尼乾子们就不适合如此解说：‘此人所感受的任何乐、苦或不苦不乐，那一切都是由过去所造之因。如是，通过苦行使旧业终结，因不造新业，未来无流入；因未来无流入，故业尽；因业尽，故苦尽；因苦尽，故受尽；因受尽，一切苦都将被灭尽。’”

‘‘සචෙ පන තුම්හෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, ජානෙය්‍යාථ – අහුවම්හෙව මයං පුබ්බෙ, න නාහුවම්හාති, ජානෙය්‍යාථ – අකරම්හෙව මයං පුබ්බෙ පාපකම්මං, න නාකරම්හාති, ජානෙය්‍යාථ – එවරූපං වා එවරූපං වා පාපකම්මං අකරම්හාති, ජානෙය්‍යාථ – එත්තකං වා දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං, එත්තකං වා දුක්ඛං නිජ්ජීරෙතබ්බං, එත්තකම්හි වා දුක්ඛෙ නිජ්ජිණ්ණෙ සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතීති, ජානෙය්‍යාථ – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අකුසලානං ධම්මානං පහානං, කුසලානං ධම්මානං [Pg.3] උපසම්පදං; එවං සන්තෙ ආයස්මන්තානං නිගණ්ඨානං කල්ලමස්ස වෙය්‍යාකරණාය – යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතු. ඉති පුරාණානං කම්මානං තපසා බ්‍යන්තීභාවා, නවානං කම්මානං අකරණා, ආයතිං අනවස්සවො; ආයතිං අනවස්සවා කම්මක්ඛයො; කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයො; දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයො; වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතී’’ති.

“那么，贤友尼干子，如果你们知道：‘我们过去确实存在，并非不存在’；知道：‘我们过去确实造作过恶业，并非没有造作过’；知道：‘我们造作过如此这般的恶业’；知道：‘这么多苦已被灭尽，这么多苦尚待灭尽，当这么多苦被灭尽时，一切苦都将灭尽’；知道：‘就在现世断除不善法，具足诸善法’；这样，诸具寿尼干子才适合如此解说：‘此人所感受的任何乐、苦、或不苦不乐，其一切都源于过去所造。如是，通过苦行灭尽旧业，不造新业，未来便无流入；因未来无流入，故有业的灭尽；因业的灭尽，故有苦的灭尽；因苦的灭尽，故有受的灭尽；因受的灭尽，一切苦都将被灭尽。’”

3. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො නිගණ්ඨා, පුරිසො සල්ලෙන විද්ධො අස්ස සවිසෙන ගාළ්හූපලෙපනෙන ; සො සල්ලස්සපි වෙධනහෙතු දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙය්‍ය. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො සත්ථෙන වණමුඛං පරිකන්තෙය්‍ය; සො සත්ථෙනපි වණමුඛස්ස පරිකන්තනහෙතු දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙය්‍ය. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො එසනියා සල්ලං එසෙය්‍ය; සො එසනියාපි සල්ලස්ස එසනාහෙතු දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙය්‍ය. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො සල්ලං අබ්බුහෙය්‍ය ; සො සල්ලස්සපි අබ්බුහනහෙතු දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙය්‍ය. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො අගදඞ්ගාරං වණමුඛෙ ඔදහෙය්‍ය; සො අගදඞ්ගාරස්සපි වණමුඛෙ ඔදහනහෙතු දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙය්‍ය. සො අපරෙන සමයෙන රූළ්හෙන වණෙන සඤ්ඡවිනා අරොගො අස්ස සුඛී සෙරී සයංවසී යෙන කාමඞ්ගමො. තස්ස එවමස්ස – අහං ඛො පුබ්බෙ සල්ලෙන විද්ධො අහොසිං සවිසෙන ගාළ්හූපලෙපනෙන. සොහං සල්ලස්සපි වෙධනහෙතු දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියිං. තස්ස මෙ මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨපෙසුං. තස්ස මෙ සො භිසක්කො සල්ලකත්තො සත්ථෙන වණමුඛං පරිකන්ති; සොහං සත්ථෙනපි වණමුඛස්ස පරිකන්තනහෙතු දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියිං. තස්ස මෙ සො භිසක්කො සල්ලකත්තො එසනියා සල්ලං එසි; සො අහං එසනියාපි සල්ලස්ස එසනාහෙතු දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියිං. තස්ස මෙ සො භිසක්කො [Pg.4] සල්ලකත්තො සල්ලං අබ්බුහි ; සොහං සල්ලස්සපි අබ්බුහනහෙතු දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියිං. තස්ස මෙ සො භිසක්කො සල්ලකත්තො අගදඞ්ගාරං වණමුඛෙ ඔදහි; සොහං අගදඞ්ගාරස්සපි වණමුඛෙ ඔදහනහෙතු දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියිං. සොම්හි එතරහි රූළ්හෙන වණෙන සඤ්ඡවිනා අරොගො සුඛී සෙරී සයංවසී යෙන කාමඞ්ගමො’’ති.

3. “譬如，贤友尼乾们，有人被涂有浓厚剧毒的箭射中，他因箭伤而感受痛苦、剧烈、难忍的感受。他的朋友、同僚、亲戚为他请来一位外科医生。那位外科医生便用刀切开他的伤口；他因刀切伤口而感受痛苦、剧烈、难忍的感受。那位外科医生又用探针探寻箭头；他因探针探寻箭头而感受痛苦、剧烈、难忍的感受。那位外科医生再拔出箭头；他因拔出箭头而感受痛苦、剧烈、难忍的感受。那位外科医生又在伤口处敷上药灰；他因在伤口处敷上药灰而感受痛苦、剧烈、难忍的感受。之后，他因伤口愈合、皮肤长好而无病、快乐、自在、自主，随心所欲。他会这样想：‘我先前曾被涂有浓厚剧毒的箭射中，我因箭伤而感受了痛苦、剧烈、难忍的感受。我的朋友、同僚、亲戚为我请来一位外科医生。那位外科医生用刀切开我的伤口；我因刀切伤口而感受了痛苦、剧烈、难忍的感受。那位外科医生用探针探寻箭头；我因探针探寻箭头而感受了痛苦、剧烈、难忍的感受。那位外科医生拔出箭头；我因拔出箭头而感受了痛苦、剧烈、难忍的感受。那位外科医生在伤口处敷上药灰；我因在伤口处敷上药灰而感受了痛苦、剧烈、难忍的感受。如今我伤口愈合、皮肤长好，无病、快乐、自在、自主，随心所欲。’”

‘‘එවමෙව ඛො, ආවුසො නිගණ්ඨා, සචෙ තුම්හෙ ජානෙය්‍යාථ – අහුවම්හෙව මයං පුබ්බෙ, න නාහුවම්හාති, ජානෙය්‍යාථ – අකරම්හෙව මයං පුබ්බෙ පාපකම්මං, න නාකරම්හාති, ජානෙය්‍යාථ – එවරූපං වා එවරූපං වා පාපකම්මං අකරම්හාති, ජානෙය්‍යාථ – එත්තකං වා දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං, එත්තකං වා දුක්ඛං නිජ්ජීරෙතබ්බං, එත්තකම්හි වා දුක්ඛෙ නිජ්ජිණ්ණෙ සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතීති, ජානෙය්‍යාථ – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අකුසලානං ධම්මානං පහානං, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදං; එවං සන්තෙ ආයස්මන්තානං නිගණ්ඨානං කල්ලමස්ස වෙය්‍යාකරණාය – යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතු. ඉති පුරාණානං කම්මානං තපසා බ්‍යන්තීභාවා, නවානං කම්මානං අකරණා, ආයතිං අනවස්සවො; ආයතිං අනවස්සවා කම්මක්ඛයො; කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයො; දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයො; වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතී’’ති.

“同样地，贤友尼乾子们，如果你们知道：‘我们过去曾存在过，而非不曾存在过’；知道：‘我们过去曾造作恶业，而非不曾造作’；知道：‘我们曾造作过这样或那样的恶业’；知道：‘已灭尽了这么多的苦，尚有这么多的苦待灭尽，当灭尽了这么多的苦时，一切苦都将灭尽’；知道‘于现法中断除诸不善法、具足诸善法’；在那种情况下，具寿尼乾子们才适合如此解说：‘此人所感受的任何乐、苦或不苦不乐，那一切都是由过去所造之因。如是，通过苦行使旧业终结，因不造新业，未来无流入；因未来无流入，故业尽；因业尽，故苦尽；因苦尽，故受尽；因受尽，一切苦都将被灭尽。’”

‘‘යස්මා ච ඛො තුම්හෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, න ජානාථ – අහුවම්හෙව මයං පුබ්බෙ, න නාහුවම්හාති, න ජානාථ – අකරම්හෙව මයං පුබ්බෙ පාපකම්මං, න නාකරම්හාති, න ජානාථ – එවරූපං වා එවරූපං වා පාපකම්මං අකරම්හාති, න ජානාථ – එත්තකං වා දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං, එත්තකං වා දුක්ඛං නිජ්ජීරෙතබ්බං, එත්තකම්හි වා දුක්ඛෙ නිජ්ජිණ්ණෙ සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතීති, න ජානාථ – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අකුසලානං ධම්මානං පහානං, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදං; තස්මා ආයස්මන්තානං නිගණ්ඨානං න කල්ලමස්ස වෙය්‍යාකරණාය – යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතු. ඉති පුරාණානං කම්මානං තපසා බ්‍යන්තීභාවා, නවානං කම්මානං අකරණා, ආයතිං අනවස්සවො; ආයතිං අනවස්සවා කම්මක්ඛයො; කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයො; දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයො; වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතී’’ති.

“贤友尼乾子们，因为你们不知道：‘我们过去曾存在过，而非不曾存在过’；不知道：‘我们过去曾造作恶业，而非不曾造作’；不知道：‘我们曾造作过这样或那样的恶业’；不知道：‘已灭尽了这么多的苦，尚有这么多的苦待灭尽，当灭尽了这么多的苦时，一切苦都将灭尽’；不知道‘于现法中断除诸不善法、具足诸善法’；因此，具寿尼乾子们就不适合如此解说：‘此人所感受的任何乐、苦或不苦不乐，那一切都是由过去所造之因。如是，通过苦行使旧业终结，因不造新业，未来无流入；因未来无流入，故业尽；因业尽，故苦尽；因苦尽，故受尽；因受尽，一切苦都将被灭尽。’”

4. ‘‘එවං [Pg.5] වුත්තෙ, භික්ඛවෙ, තෙ නිගණ්ඨා මං එතදවොචුං – ‘නිගණ්ඨො, ආවුසො, නාටපුත්තො සබ්බඤ්ඤූ සබ්බදස්සාවී, අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාති. චරතො ච මෙ තිට්ඨතො ච සුත්තස්ස ච ජාගරස්ස ච සතතං සමිතං ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිත’න්ති. සො එවමාහ – ‘අත්ථි ඛො වො, ආවුසො නිගණ්ඨා, පුබ්බෙව පාපකම්මං කතං, තං ඉමාය කටුකාය දුක්කරකාරිකාය නිජ්ජීරෙථ, යං පනෙත්ථ එතරහි කායෙන සංවුතා වාචාය සංවුතා මනසා සංවුතා තං ආයතිං පාපකම්මස්ස අකරණං. ඉති පුරාණානං කම්මානං තපසා බ්‍යන්තීභාවා, නවානං කම්මානං අකරණා, ආයතිං අනවස්සවො; ආයතිං අනවස්සවා කම්මක්ඛයො; කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයො; දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයො; වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතී’ති. තඤ්ච පනම්හාකං රුච්චති චෙව ඛමති ච, තෙන චම්හා අත්තමනා’’ති.

4. 比丘们，如是说后，那些尼干陀对我说道：“贤友，尼干陀·若提子是全知者、全见者，宣称有无余的智见。他说：‘我行走、站立、睡眠或觉醒时，我的智见都恒常、相续地现前。’他又这样说：‘贤友尼干陀们，你们过去确实造作了恶业，当以这猛烈的苦行将它灭尽。如今你们于身、语、意有所防护，即是未来不造作恶业。如是，以苦行令旧业终结，不造作新业，未来便无流入；因未来无流入，故业尽；因业尽，故苦尽；因苦尽，故受尽；因受尽，一切苦都将灭尽。’此说我等亦喜爱、亦认可，故而心满意足。”

5. ‘‘එවං වුත්තෙ අහං, භික්ඛවෙ, තෙ නිගණ්ඨෙ එතදවොචං – ‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, ධම්මා දිට්ඨෙව ධම්මෙ ද්විධාවිපාකා. කතමෙ පඤ්ච? සද්ධා, රුචි, අනුස්සවො, ආකාරපරිවිතක්කො, දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති – ඉමෙ ඛො, ආවුසො නිගණ්ඨා, පඤ්ච ධම්මා දිට්ඨෙව ධම්මෙ ද්විධාවිපාකා. තත්‍රායස්මන්තානං නිගණ්ඨානං කා අතීතංසෙ සත්ථරි සද්ධා, කා රුචි, කො අනුස්සවො, කො ආකාරපරිවිතක්කො, කා දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තී’ති. එවංවාදී ඛො අහං, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨෙසු න කඤ්චි සහධම්මිකං වාදපටිහාරං සමනුපස්සාමි.

5. 比丘们，如是说后，我对那些尼干陀说道：“贤友尼干陀们，有此五法，于现法中有两种结果。是哪五种呢？信、乐、随闻、行相审察、见审虑忍。贤友尼干陀们，此五法于现法中有两种结果。那么，具寿尼干陀们，对于你们那位执于过去的导师，什么是信？什么是乐？什么是随闻？什么是行相审察？什么是见审虑忍？”比丘们，我如是说时，在尼干陀中，未见任何如法的反驳。

‘‘පුන චපරාහං, භික්ඛවෙ, තෙ නිගණ්ඨෙ එවං වදාමි – ‘තං කිං මඤ්ඤථ, ආවුසො නිගණ්ඨා. යස්මිං වො සමයෙ තිබ්බො උපක්කමො හොති තිබ්බං පධානං, තිබ්බා තස්මිං සමයෙ ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙථ; යස්මිං පන වො සමයෙ න තිබ්බො උපක්කමො හොති න තිබ්බං පධානං, න තිබ්බා තස්මිං සමයෙ ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙථා’ති? ‘යස්මිං නො, ආවුසො ගොතම, සමයෙ තිබ්බො උපක්කමො හොති තිබ්බං පධානං, තිබ්බා තස්මිං සමයෙ ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියාම; යස්මිං පන නො සමයෙ න තිබ්බො උපක්කමො හොති න තිබ්බං පධානං, න තිබ්බා තස්මිං සමයෙ ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියාමා’’’ති.

再者，比丘们，我又对那些尼乾子(Nigaṇṭha)如是说：“贤友尼乾子们，你们怎么认为？在你们猛烈勤行、猛烈精进之时，是否会感受到因勤行而生的猛烈、剧苦之受？而在你们不猛烈勤行、不猛烈精进之时，是否就不会感受到因勤行而生的猛烈、剧苦之受呢？”“贤友乔达摩，当我们猛烈勤行、猛烈精进之时，确实会感受到因勤行而生的猛烈、剧苦之受；而当我们不猛烈勤行、不猛烈精进之时，就不会感受到因勤行而生的猛烈、剧苦之受。”

6. ‘‘ඉති [Pg.6] කිර, ආවුසො නිගණ්ඨා, යස්මිං වො සමයෙ තිබ්බො උපක්කමො හොති තිබ්බං පධානං, තිබ්බා තස්මිං සමයෙ ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙථ; යස්මිං පන වො සමයෙ න තිබ්බො උපක්කමො හොති න තිබ්බං පධානං, න තිබ්බා තස්මිං සමයෙ ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙථ. එවං සන්තෙ ආයස්මන්තානං නිගණ්ඨානං න කල්ලමස්ස වෙය්‍යාකරණාය – යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතු. ඉති පුරාණානං කම්මානං තපසා බ්‍යන්තීභාවා, නවානං කම්මානං අකරණා, ආයතිං අනවස්සවො; ආයතිං අනවස්සවා කම්මක්ඛයො; කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයො; දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයො; වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතීති. සචෙ, ආවුසො නිගණ්ඨා, යස්මිං වො සමයෙ තිබ්බො උපක්කමො හොති තිබ්බං පධානං, න තිබ්බා තස්මිං සමයෙ ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙථ; යස්මිං පන වො සමයෙ න තිබ්බො උපක්කමො හොති න තිබ්බං පධානං, තිබ්බා තස්මිං සමයෙ ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙථ ; එවං සන්තෙ ආයස්මන්තානං නිගණ්ඨානං කල්ලමස්ස වෙය්‍යාකරණාය – යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතු. ඉති පුරාණානං කම්මානං තපසා බ්‍යන්තීභාවා, නවානං කම්මානං අකරණා, ආයතිං අනවස්සවො; ආයතිං අනවස්සවා කම්මක්ඛයො; කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයො; දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයො; වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතී’’ති.

6. “贤友尼干陀们，这样说来，在你们有猛烈努力、猛烈精勤之时，便会感受到由努力所致的、猛烈而辛辣的苦受；而在你们没有猛烈努力、没有猛烈精勤之时，便不会感受到由努力所致的、猛烈而辛辣的苦受。倘若如此，具寿尼干陀们的此番解说就不恰当了：‘这个人所感受到的任何乐、苦或不苦不乐，那一切都是以过去所造为因。如是，通过苦行使旧业穷尽，不造新业，未来便无流入；因未来无流入，故业尽；因业尽，故苦尽；因苦尽，故受尽；因受尽，一切苦都将被灭尽。’贤友尼干陀们，倘若在你们有猛烈努力、猛烈精勤之时，不会感受到由努力所致的、猛烈而辛辣的苦受；而在你们没有猛烈努力、没有猛烈精勤之时，反而会感受到由努力所致的、猛烈而辛辣的苦受；倘若如此，具寿尼干陀们的此番解说就恰当了：‘这个人所感受到的任何乐、苦或不苦不乐，那一切都是以过去所造为因。如是，通过苦行使旧业穷尽，不造新业，未来便无流入；因未来无流入，故业尽；因业尽，故苦尽；因苦尽，故受尽；因受尽，一切苦都将被灭尽。’”

‘‘‘යස්මා ච ඛො, ආවුසො නිගණ්ඨා, යස්මිං වො සමයෙ තිබ්බො උපක්කමො හොති තිබ්බං පධානං, තිබ්බා තස්මිං සමයෙ ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙථ; යස්මිං පන වො සමයෙ න තිබ්බො උපක්කමො හොති න තිබ්බං පධානං, න තිබ්බා තස්මිං සමයෙ ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියෙථ; තෙ තුම්හෙ සාමංයෙව ඔපක්කමිකා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදයමානා අවිජ්ජා අඤ්ඤාණා සම්මොහා විපච්චෙථ – යං කිඤ්චායං පුරිසපුග්ගලො පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා, සබ්බං තං පුබ්බෙකතහෙතු. ඉති පුරාණානං කම්මානං තපසා බ්‍යන්තීභාවා, නවානං කම්මානං අකරණා, ආයතිං අනවස්සවො; ආයතිං අනවස්සවා කම්මක්ඛයො; කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයො; දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයො[Pg.7]; වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතී’ති. එවංවාදීපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨෙසු න කඤ්චි සහධම්මිකං වාදපටිහාරං සමනුපස්සාමි.

“贤友尼乾子们，因为当你们猛烈努力、猛烈精进时，便会感受到由努力所致的剧烈、辛辣的苦受；而当你们不猛烈努力、不猛烈精进时，便不会感受到由努力所致的剧烈、辛辣的苦受。你们亲自感受着这由努力所致的剧烈、辛辣的苦受，却因无明、无知、迷惑而陷入颠倒之见，认为：‘此人所感受的任何乐、苦或不苦不乐，那一切都是由过去所造之因。如是，通过苦行使旧业终结，因不造新业，未来无流入；因未来无流入，故业尽；因业尽，故苦尽；因苦尽，故受尽；因受尽，一切苦都将被灭尽。’诸比丘，我虽对尼乾子们如是说，却未见他们中有任何人能提出符合正法的反驳。”

7. ‘‘පුන චපරාහං, භික්ඛවෙ, තෙ නිගණ්ඨෙ එවං වදාමි – ‘තං කිං මඤ්ඤථාවුසො නිගණ්ඨා, යමිදං කම්මං දිට්ඨධම්මවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා සම්පරායවෙදනීයං හොතූති ලබ්භමෙත’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’. ‘යං පනිදං කම්මං සම්පරායවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා දිට්ඨධම්මවෙදනීයං හොතූති ලබ්භමෙත’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’. ‘තං කිං මඤ්ඤථාවුසො නිගණ්ඨා, යමිදං කම්මං සුඛවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා දුක්ඛවෙදනීයං හොතූති ලබ්භමෙත’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’. ‘යං පනිදං කම්මං දුක්ඛවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා සුඛවෙදනීයං හොතූති ලබ්භමෙත’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’. ‘තං කිං මඤ්ඤථාවුසො නිගණ්ඨා, යමිදං කම්මං පරිපක්කවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා අපරිපක්කවෙදනීයං හොතූති ලබ්භමෙත’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’. ‘යං පනිදං කම්මං අපරිපක්කවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා පරිපක්කවෙදනීයං හොතූති ලබ්භමෙත’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’. ‘තං කිං මඤ්ඤථාවුසො නිගණ්ඨා, යමිදං කම්මං බහුවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා අප්පවෙදනීයං හොතූති ලබ්භමෙත’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’. ‘යං පනිදං කම්මං අප්පවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා බහුවෙදනීයං හොතූති ලබ්භමෙත’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’. ‘තං කිං මඤ්ඤථාවුසො නිගණ්ඨා, යමිදං කම්මං සවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා අවෙදනීයං හොතූති ලබ්භමෙත’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’. ‘යං පනිදං කම්මං අවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා සවෙදනීයං හොතූති ලබ්භමෙත’න්ති? ‘නො හිදං, ආවුසො’.

7. “此外，诸比丘，我再对那些尼犍子(Nigaṇṭha)们这样说：‘贤友尼犍子们，你们怎么认为？这现法受业，能通过努力或精进，变为后世受业吗？’‘贤友，不能。’‘那么，这后世受业，能通过努力或精进，变为现法受业吗？’‘贤友，不能。’‘贤友尼犍子们，你们怎么认为？这乐受业，能通过努力或精进，变为苦受业吗？’‘贤友，不能。’‘那么，这苦受业，能通过努力或精进，变为乐受业吗？’‘贤友，不能。’‘贤友尼犍子们，你们怎么认为？这已熟受业，能通过努力或精进，变为未熟受业吗？’‘贤友，不能。’‘那么，这未熟受业，能通过努力或精进，变为已熟受业吗？’‘贤友，不能。’‘贤友尼犍子们，你们怎么认为？这应受多报的业，能通过努力或精进，变为应受少报的业吗？’‘贤友，不能。’‘那么，这应受少报的业，能通过努力或精进，变为应受多报的业吗？’‘贤友，不能。’‘贤友尼犍子们，你们怎么认为？这有报业，能通过努力或精进，变为无报业吗？’‘贤友，不能。’‘那么，这无报业，能通过努力或精进，变为有报业吗？’‘贤友，不能。’”

8. ‘‘ඉති කිර, ආවුසො නිගණ්ඨා, යමිදං කම්මං දිට්ඨධම්මවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා සම්පරායවෙදනීයං හොතූති අලබ්භමෙතං, යං පනිදං කම්මං සම්පරායවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා දිට්ඨධම්මවෙදනීයං හොතූති අලබ්භමෙතං, යමිදං කම්මං සුඛවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා දුක්ඛවෙදනීයං හොතූති අලබ්භමෙතං, යමිදං කම්මං දුක්ඛවෙදනීයං [Pg.8] තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා සුඛවෙදනීයං හොතූති අලබ්භමෙතං, යමිදං කම්මං පරිපක්කවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා අපරිපක්කවෙදනීයං හොතූති අලබ්භමෙතං, යමිදං කම්මං අපරිපක්කවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා පරිපක්කවෙදනීයං හොතූති අලබ්භමෙතං, යමිදං කම්මං බහුවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා අප්පවෙදනීයං හොතූති අලබ්භමෙතං, යමිදං කම්මං අප්පවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා බහුවෙදනීයං හොතූති අලබ්භමෙතං, යමිදං කම්මං සවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා අවෙදනීයං හොතූති අලබ්භමෙතං, යමිදං කම්මං අවෙදනීයං තං උපක්කමෙන වා පධානෙන වා සවෙදනීයං හොතූති අලබ්භමෙතං; එවං සන්තෙ ආයස්මන්තානං නිගණ්ඨානං අඵලො උපක්කමො හොති, අඵලං පධානං’’.

8. 贤友尼干子，据说，凡是现法受业，欲以努力或精进令其为后世受业，此不可得；凡是后世受业，欲以努力或精进令其为现法受业，此不可得；凡是乐受业，欲以努力或精进令其为苦受业，此不可得；凡是苦受业，欲以努力或精进令其为乐受业，此不可得；凡是已熟受业，欲以努力或精进令其为未熟受业，此不可得；凡是未熟受业，欲以努力或精进令其为已熟受业，此不可得；凡是多受业，欲以努力或精进令其为少受业，此不可得；凡是少受业，欲以努力或精进令其为多受业，此不可得；凡是有报业，欲以努力或精进令其为无报业，此不可得；凡是无报业，欲以努力或精进令其为有报业，此不可得。如是，则诸具寿尼干子之努力无果，精进无果。

‘‘එවංවාදී, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා. එවංවාදීනං, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨානං දස සහධම්මිකා වාදානුවාදා ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡන්ති.

比丘们，尼干子持如是说。比丘们，对于持如是说的尼干子，有十种合乎道理的诘难，会使其陷入应受呵责的境地。

9. ‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා පුබ්බෙකතහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති; අද්ධා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා පුබ්බෙ දුක්කටකම්මකාරිනො යං එතරහි එවරූපා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉස්සරනිම්මානහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති; අද්ධා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා පාපකෙන ඉස්සරෙන නිම්මිතා යං එතරහි එවරූපා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා සඞ්ගතිභාවහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති; අද්ධා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා පාපසඞ්ගතිකා යං එතරහි එවරූපා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා අභිජාතිහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති; අද්ධා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා පාපාභිජාතිකා යං එතරහි එවරූපා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා දිට්ඨධම්මූපක්කමහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති; අද්ධා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා එවරූපා දිට්ඨධම්මූපක්කමා යං එතරහි එවරූපා දුක්ඛා තිබ්බා කටුකා වෙදනා වෙදියන්ති.

9. 诸比丘，如果众生因过去所作而感受苦乐，那么，诸比丘，尼乾子们必定是过去作恶作者，因为他们现在正感受着如此剧烈、猛烈、难忍的感受。诸比丘，如果众生因自在天所造而感受苦乐，那么，诸比丘，尼乾子们必定是被邪恶的自在天所造，因为他们现在正感受着如此剧烈、猛烈、难忍的感受。诸比丘，如果众生因定命而感受苦乐，那么，诸比丘，尼乾子们必定是有邪恶定命者，因为他们现在正感受着如此剧烈、猛烈、难忍的感受。诸比丘，如果众生因种姓而感受苦乐，那么，诸比丘，尼乾子们必定是出身邪恶者，因为他们现在正感受着如此剧烈、猛烈、难忍的感受。诸比丘，如果众生因现世努力而感受苦乐，那么，诸比丘，尼乾子们必定是现世如此努力者，因为他们现在正感受着如此剧烈、猛烈、难忍的感受。

‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා පුබ්බෙකතහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, ගාරය්හා නිගණ්ඨා; නො චෙ සත්තා පුබ්බෙකතහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, ගාරය්හා නිගණ්ඨා. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉස්සරනිම්මානහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, ගාරය්හා නිගණ්ඨා; නො චෙ සත්තා ඉස්සරනිම්මානහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, ගාරය්හා නිගණ්ඨා. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා සඞ්ගතිභාවහෙතු [Pg.9] සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, ගාරය්හා නිගණ්ඨා; නො චෙ සත්තා සඞ්ගතිභාවහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, ගාරය්හා නිගණ්ඨා. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා අභිජාතිහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, ගාරය්හා නිගණ්ඨා; නො චෙ සත්තා අභිජාතිහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, ගාරය්හා නිගණ්ඨා. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා දිට්ඨධම්මූපක්කමහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, ගාරය්හා නිගණ්ඨා; නො චෙ සත්තා දිට්ඨධම්මූපක්කමහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, ගාරය්හා නිගණ්ඨා. එවංවාදී, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා. එවංවාදීනං, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨානං ඉමෙ දස සහධම්මිකා වාදානුවාදා ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අඵලො උපක්කමො හොති, අඵලං පධානං.

“诸比丘，若诸有情因宿作为因而感受苦乐，则尼乾陀应受呵责；若诸有情非因宿作为因而感受苦乐，则尼乾陀亦应受呵责。诸比丘，若诸有情因自在天创造为因而感受苦乐，则尼乾陀应受呵责；若诸有情非因自在天创造为因而感受苦乐，则尼乾陀亦应受呵责。诸比丘，若诸有情因定命为因而感受苦乐，则尼乾陀应受呵责；若诸有情非因定命为因而感受苦乐，则尼乾陀亦应受呵责。诸比丘，若诸有情因种姓为因而感受苦乐，则尼乾陀应受呵责；若诸有情非因种姓为因而感受苦乐，则尼乾陀亦应受呵责。诸比丘，若诸有情因现世努力为因而感受苦乐，则尼乾陀应受呵责；若诸有情非因现世努力为因而感受苦乐，则尼乾陀亦应受呵责。诸比丘，尼乾陀是此说者。诸比丘，于此说之尼乾陀，此十种合乎道理之论说与随论，使其陷入应受呵责之境地。诸比丘，如是，则努力无果，精进无果。”

10. ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සඵලො උපක්කමො හොති, සඵලං පධානං? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න හෙව අනද්ධභූතං අත්තානං දුක්ඛෙන අද්ධභාවෙති, ධම්මිකඤ්ච සුඛං න පරිච්චජති, තස්මිඤ්ච සුඛෙ අනධිමුච්ඡිතො හොති. සො එවං පජානාති – ‘ඉමස්ස ඛො මෙ දුක්ඛනිදානස්ස සඞ්ඛාරං පදහතො සඞ්ඛාරප්පධානා විරාගො හොති, ඉමස්ස පන මෙ දුක්ඛනිදානස්ස අජ්ඣුපෙක්ඛතො උපෙක්ඛං භාවයතො විරාගො හොතී’ති. සො යස්ස හි ඛ්වාස්ස දුක්ඛනිදානස්ස සඞ්ඛාරං පදහතො සඞ්ඛාරප්පධානා විරාගො හොති, සඞ්ඛාරං තත්ථ පදහති. යස්ස පනස්ස දුක්ඛනිදානස්ස අජ්ඣුපෙක්ඛතො උපෙක්ඛං භාවයතො විරාගො හොති, උපෙක්ඛං තත්ථ භාවෙති. තස්ස තස්ස දුක්ඛනිදානස්ස සඞ්ඛාරං පදහතො සඞ්ඛාරප්පධානා විරාගො හොති – එවම්පිස්ස තං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං හොති. තස්ස තස්ස දුක්ඛනිදානස්ස අජ්ඣුපෙක්ඛතො උපෙක්ඛං භාවයතො විරාගො හොති – එවම්පිස්ස තං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං හොති.

10. “诸比丘，如何是努力有果，精进有成呢？于此，诸比丘，比丘不以苦折磨自身，不舍弃如法之乐，且于彼乐不沉迷。他如是了知：‘我于此苦因，若策励精勤，则因策励精勤而有离贪；又，我于此苦因，若舍观而修习舍，亦有离贪。’于是，对于那个若策励精勤能生起离贪的苦因，他即于彼策励精勤。又，对于那个若舍观而修习舍能生起离贪的苦因，他即于彼修习舍。当他因对彼苦因策励精勤，由策励精勤而生起离贪时，如是，他的那个苦就被断尽了。当他因对彼苦因舍观而修习舍而生起离贪时，如是，他的那个苦也被断尽了。”

11. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො ඉත්ථියා සාරත්තො පටිබද්ධචිත්තො තිබ්බච්ඡන්දො තිබ්බාපෙක්ඛො. සො තං ඉත්ථිං පස්සෙය්‍ය අඤ්ඤෙන පුරිසෙන සද්ධිං සන්තිට්ඨන්තිං සල්ලපන්තිං සඤ්ජග්ඝන්තිං සංහසන්තිං. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තස්ස පුරිසස්ස අමුං ඉත්ථිං දිස්වා අඤ්ඤෙන පුරිසෙන සද්ධිං සන්තිට්ඨන්තිං සල්ලපන්තිං සඤ්ජග්ඝන්තිං සංහසන්තිං උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සූපායාසා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අමු හි, භන්තෙ, පුරිසො අමුස්සා ඉත්ථියා සාරත්තො පටිබද්ධචිත්තො තිබ්බච්ඡන්දො තිබ්බාපෙක්ඛො. තස්මා තං ඉත්ථිං දිස්වා අඤ්ඤෙන පුරිසෙන සද්ධිං සන්තිට්ඨන්තිං සල්ලපන්තිං සඤ්ජග්ඝන්තිං [Pg.10] සංහසන්තිං උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සූපායාසා’’ති. ‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, තස්ස පුරිසස්ස එවමස්ස – ‘අහං ඛො අමුස්සා ඉත්ථියා සාරත්තො පටිබද්ධචිත්තො තිබ්බච්ඡන්දො තිබ්බාපෙක්ඛො. තස්ස මෙ අමුං ඉත්ථිං දිස්වා අඤ්ඤෙන පුරිසෙන සද්ධිං සන්තිට්ඨන්තිං සල්ලපන්තිං සඤ්ජග්ඝන්තිං සංහසන්තිං උප්පජ්ජන්ති සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සූපායාසා. යංනූනාහං යො මෙ අමුස්සා ඉත්ථියා ඡන්දරාගො තං පජහෙය්‍ය’න්ති. සො යො අමුස්සා ඉත්ථියා ඡන්දරාගො තං පජහෙය්‍ය. සො තං ඉත්ථිං පස්සෙය්‍ය අපරෙන සමයෙන අඤ්ඤෙන පුරිසෙන සද්ධිං සන්තිට්ඨන්තිං සල්ලපන්තිං සඤ්ජග්ඝන්තිං සංහසන්තිං. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තස්ස පුරිසස්ස අමුං ඉත්ථිං දිස්වා අඤ්ඤෙන පුරිසෙන සද්ධිං සන්තිට්ඨන්තිං සල්ලපන්තිං සඤ්ජග්ඝන්තිං සංහසන්තිං උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සූපායාසා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අමු හි, භන්තෙ, පුරිසො අමුස්සා ඉත්ථියා විරාගො. තස්මා තං ඉත්ථිං දිස්වා අඤ්ඤෙන පුරිසෙන සද්ධිං සන්තිට්ඨන්තිං සල්ලපන්තිං සඤ්ජග්ඝන්තිං සංහසන්තිං න උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සූපායාසා’’ති.

11. 诸比丘，譬如有一男子，对一女子深生贪著，心为所缚，有强烈的欲求、深切的期望。他若看见那女子与另一男子站在一起、交谈、开怀大笑、轻笑。诸比丘，你们认为如何？那男子看见那女子与另一男子站在一起、交谈、开怀大笑、轻笑时，是否会生起忧愁、悲叹、痛苦、忧恼、绝望呢？”“是的，世尊。”“这是为何？”“世尊，因为那男子对那女子深生贪著，心为所缚，有强烈的欲求、深切的期望。因此，当他看见那女子与另一男子站在一起、交谈、开怀大笑、轻笑时，就会生起忧愁、悲叹、痛苦、忧恼、绝望。”“其后，诸比丘，那男子心生此念：‘我实是对那女子深生贪著，心为所缚，有强烈的欲求、深切的期望。当我看见她与另一男子站在一起、交谈、开怀大笑、轻笑时，就生起了忧愁、悲叹、痛苦、忧恼、绝望。我何不舍弃我对那女子的欲贪呢？’于是，他舍弃了对那女子的欲贪。此后，他又看见那女子与另一男子站在一起、交谈、开怀大笑、轻笑。诸比丘，你们认为如何？那男子看见那女子与另一男子站在一起、交谈、开怀大笑、轻笑时，是否还会生起忧愁、悲叹、痛苦、忧恼、绝望呢？”“不会的，世尊。”“这是为何？”“世尊，因为那男子对那女子已离贪。因此，当他看见那女子与另一男子站在一起、交谈、开怀大笑、轻笑时，就不会生起忧愁、悲叹、痛苦、忧恼、绝望。”

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න හෙව අනද්ධභූතං අත්තානං දුක්ඛෙන අද්ධභාවෙති, ධම්මිකඤ්ච සුඛං න පරිච්චජති, තස්මිඤ්ච සුඛෙ අනධිමුච්ඡිතො හොති. සො එවං පජානාති – ‘ඉමස්ස ඛො මෙ දුක්ඛනිදානස්ස සඞ්ඛාරං පදහතො සඞ්ඛාරප්පධානා විරාගො හොති, ඉමස්ස පන මෙ දුක්ඛනිදානස්ස අජ්ඣුපෙක්ඛතො උපෙක්ඛං භාවයතො විරාගො හොතී’ති. සො යස්ස හි ඛ්වාස්ස දුක්ඛනිදානස්ස සඞ්ඛාරං පදහතො සඞ්ඛාරප්පධානා විරාගො හොති, සඞ්ඛාරං තත්ථ පදහති; යස්ස පනස්ස දුක්ඛනිදානස්ස අජ්ඣුපෙක්ඛතො උපෙක්ඛං භාවයතො විරාගො හොති, උපෙක්ඛං තත්ථ භාවෙති. තස්ස තස්ස දුක්ඛනිදානස්ස සඞ්ඛාරං පදහතො සඞ්ඛාරප්පධානා විරාගො හොති – එවම්පිස්ස තං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං හොති. තස්ස තස්ස දුක්ඛනිදානස්ස අජ්ඣුපෙක්ඛතො උපෙක්ඛං භාවයතො විරාගො හොති – එවම්පිස්ස තං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං හොති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, සඵලො උපක්කමො හොති, සඵලං පධානං.

诸比丘，正是如此，比丘既不以苦折磨自身，也不舍弃如法的快乐，且于那快乐中不沉迷。他如此了知：“我对此苦因策励精进，因策励精进而离贪；而我对此苦因以舍观察、修习舍，便得以离贪。”若对某个苦因，需要通过策励精进而离贪，他便在那里策励精进；若对某个苦因，需要通过以舍观察、修习舍而离贪，他便在那里修习舍。他因对此苦因策励精进而离贪，如此，他的那苦便被灭尽。他因对此苦因以舍观察、修习舍而离贪，如此，他的那苦同样被灭尽。诸比丘，如此，努力有果，精勤有果。

12. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යථාසුඛං ඛො මෙ විහරතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති; දුක්ඛාය පන මෙ අත්තානං පදහතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. යංනූනාහං දුක්ඛාය අත්තානං පදහෙය්‍ය’න්ති. සො දුක්ඛාය අත්තානං පදහති. තස්ස දුක්ඛාය අත්තානං පදහතො අකුසලා [Pg.11] ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. සො න අපරෙන සමයෙන දුක්ඛාය අත්තානං පදහති. තං කිස්ස හෙතු? යස්ස හි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථාය දුක්ඛාය අත්තානං පදහෙය්‍ය ස්වාස්ස අත්ථො අභිනිප්ඵන්නො හොති. තස්මා න අපරෙන සමයෙන දුක්ඛාය අත්තානං පදහති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උසුකාරො තෙජනං ද්වීසු අලාතෙසු ආතාපෙති පරිතාපෙති උජුං කරොති කම්මනියං. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, උසුකාරස්ස තෙජනං ද්වීසු අලාතෙසු ආතාපිතං හොති පරිතාපිතං උජුං කතං කම්මනියං, න සො තං අපරෙන සමයෙන උසුකාරො තෙජනං ද්වීසු අලාතෙසු ආතාපෙති පරිතාපෙති උජුං කරොති කම්මනියං. තං කිස්ස හෙතු? යස්ස හි සො, භික්ඛවෙ, අත්ථාය උසුකාරො තෙජනං ද්වීසු අලාතෙසු ආතාපෙය්‍ය පරිතාපෙය්‍ය උජුං කරෙය්‍ය කම්මනියං ස්වාස්ස අත්ථො අභිනිප්ඵන්නො හොති. තස්මා න අපරෙන සමයෙන උසුකාරො තෙජනං ද්වීසු අලාතෙසු ආතාපෙති පරිතාපෙති උජුං කරොති කම්මනියං. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යථාසුඛං ඛො මෙ විහරතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති; දුක්ඛාය පන මෙ අත්තානං පදහතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. යංනූනාහං දුක්ඛාය අත්තානං පදහෙය්‍ය’න්ති. සො දුක්ඛාය අත්තානං පදහති. තස්ස දුක්ඛාය අත්තානං පදහතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. සො න අපරෙන සමයෙන දුක්ඛාය අත්තානං පදහති. තං කිස්ස හෙතු? යස්ස හි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්ථාය දුක්ඛාය අත්තානං පදහෙය්‍ය ස්වාස්ස අත්ථො අභිනිප්ඵන්නො හොති. තස්මා න අපරෙන සමයෙන දුක්ඛාය අත්තානං පදහති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, සඵලො උපක්කමො හොති, සඵලං පධානං.

12. 再者，诸比丘，比丘如是省思：“我安乐而住时，不善法增长，善法衰退；而我致力苦行时，不善法衰退，善法增长。我当致力苦行。”于是他致力苦行。当他致力苦行时，不善法衰退，善法增长。此后他便不再致力苦行。这是何故？诸比丘，因为该比丘为之致力苦行的目的已经达成，故他此后不再致力苦行。譬如，诸比丘，制箭师在两堆火炭上加热、烘烤箭杆，使其正直、堪用。诸比丘，当制箭师的箭杆在两堆火炭上被加热、烘烤，变得正直、堪用时，此后该制箭师便不再将那箭杆在两堆火炭上加热、烘烤，使其正直、堪用。这是何故？诸比丘，因为该制箭师为之将箭杆在两堆火炭上加热、烘烤，使其正直、堪用的目的已经达成，故他此后不再将箭杆在两堆火炭上加热、烘烤，使其正直、堪用。正是如此，诸比丘，比丘如是省思：“我安乐而住时，不善法增长，善法衰退；而我致力苦行时，不善法衰退，善法增长。我当致力苦行。”于是他致力苦行。当他致力苦行时，不善法衰退，善法增长。此后他便不再致力苦行。这是何故？诸比丘，因为该比丘为之致力苦行的目的已经达成，故他此后不再致力苦行。诸比丘，如是，勤策亦是有果的，精勤亦是有果的。

13. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, ඉධ තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං [Pg.12] බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තං ධම්මං සුණාති ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඤ්ඤතරස්මිං වා කුලෙ පච්චාජාතො. සො තං ධම්මං සුත්වා තථාගතෙ සද්ධං පටිලභති. සො තෙන සද්ධාපටිලාභෙන සමන්නාගතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො, අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. සො අපරෙන සමයෙන අප්පං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය, අප්පං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය මහන්තං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති.

13. 再者，诸比丘，于此，如来出现于世间，是阿罗汉、正等觉者、明行具足者、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人导师、佛陀、世尊。他亲身证知并宣说此世界，包括诸天、魔罗、梵天；此有情众，包括沙门、婆罗门，以及诸天和人类。他宣讲的法，初善、中善、后善，具义具文，阐明纯一圆满、完全清净的梵行。或居士，或居士之子，或生于某个家族者，听闻此法。他听闻此法后，对如来获得净信。他具足此净信后，如是省思：“居家生活狭隘，是尘垢之路；出家则如空旷之地。住于家中，不易修行此完全圆满、完全清净、如磨亮之海螺壳般的梵行。我何不剃除须发，披上袈裟，从在家而出家，入于无家之境？”此后，他舍弃或多或少的财富，舍弃或多或少的亲族，剃除须发，披上袈裟，从在家而出家，入于无家之境。

14. ‘‘සො එවං පබ්බජිතො සමානො භික්ඛූනං සික්ඛාසාජීවසමාපන්නො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති. අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති දින්නාදායී දින්නපාටිකඞ්ඛී, අථෙනෙන සුචිභූතෙන අත්තනා විහරති. අබ්‍රහ්මචරියං පහාය බ්‍රහ්මචාරී හොති ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති සච්චවාදී සච්චසන්ධො ථෙතො පච්චයිකො අවිසංවාදකො ලොකස්ස. පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති; ඉතො සුත්වා න අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා න ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය – ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දී සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති. ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති; යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති. සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී, නිධානවතිං වාචං භාසිතා කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං. සො බීජගාමභූතගාමසමාරම්භා පටිවිරතො හොති. එකභත්තිකො හොති රත්තූපරතො විරතො විකාලභොජනා. නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනා පටිවිරතො හොති. මාලාගන්ධවිලෙපනධාරණමණ්ඩනවිභූසනට්ඨානා [Pg.13] පටිවිරතො හොති. උච්චාසයනමහාසයනා පටිවිරතො හොති. ජාතරූපරජතපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ආමකමංසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ඉත්ථිකුමාරිකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. දාසිදාසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. අජෙළකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. කුක්කුටසූකරපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. හත්ථිගවස්සවළවපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති. දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගා පටිවිරතො හොති. කයවික්කයා පටිවිරතො හොති. තුලාකූටකංසකූටමානකූටා පටිවිරතො හොති. උක්කොටනවඤ්චනනිකතිසාචියොගා පටිවිරතො හොති. ඡෙදනවධබන්ධනවිපරාමොසආලොපසහසාකාරා පටිවිරතො හොති.

14. 他这样出家，具足比丘的学处与正命，舍断杀生，远离杀生，放下刀杖，舍弃武器，有惭有愧，具足慈悲，为一切有情众生的利益而住，心怀怜悯。舍断不与取，远离不与取，只取所予，期待所予，以不偷盗、清净的自身而住。舍断非梵行，行于梵行，远离、戒绝俗人所行之淫欲法。舍断虚妄语，远离虚妄语，说真实语，坚守真实，言语稳固、可靠，不欺骗世人。舍断离间语，远离离间语；他不会在此处听闻后，为离间此等而到彼处宣说，亦不会在彼处听闻后，为离间彼等而到此处宣说——如此，他是分裂者的弥合者，团结者的增进者，乐于和合，喜爱和合，欢喜和合，说促成和合之语。舍断粗恶语，远离粗恶语；他说无过失、悦耳、可爱、入心、文雅、众人所爱、众人所喜之语。舍断绮语，远离绮语；他说适时语、真实语、义利语、法语、律语；他说值得铭记于心、适时、有理、有节、具足义利之语。他远离毁坏种子类与植物类。他一坐食，夜不食，远离非时食。他远离观听歌舞、音乐与表演。他远离佩戴花鬘、涂香、以及用化妆品来装饰美化。他远离高床与大床。他远离接受生谷。他远离接受生肉。他远离接受妇女与少女。他远离接受男女奴仆。他远离接受山羊与绵羊。他远离接受鸡与猪。他远离接受象、牛、马、母马。他远离接受田地与地产。他远离从事差使与信使之务。他远离买卖。他远离欺诈的秤、钱币与量器。他远离贿赂、欺骗、诈伪与狡诈。他远离砍伐、杀害、捆绑、拦路抢劫、掠夺与暴行。

‘‘සො සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන, කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමති සමාදායෙව පක්කමති. සෙය්‍යථාපි නාම පක්ඛී සකුණො යෙන යෙනෙව ඩෙති සපත්තභාරොව ඩෙති, එවමෙව භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන, කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන; සො යෙන යෙනෙව පක්කමති සමාදායෙව පක්කමති. සො ඉමිනා අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අනවජ්ජසුඛං පටිසංවෙදෙති.

他满足于足以蔽体的衣物与足以果腹的食物。他无论去往何处，都只携带这些上路。譬如，有翼之鸟无论飞往何处，都仅以双翼为负担而飞；同样地，比丘满足于足以蔽体的衣物与足以果腹的食物，他无论去往何处，都只携带这些上路。他具足此神圣的戒蕴，于内在感受无过之乐。

15. ‘‘සො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති, රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සො ඉමිනා අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අබ්‍යාසෙකසුඛං පටිසංවෙදෙති.

15. 他以眼见色时，不取相，不取细相。因为，若他住于不防护眼根，贪婪与忧愁等邪恶不善法就会乘虚而入。他致力于防护眼根，守护眼根，达到对眼根的防护。以耳闻声时……以鼻嗅香时……以舌尝味时……以身触所触时……以意知法时，不取相，不取细相。因为，若他住于不防护意根，贪婪与忧愁等邪恶不善法就会乘虚而入。他致力于防护意根，守护意根，达到对意根的防护。他具足此神圣的诸根律仪，于内在感受无染之乐。

‘‘සො [Pg.14] අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොති, ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ සම්පජානකාරී හොති, අසිතෙ පීතෙ ඛායිතෙ සායිතෙ සම්පජානකාරී හොති, උච්චාරපස්සාවකම්මෙ සම්පජානකාරී හොති, ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී හොති.

他在前进、后退时保持正知；在前瞻、旁顾时保持正知；在屈臂、伸臂时保持正知；在持僧伽梨、钵、衣时保持正知；在食、饮、嚼、尝时保持正知；在大小便时保持正知；在行、住、坐、卧、醒、语、默时保持正知。

16. ‘‘සො ඉමිනා ච අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො, (ඉමාය ච අරියාය සන්තුට්ඨියා සමන්නාගතො,) ඉමිනා ච අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො, ඉමිනා ච අරියෙන සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. සො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා, උජුං කායං පණිධාය, පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය විගතාභිජ්ඣෙන චෙතසා විහරති, අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙති. බ්‍යාපාදපදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො විහරති සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී, බ්‍යාපාදපදොසා චිත්තං පරිසොධෙති. ථිනමිද්ධං පහාය විගතථිනමිද්ධො විහරති ආලොකසඤ්ඤී සතො සම්පජානො, ථිනමිද්ධා චිත්තං පරිසොධෙති. උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහාය අනුද්ධතො විහරති අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො, උද්ධච්චකුක්කුච්චා චිත්තං පරිසොධෙති. විචිකිච්ඡං පහාය තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විහරති අකථංකථී කුසලෙසු ධම්මෙසු, විචිකිච්ඡාය චිත්තං පරිසොධෙති.

16. 彼比丘具足此圣戒蕴、此圣知足、此圣根律仪、此圣念与正知，前往闲静的住处：林野、树下、山岳、峡谷、岩窟、冢间、丛林、露地、草堆。彼于饭后，从托钵返回，结跏趺坐，端正其身，置念于面前。彼舍离于世间的贪欲，以离贪欲之心安住，从贪欲中净化其心。彼舍离嗔恚、恶意，以无嗔之心安住，慈悯一切有情众生，从嗔恚、恶意中净化其心。彼舍离昏沉、睡眠，以远离昏沉、睡眠之心安住，具光明想，正念正知，从昏沉、睡眠中净化其心。彼舍离掉举、追悔，以不掉举之心安住，内心寂静，从掉举、追悔中净化其心。彼舍离疑惑，已超越疑惑，于诸善法无疑无惑，从疑惑中净化其心。

‘‘සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, සඵලො උපක්කමො හොති, සඵලං පධානං.

彼比丘舍离此五盖——此心之随烦恼、令慧羸弱者，远离诸欲，远离诸不善法，进入并安住于有寻、有伺、离生喜乐的初禅。如是，比丘们，努力是有果的，精进是有果的。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, සඵලො උපක්කමො හොති, සඵලං පධානං.

再者，比丘们，比丘因寻、伺寂灭，进入并安住于内净、心一境性、无寻无伺、定生喜乐的第二禅。如是，比丘们，努力是有果的，精进是有果的。

‘‘පුන [Pg.15] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො, සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති. යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, සඵලො උපක්කමො හොති, සඵලං පධානං.

再者，诸比丘，比丘因离喜而住于舍，具念、正知，以身感受乐，成就并安住于第三禅——圣者们称之为“舍、具念、乐住”。诸比丘，如此的努力是有果的，如此的精进是有果的。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා, පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා, අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, සඵලො උපක්කමො හොති, සඵලං පධානං.

再者，诸比丘，比丘因舍断乐与苦，以及先前喜与忧的止息，成就并安住于不苦不乐、舍念清净的第四禅。诸比丘，如此的努力是有果的，如此的精进是有果的。

17. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, සඵලො උපක්කමො හොති, සඵලං පධානං.

17. 彼比丘于心如是得定、清净、明洁、无秽、离诸随烦恼、柔软、适业、稳固、不动时，便为宿住随念智而引导其心。他忆念起种种宿住，即：一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生，乃至许多坏劫、许多成劫、许多坏成劫——“我在彼处，有如是名，如是氏族，如是容貌，如是食物，感受如是苦乐，有如是寿量。我从彼处死后，生于某处；在彼处，我亦有如是名，如是氏族，如是容貌，如是食物，感受如是苦乐，有如是寿量。我从彼处死后，再生于此。”如是，他连同行相与细节，忆念起种种宿住。诸比丘，如此的努力是有果的，如此的精进是有果的。

18. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති [Pg.16] – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, සඵලො උපක්කමො හොති, සඵලං පධානං.

18. 当彼比丘的心如此地专注、清净、明亮、无垢、远离烦恼、柔软、可运用、稳定、不动摇时，便将心导向众生的生死智。彼以清净、超越常人的天眼，看见众生死亡与再生，卑劣与高贵，美貌与丑陋，善趣与恶趣，了知众生随各自的业而行——“诚然，此等众生具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，持有邪见，并受持邪见之业，他们身坏命终之后，投生到苦界、恶趣、堕处、地狱之中。然而，此等众生具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，持有正见，并受持正见之业，他们身坏命终之后，投生到善趣、天界。”如是，彼以清净、超越常人的天眼，看见众生死亡与再生，卑劣与高贵，美貌与丑陋，善趣与恶趣，了知众生随各自的业而行。诸比丘，如此，勤策也是有果的，精进也是有果的。

19. ‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සඵලො උපක්කමො හොති, සඵලං පධානං. එවංවාදී, භික්ඛවෙ, තථාගතා. එවංවාදීනං, භික්ඛවෙ, තථාගතානං දස සහධම්මිකා පාසංසට්ඨානා ආගච්ඡන්ති.

19. 彼比丘于心如是等持、清净、明洁、无秽、离诸随烦恼、柔软、适业、安住、不动时，引导其心趣向诸漏尽智。他如实了知：“此是苦。”如实了知：“此是苦之集。”如实了知：“此是苦之灭。”如实了知：“此是导向苦灭之道。”他如实了知：“此是诸漏。”如实了知：“此是漏之集。”如实了知：“此是漏之灭。”如实了知：“此是导向漏灭之道。”如是知、如是见者，其心解脱于欲漏，解脱于有漏，解脱于无明漏。于解脱中，生起“已解脱”之智。他了知：“生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。”比丘们，如是，努力有果，精勤有果。比丘们，如来作如是说。比丘们，于作如是说的如来，有十种具足正法的可称赞处生起。

20. ‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා පුබ්බෙකතහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති; අද්ධා, භික්ඛවෙ, තථාගතො පුබ්බෙ සුකතකම්මකාරී යං එතරහි එවරූපා අනාසවා සුඛා වෙදනා වෙදෙති. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉස්සරනිම්මානහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති; අද්ධා, භික්ඛවෙ, තථාගතො භද්දකෙන ඉස්සරෙන [Pg.17] නිම්මිතො යං එතරහි එවරූපා අනාසවා සුඛා වෙදනා වෙදෙති. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා සඞ්ගතිභාවහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති; අද්ධා, භික්ඛවෙ, තථාගතො කල්‍යාණසඞ්ගතිකො යං එතරහි එවරූපා අනාසවා සුඛා වෙදනා වෙදෙති. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා අභිජාතිහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති; අද්ධා, භික්ඛවෙ, තථාගතො කල්‍යාණාභිජාතිකො යං එතරහි එවරූපා අනාසවා සුඛා වෙදනා වෙදෙති. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා දිට්ඨධම්මූපක්කමහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති; අද්ධා, භික්ඛවෙ, තථාගතො කල්‍යාණදිට්ඨධම්මූපක්කමො යං එතරහි එවරූපා අනාසවා සුඛා වෙදනා වෙදෙති.

20. 比丘们，如果众生因过去所造而感受乐与苦，那么，比丘们，如来必定是往昔善业的造作者，因为现在感受着如此无漏的乐受。比丘们，如果众生因自在天所化作而感受乐与苦，那么，比丘们，如来必定是被良善的自在天所化作，因为现在感受着如此无漏的乐受。比丘们，如果众生因交往而感受乐与苦，那么，比丘们，如来必定是与善者为伍，因为现在感受着如此无漏的乐受。比丘们，如果众生因出身而感受乐与苦，那么，比丘们，如来必定是出身良善者，因为现在感受着如此无漏的乐受。比丘们，如果众生因现法中的努力而感受乐与苦，那么，比丘们，如来必定是于现法有善努力者，因为现在感受着如此无漏的乐受。

‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා පුබ්බෙකතහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, පාසංසො තථාගතො; නො චෙ සත්තා පුබ්බෙකතහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, පාසංසො තථාගතො. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා ඉස්සරනිම්මානහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, පාසංසො තථාගතො; නො චෙ සත්තා ඉස්සරනිම්මානහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, පාසංසො තථාගතො. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා සඞ්ගතිභාවහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, පාසංසො තථාගතො; නො චෙ සත්තා සඞ්ගතිභාවහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, පාසංසො තථාගතො. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා අභිජාතිහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, පාසංසො තථාගතො; නො චෙ සත්තා අභිජාතිහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, පාසංසො තථාගතො. සචෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා දිට්ඨධම්මූපක්කමහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, පාසංසො තථාගතො; නො චෙ සත්තා දිට්ඨධම්මූපක්කමහෙතු සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙන්ති, පාසංසො තථාගතො. එවංවාදී, භික්ඛවෙ, තථාගතා. එවංවාදීනං, භික්ඛවෙ, තථාගතානං ඉමෙ දස සහධම්මිකා පාසංසට්ඨානා ආගච්ඡන්තී’’ති.

“比丘们，若有情因过去所作为因而感受苦乐，如来应受赞叹；若有情非因过去所作为因而感受苦乐，如来亦应受赞叹。比丘们，若有情因自在天所造为因而感受苦乐，如来应受赞叹；若有情非因自在天所造为因而感受苦乐，如来亦应受赞叹。比丘们，若有情因偶合为因而感受苦乐，如来应受赞叹；若有情非因偶合为因而感受苦乐，如来亦应受赞叹。比丘们，若有情因种姓为因而感受苦乐，如来应受赞叹；若有情非因种姓为因而感受苦乐，如来亦应受赞叹。比丘们，若有情因现法中的努力为因而感受苦乐，如来应受赞叹；若有情非因现法中的努力为因而感受苦乐，如来亦应受赞叹。比丘们，如来作如是说。比丘们，对于作如是说的如来，便有此十种如法的赞叹之处。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语已。彼诸比丘心怀喜悦，欢喜信受世尊所说。

දෙවදහසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං.

提婆达诃经第一，终。

2. පඤ්චත්තයසුත්තං

2. 五三经

21. එවං [Pg.18] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අපරන්තකප්පිකා අපරන්තානුදිට්ඨිනො අපරන්තං ආරබ්භ අනෙකවිහිතානි අධිවුත්තිපදානි අභිවදන්ති. ‘සඤ්ඤී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති; ‘අසඤ්ඤී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති; ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී අත්තා හොති අරොගො පරං මරණා’ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති; සතො වා පන සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති, දිට්ඨධම්මනිබ්බානං වා පනෙකෙ අභිවදන්ති. ඉති සන්තං වා අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, සතො වා පන සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති, දිට්ඨධම්මනිබ්බානං වා පනෙකෙ අභිවදන්ති. ඉති ඉමානි පඤ්ච හුත්වා තීණි හොන්ති, තීණි හුත්වා පඤ්ච හොන්ති – අයමුද්දෙසො පඤ්චත්තයස්ස.

21. 如是我闻。一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林(Jetavana)给孤独(Anāthapiṇḍika)园。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘回答世尊：“尊者！”世尊说此言：“诸比丘，有某些沙门、婆罗门，思虑于未来，执持未来见，他们针对未来，宣称种种主张。‘“我”死后有想而恒常。’——某些人如是宣称；‘“我”死后无想而恒常。’——某些人如是宣称；‘“我”死后非想非非想而恒常。’——某些人如是宣称；又，他们施设现有众生的断灭、败坏、无有；另有某些人则宣称现法涅槃。如是，他们或施设“我”死后恒常而存在，或施设现有众生的断灭、败坏、无有，另有某些人则宣称现法涅槃。如是，此五者成为三者，三者成为五者——此为五三之纲要。”

22. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, අරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිඤ්ච අරූපිඤ්ච වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, නෙවරූපිං නාරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, එකත්තසඤ්ඤිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, නානත්තසඤ්ඤිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, පරිත්තසඤ්ඤිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, අප්පමාණසඤ්ඤිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, එතං වා පනෙකෙසං උපාතිවත්තතං විඤ්ඤාණකසිණමෙකෙ අභිවදන්ති අප්පමාණං ආනෙඤ්ජං[Pg.19]. තයිදං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අභිජානාති. යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, අරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිඤ්ච අරූපිඤ්ච වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, නෙවරූපිං නාරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, එකත්තසඤ්ඤිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, නානත්තසඤ්ඤිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, පරිත්තසඤ්ඤිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, අප්පමාණසඤ්ඤිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, යා වා පනෙතාසං සඤ්ඤානං පරිසුද්ධා පරමා අග්ගා අනුත්තරියා අක්ඛායති – යදි රූපසඤ්ඤානං යදි අරූපසඤ්ඤානං යදි එකත්තසඤ්ඤානං යදි නානත්තසඤ්ඤානං. ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනමෙකෙ අභිවදන්ති අප්පමාණං ආනෙඤ්ජං. ‘තයිදං සඞ්ඛතං ඔළාරිකං අත්ථි ඛො පන සඞ්ඛාරානං නිරොධො අත්ථෙත’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්ස නිස්සරණදස්සාවී තථාගතො තදුපාතිවත්තො.

22. “诸比丘，于此，那些宣称有想之我死后无病的沙门、婆罗门：或有沙门、婆罗门，宣称有色、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称无色、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称亦有色亦无色、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称非有色非无色、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称一想、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称异想、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称少想、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称无量想、有想之我死后无病。又，于超越此等者中，一些人宣说识遍处(viññāṇakasiṇa)为无量、不动。诸比丘，如来证知此。那些宣称有想之我死后无病的沙门、婆罗门：或有沙门、婆罗门，宣称有色、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称无色、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称亦有色亦无色、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称非有色非无色、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称一想、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称异想、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称少想、有想之我死后无病；或有沙门、婆罗门，宣称无量想、有想之我死后无病。又，在这些想——即色想、无色想、一想、异想——之中，一些人宣称‘无所有’之无所有处为无量、不动，并称其为清净、最上、第一、无上。‘此（无所有处）是有为的、粗重的；然而，有诸行之灭，此是存在的。’——如是了知后，见彼（有为法）出离的如来，已超越了它。”

23. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, අරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිඤ්ච අරූපිඤ්ච වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, නෙවරූපිං නාරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා තෙසමෙතෙ පටික්කොසන්ති. තං කිස්ස හෙතු? සඤ්ඤා රොගො සඤ්ඤා ගණ්ඩො සඤ්ඤා සල්ලං, එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං – ‘අසඤ්ඤ’න්ති. තයිදං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අභිජානාති යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිං වා තෙ භොන්තො [Pg.20] සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, අරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිඤ්ච අරූපිඤ්ච වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, නෙවරූපිං නාරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා. යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවං වදෙය්‍ය – ‘අහමඤ්ඤත්‍ර රූපා, අඤ්ඤත්‍ර වෙදනාය, අඤ්ඤත්‍ර සඤ්ඤාය, අඤ්ඤත්‍ර සඞ්ඛාරෙහි, විඤ්ඤාණස්ස ආගතිං වා ගතිං වා චුතිං වා උපපත්තිං වා වුද්ධිං වා විරූළ්හිං වා වෙපුල්ලං වා පඤ්ඤපෙස්සාමී’ති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. ‘තයිදං සඞ්ඛතං ඔළාරිකං අත්ථි ඛො පන සඞ්ඛාරානං නිරොධො අත්ථෙත’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්ස නිස්සරණදස්සාවී තථාගතො තදුපාතිවත්තො.

23. 诸比丘，于此，那些沙门、婆罗门宣称自我无想，死后无病。那些可敬的沙门、婆罗门，或宣称自我有色、无想，死后无病；或宣称自我无色、无想，死后无病；或宣称自我亦有色亦无色、无想，死后无病；或宣称自我非有色非无色、无想，死后无病。诸比丘，于此，那些宣称“有想的自我死后无病”的沙门、婆罗门，为（主张无想的）这些人所驳斥。是何缘故？“想是病，想是痈，想是箭；此是寂静，此是殊胜，即是无想。”诸比丘，如来正知此事：那些宣称自我无想、死后无病的可敬沙门、婆罗门，他们或宣称自我有色、无想，死后无病；或宣称自我无色、无想，死后无病；或宣称自我亦有色亦无色、无想，死后无病；或宣称自我非有色非无色、无想，死后无病。诸比丘，若有任何沙门或婆罗门如是说：“我于色之外，于受之外，于想之外，于诸行之外，于识之外，施设来、去、死、生、增长、增广、广大”，此事无有是处。“那（五蕴）是有为的、粗显的；然而，诸行之止息确实存在。”如来如是了知后，见到其出离，并已超越了它。

24. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, අරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිඤ්ච අරූපිඤ්ච වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, නෙවරූපිං නාරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා තෙසමෙතෙ පටික්කොසන්ති, යෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා තෙසමෙතෙ පටික්කොසන්ති. තං කිස්ස හෙතු? සඤ්ඤා රොගො සඤ්ඤා ගණ්ඩො සඤ්ඤා සල්ලං, අසඤ්ඤා සම්මොහො, එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං – ‘නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤ’න්ති. තයිදං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අභිජානාති. යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, අරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං [Pg.21] පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, රූපිඤ්ච අරූපිඤ්ච වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා, නෙවරූපිං නාරූපිං වා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා. යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා දිට්ඨසුතමුතවිඤ්ඤාතබ්බසඞ්ඛාරමත්තෙන එතස්ස ආයතනස්ස උපසම්පදං පඤ්ඤපෙන්ති, බ්‍යසනඤ්හෙතං, භික්ඛවෙ, අක්ඛායති එතස්ස ආයතනස්ස උපසම්පදාය. න හෙතං, භික්ඛවෙ, ආයතනං සඞ්ඛාරසමාපත්තිපත්තබ්බමක්ඛායති; සඞ්ඛාරාවසෙසසමාපත්තිපත්තබ්බමෙතං, භික්ඛවෙ, ආයතනමක්ඛායති. ‘තයිදං සඞ්ඛතං ඔළාරිකං අත්ථි ඛො පන සඞ්ඛාරානං නිරොධො අත්ථෙත’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්ස නිස්සරණදස්සාවී තථාගතො තදුපාතිවත්තො.

24. 诸比丘，于此，那些宣称我为非想非非想（nevasaññīnāsaññī）、死后无病患的沙门、婆罗门，他们或宣称此我为有色，或无色，或亦有色亦无色，或非有色非无色。诸比丘，于此，那些宣称我为有想、死后无病患的沙门、婆罗门，被持无想论者所驳斥；而那些宣称我为无想、死后无病患的沙门、婆罗门，则被持非想非非想论者所驳斥。那是什么原因呢？想是病，想是痈，想是箭；无想是痴迷。“此即是寂静，此即是殊妙”，也就是“非想非非想”。诸比丘，如来证知此事：那些宣称我为非想非非想、死后无病患的沙门、婆罗门，他们或宣称此我为有色，或无色，或亦有色亦无色，或非有色非无色。诸比丘，凡有任何沙门或婆罗门，仅凭所见、所闻、所觉、所识之行而宣称达成此（禅）处，诸比丘，对于此（禅）处的成就而言，这被称为是一种败坏。诸比丘，此（禅）处不被称为是依诸行的等至而能证得的；此（禅）处被称为是依诸行之残余的等至而能证得的。“此法（指非想非非想处）是有为的、粗大的；但确实有诸行之灭，那（灭）是存在的。”如是了知后，已见其出离的如来，超越了它。

25. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති, තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා තෙසමෙතෙ පටික්කොසන්ති, යෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා අසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා තෙසමෙතෙ පටික්කොසන්ති, යෙපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤිං අත්තානං පඤ්ඤපෙන්ති අරොගං පරං මරණා තෙසමෙතෙ පටික්කොසන්ති. තං කිස්ස හෙතු? සබ්බෙපිමෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා උද්ධං සරං ආසත්තිංයෙව අභිවදන්ති – ‘ඉති පෙච්ච භවිස්සාම, ඉති පෙච්ච භවිස්සාමා’ති. සෙය්‍යථාපි නාම වාණිජස්ස වාණිජ්ජාය ගච්ඡතො එවං හොති – ‘ඉතො මෙ ඉදං භවිස්සති, ඉමිනා ඉදං ලච්ඡාමී’ති, එවමෙවිමෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා වාණිජූපමා මඤ්ඤෙ පටිභන්ති – ‘ඉති පෙච්ච භවිස්සාම, ඉති පෙච්ච භවිස්සාමා’ති. තයිදං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අභිජානාති. යෙ ඛො තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සතො සත්තස්ස උච්ඡෙදං විනාසං විභවං පඤ්ඤපෙන්ති තෙ සක්කායභයා සක්කායපරිජෙගුච්ඡා සක්කායඤ්ඤෙව අනුපරිධාවන්ති අනුපරිවත්තන්ති. සෙය්‍යථාපි නාම සා ගද්දුලබද්ධො දළ්හෙ ථම්භෙ වා ඛිලෙ වා උපනිබද්ධො, තමෙව ථම්භං වා ඛිලං වා අනුපරිධාවති අනුපරිවත්තති[Pg.22]; එවමෙවිමෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සක්කායභයා සක්කායපරිජෙගුච්ඡා සක්කායඤ්ඤෙව අනුපරිධාවන්ති අනුපරිවත්තන්ති. ‘තයිදං සඞ්ඛතං ඔළාරිකං අත්ථි ඛො පන සඞ්ඛාරානං නිරොධො අත්ථෙත’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්ස නිස්සරණදස්සාවී තථාගතො තදුපාතිවත්තො.

25. 比丘们，在此，有些沙门、婆罗门宣称现有众生的断灭、毁灭、消亡。比丘们，在他们当中，那些宣称自我死后无病而有想的沙门、婆罗门，为他人所反驳；那些宣称自我死后无病而无想的具寿沙门、婆罗门，亦为他人所反驳；那些宣称自我死后无病而非想非非想的具寿沙门、婆罗门，亦为他人所反驳。那是什么原因呢？因为所有这些具寿沙门、婆罗门都执着于未来而宣称：“我们死后将如此存在，我们死后将如此存在。”譬如商人前去经商，他会这么想：“我将从这里得到这个，我将用这个获得那个。”同样地，这些具寿沙门、婆罗门在我看来就像商人一样，（心想）：“我们死后将如此存在，我们死后将如此存在。”比丘们，如来对此（断灭论）有胜知。那些宣称现有众生会断灭、毁灭、消亡的具寿沙门、婆罗门，是由于对有身（sakkāya）的恐惧与厌恶，才围绕着有身本身奔走、旋转。譬如一只被皮带拴住的狗，被绑在坚固的柱子或桩子上，它只会围绕着那根柱子或桩子奔走、旋转；同样地，这些具寿沙门、婆罗门由于对有身的恐惧与厌恶，才围绕着有身本身奔走、旋转。“此（断灭论）是有为的、粗劣的。然而，确实有诸行之寂灭，这是存在的。”如来如是了知，见到它的出离，并已超越了它。

26. ‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා අපරන්තකප්පිකා අපරන්තානුදිට්ඨිනො අපරන්තං ආරබ්භ අනෙකවිහිතානි අධිවුත්තිපදානි අභිවදන්ති, සබ්බෙ තෙ ඉමානෙව පඤ්චායතනානි අභිවදන්ති එතෙසං වා අඤ්ඤතරං.

26. 诸比丘，若有沙门、婆罗门为未来际论者、持未来际见者，就未来际而宣说种种主张，彼等皆仅宣说此五处，或此中之一。

27. ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පුබ්බන්තකප්පිකා පුබ්බන්තානුදිට්ඨිනො පුබ්බන්තං ආරබ්භ අනෙකවිහිතානි අධිවුත්තිපදානි අභිවදන්ති. ‘සස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘අසස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘සස්සතො ච අසස්සතො ච අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘නෙවසස්සතො නාසස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘අන්තවා අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘අනන්තවා අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘අන්තවා ච අනන්තවා ච අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘නෙවන්තවා නානන්තවා අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘එකත්තසඤ්ඤී අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘නානත්තසඤ්ඤී අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘පරිත්තසඤ්ඤී අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘අප්පමාණසඤ්ඤී අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘එකන්තසුඛී අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘එකන්තදුක්ඛී අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘සුඛදුක්ඛී අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති, ‘අදුක්ඛමසුඛී අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – ඉත්ථෙකෙ අභිවදන්ති.

27. “比丘们，有一些沙门、婆罗门是过去际论者、持过去际见者，他们针对过去际宣说种种不同的主张。有些人宣说：‘我与世间是常恒的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是非常恒的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是常恒也是非常恒的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间非是常恒亦非非常恒的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是有边的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是无边的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是有边也是无边的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间非是有边亦非无边的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是一想的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是种种想的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是少想的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是无量想的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是纯乐的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是纯苦的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是乐苦的，唯此是实，余者虚妄。’有些人宣说：‘我与世间是不苦不乐的，唯此是实，余者虚妄。’”

28. ‘‘තත්‍ර[Pg.23], භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති, තෙසං වත අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා පච්චත්තංයෙව ඤාණං භවිස්සති පරිසුද්ධං පරියොදාතන්ති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. පච්චත්තං ඛො පන, භික්ඛවෙ, ඤාණෙ අසති පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ යදපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා තත්ථ ඤාණභාගමත්තමෙව පරියොදපෙන්ති තදපි තෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං උපාදානමක්ඛායති. ‘තයිදං සඞ්ඛතං ඔළාරිකං අත්ථි ඛො පන සඞ්ඛාරානං නිරොධො අත්ථෙත’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්ස නිස්සරණදස්සාවී තථාගතො තදුපාතිවත්තො.

28. 比丘们，那些沙门、婆罗门有如是说、如是见者：“我与世间是常，唯此是实，余者虚妄。”对他们而言，若舍离信，舍离喜乐，舍离传承，舍离行相思择，舍离见审察忍，而能亲证完全清净、洁白的智，实无有是处。比丘们，确实，于亲证的、完全清净、洁白的智不存在时，即使那些尊者沙门、婆罗门在那里仅仅净化了与智相似的部分，那也被称为那些尊者沙门、婆罗门的执取。“此（执取）是有为的、粗劣的。然而，确实有诸行之灭，此（灭）是存在的。”如来如是了知后，见其出离而超越之。

29. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘අසස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති…පෙ… සස්සතො ච අසස්සතො ච අත්තා ච ලොකො ච… නෙවසස්සතො නාසස්සතො අත්තා ච ලොකො ච… අන්තවා අත්තා ච ලොකො ච… අනන්තවා අත්තා ච ලොකො ච… අන්තවා ච අනන්තවා ච අත්තා ච ලොකො ච… නෙවන්තවා නානන්තවා අත්තා ච ලොකො ච… එකත්තසඤ්ඤී අත්තා ච ලොකො ච… නානත්තසඤ්ඤී අත්තා ච ලොකො ච… පරිත්තසඤ්ඤී අත්තා ච ලොකො ච… අප්පමාණසඤ්ඤී අත්තා ච ලොකො ච… එකන්තසුඛී අත්තා ච ලොකො ච… එකන්තදුක්ඛී අත්තා ච ලොකො ච… සුඛදුක්ඛී අත්තා ච ලොකො ච… අදුක්ඛමසුඛී අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති, තෙසං වත අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධාය අඤ්ඤත්‍ර රුචියා අඤ්ඤත්‍ර අනුස්සවා අඤ්ඤත්‍ර ආකාරපරිවිතක්කා අඤ්ඤත්‍ර දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියා පච්චත්තංයෙව ඤාණං භවිස්සති පරිසුද්ධං පරියොදාතන්ති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. පච්චත්තං ඛො පන, භික්ඛවෙ, ඤාණෙ අසති පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ යදපි තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා තත්ථ ඤාණභාගමත්තමෙව පරියොදපෙන්ති තදපි තෙසං භවතං සමණබ්‍රාහ්මණානං උපාදානමක්ඛායති. ‘තයිදං සඞ්ඛතං ඔළාරිකං අත්ථි ඛො පන සඞ්ඛාරානං නිරොධො අත්ථෙත’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්ස නිස්සරණදස්සාවී තථාගතො තදුපාතිවත්තො.

29. “诸比丘，在那些沙门婆罗门中，凡是持如是说、如是见者——‘我与世间是无常的，唯此为实，余者虚妄’……（乃至）……‘我与世间是非苦非乐的，唯此为实，余者虚妄’，对他们来说，在信、喜好、传承、行相思择、见审虑忍之外，能亲证完全清净、极其明晰之智——此事无有。诸比丘，当没有亲证的、完全清净、极其明晰之智时，即使那些尊者沙门婆罗门于其中清净了仅有的那部分与智相似者，那也被称为是那些尊者沙门婆罗门的执取。如来了知‘此（执取）是有为的、粗劣的；然而，确实有诸行之灭，这是存在的’，并见到其出离，已超越了它。”

30. ‘‘ඉධ[Pg.24], භික්ඛවෙ, එකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා පුබ්බන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, අපරන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, සබ්බසො කාමසංයොජනානං අනධිට්ඨානා, පවිවෙකං පීතිං උපසම්පජ්ජ විහරති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං පවිවෙකං පීතිං උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. තස්ස සා පවිවෙකා පීති නිරුජ්ඣති. පවිවෙකාය පීතියා නිරොධා උප්පජ්ජති දොමනස්සං, දොමනස්සස්ස නිරොධා උප්පජ්ජති පවිවෙකා පීති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යං ඡායා ජහති තං ආතපො ඵරති, යං ආතපො ජහති තං ඡායා ඵරති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, පවිවෙකාය පීතියා නිරොධා උප්පජ්ජති දොමනස්සං, දොමනස්සස්ස නිරොධා උප්පජ්ජති පවිවෙකා පීති. තයිදං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අභිජානාති. අයං ඛො භවං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා පුබ්බන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, අපරන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, සබ්බසො කාමසංයොජනානං අනධිට්ඨානා, පවිවෙකං පීතිං උපසම්පජ්ජ විහරති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං පවිවෙකං පීතිං උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. තස්ස සා පවිවෙකා පීති නිරුජ්ඣති. පවිවෙකාය පීතියා නිරොධා උප්පජ්ජති දොමනස්සං, දොමනස්සස්ස නිරොධා උප්පජ්ජති පවිවෙකා පීති. ‘තයිදං සඞ්ඛතං ඔළාරිකං අත්ථි ඛො පන සඞ්ඛාරානං නිරොධො අත්ථෙත’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්ස නිස්සරණදස්සාවී තථාගතො තදුපාතිවත්තො.

30. “诸比丘，于此，有某沙门或婆罗门，因舍弃前际诸见、舍弃后际诸见，因对欲结完全无所依止，具足远离之喜而住，心想：‘此是寂静，此是殊胜，即我具足远离之喜而住。’他的那远离之喜息灭了。因远离之喜的息灭，忧恼生起；因忧恼的息灭，远离之喜生起。诸比丘，譬如阴影离去之处，阳光便遍照；阳光离去之处，阴影便覆盖。正是如此，诸比丘，因远离之喜的息灭，忧恼生起；因忧恼的息灭，远离之喜生起。诸比丘，如来彻知此事。这位尊者沙门或婆罗门，因舍弃前际诸见、舍弃后际诸见，因对欲结完全无所依止，具足远离之喜而住，心想：‘此是寂静，此是殊胜，即我具足远离之喜而住。’他的那远离之喜息灭了。因远离之喜的息灭，忧恼生起；因忧恼的息灭，远离之喜生起。‘此乃有为、粗劣，然实有诸行之灭。’如是了知后，见其出离的如来，已超越了彼。”

31. ‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා පුබ්බන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, අපරන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, සබ්බසො කාමසංයොජනානං අනධිට්ඨානා, පවිවෙකාය පීතියා සමතික්කමා නිරාමිසං සුඛං උපසම්පජ්ජ විහරති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං නිරාමිසං සුඛං උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. තස්ස තං නිරාමිසං සුඛං නිරුජ්ඣති. නිරාමිසස්ස සුඛස්ස නිරොධා උප්පජ්ජති පවිවෙකා පීති, පවිවෙකාය පීතියා නිරොධා උප්පජ්ජති නිරාමිසං සුඛං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යං ඡායා ජහති තං ආතපො ඵරති, යං ආතපො ජහති තං ඡායා ඵරති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, නිරාමිසස්ස සුඛස්ස නිරොධා උප්පජ්ජති පවිවෙකා පීති, පවිවෙකාය පීතියා නිරොධා උප්පජ්ජති නිරාමිසං සුඛං. තයිදං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අභිජානාති. අයං ඛො භවං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා පුබ්බන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, අපරන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, සබ්බසො කාමසංයොජනානං අනධිට්ඨානා, පවිවෙකාය පීතියා සමතික්කමා, නිරාමිසං සුඛං උපසම්පජ්ජ විහරති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං නිරාමිසං සුඛං උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. තස්ස [Pg.25] තං නිරාමිසං සුඛං නිරුජ්ඣති. නිරාමිසස්ස සුඛස්ස නිරොධා උප්පජ්ජති පවිවෙකා පීති, පවිවෙකාය පීතියා නිරොධා උප්පජ්ජති නිරාමිසං සුඛං. ‘තයිදං සඞ්ඛතං ඔළාරිකං අත්ථි ඛො පන සඞ්ඛාරානං නිරොධො අත්ථෙත’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්ස නිස්සරණදස්සාවී තථාගතො තදුපාතිවත්තො.

31. “再者，诸比丘，于此，有某沙门或婆罗门，因舍弃对过去之见、舍弃对未来之见，因对一切欲结不执取，因超越离生之喜，具足无染之乐而住，心想：‘此是寂静，此是殊胜，即我具足无染之乐而住。’其无染之乐止息。无染之乐止息后，离生之喜生起；离生之喜止息后，无染之乐生起。诸比丘，譬如，阴影离去之处，阳光便遍布；阳光离去之处，阴影便笼罩；正是如此，诸比丘，无染之乐止息后，离生之喜生起；离生之喜止息后，无染之乐生起。诸比丘，如来对此完全了知。这位沙门或婆罗门尊者，因舍弃对过去之见、舍弃对未来之见，因对一切欲结不执取，因超越离生之喜，具足无染之乐而住，心想：‘此是寂静，此是殊胜，即我具足无染之乐而住。’其无染之乐止息。无染之乐止息后，离生之喜生起；离生之喜止息后，无染之乐生起。‘此是有为的、粗劣的；然而，诸行之止息是存在的。’如是了知后，如来见到它的出离，已超越了它。”

32. ‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා පුබ්බන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, අපරන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, සබ්බසො කාමසංයොජනානං අනධිට්ඨානා, පවිවෙකාය පීතියා සමතික්කමා, නිරාමිසස්ස සුඛස්ස සමතික්කමා, අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. තස්ස සා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා නිරුජ්ඣති. අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය නිරොධා උප්පජ්ජති නිරාමිසං සුඛං, නිරාමිසස්ස සුඛස්ස නිරොධා උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යං ඡායා ජහති තං ආතපො ඵරති, යං ආතපො ජහති තං ඡායා ඵරති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය නිරොධා උප්පජ්ජති නිරාමිසං සුඛං, නිරාමිසස්ස සුඛස්ස නිරොධා උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. තයිදං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අභිජානාති. අයං ඛො භවං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා පුබ්බන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, අපරන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, සබ්බසො කාමසංයොජනානං අනධිට්ඨානා, පවිවෙකාය පීතියා සමතික්කමා, නිරාමිසස්ස සුඛස්ස සමතික්කමා, අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං උපසම්පජ්ජ විහරාමී’ති. තස්ස සා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා නිරුජ්ඣති. අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය නිරොධා උප්පජ්ජති නිරාමිසං සුඛං, නිරාමිසස්ස සුඛස්ස නිරොධා උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. ‘තයිදං සඞ්ඛතං ඔළාරිකං අත්ථි ඛො පන සඞ්ඛාරානං නිරොධො අත්ථෙත’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්ස නිස්සරණදස්සාවී තථාගතො තදුපාතිවත්තො.

32. “再者，诸比丘，于此，有某沙门或婆罗门，舍弃对过去之见，舍弃对未来之见，于一切欲结无所执取，超越离生之喜，超越无染之乐，具足不苦不乐受而住，心想：‘我具足不苦不乐受而住，此为寂静，此为殊胜。’其不苦不乐受止息。因不苦不乐受之止息，无染之乐生起；因无染之乐之止息，不苦不乐受生起。诸比丘，譬如，阴影离去之处，阳光便遍照；阳光离去之处，阴影便遍覆；正是如此，诸比丘，因不苦不乐受之止息，无染之乐生起；因无染之乐之止息，不苦不乐受生起。诸比丘，如来对此了知。这位尊者沙门或婆罗门，舍弃对过去之见，舍弃对未来之见，于一切欲结无所执取，超越离生之喜，超越无染之乐，具足不苦不乐受而住，心想：‘我具足不苦不乐受而住，此为寂静，此为殊胜。’其不苦不乐受止息。因不苦不乐受之止息，无染之乐生起；因无染之乐之止息，不苦不乐受生起。‘此（禅那）是有为的、粗劣的；然而，实有诸行之止息，此是存在的。’如是了知后，见到其出离的如来，已超越了它。”

33. ‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා පුබ්බන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, අපරන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, සබ්බසො කාමසංයොජනානං අනධිට්ඨානා, පවිවෙකාය පීතියා සමතික්කමා, නිරාමිසස්ස සුඛස්ස සමතික්කමා, අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සමතික්කමා – ‘සන්තොහමස්මි, නිබ්බුතොහමස්මි, අනුපාදානොහමස්මී’ති සමනුපස්සති. තයිදං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අභිජානාති. අයං ඛො භවං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො [Pg.26] වා පුබ්බන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, අපරන්තානුදිට්ඨීනඤ්ච පටිනිස්සග්ගා, සබ්බසො කාමසංයොජනානං අනධිට්ඨානා, පවිවෙකාය පීතියා සමතික්කමා, නිරාමිසස්ස සුඛස්ස සමතික්කමා, අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය සමතික්කමා – ‘සන්තොහමස්මි, නිබ්බුතොහමස්මි, අනුපාදානොහමස්මී’ති සමනුපස්සති; අද්ධා අයමායස්මා නිබ්බානසප්පායංයෙව පටිපදං අභිවදති. අථ ච පනායං භවං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා පුබ්බන්තානුදිට්ඨිං වා උපාදියමානො උපාදියති, අපරන්තානුදිට්ඨිං වා උපාදියමානො උපාදියති, කාමසංයොජනං වා උපාදියමානො උපාදියති, පවිවෙකං වා පීතිං උපාදියමානො උපාදියති, නිරාමිසං වා සුඛං උපාදියමානො උපාදියති, අදුක්ඛමසුඛං වා වෙදනං උපාදියමානො උපාදියති. යඤ්ච ඛො අයමායස්මා – ‘සන්තොහමස්මි, නිබ්බුතොහමස්මි, අනුපාදානොහමස්මී’ති සමනුපස්සති තදපි ඉමස්ස භොතො සමණස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස උපාදානමක්ඛායති. ‘තයිදං සඞ්ඛතං ඔළාරිකං අත්ථි ඛො පන සඞ්ඛාරානං නිරොධො අත්ථෙත’න්ති – ඉති විදිත්වා තස්ස නිස්සරණදස්සාවී තථාගතො තදුපාතිවත්තො.

33. 再者，诸比丘，于此，有某一沙门或婆罗门，因舍弃前际随见，及因舍弃后际随见，因对欲结完全无所依止，因超越离生之喜，因超越无染之乐，因超越不苦不乐受，而如是随观：“我寂静，我寂灭，我无所取。”诸比丘，如来对此予以遍知。此沙门或婆罗门，因舍弃前际随见，及因舍弃后际随见，因对欲结完全无所依止，因超越离生之喜，因超越无染之乐，因超越不苦不乐受，而如是随观：“我寂静，我寂灭，我无所取。”诚然，此具寿所宣称的，实为趣向涅槃之行道。然而，此沙门或婆罗门，执取着前际随见而取，执取着后际随见而取，执取着欲结而取，执取着离生之喜而取，执取着无染之乐而取，执取着不苦不乐受而取。而此具寿所随观的“我寂静，我寂灭，我无所取”，此亦被称为是此沙门、婆罗门之取。了知“此（取）是有为的、粗劣的；然而确实有诸行之灭，此（灭）是存在的”，见其出离的如来，已超越彼。

‘‘ඉදං ඛො පන, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අනුත්තරං සන්තිවරපදං අභිසම්බුද්ධං යදිදං – ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා අනුපාදාවිමොක්ඛො’’ති.

诸比丘，如来已证悟此无上寂静最胜之境，即：如实了知六触处之集、灭、味、患、离，无执取而解脱。

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语。彼诸比丘心悦，欢喜世尊所说。

පඤ්චත්තයසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.

《五三经》第二终。

3. කින්තිසුත්තං

3. 作何想经

34. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා පිසිනාරායං විහරති බලිහරණෙ වනසණ්ඩෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘කින්ති වො[Pg.27], භික්ඛවෙ, මයි හොති – ‘චීවරහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති, පිණ්ඩපාතහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති, සෙනාසනහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති, ඉතිභවාභවහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙතී’’’ති? ‘‘න ඛො නො, භන්තෙ, භගවති එවං හොති – ‘චීවරහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති, පිණ්ඩපාතහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති, සෙනාසනහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති, ඉතිභවාභවහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙතී’’’ති.

34. 如是我闻。一时，世尊住于毕尸那罗（Pisinārā）之供祭林。尔时，世尊告诸比丘言：“诸比丘！”彼诸比丘应诺世尊：“尊者！”世尊说此语：“诸比丘，汝等对我作何想——‘沙门乔达摩为衣说法，或为食说法，或为住处说法，或为求此有彼有而说法’耶？”“尊者，我等对世尊实不作如是想——‘沙门乔达摩为衣说法，或为食说法，或为住处说法，或为求此有彼有而说法’。”

‘‘න ච කිර වො, භික්ඛවෙ, මයි එවං හොති – ‘චීවරහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙති…පෙ… ඉතිභවාභවහෙතු වා සමණො ගොතමො ධම්මං දෙසෙතී’ති; අථ කින්ති චරහි වො, භික්ඛවෙ, මයි හොතී’’ති? ‘‘එවං ඛො නො, භන්තෙ, භගවති හොති – ‘අනුකම්පකො භගවා හිතෙසී; අනුකම්පං උපාදාය ධම්මං දෙසෙතී’’’ති. ‘‘එවඤ්ච කිර වො, භික්ඛවෙ, මයි හොති – ‘අනුකම්පකො භගවා හිතෙසී; අනුකම්පං උපාදාය ධම්මං දෙසෙතී’’’ති.

“诸比丘，原来汝等对我并非作如是想——‘沙门乔达摩为衣说法……乃至……为求此有彼有而说法’。然则，诸比丘，汝等对我究竟作何想？”“尊者，我等对世尊作如是想——‘世尊具悲愍，求利益，依于悲愍而说法’。”“诸比丘，原来汝等对我乃作如是想——‘世尊具悲愍，求利益，依于悲愍而说法’。”

35. ‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, යෙ වො මයා ධම්මා අභිඤ්ඤා දෙසිතා, සෙය්‍යථිදං – චත්තාරො සතිපට්ඨානා චත්තාරො සම්මප්පධානා චත්තාරො ඉද්ධිපාදා පඤ්චින්ද්‍රියානි පඤ්ච බලානි සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, තත්ථ සබ්බෙහෙව සමග්ගෙහි සම්මොදමානෙහි අවිවදමානෙහි සික්ඛිතබ්බං. තෙසඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, සමග්ගානං සම්මොදමානානං අවිවදමානානං සික්ඛතං සියංසු ද්වෙ භික්ඛූ අභිධම්මෙ නානාවාදා. තත්‍ර චෙ තුම්හාකං එවමස්ස – ‘ඉමෙසං ඛො ආයස්මන්තානං අත්ථතො චෙව නානං බ්‍යඤ්ජනතො ච නාන’න්ති, තත්ථ යං භික්ඛුං සුවචතරං මඤ්ඤෙය්‍යාථ සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මන්තානං ඛො අත්ථතො චෙව නානං, බ්‍යඤ්ජනතො ච නානං. තදමිනාපෙතං ආයස්මන්තො ජානාථ – යථා අත්ථතො චෙව නානං, බ්‍යඤ්ජනතො ච නානං. මායස්මන්තො විවාදං ආපජ්ජිත්ථා’ති. අථාපරෙසං එකතොපක්ඛිකානං භික්ඛූනං යං භික්ඛුං සුවචතරං මඤ්ඤෙය්‍යාථ සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මන්තානං ඛො අත්ථතො චෙව නානං, බ්‍යඤ්ජනතො ච නානං. තදමිනාපෙතං ආයස්මන්තො ජානාථ – යථා අත්ථතො [Pg.28] චෙව නානං, බ්‍යඤ්ජනතො ච නානං. මායස්මන්තො විවාදං ආපජ්ජිත්ථා’ති. ඉති දුග්ගහිතං දුග්ගහිතතො ධාරෙතබ්බං, සුග්ගහිතං සුග්ගහිතතො ධාරෙතබ්බං. දුග්ගහිතං දුග්ගහිතතො ධාරෙත්වා සුග්ගහිතං සුග්ගහිතතො ධාරෙත්වා යො ධම්මො යො විනයො සො භාසිතබ්බො.

35. “是故，诸比丘，凡是我以亲证而教导的法，即：四念处(cattāro satipaṭṭhānā)、四正勤(cattāro sammappadhānā)、四神足(cattāro iddhipādā)、五根(pañcindriyāni)、五力(pañca balāni)、七觉支(satta bojjhaṅgā)、八圣道(ariyo aṭṭhaṅgiko maggo)，你们所有人都应当和合、随喜、无诤地修学。诸比丘，当你们和合、随喜、无诤地修学时，可能会有两位比丘在殊胜法(abhidhamme)上持有不同主张。那时，你们若作此想：‘这些具寿们在义理和文句上都有所不同’，那么，在他们当中，你们认为哪位比丘较易劝导，就应到他那里去，对他说：‘具寿们在义理和文句上都有所不同。具寿们，请由此了知这义理与文句的不同。具寿们，莫起争论。’然后，对于另一方的比丘们，你们认为哪位比丘较易劝导，也应到他那里去，对他说：‘具寿们在义理和文句上都有所不同。具寿们，请由此了知这义理与文句的不同。具寿们，莫起争论。’如此，应将错解的持为错解，将善解的持为善解。将错解的持为错解、将善解的持为善解之后，应当宣说那合乎法、合乎律者。”

36. ‘‘තත්‍ර චෙ තුම්හාකං එවමස්ස – ‘ඉමෙසං ඛො ආයස්මන්තානං අත්ථතො හි ඛො නානං, බ්‍යඤ්ජනතො සමෙතී’ති, තත්ථ යං භික්ඛුං සුවචතරං මඤ්ඤෙය්‍යාථ සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මන්තානං ඛො අත්ථතො හි නානං, බ්‍යඤ්ජනතො සමෙති. තදමිනාපෙතං ආයස්මන්තො ජානාථ – යථා අත්ථතො හි ඛො නානං, බ්‍යඤ්ජනතො සමෙති. මායස්මන්තො විවාදං ආපජ්ජිත්ථා’ති. අථාපරෙසං එකතොපක්ඛිකානං භික්ඛූනං යං භික්ඛුං සුවචතරං මඤ්ඤෙය්‍යාථ සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මන්තානං ඛො අත්ථතො හි ඛො නානං, බ්‍යඤ්ජනතො සමෙති. තදමිනාපෙතං ආයස්මන්තො ජානාථ – යථා අත්ථතො හි ඛො නානං, බ්‍යඤ්ජනතො සමෙති. මායස්මන්තො විවාදං ආපජ්ජිත්ථා’ති. ඉති දුග්ගහිතං දුග්ගහිතතො ධාරෙතබ්බං, සුග්ගහිතං සුග්ගහිතතො ධාරෙතබ්බං. දුග්ගහිතං දුග්ගහිතතො ධාරෙත්වා සුග්ගහිතං සුග්ගහිතතො ධාරෙත්වා යො ධම්මො යො විනයො සො භාසිතබ්බො.

36. “在此，若你们作如是想：‘这些具寿们在义理上确实不同，但文句上一致’，那么，你们应当去接近你们认为较易劝导的比丘，并这样对他说：‘具寿们，你们在义理上确实不同，但文句上一致。具寿们也当由此了知：义理上确实不同，文句则一致。具寿们莫起争论。’其次，对于另一方的比丘们，你们也应当去接近你们认为较易劝导的比丘，并这样对他说：‘具寿们，你们在义理上确实不同，但文句上一致。具寿们也当由此了知：义理上确实不同，文句则一致。具寿们莫起争论。’如此，错解应作错解受持，正解应作正解受持。将错解作错解受持，将正解作正解受持后，应当宣说那法与律。”

37. ‘‘තත්‍ර චෙ තුම්හාකං එවමස්ස – ‘ඉමෙසං ඛො ආයස්මන්තානං අත්ථතො හි ඛො සමෙති, බ්‍යඤ්ජනතො නාන’න්ති, තත්ථ යං භික්ඛුං සුවචතරං මඤ්ඤෙය්‍යාථ සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මන්තානං ඛො අත්ථතො හි සමෙති, බ්‍යඤ්ජනතො නානං. තදමිනාපෙතං ආයස්මන්තො ජානාථ – යථා අත්ථතො හි ඛො සමෙති, බ්‍යඤ්ජනතො නානං. අප්පමත්තකං ඛො පනෙතං යදිදං – බ්‍යඤ්ජනං. මායස්මන්තො අප්පමත්තකෙ විවාදං ආපජ්ජිත්ථා’ති. අථාපරෙසං එකතොපක්ඛිකානං භික්ඛූනං යං භික්ඛුං සුවචතරං මඤ්ඤෙය්‍යාථ සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මන්තානං ඛො අත්ථතො හි සමෙති, බ්‍යඤ්ජනතො නානං. තදමිනාපෙතං ආයස්මන්තො ජානාථ – යථා අත්ථතො හි ඛො සමෙති, බ්‍යඤ්ජනතො නානං. අප්පමත්තකං ඛො පනෙතං යදිදං [Pg.29] – බ්‍යඤ්ජනං. මායස්මන්තො අප්පමත්තකෙ විවාදං ආපජ්ජිත්ථා’ති. ඉති සුග්ගහිතං සුග්ගහිතතො ධාරෙතබ්බං, දුග්ගහිතං දුග්ගහිතතො ධාරෙතබ්බං. සුග්ගහිතං සුග්ගහිතතො ධාරෙත්වා දුග්ගහිතං දුග්ගහිතතො ධාරෙත්වා යො ධම්මො යො විනයො සො භාසිතබ්බො.

37. “于此，若你们作如是想：‘这些具寿们在义理上确实一致，但在文句上不同’，那么，你们应当去接近你们认为较易劝导的比丘，并这样对他说：‘具寿们，在义理上确实一致，但在文句上不同。具寿们当以此了知义理上如何一致，文句上如何不同。此文句实属微末。具寿们莫为微末之事起争论。’其次，对于另一方的比丘们，你们也应当去接近你们认为较易劝导的比丘，并这样对他说：‘具寿们，在义理上确实一致，但在文句上不同。具寿们当以此了知义理上如何一致，文句上如何不同。此文句实属微末。具寿们莫为微末之事起争论。’如此，正解应作正解受持，错解应作错解受持。将正解作正解受持，将错解作错解受持后，应当宣说那法、那律。”

38. ‘‘තත්‍ර චෙ තුම්හාකං එවමස්ස – ‘ඉමෙසං ඛො ආයස්මන්තානං අත්ථතො චෙව සමෙති බ්‍යඤ්ජනතො ච සමෙතී’ති, තත්ථ යං භික්ඛුං සුවචතරං මඤ්ඤෙය්‍යාථ සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මන්තානං ඛො අත්ථතො චෙව සමෙති, බ්‍යඤ්ජනතො ච සමෙති. තදමිනාපෙතං ආයස්මන්තො ජානාථ – යථා අත්ථතො චෙව සමෙති බ්‍යඤ්ජනතො ච සමෙති. මායස්මන්තො විවාදං ආපජ්ජිත්ථා’ති. අථාපරෙසං එකතොපක්ඛිකානං භික්ඛූනං යං භික්ඛුං සුවචතරං මඤ්ඤෙය්‍යාථ සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘ආයස්මන්තානං ඛො අත්ථතො චෙව සමෙති බ්‍යඤ්ජනතො ච සමෙති. තදමිනාපෙතං ආයස්මන්තො ජානාථ – යථා අත්ථතො චෙව සමෙති බ්‍යඤ්ජනතො ච සමෙති. මායස්මන්තො විවාදං ආපජ්ජිත්ථා’ති. ඉති සුග්ගහිතං සුග්ගහිතතො ධාරෙතබ්බං. සුග්ගහිතං සුග්ගහිතතො ධාරෙත්වා යො ධම්මො යො විනයො සො භාසිතබ්බො.

38. “于此，你们若作是念：‘此等具寿于义、于文皆得一致。’于此，你们认为哪位比丘较为易言，即应前往，如是告言：‘诸具寿，于义、于文皆得一致。诸具寿当由此了知义理与文句如何一致。诸具寿切勿争论。’复次，于另一方诸比丘中，你们认为哪位比丘较为易言，亦应前往，如是告言：‘诸具寿，于义、于文皆得一致。诸具寿当由此了知义理与文句如何一致。诸具寿切勿争论。’如是，善取者当持为善取。持善取为善取已，尔后当说其法与律。”

39. ‘‘තෙසඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, සමග්ගානං සම්මොදමානානං අවිවදමානානං සික්ඛතං සියා අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො ආපත්ති සියා වීතික්කමො, තත්‍ර, භික්ඛවෙ, න චොදනාය තරිතබ්බං. පුග්ගලො උපපරික්ඛිතබ්බො – ‘ඉති මය්හඤ්ච අවිහෙසා භවිස්සති පරස්ස ච පුග්ගලස්ස අනුපඝාතො, පරො හි පුග්ගලො අක්කොධනො අනුපනාහී අදළ්හදිට්ඨී සුප්පටිනිස්සග්ගී, සක්කොමි චාහං එතං පුග්ගලං අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා කුසලෙ පතිට්ඨාපෙතු’න්ති. සචෙ, භික්ඛවෙ, එවමස්ස, කල්ලං වචනාය.

39. “诸比丘，当你们和合、欢喜、无诤、共学时，若有某位比丘或有犯戒，或有过失，于此，诸比丘，不应仓促责备。应考察其人：‘如是，则于我无有恼害，于他人亦无伤害。彼人实不瞋、不恨、无顽固见、易于舍离，我亦能令此人出离不善，安立于善。’诸比丘，若如是，则宜言之。”

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, එවමස්ස – ‘මය්හං ඛො අවිහෙසා භවිස්සති පරස්ස ච පුග්ගලස්ස උපඝාතො, පරො හි පුග්ගලො කොධනො උපනාහී අදළ්හදිට්ඨී සුප්පටිනිස්සග්ගී, සක්කොමි චාහං එතං පුග්ගලං අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා කුසලෙ පතිට්ඨාපෙතුං. අප්පමත්තකං ඛො පනෙතං යදිදං – පරස්ස පුග්ගලස්ස උපඝාතො. අථ ඛො එතදෙව බහුතරං – ස්වාහං සක්කොමි එතං පුග්ගලං අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා [Pg.30] කුසලෙ පතිට්ඨාපෙතු’න්ති. සචෙ, භික්ඛවෙ, එවමස්ස, කල්ලං වචනාය.

“诸比丘，如果情况是这样：‘于我无有恼害，但会与对方结怨。因为那个人愤怒、怨恨，见解不坚固且易于舍弃，而我能够使此人出离不善法，安立于善法中。与对方结怨，此事甚微；而我能够使此人出离不善法，安立于善法中，此事更为重要。’诸比丘，如果情况是这样，就适合说。”

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, එවමස්ස – ‘මය්හං ඛො විහෙසා භවිස්සති පරස්ස ච පුග්ගලස්ස අනුපඝාතො. පරො හි පුග්ගලො අක්කොධනො අනුපනාහී දළ්හදිට්ඨී දුප්පටිනිස්සග්ගී, සක්කොමි චාහං එතං පුග්ගලං අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා කුසලෙ පතිට්ඨාපෙතුං. අප්පමත්තකං ඛො පනෙතං යදිදං – මය්හං විහෙසා. අථ ඛො එතදෙව බහුතරං – ස්වාහං සක්කොමි එතං පුග්ගලං අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා කුසලෙ පතිට්ඨාපෙතු’න්ති. සචෙ, භික්ඛවෙ, එවමස්ස, කල්ලං වචනාය.

比丘们，如果情况是这样：“我固然会辛苦，但不会与对方结怨。因为那个人不愤怒、不记恨，但见解牢固、难以舍弃，而我能够使这个人从不善法中出离，安立于善法中。我这点辛苦，实在是微不足道；而我能够使这个人从不善法中出离，安立于善法中，这事更为重要。”比丘们，如果情况是这样，就适合说。

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, එවමස්ස – ‘මය්හඤ්ච ඛො විහෙසා භවිස්සති පරස්ස ච පුග්ගලස්ස උපඝාතො. පරො හි පුග්ගලො කොධනො උපනාහී දළ්හදිට්ඨී දුප්පටිනිස්සග්ගී, සක්කොමි චාහං එතං පුග්ගලං අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා කුසලෙ පතිට්ඨාපෙතුං. අප්පමත්තකං ඛො පනෙතං යදිදං – මය්හඤ්ච විහෙසා භවිස්සති පරස්ස ච පුග්ගලස්ස උපඝාතො. අථ ඛො එතදෙව බහුතරං – ස්වාහං සක්කොමි එතං පුග්ගලං අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා කුසලෙ පතිට්ඨාපෙතු’න්ති. සචෙ, භික්ඛවෙ, එවමස්ස, කල්ලං වචනාය.

比丘们，如果情况是这样：“我固然会辛苦，也会与对方结怨。因为那个人愤怒、记恨，见解牢固、难以舍弃，而我能够使这个人从不善法中出离，安立于善法中。我将有的辛苦以及与对方结下的怨，这些都微不足道；而我能够使这个人从不善法中出离，安立于善法中，这事更为重要。”比丘们，如果情况是这样，就适合说。

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, එවමස්ස – ‘මය්හඤ්ච ඛො විහෙසා භවිස්සති පරස්ස ච පුග්ගලස්ස උපඝාතො. පරො හි පුග්ගලො කොධනො උපනාහී දළ්හදිට්ඨී දුප්පටිනිස්සග්ගී, න චාහං සක්කොමි එතං පුග්ගලං අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා කුසලෙ පතිට්ඨාපෙතු’න්ති. එවරූපෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලෙ උපෙක්ඛා නාතිමඤ්ඤිතබ්බා.

再者，诸比丘，若是这样：“我实将有疲劳，对另一个人也将有伤害。因为那个人易怒、好结怨、其见坚固、难以舍离，而我又不能令此人出离不善法，安立于善法。”诸比丘，对于这样的人，不应轻忽于舍。

40. ‘‘තෙසඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, සමග්ගානං සම්මොදමානානං අවිවදමානානං සික්ඛතං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස වචීසංහාරො උප්පජ්ජෙය්‍ය දිට්ඨිපළාසො චෙතසො ආඝාතො අප්පච්චයො අනභිරද්ධි. තත්ථ එකතොපක්ඛිකානං භික්ඛූනං යං භික්ඛුං සුවචතරං මඤ්ඤෙය්‍යාථ සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘යං නො, ආවුසො, අම්හාකං සමග්ගානං සම්මොදමානානං අවිවදමානානං සික්ඛතං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස වචීසංහාරො උප්පන්නො දිට්ඨිපළාසො චෙතසො ආඝාතො අප්පච්චයො අනභිරද්ධි, තං ජානමානො සමණො ගරහෙය්‍යා’ති. සම්මා බ්‍යාකරමානො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘යං නො, ආවුසො, අම්හාකං [Pg.31] සමග්ගානං සම්මොදමානානං අවිවදමානානං සික්ඛතං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස වචීසංහාරො උප්පන්නො දිට්ඨිපළාසො චෙතසො ආඝාතො අප්පච්චයො අනභිරද්ධි, තං ජානමානො සමණො ගරහෙය්‍යාති. එතං පනාවුසො, ධම්මං අප්පහාය නිබ්බානං සච්ඡිකරෙය්‍යා’ති. සම්මා බ්‍යාකරමානො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘එතං, ආවුසො, ධම්මං අප්පහාය න නිබ්බානං සච්ඡිකරෙය්‍යා’ති.

40. 诸比丘，当你们和合、欢喜、不争、一同学习时，若彼此间生起传话、见解纷争、心中怨恨、不信任、不悦。于此，属于一方的比丘们中，你们认为哪位比丘较为易言，当去到他那里，对他这样说：“贤友，当我们和合、欢喜、不争、一同学习时，彼此间生起了传话、见解纷争、心中怨恨、不信任、不悦。导师了知此事，会呵责我们吗？”诸比丘，正确回答的比丘当如是回答：“贤友，当我们和合、欢喜、不争、一同学习时，彼此间生起了传话、见解纷争、心中怨恨、不信任、不悦，导师了知此事，是会呵责我们的。”“再者，贤友，不舍离此法，能证悟涅槃吗？”诸比丘，正确回答的比丘当如是回答：“贤友，不舍离此法，是不能证悟涅槃的。”

‘‘අථාපරෙසං එකතොපක්ඛිකානං භික්ඛූනං යං භික්ඛුං සුවචතරං මඤ්ඤෙය්‍යාථ, සො උපසඞ්කමිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘යං නො, ආවුසො, අම්හාකං සමග්ගානං සම්මොදමානානං අවිවදමානානං සික්ඛතං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස වචීසංහාරො උප්පන්නො දිට්ඨිපළාසො චෙතසො ආඝාතො අප්පච්චයො අනභිරද්ධි, තං ජානමානො සමණො ගරහෙය්‍යා’ති. සම්මා බ්‍යාකරමානො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘යං නො, ආවුසො, අම්හාකං සමග්ගානං සම්මොදමානානං අවිවදමානානං සික්ඛතං අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස වචීසංහාරො උප්පන්නො දිට්ඨිපළාසො චෙතසො ආඝාතො අප්පච්චයො අනභිරද්ධි තං ජානමානො සමණො ගරහෙය්‍යාති. එතං පනාවුසො, ධම්මං අප්පහාය නිබ්බානං සච්ඡිකරෙය්‍යා’ති. සම්මා බ්‍යාකරමානො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘එතං ඛො, ආවුසො, ධම්මං අප්පහාය න නිබ්බානං සච්ඡිකරෙය්‍යා’’’ති.

“再者，于另一方的比丘中，你们认为哪位比丘较为易语，就应走近他，对他这样说：‘贤友，我等和合、欢悦、无诤、修学时，彼此间却生起了言语冲突、见解纷争、心中怨恨、不满、不悦。导师若了知此事，是会呵责的。’诸比丘，善于解说的比丘，应如是解说：‘贤友，我等和合、欢悦、无诤、修学时，彼此间却生起了言语冲突、见解纷争、心中怨恨、不满、不悦。导师若了知此事，是会呵责的。再者，贤友，不舍断此法，能证悟涅槃吗？’诸比丘，善于解说的比丘，应如是解说：‘贤友，实则不舍断此法，是不能证悟涅槃的。’”

‘‘තං චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං පරෙ එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘ආයස්මතා නො එතෙ භික්ඛූ අකුසලා වුට්ඨාපෙත්වා කුසලෙ පතිට්ඨාපිතා’ති? සම්මා බ්‍යාකරමානො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඉධාහං, ආවුසො, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිං, තස්ස මෙ භගවා ධම්මං දෙසෙසි, තාහං ධම්මං සුත්වා තෙසං භික්ඛූනං අභාසිං. තං තෙ භික්ඛූ ධම්මං සුත්වා අකුසලා වුට්ඨහිංසු, කුසලෙ පතිට්ඨහිංසූ’ති. එවං බ්‍යාකරමානො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න චෙව අත්තානං උක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොති, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’ති.

“诸比丘，倘若其他比丘这样问那位比丘：‘具寿，是您使这些比丘从不善中出离，安立于善法中吗？’诸比丘，善于解说的比丘，应如是解说：‘贤友们，于此，我前往世尊所在之处，世尊为我说法。我听闻此法后，为那些比丘宣说。那些比丘听闻此法后，从不善中出离，安立于善法中。’诸比丘，实则，如此解说的比丘，既不称扬自己，也不贬低他人，宣说法及随法，并且没有任何合乎义理的言论或反论会招致呵责。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说了此语。那些比丘心意喜悦，欢喜世尊所说。

කින්තිසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං.

第三《紧提经》终。

4. සාමගාමසුත්තං

4. 沙门村经

41. එවං [Pg.32] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති සාමගාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන නිගණ්ඨො නාටපුත්තො පාවායං අධුනාකාලඞ්කතො හොති. තස්ස කාලඞ්කිරියාය භින්නා නිගණ්ඨා ද්වෙධිකජාතා භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘‘න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි, අහං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාමි. කිං ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානිස්සසි! මිච්ඡාපටිපන්නො ත්වමසි, අහමස්මි සම්මාපටිපන්නො. සහිතං මෙ, අසහිතං තෙ. පුරෙවචනීයං පච්ඡා අවච, පච්ඡාවචනීයං පුරෙ අවච. අධිචිණ්ණං තෙ විපරාවත්තං. ආරොපිතො තෙ වාදො. නිග්ගහිතොසි, චර වාදප්පමොක්ඛාය; නිබ්බෙඨෙහි වා සචෙ පහොසී’’ති. වධොයෙව ඛො මඤ්ඤෙ නිගණ්ඨෙසු නාටපුත්තියෙසු වත්තති. යෙපි නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස සාවකා ගිහී ඔදාතවසනා තෙපි නිගණ්ඨෙසු නාටපුත්තියෙසු නිබ්බින්නරූපා විරත්තරූපා පටිවානරූපා යථා තං දුරක්ඛාතෙ ධම්මවිනයෙ දුප්පවෙදිතෙ අනිය්‍යානිකෙ අනුපසමසංවත්තනිකෙ අසම්මාසම්බුද්ධප්පවෙදිතෙ භින්නථූපෙ අප්පටිසරණෙ.

41. 如是我闻：一时，世尊住在释迦国的萨摩村(Sāmagāma)。尔时，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)于波婆城(Pāvā)新近命终。他命终后，尼乾陀们分裂为二，争执、争吵、争论，陷入诤讼，住于以口舌为矛互相攻击：“你不知此法与律，我知此法与律。你如何能知此法与律！你是邪行者，我是正行者。我所说的有益，你所说的无益。应先说的你后说，应后说的你先说。你长久习行的都已颠倒。你的论点已被确立过失，你已被折服。去为你的论点求解脱吧，若有能力，就去辩解吧！” 我想，在尼乾陀·若提子的弟子中，简直只有杀戮在发生。就连尼乾陀·若提子的在家白衣弟子们，也对那些尼乾陀们心生厌患、厌离、退失敬意，因为那法与律是：被恶说、恶示，不能引出，不导向寂静，非由正等觉者所宣示，基础已破，无有归依。

42. අථ ඛො චුන්දො සමණුද්දෙසො පාවායං වස්සංවුට්ඨො යෙන සාමගාමො යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො චුන්දො සමණුද්දෙසො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘නිගණ්ඨො, භන්තෙ, නාටපුත්තො පාවායං අධුනාකාලඞ්කතො. තස්ස කාලඞ්කිරියාය භින්නා නිගණ්ඨා ද්වෙධිකජාතා…පෙ… භින්නථූපෙ අප්පටිසරණෙ’’ති. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො චුන්දං සමණුද්දෙසං එතදවොච – ‘‘අත්ථි ඛො ඉදං, ආවුසො චුන්ද, කථාපාභතං භගවන්තං දස්සනාය. ආයාම, ආවුසො චුන්ද, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං භගවතො ආරොචෙස්සාමා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො චුන්දො සමණුද්දෙසො ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි.

42. 尔时，纯陀(Cunda)沙弥在波婆城(Pāvā)度过雨安居后，便前往娑摩伽村(Sāmagāma)，去见具寿阿难。他走近具寿阿难，行礼后，坐于一旁。坐于一旁的纯陀沙弥对具寿阿难说：“尊者，尼乾陀·若提子(Nigaṇṭha Nāṭaputta)刚在波婆城去世。因他去世，尼乾陀们分裂了，分成两派……其教团根基已毁，无有归依。”听了这话，具寿阿难对纯陀沙弥说：“贤友(āvuso)纯陀，这确实是值得带去禀告世尊的言语之礼。来，贤友纯陀，我们去见世尊，将此事禀告世尊。”纯陀沙弥回答具寿阿难说：“是的，尊者。”

අථ [Pg.33] ඛො ආයස්මා ච ආනන්දො චුන්දො ච සමණුද්දෙසො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, චුන්දො සමණුද්දෙසො එවමාහ – ‘නිගණ්ඨො, භන්තෙ, නාටපුත්තො පාවායං අධුනාකාලඞ්කතො. තස්ස කාලඞ්කිරියාය භින්නා නිගණ්ඨා ද්වෙධිකජාතා…පෙ… භින්නථූපෙ අප්පටිසරණෙ’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘මාහෙව භගවතො අච්චයෙන සඞ්ඝෙ විවාදො උප්පජ්ජි; ස්වාස්ස විවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සාන’’’න්ති.

尔时，具寿阿难与纯陀沙弥一同去见世尊。他们走近世尊，行礼后，坐于一旁。坐于一旁的具寿阿难对世尊说：“世尊，这位纯陀沙弥是这样说的：‘尊者，尼乾陀·若提子刚在波婆城去世。因他去世，尼乾陀们分裂了，分成两派……其教团根基已毁，无有归依。’世尊，我因此这样想：‘愿世尊般涅槃后，僧团中不要生起诤讼。那样的诤讼，将为许多人带来无益与不乐，为广大民众带来损害，为天与人带来无益与痛苦。’”

43. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආනන්ද, යෙ වො මයා ධම්මා අභිඤ්ඤා දෙසිතා, සෙය්‍යථිදං – චත්තාරො සතිපට්ඨානා චත්තාරො සම්මප්පධානා චත්තාරො ඉද්ධිපාදා පඤ්චින්ද්‍රියානි පඤ්ච බලානි සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, පස්සසි නො ත්වං, ආනන්ද, ඉමෙසු ධම්මෙසු ද්වෙපි භික්ඛූ නානාවාදෙ’’ති? ‘‘යෙ මෙ, භන්තෙ, ධම්මා භගවතා අභිඤ්ඤා දෙසිතා, සෙය්‍යථිදං – චත්තාරො සතිපට්ඨානා චත්තාරො සම්මප්පධානා චත්තාරො ඉද්ධිපාදා පඤ්චින්ද්‍රියානි පඤ්ච බලානි සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, නාහං පස්සාමි ඉමෙසු ධම්මෙසු ද්වෙපි භික්ඛූ නානාවාදෙ. යෙ ච ඛො, භන්තෙ, පුග්ගලා භගවන්තං පතිස්සයමානරූපා විහරන්ති තෙපි භගවතො අච්චයෙන සඞ්ඝෙ විවාදං ජනෙය්‍යුං අජ්ඣාජීවෙ වා අධිපාතිමොක්ඛෙ වා. ස්වාස්ස විවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සාන’’න්ති. අප්පමත්තකො සො, ආනන්ද, විවාදො යදිදං – අජ්ඣාජීවෙ වා අධිපාතිමොක්ඛෙ වා. මග්ගෙ වා හි, ආනන්ද, පටිපදාය වා සඞ්ඝෙ විවාදො උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජෙය්‍ය; ස්වාස්ස විවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං.

43. “阿难，你认为如何？我为你们亲证并宣说的这些法，即：四念处、四正勤、四神足、五根、五力、七觉支、八支圣道。阿难，你可曾见过有哪两位比丘在这些法上见解不同？”“世尊，您亲证并宣说的这些法，即：四念处……八支圣道，我未曾见过有哪两位比丘在这些法上见解不同。然而，世尊，那些依止世尊而住的个人，也可能在世尊灭度后，于僧团中因生计或因波罗提木叉而生起诤讼。那样的诤讼将导致许多人的无益与不乐，导致广大人群、天与人的损害、无益与痛苦。”“阿难，那样的诤讼是小事，即关于生计或波罗提木叉的诤讼。阿难，若于僧团中，在道或行道上生起诤讼，那样的诤讼才会导致许多人的无益与不乐，导致广大人群、天与人的损害、无益与痛苦。”

44. ‘‘ඡයිමානි, ආනන්ද, විවාදමූලානි. කතමානි ඡ? ඉධානන්ද, භික්ඛු කොධනො හොති උපනාහී. යො සො, ආනන්ද, භික්ඛු කොධනො හොති උපනාහී සො සත්ථරිපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙපි [Pg.34] අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛායපි න පරිපූරකාරී හොති. යො සො, ආනන්ද, භික්ඛු සත්ථරි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙ… සඞ්ඝෙ අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛාය න පරිපූරකාරී හොති, සො සඞ්ඝෙ විවාදං ජනෙති; යො හොති විවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. එවරූපඤ්චෙ තුම්හෙ, ආනන්ද, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා සමනුපස්සෙය්‍යාථ, තත්‍ර තුම්හෙ, ආනන්ද, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානාය වායමෙය්‍යාථ. එවරූපඤ්චෙ තුම්හෙ, ආනන්ද, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා න සමනුපස්සෙය්‍යාථ. තත්‍ර තුම්හෙ, ආනන්ද, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවාය පටිපජ්ජෙය්‍යාථ. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානං හොති, එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවො හොති.

44. “阿难，有此六种诤讼之根。是哪六种呢？在此，阿难，有比丘易怒、怀恨。阿难，凡是易怒、怀恨的比丘，他对导师不恭敬、不顺从；对法不恭敬、不顺从；对僧团不恭敬、不顺从；且不圆满学处。阿难，凡是对导师不恭敬、不顺从，对法……对僧团不恭敬、不顺从，且不圆满学处的比丘，他就在僧团中引起诤讼；此诤讼导致许多人无益、不乐，导致广大众生遭受损害，导致天人无益与痛苦。阿难，你们若于内或于外见到这样的诤讼之根，阿难，你们就应为断除那邪恶的诤讼之根而努力。阿难，你们若于内或于外未见到这样的诤讼之根，阿难，你们就应为那邪恶的诤讼之根在未来不复生起而行道。如是，此邪恶的诤讼之根得以断除；如是，此邪恶的诤讼之根在未来不复生起。”

45. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු මක්ඛී හොති පළාසී…පෙ… ඉස්සුකී හොති මච්ඡරී…පෙ… සඨො හොති මායාවී…පෙ… පාපිච්ඡො හොති මිච්ඡාදිට්ඨි …පෙ… සන්දිට්ඨිපරාමාසී හොති ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගී. යො සො, ආනන්ද, භික්ඛු සන්දිට්ඨිපරාමාසී හොති ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගී සො සත්ථරිපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සඞ්ඝෙපි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, සික්ඛායපි න පරිපූරකාරී හොති. යො සො, ආනන්ද, භික්ඛු සත්ථරි අගාරවො විහරති අප්පතිස්සො, ධම්මෙ… සඞ්ඝෙ… සික්ඛාය න පරිපූරකාරී හොති සො සඞ්ඝෙ විවාදං ජනෙති; යො හොති විවාදො බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය, බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. එවරූපඤ්චෙ තුම්හෙ, ආනන්ද, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා සමනුපස්සෙය්‍යාථ. තත්‍ර තුම්හෙ, ආනන්ද, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානාය වායමෙය්‍යාථ. එවරූපඤ්චෙ තුම්හෙ, ආනන්ද, විවාදමූලං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා න සමනුපස්සෙය්‍යාථ, තත්‍ර තුම්හෙ, ආනන්ද, තස්සෙව පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවාය පටිපජ්ජෙය්‍යාථ. එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස පහානං හොති, එවමෙතස්ස පාපකස්ස විවාදමූලස්ස ආයතිං අනවස්සවො හොති. ඉමානි ඛො, ආනන්ද, ඡ විවාදමූලානි.

45. “再者，阿难，有比丘抹煞善行、好与人争……有比丘嫉妒、吝啬……有比丘狡诈、虚伪……有比丘有恶欲、持邪见……有比丘执持己见、固执己见、难以舍弃。阿难，凡是执持己见、固执己见、难以舍弃的比丘，他对导师不敬、不从；对法不敬、不从；对僧团不敬、不从；且不圆满学处。阿难，凡是对导师不敬、不从，对法……对僧团……且不圆满学处的比丘，他就在僧团中引起诤讼；那样的诤讼将导致许多人的无益与不乐，以及广大群众、天人众生的不利、无益与痛苦。阿难，你们若于内或于外见到这样的诤讼之根，阿难，你们就应为断除那邪恶的诤讼之根而努力。阿难，你们若于内或于外未见到这样的诤讼之根，阿难，你们就应为那邪恶的诤讼之根在未来不复生起而行道。如是，此邪恶的诤讼之根得以断除；如是，此邪恶的诤讼之根在未来不复生起。阿难，此即六种诤讼之根。”

46. ‘‘චත්තාරිමානි[Pg.35], ආනන්ද, අධිකරණානි. කතමානි චත්තාරි? විවාදාධිකරණං, අනුවාදාධිකරණං, ආපත්තාධිකරණං, කිච්චාධිකරණං – ඉමානි ඛො, ආනන්ද, චත්තාරි අධිකරණානි. සත්ත ඛො පනිමෙ, ආනන්ද, අධිකරණසමථා – උප්පන්නුප්පන්නානං අධිකරණානං සමථාය වූපසමාය සම්මුඛාවිනයො දාතබ්බො, සතිවිනයො දාතබ්බො, අමූළ්හවිනයො දාතබ්බො, පටිඤ්ඤාය කාරෙතබ්බං, යෙභුය්‍යසිකා, තස්සපාපියසිකා, තිණවත්ථාරකො.

46. “阿难，有此四种诤事。是哪四种？诤讼诤事、举罪诤事、犯戒诤事、事务诤事——阿难，此即四种诤事。阿难，又有此七种灭诤法，为平息、止息已生起的各种诤事：应行现前毘尼，应行忆念毘尼，应行不痴毘尼，应依自认而作，应行多数决，应行觅罪相，应行如草覆地法。”

47. ‘‘කථඤ්චානන්ද, සම්මුඛාවිනයො හොති? ඉධානන්ද, භික්ඛූ විවදන්ති ධම්මොති වා අධම්මොති වා විනයොති වා අවිනයොති වා. තෙහානන්ද, භික්ඛූහි සබ්බෙහෙව සමග්ගෙහි සන්නිපතිතබ්බං. සන්නිපතිත්වා ධම්මනෙත්ති සමනුමජ්ජිතබ්බා. ධම්මනෙත්තිං සමනුමජ්ජිත්වා යථා තත්ථ සමෙති තථා තං අධිකරණං වූපසමෙතබ්බං. එවං ඛො, ආනන්ද, සම්මුඛාවිනයො හොති; එවඤ්ච පනිධෙකච්චානං අධිකරණානං වූපසමො හොති යදිදං – සම්මුඛාවිනයෙන.

47. “阿难，现前毘尼是如何成就的呢？阿难，在此，比丘们争论：‘这是法还是非法？这是律还是非律？’阿难，那些比丘应当全部和合集会。集会之后，应当共同探究法理。探究法理之后，法理如何裁定，就应如何平息该诤事。阿难，现前毘尼就是这样成就的；而某些诤事就是以此方式平息的，即通过现前毘尼。”

48. ‘‘කථඤ්චානන්ද, යෙභුය්‍යසිකා හොති? තෙ චෙ, ආනන්ද, භික්ඛූ න සක්කොන්ති තං අධිකරණං තස්මිං ආවාසෙ වූපසමෙතුං. තෙහානන්ද, භික්ඛූහි යස්මිං ආවාසෙ බහුතරා භික්ඛූ සො ආවාසො ගන්තබ්බො. තත්ථ සබ්බෙහෙව සමග්ගෙහි සන්නිපතිතබ්බං. සන්නිපතිත්වා ධම්මනෙත්ති සමනුමජ්ජිතබ්බා. ධම්මනෙත්තිං සමනුමජ්ජිත්වා යථා තත්ථ සමෙති තථා තං අධිකරණං වූපසමෙතබ්බං. එවං ඛො, ආනන්ද, යෙභුය්‍යසිකා හොති, එවඤ්ච පනිධෙකච්චානං අධිකරණානං වූපසමො හොති යදිදං – යෙභුය්‍යසිකාය.

48. “阿难，多数决(yebhuyyasikā)是如何成就的呢？阿难，如果那些比丘不能在那个住处平息该诤事，阿难，那些比丘就应当去比丘更多的住处。在那里，所有比丘都应当和合集会。集会之后，应当共同探究法理。探究法理之后，法理如何裁定，就应如何平息该诤事。阿难，多数决就是这样成就的；而某些诤事就是以此方式平息的，即通过多数决。”

49. ‘‘කථඤ්චානන්ද, සතිවිනයො හොති? ඉධානන්ද, භික්ඛූ භික්ඛුං එවරූපාය ගරුකාය ආපත්තියා චොදෙන්ති පාරාජිකෙන වා පාරාජිකසාමන්තෙන වා – ‘සරතායස්මා එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා’ති? සො එවමාහ – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, සරාමි එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා’ති. තස්ස ඛො, ආනන්ද, භික්ඛුනො සතිවිනයො දාතබ්බො. එවං ඛො, ආනන්ද, සතිවිනයො හොති, එවඤ්ච පනිධෙකච්චානං අධිකරණානං වූපසමො හොති යදිදං – සතිවිනයෙන.

49. 阿难，如何是忆念毘尼(sativinaya)？阿难，于此，诸比丘以如此严重之罪，即波罗夷(pārājika)或近于波罗夷之罪，举罪于一比丘：“具寿(āyasmā)，请忆念您已犯下如此严重之罪，即波罗夷或近于波罗夷之罪！”他如是说：“贤友(āvuso)，我实不忆念曾犯下如此严重之罪，即波罗夷或近于波罗夷之罪。”阿难，应给予那位比丘忆念毘尼。阿难，忆念毘尼即是如此。于此，某些争执便是这样通过忆念毘尼得以平息。

50. ‘‘කථඤ්චානන්ද[Pg.36], අමූළ්හවිනයො හොති? ඉධානන්ද, භික්ඛූ භික්ඛුං එවරූපාය ගරුකාය ආපත්තියා චොදෙන්ති පාරාජිකෙන වා පාරාජිකසාමන්තෙන වා – ‘සරතායස්මා එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා’ති? (සො එවමාහ – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, සරාමි එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා’ති. තමෙනං සො නිබ්බෙඨෙන්තං අතිවෙඨෙති – ‘ඉඞ්ඝායස්මා සාධුකමෙව ජානාහි යදි සරසි එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා’ති.) සො එවමාහ – ‘අහං ඛො, ආවුසො, උම්මාදං පාපුණිං චෙතසො විපරියාසං. තෙන මෙ උම්මත්තකෙන බහුං අස්සාමණකං අජ්ඣාචිණ්ණං භාසිතපරික්කන්තං. නාහං තං සරාමි. මූළ්හෙන මෙ එතං කත’න්ති. තස්ස ඛො, ආනන්ද, භික්ඛුනො අමූළ්හවිනයො දාතබ්බො. එවං ඛො, ආනන්ද, අමූළ්හවිනයො හොති, එවඤ්ච පනිධෙකච්චානං අධිකරණානං වූපසමො හොති යදිදං – අමූළ්හවිනයෙන.

50. 阿难，如何是不痴毘尼(amūḷhavinaya)？阿难，于此，诸比丘以如此严重之罪，即波罗夷(pārājika)或近于波罗夷之罪，举罪于一比丘：“具寿(āyasmā)，请忆念您已犯下如此严重之罪，即波罗夷或近于波罗夷之罪！”他如是说：“贤友(āvuso)，我实不记得犯过如此严重之罪，即波罗夷或近于波罗夷之罪。”举罪者进而追问正在辩解的他：“来，具寿！如果您记得犯过如此严重之罪，即波罗夷或近于波罗夷之罪，请好好地省察！”他于是说：“贤友，我实已陷入疯狂，心意颠倒。因那疯狂，我惯行了许多非沙门所应有的言行，但我不忆念此事。我因迷乱而做了此事。”阿难，应给予那位比丘不痴毘尼。阿难，不痴毘尼即是如此。于此，某些争执便是这样通过不痴毘尼得以平息。

51. ‘‘කථඤ්චානන්ද, පටිඤ්ඤාතකරණං හොති? ඉධානන්ද, භික්ඛු චොදිතො වා අචොදිතො වා ආපත්තිං සරති, විවරති උත්තානීකරොති. තෙන, ආනන්ද, භික්ඛුනා වුඩ්ඪතරං භික්ඛුං උපසඞ්කමිත්වා එකංසං චීවරං කත්වා පාදෙ වන්දිත්වා උක්කුටිකං නිසීදිත්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘අහං, භන්තෙ, ඉත්ථන්නාමං ආපත්තිං ආපන්නො, තං පටිදෙසෙමී’ති. සො එවමාහ – ‘පස්සසී’ති? ‘ආම පස්සාමී’ති. ‘ආයතිං සංවරෙය්‍යාසී’ති. (‘සංවරිස්සාමී’ති.) එවං ඛො, ආනන්ද, පටිඤ්ඤාතකරණං හොති, එවඤ්ච පනිධෙකච්චානං අධිකරණානං වූපසමො හොති යදිදං – පටිඤ්ඤාතකරණෙන.

51. “阿难，如何是承认所作？阿难，于此，比丘被举罪或未被举罪，忆念起罪，将其打开、显露。阿难，该比丘应前往更年长的比丘处，偏袒一肩，礼拜其双足，蹲踞，合掌，应如是说：‘尊者，我犯了某某罪，我发露该罪。’彼比丘问：‘你见到此罪吗？’答：‘是的，我见到。’彼比丘说：‘你将来应当防护。’（答：‘我将防护。’）阿难，承认所作即是如此。并且，某些诤事由此而平息，即通过承认所作。”

52. ‘‘කථඤ්චානන්ද, තස්සපාපියසිකා හොති? ඉධානන්ද, භික්ඛු භික්ඛුං එවරූපාය ගරුකාය ආපත්තියා චොදෙති පාරාජිකෙන වා පාරාජිකසාමන්තෙන වා – ‘සරතායස්මා එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා’ති? සො එවමාහ – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, සරාමි එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං [Pg.37] වා’ති. තමෙනං සො නිබ්බෙඨෙන්තං අතිවෙඨෙති – ‘ඉඞ්ඝායස්මා සාධුකමෙව ජානාහි යදි සරසි එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා’ති. සො එවමාහ – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, සරාමි එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා; සරාමි ච ඛො අහං, ආවුසො, එවරූපිං අප්පමත්තිකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා’ති. තමෙනං සො නිබ්බෙඨෙන්තං අතිවෙඨෙති – ‘ඉඞ්ඝායස්මා සාධුකමෙව ජානාහි යදි සරසි එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා’ති? සො එවමාහ – ‘ඉමඤ්හි නාමාහං, ආවුසො, අප්පමත්තිකං ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වා අපුට්ඨො පටිජානිස්සාමි. කිං පනාහං එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා පුට්ඨො නපටිජානිස්සාමී’ති? සො එවමාහ – ‘ඉමඤ්හි නාම ත්වං, ආවුසො, අප්පමත්තිකං ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වා අපුට්ඨො නපටිජානිස්සසි, කිං පන ත්වං එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා පුට්ඨො පටිජානිස්සසි? ඉඞ්ඝායස්මා සාධුකමෙව ජානාහි යදි සරසි එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා’ති. සො එවමාහ – ‘සරාමි ඛො අහං, ආවුසො, එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා. දවා මෙ එතං වුත්තං, රවා මෙ එතං වුත්තං – නාහං තං සරාමි එවරූපිං ගරුකං ආපත්තිං ආපජ්ජිතා පාරාජිකං වා පාරාජිකසාමන්තං වා’ති. එවං ඛො, ආනන්ද, තස්සපාපියසිකා හොති, එවඤ්ච පනිධෙකච්චානං අධිකරණානං වූපසමො හොති යදිදං – තස්සපාපියසිකාය.

52. “阿难，觅罪相是如何成就的呢？阿难，在此，一位比丘以如此严重的罪——波罗夷或近波罗夷罪——诘问另一位比丘：‘具寿，您记得曾犯下如此严重的罪，即波罗夷或近波罗夷罪吗？’他如此说：‘贤友，我实不记得曾犯下如此严重的罪，即波罗夷或近波罗夷罪。’当他辩解时，诘问者追诘他：‘来，具寿，请仔细想想，您是否记得曾犯下如此严重的罪，即波罗夷或近波罗夷罪？’他如此说：‘贤友，我实不记得曾犯下如此严重的罪，即波罗夷或近波罗夷罪；但我确实记得，贤友，曾犯下像这样的一项轻微的罪。’当他辩解时，诘问者追诘他：‘来，具寿，请仔细想想，您是否记得曾犯下如此严重的罪，即波罗夷或近波罗夷罪？’他如此说：‘贤友，我若是犯了某个轻微的罪，未经询问我也会承认，何况我犯了如此严重的罪——波罗夷或近波罗夷罪——被询问后岂会不承认呢？’诘问者如此说：‘贤友，你若是犯了某个轻微的罪，未经询问尚且不承认，何况你犯了如此严重的罪——波罗夷或近波罗夷罪——被询问后又岂会承认呢？来，具寿，请仔细想想，您是否记得曾犯下如此严重的罪，即波罗夷或近波罗夷罪？’他如此说：‘贤友，我实记得曾犯下如此严重的罪，即波罗夷或近波罗夷罪。我先前说我不记得，那是我仓促间说的，是我说错了。’阿难，觅罪相就是这样成就的。某些诤事也以此方式平息，即通过觅罪相。”

53. ‘‘කථඤ්චානන්ද, තිණවත්ථාරකො හොති? ඉධානන්ද, භික්ඛූනං භණ්ඩනජාතානං කලහජාතානං විවාදාපන්නානං විහරතං බහුං අස්සාමණකං අජ්ඣාචිණ්ණං හොති භාසිතපරික්කන්තං. තෙහානන්ද, භික්ඛූහි සබ්බෙහෙව සමග්ගෙහි සන්නිපතිතබ්බං. සන්නිපතිත්වා එකතොපක්ඛිකානං භික්ඛූනං බ්‍යත්තෙන භික්ඛුනා උට්ඨායාසනා එකංසං චීවරං කත්වා අඤ්ජලිං පණාමෙත්වා සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො –

53. “阿难，草覆法(tiṇavatthāraka)是如何的呢？阿难，于此，有比丘们发生争论、争吵、陷入诤讼而住，惯于言行诸多非沙门所为。阿难，所有那些比丘都应和合集会。集会后，其中一方的一位干练比丘应从座起身，将衣偏袒一肩，合掌，向僧团禀告：”

‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. ඉදං අම්හාකං භණ්ඩනජාතානං කලහජාතානං විවාදාපන්නානං විහරතං බහුං අස්සාමණකං අජ්ඣාචිණ්ණං භාසිතපරික්කන්තං[Pg.38]. යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, අහං යා චෙව ඉමෙසං ආයස්මන්තානං ආපත්ති යා ච අත්තනො ආපත්ති, ඉමෙසඤ්චෙව ආයස්මන්තානං අත්ථාය අත්තනො ච අත්ථාය, සඞ්ඝමජ්ඣෙ තිණවත්ථාරකෙන දෙසෙය්‍යං, ඨපෙත්වා ථුල්ලවජ්ජං ඨපෙත්වා ගිහිපටිසංයුත්ත’’’න්ති.

“‘大德，愿僧团听我言。我们这些发生争论、争吵、陷入诤讼而住者，惯于言行诸多非沙门所为。若僧团时机已到，我为这些具寿们及我自身的利益，在僧团中，以草覆法发露这些具寿们的罪以及我自身的罪，除了粗罪(thullavajja)与和俗人相应的罪(gihipaṭisaṃyutta)。’”

‘‘අථාපරෙසං එකතොපක්ඛිකානං භික්ඛූනං බ්‍යත්තෙන භික්ඛුනා උට්ඨායාසනා එකංසං චීවරං කත්වා අඤ්ජලිං පණාමෙත්වා සඞ්ඝො ඤාපෙතබ්බො –

“然后，另一方的一位干练比丘应从座起身，将衣偏袒一肩，合掌，向僧团禀告：”

‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. ඉදං අම්හාකං භණ්ඩනජාතානං කලහජාතානං විවාදාපන්නානං විහරතං බහුං අස්සාමණකං අජ්ඣාචිණ්ණං භාසිතපරික්කන්තං. යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, අහං යා චෙව ඉමෙසං ආයස්මන්තානං ආපත්ති යා ච අත්තනො ආපත්ති, ඉමෙසඤ්චෙව ආයස්මන්තානං අත්ථාය අත්තනො ච අත්ථාය, සඞ්ඝමජ්ඣෙ තිණවත්ථාරකෙන දෙසෙය්‍යං, ඨපෙත්වා ථුල්ලවජ්ජං ඨපෙත්වා ගිහිපටිසංයුත්ත’’’න්ති.

“‘大德，愿僧团听我言。我们这些发生争论、争吵、陷入诤讼而住者，惯于言行诸多非沙门所为。若僧团时机已到，我为这些具寿们及我自身的利益，在僧团中，以草覆法发露这些具寿们的罪以及我自身的罪，除了粗罪与和俗人相应的罪。’”

‘‘එවං ඛො, ආනන්ද, තිණවත්ථාරකො හොති, එවඤ්ච පනිධෙකච්චානං අධිකරණානං වූපසමො හොති යදිදං – තිණවත්ථාරකෙන.

“阿难，草覆法就是如此。并且，某些诤事就是这样被平息的，即通过草覆法。”

54. ‘‘ඡයිමෙ, ආනන්ද, ධම්මා සාරණීයා පියකරණා ගරුකරණා සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තන්ති. කතමෙ ඡ? ඉධානන්ද, භික්ඛුනො මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

54. “阿难，有此六种忆念法，能引生亲爱与尊重，导向摄益、无诤、和合、一体。是哪六种呢？于此，阿难，比丘对诸同梵行者，无论公开或私下，都现起慈身业。此法亦是忆念法，能引生亲爱与尊重，导向摄益、无诤、和合、一体。”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො මෙත්තං වචීකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“再者，阿难，比丘对诸同梵行者，无论公开或私下，都现起慈语业。此法亦是忆念法，能引生亲爱与尊重，导向摄益、无诤、和合、一体。”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු ආවි චෙව රහො ච. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“再者，阿难，比丘对诸同梵行者，无论公开或私下，都现起慈意业。此法亦是忆念法，能引生亲爱与尊重，导向摄益、无诤、和合、一体。”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු – යෙ තෙ ලාභා ධම්මිකා ධම්මලද්ධා අන්තමසො පත්තපරියාපන්නමත්තම්පි තථාරූපෙහි ලාභෙහි – අපටිවිභත්තභොගී හොති, සීලවන්තෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි සාධාරණභොගී. අයම්පි ධම්මො [Pg.39] සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“再者，阿难，比丘对于那些如法、依法所得的利养，乃至仅是钵中之物，不独享，而是与具戒的诸同梵行者共同受用。此法亦是忆念法，能引生亲爱与尊重，导向摄益、无诤、和合、一体。”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු – යානි තානි සීලානි අඛණ්ඩානි අච්ඡිද්දානි අසබලානි අකම්මාසානි භුජිස්සානි විඤ්ඤුප්පසත්ථානි අපරාමට්ඨානි සමාධිසංවත්තනිකානි තථාරූපෙසු සීලෙසු – සීලසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“再者，阿难，比丘于那些无毁、无穿、无斑、无杂、自在、为智者所赞、不被执取、导向等持的戒，无论公开或私下，与诸同梵行者在戒行上平等共住。此法亦是忆念法，能引生亲爱与尊重，导向摄益、无诤、和合、一体。”

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු – යායං දිට්ඨි අරියා නිය්‍යානිකා නිය්‍යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයා තථාරූපාය දිට්ඨියා – දිට්ඨිසාමඤ්ඤගතො විහරති සබ්‍රහ්මචාරීහි ආවි චෙව රහො ච. අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, ආනන්ද, ඡ සාරණීයා ධම්මා පියකරණා ගරුකරණා සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තන්ති.

再者，阿难，比丘于此圣、能出离、能令其实践者正尽诸苦之见，与同梵行者们，无论公开或私下，皆见解一致而住。此法亦是令人忆念之法，能引生亲爱、尊重，有助于摄益、无诤、和合、同一。阿难，此六种令人忆念之法，能引生亲爱、尊重，有助于摄益、无诤、和合、同一。

‘‘ඉමෙ චෙ තුම්හෙ, ආනන්ද, ඡ සාරණීයෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තෙය්‍යාථ, පස්සථ නො තුම්හෙ, ආනන්ද, තං වචනපථං අණුං වා ථූලං වා යං තුම්හෙ නාධිවාසෙය්‍යාථා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තස්මාතිහානන්ද, ඉමෙ ඡ සාරණීයෙ ධම්මෙ සමාදාය වත්තථ. තං වො භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති.

“阿难，倘若你们受持并实行此六种令人忆念之法，阿难，你们可曾见到任何你们所不能忍受的言语，无论是微小的还是粗重的吗？”“不也，世尊。”“是故，阿难，你们当受持并实行此六种令人忆念之法。那将长久地为你们带来利益与安乐。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说了此语。具寿阿难内心喜悦，随喜世尊所说。

සාමගාමසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

第四《沙摩伽村经》终。

5. සුනක්ඛත්තසුත්තං

5. 善星经

55. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි [Pg.40] භගවතො සන්තිකෙ අඤ්ඤා බ්‍යාකතා හොති – ‘‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමා’’ති. අස්සොසි ඛො සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො – ‘‘සම්බහුලෙහි කිර භික්ඛූහි භගවතො සන්තිකෙ අඤ්ඤා බ්‍යාකතා හොති – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමා’’ති. අථ ඛො සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුතං මෙතං, භන්තෙ – ‘සම්බහුලෙහි කිර භික්ඛූහි භගවතො සන්තිකෙ අඤ්ඤා බ්‍යාකතා – ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමා’’ති. ‘‘යෙ තෙ, භන්තෙ, භික්ඛූ භගවතො සන්තිකෙ අඤ්ඤං බ්‍යාකංසු – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමා’’ති, කච්චි තෙ, භන්තෙ, භික්ඛූ සම්මදෙව අඤ්ඤං බ්‍යාකංසු උදාහු සන්තෙත්ථෙකච්චෙ භික්ඛූ අධිමානෙන අඤ්ඤං බ්‍යාකංසූති?

55. 如是我闻。一时，世尊住在毗舍离(Vesālī)大林中的重阁讲堂(Kūṭāgārasālā)。当时，有众多比丘在世尊面前宣称已证究竟智：“我们了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不再有此有。’”善星离车子(Sunakkhatto licchaviputto)听闻：“据说有众多比丘在世尊面前宣称已证究竟智：‘我们了知：“生已尽，梵行已立，所作已办，不再有此有。”’”于是，善星离车子前往世尊之处；抵达后，顶礼世尊，退坐一旁。坐于一旁的善星离车子对世尊说：“世尊，我听闻：‘据说有众多比丘在世尊面前宣称已证究竟智——“我们了知：生已尽，梵行已立，所作已办，不再有此有。”’”“世尊，那些在世尊面前宣称已证究竟智的比丘，他们是正确地宣称了究竟智呢，还是其中有一些比丘是出于增上慢而宣称已证究竟智呢？”

56. ‘‘යෙ තෙ, සුනක්ඛත්ත, භික්ඛූ මම සන්තිකෙ අඤ්ඤං බ්‍යාකංසු – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාමා’’ති. ‘‘සන්තෙත්ථෙකච්චෙ භික්ඛූ සම්මදෙව අඤ්ඤං බ්‍යාකංසු, සන්ති පනිධෙකච්චෙ භික්ඛූ අධිමානෙනපි අඤ්ඤං බ්‍යාකංසු. තත්‍ර, සුනක්ඛත්ත, යෙ තෙ භික්ඛූ සම්මදෙව අඤ්ඤං බ්‍යාකංසු තෙසං තං තථෙව හොති; යෙ පන තෙ භික්ඛූ අධිමානෙන අඤ්ඤං බ්‍යාකංසු තත්‍ර, සුනක්ඛත්ත, තථාගතස්ස එවං හොති – ‘ධම්මං නෙසං දෙසෙස්ස’න්ති. එවඤ්චෙත්ථ, සුනක්ඛත්ත, තථාගතස්ස හොති – ‘ධම්මං නෙසං දෙසෙස්ස’න්ති. අථ ච පනිධෙකච්චෙ මොඝපුරිසා පඤ්හං අභිසඞ්ඛරිත්වා අභිසඞ්ඛරිත්වා තථාගතං උපසඞ්කමිත්වා පුච්ඡන්ති. තත්‍ර, සුනක්ඛත්ත, යම්පි තථාගතස්ස එවං හොති – ‘ධම්මං නෙසං දෙසෙස්ස’න්ති තස්සපි හොති අඤ්ඤථත්ත’’න්ති. ‘‘එතස්ස භගවා කාලො, එතස්ස සුගත කාලො, යං භගවා ධම්මං දෙසෙය්‍ය. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හි, සුනක්ඛත්ත සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

56. “善星(Sunakkhatta)，那些在我这里的比丘宣称证得究竟智：‘我生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’于此，有些比丘是如实宣称证得究竟智，但也有些比丘是出于增上慢而宣称。善星，那些如实宣称的比丘，他们的情况确实如此；至于那些出于增上慢而宣称的比丘，善星，如来会这样想：‘我应当为他们说法。’善星，于此，如来会这样想：‘我应当为他们说法。’然而，这里有些空虚之人，再三编造问题后，前来请问如来。善星，此时，即使如来有‘我应当为他们说法’这样的想法，那个想法也会发生改变。”“世尊，现在正是时候！善逝(Sugata)，现在正是时候！愿世尊说法，比丘们听闻世尊之言后，必将受持。”“既然如此，善星，你且谛听，善加作意，我当为你说。”“是的，世尊。”离车子(Licchaviputta)善星应诺世尊。世尊说了这番话：

57. ‘‘පඤ්ච [Pg.41] ඛො ඉමෙ, සුනක්ඛත්ත, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා – ඉමෙ ඛො, සුනක්ඛත්ත, පඤ්ච කාමගුණා.

57. “善星，有这五种欲乐。是哪五种呢？眼所识知的色，是可意、可爱、可乐、悦意、与欲相关、能引染著的；耳所识知的声……鼻所识知的香……舌所识知的味……身所识知的触，是可意、可爱、可乐、悦意、与欲相关、能引染著的——善星，这些就是五种欲乐。”

58. ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, සුනක්ඛත්ත, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො පුරිසපුග්ගලො ලොකාමිසාධිමුත්තො අස්ස. ලොකාමිසාධිමුත්තස්ස ඛො, සුනක්ඛත්ත, පුරිසපුග්ගලස්ස තප්පතිරූපී චෙව කථා සණ්ඨාති, තදනුධම්මඤ්ච අනුවිතක්කෙති, අනුවිචාරෙති, තඤ්ච පුරිසං භජති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති; ආනෙඤ්ජපටිසංයුත්තාය ච පන කථාය කච්ඡමානාය න සුස්සූසති, න සොතං ඔදහති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති, න ච තං පුරිසං භජති, න ච තෙන විත්තිං ආපජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, සුනක්ඛත්ත, පුරිසො සකම්හා ගාමා වා නිගමා වා චිරවිප්පවුත්ථො අස්ස. සො අඤ්ඤතරං පුරිසං පස්සෙය්‍ය තම්හා ගාමා වා නිගමා වා අචිරපක්කන්තං. සො තං පුරිසං තස්ස ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා ඛෙමතඤ්ච සුභික්ඛතඤ්ච අප්පාබාධතඤ්ච පුච්ඡෙය්‍ය; තස්ස සො පුරිසො තස්ස ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා ඛෙමතඤ්ච සුභික්ඛතඤ්ච අප්පාබාධතඤ්ච සංසෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, සුනක්ඛත්ත, අපි නු සො පුරිසො තස්ස පුරිසස්ස සුස්සූසෙය්‍ය, සොතං ඔදහෙය්‍ය, අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙය්‍ය, තඤ්ච පුරිසං භජෙය්‍ය, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, සුනක්ඛත්ත, ඨානමෙතං විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො පුරිසපුග්ගලො ලොකාමිසාධිමුත්තො අස්ස. ලොකාමිසාධිමුත්තස්ස ඛො, සුනක්ඛත්ත, පුරිසපුග්ගලස්ස තප්පතිරූපී චෙව කථා සණ්ඨාති, තදනුධම්මඤ්ච අනුවිතක්කෙති, අනුවිචාරෙති, තඤ්ච පුරිසං භජති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති; ආනෙඤ්ජපටිසංයුත්තාය ච පන කථාය කච්ඡමානාය න සුස්සූසති, න සොතං ඔදහති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති, න ච තං පුරිසං භජති, න ච තෙන විත්තිං ආපජ්ජති. සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘ආනෙඤ්ජසංයොජනෙන හි ඛො විසංයුත්තො ලොකාමිසාධිමුත්තො පුරිසපුග්ගලො’’’ති.

58. “善星(Sunakkhatta)，确实存在这种情况：在此，有某个个人倾向于世间利养(lokāmisa)。善星，对于倾向于世间利养的个人，与此相应的话题才能在他心中确立，他随顺此法而寻思、思察，亲近那样的人，并因此感到满足；但当谈论与不动(āneñja)相应的法时，他不想听，不倾耳，不用心去了知，不亲近那样的人，也不会因此感到满足。善星，譬如有人长久远离自己的村庄或市镇，他看见另一个刚从那村庄或市镇来的人。他便会向那人询问那村庄或市镇是否安稳、丰饶、少病；那人便会告诉他那村庄或市镇的安稳、丰饶、少病。善星，你认为如何？那人难道不会想听这个人的话，不会倾耳，不会用心去了知，不会亲近这个人，并因此感到满足吗？”“是的，世尊。”“正是如此，善星，确实存在这种情况：在此，有某个个人倾向于世间利养。善星，对于倾向于世间利养的个人，与此相应的话题才能在他心中确立，他随顺此法而寻思、思察，亲近那样的人，并因此感到满足；但当谈论与不动相应的法时，他不想听，不倾耳，不用心去了知，不亲近那样的人，也不会因此感到满足。他应被如此了知：‘此人是与不动的结缚不相应、而倾向于世间利养的个人。’”

59. ‘‘ඨානං [Pg.42] ඛො පනෙතං, සුනක්ඛත්ත, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො පුරිසපුග්ගලො ආනෙඤ්ජාධිමුත්තො අස්ස. ආනෙඤ්ජාධිමුත්තස්ස ඛො, සුනක්ඛත්ත, පුරිසපුග්ගලස්ස තප්පතිරූපී චෙව කථා සණ්ඨාති, තදනුධම්මඤ්ච අනුවිතක්කෙති, අනුවිචාරෙති, තඤ්ච පුරිසං භජති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති; ලොකාමිසපටිසංයුත්තාය ච පන කථාය කච්ඡමානාය න සුස්සූසති, න සොතං ඔදහති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති, න ච තං පුරිසං භජති, න ච තෙන විත්තිං ආපජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, සුනක්ඛත්ත, පණ්ඩුපලාසො බන්ධනා පවුත්තො අභබ්බො හරිතත්තාය; එවමෙව ඛො, සුනක්ඛත්ත, ආනෙඤ්ජාධිමුත්තස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස යෙ ලොකාමිසසංයොජනෙ සෙ පවුත්තෙ. සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘ලොකාමිසසංයොජනෙන හි ඛො විසංයුත්තො ආනෙඤ්ජාධිමුත්තො පුරිසපුග්ගලො’’’ති.

59. “善星，确实存在这种情况：在此，有某个个人心向不动(āneñja)。善星，对于心向不动的个人，与此相应的话题才能在他心中确立，他随顺此法而寻思、思察，亲近那样的人，并因此感到满足；但当谈论与世间利养(lokāmisa)相应的法时，他不想听，不倾耳，不用心去了知，不亲近那样的人，也不会因此感到满足。善星，犹如枯黄的叶子从叶柄脱落，不能再变绿；正是如此，善星，对于心向不动的个人，凡是世间利养的结缚，都已脱落。他应被如此了知：‘此人是已脱离世间利养的结缚、心向不动的个人。’”

60. ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, සුනක්ඛත්ත, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො පුරිසපුග්ගලො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනාධිමුත්තො අස්ස. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනාධිමුත්තස්ස ඛො, සුනක්ඛත්ත, පුරිසපුග්ගලස්ස තප්පතිරූපී චෙව කථා සණ්ඨාති, තදනුධම්මඤ්ච අනුවිතක්කෙති, අනුවිචාරෙති, තඤ්ච පුරිසං භජති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති; ආනෙඤ්ජපටිසංයුත්තාය ච පන කථාය කච්ඡමානාය න සුස්සූසති, න සොතං ඔදහති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති, න ච තං පුරිසං භජති, න ච තෙන විත්තිං ආපජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, සුනක්ඛත්ත, පුථුසිලා ද්වෙධාභින්නා අප්පටිසන්ධිකා හොති; එවමෙව ඛො, සුනක්ඛත්ත, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනාධිමුත්තස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස යෙ ආනෙඤ්ජසංයොජනෙ සෙ භින්නෙ. සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘ආනෙඤ්ජසංයොජනෙන හි ඛො විසංයුත්තො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනාධිමුත්තො පුරිසපුග්ගලො’’’ති.

60. “善星，确实存在这种情况：在此，有某个个人心向无所有处(ākiñcaññāyatana)。善星，对于心向无所有处的个人，与此相应的话题才能在他心中确立，他随顺此法而寻思、思察，亲近那样的人，并因此感到满足；但当谈论与不动(āneñja)相应的法时，他不想听，不倾耳，不用心去了知，不亲近那样的人，也不会因此感到满足。善星，犹如大石破为两半，不能复合；正是如此，善星，对于心向无所有处的个人，凡是不动的结缚，都已破除。他应被如此了知：‘此人是已脱离不动的结缚、心向无所有处的个人。’”

61. ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, සුනක්ඛත්ත, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො පුරිසපුග්ගලො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනාධිමුත්තො අස්ස. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනාධිමුත්තස්ස ඛො, සුනක්ඛත්ත, පුරිසපුග්ගලස්ස තප්පතිරූපී චෙව කථා සණ්ඨාති, තදනුධම්මඤ්ච අනුවිතක්කෙති, අනුවිචාරෙති, තඤ්ච පුරිසං භජති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති; ආකිඤ්චඤ්ඤායතනපටිසංයුත්තාය ච පන කථාය කච්ඡමානාය න සුස්සූසති, න සොතං ඔදහති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති, න ච තං පුරිසං භජති, න ච තෙන විත්තිං ආපජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, සුනක්ඛත්ත, පුරිසො මනුඤ්ඤභොජනං භුත්තාවී ඡඩ්ඩෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤසි, සුනක්ඛත්ත, අපි [Pg.43] නු තස්ස පුරිසස්ස තස්මිං භත්තෙ පුන භොත්තුකම්‍යතා අස්සා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අදුඤ්හි, භන්තෙ, භත්තං පටිකූලසම්මත’’න්ති. ‘‘එවමෙව ඛො, සුනක්ඛත්ත, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනාධිමුත්තස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස යෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසංයොජනෙ සෙ වන්තෙ. සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසංයොජනෙන හි ඛො විසංයුත්තො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනාධිමුත්තො පුරිසපුග්ගලො’ති.

61. “善星，有此情况：在此，某个个人(purisapuggala)心向于非想非非想处(nevasaññānāsaññāyatana)。善星，对于心向于非想非非想处的个人，与他相应的言谈便会成立，他会随顺那法而寻思、伺察，亲近那样的人，并因此而感到满足；然而，当谈论与无所有处(ākiñcaññāyatana)相应的言谈时，他不想听，不侧耳倾听，不立心去了知，也不亲近那样的人，不会因此而感到满足。善星，譬如有人吃完美味的食物后吐了出来。善星，你认为如何？那个人对那食物还会再有食欲吗？”“世尊，不会。”“那是什么原因呢？”“世尊，因为那食物已被视为是令人厌恶的。”“正是如此，善星，对于心向于非想非非想处的个人，凡是与无所有处相应的结，他都已吐弃。他应被如此了知：‘此个人实已离无所有处结，是心向于非想非非想处者。’”

62. ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, සුනක්ඛත්ත, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො පුරිසපුග්ගලො සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තො අස්ස. සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තස්ස ඛො, සුනක්ඛත්ත, පුරිසපුග්ගලස්ස තප්පතිරූපී චෙව කථා සණ්ඨාති, තදනුධම්මඤ්ච අනුවිතක්කෙති, අනුවිචාරෙති, තඤ්ච පුරිසං භජති, තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජති; නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනපටිසංයුත්තාය ච පන කථාය කච්ඡමානාය න සුස්සූසති, න සොතං ඔදහති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති, න ච තං පුරිසං භජති, න ච තෙන විත්තිං ආපජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, සුනක්ඛත්ත, තාලො මත්ථකච්ඡින්නො අභබ්බො පුන විරුළ්හියා; එවමෙව ඛො, සුනක්ඛත්ත, සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස යෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසංයොජනෙ සෙ උච්ඡින්නමූලෙ තාලාවත්ථුකතෙ අනභාවංකතෙ ආයතිං අනුප්පාදධම්මෙ. සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසංයොජනෙන හි ඛො විසංයුත්තො සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තො පුරිසපුග්ගලො’’’ති.

62. 善星，有此情形：在此，有某位漏尽的个人正倾向于涅槃。善星，对于正倾向于涅槃的漏尽个人，与此相应的言谈便得以安立，他随顺那法而寻思、伺察，亲近那样的人，并因此而感到欢喜；然而，当谈论与非想非非想处(nevasaññānāsaññāyatana)相应的话语时，他不想听，不侧耳倾听，不专心致志以求了知，也不亲近那样的人，不因此而感到欢喜。善星，譬如被砍去顶端的棕榈树，不能够再次生长；善星，正是如此，对于正倾向于涅槃的漏尽个人，凡是与非想非非想处相应的结，都已被根除，如同棕榈树桩，已成非有，于未来不再生起。他应被如此了知：“此位个人实已脱离非想非非想处结，是一位正倾向于涅槃的漏尽者。”

63. ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, සුනක්ඛත්ත, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චස්ස භික්ඛුනො එවමස්ස – ‘තණ්හා ඛො සල්ලං සමණෙන වුත්තං, අවිජ්ජාවිසදොසො, ඡන්දරාගබ්‍යාපාදෙන රුප්පති. තං මෙ තණ්හාසල්ලං පහීනං, අපනීතො අවිජ්ජාවිසදොසො, සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තොහමස්මී’ති. එවංමානි අස්ස අතථං සමානං. සො යානි සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තස්ස අසප්පායානි තානි අනුයුඤ්ජෙය්‍ය; අසප්පායං චක්ඛුනා රූපදස්සනං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං සොතෙන සද්දං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං ඝානෙන ගන්ධං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං ජිව්හාය රසං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං කායෙන ඵොට්ඨබ්බං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය[Pg.44], අසප්පායං මනසා ධම්මං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය. තස්ස අසප්පායං චක්ඛුනා රූපදස්සනං අනුයුත්තස්ස, අසප්පායං සොතෙන සද්දං අනුයුත්තස්ස, අසප්පායං ඝානෙන ගන්ධං අනුයුත්තස්ස, අසප්පායං ජිව්හාය රසං අනුයුත්තස්ස, අසප්පායං කායෙන ඵොට්ඨබ්බං අනුයුත්තස්ස, අසප්පායං මනසා ධම්මං අනුයුත්තස්ස රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙය්‍ය. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛං.

63. “善星，有此情形：在此，某位比丘可能会这样想：‘沙门说贪爱是箭，无明之毒害因欲贪与瞋恚而发作。我那贪爱之箭已被舍弃，无明之毒害已被去除，我已正确地倾向于涅槃。’他虽有此慢心，却非事实。他会去从事那些对正确倾向涅槃者不适宜之事；他会从事以眼看不适宜的色，以耳听不适宜的声，以鼻嗅不适宜的香，以舌尝不适宜的味，以身触不适宜的触，以意知不适宜的法。当他从事以眼看不适宜的色，以耳听不适宜的声，以鼻嗅不适宜的香，以舌尝不适宜的味，以身触不适宜的触，以意知不适宜的法时，贪欲就会侵袭其心。他的心为贪欲所侵袭，就会遭遇死亡，或几近于死的痛苦。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, සුනක්ඛත්ත, පුරිසො සල්ලෙන විද්ධො අස්ස සවිසෙන ගාළ්හූපලෙපනෙන. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො සත්ථෙන වණමුඛං පරිකන්තෙය්‍ය. සත්ථෙන වණමුඛං පරිකන්තිත්වා එසනියා සල්ලං එසෙය්‍ය. එසනියා සල්ලං එසිත්වා සල්ලං අබ්බුහෙය්‍ය, අපනෙය්‍ය විසදොසං සඋපාදිසෙසං. සඋපාදිසෙසොති ජානමානො සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අම්භො පුරිස, උබ්භතං ඛො තෙ සල්ලං, අපනීතො විසදොසො සඋපාදිසෙසො. අනලඤ්ච තෙ අන්තරායාය. සප්පායානි චෙව භොජනානි භුඤ්ජෙය්‍යාසි, මා තෙ අසප්පායානි භොජනානි භුඤ්ජතො වණො අස්සාවී අස්ස. කාලෙන කාලඤ්ච වණං ධොවෙය්‍යාසි, කාලෙන කාලං වණමුඛං ආලිම්පෙය්‍යාසි, මා තෙ න කාලෙන කාලං වණං ධොවතො න කාලෙන කාලං වණමුඛං ආලිම්පතො පුබ්බලොහිතං වණමුඛං පරියොනන්ධි. මා ච වාතාතපෙ චාරිත්තං අනුයුඤ්ජි, මා තෙ වාතාතපෙ චාරිත්තං අනුයුත්තස්ස රජොසූකං වණමුඛං අනුද්ධංසෙසි. වණානුරක්ඛී ච, අම්භො පුරිස, විහරෙය්‍යාසි වණසාරොපී’ති. තස්ස එවමස්ස – ‘උබ්භතං ඛො මෙ සල්ලං, අපනීතො විසදොසො අනුපාදිසෙසො. අනලඤ්ච මෙ අන්තරායායා’ති. සො අසප්පායානි චෙව භොජනානි භුඤ්ජෙය්‍ය. තස්ස අසප්පායානි භොජනානි භුඤ්ජතො වණො අස්සාවී අස්ස. න ච කාලෙන කාලං වණං ධොවෙය්‍ය, න ච කාලෙන කාලං වණමුඛං ආලිම්පෙය්‍ය. තස්ස න කාලෙන කාලං වණං ධොවතො, න කාලෙන කාලං වණමුඛං ආලිම්පතො පුබ්බලොහිතං වණමුඛං පරියොනන්ධෙය්‍ය. වාතාතපෙ ච චාරිත්තං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය. තස්ස වාතාතපෙ චාරිත්තං අනුයුත්තස්ස රජොසූකං වණමුඛං [Pg.45] අනුද්ධංසෙය්‍ය. න ච වණානුරක්ඛී විහරෙය්‍ය න වණසාරොපී. තස්ස ඉමිස්සා ච අසප්පායකිරියාය, අසුචි විසදොසො අපනීතො සඋපාදිසෙසො තදුභයෙන වණො පුථුත්තං ගච්ඡෙය්‍ය. සො පුථුත්තං ගතෙන වණෙන මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛං.

“善星宿(Sunakkhatta)，譬如有人被一支涂有剧毒、厚敷毒药的箭矢射中。他的朋友、同僚、亲族会为他请来一位外科医师。那位外科医师会用刀切开伤口，切开伤口后，用探针探寻箭矢。用探针探寻到箭矢后，拔出箭矢，清除那带有残余的毒患。他知道尚有残余，便会如此说：‘朋友，你的箭矢已被拔出，带有残余的毒患已被清除，但这不足以危及你的生命。你应食用适宜的食物，不要食用不适宜的食物，以免你食用不适宜的食物时，伤口流脓。你应按时清洗伤口，按时涂抹伤口，以免你不按时清洗伤口、不按时涂抹伤口时，脓血覆盖伤口。不要在风日中行走，以免你在风日中行走时，尘屑损害伤口。朋友，你应守护伤口，令其愈合。’那人会如此想：‘我的箭矢已被拔出，毒患已被清除，没有残余了。这不足以危及我的生命了。’他会食用不适宜的食物。他食用不适宜的食物时，伤口会流脓。他不会按时清洗伤口，也不会按时涂抹伤口。他不按时清洗伤口、不按时涂抹伤口时，脓血会覆盖伤口。他会在风日中行走。他在风日中行走时，尘屑会损害伤口。他不会守护伤口，也不会令其愈合。由于此不当行为，以及那虽被清除但仍有残余的不净毒患，伤口会因这两者而恶化。他会因恶化的伤口而遭遇死亡，或者遭遇等同死亡的痛苦。”

‘‘එවමෙව ඛො, සුනක්ඛත්ත, ඨානමෙතං විජ්ජති යං ඉධෙකච්චස්ස භික්ඛුනො එවමස්ස – ‘තණ්හා ඛො සල්ලං සමණෙන වුත්තං, අවිජ්ජාවිසදොසො ඡන්දරාගබ්‍යාපාදෙන රුප්පති. තං මෙ තණ්හාසල්ලං පහීනං, අපනීතො අවිජ්ජාවිසදොසො, සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තොහමස්මී’ති. එවංමානි අස්ස අතථං සමානං. සො යානි සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තස්ස අසප්පායානි තානි අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං චක්ඛුනා රූපදස්සනං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං සොතෙන සද්දං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං ඝානෙන ගන්ධං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං ජිව්හාය රසං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං කායෙන ඵොට්ඨබ්බං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං මනසා ධම්මං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය. තස්ස අසප්පායං චක්ඛුනා රූපදස්සනං අනුයුත්තස්ස, අසප්පායං සොතෙන සද්දං අනුයුත්තස්ස, අසප්පායං ඝානෙන ගන්ධං අනුයුත්තස්ස, අසප්පායං ජිව්හාය රසං අනුයුත්තස්ස, අසප්පායං කායෙන ඵොට්ඨබ්බං අනුයුත්තස්ස, අසප්පායං මනසා ධම්මං අනුයුත්තස්ස රාගො චිත්තං අනුද්ධංසෙය්‍ය. සො රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය මරණමත්තං වා දුක්ඛං. මරණඤ්හෙතං, සුනක්ඛත්ත, අරියස්ස විනයෙ යො සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තති; මරණමත්තඤ්හෙතං, සුනක්ඛත්ත, දුක්ඛං යං අඤ්ඤතරං සංකිලිට්ඨං ආපත්තිං ආපජ්ජති.

“正是如此，善星，有此可能，即在此处，某位比丘会如此想——‘沙门说贪爱是箭矢；无明之毒素因欲贪与瞋恚而发作。我的贪爱之箭矢已被舍弃，无明之毒素已被去除，我已正确地倾向涅槃。’他如此自负，但事实并非如此。他会致力于那些不利于正确倾向涅槃的事物：他会致力于以眼观看不适宜的色，以耳听闻不适宜的声音，以鼻嗅闻不适宜的气味，以舌品尝不适宜的味道，以身感受不适宜的触，以意认识不适宜的法。当他致力于以眼观看不适宜的色，以耳听闻不适宜的声音，以鼻嗅闻不适宜的气味，以舌品尝不适宜的味道，以身感受不适宜的触，以意认识不适宜的法时，贪欲就会败坏其心。其心被贪欲败坏后，他就会遭遇死亡，或者遭遇等同死亡的痛苦。善星，在圣者之律中，凡是舍弃学处而还俗者，此即是死亡；善星，凡是犯下某种染污之罪者，此即是等同死亡的痛苦。”

64. ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, සුනක්ඛත්ත, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චස්ස භික්ඛුනො එවමස්ස – ‘තණ්හා ඛො සල්ලං සමණෙන වුත්තං, අවිජ්ජාවිසදොසො ඡන්දරාගබ්‍යාපාදෙන රුප්පති. තං මෙ තණ්හාසල්ලං පහීනං, අපනීතො අවිජ්ජාවිසදොසො, සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තොහමස්මී’ති. සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තස්සෙව සතො සො යානි සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තස්ස අසප්පායානි තානි නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං චක්ඛුනා රූපදස්සනං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං සොතෙන සද්දං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං ඝානෙන ගන්ධං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං ජිව්හාය රසං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං කායෙන ඵොට්ඨබ්බං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං මනසා ධම්මං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය. තස්ස අසප්පායං චක්ඛුනා රූපදස්සනං නානුයුත්තස්ස, අසප්පායං සොතෙන සද්දං නානුයුත්තස්ස, අසප්පායං ඝානෙන ගන්ධං නානුයුත්තස්ස, අසප්පායං ජිව්හාය රසං නානුයුත්තස්ස, අසප්පායං [Pg.46] කායෙන ඵොට්ඨබ්බං නානුයුත්තස්ස, අසප්පායං මනසා ධම්මං නානුයුත්තස්ස රාගො චිත්තං නානුද්ධංසෙය්‍ය. සො න රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන නෙව මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය න මරණමත්තං වා දුක්ඛං.

64. 善星，于此教法中，确实有此可能：某位比丘会如此想：“沙门说渴爱是箭，无明毒害因欲贪与嗔恚而变坏。我已断除那渴爱之箭，已去除无明毒害，我已是善于倾心于涅槃者。”他既已善于倾心于涅槃，就不应从事那些不适宜之事：不应以眼观看那不适宜的色，不应以耳听闻那不适宜的声，不应以鼻嗅闻那不适宜的香，不应以舌品尝那不适宜的味，不应以身感受那不适宜的触，不应以意认知那不适宜的法。当他不以眼观看那不适宜的色，不以耳听闻那不适宜的声，不以鼻嗅闻那不适宜的香，不以舌品尝那不适宜的味，不以身感受那不适宜的触，不以意认知那不适宜的法时，贪欲就不会毁坏其心。由于心不被贪欲所毁坏，他既不至于死亡，也不至于遭受濒临死亡的痛苦。

‘‘සෙය්‍යථාපි, සුනක්ඛත්ත, පුරිසො සල්ලෙන විද්ධො අස්ස සවිසෙන ගාළ්හූපලෙපනෙන. තස්ස මිත්තාමච්චා ඤාතිසාලොහිතා භිසක්කං සල්ලකත්තං උපට්ඨාපෙය්‍යුං. තස්ස සො භිසක්කො සල්ලකත්තො සත්ථෙන වණමුඛං පරිකන්තෙය්‍ය. සත්ථෙන වණමුඛං පරිකන්තිත්වා එසනියා සල්ලං එසෙය්‍ය. එසනියා සල්ලං එසිත්වා සල්ලං අබ්බුහෙය්‍ය, අපනෙය්‍ය විසදොසං අනුපාදිසෙසං. අනුපාදිසෙසොති ජානමානො සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අම්භො පුරිස, උබ්භතං ඛො තෙ සල්ලං, අපනීතො විසදොසො අනුපාදිසෙසො. අනලඤ්ච තෙ අන්තරායාය. සප්පායානි චෙව භොජනානි භුඤ්ජෙය්‍යාසි, මා තෙ අසප්පායානි භොජනානි භුඤ්ජතො වණො අස්සාවී අස්ස. කාලෙන කාලඤ්ච වණං ධොවෙය්‍යාසි, කාලෙන කාලං වණමුඛං ආලිම්පෙය්‍යාසි. මා තෙ න කාලෙන කාලං වණං ධොවතො න කාලෙන කාලං වණමුඛං ආලිම්පතො පුබ්බලොහිතං වණමුඛං පරියොනන්ධි. මා ච වාතාතපෙ චාරිත්තං අනුයුඤ්ජි, මා තෙ වාතාතපෙ චාරිත්තං අනුයුත්තස්ස රජොසූකං වණමුඛං අනුද්ධංසෙසි. වණානුරක්ඛී ච, අම්භො පුරිස, විහරෙය්‍යාසි වණසාරොපී’ති. තස්ස එවමස්ස – ‘උබ්භතං ඛො මෙ සල්ලං, අපනීතො විසදොසො අනුපාදිසෙසො. අනලඤ්ච මෙ අන්තරායායා’ති. සො සප්පායානි චෙව භොජනානි භුඤ්ජෙය්‍ය. තස්ස සප්පායානි භොජනානි භුඤ්ජතො වණො න අස්සාවී අස්ස. කාලෙන කාලඤ්ච වණං ධොවෙය්‍ය, කාලෙන කාලං වණමුඛං ආලිම්පෙය්‍ය. තස්ස කාලෙන කාලං වණං ධොවතො කාලෙන කාලං වණමුඛං ආලිම්පතො න පුබ්බලොහිතං වණමුඛං පරියොනන්ධෙය්‍ය. න ච වාතාතපෙ චාරිත්තං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය. තස්ස වාතාතපෙ චාරිත්තං අනනුයුත්තස්ස රජොසූකං වණමුඛං නානුද්ධංසෙය්‍ය. වණානුරක්ඛී ච විහරෙය්‍ය වණසාරොපී. තස්ස ඉමිස්සා ච සප්පායකිරියාය අසු ච විසදොසො අපනීතො අනුපාදිසෙසො තදුභයෙන වණො විරුහෙය්‍ය. සො රුළ්හෙන වණෙන සඤ්ඡවිනා නෙව මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය න මරණමත්තං වා දුක්ඛං.

“善星(Sunakkhatta)，譬如有人被一支涂有剧毒、厚涂毒药的箭矢射中。他的朋友、同僚、亲族会为他请来一位外科医师。那位外科医师会用刀割开伤口。割开伤口后，会用探针探寻箭矢。用探针探寻箭矢后，会拔出箭矢，清除毒素，不留任何残余。他知道没有残余时，便会如此说：‘先生，你的箭矢已被拔出，毒素已被清除，没有残余。这不足以对你造成危害。你应食用适宜的食物，不要食用不适宜的食物，以免你食用不适宜的食物时，伤口流脓。你应适时清洗伤口，适时涂抹伤口，以免你不适时清洗伤口、不适时涂抹伤口时，脓血覆盖伤口。你不要在风日中活动，以免你在风日中活动时，尘土和谷芒损害伤口。先生，你应护持伤口，使伤口痊愈。’他会如此想：‘我的箭矢已被拔出，毒素已被清除，没有残余了。这不足以对我造成危害了。’他会食用适宜的食物。他食用适宜的食物时，伤口不会流脓。他会适时清洗伤口，适时涂抹伤口。他适时清洗伤口、适时涂抹伤口时，脓血不会覆盖伤口。他不会在风日中活动。他不在风日中活动时，尘土和谷芒不会损害伤口。他会护持伤口，使伤口痊愈。由于这种适宜的行为，以及那已被清除的无残余毒素，伤口会因这两者而痊愈。伤口痊愈、皮肤长好之后，他既不会遭遇死亡，也不会遭遇濒临死亡的痛苦。”

‘‘එවමෙව [Pg.47] ඛො, සුනක්ඛත්ත, ඨානමෙතං විජ්ජති යං ඉධෙකච්චස්ස භික්ඛුනො එවමස්ස – ‘තණ්හා ඛො සල්ලං සමණෙන වුත්තං, අවිජ්ජාවිසදොසො ඡන්දරාගබ්‍යාපාදෙන රුප්පති. තං මෙ තණ්හාසල්ලං පහීනං, අපනීතො අවිජ්ජාවිසදොසො, සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තොහමස්මී’ති. සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තස්සෙව සතො සො යානි සම්මා නිබ්බානාධිමුත්තස්ස අසප්පායානි තානි නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං චක්ඛුනා රූපදස්සනං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං සොතෙන සද්දං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං ඝානෙන ගන්ධං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං ජිව්හාය රසං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං කායෙන ඵොට්ඨබ්බං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය, අසප්පායං මනසා ධම්මං නානුයුඤ්ජෙය්‍ය. තස්ස අසප්පායං චක්ඛුනා රූපදස්සනං නානුයුත්තස්ස, අසප්පායං සොතෙන සද්දං නානුයුත්තස්ස, අසප්පායං ඝානෙන ගන්ධං නානුයුත්තස්ස, අසප්පායං ජිව්හාය රසං නානුයුත්තස්ස, අසප්පායං කායෙන ඵොට්ඨබ්බං නානුයුත්තස්ස, අසප්පායං මනසා ධම්මං නානුයුත්තස්ස, රාගො චිත්තං නානුද්ධංසෙය්‍ය. සො න රාගානුද්ධංසිතෙන චිත්තෙන නෙව මරණං වා නිගච්ඡෙය්‍ය න මරණමත්තං වා දුක්ඛං.

“善星，的确如此。有此情形：于此，某位比丘会这样想：‘沙门已说，贪爱是箭，无明之毒因欲贪与嗔恚而败坏。我已断除那贪爱之箭，已去除无明之毒，我已正确地倾向涅槃。’已正确倾向涅槃的他，不应从事那些不适宜之事：不应以眼观看不适宜的色，不应以耳听不适宜的声，不应以鼻嗅不适宜的香，不应以舌尝不适宜的味，不应以身触不适宜的触，不应以意知不适宜的法。当他不以眼观看不适宜的色，不以耳听不适宜的声，不以鼻嗅不适宜的香，不以舌尝不适宜的味，不以身触不适宜的触，不以意知不适宜的法时，贪欲就不会败坏其心。由于心不为贪欲所败坏，他既不会走向死亡，也不会遭受如死之苦。”

65. ‘‘උපමා ඛො මෙ අයං, සුනක්ඛත්ත, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය. අයංයෙවෙත්ථ අත්ථො – වණොති ඛො, සුනක්ඛත්ත, ඡන්නෙතං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අධිවචනං; විසදොසොති ඛො, සුනක්ඛත්ත, අවිජ්ජායෙතං අධිවචනං; සල්ලන්ති ඛො, සුනක්ඛත්ත, තණ්හායෙතං අධිවචනං; එසනීති ඛො, සුනක්ඛත්ත, සතියායෙතං අධිවචනං; සත්ථන්ති ඛො, සුනක්ඛත්ත, අරියායෙතං පඤ්ඤාය අධිවචනං; භිසක්කො සල්ලකත්තොති ඛො, සුනක්ඛත්ත, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

65. “善星，我作此譬喻，是为了说明义理。此中义理如下：善星，‘伤口’，实是内六处(ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ)的同义词；善星，‘毒’，实是无明(avijjā)的同义词；善星，‘箭’，实是贪爱(taṇhā)的同义词；善星，‘探针’，实是念(sati)的同义词；善星，‘刀’，实是圣慧(ariyā paññā)的同义词；善星，‘医师、外科医者’，实是如来、应供、正等觉者的同义词。”

‘‘සො වත, සුනක්ඛත්ත, භික්ඛු ඡසු ඵස්සායතනෙසු සංවුතකාරී ‘උපධි දුක්ඛස්ස මූල’න්ති – ඉති විදිත්වා නිරුපධි උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො උපධිස්මිං වා කායං උපසංහරිස්සති චිත්තං වා උප්පාදෙස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, සුනක්ඛත්ත, ආපානීයකංසො වණ්ණසම්පන්නො ගන්ධසම්පන්නො රසසම්පන්නො; සො ච ඛො විසෙන සංසට්ඨො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ජීවිතුකාමො අමරිතුකාමො සුඛකාමො දුක්ඛපටිකූලො. තං කිං මඤ්ඤසි, සුනක්ඛත්ත, අපි නු සො පුරිසො අමුං ආපානීයකංසං පිවෙය්‍ය යං ජඤ්ඤා – ‘ඉමාහං පිවිත්වා මරණං වා නිගච්ඡාමි මරණමත්තං වා දුක්ඛ’’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, සුනක්ඛත්ත, සො වත භික්ඛු ඡසු ඵස්සායතනෙසු සංවුතකාරී ‘උපධි දුක්ඛස්ස මූල’න්ති – ඉති විදිත්වා නිරුපධි උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො [Pg.48] උපධිස්මිං වා කායං උපසංහරිස්සති චිත්තං වා උප්පාදෙස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, සුනක්ඛත්ත, ආසීවිසො ඝොරවිසො. අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය ජීවිතුකාමො අමරිතුකාමො සුඛකාමො දුක්ඛපටිකූලො. තං කිං මඤ්ඤසි, සුනක්ඛත්ත, අපි නු සො පුරිසො අමුස්ස ආසීවිසස්ස ඝොරවිසස්ස හත්ථං වා අඞ්ගුට්ඨං වා දජ්ජා යං ජඤ්ඤා – ‘ඉමිනාහං දට්ඨො මරණං වා නිගච්ඡාමි මරණමත්තං වා දුක්ඛ’’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, සුනක්ඛත්ත, සො වත භික්ඛු ඡසු ඵස්සායතනෙසු සංවුතකාරී ‘උපධි දුක්ඛස්ස මූල’න්ති – ඉති විදිත්වා නිරුපධි උපධිසඞ්ඛයෙ විමුත්තො උපධිස්මිං වා කායං උපසංහරිස්සති චිත්තං වා උප්පාදෙස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති.

“善星，诚然，若有比丘于六触处(phassāyatana)善于防护，了知‘依著(upadhi)是苦的根源’，如是了知后，无有依著，于依著之灭尽中解脱，他还会于依著中投入身体或生起心念吗？此事绝无可能。善星，譬如有一杯饮水，色香味俱全，但确实掺有毒药。这时来了一个想活命、不想死、想安乐、厌恶痛苦的人。善星，你认为如何？那人明知‘我喝了它就会死亡，或遭受如死的痛苦’，他还会喝那杯饮水吗？”“绝不会，世尊。”“善星，正是如此，诚然，若有比丘于六触处善于防护，了知‘依著是苦的根源’，如是了知后，无有依著，于依著之灭尽中解脱，他还会于依著中投入身体或生起心念吗？此事绝无可能。善星，譬如有一条剧毒的毒蛇。这时来了一个想活命、不想死、想安乐、厌恶痛苦的人。善星，你认为如何？那人明知‘我被它咬了就会死亡，或遭受如死的痛苦’，他还会向那条剧毒的毒蛇伸出手或拇指吗？”“绝不会，世尊。”“善星，正是如此，诚然，若有比丘于六触处善于防护，了知‘依著是苦的根源’，如是了知后，无有依著，于依著之灭尽中解脱，他还会于依著中投入身体或生起心念吗？此事绝无可能。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො සුනක්ඛත්තො ලිච්ඡවිපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说了这番话。离车子善星(Sunakkhatta)心怀悦豫，对世尊所说之法欢喜信受。

සුනක්ඛත්තසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

第五《善星经》终。

6. ආනෙඤ්ජසප්පායසුත්තං

6. 不动适宜经

66. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කුරූසු විහරති කම්මාසධම්මං නාම කුරූනං නිගමො. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘අනිච්චා, භික්ඛවෙ, කාමා තුච්ඡා මුසා මොසධම්මා. මායාකතමෙ තං, භික්ඛවෙ, බාලලාපනං. යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා කාමා, යෙ ච සම්පරායිකා කාමා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා කාමසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා කාමසඤ්ඤා – උභයමෙතං මාරධෙය්‍යං, මාරස්සෙස විසයො, මාරස්සෙස නිවාපො, මාරස්සෙස ගොචරො. එත්ථෙතෙ පාපකා අකුසලා මානසා අභිජ්ඣාපි බ්‍යාපාදාපි සාරම්භාපි සංවත්තන්ති. තෙව අරියසාවකස්ස ඉධමනුසික්ඛතො අන්තරායාය සම්භවන්ති. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා කාමා, යෙ ච සම්පරායිකා කාමා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා කාමසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා කාමසඤ්ඤා – උභයමෙතං මාරධෙය්‍යං, මාරස්සෙස විසයො, මාරස්සෙස නිවාපො, මාරස්සෙස ගොචරො. එත්ථෙතෙ [Pg.49] පාපකා අකුසලා මානසා අභිජ්ඣාපි බ්‍යාපාදාපි සාරම්භාපි සංවත්තන්ති, තෙව අරියසාවකස්ස ඉධමනුසික්ඛතො අන්තරායාය සම්භවන්ති. යංනූනාහං විපුලෙන මහග්ගතෙන චෙතසා විහරෙය්‍යං අභිභුය්‍ය ලොකං අධිට්ඨාය මනසා. විපුලෙන හි මෙ මහග්ගතෙන චෙතසා විහරතො අභිභුය්‍ය ලොකං අධිට්ඨාය මනසා යෙ පාපකා අකුසලා මානසා අභිජ්ඣාපි බ්‍යාපාදාපි සාරම්භාපි තෙ න භවිස්සන්ති. තෙසං පහානා අපරිත්තඤ්ච මෙ චිත්තං භවිස්සති අප්පමාණං සුභාවිත’න්ති. තස්ස එවංපටිපන්නස්ස තබ්බහුලවිහාරිනො ආයතනෙ චිත්තං පසීදති. සම්පසාදෙ සති එතරහි වා ආනෙඤ්ජං සමාපජ්ජති පඤ්ඤාය වා අධිමුච්චති කායස්ස භෙදා පරං මරණා. ඨානමෙතං විජ්ජති යං තංසංවත්තනිකං විඤ්ඤාණං අස්ස ආනෙඤ්ජූපගං. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමා ආනෙඤ්ජසප්පායා පටිපදා අක්ඛායති’’.

66. 如是我闻。一时，世尊住在俱卢国(Kurū)，一个名叫剑磨瑟昙(Kammāsadhamma)的俱卢人市镇。在那里，世尊对诸比丘说：“诸比丘！”“尊者！”那些比丘回答世尊。世尊这样说道：“诸比丘，诸欲是无常、空、虚妄、坏灭法。诸比丘，此乃幻术所为，是愚人之妄言。无论是现世的欲，还是来世的欲；无论是现世的欲想，还是来世的欲想——此二者皆是魔罗所属，是魔罗的境界，是魔罗的饵食，是魔罗的牧场。于此，诸恶、不善的意念：贪欲、瞋恚与争执得以生起。此等对于在此修学的圣弟子，会成为障碍。诸比丘，于此，圣弟子如此省察：‘无论是现世的欲，还是来世的欲；无论是现世的欲想，还是来世的欲想——此二者皆是魔罗所属，是魔罗的境界，是魔罗的饵食，是魔罗的牧场。于此，诸恶、不善的意念：贪欲、瞋恚与争执得以生起，此等对于在此修学的圣弟子，会成为障碍。我何不以广大、已达崇高之心，征服世间，以心确立而住？当我以广大、已达崇高之心，征服世间，以心确立而住时，那些恶、不善的意念：贪欲、瞋恚与争执，将不复存在。因舍断彼等，我的心将变得广大、无量、善修习。’对于如此行道、多安住于此者，其心于此基处得以澄净。心澄净时，或于当下证入不动，或以慧而胜解。身坏命终之后，有此可能：其导向彼处之识将趋于不动。诸比丘，这被称为第一不动适宜行道。”

67. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා කාමා, යෙ ච සම්පරායිකා කාමා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා කාමසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා කාමසඤ්ඤා; යං කිඤ්චි රූපං (සබ්බං රූපං) චත්තාරි ච මහාභූතානි, චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදායරූප’න්ති. තස්ස එවංපටිපන්නස්ස තබ්බහුලවිහාරිනො ආයතනෙ චිත්තං පසීදති. සම්පසාදෙ සති එතරහි වා ආනෙඤ්ජං සමාපජ්ජති පඤ්ඤාය වා අධිමුච්චති කායස්ස භෙදා පරං මරණා. ඨානමෙතං විජ්ජති යං තංසංවත්තනිකං විඤ්ඤාණං අස්ස ආනෙඤ්ජූපගං. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියා ආනෙඤ්ජසප්පායා පටිපදා අක්ඛායති.

67. 再者，诸比丘，圣弟子如是审思：“凡是现法之欲、后世之欲；凡是现法之欲想、后世之欲想；以及任何色法，即四种大种及四种大种所造之色。”对于如是行道、多安住于舍离此色之行的他而言，其心于此所缘而澄净。心澄净时，或于现时证入不动，或以慧得解脱。身坏命终之后，其转生之识，有可能趣向不动。诸比丘，此被称为第二适合不动之行道。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා කාමා, යෙ ච සම්පරායිකා කාමා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා කාමසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා කාමසඤ්ඤා; යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා රූපා, යෙ ච සම්පරායිකා රූපා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා රූපසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා රූපසඤ්ඤා – උභයමෙතං අනිච්චං. යදනිච්චං තං නාලං අභිනන්දිතුං, නාලං අභිවදිතුං, නාලං අජ්ඣොසිතු’න්ති. තස්ස එවංපටිපන්නස්ස තබ්බහුලවිහාරිනො ආයතනෙ චිත්තං පසීදති. සම්පසාදෙ සති එතරහි වා ආනෙඤ්ජං සමාපජ්ජති පඤ්ඤාය වා අධිමුච්චති කායස්ස භෙදා පරං මරණා. ඨානමෙතං විජ්ජති යං තංසංවත්තනිකං විඤ්ඤාණං අස්ස ආනෙඤ්ජූපගං. අයං, භික්ඛවෙ, තතියා ආනෙඤ්ජසප්පායා පටිපදා අක්ඛායති.

再者，诸比丘，圣弟子如是审思：“凡是现法之欲、后世之欲；凡是现法之欲想、后世之欲想；凡是现法之色、后世之色；凡是现法之色想、后世之色想——此二者皆是无常。凡无常者，不应欢喜，不应称赞，不应执取。”对于如是行道、多安住于舍离此等想之行的他而言，其心于此所缘而澄净。心澄净时，或于现时证入不动，或以慧得解脱。身坏命终之后，其转生之识，有可能趣向不动。诸比丘，此被称为第三适合不动之行道。

68. ‘‘පුන [Pg.50] චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා කාමා, යෙ ච සම්පරායිකා කාමා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා කාමසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා කාමසඤ්ඤා; යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා රූපා, යෙ ච සම්පරායිකා රූපා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා රූපසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා රූපසඤ්ඤා; යා ච ආනෙඤ්ජසඤ්ඤා – සබ්බා සඤ්ඤා. යත්ථෙතා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති එතං සන්තං එතං පණීතං – යදිදං ආකිඤ්චඤ්ඤායතන’න්ති. තස්ස එවංපටිපන්නස්ස තබ්බහුලවිහාරිනො ආයතනෙ චිත්තං පසීදති. සම්පසාදෙ සති එතරහි වා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජති පඤ්ඤාය වා අධිමුච්චති කායස්ස භෙදා පරං මරණා. ඨානමෙතං විජ්ජති යං තංසංවත්තනිකං විඤ්ඤාණං අස්ස ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපගං. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසප්පායා පටිපදා අක්ඛායති.

68. “再者，诸比丘，圣弟子如是思惟：‘凡是现世的欲、来世的欲；凡是现世的欲想、来世的欲想；凡是现世的色、来世的色；凡是现世的色想、来世的色想；以及不动想(āneñjasaññā)——此等一切想，于彼处无余息灭，此即寂静，此即殊胜，也就是无所有处(ākiñcaññāyatana)。’如是行道并多住于此者，其心于此境中得以澄净。当心澄净时，他或于当下证入无所有处，或以慧解脱。身坏命终之后，其导向彼处之识会投生于无所有处，此事是有可能的。诸比丘，此被称为第一种适于无所有处之行道。”

69. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සුඤ්ඤමිදං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා’ති. තස්ස එවංපටිපන්නස්ස තබ්බහුලවිහාරිනො ආයතනෙ චිත්තං පසීදති. සම්පසාදෙ සති එතරහි වා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජති පඤ්ඤාය වා අධිමුච්චති කායස්ස භෙදා පරං මරණා. ඨානමෙතං විජ්ජති යං තංසංවත්තනිකං විඤ්ඤාණං අස්ස ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපගං. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසප්පායා පටිපදා අක්ඛායති.

69. “再者，诸比丘，圣弟子或往林野，或往树下，或往空静处，如是思惟：‘此（五蕴）于我或我所是空。’如是行道并多住于此者，其心于此境中得以澄净。当心澄净时，他或于当下证入无所有处，或以慧解脱。身坏命终之后，其导向彼处之识会投生于无所有处，此事是有可能的。诸比丘，此被称为第二种适于无所有处之行道。”

70. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘නාහං ක්වචනි කස්සචි කිඤ්චනතස්මිං, න ච මම ක්වචනි කිස්මිඤ්චි කිඤ්චනං නත්ථී’ති. තස්ස එවංපටිපන්නස්ස තබ්බහුලවිහාරිනො ආයතනෙ චිත්තං පසීදති. සම්පසාදෙ සති එතරහි වා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජති පඤ්ඤාය වා අධිමුච්චති කායස්ස භෙදා පරං මරණා. ඨානමෙතං විජ්ජති යං තංසංවත්තනිකං විඤ්ඤාණං අස්ස ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපගං. අයං, භික්ඛවෙ, තතියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසප්පායා පටිපදා අක්ඛායති.

70. “再者，诸比丘，圣弟子如是思惟：‘我于任何处，不属任何人所有；于任何处，亦无任何物属我所有。’如是行持并多安住者，其心于此境地得以澄净。心澄净时，或于现世证入无所有处，或以智慧得解脱。身坏命终之后，其识将趣向无所有处，此是可能。诸比丘，此被称为第三适于无所有处之行道。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා කාමා, යෙ ච සම්පරායිකා කාමා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා කාමසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා කාමසඤ්ඤා; යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා රූපා, යෙ ච සම්පරායිකා රූපා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා රූපසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා රූපසඤ්ඤා[Pg.51]; යා ච ආනෙඤ්ජසඤ්ඤා, යා ච ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤා – සබ්බා සඤ්ඤා. යත්ථෙතා අපරිසෙසා නිරුජ්ඣන්ති එතං සන්තං එතං පණීතං – යදිදං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන’න්ති. තස්ස එවංපටිපන්නස්ස තබ්බහුලවිහාරිනො ආයතනෙ චිත්තං පසීදති. සම්පසාදෙ සති එතරහි වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජති පඤ්ඤාය වා අධිමුච්චති කායස්ස භෙදා පරං මරණා. ඨානමෙතං විජ්ජති යං තංසංවත්තනිකං විඤ්ඤාණං අස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපගං. අයං, භික්ඛවෙ, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසප්පායා පටිපදා අක්ඛායතී’’ති.

“再者，诸比丘，圣弟子如是思惟：‘凡现世之欲、来世之欲；现世之欲想、来世之欲想；现世之色、来世之色；现世之色想、来世之色想；以及不动想(āneñjasaññā)、无所有处想——于此一切想无余止息之处，即是寂静，即是殊胜，此即非想非非想处。’如是行持并多安住者，其心于此境地得以澄净。心澄净时，或于现世证入非想非非想处，或以智慧得解脱。身坏命终之后，其识将趣向非想非非想处，此是可能。诸比丘，此称为适于非想非非想处之行道。”

71. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු එවං පටිපන්නො හොති – ‘නො චස්ස, නො ච මෙ සියා; න භවිස්සති, න මෙ භවිස්සති; යදත්ථි යං, භූතං – තං පජහාමී’ති. එවං උපෙක්ඛං පටිලභති. පරිනිබ්බායෙය්‍ය නු ඛො සො, භන්තෙ, භික්ඛු න වා පරිනිබ්බායෙය්‍යා’’ති? ‘‘අපෙත්ථෙකච්චො, ආනන්ද, භික්ඛු පරිනිබ්බායෙය්‍ය, අපෙත්ථෙකච්චො භික්ඛු න පරිනිබ්බායෙය්‍යා’’ති. ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො යෙනපෙත්ථෙකච්චො භික්ඛු පරිනිබ්බායෙය්‍ය, අපෙත්ථෙකච්චො භික්ඛු න පරිනිබ්බායෙය්‍යා’’ති? ‘‘ඉධානන්ද, භික්ඛු එවං පටිපන්නො හොති – ‘නො චස්ස, නො ච මෙ සියා; න භවිස්සති, න මෙ භවිස්සති; යදත්ථි, යං භූතං – තං පජහාමී’ති. එවං උපෙක්ඛං පටිලභති. සො තං උපෙක්ඛං අභිනන්දති, අභිවදති, අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං උපෙක්ඛං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො තන්නිස්සිතං හොති විඤ්ඤාණං තදුපාදානං. සඋපාදානො, ආනන්ද, භික්ඛු න පරිනිබ්බායතී’’ති. ‘‘කහං පන සො, භන්තෙ, භික්ඛු උපාදියමානො උපාදියතී’’ති? ‘‘නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං, ආනන්දා’’ති. ‘‘උපාදානසෙට්ඨං කිර සො, භන්තෙ, භික්ඛු උපාදියමානො උපාදියතී’’ති? ‘‘උපාදානසෙට්ඨඤ්හි සො, ආනන්ද, භික්ඛු උපාදියමානො උපාදියති. උපාදානසෙට්ඨඤ්හෙතං, ආනන්ද, යදිදං – නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං’’.

71. 如是说后，具寿阿难对世尊说：“世尊，于此，有比丘如是行道——‘若其未曾有，则于我亦无；若其将不有，则于我亦将无；凡是存在、已生者，我皆舍弃’，他因此获得了舍。世尊，这样的比丘能般涅槃，或不能般涅槃呢？”“阿难，于此，有的比丘能般涅槃，有的比丘不能般涅槃。”“世尊，是何因、何缘，导致于此有的比丘能般涅槃，有的比丘不能般涅槃呢？”“阿难，于此，有比丘如是行道——‘若其未曾有，则于我亦无；若其将不有，则于我亦将无；凡是存在、已生者，我皆舍弃’，他因此获得了舍。他对这舍心生欢喜、称赞、执着而住。当他对这舍欢喜、称赞、执着而住时，其识便依止于它，以它为所取。阿难，有执取的比丘不能般涅槃。”“世尊，这位比丘执取时，是执取什么呢？”“非想非非想处，阿难。”“世尊，原来这位比丘执取的是最殊胜的所取！”“阿难，他执取的确实是最殊胜的所取。阿难，所谓最殊胜的所取，就是这非想非非想处。”

72. ‘‘ඉධානන්ද, භික්ඛු එවං පටිපන්නො හොති – ‘නො චස්ස, නො ච මෙ සියා; න භවිස්සති, න මෙ භවිස්සති; යදත්ථි, යං භූතං – තං පජහාමී’ති. එවං උපෙක්ඛං පටිලභති. සො තං උපෙක්ඛං නාභිනන්දති, නාභිවදති, න අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං උපෙක්ඛං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය [Pg.52] තිට්ඨතො න තන්නිස්සිතං හොති විඤ්ඤාණං න තදුපාදානං. අනුපාදානො, ආනන්ද, භික්ඛු පරිනිබ්බායතී’’ති.

72. 阿难，于此，有比丘如是行道：“愿它不曾有，愿我亦不曾有；它将不有，我亦将不有。凡是存在的、已生的，我皆舍弃。”他如此获得行舍。彼于此行舍不极喜、不称赞、不沉湎而住。当他于此行舍不极喜、不称赞、不沉湎而住时，其识不依于彼，亦不执取于彼。阿难，无所执取的比丘般涅槃。’

73. ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! නිස්සාය නිස්සාය කිර නො, භන්තෙ, භගවතා ඔඝස්ස නිත්ථරණා අක්ඛාතා. කතමො පන, භන්තෙ, අරියො විමොක්ඛො’’ති? ‘‘ඉධානන්ද, භික්ඛු අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා කාමා, යෙ ච සම්පරායිකා කාමා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා කාමසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා කාමසඤ්ඤා; යෙ ච දිට්ඨධම්මිකා රූපා, යෙ ච සම්පරායිකා රූපා; යා ච දිට්ඨධම්මිකා රූපසඤ්ඤා, යා ච සම්පරායිකා රූපසඤ්ඤා; යා ච ආනෙඤ්ජසඤ්ඤා, යා ච ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤා, යා ච නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤා – එස සක්කායො යාවතා සක්කායො. එතං අමතං යදිදං අනුපාදා චිත්තස්ස විමොක්ඛො. ඉති, ඛො, ආනන්ද, දෙසිතා මයා ආනෙඤ්ජසප්පායා පටිපදා, දෙසිතා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසප්පායා පටිපදා, දෙසිතා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසප්පායා පටිපදා, දෙසිතා නිස්සාය නිස්සාය ඔඝස්ස නිත්ථරණා, දෙසිතො අරියො විමොක්ඛො. යං ඛො, ආනන්ද, සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය, කතං වො තං මයා. එතානි, ආනන්ද, රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි. ඣායථානන්ද, මා පමාදත්ථ, මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී’’’ති.

73. “稀有，世尊！未曾有，世尊！世尊确实为我们宣说了依止于种种定而超越瀑流。那么，世尊，何为圣解脱呢？”“阿难，于此，有比丘圣弟子如是思惟：‘凡现在之欲、将来之欲；凡现在之欲想、将来之欲想；凡现在之色、将来之色；凡现在之色想、将来之色想；以及不动想、无所有处想、非想非非想处想——这一切即是有身（sakkāya），有身仅及于此。此即不死，所谓心无执取而解脱。’阿难，我已宣说不动相应之道，已宣说无所有处相应之道，已宣说非想非非想处相应之道，已宣说依止于种种定而超越瀑流，已宣说圣解脱。阿难，导师为求弟子利益、具哀愍心者，出于哀愍所应作者，我已为你们完成。阿难，这些是树下，这些是空室。阿难，当禅修！莫放逸！莫于后追悔！此即我们对你们的教诫。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说此语已。具寿阿难心生喜悦，欢喜于世尊所说。

ආනෙඤ්ජසප්පායසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

《不动相应经》第六终。

7. ගණකමොග්ගල්ලානසුත්තං

7. 算师目犍连经

74. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ. අථ ඛො ගණකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං [Pg.53] සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ගණකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

74. 如是我闻。一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)东园(Pubbārāma)鹿母讲堂(Migāramātupāsāda)。尔时，算师目犍连(Gaṇakamoggallāna)婆罗门前往世尊之处，抵达后，与世尊互相问候，交换了可喜可忆的言谈后，坐于一旁。坐于一旁的算师目犍连婆罗门对世尊说此言：

‘‘සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, ඉමස්ස මිගාරමාතුපාසාදස්ස දිස්සති අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා යදිදං – යාව පච්ඡිමසොපානකළෙවරාः ඉමෙසම්පි හි, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණානං දිස්සති අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා යදිදං – අජ්ඣෙනෙः ඉමෙසම්පි හි, භො ගොතම, ඉස්සාසානං දිස්සති අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා යදිදං – ඉස්සත්ථෙ. අම්හාකම්පි හි, භො ගොතම, ගණකානං ගණනාජීවානං දිස්සති අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා යදිදං – සඞ්ඛානෙ. මයඤ්හි, භො ගොතම, අන්තෙවාසිං ලභිත්වා පඨමං එවං ගණාපෙම – ‘එකං එකකං, ද්වෙ දුකා, තීණි තිකා, චත්තාරි චතුක්කා, පඤ්ච පඤ්චකා, ඡ ඡක්කා, සත්ත සත්තකා, අට්ඨ අට්ඨකා, නව නවකා, දස දසකා’ති; සතම්පි මයං, භො ගොතම, ගණාපෙම, භිය්‍යොපි ගණාපෙම. සක්කා නු ඛො, භො ගොතම, ඉමස්මිම්පි ධම්මවිනයෙ එවමෙව අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා පඤ්ඤපෙතු’’න්ති?

“贤者乔达摩，譬如这座鹿母讲堂，可见有次第学、次第行、次第道，亦即直至最后的阶梯。贤者乔达摩，于此等婆罗门，亦可见有次第学、次第行、次第道，亦即于吠陀学习中。贤者乔达摩，于此等弓箭手，亦可见有次第学、次第行、次第道，亦即于弓箭技艺中。贤者乔达摩，于我等以计算为生的算师，亦可见有次第学、次第行、次第道，亦即于计算中。贤者乔达摩，我等得到弟子后，首先如是教其计算：‘一是一，二是二，三是三，四是四，五是五，六是六，七是七，八是八，九是九，十是十。’贤者乔达摩，我等亦教其计算至一百，乃至更多。贤者乔达摩，于此法与律中，是否亦能如是施设次第学、次第行、次第道呢？”

75. ‘‘සක්කා, බ්‍රාහ්මණ, ඉමස්මිම්පි ධම්මවිනයෙ අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා පඤ්ඤපෙතුං. සෙය්‍යථාපි, බ්‍රාහ්මණ, දක්ඛො අස්සදම්මකො භද්දං අස්සාජානීයං ලභිත්වා පඨමෙනෙව මුඛාධානෙ කාරණං කාරෙති, අථ උත්තරිං කාරණං කාරෙති; එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තථාගතො පුරිසදම්මං ලභිත්වා පඨමං එවං විනෙති – ‘එහි ත්වං, භික්ඛු, සීලවා හොහි, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරාහි ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛස්සු සික්ඛාපදෙසූ’’’ති.

75. 婆罗门，于此法与律中，可以开示次第学、次第行、次第道。婆罗门，譬如善巧的驯马师，得到一匹良种马后，首先训练它佩戴口衔，然后进一步训练它；婆罗门，正是这样，如来得到可调伏之人，首先如此调教他：“来，比丘，你当具足戒，守护波罗提木叉律仪而住，具足正行与行处，于微细罪中见怖畏，受持学习诸学处。”

‘‘යතො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු, තමෙනං තථාගතො උත්තරිං විනෙති – ‘එහි ත්වං, භික්ඛු, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොහි, චක්ඛුනා රූපං දිස්වා මා නිමිත්තග්ගාහී හොහි මානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජාහි; රක්ඛාහි චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං [Pg.54] ආපජ්ජාහි. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය මා නිමිත්තග්ගාහී හොහි මානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජාහි; රක්ඛාහි මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජාහී’’’ති.

婆罗门，当比丘具足戒，守护波罗提木叉律仪而住，具足正行与行处，于微细罪中见怖畏，受持学习诸学处时，如来会进一步调教他：“来，比丘，你当守护诸根门。眼见色时，莫取于相，莫取细相。若因不守护此眼根，贪欲、忧恼等诸恶不善法即会流入，当为防护彼而修行；当守护眼根，成就眼根之律仪。耳闻声时……鼻嗅香时……舌尝味时……身触所触时……意知法时，莫取于相，莫取细相。若因不守护此意根，贪欲、忧恼等诸恶不善法即会流入，当为防护彼而修行；当守护意根，成就意根之律仪。”

‘‘යතො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භික්ඛු ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොති, තමෙනං තථාගතො උත්තරිං විනෙති – ‘එහි ත්වං, භික්ඛු, භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොහි. පටිසඞ්ඛා යොනිසො ආහාරං ආහාරෙය්‍යාසි – නෙව දවාය න මදාය න මණ්ඩනාය න විභූසනාය, යාවදෙව ඉමස්ස කායස්ස ඨිතියා යාපනාය විහිංසූපරතියා බ්‍රහ්මචරියානුග්ගහාය – ඉති පුරාණඤ්ච වෙදනං පටිහඞ්ඛාමි, නවඤ්ච වෙදනං න උප්පාදෙස්සාමි, යාත්‍රා ච මෙ භවිස්සති අනවජ්ජතා ච ඵාසුවිහාරො චා’’’ති.

“婆罗门，当比丘守护根门时，如来会进一步调教他：‘来，比丘，你应当于饮食知量。应当如理省察而受用食物：非为嬉戏，非为骄慢，非为装饰，非为庄严，仅为此身住立与维持，为止息恼害，为资助梵行。如此，我将消除旧受，不令新受生起，我将得以维持生命、无过失且安住。’”

‘‘යතො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භික්ඛු භොජනෙ මත්තඤ්ඤූ හොති, තමෙනං තථාගතො උත්තරිං විනෙති – ‘එහි ත්වං, භික්ඛු, ජාගරියං අනුයුත්තො විහරාහි, දිවසං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙහි, රත්තියා පඨමං යාමං චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙහි, රත්තියා මජ්ඣිමං යාමං දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙය්‍යාසි පාදෙ පාදං අච්චාධාය සතො සම්පජානො උට්ඨානසඤ්ඤං මනසිකරිත්වා, රත්තියා පච්ඡිමං යාමං පච්චුට්ඨාය චඞ්කමෙන නිසජ්ජාය ආවරණීයෙහි ධම්මෙහි චිත්තං පරිසොධෙහී’’’ති.

“婆罗门，当比丘于饮食知量时，如来会进一步调教他：‘来，比丘，你应当勤修警觉而住。白日，以经行与静坐，从诸障法中净化其心；夜间初更，以经行与静坐，从诸障法中净化其心；夜间中更，右胁而卧，行狮子卧，足足相叠，具念正知，作意起想；夜间后更，起身之后，以经行与静坐，从诸障法中净化其心。’”

‘‘යතො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භික්ඛු ජාගරියං අනුයුත්තො හොති, තමෙනං තථාගතො උත්තරිං විනෙති – ‘එහි ත්වං, භික්ඛු, සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො හොහි, අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී, ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරී, සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ සම්පජානකාරී, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ සම්පජානකාරී, අසිතෙ පීතෙ ඛායිතෙ සායිතෙ සම්පජානකාරී, උච්චාරපස්සාවකම්මෙ සම්පජානකාරී, ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී’’’ති.

“婆罗门，当比丘勤修警觉时，如来会进一步调教他：‘来，比丘，你当具足念与正知。于前进后退时，保持正知；于前瞻后顾时，保持正知；于屈伸时，保持正知；于持僧伽梨、衣钵时，保持正知；于食、饮、嚼、尝时，保持正知；于大小便利时，保持正知；于行、住、坐、卧、醒、语、默时，皆保持正知。’”

‘‘යතො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, භික්ඛු සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො හොති, තමෙනං තථාගතො උත්තරිං විනෙති – ‘එහි ත්වං, භික්ඛු, විවිත්තං සෙනාසනං භජාහි [Pg.55] අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජ’න්ති. සො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනප්පත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. සො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා, උජුං කායං පණිධාය, පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය විගතාභිජ්ඣෙන චෙතසා විහරති, අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙති; බ්‍යාපාදපදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො විහරති සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී, බ්‍යාපාදපදොසා චිත්තං පරිසොධෙති; ථිනමිද්ධං පහාය විගතථිනමිද්ධො විහරති ආලොකසඤ්ඤී සතො සම්පජානො, ථිනමිද්ධා චිත්තං පරිසොධෙති; උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහාය අනුද්ධතො විහරති අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො, උද්ධච්චකුක්කුච්චා චිත්තං පරිසොධෙති; විචිකිච්ඡං පහාය තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විහරති අකථංකථී කුසලෙසු ධම්මෙසු, විචිකිච්ඡාය චිත්තං පරිසොධෙති.

婆罗门，当比丘具足念与正知时，如来便进一步教导他：“来，比丘，你当依止僻静的住处：森林、树下、山、峡谷、山洞、墓地、林苑、露地、草堆。”他便依止僻静的住处：森林、树下、山、峡谷、山洞、墓地、林苑、露地、草堆。他饭后自托钵归来，结跏趺坐，端正身体，于面前建立念。他舍弃世间的贪欲，以离贪欲之心而住，从贪欲中净化其心；舍弃嗔恚，以无嗔恚之心，怜悯一切有情之福祉而住，从嗔恚中净化其心；舍弃昏沉与睡眠，以离昏沉与睡眠而住，具光明想，具念，具正知，从昏沉与睡眠中净化其心；舍弃掉举与追悔，以不掉举、内心寂静而住，从掉举与追悔中净化其心；舍弃疑惑，以超越疑惑，于诸善法无疑而住，从疑惑中净化其心。

76. ‘‘සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. පීතියා ච විරාගා… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සුඛස්ස ච පහානා… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති.

76. 他舍弃此五盖——心的随烦恼、智慧的弱化者，远离诸欲，远离诸不善法，有寻有伺，具足由远离而生的喜乐，证入并安住于初禅。寻与伺平息故，内心净信……证入并安住于第二禅。又因离喜……证入并安住于第三禅。又因舍乐……证入并安住于第四禅。

‘‘යෙ ඛො තෙ, බ්‍රාහ්මණ, භික්ඛූ සෙක්ඛා අපත්තමානසා අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානා විහරන්ති තෙසු මෙ අයං එවරූපී අනුසාසනී හොති. යෙ පන තෙ භික්ඛූ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤා විමුත්තා තෙසං ඉමෙ ධම්මා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරාය චෙව සංවත්තන්ති, සතිසම්පජඤ්ඤාය චා’’ති.

婆罗门，对那些身为有学、心尚未成就、为希求无上离轭安稳而住的比丘，我有这样的教诫。至于那些是阿罗汉的比丘——诸漏已尽，梵行已立，所作已办，重担已卸，已达己利，有结已尽，以正慧解脱者——此等法既能导向其现法乐住，也能导向正念正知。

එවං වුත්තෙ, ගණකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො භොතො ගොතමස්ස සාවකා භොතා ගොතමෙන එවං ඔවදීයමානා එවං අනුසාසීයමානා සබ්බෙ අච්චන්තං නිට්ඨං නිබ්බානං ආරාධෙන්ති උදාහු එකච්චෙ නාරාධෙන්තී’’ති? ‘‘අප්පෙකච්චෙ ඛො, බ්‍රාහ්මණ, මම සාවකා මයා [Pg.56] එවං ඔවදීයමානා එවං අනුසාසීයමානා අච්චන්තං නිට්ඨං නිබ්බානං ආරාධෙන්ති, එකච්චෙ නාරාධෙන්තී’’ති.

如是说已，算数家目犍连婆罗门对世尊说道：“尊者乔达摩，您的弟子们在受到您如此教诫、如此教导后，是否全部都证得究竟涅槃，抑或一部分人没有证得呢？”“婆罗门，我的弟子们中，一部分人在受到我如此教诫、如此教导后，证得究竟涅槃；而一部分人则没有证得。”

‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු කො පච්චයො යං තිට්ඨතෙව නිබ්බානං, තිට්ඨති නිබ්බානගාමී මග්ගො, තිට්ඨති භවං ගොතමො සමාදපෙතා; අථ ච පන භොතො ගොතමස්ස සාවකා භොතා ගොතමෙන එවං ඔවදීයමානා එවං අනුසාසීයමානා අප්පෙකච්චෙ අච්චන්තං නිට්ඨං නිබ්බානං ආරාධෙන්ති, එකච්චෙ නාරාධෙන්තී’’ති?

尊者乔达摩，既然涅槃存在，通往涅槃之道存在，劝导者您也存在，那么是何因、何缘，使得您的弟子们在受到您如此教诫、如此教导后，一部分人证得究竟涅槃，而一部分人却不能证得呢？

77. ‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, තංයෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, කුසලො ත්වං රාජගහගාමිස්ස මග්ගස්සා’’ති? ‘‘එවං, භො, කුසලො අහං රාජගහගාමිස්ස මග්ගස්සා’’ති. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, බ්‍රාහ්මණ, ඉධ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය රාජගහං ගන්තුකාමො. සො තං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, රාජගහං ගන්තුං; තස්ස මෙ රාජගහස්ස මග්ගං උපදිසා’ති. තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – ‘එහම්භො පුරිස, අයං මග්ගො රාජගහං ගච්ඡති. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ, තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි අමුකං නාම ගාමං, තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ, තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි අමුකං නාම නිගමං; තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ, තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි රාජගහස්ස ආරාමරාමණෙය්‍යකං වනරාමණෙය්‍යකං භූමිරාමණෙය්‍යකං පොක්ඛරණීරාමණෙය්‍යක’න්ති. සො තයා එවං ඔවදීයමානො එවං අනුසාසීයමානො උම්මග්ගං ගහෙත්වා පච්ඡාමුඛො ගච්ඡෙය්‍ය. අථ දුතියො පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය රාජගහං ගන්තුකාමො. සො තං උපසඞ්කමිත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, රාජගහං ගන්තුං; තස්ස මෙ රාජගහස්ස මග්ගං උපදිසා’ති. තමෙනං ත්වං එවං වදෙය්‍යාසි – ‘එහම්භො පුරිස, අයං මග්ගො රාජගහං ගච්ඡති. තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ, තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි අමුකං නාම ගාමං; තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ, තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි අමුකං නාම නිගමං; තෙන මුහුත්තං ගච්ඡ, තෙන මුහුත්තං ගන්ත්වා දක්ඛිස්සසි රාජගහස්ස ආරාමරාමණෙය්‍යකං වනරාමණෙය්‍යකං භූමිරාමණෙය්‍යකං පොක්ඛරණීරාමණෙය්‍යක’න්ති. සො තයා එවං ඔවදීයමානො එවං අනුසාසීයමානො සොත්ථිනා රාජගහං ගච්ඡෙය්‍ය. කො නු ඛො, බ්‍රාහ්මණ, හෙතු කො පච්චයො යං තිට්ඨතෙව රාජගහං[Pg.57], තිට්ඨති රාජගහගාමී මග්ගො, තිට්ඨසි ත්වං සමාදපෙතා; අථ ච පන තයා එවං ඔවදීයමානො එවං අනුසාසීයමානො එකො පුරිසො උම්මග්ගං ගහෙත්වා පච්ඡාමුඛො ගච්ඡෙය්‍ය, එකො සොත්ථිනා රාජගහං ගච්ඡෙය්‍යා’’ති? ‘‘එත්ථ ක්‍යාහං, භො ගොතම, කරොමි? මග්ගක්ඛායීහං, භො ගොතමා’’ති.

77. “那么，婆罗门，我就此事反问你。你认为怎样合适就怎样回答。婆罗门，你认为你擅长指点通往王舍城(Rājagaha)的道路吗？”“是的，尊者，我擅长指点通往王舍城的道路。”“婆罗门，你意下如何？若有一人欲往王舍城，他来到你这里，对你如此说：‘尊者，我欲往王舍城，请您为我指示通往王舍城的道路。’你便如此对他说：‘朋友，来吧，这条道路通往王舍城。你沿着这条路走一会儿，会看到某个村庄；再沿着这条路走一会儿，会看到某个市镇；再沿着这条路走一会儿，会看到王舍城令人愉悦的园林、令人愉悦的树林、令人愉悦的土地、令人愉悦的池塘。’他受到你如此教诫、如此教导后，却走上歧途，背道而驰。然后又有第二个人欲往王舍城，他来到你这里，对你如此说：‘尊者，我欲往王舍城，请您为我指示通往王舍城的道路。’你便如此对他说：‘朋友，来吧，这条道路通往王舍城。你沿着这条路走一会儿，会看到某个村庄；再沿着这条路走一会儿，会看到某个市镇；再沿着这条路走一会儿，会看到王舍城令人愉悦的园林、令人愉悦的树林、令人愉悦的土地、令人愉悦的池塘。’他受到你如此教诫、如此教导后，平安地到达了王舍城。婆罗门，是何因何缘？既然王舍城存在，通往王舍城的道路存在，你这位指路人也存在，为何同样受你如此教诫、如此教导，却有一个人走上歧途，背道而驰，而另一个人平安地到达了王舍城呢？”“尊者乔达摩，对此我能做什么呢？尊者乔达摩，我只是一个指路人啊。”

‘‘එවමෙව ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තිට්ඨතෙව නිබ්බානං, තිට්ඨති නිබ්බානගාමී මග්ගො, තිට්ඨාමහං සමාදපෙතා; අථ ච පන මම සාවකා මයා එවං ඔවදීයමානා එවං අනුසාසීයමානා අප්පෙකච්චෙ අච්චන්තං නිට්ඨං නිබ්බානං ආරාධෙන්ති, එකච්චෙ නාරාධෙන්ති. එත්ථ ක්‍යාහං, බ්‍රාහ්මණ, කරොමි? මග්ගක්ඛායීහං, බ්‍රාහ්මණ, තථාගතො’’ති.

“婆罗门，正是如此，涅槃是存在的，通往涅槃的道路是存在的，我作为劝导者也存在。然而，我的弟子们在我如此教诫、如此教导下，有些证得了究竟圆满的涅槃，有些则未能证得。婆罗门，对此我能做什么呢？婆罗门，如来只是指明道路者而已。”

78. එවං වුත්තෙ, ගණකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යෙමෙ, භො ගොතම, පුග්ගලා අස්සද්ධා ජීවිකත්ථා න සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා සඨා මායාවිනො කෙතබිනො උද්ධතා උන්නළා චපලා මුඛරා විකිණ්ණවාචා ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරා භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුනො ජාගරියං අනනුයුත්තා සාමඤ්ඤෙ අනපෙක්ඛවන්තො සික්ඛාය න තිබ්බගාරවා බාහුලිකා සාථලිකා ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමා පවිවෙකෙ නික්ඛිත්තධුරා කුසීතා හීනවීරියා මුට්ඨස්සතිනො අසම්පජානා අසමාහිතා විබ්භන්තචිත්තා දුප්පඤ්ඤා එළමූගා, න තෙහි භවං ගොතමො සද්ධිං සංවසති’’.

78. 如是说已，算数家目犍连婆罗门对世尊说道：“乔达摩尊者，那些人无信，为求生计而非出于信心从在家而出家，他们狡诈、虚伪、奸诈、掉举、傲慢、轻浮、言语粗恶、言语散乱、诸根不护、饮食不知量、不勤于觉醒、不重沙门性、不敬于学处、贪求利养、行事松懈、率先退堕、放弃独处、懒惰、劣精进、失念、无正知、心不专注、心散乱、劣慧、痴呆瘖哑——乔达摩尊者不与他们同住。”

‘‘යෙ පන තෙ කුලපුත්තා සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා අසඨා අමායාවිනො අකෙතබිනො අනුද්ධතා අනුන්නළා අචපලා අමුඛරා අවිකිණ්ණවාචා ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරා භොජනෙ මත්තඤ්ඤුනො ජාගරියං අනුයුත්තා සාමඤ්ඤෙ අපෙක්ඛවන්තො සික්ඛාය තිබ්බගාරවා නබාහුලිකා නසාථලිකා ඔක්කමනෙ නික්ඛිත්තධුරා පවිවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමා ආරද්ධවීරියා පහිතත්තා උපට්ඨිතස්සතිනො සම්පජානා සමාහිතා එකග්ගචිත්තා පඤ්ඤවන්තො අනෙළමූගා, තෙහි භවං ගොතමො සද්ධිං සංවසති.

“而那些因信心从在家而出家的良家子，他们不狡诈、不虚伪、不奸诈、不掉举、不傲慢、不轻浮、言语不粗恶、言语不散乱、诸根善护、饮食知量、勤于觉醒、尊重沙门性、敬于学处、不贪求利养、行事不松懈、放下退堕之担、率先独处、已发精进、心已策发、正念现前、具足正知、心已专注、心一境性、具足智慧、不痴呆瘖哑——乔达摩尊者便与他们同住。

‘‘සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, යෙ කෙචි මූලගන්ධා, කාලානුසාරි තෙසං අග්ගමක්ඛායති; යෙ කෙචි සාරගන්ධා, ලොහිතචන්දනං තෙසං අග්ගමක්ඛායති; යෙ කෙචි පුප්ඵගන්ධා, වස්සිකං තෙසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙව භොතො ගොතමස්ස ඔවාදො පරමජ්ජධම්මෙසු.

“乔达摩尊者，譬如，在所有根香中，黑沉香被誉为第一；在所有心材香中，红檀香被誉为第一；在所有花香中，素馨花被誉为第一。同样地，乔达摩尊者的教诫在当今诸法中是至高无上的。”

‘‘අභික්කන්තං[Pg.58], භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – ‘චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති; එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

“殊胜哉，乔达摩尊者！殊胜哉，乔达摩尊者！譬如将倾覆者扶正，将遮蔽者揭开，为迷途者指示道路，或于黑暗中持油灯，令有眼者得见诸色。正是如此，乔达摩尊者以种种方便开示了法。我今归依乔达摩尊者、法以及比丘僧团。愿乔达摩尊者忆持我为优婆塞，从今日起，终生归依。”

ගණකමොග්ගල්ලානසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං.

第七《算数家目犍连经》终。

8. ගොපකමොග්ගල්ලානසුත්තං

8. 瞿波迦目犍连经

79. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා ආනන්දො රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ අචිරපරිනිබ්බුතෙ භගවති. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා මාගධො අජාතසත්තු වෙදෙහිපුත්තො රාජගහං පටිසඞ්ඛාරාපෙති රඤ්ඤො පජ්ජොතස්ස ආසඞ්කමානො. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘අතිප්පගො ඛො තාව රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිතුං. යංනූනාහං යෙන ගොපකමොග්ගල්ලානස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස කම්මන්තො, යෙන ගොපකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති.

79. 如是我闻。一时，世尊刚般涅槃不久，具寿阿难住在王舍城迦兰陀竹园。那时，摩揭陀国阿闍世王韦提希子因畏惧波闍提王(Pajjota)而正在修缮王舍城。于是，具寿阿难于上午时分着衣持衣钵，入王舍城乞食。这时，具寿阿难心想：“现在于王舍城乞食为时尚早。我何不前往婆罗门瞿波迦目犍连(Gopaka Moggallāna)的作业之处，到婆罗门瞿波迦目犍连那里去呢？”

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන ගොපකමොග්ගල්ලානස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස කම්මන්තො, යෙන ගොපකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො ගොපකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං ආනන්දං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘එතු ඛො භවං ආනන්දො. ස්වාගතං භොතො ආනන්දස්ස. චිරස්සං ඛො භවං ආනන්දො ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. නිසීදතු භවං ආනන්දො, ඉදමාසනං පඤ්ඤත්ත’’න්ති. නිසීදි ඛො ආයස්මා ආනන්දො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. ගොපකමොග්ගල්ලානොපි ඛො බ්‍රාහ්මණො අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ගොපකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො, භො ආනන්ද, එකභික්ඛුපි තෙහි [Pg.59] ධම්මෙහි සබ්බෙනසබ්බං සබ්බථාසබ්බං සමන්නාගතො යෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සො භවං ගොතමො අහොසි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි තෙහි ධම්මෙහි සබ්බෙනසබ්බං සබ්බථාසබ්බං සමන්නාගතො යෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සො භගවා අහොසි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. සො හි, බ්‍රාහ්මණ, භගවා අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා, අසඤ්ජාතස්ස මග්ගස්ස සඤ්ජනෙතා, අනක්ඛාතස්ස මග්ගස්ස අක්ඛාතා, මග්ගඤ්ඤූ, මග්ගවිදූ, මග්ගකොවිදො; මග්ගානුගා ච පන එතරහි සාවකා විහරන්ති පච්ඡා සමන්නාගතා’’ති. අයඤ්ච හිදං ආයස්මතො ආනන්දස්ස ගොපකමොග්ගල්ලානෙන බ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං අන්තරාකථා විප්පකතා අහොසි.

于是，具寿阿难前往瞿波迦目犍连（Gopakamoggallāna）婆罗门工作之处，去见瞿波迦目犍连婆罗门。瞿波迦目犍连婆罗门远远看见具寿阿难走来。看见后，他对具寿阿难说：“尊者阿难，请来。欢迎尊者阿难。尊者阿难，您很久才有机会到这里来。尊者阿难，请坐，这里有准备好的座位。”于是，具寿阿难在准备好的座位上坐下。瞿波迦目犍连婆罗门也取了一张低座，坐在一旁。坐在一旁后，瞿波迦目犍连婆罗门对具寿阿难说：“尊者阿难，是否有一位比丘，完全、彻底地具备尊者乔达摩——阿罗汉、正等觉者——所具备的那些法？”“婆罗门，没有一位比丘，完全、彻底地具备世尊——阿罗汉、正等觉者——所具备的那些法。因为，婆罗门，世尊是未生起之道的生起者，未生之道的产生者，未说之道的宣说者，是知晓道者、通晓道者、精通道者；而如今，弟子们是此道的追随者，随后才具备而住。”具寿阿难与瞿波迦目犍连婆罗门的这段交谈，就这样中断了。

අථ ඛො වස්සකාරො බ්‍රාහ්මණො මගධමහාමත්තො රාජගහෙ කම්මන්තෙ අනුසඤ්ඤායමානො යෙන ගොපකමොග්ගල්ලානස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස කම්මන්තො, යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වස්සකාරො බ්‍රාහ්මණො මගධමහාමත්තො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘කායනුත්ථ, භො ආනන්ද, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති? ‘‘ඉධ මං, බ්‍රාහ්මණ, ගොපකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො එවමාහ – ‘අත්ථි නු ඛො, භො ආනන්ද, එකභික්ඛුපි තෙහි ධම්මෙහි සබ්බෙනසබ්බං සබ්බථාසබ්බං සමන්නාගතො යෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සො භවං ගොතමො අහොසි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’ති. එවං වුත්තෙ අහං, බ්‍රාහ්මණ, ගොපකමොග්ගල්ලානං බ්‍රාහ්මණං එතදවොචං – ‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි තෙහි ධම්මෙහි සබ්බෙනසබ්බං සබ්බථාසබ්බං සමන්නාගතො යෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සො භගවා අහොසි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. සො හි, බ්‍රාහ්මණ, භගවා අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා, අසඤ්ජාතස්ස මග්ගස්ස සඤ්ජනෙතා, අනක්ඛාතස්ස මග්ගස්ස අක්ඛාතා, මග්ගඤ්ඤූ, මග්ගවිදූ, මග්ගකොවිදො; මග්ගානුගා ච පන එතරහි සාවකා විහරන්ති පච්ඡා සමන්නාගතා’ති. අයං ඛො නො, බ්‍රාහ්මණ, ගොපකමොග්ගල්ලානෙන බ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං අන්තරාකථා විප්පකතා. අථ ත්වං අනුප්පත්තො’’ති.

那时，摩揭陀(Magadha)大臣婆罗门瓦萨卡拉(Vassakāra)在王舍城(Rājagaha)巡视公务，便前往婆罗门乔波迦目犍连(Gopakamoggallāna)工作之处，去到具寿阿难那里。抵达后，他与具寿阿难互相问候，交换了可喜可忆的言谈，然后坐于一旁。坐于一旁后，摩揭陀大臣婆罗门瓦萨卡拉对具寿阿难这样说道：“贤者阿难，你们刚才聚在一起谈论什么呢？又有什么话没有谈完呢？”“婆罗门，刚才婆罗门乔波迦目犍连对我这样说：‘贤者阿难，那位乔达摩(Gotama)尊者是阿罗汉、正等觉者，他所具备的那些法，现在有任何一位比丘能够从一切方面、以一切方式完全具备吗？’婆罗门，当他这样说时，我便对婆罗门乔波迦目犍连这样回答：‘婆罗门，那位世尊是阿罗汉、正等觉者，他所具备的那些法，现在没有一位比丘能够从一切方面、以一切方式完全具备。婆罗门，因为那位世尊是未生起之道的生起者，未有之道的产生者，未宣说之道的宣说者，是知晓道者、通达道者、善巧于道者。而如今，声闻弟子们是随道而行，随后才得以具足。’婆罗门，这便是我们与婆罗门乔波迦目犍连之间未谈完的话，这时您就到了。”

80. ‘‘අත්ථි නු ඛො, භො ආනන්ද, එකභික්ඛුපි තෙන භොතා ගොතමෙන ඨපිතො – ‘අයං වො මමච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතී’ති, යං තුම්හෙ එතරහි [Pg.60] පටිපාදෙය්‍යාථා’’ති ? ‘‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන ඨපිතො – ‘අයං වො මමච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතී’ති, යං මයං එතරහි පටිපාදෙය්‍යාමා’’ති. ‘‘අත්ථි පන, භො ආනන්ද, එකභික්ඛුපි සඞ්ඝෙන සම්මතො, සම්බහුලෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි ඨපිතො – ‘අයං නො භගවතො අච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතී’ති, යං තුම්හෙ එතරහි පටිපාදෙය්‍යාථා’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි සඞ්ඝෙන සම්මතො, සම්බහුලෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි ඨපිතො – ‘අයං නො භගවතො අච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතී’ති, යං මයං එතරහි පටිපාදෙය්‍යාමා’’ති. ‘‘එවං අප්පටිසරණෙ ච පන, භො ආනන්ද, කො හෙතු සාමග්ගියා’’ති? ‘‘න ඛො මයං, බ්‍රාහ්මණ, අප්පටිසරණා; සප්පටිසරණා මයං, බ්‍රාහ්මණ; ධම්මප්පටිසරණා’’ති.

80. “尊者阿难，那位尊者乔达摩是否曾指定任何一位比丘说：‘我般涅槃后，此人将是你们的皈依处’，而你们现在可以依止他？”“婆罗门，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉的世尊，并未指定任何一位比丘说：‘我般涅槃后，此人将是你们的皈依处’，而我们现在可以依止他。”“那么，尊者阿难，是否有任何一位比丘，由僧团所公认，或由众多长老比丘所指定说：‘世尊般涅槃后，此人将是我们的皈依处’，而你们现在可以依止他？”“婆罗门，没有任何一位比丘，是由僧团所公认，或由众多长老比丘所指定说：‘世尊般涅槃后，此人将是我们的皈依处’，而我们现在可以依止他。”“尊者阿难，既然如此，在没有皈依处的情况下，你们和合的原因是什么？”“婆罗门，我们并非没有皈依处；婆罗门，我们有皈依处，我们以法为皈依处。”

‘‘‘අත්ථි නු ඛො, භො ආනන්ද, එකභික්ඛුපි තෙන භොතා ගොතමෙන ඨපිතො – අයං වො මමච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතීති, යං තුම්හෙ එතරහි පටිපාදෙය්‍යාථා’ති – ඉති පුට්ඨො සමානො ‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන ඨපිතො – අයං වො මමච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතීති, යං මයං එතරහි පටිපාදෙය්‍යාමා’ති වදෙසි; ‘අත්ථි පන, භො ආනන්ද, එකභික්ඛුපි සඞ්ඝෙන සම්මතො, සම්බහුලෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි ඨපිතො – අයං නො භගවතො අච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතීති, යං තුම්හෙ එතරහි පටිපාදෙය්‍යාථා’ති – ඉති පුට්ඨො සමානො ‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි සඞ්ඝෙන සම්මතො, සම්බහුලෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි ඨපිතො – අයං නො භගවතො අච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතීති, යං මයං එතරහි පටිපාදෙය්‍යාමා’ති – වදෙසි; ‘එවං අප්පටිසරණෙ ච පන, භො ආනන්ද, කො හෙතු සාමග්ගියා’ති ඉති පුට්ඨො සමානො ‘න ඛො මයං, බ්‍රාහ්මණ, අප්පටිසරණා; සප්පටිසරණා මයං, බ්‍රාහ්මණ; ධම්මප්පටිසරණා’ති වදෙසි. ඉමස්ස පන, භො ආනන්ද, භාසිතස්ස කථං අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති?

“尊者阿难，是否有任何一位比丘，为那位尊者乔达摩所指定——‘我灭度后，此人将为你们的皈依’，而你们如今当依止他？”当被如此问时，你答道：“婆罗门，无有任何一位比丘，为那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊所指定——‘我灭度后，此人将为你们的皈依’，而我们如今当依止他。”“然则，尊者阿难，是否有任何一位比丘，为僧伽所公认，为众多长老比丘所指定——‘世尊灭度后，此人将为我们的皈依’，而你们如今当依止他？”当被如此问时，你答道：“婆罗门，无有任何一位比丘，为僧伽所公认，为众多长老比丘所指定——‘世尊灭度后，此人将为我们的皈依’，而我们如今当依止他。”“既然如此，尊者阿难，在没有皈依的情况下，你们和合的缘由是什么？”当被如此问时，你答道：“婆罗门，我们并非没有皈依；婆罗门，我们有皈依，我们以法为皈依。”尊者阿难，你所说的这番话，其义理应如何理解呢？

81. ‘‘අත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං, පාතිමොක්ඛං උද්දිට්ඨං. තෙ මයං තදහුපොසථෙ යාවතිකා එකං ගාමඛෙත්තං උපනිස්සාය විහරාම තෙ සබ්බෙ [Pg.61] එකජ්ඣං සන්නිපතාම; සන්නිපතිත්වා යස්ස තං පවත්තති තං අජ්ඣෙසාම. තස්මිං චෙ භඤ්ඤමානෙ හොති භික්ඛුස්ස ආපත්ති හොති වීතික්කමො තං මයං යථාධම්මං යථානුසිට්ඨං කාරෙමාති.

81. 婆罗门，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊，为比丘们制定了学处，宣说了波罗提木叉。在布萨之日，我们所有居住在同一村落区域的比丘都会聚集一处；集聚之后，我们便请求那通晓者诵念波罗提木叉。于诵念时，若有比丘有过失或违越，我们便会如法、如所教示地处置他。

‘‘න කිර නො භවන්තො කාරෙන්ති; ධම්මො නො කාරෙති’’. ‘‘අත්ථි නු ඛො, භො ආනන්ද, එකභික්ඛුපි යං තුම්හෙ එතරහි සක්කරොථ ගරුං කරොථ මානෙථ පූජෙථ; සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරථා’’ති? ‘‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි යං මයං එතරහි සක්කරොම ගරුං කරොම මානෙම පූජෙම; සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරාමා’’ති.

“‘并非是诸位尊者使我们如此行事，而是法使我们如此行事。’尊者阿难，现在是否有一位比丘，是你们所恭敬、尊重、敬仰、供养，并于恭敬、尊重后依止而住的呢？”“婆罗门，现在确实没有一位比丘，是我们所恭敬、尊重、敬仰、供养，并于恭敬、尊重后依止而住的。”

‘‘‘අත්ථි නු ඛො, භො ආනන්ද, එකභික්ඛුපි තෙන භොතා ගොතමෙන ඨපිතො – අයං වො මමච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතීති යං තුම්හෙ එතරහි පටිපාදෙය්‍යාථා’ති – ඉති පුට්ඨො සමානො ‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන ඨපිතො – අයං වො මමච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතීති යං මයං එතරහි පටිපාදෙය්‍යාමා’ති වදෙසි; ‘අත්ථි පන, භො ආනන්ද, එකභික්ඛුපි සඞ්ඝෙන සම්මතො, සම්බහුලෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි ඨපිතො – අයං නො භගවතො අච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතීති යං තුම්හෙ එතරහි පටිපාදෙය්‍යාථා’ති – ඉති පුට්ඨො සමානො ‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි සඞ්ඝෙන සම්මතො, සම්බහුලෙහි ථෙරෙහි භික්ඛූහි ඨපිතො – අයං නො භගවතො අච්චයෙන පටිසරණං භවිස්සතීති යං මයං එතරහි පටිපාදෙය්‍යාමා’ති වදෙසි; ‘අත්ථි නු ඛො, භො ආනන්ද, එකභික්ඛුපි යං තුම්හෙ එතරහි සක්කරොථ ගරුං කරොථ මානෙථ පූජෙථ; සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරථා’ති – ඉති පුට්ඨො සමානො ‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි යං මයං එතරහි සක්කරොම ගරුං කරොම මානෙම පූජෙම; සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරාමා’ති වදෙසි. ඉමස්ස පන, භො ආනන්ද, භාසිතස්ස කථං අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති?

“‘尊者阿难，是否有任何一位比丘，为那位尊者乔达摩所指定——“我去世后，此人将成为你们的皈依处”，而你们现在可以依止他呢？’当被如此问时，你回答说：‘婆罗门，没有任何一位比丘，为那位知者、见者、阿罗汉、正自觉者的世尊所指定——“我去世后，此人将成为你们的皈依处”，而我们现在可以依止他。’‘再者，尊者阿难，是否有任何一位比丘，为僧团所同意、为众多长老比丘所指定——“世尊去世后，此人将成为我们的皈依处”，而你们现在可以依止他呢？’当被如此问时，你回答说：‘婆罗门，没有任何一位比丘，为僧团所同意、为众多长老比丘所指定——“世尊去世后，此人将成为我们的皈依处”，而我们现在可以依止他。’‘尊者阿难，现在是否有一位比丘，是你们所恭敬、尊重、敬仰、供养，并于恭敬、尊重后依止而住的呢？’当被如此问时，你回答说：‘婆罗门，现在确实没有一位比丘，是我们所恭敬、尊重、敬仰、供养，并于恭敬、尊重后依止而住的。’那么，尊者阿难，对所说的这番话，应当如何理解其义呢？”

82. ‘‘අත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දස පසාදනීයා ධම්මා අක්ඛාතා. යස්මිං නො ඉමෙ ධම්මා සංවිජ්ජන්ති තං මයං එතරහි සක්කරොම ගරුං කරොම මානෙම පූජෙම; සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරාම. කතමෙ දස?

82. “婆罗门，那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊，确实已宣说了十种能引生净信之法。如今，于任何人身上，我等若见此等法存在，便恭敬、尊重、尊崇、供养于彼；恭敬、尊重后，依止而住。是哪十种？”

‘‘ඉධ[Pg.62], බ්‍රාහ්මණ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො, අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු.

“婆罗门，于此法中，比丘具足戒行，以波罗提木叉约束而住，威仪与行处具足，于微细罪过中见其怖畏，于诸学处中受持而学。”

‘‘බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො. යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා, මජ්ඣෙකල්‍යාණා, පරියොසානකල්‍යාණා, සාත්ථං, සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා.

“彼为多闻者，持所闻法，积聚所闻。凡彼等法，初善、中善、后善，义妙、文妙，宣示圆满、遍净之梵行者，如是诸法，彼皆多闻、受持、言教纯熟、意所审察、以见善通达。”

‘‘සන්තුට්ඨො හොති ( ) චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙහි.

“于衣服、饮食、坐卧具、病缘医药等资具，皆能知足。”

‘‘චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී.

“对于增上心所摄、能令现法乐住的四种禅那，彼能随意获得、无困难地获得、不费力地获得。”

‘‘අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොති – එකොපි හුත්වා බහුධා හොති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරිමසති පරිමජ්ජති, යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙති.

“彼体验种种神通威力：由一变多，由多变一；或显或隐；穿壁、穿墙、穿山，通行无碍，犹如行于虚空；于地中出没，犹如在水中；于水上行走不沉，犹如在地上；于空中盘腿而行，犹如飞鸟；乃至此等大神力、大威德的日月，亦能以手触之、摩之；乃至梵天界，亦能以身行使威力。”

‘‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණාති – දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච.

“以清净、超胜于人的天耳界，能听闻或天或人的两种声音，无论是远是近。”

‘‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති. සරාගං වා චිත්තං ‘සරාගං චිත්ත’න්ති පජානාති, වීතරාගං වා චිත්තං ‘වීතරාගං චිත්ත’න්ති පජානාති, සදොසං වා චිත්තං ‘සදොසං චිත්ත’න්ති පජානාති, වීතදොසං වා චිත්තං ‘වීතදොසං චිත්ත’න්ති පජානාති, සමොහං වා චිත්තං ‘සමොහං චිත්ත’න්ති පජානාති, වීතමොහං වා චිත්තං ‘වීතමොහං චිත්ත’න්ති පජානාති, සංඛිත්තං වා චිත්තං ‘සංඛිත්තං චිත්ත’න්ති පජානාති, වික්ඛිත්තං වා චිත්තං ‘වික්ඛිත්තං චිත්ත’න්ති පජානාති, මහග්ගතං වා චිත්තං ‘මහග්ගතං [Pg.63] චිත්ත’න්ති පජානාති, අමහග්ගතං වා චිත්තං ‘අමහග්ගතං චිත්ත’න්ති පජානාති, සඋත්තරං වා චිත්තං ‘සඋත්තරං චිත්ත’න්ති පජානාති, අනුත්තරං වා චිත්තං ‘අනුත්තරං චිත්ත’න්ති පජානාති, සමාහිතං වා චිත්තං ‘සමාහිතං චිත්ත’න්ති පජානාති, අසමාහිතං වා චිත්තං ‘අසමාහිතං චිත්ත’න්ති පජානාති, විමුත්තං වා චිත්තං ‘විමුත්තං චිත්ත’න්ති පජානාති, අවිමුත්තං වා චිත්තං ‘අවිමුත්තං චිත්ත’න්ති පජානාති.

以心遍知其他众生、其他个人的心：了知有贪的心为“有贪的心”，了知离贪的心为“离贪的心”，了知有嗔的心为“有嗔的心”，了知离嗔的心为“离嗔的心”，了知有痴的心为“有痴的心”，了知离痴的心为“离痴的心”，了知收摄的心为“收摄的心”，了知散乱的心为“散乱的心”，了知广大的心为“广大的心”，了知不广大的心为“不广大的心”，了知有上的心为“有上的心”，了知无上的心为“无上的心”，了知得定的心为“得定的心”，了知未得定的心为“未得定的心”，了知解脱的心为“解脱的心”，了知未解脱的心为“未解脱的心”。

‘‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාරීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති.

他能忆念种种过去住处，即：一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生，以及许多坏劫、许多成劫、许多成坏劫。“在某处，我曾是这样的名，这样的姓，这样的相貌，吃这样的食物，感受这样的苦乐，有这样的寿量。我从那里死后，生于某处；在那里，我也曾是这样的名，这样的姓，这样的相貌，吃这样的食物，感受这样的苦乐，有这样的寿量。我从那里死后，生于此处。”像这样，他能忆念起具有行相、具有名称的种种过去住处。

‘‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති.

以清净、超越人类的天眼，看见众生死时生时，或劣或胜，或美或丑，往善趣或恶趣，并了知众生随业而趣。

‘‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති.

因诸漏已尽，于现法中，亲身以胜智证知、作证、具足无漏心解脱、慧解脱而住。

‘‘ඉමෙ ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දස පසාදනීයා ධම්මා අක්ඛාතා. යස්මිං නො ඉමෙ ධම්මා සංවිජ්ජන්ති තං මයං එතරහි සක්කරොම ගරුං කරොම මානෙම පූජෙම; සක්කත්වා ගරුං කත්වා උපනිස්සාය විහරාමා’’ති.

婆罗门，这些确实是那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊所宣说的十种能引生净信之法。我们在任何人身上发现这些法，现在就恭敬他、尊重他、尊敬他、供养他；在恭敬、尊重之后，依止他而住。

83. එවං වුත්තෙ වස්සකාරො බ්‍රාහ්මණො මගධමහාමත්තො උපනන්දං සෙනාපතිං ආමන්තෙසි – ‘‘තං කිං මඤ්ඤති භවං සෙනාපති යදිමෙ භොන්තො සක්කාතබ්බං සක්කරොන්ති, ගරුං කාතබ්බං ගරුං කරොන්ති, මානෙතබ්බං මානෙන්ති[Pg.64], පූජෙතබ්බං පූජෙන්ති’’? ‘‘තග්ඝිමෙ භොන්තො සක්කාතබ්බං සක්කරොන්ති, ගරුං කාතබ්බං ගරුං කරොන්ති, මානෙතබ්බං මානෙන්ති, පූජෙතබ්බං පූජෙන්ති. ඉමඤ්ච හි තෙ භොන්තො න සක්කරෙය්‍යුං න ගරුං කරෙය්‍යුං න මානෙය්‍යුං න පූජෙය්‍යුං; අථ කිඤ්චරහි තෙ භොන්තො සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යුං, සක්කත්වා ගරුං කත්වා මානෙත්වා පූජෙත්වා උපනිස්සාය විහරෙය්‍යු’’න්ති? අථ ඛො වස්සකාරො බ්‍රාහ්මණො මගධමහාමත්තො ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘කහං පන භවං ආනන්දො එතරහි විහරතී’’ති? ‘‘වෙළුවනෙ ඛොහං, බ්‍රාහ්මණ, එතරහි විහරාමී’’ති. ‘‘කච්චි පන, භො ආනන්ද, වෙළුවනං රමණීයඤ්චෙව අප්පසද්දඤ්ච අප්පනිග්ඝොසඤ්ච විජනවාතං මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකං පටිසල්ලානසාරුප්ප’’න්ති? ‘‘තග්ඝ, බ්‍රාහ්මණ, වෙළුවනං රමණීයඤ්චෙව අප්පසද්දඤ්ච අප්පනිග්ඝොසඤ්ච විජනවාතං මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකං පටිසල්ලානසාරුප්පං, යථා තං තුම්හාදිසෙහි රක්ඛකෙහි ගොපකෙහී’’ති. ‘‘තග්ඝ, භො ආනන්ද, වෙළුවනං රමණීයඤ්චෙව අප්පසද්දඤ්ච අප්පනිග්ඝොසඤ්ච විජනවාතං මනුස්සරාහස්සෙය්‍යකං පටිසල්ලානසාරුප්පං, යථා තං භවන්තෙහි ඣායීහි ඣානසීලීහි. ඣායිනො චෙව භවන්තො ඣානසීලිනො ච’’.

83. 如是说时，摩揭陀大臣婆罗门瓦萨卡拉（Vassakāra）对优波难陀将军说：“将军，您怎么认为？这些尊者们是否恭敬应恭敬者，尊重应尊重者，尊敬应尊敬者，供养应供养者？”“诚然，这些尊者们恭敬应恭敬者，尊重应尊重者，尊敬应尊敬者，供养应供养者。因为，如果这些尊者们不恭敬、不尊重、不尊敬、不供养此人，那么他们又会恭敬、尊重、尊敬、供养谁，并依止谁而住呢？”于是，摩揭陀大臣婆罗门瓦萨卡拉对具寿阿难说：“具寿阿难，您现在住在哪里呢？”“婆罗门，我现在住在竹林（Veḷuvana）。”“具寿阿难，竹林是否确实悦意、少声、少噪、寂静无扰、适于隐秘、宜于独处呢？”“诚然，婆罗门，竹林确实悦意、少声、少噪、寂静无扰、适于隐秘、宜于独处，正如它为像您这样的守护者、保护者所守护。”“诚然，具寿阿难，竹林确实悦意、少声、少噪、寂静无扰、适于隐秘、宜于独处，正如它因像您这样修习禅定、惯于禅定的尊者们而成就。尊者们既是禅修者，又惯于禅修。”

‘‘එකමිදාහං, භො ආනන්ද, සමයං සො භවං ගොතමො වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛ්වාහං, භො ආනන්ද, යෙන මහාවනං කූටාගාරසාලා යෙන සො භවං ගොතමො තෙනුපසඞ්කමිං. තත්‍ර ච පන සො භවං ගොතමො අනෙකපරියායෙන ඣානකථං කථෙසි. ඣායී චෙව සො භවං ගොතමො අහොසි ඣානසීලී ච. සබ්බඤ්ච පන සො භවං ගොතමො ඣානං වණ්ණෙසී’’ති.

“尊者阿难(Ānanda)，一时，那位乔达摩(Gotama)尊者住在毗舍离(Vesālī)大林(Mahāvana)的重阁讲堂(Kūṭāgārasālā)中。尊者阿难，那时，我便前往大林与重阁讲堂，去到那位乔达摩尊者所在之处。在那里，那位乔达摩尊者从各方面开示了禅定之法。那位乔达摩尊者是入禅者，且惯于安住于禅定。然则，那位乔达摩尊者是称赞一切禅定的吗？”

84. ‘‘න ච ඛො, බ්‍රාහ්මණ, සො භගවා සබ්බං ඣානං වණ්ණෙසි, නපි සො භගවා සබ්බං ඣානං න වණ්ණෙසීති. කථං රූපඤ්ච, බ්‍රාහ්මණ, සො භගවා ඣානං න වණ්ණෙසි? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො කාමරාගපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති කාමරාගපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච කාමරාගස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති; සො කාමරාගංයෙව අන්තරං කරිත්වා ඣායති පජ්ඣායති නිජ්ඣායති අපජ්ඣායති. බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති බ්‍යාපාදපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච බ්‍යාපාදස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති; සො බ්‍යාපාදංයෙව අන්තරං කරිත්වා ඣායති පජ්ඣායති නිජ්ඣායති අපජ්ඣායති. ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන [Pg.65] චෙතසා විහරති ථිනමිද්ධපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච ථිනමිද්ධස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති; සො ථිනමිද්ධංයෙව අන්තරං කරිත්වා ඣායති පජ්ඣායති නිජ්ඣායති අපජ්ඣායති. උද්ධච්චකුක්කුච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති උද්ධච්චකුක්කුච්චපරෙතෙන, උප්පන්නස්ස ච උද්ධච්චකුක්කුච්චස්ස නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති; සො උද්ධච්චකුක්කුච්චංයෙව අන්තරං කරිත්වා ඣායති පජ්ඣායති නිජ්ඣායති අපජ්ඣායති. විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා විහරති විචිකිච්ඡාපරෙතෙන, උප්පන්නාය ච විචිකිච්ඡාය නිස්සරණං යථාභූතං නප්පජානාති; සො විචිකිච්ඡංයෙව අන්තරං කරිත්වා ඣායති පජ්ඣායති නිජ්ඣායති අපජ්ඣායති. එවරූපං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, සො භගවා ඣානං න වණ්ණෙසි.

84. “婆罗门，世尊并非赞叹一切禅定，也并非不赞叹一切禅定。婆罗门，世尊不赞叹什么样的禅定呢？婆罗门，于此，有某人，心为贪欲(kāmarāga)所缠绕，为贪欲所制伏，不如实了知已生起的贪欲之出离；他便将贪欲置于内心而思惟、深思、凝思、反复思惟。心为嗔恚(byāpāda)所缠绕，为嗔恚所制伏，不如实了知已生起的嗔恚之出离；他便将嗔恚置于内心而思惟、深思、凝思、反复思惟。心为昏沉睡眠(thinamiddha)所缠绕，为昏沉睡眠所制伏，不如实了知已生起的昏沉睡眠之出离；他便将昏沉睡眠置于内心而思惟、深思、凝思、反复思惟。心为掉举追悔(uddhaccakukkucca)所缠绕，为掉举追悔所制伏，不如实了知已生起的掉举追悔之出离；他便将掉举追悔置于内心而思惟、深思、凝思、反复思惟。心为怀疑(vicikicchā)所缠绕，为怀疑所制伏，不如实了知已生起的怀疑之出离；他便将怀疑置于内心而思惟、深思、凝思、反复思惟。婆罗门，世尊不赞叹这样的禅定。”

‘‘කථං රූපඤ්ච, බ්‍රාහ්මණ, සො භගවා ඣානං වණ්ණෙසි? ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවරූපං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, සො භගවා ඣානං වණ්ණෙසී’’ති.

“婆罗门，那位世尊赞叹什么样的禅定呢？婆罗门，于此，比丘远离诸欲，远离诸不善法，有寻有伺，具足离生喜乐，安住于初禅。寻、伺止息，内净，心达一境，无寻无伺，具足定生喜乐，安住于第二禅……第三禅……安住于第四禅。婆罗门，那位世尊赞叹的正是这样的禅定。”

‘‘ගාරය්හං කිර, භො ආනන්ද, සො භවං ගොතමො ඣානං ගරහි, පාසංසං පසංසි. හන්ද, ච දානි මයං, භො ආනන්ද, ගච්ඡාම; බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො වස්සකාරො බ්‍රාහ්මණො මගධමහාමත්තො ආයස්මතො ආනන්දස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

“具寿阿难，听说乔达摩尊者呵责该呵责的禅定，赞叹该赞叹的禅定。具寿阿难，我们现在要告辞了，我们有很多事务，有很多事情要办。”“婆罗门，你认为何时合适，便请自便。”于是，摩揭陀大臣婆罗门瓦萨迦罗（Vassakāra）对具寿阿难所说感到欢喜、随喜，从座位上起身离开了。

අථ ඛො ගොපකමොග්ගල්ලානො බ්‍රාහ්මණො අචිරපක්කන්තෙ වස්සකාරෙ බ්‍රාහ්මණෙ මගධමහාමත්තෙ ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘යං නො මයං භවන්තං ආනන්දං අපුච්ඡිම්හා තං නො භවං ආනන්දො න බ්‍යාකාසී’’ති. ‘‘නනු තෙ, බ්‍රාහ්මණ, අවොචුම්හා – ‘නත්ථි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එකභික්ඛුපි තෙහි ධම්මෙහි සබ්බෙනසබ්බං සබ්බථාසබ්බං සමන්නාගතො යෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො සො භගවා අහොසි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. සො හි, බ්‍රාහ්මණ, භගවා අනුප්පන්නස්ස මග්ගස්ස උප්පාදෙතා, අසඤ්ජාතස්ස මග්ගස්ස සඤ්ජනෙතා, අනක්ඛාතස්ස මග්ගස්ස අක්ඛාතා, මග්ගඤ්ඤූ, මග්ගවිදූ, මග්ගකොවිදො[Pg.66]. මග්ගානුගා ච පන එතරහි සාවකා විහරන්ති පච්ඡා සමන්නාගතා’’’ති.

摩揭陀大臣瓦萨迦罗婆罗门刚离开不久，守护牛者目犍连（Gopakamoggallāna）婆罗门就对具寿阿难这么说：“具寿阿难，我们刚才向您请教的问题，您还没有为我们解答。”“婆罗门，我不是已经对你说了吗？‘婆罗门，没有任何一位比丘能够完全、彻底地具备世尊——阿罗汉、正等觉者——所具备的那些法。因为，婆罗门，世尊是未生起之道的生起者，未出现之道的出现者，未阐明之道的阐明者，是知晓道者、洞悉道者、善巧于道者。而如今，弟子们是道的随行者，随后才得以具备。’”’

ගොපකමොග්ගල්ලානසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

《守护牛者目犍连经》第八，终。

9. මහාපුණ්ණමසුත්තං

9. 大满月经

85. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ පුණ්ණාය පුණ්ණමාය රත්තියා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු උට්ඨායාසනා එකංසං චීවරං කත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච –

85. 如是我闻。一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)东园(Pubbārāma)鹿母讲堂(Migāramātupāsāda)。其时，正值十五日布萨(uposatha)之满月夜，世尊为比丘僧团所围绕，坐于露天之处。尔时，有一位比丘从座起身，偏袒一肩，向世尊合掌，对世尊如是说：

‘‘පුච්ඡෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවන්තං කිඤ්චිදෙව දෙසං, සචෙ මෙ භගවා ඔකාසං කරොති පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණායා’’ති. ‘‘තෙන හි ත්වං, භික්ඛු, සකෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා පුච්ඡ යදාකඞ්ඛසී’’ති.

“大德，我欲请问世尊一事，若世尊允许为我解答所问。”“比丘，那么你且坐于己座，随汝所欲问。”

86. අථ ඛො සො භික්ඛු සකෙ ආසනෙ නිසීදිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉමෙ නු ඛො, භන්තෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො’’ති? ‘‘ඉමෙ ඛො, භික්ඛු, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො’’ති.

86. 尔时，彼比丘坐于己座，对世尊如是说：“大德，此等即是五取蕴耶？所谓：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。”“比丘，此等即是五取蕴。所谓：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。”

‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා භගවන්තං උත්තරිං පඤ්හං පුච්ඡි – ‘‘ඉමෙ පන, භන්තෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා කිංමූලකා’’ති? ‘‘ඉමෙ ඛො, භික්ඛු, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා ඡන්දමූලකා’’ති. ‘‘තංයෙව නු ඛො, භන්තෙ, උපාදානං තෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා, උදාහු අඤ්ඤත්‍ර පඤ්චහුපාදානක්ඛන්ධෙහි උපාදාන’’න්ති? ‘‘න ඛො, භික්ඛු, තංයෙව උපාදානං තෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා, නාපි අඤ්ඤත්‍ර පඤ්චහුපාදානක්ඛන්ධෙහි උපාදානං. යො ඛො, භික්ඛු, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගො තං තත්ථ උපාදාන’’න්ති.

“善哉，大德！”彼比丘对世尊所说，欢喜、随喜，复进一步问世尊：“大德，此五取蕴以何为根？”“比丘，此五取蕴以欲为根。”“大德，彼执取即是此五取蕴耶？抑或于五取蕴外另有执取耶？”“比丘，非彼执取即是此五取蕴，亦非于五取蕴外另有执取。比丘，于此五取蕴中所有之欲贪(chandarāga)，彼即是其中之执取。”

‘‘සියා පන, භන්තෙ, පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගවෙමත්තතා’’ති? ‘‘සියා භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච ‘‘ඉධ, භික්ඛු, එකච්චස්ස එවං හොති – ‘එවංරූපො [Pg.67] සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවෙදනො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඤ්ඤො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංසඞ්ඛාරො සියං අනාගතමද්ධානං, එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධාන’න්ති. එවං ඛො, භික්ඛු, සියා පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු ඡන්දරාගවෙමත්තතා’’ති.

“世尊，那么，于五取蕴会有欲贪的差异吗？”“比丘，会有。”世尊说：“比丘，于此，某人有如是念：‘愿我于未来世有如是色，愿我于未来世有如是受，愿我于未来世有如是想，愿我于未来世有如是行，愿我于未来世有如是识。’比丘，如是于五取蕴，会有欲贪的差异。”

‘‘කිත්තාවතා පන, භන්තෙ, ඛන්ධානං ඛන්ධාධිවචනං හොතී’’ති? ‘‘යං කිඤ්චි, භික්ඛු, රූපං – අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා, හීනං වා පණීතං වා, යං දූරෙ සන්තිකෙ වා – අයං රූපක්ඛන්ධො. යා කාචි වෙදනා – අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා, හීනා වා පණීතා වා, යා දූරෙ සන්තිකෙ වා – අයං වෙදනාක්ඛන්ධො. යා කාචි සඤ්ඤා – අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා…පෙ… යා දූරෙ සන්තිකෙ වා – අයං සඤ්ඤාක්ඛන්ධො. යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා – අතීතානාගතපච්චුප්පන්නා අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, ඔළාරිකා වා සුඛුමා වා, හීනා වා පණීතා වා, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ වා – අයං සඞ්ඛාරක්ඛන්ධො. යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං – අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා, හීනං වා පණීතං වා, යං දූරෙ සන්තිකෙ වා – අයං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො. එත්තාවතා ඛො, භික්ඛු, ඛන්ධානං ඛන්ධාධිවචනං හොතී’’ති.

“世尊，于何等量，蕴得‘蕴’之名？”“比丘，凡所有色，无论是过去、未来、现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近——此为色蕴。凡所有受，无论是过去、未来、现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近——此为受蕴。凡所有想……远或近——此为想蕴。凡所有行，无论是过去、未来、现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近——此为行蕴。凡所有识，无论是过去、未来、现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近——此为识蕴。比丘，于此等量，蕴得‘蕴’之名。”

‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො රූපක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය? කො හෙතු කො පච්චයො වෙදනාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය? කො හෙතු කො පච්චයො සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය? කො හෙතු කො පච්චයො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය? කො හෙතු කො පච්චයො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනායා’’ති?

“尊者，施设色蕴的因是什么？缘是什么？施设受蕴的因是什么？缘是什么？施设想蕴的因是什么？缘是什么？施设行蕴的因是什么？缘是什么？施设识蕴的因是什么？缘是什么？”

‘‘චත්තාරො ඛො, භික්ඛු, මහාභූතා හෙතු, චත්තාරො මහාභූතා පච්චයො රූපක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. ඵස්සො හෙතු, ඵස්සො පච්චයො වෙදනාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. ඵස්සො හෙතු, ඵස්සො පච්චයො සඤ්ඤාක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. ඵස්සො හෙතු, ඵස්සො පච්චයො සඞ්ඛාරක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනාය. නාමරූපං ඛො, භික්ඛු, හෙතු, නාමරූපං පච්චයො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධස්ස පඤ්ඤාපනායා’’ති.

“比丘，四界是施设色蕴的因，四界是施设色蕴的缘。触是施设受蕴的因，触是施设受蕴的缘。触是施设想蕴的因，触是施设想蕴的缘。触是施设行蕴的因，触是施设行蕴的缘。比丘，名色是施设识蕴的因，名色是施设识蕴的缘。”

87. ‘‘කථං පන, භන්තෙ, සක්කායදිට්ඨි හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො [Pg.68] සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති රූපවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා රූපං රූපස්මිං වා අත්තානං; වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති වෙදනාවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා වෙදනං වෙදනාය වා අත්තානං; සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති සඤ්ඤාවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා සඤ්ඤං සඤ්ඤාය වා අත්තානං; සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං; විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. එවං ඛො, භික්ඛු, සක්කායදිට්ඨි හොතී’’ති.

87. “尊者，那么，身见(sakkāyadiṭṭhi)是如何生起的呢？”“比丘，于此，无闻凡夫不见圣者，不善巧于圣法，未于圣法中受调伏；不见善士，不善巧于善士之法，未于善士之法中受调伏。他视色为我，或视我为有色者，或视色在我中，或视我在色中；视受为我，或视我为有受者，或视受在我中，或视我在受中；视想为我，或视我为有想者，或视想在我中，或视我在想中；视诸行为我，或视我为有诸行者，或视诸行在我中，或视我在诸行中；视识为我，或视我为有识者，或视识在我中，或视我在识中。比丘，身见就是这样生起的。”

‘‘කථං පන, භන්තෙ, සක්කායදිට්ඨි න හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති න රූපවන්තං වා අත්තානං න අත්තනි වා රූපං න රූපස්මිං වා අත්තානං; න වෙදනං අත්තතො සමනුපස්සති න වෙදනාවන්තං වා අත්තානං න අත්තනි වා වෙදනං න වෙදනාය වා අත්තානං; න සඤ්ඤං අත්තතො සමනුපස්සති න සඤ්ඤාවන්තං වා අත්තානං න අත්තනි වා සඤ්ඤං න සඤ්ඤාය වා අත්තානං; න සඞ්ඛාරෙ අත්තතො සමනුපස්සති න සඞ්ඛාරවන්තං වා අත්තානං න අත්තනි වා සඞ්ඛාරෙ න සඞ්ඛාරෙසු වා අත්තානං; න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. එවං ඛො, භික්ඛු, සක්කායදිට්ඨි න හොතී’’ති.

“尊者，然则萨迦耶见(sakkāyadiṭṭhi)是如何不生起的呢？”“比丘，于此，多闻圣弟子，得见诸圣者，善巧于圣法，于圣法善受教诫；得见诸善士，善巧于善士法，于善士法善受教诫。彼不观色为我，不观我为有色者，不观色在我中，不观我在色中；不观受为我，不观我为有受者，不观受在我中，不观我在受中；不观想为我，不观我为有想者，不观想在我中，不观我在想中；不观行为我，不观我为有行者，不观行在我中，不观我在行中；不观识为我，不观我为有识者，不观识在我中，不观我在识中。比丘，如是，萨迦耶见则不生起。”

88. ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, රූපෙ අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො වෙදනාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො සඤ්ඤාය අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො සඞ්ඛාරෙසු අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණං? කො විඤ්ඤාණෙ අස්සාදො, කො ආදීනවො, කිං නිස්සරණ’’න්ති? ‘‘යං ඛො, භික්ඛු, රූපං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං රූපෙ අස්සාදො. යං රූපං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අයං රූපෙ ආදීනවො. යො රූපෙ ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං රූපෙ නිස්සරණං. යං ඛො, භික්ඛු, වෙදනං පටිච්ච… සඤ්ඤං [Pg.69] පටිච්ච… සඞ්ඛාරෙ පටිච්ච… විඤ්ඤාණං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං විඤ්ඤාණෙ අස්සාදො. යං විඤ්ඤාණං අනිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, අයං විඤ්ඤාණෙ ආදීනවො. යො විඤ්ඤාණෙ ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානං, ඉදං විඤ්ඤාණෙ නිස්සරණ’’න්ති.

88. “尊者，什么是色的乐味？什么是色的过患？什么是色的出离？什么是受的乐味？什么是受的过患？什么是受的出离？什么是想的乐味？什么是想的过患？什么是想的出离？什么是行的乐味？什么是行的过患？什么是行的出离？什么是识的乐味？什么是识的过患？什么是识的出离？”“比丘，缘于色而生起的快乐和喜悦，这是色的乐味。色是无常的、是苦的、是变易之法，这是色的过患。于色调伏欲贪、舍断欲贪，这是色的出离。比丘，缘于受……缘于想……缘于行……缘于识而生起的快乐和喜悦，这是识的乐味。识是无常的、是苦的、是变易之法，这是识的过患。于识调伏欲贪、舍断欲贪，这是识的出离。”

89. ‘‘කථං පන, භන්තෙ, ජානතො කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහංකාරමමංකාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති? ‘‘යං කිඤ්චි, භික්ඛු, රූපං – අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා – සබ්බං රූපං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං – අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා – සබ්බං විඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. එවං ඛො, භික්ඛු, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහංකාරමමංකාරමානානුසයා න හොන්තී’’ති.

89. “世尊，如何知、如何见，才能于此有识之身，以及外在一切相中，不生我执、我所执、慢随眠呢？”“比丘，凡所有色，无论是过去、未来、现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近，对一切色都应以正慧如实观察：‘此非我所，我非此，此非我之我。’任何受……任何想……任何行……凡所有识，无论是过去、未来、现在，内或外，粗或细，劣或胜，远或近，对一切识都应以正慧如实观察：‘此非我所，我非此，此非我之我。’比丘，如此知、如此见，才能于此有识之身，以及外在一切相中，不生我执、我所执、慢随眠。”

90. අථ ඛො අඤ්ඤතරස්ස භික්ඛුනො එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘ඉති කිර, භො, රූපං අනත්තා, වෙදනා අනත්තා, සඤ්ඤා අනත්තා, සඞ්ඛාරා අනත්තා, විඤ්ඤාණං අනත්තා; අනත්තකතානි කම්මානි කමත්තානං ඵුසිස්සන්තී’’ති? අථ ඛො භගවා තස්ස භික්ඛුනො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඨානං ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, විජ්ජති යං ඉධෙකච්චො මොඝපුරිසො අවිද්වා අවිජ්ජාගතො තණ්හාධිපතෙය්‍යෙන චෙතසා සත්ථු සාසනං අතිධාවිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය – ‘ඉති කිර, භො, රූපං අනත්තා, වෙදනා අනත්තා, සඤ්ඤා අනත්තා, සඞ්ඛාරා අනත්තා, විඤ්ඤාණං අනත්තා; අනත්තකතානි කම්මානි කමත්තානං ඵුසිස්සන්තී’ති. පටිවිනීතා ඛො මෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තත්‍ර තත්‍ර ධම්මෙසු’’.

90. 尔时，某位比丘生起如此心念：“诸位，原来色是无我，受是无我，想是无我，行是无我，识是无我；那么，由无我所造之业，将触及哪个我呢？”于是，世尊以心了知该比丘的心念后，对比丘们说：“诸比丘，这种情况是可能存在的：此处有某个无知、被无明所笼罩的愚人，以爱欲为主导之心，认为应当超越导师的教法，心想：‘诸位，原来色是无我，受是无我，想是无我，行是无我，识是无我；那么，由无我所造之业，将触及哪个我呢？’诸比丘，我已在种种法中教导过你们。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, රූපං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං[Pg.70], භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, වෙදනා… සඤ්ඤා… සඞ්ඛාරා… විඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, යං කිඤ්චි රූපං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා සබ්බං රූපං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. යා කාචි වෙදනා… යා කාචි සඤ්ඤා… යෙ කෙචි සඞ්ඛාරා… යං කිඤ්චි විඤ්ඤාණං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නං අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා ඔළාරිකං වා සුඛුමං වා හීනං වා පණීතං වා යං දූරෙ සන්තිකෙ වා සබ්බං විඤ්ඤාණං – ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො රූපස්මිම්පි නිබ්බින්දති, වෙදනායපි නිබ්බින්දති, සඤ්ඤායපි නිබ්බින්දති, සඞ්ඛාරෙසුපි නිබ්බින්දති, විඤ්ඤාණස්මිම්පි නිබ්බින්දති; නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති.

“诸位比丘，你们怎么认为？色是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“尊者，是苦的。”“凡是无常、是苦、是变易之法，是否适宜如此看待：‘这是我的，我是这个，这是我的自我’呢？”“尊者，不适宜。”“诸位比丘，你们怎么认为？受……想……行……识是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“尊者，是苦的。”“凡是无常、是苦、是变易之法，是否适宜如此看待：‘这是我的，我是这个，这是我的自我’呢？”“尊者，不适宜。”“因此，诸位比丘，无论是过去、未来、现在的，内在的或外在的，粗大的或微细的，低劣的或高胜的，遥远的或邻近的任何色，这一切色都应当以正慧如实观察：‘这不是我的，我不是这个，这不是我的自我’。任何受……任何想……任何行……无论是过去、未来、现在的，内在的或外在的，粗大的或微细的，低劣的或高胜的，遥远的或邻近的任何识，这一切识都应当以正慧如实观察：‘这不是我的，我不是这个，这不是我的自我’。诸位比丘，这样观察的有闻圣弟子，会对色厌离，对受厌离，对想厌离，对行厌离，对识厌离；因为厌离而离贪，因为离贪而解脱。当他解脱时，便生起‘我解脱了’的智慧。他了知：‘生已尽，梵行已立，应作已作，不再有后有’。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ සට්ඨිමත්තානං භික්ඛූනං අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චිංසූති.

世尊如是说。那些比丘心怀喜悦，欢喜世尊所说。当此解说被宣说时，约六十位比丘的心，因无执取而从诸漏中解脱。

මහාපුණ්ණමසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.

大满月经第九终。

10. චූළපුණ්ණමසුත්තං

10. 小满月经

91. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ පුණ්ණාය පුණ්ණමාය රත්තියා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ජානෙය්‍ය නු ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසං – ‘අසප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ; අට්ඨානමෙතං, භික්ඛවෙ, අනවකාසො [Pg.71] යං අසප්පුරිසො අසප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – ‘අසප්පුරිසො අයං භව’න්ති. ජානෙය්‍ය පන, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො සප්පුරිසං – ‘සප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ; එතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, අට්ඨානං අනවකාසො යං අසප්පුරිසො සප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – ‘සප්පුරිසො අයං භව’න්ති. අසප්පුරිසො, භික්ඛවෙ, අස්සද්ධම්මසමන්නාගතො හොති, අසප්පුරිසභත්ති හොති, අසප්පුරිසචින්තී හොති, අසප්පුරිසමන්තී හොති, අසප්පුරිසවාචො හොති, අසප්පුරිසකම්මන්තො හොති, අසප්පුරිසදිට්ඨි හොති; අසප්පුරිසදානං දෙති’’.

91. 如是我闻。一时，世尊住于舍卫城（Sāvatthī）东园（Pubbārāma）鹿母讲堂（Migāramātupāsāda）。其时，正值十五日布萨，于月圆之夜，世尊为比丘僧众所围绕，坐于露地。尔时，世尊环视寂静的比丘僧众后，告诸比丘言：“诸比丘，非善士能否了知非善士：‘此位尊者是非善士’？”“世尊，此事不然。”“善哉，诸比丘。诸比丘，非善士能了知非善士，此事无有是处，无有可能。然则，诸比丘，非善士能否了知善士：‘此位尊者是善士’？”“世尊，此事不然。”“善哉，诸比丘。诸比丘，非善士能了知善士，此事亦无有是处，无有可能。诸比丘，非善士具足非善法，亲近非善士，怀非善士之思，谋非善士之策，言非善士之语，行非善士之业，持非善士之见，行非善士之施。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අස්සද්ධම්මසමන්නාගතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අස්සද්ධො හොති, අහිරිකො හොති, අනොත්තප්පී හොති, අප්පස්සුතො හොති, කුසීතො හොති, මුට්ඨස්සති හොති, දුප්පඤ්ඤො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අස්සද්ධම්මසමන්නාගතො හොති.

“诸比丘，非善士如何具足非善法？诸比丘，于此，非善士无信、无惭、无愧、少闻、懈怠、失念、劣慧。诸比丘，如是，非善士具足非善法。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසභත්ති හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසස්ස යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අස්සද්ධා අහිරිකා අනොත්තප්පිනො අප්පස්සුතා කුසීතා මුට්ඨස්සතිනො දුප්පඤ්ඤා ත්‍යාස්ස මිත්තා හොන්ති තෙ සහායා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසභත්ති හොති.

“比丘们，非善人如何是亲近非善人者呢？比丘们，于此，那些无信、无惭、无愧、少闻、懈怠、失念、劣慧的沙门、婆罗门，是非善人的朋友与同伴。比丘们，就是这样，非善人是亲近非善人者。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසචින්තී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අත්තබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති, පරබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති, උභයබ්‍යාබාධායපි චෙතෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසචින්තී හොති.

“比丘们，非善人如何是怀非善人之思者呢？比丘们，于此，非善人思虑伤害自己，思虑伤害他人，也思虑伤害双方。比丘们，就是这样，非善人是怀非善人之思者。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසමන්තී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අත්තබ්‍යාබාධායපි මන්තෙති, පරබ්‍යාබාධායපි මන්තෙති, උභයබ්‍යාබාධායපි මන්තෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසමන්තී හොති.

“比丘们，非善人如何是谋非善之谋者呢？比丘们，于此，非善人谋划伤害自己，谋划伤害他人，也谋划伤害双方。比丘们，就是这样，非善人是谋非善之谋者。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසවාචො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො මුසාවාදී හොති, පිසුණවාචො හොති, ඵරුසවාචො හොති[Pg.72], සම්ඵප්පලාපී හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසවාචො හොති.

“比丘们，非善人如何是言非善之语者呢？比丘们，于此，非善人说妄语，说离间语，说粗恶语，说杂秽语。比丘们，就是这样，非善人是言非善之语者。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසකම්මන්තො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසකම්මන්තො හොති.

“比丘们，非善人如何是行非善之业者呢？比丘们，于此，非善人杀生、不与取、行邪淫。比丘们，就是这样，非善人是行非善之业者。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසදිට්ඨි හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො එවංදිට්ඨි හොති – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා, යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසදිට්ඨි හොති.

诸比丘，不善人如何持有不善人之见？诸比丘，于此，不善人持有如是之见：“布施无果，供养无果，祭祀无果，善作与恶作业行亦无果报；无此世，无他世；于母无果，于父无果；无化生有情；世间无已达正道、正向修行的沙门、婆罗门，能亲身以胜智证知此世与他世而宣说。”诸比丘，不善人即是如此持有不善人之见。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසදානං දෙති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසක්කච්චං දානං දෙති, අසහත්ථා දානං දෙති, අචිත්තීකත්වා දානං දෙති, අපවිට්ඨං දානං දෙති අනාගමනදිට්ඨිකො දානං දෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො අසප්පුරිසදානං දෙති.

诸比丘，不善人如何行不善人之布施？诸比丘，于此，不善人不恭敬地布施，不亲手布施，轻慢地布施，如弃物般布施，怀着“无有果报”之见而布施。诸比丘，不善人即是如此行不善人之布施。

‘‘සො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො එවං අස්සද්ධම්මසමන්නාගතො, එවං අසප්පුරිසභත්ති, එවං අසප්පුරිසචින්තී, එවං අසප්පුරිසමන්තී, එවං අසප්පුරිසවාචො, එවං අසප්පුරිසකම්මන්තො, එවං අසප්පුරිසදිට්ඨි; එවං අසප්පුරිසදානං දත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා යා අසප්පුරිසානං ගති තත්ථ උපපජ්ජති. කා ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසානං ගති? නිරයො වා තිරච්ඡානයොනි වා.

诸比丘，此不善人，如此具足非善法，如此亲近不善人，如此作不善思惟，如此与不善人商议，如此言说不善，如此行为不善，如此持有不善之见；如此行不善人之布施后，身坏命终，便投生于不善人的去处。诸比丘，何为不善人的去处？即地狱或畜生道。

92. ‘‘ජානෙය්‍ය නු ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසං – ‘සප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ; ඨානමෙතං, භික්ඛවෙ, විජ්ජති යං සප්පුරිසො සප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – ‘සප්පුරිසො අයං භව’න්ති. ජානෙය්‍ය පන, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො අසප්පුරිසං – ‘අසප්පුරිසො අයං භව’’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘සාධු, භික්ඛවෙ; එතම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, ඨානං විජ්ජති යං සප්පුරිසො අසප්පුරිසං ජානෙය්‍ය – ‘අසප්පුරිසො අයං භව’න්ති. සප්පුරිසො, භික්ඛවෙ, සද්ධම්මසමන්නාගතො හොති, සප්පුරිසභත්ති හොති, සප්පුරිසචින්තී [Pg.73] හොති, සප්පුරිසමන්තී හොති, සප්පුරිසවාචො හොති, සප්පුරිසකම්මන්තො හොති, සප්පුරිසදිට්ඨි හොති; සප්පුරිසදානං දෙති’’.

92. “诸比丘，善士能否识知善士——‘此贤者是善士’？”“诚然，世尊。”“善哉，诸比丘！诸比丘，此事存在，即善士能识知善士——‘此贤者是善士’。再者，诸比丘，善士能否识知非善士——‘此贤者是非善士’？”“诚然，世尊。”“善哉，诸比丘！诸比丘，此事亦存在，即善士能识知非善士——‘此贤者是非善士’。诸比丘，善士具足正法，亲近善士，思善士想，与善士议，言善士语，行善士业，持善士见，行善士布施。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සද්ධම්මසමන්නාගතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සද්ධො හොති, හිරිමා හොති, ඔත්තප්පී හොති, බහුස්සුතො හොති, ආරද්ධවීරියො හොති, උපට්ඨිතස්සති හොති, පඤ්ඤවා හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සද්ධම්මසමන්නාගතො හොති.

“诸比丘，善士如何具足正法？于此，诸比丘，善士有信，有惭，有愧，多闻，发起精进，安住于念，具足智慧。诸比丘，善士如是具足正法。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසභත්ති හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසස්ස යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සද්ධා හිරිමන්තො ඔත්තප්පිනො බහුස්සුතා ආරද්ධවීරියා උපට්ඨිතස්සතිනො පඤ්ඤවන්තො ත්‍යාස්ස මිත්තා හොන්ති, තෙ සහායා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසභත්ති හොති.

“诸比丘，善士如何亲近善士？于此，诸比丘，凡有具信、有惭、有愧、多闻、发起精进、安住于念、具足智慧的沙门、婆罗门，他们即是此善士的朋友与同伴。诸比丘，善士如是亲近善士。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසචින්තී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො නෙවත්තබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න පරබ්‍යාබාධාය චෙතෙති, න උභයබ්‍යාබාධාය චෙතෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසචින්තී හොති.

“诸比丘，善士如何思善士想？于此，诸比丘，善士不思虑恼害自身，不思虑恼害他人，亦不思虑恼害双方。诸比丘，善士如是思善士想。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසමන්තී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො නෙවත්තබ්‍යාබාධාය මන්තෙති, න පරබ්‍යාබාධාය මන්තෙති, න උභයබ්‍යාබාධාය මන්තෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසමන්තී හොති.

比丘们，善人如何成为善思量者？于此，比丘们，善人不为恼害自己而思量，不为恼害他人而思量，不为恼害双方而思量。比丘们，如此，善人即成为善思量者。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසවාචො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසවාචො හොති.

比丘们，善人如何成为善语者？于此，比丘们，善人远离妄语，远离两舌，远离恶口，远离绮语。比丘们，如此，善人即成为善语者。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසකම්මන්තො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසකම්මන්තො හොති.

比丘们，善人如何成为善行者？于此，比丘们，善人远离杀生，远离不与取，远离邪淫。比丘们，如此，善人即成为善行者。

‘‘කථඤ්ච[Pg.74], භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසදිට්ඨි හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො එවංදිට්ඨි හොති – ‘අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං, අත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො, අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා, අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසදිට්ඨි හොති.

比丘们，善人如何具足善见？于此，比丘们，善人有如是见：“有布施，有供养，有献供；有善恶诸业的果报；有此世，有他世；有母亲，有父亲；有化生有情；世间有已达正道、已入正行的沙门、婆罗门，他们亲身以证智现证此世与他世后而宣说。”比丘们，如此，善人即具足善见。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසදානං දෙති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සක්කච්චං දානං දෙති, සහත්ථා දානං දෙති, චිත්තීකත්වා දානං දෙති, අනපවිට්ඨං දානං දෙති, ආගමනදිට්ඨිකො දානං දෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සප්පුරිසදානං දෙති.

比丘们，善人如何行善士之施？于此，比丘们，善人恭敬地布施，亲手布施，郑重地布施，不作弃舍想而布施，见未来果报而布施。比丘们，如此，善人即行善士之施。

‘‘සො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො එවං සද්ධම්මසමන්නාගතො, එවං සප්පුරිසභත්ති, එවං සප්පුරිසචින්තී, එවං සප්පුරිසමන්තී, එවං සප්පුරිසවාචො, එවං සප්පුරිසකම්මන්තො, එවං සප්පුරිසදිට්ඨි; එවං සප්පුරිසදානං දත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා යා සප්පුරිසානං ගති තත්ථ උපපජ්ජති. කා ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසානං ගති? දෙවමහත්තතා වා මනුස්සමහත්තතා වා’’ති.

“诸比丘，彼善士具足如是正法，如是亲近善士，如是思善士所思，如是与善士商议，如是言善士之语，如是行善士之业，如是持善士之见；行如是善士之施后，身坏命终，往生于善士之趣。诸比丘，何为善士之趣？生为大天，或生为大人。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语已。彼诸比丘心生欢喜，随喜世尊所说。

චූළපුණ්ණමසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.

《小满月经》第十，终。

දෙවදහවග්ගො නිට්ඨිතො පඨමො.

天臂品第一，终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰：

දෙවදහං පඤ්චත්තයං, කින්ති-සාම-සුනක්ඛත්තං;

සප්පාය-ගණ-ගොපක-මහාපුණ්ණචූළපුණ්ණඤ්චාති.

《天臂经》、《五三经》、《如何经》、《娑摩村经》、《善星经》、《不动适宜经》、《算数师目犍连经》、《守护者目犍连经》、《大满月经》及《小满月经》。

2. අනුපදවග්ගො

2. 次第品

1. අනුපදසුත්තං

1. 次第经

93. එවං [Pg.75] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

93. 如是我闻：一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林(Jetavana)给孤独(Anāthapiṇḍika)园。尔时，世尊告诸比丘曰：“诸比丘！”彼诸比丘回答世尊：“尊者！”世尊说此语曰：

‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො; මහාපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො; පුථුපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො; හාසපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො; ජවනපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො; තික්ඛපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො; නිබ්බෙධිකපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො; සාරිපුත්තො, භික්ඛවෙ, අඩ්ඪමාසං අනුපදධම්මවිපස්සනං විපස්සති. තත්‍රිදං, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තස්ස අනුපදධම්මවිපස්සනාය හොති.

“诸比丘，舍利弗(Sāriputta)是智者；诸比丘，舍利弗有大慧；诸比丘，舍利弗有广慧；诸比丘，舍利弗有喜慧；诸比丘，舍利弗有速慧；诸比丘，舍利弗有利慧；诸比丘，舍利弗有通达慧。诸比丘，舍利弗于半月间，行次第法观。诸比丘，舍利弗的次第法观如下。”

94. ‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යෙ ච පඨමෙ ඣානෙ ධම්මා විතක්කො ච විචාරො ච පීති ච සුඛඤ්ච චිත්තෙකග්ගතා ච, ඵස්සො වෙදනා සඤ්ඤා චෙතනා චිත්තං ඡන්දො අධිමොක්ඛො වීරියං සති උපෙක්ඛා මනසිකාරො – ත්‍යාස්ස ධම්මා අනුපදවවත්ථිතා හොන්ති. ත්‍යාස්ස ධම්මා විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. සො එවං පජානාති – ‘එවං කිරමෙ ධම්මා අහුත්වා සම්භොන්ති, හුත්වා පටිවෙන්තී’ති. සො තෙසු ධම්මෙසු අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. සො ‘අත්ථි උත්තරි නිස්සරණ’න්ති පජානාති. තබ්බහුලීකාරා අත්ථිත්වෙවස්ස හොති.

94. “诸比丘，在此，舍利弗远离诸欲，远离诸不善法，证得并安住于有寻(savitakka)、有伺(savicāra)、由远离所生(vivekaja)的喜(pīti)与乐(sukha)的初禅。凡在初禅中的法：寻、伺、喜、乐、心一境性(cittekaggatā)，以及触(phassa)、受(vedanā)、想(saññā)、思(cetanā)、心(citta)、欲(chanda)、胜解(adhimokkha)、精进(vīriya)、念(sati)、舍(upekkhā)、作意(manasikāra)——这些法于他皆被逐一辨知。这些法，他明了其生起，明了其现起，明了其灭去。他如此了知：‘原来，这些法未曾有而生，已有而灭。’他对这些法不执取、不依着、无系缚，已解脱、不相应，以无界限的心而安住。他了知：‘有更高的出离。’由于对此多多修习，他便确信其存在。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යෙ ච දුතියෙ ඣානෙ ධම්මා – අජ්ඣත්තං සම්පසාදො ච පීති ච සුඛඤ්ච චිත්තෙකග්ගතා ච, ඵස්සො වෙදනා සඤ්ඤා චෙතනා [Pg.76] චිත්තං ඡන්දො අධිමොක්ඛො වීරියං සති උපෙක්ඛා මනසිකාරො – ත්‍යාස්ස ධම්මා අනුපදවවත්ථිතා හොන්ති. ත්‍යාස්ස ධම්මා විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. සො එවං පජානාති – ‘එවං කිරමෙ ධම්මා අහුත්වා සම්භොන්ති, හුත්වා පටිවෙන්තී’ති. සො තෙසු ධම්මෙසු අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. සො ‘අත්ථි උත්තරි නිස්සරණ’න්ති පජානාති. තබ්බහුලීකාරා අත්ථිත්වෙවස්ස හොති.

“再者，诸比丘，舍利弗平息寻与伺，内等净(ajjhattaṃ sampasādanaṃ)，心一境性(cetaso ekodibhāvaṃ)，证得并安住于无寻、无伺、由定所生(samādhijaṃ)的喜与乐的第二禅。凡在第二禅中的法：内等净、喜、乐、心一境性，以及触、受、想、思、心、欲、胜解、精进、念、舍、作意——这些法于他皆被逐一辨知。这些法，他明了其生起，明了其现起，明了其灭去。他如此了知：‘原来，这些法未曾有而生，已有而灭。’他对这些法不执取、不排斥、不依着、无系缚，已解脱、不相应，以无界限的心而安住。他了知：‘有更高的出离。’由于对此多多修习，他便确信其存在。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො, සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති. යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යෙ ච තතියෙ ඣානෙ ධම්මා – සුඛඤ්ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච චිත්තෙකග්ගතා ච, ඵස්සො වෙදනා සඤ්ඤා චෙතනා චිත්තං ඡන්දො අධිමොක්ඛො වීරියං සති උපෙක්ඛා මනසිකාරො – ත්‍යාස්ස ධම්මා අනුපදවවත්ථිතා හොන්ති, ත්‍යාස්ස ධම්මා විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. සො එවං පජානාති – ‘එවං කිරමෙ ධම්මා අහුත්වා සම්භොන්ති, හුත්වා පටිවෙන්තී’ති. සො තෙසු ධම්මෙසු අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. සො ‘අත්ථි උත්තරි නිස්සරණ’න්ති පජානාති. තබ්බහුලීකාරා අත්ථිත්වෙවස්ස හොති.

再者，诸比丘，舍利弗离喜故，住于舍，具念、正知，以名身感受乐。诸圣者称誉其为“舍、具念、安乐住”，他成就并安住于此第三禅。凡于第三禅中之法——即乐、念、正知、心一境性，以及触、受、想、思、心、欲、胜解、精进、念、舍、作意——此等诸法为他所逐一审察。此等诸法，他知其生起，知其住立，知其灭去。他如是了知：“诚然，此等诸法，未曾有而有，已有而灭。”他于此等诸法，不染着、不厌离、不依赖、不执着，以解脱、无系缚、无界限之心而住。他了知：“有更上的出离。”由于多加修习，他对此便确信其有。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. යෙ ච චතුත්ථෙ ඣානෙ ධම්මා – උපෙක්ඛා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා පස්සද්ධත්තා චෙතසො අනාභොගො සතිපාරිසුද්ධි චිත්තෙකග්ගතා ච, ඵස්සො වෙදනා සඤ්ඤා චෙතනා චිත්තං ඡන්දො අධිමොක්ඛො වීරියං සති උපෙක්ඛා මනසිකාරො – ත්‍යාස්ස ධම්මා අනුපදවවත්ථිතා හොන්ති. ත්‍යාස්ස ධම්මා විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. සො එවං පජානාති – ‘එවං කිරමෙ ධම්මා අහුත්වා සම්භොන්ති, හුත්වා පටිවෙන්තී’ති. සො තෙසු ධම්මෙසු අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. සො ‘අත්ථි උත්තරි නිස්සරණ’න්ති පජානාති. තබ්බහුලීකාරා අත්ථිත්වෙවස්ස හොති.

再者，诸比丘，舍利弗因舍离乐、舍离苦，以及先前已灭除喜和忧，遂进入并安住于不苦不乐、由舍而致念清净的第四禅。于第四禅中诸法——即舍、不苦不乐受、由轻安而心不作意、念之清净与心一境性，以及触、受、想、思、心、欲、胜解、精进、念、舍、作意——于彼，此等诸法皆被逐一辨知。于彼，此等诸法被了知而生起，被了知而现起，被了知而灭去。他如是了知：“诚然，此等诸法本无而有，已有而灭。”他对这些法不执取、不排斥、不依赖、不束缚，以解脱、无系缚、无界限之心而安住。他了知：“有更进一步的出离。”由于多修习故，他便确知其存在。

‘‘පුන [Pg.77] චපරං, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. යෙ ච ආකාසානඤ්චායතනෙ ධම්මා – ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤා ච චිත්තෙකග්ගතා ච ඵස්සො වෙදනා සඤ්ඤා චෙතනා චිත්තං ඡන්දො අධිමොක්ඛො වීරියං සති උපෙක්ඛා මනසිකාරො – ත්‍යාස්ස ධම්මා අනුපදවවත්ථිතා හොන්ති. ත්‍යාස්ස ධම්මා විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. සො එවං පජානාති – ‘එවං කිරමෙ ධම්මා අහුත්වා සම්භොන්ති, හුත්වා පටිවෙන්තී’ති. සො තෙසු ධම්මෙසු අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. සො ‘අත්ථි උත්තරි නිස්සරණ’න්ති පජානාති. තබ්බහුලීකාරා අත්ථිත්වෙවස්ස හොති.

再者，诸比丘，舍利弗遍超一切色想，有对想灭没，不作意种种想，思惟“虚空无边”，成就并安住于空无边处(ākāsānañcāyatana)。凡在空无边处之法——即空无边处想与心一境性，以及触、受、想、思、心、欲、胜解、精进、念、舍、作意——此等法为他所逐一辨知。此等法为他所了知而生起，了知而现起，了知而灭去。他如是了知：“原来此等法，从前未有而生，已有而灭。”他于此等法，不贪着、不厌离、不依止、无束缚，已解脱、不相应，以无界限之心安住。他了知：“有更上的出离。”由于多加修习，他便确知实有更上的出离。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. යෙ ච විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ ධම්මා – විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤා ච චිත්තෙකග්ගතා ච, ඵස්සො වෙදනා සඤ්ඤා චෙතනා චිත්තං ඡන්දො අධිමොක්ඛො වීරියං සති උපෙක්ඛා මනසිකාරො – ත්‍යාස්ස ධම්මා අනුපදවවත්ථිතා හොන්ති. ත්‍යාස්ස ධම්මා විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. සො එවං පජානාති – ‘එවං කිරමෙ ධම්මා අහුත්වා සම්භොන්ති, හුත්වා පටිවෙන්තී’ති. සො තෙසු ධම්මෙසු අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. සො ‘අත්ථි උත්තරි නිස්සරණ’න්ති පජානාති. තබ්බහුලීකාරා අත්ථිත්වෙවස්ස හොති.

再者，诸比丘，舍利弗遍超一切空无边处，思惟“识无边”，成就并安住于识无边处(viññāṇañcāyatana)。凡在识无边处之法——即识无边处想与心一境性，以及触、受、想、思、心、欲、胜解、精进、念、舍、作意——此等法为他所逐一辨知。此等法为他所了知而生起，了知而现起，了知而灭去。他如是了知：“原来此等法，从前未有而生，已有而灭。”他于此等法，不贪着、不厌离、不依止、无束缚，已解脱、不相应，以无界限之心安住。他了知：“有更上的出离。”由于多加修习，他便确知实有更上的出离。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. යෙ ච ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ ධම්මා – ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤා ච චිත්තෙකග්ගතා ච, ඵස්සො වෙදනා සඤ්ඤා චෙතනා චිත්තං ඡන්දො අධිමොක්ඛො වීරියං සති උපෙක්ඛා මනසිකාරො – ත්‍යාස්ස ධම්මා අනුපදවවත්ථිතා හොන්ති. ත්‍යාස්ස ධම්මා විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. සො එවං පජානාති – ‘එවං කිරමෙ ධම්මා අහුත්වා සම්භොන්ති, හුත්වා පටිවෙන්තී’ති. සො තෙසු ධම්මෙසු අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො [Pg.78] විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. සො ‘අත්ථි උත්තරි නිස්සරණ’න්ති පජානාති. තබ්බහුලීකාරා අත්ථිත්වෙවස්ස හොති.

再者，诸比丘，舍利弗完全超越识无边处，以“无任何所有”而成就无所有处(ākiñcaññāyatana)而住。于无所有处中的诸法——无所有处想与心一境性，以及触、受、想、思、心、欲、胜解、精进、念、舍、作意——此等诸法，于他逐一被明辨。此等诸法，于他而言，明了地生起，明了地现起，明了地灭去。他如是了知：“诚然，此等诸法，先前未有而生，既有而灭。”他于此等诸法，不执取，不远离，不依止，不束缚，已解脱，不相应，以无界限之心而住。他了知：“有更上的出离。”由于对此多加修习，他便确信“确实还有”。

95. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො තාය සමාපත්තියා සතො වුට්ඨහති. සො තාය සමාපත්තියා සතො වුට්ඨහිත්වා යෙ ධම්මා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා තෙ ධම්මෙ සමනුපස්සති – ‘එවං කිරමෙ ධම්මා අහුත්වා සම්භොන්ති, හුත්වා පටිවෙන්තී’ති. සො තෙසු ධම්මෙසු අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. සො ‘අත්ථි උත්තරි නිස්සරණ’න්ති පජානාති. තබ්බහුලීකාරා අත්ථිත්වෙවස්ස හොති.

95. 再者，诸比丘，舍利弗完全超越无所有处，成就非想非非想处(nevasaññānāsaññāyatana)而住。他从该等至中具念地出定。他从该等至中具念地出定后，审观那些已过去、已息灭、已变异的诸法：“诚然，此等诸法，先前未有而生，既有而灭。”他于此等诸法，不执取，不远离，不依止，不束缚，已解脱，不相应，以无界限之心而住。他了知：“有更上的出离。”由于对此多加修习，他便确信“确实还有”。

96. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තො සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති. පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. සො තාය සමාපත්තියා සතො වුට්ඨහති. සො තාය සමාපත්තියා සතො වුට්ඨහිත්වා යෙ ධම්මා අතීතා නිරුද්ධා විපරිණතා තෙ ධම්මෙ සමනුපස්සති – ‘එවං කිරමෙ ධම්මා අහුත්වා සම්භොන්ති, හුත්වා පටිවෙන්තී’ති. සො තෙසු ධම්මෙසු අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. සො ‘නත්ථි උත්තරි නිස්සරණ’න්ති පජානාති. තබ්බහුලීකාරා නත්ථිත්වෙවස්ස හොති.

96. 诸比丘，再者，舍利弗完全超越非想非非想处，证入想受灭而住。他以智慧见到，诸漏已尽。他具念自彼定而出。他具念自彼定而出后，随观那些已过去、已息灭、已变异的诸法：“原来，此等诸法，未有而生，已有而灭。”他于彼诸法，不执取、不舍离、不依止、无系缚，以解脱、不相应、无界限之心而住。他了知：“无有更上的出离。”因多修习故，于彼，“无有更上”之见得以稳固。

97. ‘‘යං ඛො තං, භික්ඛවෙ, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘වසිප්පත්තො පාරමිප්පත්තො අරියස්මිං සීලස්මිං, වසිප්පත්තො පාරමිප්පත්තො අරියස්මිං සමාධිස්මිං, වසිප්පත්තො පාරමිප්පත්තො අරියාය පඤ්ඤාය, වසිප්පත්තො පාරමිප්පත්තො අරියාය විමුත්තියා’ති, සාරිපුත්තමෙව තං සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘වසිප්පත්තො පාරමිප්පත්තො අරියස්මිං සීලස්මිං, වසිප්පත්තො පාරමිප්පත්තො අරියස්මිං සමාධිස්මිං, වසිප්පත්තො පාරමිප්පත්තො අරියාය පඤ්ඤාය, වසිප්පත්තො පාරමිප්පත්තො අරියාය විමුත්තියා’ති. යං ඛො තං, භික්ඛවෙ[Pg.79], සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘භගවතො පුත්තො ඔරසො මුඛතො ජාතො ධම්මජො ධම්මනිම්මිතො ධම්මදායාදො නො ආමිසදායාදො’ති, සාරිපුත්තමෙව තං සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘භගවතො පුත්තො ඔරසො මුඛතො ජාතො ධම්මජො ධම්මනිම්මිතො ධම්මදායාදො නො ආමිසදායාදො’ති. සාරිපුත්තො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තිතං සම්මදෙව අනුප්පවත්තෙතී’’ති.

97. 诸比丘，若有正说者言：“于圣戒已得自在，已达究竟；于圣定已得自在，已达究竟；于圣慧已得自在，已达究竟；于圣解脱已得自在，已达究竟。”彼正说者，当言此即舍利弗。诸比丘，若有正说者言：“是世尊之子、心生子、从口而生、从法而生、为法所造、法之继承人，非利养之继承人。”彼正说者，当言此即舍利弗。诸比丘，如来所转之无上法轮，舍利弗能如实随转。

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊如是说。彼诸比丘心生欢喜，赞叹世尊所说。

අනුපදසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං.

第一《逐一经》终。

2. ඡබ්බිසොධනසුත්තං

2. 六种清净经

98. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

98. 如是我闻：一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。那时，世尊对诸比丘说：“诸比丘。”那些比丘应诺世尊：“尊者。”世尊如此说道：

‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති. තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො භාසිතං නෙව අභිනන්දිතබ්බං නප්පටික්කොසිතබ්බං. අනභිනන්දිත්වා අප්පටික්කොසිත්වා පඤ්හො පුච්ඡිතබ්බො – ‘චත්තාරොමෙ, ආවුසො, වොහාරා තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්මදක්ඛාතා. කතමෙ චත්තාරො? දිට්ඨෙ දිට්ඨවාදිතා, සුතෙ සුතවාදිතා, මුතෙ මුතවාදිතා, විඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතවාදිතා – ඉමෙ ඛො, ආවුසො, චත්තාරො වොහාරා තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්මදක්ඛාතා. කථං ජානතො පනායස්මතො, කථං පස්සතො ඉමෙසු චතූසු වොහාරෙසු අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’න්ති? ඛීණාසවස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො වුසිතවතො කතකරණීයස්ස ඔහිතභාරස්ස අනුප්පත්තසදත්ථස්ස පරික්ඛීණභවසංයොජනස්ස සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති වෙය්‍යාකරණාය – ‘දිට්ඨෙ ඛො අහං, ආවුසො, අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො [Pg.80] අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරාමි. සුතෙ ඛො අහං, ආවුසො…පෙ… මුතෙ ඛො අහං, ආවුසො… විඤ්ඤාතෙ ඛො අහං, ආවුසො, අනුපායො අනපායො අනිස්සිතො අප්පටිබද්ධො විප්පමුත්තො විසංයුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරාමි. එවං ඛො මෙ, ආවුසො, ජානතො එවං පස්සතො ඉමෙසු චතූසු වොහාරෙසු අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’න්ති. තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘සාධූ’ති භාසිතං අභිනන්දිතබ්බං අනුමොදිතබ්බං. ‘සාධූ’ති භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උත්තරිං පඤ්හො පුච්ඡිතබ්බො.

“诸比丘，于此，有比丘宣称究竟智：‘我生已尽，梵行已立，所作已办，不再有后有，我如此了知。’诸比丘，对于这位比丘所说的话，不应赞叹，不应驳斥。不赞叹也不驳斥之后，应这样问他：‘贤友，有四种言说为那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者、世尊所善说。是哪四种呢？于所见言说所见，于所闻言说所闻，于所觉言说所觉，于所识言说所识。贤友，这四种言说为那位知者、见者、阿罗汉、正等觉者、世尊所善说。那么，具寿，您是如何了知，如何见到，于此四种言说中无所执取而心从诸漏解脱的呢？’诸比丘，对于一位诸漏已尽、梵行已立、所作已办、重担已卸、已得己利、有结已尽、依正智解脱的比丘来说，这是如法的回答：‘贤友，对于所见，我不趋近、不远离、不依赖、不束缚，以解脱、不系缚、无界限的心而住。贤友，对于所闻……贤友，对于所觉……贤友，对于所识，我不趋近、不远离、不依赖、不束缚，以解脱、不系缚、无界限的心而住。贤友，我像这样了知，像这样见到，于此四种言说中无所执取而心从诸漏解脱。’诸比丘，对于这位比丘所说的话，应以‘善哉！’赞叹、随喜。这样赞叹、随喜之后，应进一步提问。”

99. ‘‘‘පඤ්චිමෙ, ආවුසො, උපාදානක්ඛන්ධා තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්මදක්ඛාතා. කතමෙ පඤ්ච? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො – ඉමෙ ඛො, ආවුසො, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්මදක්ඛාතා. කථං ජානතො පනායස්මතො, කථං පස්සතො ඉමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’න්ති? ඛීණාසවස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො වුසිතවතො කතකරණීයස්ස ඔහිතභාරස්ස අනුප්පත්තසදත්ථස්ස පරික්ඛීණභවසංයොජනස්ස සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති වෙය්‍යාකරණාය – ‘රූපං ඛො අහං, ආවුසො, අබලං විරාගුනං අනස්සාසිකන්ති විදිත්වා යෙ රූපෙ උපායූපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙසං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා විමුත්තං මෙ චිත්තන්ති පජානාමි. වෙදනං ඛො අහං, ආවුසො…පෙ… සඤ්ඤං ඛො අහං, ආවුසො… සඞ්ඛාරෙ ඛො අහං, ආවුසො… විඤ්ඤාණං ඛො අහං, ආවුසො, අබලං විරාගුනං අනස්සාසිකන්ති විදිත්වා යෙ විඤ්ඤාණෙ උපායූපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙසං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා විමුත්තං මෙ චිත්තන්ති පජානාමි. එවං ඛො මෙ, ආවුසො, ජානතො එවං පස්සතො ඉමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’න්ති. තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘සාධූ’ති භාසිතං අභිනන්දිතබ්බං, අනුමොදිතබ්බං. ‘සාධූ’ති භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උත්තරිං පඤ්හො පුච්ඡිතබ්බො.

99. “贤友们，这五取蕴，已被那位知者、见者、阿罗汉、正自觉者世尊善说了。是哪五种呢？即：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。贤友们，这五取蕴，已被那位知者、见者、阿罗汉、正自觉者世尊善说了。那么，具寿，您是如何知、如何见，于此五取蕴无所执取而心从诸漏解脱的呢？”诸比丘，对漏尽、梵行已立、所作已办、已舍重担、已得己利、有结已尽、由正慧解脱的比丘，有此法义可作解说：“贤友们，我了知色是无力的、离贪的、无慰藉的，凡于色有取向、执取，以及心的住着、固执与随眠，由彼等之灭尽、离贪、灭、舍、弃舍，我了知‘我心已解脱’。贤友们，受……想……行……贤友们，我了知识是无力的、离贪的、无慰藉的，凡于识有取向、执取，以及心的住着、固执与随眠，由彼等之灭尽、离贪、灭、舍、弃舍，我了知‘我心已解脱’。贤友们，我如是知、如是见，于此五种取蕴无所执取而心从诸漏解脱。”诸比丘，对那位比丘所说，应以“善哉”称赞，应随喜。以“善哉”称赞、随喜其所说后，应进一步提问。

100. ‘‘‘ඡයිමා[Pg.81], ආවුසො, ධාතුයො තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්මදක්ඛාතා. කතමා ඡ? පථවීධාතු, ආපොධාතු, තෙජොධාතු, වායොධාතු, ආකාසධාතු, විඤ්ඤාණධාතු – ඉමා ඛො, ආවුසො, ඡ ධාතුයො තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්මදක්ඛාතා. කථං ජානතො පනායස්මතො, කථං පස්සතො ඉමාසු ඡසු ධාතූසු අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’න්ති? ඛීණාසවස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො වුසිතවතො කතකරණීයස්ස ඔහිතභාරස්ස අනුප්පත්තසදත්ථස්ස පරික්ඛීණභවසංයොජනස්ස සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති වෙය්‍යාකරණාය – ‘පථවීධාතුං ඛො අහං, ආවුසො, න අත්තතො උපගච්ඡිං, න ච පථවීධාතුනිස්සිතං අත්තානං. යෙ ච පථවීධාතුනිස්සිතා උපායූපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙසං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා විමුත්තං මෙ චිත්තන්ති පජානාමි. ආපොධාතුං ඛො අහං, ආවුසො…පෙ… තෙජොධාතුං ඛො අහං, ආවුසො… වායොධාතුං ඛො අහං, ආවුසො… ආකාසධාතුං ඛො අහං, ආවුසො… විඤ්ඤාණධාතුං ඛො අහං, ආවුසො, න අත්තතො උපගච්ඡිං, න ච විඤ්ඤාණධාතුනිස්සිතං අත්තානං. යෙ ච විඤ්ඤාණධාතුනිස්සිතා උපායූපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙසං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා විමුත්තං මෙ චිත්තන්ති පජානාමි. එවං ඛො මෙ, ආවුසො, ජානතො, එවං පස්සතො ඉමාසු ඡසු ධාතූසු අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’න්ති. තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘සාධූ’ති භාසිතං අභිනන්දිතබ්බං, අනුමොදිතබ්බං. ‘සාධූ’ති භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උත්තරිං පඤ්හො පුච්ඡිතබ්බො.

100. “‘贤友，那知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊，已善说此六界。是哪六种呢？地界、水界、火界、风界、空界、识界。贤友，此六界是那知者、见者、阿罗汉、正等觉者的世尊所善说的。具寿是如何知、如何见，于此六界中无所取著，而心从诸漏解脱的呢？’“诸比丘，对于漏尽、已住梵行、已办所作、已卸重担、已达己利、已尽有结、已由正智解脱的比丘，这是他如法的回答：‘贤友，我未曾将地界视为我，也未曾将依止地界者视为我。凡是依止地界的取著与执取，以及心的执著、固执与随眠，我了知：由于它们的灭尽、离贪、止息、舍弃、舍遣，我的心已解脱。贤友，对于水界……火界……风界……空界……贤友，我未曾将识界视为我，也未曾将依止识界者视为我。凡是依止识界的取著与执取，以及心的执著、固执与随眠，我了知：由于它们的灭尽、离贪、止息、舍弃、舍遣，我的心已解脱。贤友，我如是知，如是见，于此六界中无所取著，心从诸漏解脱。’“诸比丘，对于那位比丘所说的话，应道‘善哉！’予以称赞、随喜。在道‘善哉！’称赞、随喜之后，应进一步提问。”

101. ‘‘‘ඡ ඛො පනිමානි, ආවුසො, අජ්ඣත්තිකබාහිරානි ආයතනානි තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්මදක්ඛාතානි. කතමානි ඡ? චක්ඛු චෙව රූපා ච, සොතඤ්ච සද්දා ච, ඝානඤ්ච ගන්ධා ච, ජිව්හා ච රසා ච, කායො ච ඵොට්ඨබ්බා ච, මනො ච ධම්මා ච – ඉමානි ඛො, ආවුසො, ඡ අජ්ඣත්තිකබාහිරානි ආයතනානි තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සම්මදක්ඛාතානි. කථං ජානතො පනායස්මතො, කථං පස්සතො ඉමෙසු ඡසු අජ්ඣත්තිකබාහිරෙසු ආයතනෙසු [Pg.82] අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’න්ති? ඛීණාසවස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො වුසිතවතො කතකරණීයස්ස ඔහිතභාරස්ස අනුප්පත්තසදත්ථස්ස පරික්ඛීණභවසංයොජනස්ස සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති වෙය්‍යාකරණාය – ‘චක්ඛුස්මිං, ආවුසො, රූපෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ ච උපායූපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙසං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා විමුත්තං මෙ චිත්තන්ති පජානාමි. සොතස්මිං, ආවුසො, සද්දෙ සොතවිඤ්ඤාණෙ…පෙ… ඝානස්මිං, ආවුසො, ගන්ධෙ ඝානවිඤ්ඤාණෙ… ජිව්හාය, ආවුසො, රසෙ ජිව්හාවිඤ්ඤාණෙ… කායස්මිං, ආවුසො, ඵොට්ඨබ්බෙ කායවිඤ්ඤාණෙ… මනස්මිං, ආවුසො, ධම්මෙ මනොවිඤ්ඤාණෙ මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු යො ඡන්දො යො රාගො යා නන්දී යා තණ්හා යෙ ච උපායූපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා තෙසං ඛයා විරාගා නිරොධා චාගා පටිනිස්සග්ගා විමුත්තං මෙ චිත්තන්ති පජානාමි. එවං ඛො මෙ, ආවුසො, ජානතො එවං පස්සතො ඉමෙසු ඡසු අජ්ඣත්තිකබාහිරෙසු ආයතනෙසු අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’න්ති. තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘සාධූ’ති භාසිතං අභිනන්දිතබ්බං අනුමොදිතබ්බං. ‘සාධූ’ති භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උත්තරිං පඤ්හො පුච්ඡිතබ්බො.

101. “贤友，世尊——知者、见者、阿罗汉、正等觉者，已善说此六内外处。是哪六种呢？即眼与色、耳与声、鼻与香、舌与味、身与触、意与法。贤友，此六内外处是世尊——知者、见者、阿罗汉、正等觉者所善说的。具寿是如何知，如何见，于此六内外处无所执取而心从诸漏解脱的呢？”“诸比丘，对于漏尽、梵行已立、所作已办、已舍重担、已达己利、已尽有结、正智解脱的比丘，此为如法之解释——‘贤友，于眼、色、眼识以及眼识所识之法中，凡是欲、染、喜、渴爱，以及种种近取与执取，心的住著、执取与随眠，我了知：因其灭尽、离贪、止息、舍弃、舍遣，我心已解脱。贤友，于耳、声、耳识……乃至……鼻、香、鼻识……乃至……舌、味、舌识……乃至……身、触、身识……乃至……贤友，于意、法、意识以及意识所识之法中，凡是欲、染、喜、渴爱，以及种种近取与执取，心的住著、执取与随眠，我了知：因其灭尽、离贪、止息、舍弃、舍遣，我心已解脱。贤友，我正是这样知、这样见，于此六内外处无所执取而心从诸漏解脱。’”“诸比丘，对于那位比丘所说的话，应称‘善哉’而赞许、随喜。称‘善哉’而赞许、随喜后，应进一步提问。”

102. ‘‘‘කථං ජානතො පනායස්මතො, කථං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහංකාරමමංකාරමානානුසයා සමූහතා’ති ? ඛීණාසවස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො වුසිතවතො කතකරණීයස්ස ඔහිතභාරස්ස අනුප්පත්තසදත්ථස්ස පරික්ඛීණභවසංයොජනස්ස සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තස්ස අයමනුධම්මො හොති වෙය්‍යාකරණාය – ‘පුබ්බෙ ඛො අහං, ආවුසො, අගාරියභූතො සමානො අවිද්දසු අහොසිං. තස්ස මෙ තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ධම්මං දෙසෙසි. තාහං ධම්මං සුත්වා තථාගතෙ සද්ධං පටිලභිං. සො තෙන සද්ධාපටිලාභෙන සමන්නාගතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛිං – සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො, අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා [Pg.83] අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’’’න්ති.

102. “具寿，如何知、如何见者，于此有识之身、于外以及于一切相中的我执、我所执与慢随眠，才能被根除呢？”“诸比丘，对于漏尽、已住梵行、已办所办、已卸重担、已达己利、已尽有结、已正智解脱的比丘，如此解说是随顺于法的：‘贤友，我往昔在家时，是个无知者。如来或如来的弟子为我说法。我听闻此法后，于如来处获得了信心。我具足了这份信心后，如此省察：在家生活是束缚，是尘垢之道；出家则是空旷处。居家者不易行持此完全圆满、完全清净、如海螺般磨亮的梵行。我何不剃除须发，披上袈裟，从家到无家而出家呢？’”

‘‘සො ඛො අහං, ආවුසො, අපරෙන සමයෙන අප්පං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය, අප්පං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය මහන්තං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිං. සො එවං පබ්බජිතො සමානො භික්ඛූනං සික්ඛාසාජීවසමාපන්නො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො අහොසිං නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහාසිං. අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො අහොසිං දින්නාදායී දින්නපාටිකඞ්ඛී, අථෙනෙන සුචිභූතෙන අත්තනා විහාසිං. අබ්‍රහ්මචරියං පහාය බ්‍රහ්මචාරී අහොසිං ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො අහොසිං සච්චවාදී සච්චසන්ධො ථෙතො පච්චයිකො අවිසංවාදකො ලොකස්ස. පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො අහොසිං, ඉතො සුත්වා න අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා න ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය; ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දී සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා අහොසිං. ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො අහොසිං; යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපිං වාචං භාසිතා අහොසිං. සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො අහොසිං; කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී නිධානවතිං වාචං භාසිතා අහොසිං කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං.

“贤友，其后，我舍弃或多或少的财富，舍弃或大或小的亲属圈，剃除须发，披上袈裟，从在家而出家，趣向无家。我如此出家后，具足比丘的学处与正命，舍弃杀生，远离杀生，放下棍棒，放下刀剑，有惭，有悲悯心，住于对一切众生的利益与怜悯。我舍弃不与取，远离不与取，接受所予，期待所予，以不偷盗的清净自身而住。我舍弃非梵行，行于梵行，行远离行，断绝了淫欲的俗法。我舍弃妄语，远离妄语，说真实语，诚实可靠，稳固，可信，不欺骗世人。我舍弃离间语，远离离间语，听了这里的话，不到那里去说，以离间他们；或听了那里的话，不到这里来说，以离间他们。如此，我调和已分裂者，增进已团结者，乐于和合，喜爱和合，欢喜和合，说促成和合之语。我舍弃粗恶语，远离粗恶语；我说无过失、悦耳、可爱、入心、文雅、众人喜爱、众人悦意的话。我舍弃绮语，远离绮语；我说适时语、真实语、有义语、法语、律语；我说的话值得铭记于心，适时、有理有据、有分际、且与义相应。”

‘‘සො බීජගාමභූතගාමසමාරම්භා පටිවිරතො අහොසිං, එකභත්තිකො අහොසිං රත්තූපරතො විරතො විකාලභොජනා. නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනා පටිවිරතො අහොසිං. මාලාගන්ධවිලෙපනධාරණමණ්ඩනවිභූසනට්ඨානා පටිවිරතො අහොසිං. උච්චාසයනමහාසයනා පටිවිරතො අහොසිං. ජාතරූපරජතපටිග්ගහණා පටිවිරතො අහොසිං, ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණා පටිවිරතො අහොසිං, ආමකමංසපටිග්ගහණා පටිවිරතො අහොසිං; ඉත්ථිකුමාරිකපටිග්ගහණා පටිවිරතො අහොසිං, දාසිදාසපටිග්ගහණා පටිවිරතො අහොසිං, අජෙළකපටිග්ගහණා පටිවිරතො අහොසිං, කුක්කුටසූකරපටිග්ගහණා පටිවිරතො අහොසිං[Pg.84], හත්ථිගවස්සවළවපටිග්ගහණා පටිවිරතො අහොසිං, ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො අහොසිං. දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගා පටිවිරතො අහොසිං, කයවික්කයා පටිවිරතො අහොසිං, තුලාකූටකංසකූටමානකූටා පටිවිරතො අහොසිං, උක්කොටනවඤ්චනනිකතිසාචියොගා පටිවිරතො අහොසිං, ඡෙදනවධබන්ධනවිපරාමොසආලොපසහසාකාරා පටිවිරතො අහොසිං.

我远离毁坏种子与植物之事。我为一食者，离于夜食，戒除于非时食。我远离观听歌舞、音乐与伎乐。我远离佩戴花鬘、涂抹香料、以及妆饰打扮之事。我远离高大床座。我远离领受金银，远离领受生谷，远离领受生肉；远离领受妇女、少女，远离领受男女奴婢，远离领受山羊、绵羊，远离领受鸡、猪，远离领受象、牛、马、牝马，远离领受田地与地产。我远离充当信使与奔走之事，远离买卖，远离伪秤、伪金、伪量，远离贿赂、欺诈、蒙骗、狡诈，远离砍截、杀害、捆绑、拦劫、掠夺、暴行。

‘‘සො සන්තුට්ඨො අහොසිං කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන, කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමිං සමාදායෙව පක්කමිං. සෙය්‍යථාපි නාම පක්ඛී සකුණො යෙන යෙනෙව ඩෙති සපත්තභාරොව ඩෙති; එවමෙව ඛො අහං, ආවුසො; සන්තුට්ඨො අහොසිං කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන, කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. සො යෙන යෙනෙව පක්කමිං සමාදායෙව පක්කමිං. සො ඉමිනා අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අනවජ්ජසුඛං පටිසංවෙදෙසිං.

我满足于护身之衣与护腹之食。我无论去往何处，皆随身携带而行。譬如，有翼之鸟，随飞何处，唯以翼为担而飞；贤友，我也是这样，我满足于护身之衣与护腹之食，无论去往何处，皆随身携带而行。我具足此圣戒蕴，于内感受无过失之乐。

103. ‘‘සො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී අහොසිං නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී; යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජිං; රක්ඛිං චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජිං. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…පෙ… ජිව්හාය රසං සායිත්වා…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා…පෙ… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී අහොසිං නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී; යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජිං; රක්ඛිං මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජිං. සො ඉමිනා අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අබ්‍යාසෙකසුඛං පටිසංවෙදෙසිං.

103. 我以眼见色时，不取相，不取随相；因为，若住于不防护眼根，贪婪、忧愁等恶不善法即会侵袭，我为防护彼而行道；我守护眼根，于眼根中成就防护。以耳闻声时……以鼻嗅香时……以舌尝味时……以身触所触时……以意知法时，不取相，不取随相；因为，若住于不防护意根，贪婪、忧愁等恶不善法即会侵袭，我为防护彼而行道；我守护意根，于意根中成就防护。我具足此圣根律仪，于内感受无染之乐。

‘‘සො අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී අහොසිං, ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරී අහොසිං, සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ සම්පජානකාරී අහොසිං, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ සම්පජානකාරී අහොසිං, අසිතෙ පීතෙ ඛායිතෙ සායිතෙ සම්පජානකාරී අහොසිං, උච්චාරපස්සාවකම්මෙ සම්පජානකාරී අහොසිං, ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී අහොසිං.

我前进后退时保持正知，前瞻后顾时保持正知，屈身伸展时保持正知，在披带僧伽梨、衣钵时保持正知，食、饮、嚼、尝时保持正知，行大小便时保持正知，行、住、坐、卧、醒、语、默时都保持正知。

‘‘සො [Pg.85] ඉමිනා ච අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො, (ඉමාය ච අරියාය සන්තුට්ඨියා සමන්නාගතො,) ඉමිනා ච අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො, ඉමිනා ච අරියෙන සතිසම්පජඤ්ඤෙන සමන්නාගතො විවිත්තං සෙනාසනං භජිං අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. සො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො නිසීදිං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා.

我具足此圣戒蕴，（具足此圣知足，）具足此圣根律仪，具足此圣念正知，便亲近闲静的住所：森林、树下、山、岩洞、山窟、墓地、林薮、露地、草堆。我饭后自乞食归来，便结跏趺坐，端正身体，置念于面前。

‘‘සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය විගතාභිජ්ඣෙන චෙතසා විහාසිං, අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙසිං. බ්‍යාපාදපදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො විහාසිං සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී, බ්‍යාපාදපදොසා චිත්තං පරිසොධෙසිං. ථිනමිද්ධං පහාය විගතථිනමිද්ධො විහාසිං ආලොකසඤ්ඤී සතො සම්පජානො, ථිනමිද්ධා චිත්තං පරිසොධෙසිං. උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහාය අනුද්ධතො විහාසිං අජ්ඣත්තං, වූපසන්තචිත්තො, උද්ධච්චකුක්කුච්චා චිත්තං පරිසොධෙසිං. විචිකිච්ඡං පහාය තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විහාසිං අකථංකථී කුසලෙසු ධම්මෙසු, විචිකිච්ඡාය චිත්තං පරිසොධෙසිං.

我舍离世间贪欲，以无贪欲之心安住，从贪欲中净化自心。舍离瞋恚与恶意，以无瞋之心安住，对一切有情生类怀着利益与悲悯，从瞋恚与恶意中净化自心。舍离惛沉睡眠，离于惛沉睡眠而安住，具光明想，正念正知，从惛沉睡眠中净化自心。舍离掉举恶作，不掉举而安住，内心寂静，从掉举恶作中净化自心。舍离怀疑，度越怀疑而安住，于诸善法无有疑惑，从怀疑中净化自心。

104. ‘‘සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහාසිං.

104. 我舍弃这五盖——心的随烦恼、智慧的削弱者，远离诸欲，远离诸不善法，有寻有伺，具足由远离所生的喜与乐，安住于初禅。寻与伺寂止，内心宁静，心一境性，无寻无伺，具足由定所生的喜与乐，安住于第二禅……第三禅……第四禅。

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙසිං. සො ඉදං දුක්ඛන්ති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අයං දුක්ඛසමුදයොති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අයං දුක්ඛනිරොධොති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදාති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං; ඉමෙ ආසවාති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අයං ආසවසමුදයොති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අයං ආසවනිරොධොති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං, අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදාති යථාභූතං අබ්භඤ්ඤාසිං. තස්ස මෙ එවං ජානතො එවං [Pg.86] පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථ, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චිත්ථः විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං අහොසි. ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති අබ්භඤ්ඤාසිං. එවං ඛො මෙ, ආවුසො, ජානතො එවං පස්සතො ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙ කායෙ බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසු අහංකාරමමංකාරමානානුසයා සමූහතා’’ති. ‘‘තස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ‘සාධූ’ති භාසිතං අභිනන්දිතබ්බං අනුමොදිතබ්බං. ‘සාධූ’ති භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා එවමස්ස වචනීයො – ‘ලාභා නො, ආවුසො, සුලද්ධං නො, ආවුසො, යෙ මයං ආයස්මන්තං තාදිසං සබ්‍රහ්මචාරිං සමනුපස්සාමා’’’ති.

“如此，当心已得定、遍净、皎洁、无秽、离诸随烦恼、柔软、适合作业、安住、不动时，我将心转向诸漏尽智。我如实了知‘此是苦’，我如实了知‘此是苦集’，我如实了知‘此是苦灭’，我如实了知‘此是导向苦灭之道’；我如实了知‘此是诸漏’，我如实了知‘此是漏集’，我如实了知‘此是漏灭’，我如实了知‘此是导向漏灭之道’。我如此知、如此见，心从欲漏解脱，心从有漏解脱，心从无明漏解脱。于解脱时，生起‘已解脱’之智。我了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不再有此生。’贤友们，我如此知、如此见，于此有识之身及外在一切相中，我慢、我所慢、慢随眠皆已根除。”“诸比丘，对于那位比丘所说，应称赞‘善哉’，应随喜。称赞、随喜其所说后，应如是言：‘贤友，我等实为幸得，我等实为善得，得以见到像您这样一位具寿同梵行者。’”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊如是说。那些比丘心悦，欢喜世尊所说。

ඡබ්බිසොධනසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.

《六清净经》第二终。

3. සප්පුරිසසුත්තං

3. 善人经

105. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘සප්පුරිසධම්මඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසප්පුරිසධම්මඤ්ච. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

105. 如是我闻。一时，世尊住在舍卫城（Sāvatthī）祇陀林给孤独园。那时，世尊对诸比丘说：“诸比丘！”“是的，尊者！”那些比丘应答世尊。世尊这样说道：“诸比丘，我将为你们说善士之法与非善士之法。你们要仔细听，好好作意，我当说。”“是的，尊者。”那些比丘应答世尊。世尊这样说道：

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො? ඉධ, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො උච්චාකුලා පබ්බජිතො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි උච්චාකුලා පබ්බජිතො, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න උච්චාකුලා පබ්බජිතා’ති. සො තාය උච්චාකුලීනතාය අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො උච්චාකුලීනතාය ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති[Pg.87], මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි උච්චාකුලා පබ්බජිතො හොති; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තාය උච්චාකුලීනතාය නෙවත්තානුක්කංසෙති න පරං වම්භෙති. අයං, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

“诸比丘，何为非善士之法？诸比丘，于此，有非善士出身高贵种姓而出家。他这样思惟：“我实是出身高贵种姓而出家，而其他这些比丘并非出身高贵种姓。”他便因那高贵出身而自赞毁他。诸比丘，此即非善士之法。而诸比丘，善士则这样思惟：“并非因出身高贵，贪法、瞋法、或痴法就能灭尽。即使有人并非出身高贵，但若他法随法行，行持正当，随法而住，那么他在僧团中就值得供养，值得赞叹。”他唯以行道为要，不因那高贵出身而自赞毁他。诸比丘，此即善士之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො මහාකුලා පබ්බජිතො හොති…පෙ… මහාභොගකුලා පබ්බජිතො හොති…පෙ… උළාරභොගකුලා පබ්බජිතො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි උළාරභොගකුලා පබ්බජිතො, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න උළාරභොගකුලා පබ්බජිතා’ති. සො තාය උළාරභොගතාය අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො උළාරභොගතාය ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි උළාරභොගකුලා පබ්බජිතො හොති; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තාය උළාරභොගතාය නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善人从大族出家……从大富之家出家……从丰裕之家出家。他如此思惟：“我实是从丰裕之家出家，而其他这些比丘并非从丰裕之家出家。”他因自己出身丰裕而抬高自己，贬低他人。诸比丘，此亦是非善人之法。而诸比丘，善人实是如此思惟：“不会因为出身丰裕，贪法、瞋法或痴法就会灭尽。即使不是从丰裕之家出家，若他能法随法行，行于和敬，随法而行，那么他于此就值得恭敬，值得赞扬。”他以行道为要，不因自己出身丰裕而抬高自己，也不贬低他人。诸比丘，此亦是善人之法。

106. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො ඤාතො හොති යසස්සී. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි ඤාතො යසස්සී, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ අප්පඤ්ඤාතා අප්පෙසක්ඛා’ති. සො තෙන ඤත්තෙන අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො ඤත්තෙන ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි ඤාතො හොති යසස්සී; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තෙන ඤත්තෙන නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

106. 再者，诸比丘，非善人闻名而有声望。他如此思惟：“我实是闻名而有声望，而其他这些比丘声名不显，影响力小。”他因自己的名声而抬高自己，贬低他人。诸比丘，此亦是非善人之法。而诸比丘，善人实是如此思惟：“不会因为有名声，贪法、瞋法或痴法就会灭尽。即使不是闻名而有声望，若他能法随法行，行于和敬，随法而行，那么他于此就值得恭敬，值得赞扬。”他以行道为要，不因自己的名声而抬高自己，也不贬低他人。诸比丘，此亦是善人之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො ලාභී හොති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි [Pg.88] ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න ලාභිනො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’න්ති. සො තෙන ලාභෙන අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො ලාභෙන ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි ලාභී හොති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තෙන ලාභෙන නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

复次，诸比丘，非善士获得衣、食、卧具与病缘医药资具。他如是思惟：“我获得衣、食、卧具与病缘医药资具，而其他这些比丘未获得。”他因那利得而称扬自己，贬低他人。诸比丘，此亦是非善士之法。诸比丘，而善士则如是思惟：“实非因利得，贪法、瞋法或痴法便会灭尽。纵使未获得衣、食、卧具与病缘医药资具，然若彼比丘是法随法行者、正行者、随法行者，则于僧中，彼应受恭敬，应受赞扬。”他以行道为本，不因那利得而称扬自己，亦不贬低他人。诸比丘，此亦是善士之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො බහුස්සුතො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි බහුස්සුතො, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න බහුස්සුතා’ති. සො තෙන බාහුසච්චෙන අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො බාහුසච්චෙන ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි බහුස්සුතො හොති; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තෙන බාහුසච්චෙන නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

诸比丘，复次，非善士者多闻。他如是思惟：“我实为多闻者，而此等其他比丘非多闻者。”他因其多闻而自赞毁他。诸比丘，此亦是非善士法。而诸比丘，善士实如是思惟：“实非因多闻而令贪法、瞋法或痴法灭尽。纵非多闻者，若彼行于法随法、行于和敬、随法而行，则于彼处应受供养、应受赞叹。”他只以内在的行道为要，不因其多闻而自赞，亦不毁他。诸比丘，此亦是善士法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො විනයධරො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි විනයධරො, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න විනයධරා’ති. සො තෙන විනයධරත්තෙන අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො විනයධරත්තෙන ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි විනයධරො හොති; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තෙන විනයධරත්තෙන නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

诸比丘，复次，非善士者持律。他如是思惟：“我实为持律者，而此等其他比丘非持律者。”他因其持律而自赞毁他。诸比丘，此亦是非善士法。而诸比丘，善士实如是思惟：“实非因持律而令贪法、瞋法或痴法灭尽。纵非持律者，若彼行于法随法、行于和敬、随法而行，则于彼处应受供养、应受赞叹。”他只以内在的行道为要，不因其持律而自赞，亦不毁他。诸比丘，此亦是善士法。

‘‘පුන [Pg.89] චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො ධම්මකථිකො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි ධම්මකථිකො, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න ධම්මකථිකා’ති. සො තෙන ධම්මකථිකත්තෙන අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො ධම්මකථිකත්තෙන ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි ධම්මකථිකො හොති; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තෙන ධම්මකථිකත්තෙන නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善人是说法者。他如此思惟：“我是说法者，而其他这些比丘不是说法者。”他因身为说法者而抬高自己，贬低他人。诸比丘，此即非善人之法。而诸比丘，善人如此思惟：“并非因身为说法者，贪法、瞋法或痴法就能灭尽。即使不是说法者，若他行于法、随法，那么他在僧众中就值得恭敬，值得赞扬。”他唯以行道为要，不因身为说法者而抬高自己，也不贬低他人。诸比丘，此亦是善人之法。

107. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො ආරඤ්ඤිකො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි ආරඤ්ඤිකො ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න ආරඤ්ඤිකා’ති. සො තෙන ආරඤ්ඤිකත්තෙන අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො ආරඤ්ඤිකත්තෙන ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි ආරඤ්ඤිකො හොති; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තෙන ආරඤ්ඤිකත්තෙන නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

107. 再者，诸比丘，非善人是阿兰若住者(āraññiko)。他如此思惟：“我是阿兰若住者，而其他这些比丘不是阿兰若住者。”他因身为阿兰若住者而抬高自己，贬低他人。诸比丘，此即非善人之法。而诸比丘，善人如此思惟：“并非因身为阿兰若住者，贪法、瞋法或痴法就能灭尽。即使不是阿兰若住者，若他行于法、随法，行持恭敬，那么他在僧众中就值得恭敬，值得赞扬。”他唯以行道为要，不因身为阿兰若住者而抬高自己，也不贬低他人。诸比丘，此亦是善人之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො පංසුකූලිකො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි පංසුකූලිකො, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න පංසුකූලිකා’ති. සො තෙන පංසුකූලිකත්තෙන අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො පංසුකූලිකත්තෙන ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි පංසුකූලිකො හොති; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තෙන පංසුකූලිකත්තෙන නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善士是粪扫衣者。他如此思惟：“我是粪扫衣者，而其他这些比丘不是粪扫衣者。”他因是粪扫衣者而自赞、贬他。诸比丘，此亦是非善士之法。而诸比丘，善士如此思惟：“仅凭是粪扫衣者，贪法不会灭尽，瞋法不会灭尽，痴法亦不会灭尽。即使不是粪扫衣者，若他行于法随法、行于恭敬行、随法而行，那么他在僧众中就值得恭敬，值得赞叹。”他以内在的修行为核心，不因是粪扫衣者而自赞、不贬他。诸比丘，此亦是善士之法。

‘‘පුන [Pg.90] චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො පිණ්ඩපාතිකො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි පිණ්ඩපාතිකො, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න පිණ්ඩපාතිකා’ති. සො තෙන පිණ්ඩපාතිකත්තෙන අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො පිණ්ඩපාතිකත්තෙන ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි පිණ්ඩපාතිකො හොති; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තෙන පිණ්ඩපාතිකත්තෙන නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善士是常乞食者。他如此思惟：“我是常乞食者，而其他这些比丘不是常乞食者。”他因是常乞食者而自赞、贬他。诸比丘，此亦是非善士之法。而诸比丘，善士如此思惟：“仅凭是常乞食者，贪法不会灭尽，瞋法不会灭尽，痴法亦不会灭尽。即使不是常乞食者，若他行于法随法、行于恭敬行、随法而行，那么他在僧众中就值得恭敬，值得赞叹。”他以内在的修行为核心，不因是常乞食者而自赞、不贬他。诸比丘，此亦是善士之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො රුක්ඛමූලිකො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි රුක්ඛමූලිකො, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න රුක්ඛමූලිකා’ති. සො තෙන රුක්ඛමූලිකත්තෙන අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො රුක්ඛමූලිකත්තෙන ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි රුක්ඛමූලිකො හොති; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා තෙන රුක්ඛමූලිකත්තෙන නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善士为树下住者。他如是思惟：“我实为树下住者，而其他这些比丘不是树下住者。”他因其树下住之行而自赞毁他。诸比丘，此亦非善士之法。而诸比丘，善士则如是思惟：“实非因树下住之行，贪法、瞋法或痴法得以灭尽。纵非树下住者，若彼行于法随法，行于正道，随法而行，则于彼处，彼应受供养，彼应受赞叹。”他唯以行道为要，不因其树下住之行而自赞，亦不毁他。诸比丘，此亦是善士之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො සොසානිකො හොති…පෙ… අබ්භොකාසිකො හොති… නෙසජ්ජිකො හොති… යථාසන්ථතිකො හොති… එකාසනිකො හොති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි එකාසනිකො, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න එකාසනිකා’ති. සො තෙන එකාසනිකත්තෙන අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘න ඛො එකාසනිකත්තෙන ලොභධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, දොසධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති, මොහධම්මා වා පරික්ඛයං ගච්ඡන්ති. නො චෙපි එකාසනිකො හොති; සො ච හොති ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො සාමීචිප්පටිපන්නො අනුධම්මචාරී, සො තත්ථ පුජ්ජො, සො තත්ථ පාසංසො’ති. සො පටිපදංයෙව අන්තරං කරිත්වා [Pg.91] තෙන එකාසනිකත්තෙන නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善士为冢间住者……乃至……为露地住者……为常坐不卧者……为随处住者……为一座食者。他如是思惟：“我实为一座食者，而其他这些比丘不是一座食者。”他因其一座食之行而自赞毁他。诸比丘，此亦非善士之法。而诸比丘，善士则如是思惟：“实非因一座食之行，贪法、瞋法或痴法得以灭尽。纵非一座食者，若彼行于法随法，行于正道，随法而行，则于彼处，彼应受供养，彼应受赞叹。”他唯以行道为要，不因其一座食之行而自赞，亦不毁他。诸比丘，此亦是善士之法。

108. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි පඨමජ්ඣානසමාපත්තියා ලාභී, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ පඨමජ්ඣානසමාපත්තියා න ලාභිනො’ති. සො තාය පඨමජ්ඣානසමාපත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘පඨමජ්ඣානසමාපත්තියාපි ඛො අතම්මයතා වුත්තා භගවතා. යෙන යෙන හි මඤ්ඤන්ති තතො තං හොති අඤ්ඤථා’ති. සො අතම්මයතඤ්ඤෙව අන්තරං කරිත්වා තාය පඨමජ්ඣානසමාපත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

108. 再者，诸比丘，非善士远离诸欲，远离诸不善法，有寻有伺，由远离所生之喜、乐，成就并安住于初禅。他如此省察：“我实已得初禅等至，而其他比丘未得初禅等至。”他因那初禅等至而称扬自己，贬低他人。诸比丘，此即非善士之法。而诸比丘，善士则如此省察：“世尊已说，对于初禅等至亦有无贪。凡人们依之而起慢，其事终将变异。”他只以无贪为要，不因那初禅等至而称扬自己，亦不贬低他人。诸比丘，此即善士之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි චතුත්ථජ්ඣානසමාපත්තියා ලාභී, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ චතුත්ථජ්ඣානසමාපත්තියා න ලාභිනො’ති. සො තාය චතුත්ථජ්ඣානසමාපත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘චතුත්ථජ්ඣානසමාපත්තියාපි ඛො අතම්මයතා වුත්තා භගවතා. යෙන යෙන හි මඤ්ඤන්ති තතො තං හොති අඤ්ඤථා’ති. සො අතම්මයතඤ්ඤෙව අන්තරං කරිත්වා තාය චතුත්ථජ්ඣානසමාපත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善士因寻、伺平息，内心澄净，心念专一，无寻无伺，由定所生之喜、乐，成就并安住于第二禅……乃至第三禅……第四禅。他如此省察：“我实已得第四禅等至，而其他比丘未得第四禅等至。”他因那第四禅等至而称扬自己，贬低他人。诸比丘，此即非善士之法。而诸比丘，善士则如此省察：“世尊已说，对于第四禅等至亦有无贪。凡人们依之而起慢，其事终将变异。”他只以无贪为要，不因那第四禅等至而称扬自己，亦不贬低他人。诸比丘，此即善士之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා ලාභී, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා න ලාභිනො’ති. සො තාය ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති [Pg.92] – ‘ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියාපි ඛො අතම්මයතා වුත්තා භගවතා. යෙන යෙන හි මඤ්ඤන්ති තතො තං හොති අඤ්ඤථා’ති. සො අතම්මයතඤ්ඤෙව අන්තරං කරිත්වා තාය ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善士完全超越色想，灭尽有对想，不作意种种想，以“虚空无边”而入于空无边处而住。他如此省思：“我已得空无边处等至，而其他这些比丘未得空无边处等至。”他因那空无边处等至而自赞毁他。诸比丘，此亦是非善士之法。而诸比丘，善士则如此省思：“世尊已说，对于空无边处等至亦有离贪。因为无论他们如何认为，其结果皆会不同。”他唯以离贪为要，因那空无边处等至而不自赞、不毁他。诸比丘，此亦是善士之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා ලාභී, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා න ලාභිනො’ති. සො තාය විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියාපි ඛො අතම්මයතා වුත්තා භගවතා. යෙන යෙන හි මඤ්ඤන්ති තතො තං හොති අඤ්ඤථා’ති. සො අතම්මයතඤ්ඤෙව අන්තරං කරිත්වා තාය විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善士完全超越空无边处，以“识无边”而入于识无边处而住。他如此省思：“我已得识无边处等至，而其他这些比丘未得识无边处等至。”他因那识无边处等至而自赞毁他。诸比丘，此亦是非善士之法。而诸比丘，善士则如此省思：“世尊已说，对于识无边处等至亦有离贪。因为无论他们如何认为，其结果皆会不同。”他唯以离贪为要，因那识无边处等至而不自赞、不毁他。诸比丘，此亦是善士之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා ලාභී, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා න ලාභිනො’ති. සො තාය ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා අත්තානුක්කංසෙති, පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියාපි ඛො අතම්මයතා වුත්තා භගවතා. යෙන යෙන හි මඤ්ඤන්ති තතො තං හොති අඤ්ඤථා’ති. සො අතම්මයතඤ්ඤෙව අන්තරං කරිත්වා තාය ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善人完全超越识无边处，思惟“无任何事物”，具足无所有处而住。他如此省察：“我确实是无所有处等至的获得者，而其他这些比丘不是无所有处等至的获得者。”他因那无所有处等至而自赞毁他。诸比丘，这也是非善人之法。而诸比丘，善人确实如此省察：“世尊已宣说，对于无所有处等至也应无执。因为无论人如何思量，那境界都与所思量的不同。”他只以内化无执，故对那无所有处等至，既不自赞，也不毁他。诸比丘，这也是善人之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසො සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘අහං ඛොම්හි නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා ලාභී, ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා න ලාභිනො’ති. සො තාය නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා අත්තානුක්කංසෙති[Pg.93], පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. සප්පුරිසො ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියාපි ඛො අතම්මයතා වුත්තා භගවතා. යෙන යෙන හි මඤ්ඤන්ති තතො තං හොති අඤ්ඤථා’ති. සො අතම්මයතඤ්ඤෙව අන්තරං කරිත්වා තාය නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තියා නෙවත්තානුක්කංසෙති, න පරං වම්භෙති. අයම්පි, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො.

再者，诸比丘，非善人完全超越无所有处，具足非想非非想处而住。他如此省察：“我确实是非想非非想处等至的获得者，而其他这些比丘不是非想非非想处等至的获得者。”他因那非想非非想处等至而自赞毁他。诸比丘，这也是非善人之法。而诸比丘，善人确实如此省察：“世尊已宣说，对于非想非非想处等至也应无执。因为无论人如何思量，那境界都与所思量的不同。”他只以内化无执，故对那非想非非想处等至，既不自赞，也不毁他。诸比丘，这也是善人之法。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසො සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති. පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න කිඤ්චි මඤ්ඤති, න කුහිඤ්චි මඤ්ඤති, න කෙනචි මඤ්ඤතී’’ති.

再者，诸比丘，善士完全超越非想非非想处，成就想受灭而住。彼以慧见，诸漏已尽。诸比丘，此比丘不于任何人作想，不于任何处作想，不以任何事物作想。

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语。彼诸比丘心怀喜悦，欢喜世尊所说。

සප්පුරිසසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං.

第三《善士经》终。

4. සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බසුත්තං

4. 应亲近与不应亲近经

109. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බං වො, භික්ඛවෙ, ධම්මපරියායං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

109. 如是我闻。一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘回答世尊：“尊者！”世尊说：“诸比丘，我当为汝等说应亲近与不应亲近之法门。谛听，善作意之，我当说。”彼诸比丘回答世尊：“如是，尊者。”世尊乃说：

‘‘කායසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං කායසමාචාරං. වචීසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං වචීසමාචාරං. මනොසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං මනොසමාචාරං. චිත්තුප්පාදංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං චිත්තුප්පාදං. සඤ්ඤාපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි[Pg.94], අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං සඤ්ඤාපටිලාභං. දිට්ඨිපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං දිට්ඨිපටිලාභං. අත්තභාවපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං අත්තභාවපටිලාභ’’න්ති.

“诸比丘，我亦宣说身行有二种：应奉行与不应奉行；而此二种身行互不相杂。诸比丘，我亦宣说语行有二种：应奉行与不应奉行；而此二种语行互不相杂。诸比丘，我亦宣说意行有二种：应奉行与不应奉行；而此二种意行互不相杂。诸比丘，我亦宣说心生起有二种：应奉行与不应奉行；而此二种心生起互不相杂。诸比丘，我亦宣说想的获得有二种：应奉行与不应奉行；而此二种想的获得互不相杂。诸比丘，我亦宣说见的获得有二种：应奉行与不应奉行；而此二种见的获得互不相杂。诸比丘，我亦宣说自体的获得有二种：应奉行与不应奉行；而此二种自体的获得互不相杂。”

එවං වුත්තෙ ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉමස්ස ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස, එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි.

世尊如是说已，具寿舍利弗对世尊如是说：“大德，世尊所略说而未广为分别其义，我已如是详细了知此法义。”

110. ‘‘‘කායසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං කායසමාචාර’න්ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, එවරූපො කායසමාචාරො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, එවරූපො කායසමාචාරො සෙවිතබ්බො.

110. “‘诸比丘，我亦宣说身行有二种：应奉行与不应奉行；而此二种身行互不相杂。’——此乃世尊所说。此是缘何而说？大德，若奉行某种身行时，诸不善法增长，诸善法减损，则如是身行不应奉行；大德，若奉行某种身行时，诸不善法减损，诸善法增长，则如是身行应奉行。

111. ‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති ලුද්දො ලොහිතපාණි හතප්පහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු; අදින්නාදායී ඛො පන හොති, යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා තං අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති; කාමෙසුමිච්ඡාචාරී ඛො පන හොති, යා තා මාතුරක්ඛිතා පිතුරක්ඛිතා මාතාපිතුරක්ඛිතා භාතුරක්ඛිතා භගිනිරක්ඛිතා ඤාතිරක්ඛිතා ගොත්තරක්ඛිතා ධම්මරක්ඛිතා සස්සාමිකා සපරිදණ්ඩා අන්තමසො මාලාගුළපරික්ඛිත්තාපි තථාරූපාසු චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති – එවරූපං, භන්තෙ, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති.

111. “尊者，行何等身行，令不善法增长，善法减损？尊者，于此，某人杀生、残忍、手染鲜血、专事杀害与殴打，对一切有情无有悲悯；又是不与取者，凡他人之财物，或在村落，或在林野，其主未与，彼以盗心而取；又是欲邪行者，凡有母护、父护、父母护、兄弟护、姐妹护、亲属护、宗族护、法护、有夫之妇、有刑罚守护的，乃至仅以花环订亲的女子，侵犯如是等女子。尊者，行如是身行，令不善法增长，善法减损。”

‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති; අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං [Pg.95] ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා තං නාදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති; කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, යා තා මාතුරක්ඛිතා පිතුරක්ඛිතා මාතාපිතුරක්ඛිතා භාතුරක්ඛිතා භගිනිරක්ඛිතා ඤාතිරක්ඛිතා ගොත්තරක්ඛිතා ධම්මරක්ඛිතා සස්සාමිකා සපරිදණ්ඩා අන්තමසො මාලාගුළපරික්ඛිත්තාපි තථාරූපාසු න චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති – එවරූපං, භන්තෙ, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. ‘කායසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං කායසමාචාර’න්ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“世尊，奉行何种身行，能令不善法减损，善法增长呢？世尊，于此，有人舍弃杀生，远离杀生，放下棍杖与刀剑，有惭有愧，具足悲悯，为一切有情众生之利益与安乐而住；舍弃不与取，远离不与取，凡他人之物、他人之资具，无论在村落或森林中，皆不以盗心取其不与之物；舍弃欲邪行，远离欲邪行，凡母亲所护、父亲所护、父母所护、兄弟所护、姐妹所护、亲属所护、宗族所护、法所护、有夫之妇、受刑罚保护之女，乃至仅以花环为饰之女，皆不侵犯——世尊，奉行如是身行，不善法减损，善法增长。‘诸比丘，我亦宣说身行有二种：应奉行者与不应奉行者；此二种身行，各各相异。’——世尊所说此言，即是缘此而说。”

‘‘‘වචීසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං වචීසමාචාර’න්ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, වචීසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, එවරූපො වචීසමාචාරො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, වචීසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපො වචීසමාචාරො සෙවිතබ්බො.

“‘诸比丘，我亦宣说语行有二种：应奉行者与不应奉行者；此二种语行，各各相异。’——世尊所说此言，是缘何而说呢？世尊，若奉行某种语行，令不善法增长，善法减损，此种语行即不应奉行；世尊，又若奉行某种语行，令不善法减损，善法增长，则此种语行即应当奉行。”

112. ‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, වචීසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො මුසාවාදී හොති, සභාගතො වා පරිසාගතො වා ඤාතිමජ්ඣගතො වා පූගමජ්ඣගතො වා රාජකුලමජ්ඣගතො වා අභිනීතො සක්ඛිපුට්ඨො – ‘එහම්භො පුරිස, යං ජානාසි තං වදෙහී’ති සො අජානං වා ආහ – ‘ජානාමී’ති, ජානං වා ආහ – ‘න ජානාමී’ති; අපස්සං වා ආහ – ‘පස්සාමී’ති, පස්සං වා ආහ – ‘න පස්සාමී’ති – ඉති අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වා සම්පජානමුසා භාසිතා හොති; පිසුණවාචො ඛො පන හොති, ඉතො සුත්වා අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය – ඉති සමග්ගානං වා භෙත්තා, භින්නානං වා අනුප්පදාතා, වග්ගාරාමො, වග්ගරතො, වග්ගනන්දී, වග්ගකරණිං වාචං භාසිතා [Pg.96] හොති; ඵරුසවාචො ඛො පන හොති, යා සා වාචා කණ්ඩකා කක්කසා ඵරුසා පරකටුකා පරාභිසජ්ජනී කොධසාමන්තා අසමාධිසංවත්තනිකා, තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති; සම්ඵප්පලාපී ඛො පන හොති අකාලවාදී අභූතවාදී අනත්ථවාදී අධම්මවාදී අවිනයවාදී, අනිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති අකාලෙන අනපදෙසං අපරියන්තවතිං අනත්ථසංහිතං – එවරූපං, භන්තෙ, වචීසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති.

112. “尊者，奉行何种语行，会令不善法增长，善法衰退呢？尊者，于此，某人是说妄语者，或去到议事厅，或去到会众中，或去到亲族中，或去到团体中，或去到王家中，被带去当证人询问：‘来，贤士！你所知者，请说。’他不知而言‘我知’，知而言‘我不知’；不见而言‘我见’，见而言‘我不见’。如是，或为己故，或为他故，或为少许物质利益故，他故意说妄语。复次，他是说离间语者，于此处听闻，为离间此等，而向彼处说；或于彼处听闻，为离间彼等，而向此处说。如是，他离间和合者，增益已离间者；乐于分裂，喜于分裂，悦于分裂，说引致分裂之语。复次，他是说粗恶语者，他说这样的言语：犹如荆棘、粗暴、粗恶、辛辣于人、触怒于人、近于忿怒、不导向定。复次，他是说杂秽语者，说非时语、非实语、无义语、非法语、非律语；他说无存留价值之语，于非时、无理、无节、无益。尊者，奉行如是语行，不善法增长，善法衰退。”

‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, වචීසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති සභාගතො වා පරිසාගතො වා ඤාතිමජ්ඣගතො වා පූගමජ්ඣගතො වා රාජකුලමජ්ඣගතො වා අභිනීතො සක්ඛිපුට්ඨො – ‘එහම්භො පුරිස, යං ජානාසි තං වදෙහී’ති සො අජානං වා ආහ – ‘න ජානාමී’ති, ජානං වා ආහ – ‘ජානාමී’ති, අපස්සං වා ආහ – ‘න පස්සාමී’ති, පස්සං වා ආහ – ‘පස්සාමී’ති – ඉති අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වා න සම්පජානමුසා භාසිතා හොති; පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඉතො සුත්වා න අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා න ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය – ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දී සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති; ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති; සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී, නිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං – එවරූපං, භන්තෙ, වචීසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. ‘වචීසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං වචීසමාචාර’න්ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“世尊，修习怎样的言语行为，能导致不善法衰退，善法增长呢？世尊，在此，某人舍弃妄语，远离妄语，无论在集会中、大众中、亲族中、团体中、或王家中，被带去作证人询问：‘喂，男子，把你所知道的说出来。’他不知道就说：‘我不知道。’知道就说：‘我知道。’没看见就说：‘我没看见。’看见就说：‘我看见。’像这样，他不为自己、不为他人、不为任何少许物质利益而故意说妄语。他舍弃离间语，远离离间语，不会从这里听了，为了离间这些人而到那里说；或从那里听了，为了离间那些人而到这里说。像这样，他调和分裂者，或巩固团结者，乐于和合，喜悦和合，爱好和合，说促成和合的话。他舍弃粗恶语，远离粗恶语，凡是无过失、悦耳、可爱、入心、文雅、为众人所喜爱、为众人所中意的话，他只说那样的话。他舍弃无益语，远离无益语，他说适时语、真实语、有义语、如法语、合律语；他说的话值得铭记，适时、有理、有节、有益。世尊，修习这样的言语行为，能导致不善法衰退，善法增长。‘比丘们，我说言语行为有两种：应修习的，与不应修习的；这两种言语行为是互不相同的。’世尊所说的这句话，是缘于此而说。”

‘‘‘මනොසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං මනොසමාචාර’න්ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, මනොසමාචාරං සෙවතො අකුසලා [Pg.97] ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපො මනොසමාචාරො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, මනොසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපො මනොසමාචාරො සෙවිතබ්බො.

“‘诸比丘，我宣说意行有二种：应奉行的与不应奉行的；此二意行各不相混。’——世尊曾说此言。此言乃依何而说？若奉行某种意行时，不善法增长，善法减损，如是意行则不应奉行；又，若奉行某种意行时，不善法减损，善法增长，如是意行则应奉行。”

113. ‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, මනොසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො අභිජ්ඣාලු හොති, යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං තං අභිජ්ඣාතා හොති – ‘අහො වත යං පරස්ස තං මමස්සා’ති; බ්‍යාපන්නචිත්තො ඛො පන හොති පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො – ‘ඉමෙ සත්තා හඤ්ඤන්තු වා වජ්ඣන්තු වා උච්ඡිජ්ජන්තු වා විනස්සන්තු වා මා වා අහෙසු’න්ති – එවරූපං, භන්තෙ, මනොසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති.

113. “奉行何等意行时，不善法增长，善法减损呢？于此，或有一人，心怀贪欲，觊觎他人之资财用具，作是念：‘善哉！愿他人之物，尽归我所有！’复次，彼人又心怀瞋恚，意存恼害，作是念：‘愿此等有情，或被杀害，或被捆绑，或被断灭，或被毁灭，或愿其不复存在！’奉行如是意行，则不善法增长，善法减损。”

‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, මනොසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො අනභිජ්ඣාලු හොති, යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං තං නාභිජ්ඣාතා හොති – ‘අහො වත යං පරස්ස තං මමස්සා’ති; අබ්‍යාපන්නචිත්තො ඛො පන හොති අප්පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො – ‘ඉමෙ සත්තා අවෙරා අබ්‍යාබජ්ඣා අනීඝා සුඛී අත්තානං පරිහරන්තූ’ති – එවරූපං, භන්තෙ, මනොසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. ‘මනොසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං මනොසමාචාර’න්ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“世尊，修习怎样的意行，能令不善法减损，善法增长呢？世尊，于此，某人不贪婪，对他人的财物、资具，他不生起贪求之心：‘啊，愿他人的财物为我所有！’他心无瞋恚，意念无恶意，心想：‘愿这些众生无怨、无害、无恼，快乐地护持自己！’——世尊，修习这样的意行，不善法便减损，善法便增长。‘比丘们，我宣说意行有二种：应修习的与不应修习的；此二种意行互不相杂。’——世尊所说的这句话，即是缘此而说。”

114. ‘‘‘චිත්තුප්පාදංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං චිත්තුප්පාද’න්ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, චිත්තුප්පාදං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපො චිත්තුප්පාදො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, චිත්තුප්පාදං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපො චිත්තුප්පාදො සෙවිතබ්බො.

114. “‘比丘们，我宣说心生有二种：应修习的与不应修习的；此二种心生互不相杂。’——此乃世尊所说。此是缘何而说呢？世尊，若修习某种心生，令不善法增长，善法减损，则此类心生不应修习。世尊，若修习某种心生，令不善法减损，善法增长，则此类心生应当修习。”

‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, චිත්තුප්පාදං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො අභිජ්ඣාලු හොති, අභිජ්ඣාසහගතෙන [Pg.98] චෙතසා විහරති; බ්‍යාපාදවා හොති, බ්‍යාපාදසහගතෙන චෙතසා විහරති; විහෙසවා හොති, විහෙසාසහගතෙන චෙතසා විහරති – එවරූපං, භන්තෙ, චිත්තුප්පාදං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති.

“世尊，修习怎样的心生，会令不善法增长，善法减损呢？世尊，于此，某人有贪欲(abhijjhālu)，住于与贪欲相应之心；有瞋恚(byāpādavā)，住于与瞋恚相应之心；有恼害(vihesavā)，住于与恼害相应之心——世尊，修习这样的心生，不善法便增长，善法便减损。”

‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, චිත්තුප්පාදං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො අනභිජ්ඣාලු හොති, අනභිජ්ඣාසහගතෙන චෙතසා විහරති; අබ්‍යාපාදවා හොති, අබ්‍යාපාදසහගතෙන චෙතසා විහරති; අවිහෙසවා හොති, අවිහෙසාසහගතෙන චෙතසා විහරති – එවරූපං, භන්තෙ, චිත්තුප්පාදං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. ‘චිත්තුප්පාදංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං චිත්තුප්පාද’න්ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“世尊，修习怎样的心生起，令不善法衰退，善法增长呢？世尊，在此，某人不贪婪，以不贪婪相应之心而住；无瞋害，以无瞋害相应之心而住；无恼害，以无恼害相应之心而住——世尊，修习这样的心生起，不善法便衰退，善法便增长。‘比丘们，我说心生起亦有两种：应修习的与不应修习的；且此心生起彼此不同。’世尊所说的这句话，是缘此而说。”

115. ‘‘‘සඤ්ඤාපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං සඤ්ඤාපටිලාභ’න්ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, සඤ්ඤාපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපො සඤ්ඤාපටිලාභො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, සඤ්ඤාපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපො සඤ්ඤාපටිලාභො සෙවිතබ්බො.

115. “‘比丘们，我说想的获得亦有两种：应修习的与不应修习的；且此想的获得彼此不同。’——此乃世尊所说。此话是缘何而说呢？世尊，若修习某种想的获得，令不善法增长、善法衰退，则此类想的获得不应修习。世尊，又若修习某种想的获得，令不善法衰退、善法增长，则此类想的获得应当修习。”

‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, සඤ්ඤාපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො අභිජ්ඣාලු හොති, අභිජ්ඣාසහගතාය සඤ්ඤාය විහරති; බ්‍යාපාදවා හොති, බ්‍යාපාදසහගතාය සඤ්ඤාය විහරති; විහෙසවා හොති, විහෙසාසහගතාය සඤ්ඤාය විහරති – එවරූපං, භන්තෙ, සඤ්ඤාපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති.

“世尊，修习怎样的想的获得，会令不善法增长、善法衰退呢？世尊，在此，某人贪婪，以贪婪相应的想而住；有瞋害，以瞋害相应的想而住；有恼害，以恼害相应的想而住——世尊，修习这样的想的获得，不善法便会增长，善法便会衰退。”

‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, සඤ්ඤාපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො අනභිජ්ඣාලු හොති, අනභිජ්ඣාසහගතාය සඤ්ඤාය විහරති; අබ්‍යාපාදවා හොති, අබ්‍යාපාදසහගතාය සඤ්ඤාය විහරති; අවිහෙසවා හොති, අවිහෙසාසහගතාය සඤ්ඤාය විහරති – එවරූපං, භන්තෙ, සඤ්ඤාපටිලාභං සෙවතො [Pg.99] අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. ‘සඤ්ඤාපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං සඤ්ඤාපටිලාභ’න්ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“世尊，亲近何种想之获得，能令不善法减损，善法增长呢？世尊，于此，某人不贪婪，住于与不贪婪相应的想；无瞋恚，住于与无瞋相应的想；无恼害，住于与无恼害相应的想——世尊，亲近如此之想的获得，能令不善法减损，善法增长。‘诸比丘，我宣说想之获得有二种：应亲近者与不应亲近者；而此想之获得，彼此互不相涉。’——世尊所说的这句话，是缘于此而说。”

116. ‘‘‘දිට්ඨිපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං දිට්ඨිපටිලාභ’න්ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, දිට්ඨිපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපො දිට්ඨිපටිලාභො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, දිට්ඨිපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති – එවරූපො දිට්ඨිපටිලාභො සෙවිතබ්බො.

116. “‘诸比丘，我宣说见之获得有二种：应亲近者与不应亲近者；而此见之获得，彼此互不相涉。’——此乃世尊所说。此话是缘何而说呢？世尊，若亲近某种见之获得，令不善法增长，善法减损，则不应亲近如此之见的获得；世尊，反之，若亲近某种见之获得，令不善法减损，善法增长，则应亲近如此之见的获得。”

‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, දිට්ඨිපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො එවංදිට්ඨිකො හොති – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති – එවරූපං, භන්තෙ, දිට්ඨිපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති.

“大德，奉行何种所获得的见，会令不善法增长，善法减损呢？大德，于此，某人持有如是见：‘布施无果，供养无果，献祭无果，善作、恶作诸业无果报，无此世，无他世，侍奉母亲无果报，侍奉父亲无果报，无化生有情，世间无已达正道、已入正行的沙门、婆罗门，能亲身以证智了知、作证此世与他世而宣说者。’大德，奉行如是所获得的见，会令不善法增长，善法减损。”

‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, දිට්ඨිපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති? ඉධ, භන්තෙ, එකච්චො එවංදිට්ඨිකො හොති – ‘අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං, අත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො, අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා, අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති – එවරූපං, භන්තෙ, දිට්ඨිපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. ‘දිට්ඨිපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං දිට්ඨිපටිලාභ’න්ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“大德，奉行何种所获得的见，会令不善法减损，善法增长呢？大德，于此，某人持有如是见：‘布施有果，供养有果，献祭有果，善作、恶作诸业有果报，有此世，有他世，侍奉母亲有果报，侍奉父亲有果报，有化生有情，世间有已达正道、已入正行的沙门、婆罗门，能亲身以证智了知、作证此世与他世而宣说者。’大德，奉行如是所获得的见，会令不善法减损，善法增长。‘诸比丘，我宣说所获得的见有二种：有应奉行的，有不应奉行的；而此二种所获得的见是互不相杂的。’——世尊所说的这句话，即是缘此而说。”

117. ‘‘‘අත්තභාවපටිලාභංපාහං[Pg.100], භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං අත්තභාවපටිලාභ’න්ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, අත්තභාවපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති – එවරූපො අත්තභාවපටිලාභො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, අත්තභාවපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති – එවරූපො අත්තභාවපටිලාභො සෙවිතබ්බො.

117. “‘诸比丘，我说自体之获得有两种——应行持的，与不应行持的；且此二种自体之获得互不相混。’——世尊曾说此言。此言乃依何而说？世尊，若行持某种自体之获得时，不善法增长，善法减损，则如是自体之获得不应行持；世尊，又若行持某种自体之获得时，不善法减损，善法增长，则如是自体之获得应行持。”

‘‘කථංරූපං, භන්තෙ, අත්තභාවපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති? සබ්‍යාබජ්ඣං, භන්තෙ, අත්තභාවපටිලාභං අභිනිබ්බත්තයතො අපරිනිට්ඨිතභාවාය අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති; අබ්‍යාබජ්ඣං, භන්තෙ, අත්තභාවපටිලාභං අභිනිබ්බත්තයතො පරිනිට්ඨිතභාවාය අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. ‘අත්තභාවපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං අත්තභාවපටිලාභ’න්ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“世尊，行持何种自体之获得时，不善法增长，善法减损？世尊，若生起有逼恼的自体之获得，由于其存在未终结，不善法便增长，善法便减损；世尊，若生起无逼恼的自体之获得，由于其存在已终结，不善法便减损，善法便增长。‘诸比丘，我说自体之获得有两种——应行持的，与不应行持的；且此二种自体之获得互不相混。’——世尊所说此言，乃缘此而说。”

‘‘ඉමස්ස ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස, එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

“世尊，对于世尊所简略宣说而未详尽辨析其义的此项法教，我已如是详尽了知其义。”

118. ‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්ත! සාධු ඛො ත්වං, සාරිපුත්ත, ඉමස්ස මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස, එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි.

118. “善哉，善哉，舍利弗！对于我所简略宣说而未详尽辨析其义的此项法教，你能如是详尽了知，善哉！”

‘‘‘කායසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං කායසමාචාර’න්ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං මයා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, සාරිපුත්ත, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපො කායසමාචාරො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, සාරිපුත්ත, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති – එවරූපො කායසමාචාරො සෙවිතබ්බො.

“再者，比丘们，我以两种方式宣说身行：应行持的与不应行持的，且此二者是互不相混的身行。——我曾如是说。此话是缘何而说呢？舍利弗，若行持某种身行时，不善法增长，善法减损，则此类身行不应行持。又，舍利弗，若行持某种身行时，不善法减损，善法增长，则此类身行应当行持。”

‘‘කථංරූපං, සාරිපුත්ත, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති? ඉධ, සාරිපුත්ත, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති [Pg.101] ලුද්දො ලොහිතපාණි හතප්පහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු; අදින්නාදායී ඛො පන හොති, යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා තං අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති; කාමෙසුමිච්ඡාචාරී ඛො පන හොති, යා තා මාතුරක්ඛිතා පිතුරක්ඛිතා මාතාපිතුරක්ඛිතා භාතුරක්ඛිතා භගිනිරක්ඛිතා ඤාතිරක්ඛිතා ගොත්තරක්ඛිතා ධම්මරක්ඛිතා සස්සාමිකා සපරිදණ්ඩා අන්තමසො මාලාගුළපරික්ඛිත්තාපි තථාරූපාසු චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති – එවරූපං, සාරිපුත්ත, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති.

“舍利弗，行持何种身行时，不善法增长，善法减损呢？舍利弗，于此，某人是杀生者，凶残，手染鲜血，专事杀戮，对一切有情无悲悯心；又，他是不与取者，凡属他人之物、他人资具，无论在村中或在林中，未经给予便以偷盗的方式取走；又，他是欲邪行者，对母亲所守护、父亲所守护、父母所守护、兄弟所守护、姐妹所守护、亲属所守护、宗族所守护、正法所守护的女性，以及有夫之妇、有刑罚保护乃至已订婚的女性，他都加以侵犯。——舍利弗，行持此类身行时，不善法增长，善法减损。”

‘‘කථංරූපං, සාරිපුත්ත, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති? ඉධ, සාරිපුත්ත, එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති; අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා තං නාදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති; කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, යා තා මාතුරක්ඛිතා පිතුරක්ඛිතා මාතාපිතුරක්ඛිතා භාතුරක්ඛිතා භගිනිරක්ඛිතා ඤාතිරක්ඛිතා ගොත්තරක්ඛිතා ධම්මරක්ඛිතා සස්සාමිකා සපරිදණ්ඩා අන්තමසො මාලාගුළපරික්ඛිත්තාපි තථාරූපාසු න චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති – එවරූපං, සාරිපුත්ත, කායසමාචාරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. ‘කායසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං කායසමාචාර’න්ති – ඉති යං තං වුත්තං මයා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“舍利弗，奉行怎样的身行，能令不善法减损，善法增长呢？舍利弗，于此，有人舍弃杀生，远离杀生，放下棍杖刀剑，有惭愧心，具足慈悲，对一切有情众生怀有利行与悲悯而住；舍弃不予取，远离不予取，凡他人之财产资具，无论在村中或在林中，未经给予，不以盗心窃取；舍弃欲邪行，远离欲邪行，凡有母护、父护、父母护、兄弟护、姐妹护、亲族护、宗族护、法护，有夫主，受刑罚保护，乃至以花环订婚的女子，皆不与之行越轨之事——舍利弗，奉行这样的身行，能令不善法减损，善法增长。‘诸比丘，我说身行亦有两种：应奉行的与不应奉行的；而此身行是彼此各异的。’——我所说的这句话，是缘此而说。”

‘‘වචීසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි …පෙ… මනොසමාචාරංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි…පෙ… චිත්තුප්පාදංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි…පෙ… සඤ්ඤාපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි…පෙ… දිට්ඨිපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි…පෙ….

“诸比丘，我说语行亦有两种……意行亦有两种……心生亦有两种……想的获得亦有两种……见的获得亦有两种……”

‘‘‘අත්තභාවපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං අත්තභාවපටිලාභ’න්ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං මයා. කිඤ්චෙතං [Pg.102] පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, සාරිපුත්ත, අත්තභාවපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපො අත්තභාවපටිලාභො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, සාරිපුත්ත, අත්තභාවපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති – එවරූපො අත්තභාවපටිලාභො සෙවිතබ්බො.

“诸比丘，我宣说自体之获得有二种，即应受用的与不应受用的；且此二者互不混杂。——我曾如是说。此是缘何而说？舍利弗，若受用某类自体之获得，令不善法增长、善法减损，如是自体之获得则不应受用。又，舍利弗，若受用某类自体之获得，令不善法减损、善法增长，如是自体之获得则应受用。

‘‘කථංරූපං, සාරිපුත්ත, අත්තභාවපටිලාභං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති? සබ්‍යාබජ්ඣං, සාරිපුත්ත, අත්තභාවපටිලාභං අභිනිබ්බත්තයතො අපරිනිට්ඨිතභාවාය අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති; අබ්‍යාබජ්ඣං, සාරිපුත්ත, අත්තභාවපටිලාභං අභිනිබ්බත්තයතො පරිනිට්ඨිතභාවාය අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති. ‘අත්තභාවපටිලාභංපාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං අත්තභාවපටිලාභ’න්ති – ඉති යං තං වුත්තං මයා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉමස්ස ඛො, සාරිපුත්ත, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො.

“舍利弗，受用何种自体之获得，令不善法增长、善法减损？舍利弗，为令有不终而生起有恼害之自体获得者，其不善法增长、善法减损。舍利弗，为令有终而生起无恼害之自体获得者，其不善法减损、善法增长。‘诸比丘，我宣说自体之获得有二种，即应受用的与不应受用的；且此二者互不混杂。’我所说的这句话，即是缘此而说。舍利弗，对我所略说者，其义当如是广解。”

119. ‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; සොතවිඤ්ඤෙය්‍යං සද්දංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි; ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යං ගන්ධංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යං රසංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; කායවිඤ්ඤෙය්‍යං ඵොට්ඨබ්බංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි; මනොවිඤ්ඤෙය්‍යං ධම්මංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’’ති.

119. “舍利弗，我宣说眼所识知的色有二种：应亲近的与不应亲近的；舍利弗，我宣说耳所识知的声有二种：应亲近的与不应亲近的；舍利弗，我宣说鼻所识知的香有二种：应亲近的与不应亲近的；舍利弗，我宣说舌所识知的味有二种：应亲近的与不应亲近的；舍利弗，我宣说身所识知的触有二种：应亲近的与不应亲近的；舍利弗，我宣说意所识知的法有二种：应亲近的与不应亲近的。”

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉමස්ස ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස, එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ‘චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං න සෙවිතබ්බං; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං සෙවිතබ්බං. ‘චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං [Pg.103] රූපංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

如是说后，具寿舍利弗对世尊说：“世尊，对于世尊所简略宣说而未详细分别其义的这段话，我如此详细地理解其义。‘舍利弗，我宣说眼所识知的色有二种：应亲近的与不应亲近的。’此乃世尊所说。此是缘何而说？世尊，若亲近某类眼所识知的色时，诸不善法增长，诸善法减损，则此类眼所识知的色不应亲近；世尊，又若亲近某类眼所识知的色时，诸不善法减损，诸善法增长，则此类眼所识知的色应当亲近。世尊所说的‘舍利弗，我宣说眼所识知的色有二种：应亲近的与不应亲近的’这句话，即是缘此而说。

‘‘සොතවිඤ්ඤෙය්‍යං සද්දංපාහං, සාරිපුත්ත…පෙ… එවරූපො සොතවිඤ්ඤෙය්‍යො සද්දො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො සොතවිඤ්ඤෙය්‍යො සද්දො සෙවිතබ්බො… එවරූපො ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යො ගන්ධො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යො ගන්ධො සෙවිතබ්බො… එවරූපො ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යො රසො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යො රසො සෙවිතබ්බො… කායවිඤ්ඤෙය්‍යං ඵොට්ඨබ්බංපාහං, සාරිපුත්ත … එවරූපො කායවිඤ්ඤෙය්‍යො ඵොට්ඨබ්බො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො කායවිඤ්ඤෙය්‍යො ඵොට්ඨබ්බො සෙවිතබ්බො.

“舍利弗，我也说耳识所识之声……如此耳识所识之声不应亲近……如此耳识所识之声应亲近……如此鼻识所识之香不应亲近……如此鼻识所识之香应亲近……如此舌识所识之味不应亲近……如此舌识所识之味应亲近……舍利弗，我也说身识所识之触……如此身识所识之触不应亲近……如此身识所识之触应亲近。”

‘‘‘මනොවිඤ්ඤෙය්‍යං ධම්මංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යං ධම්මං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපො මනොවිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, මනොවිඤ්ඤෙය්‍යං ධම්මං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපො මනොවිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො සෙවිතබ්බො. ‘මනොවිඤ්ඤෙය්‍යං ධම්මංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉමස්ස ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස, එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

“‘舍利弗，我也以两种方式说意识所识之法：有应亲近的与不应亲近的。’——此乃世尊所说。此是缘何而说？世尊，若亲近某一意识所识之法，不善法增长，善法减损，如此意识所识之法即不应亲近；又，世尊，若亲近某一意识所识之法，不善法减损，善法增长，如此意识所识之法即应亲近。世尊所说‘舍利弗，我也以两种方式说意识所识之法：有应亲近的与不应亲近的’，即是缘此而说。世尊，对于世尊所简略宣说而未详细分别其义的这段法，我对其义有如是详细的理解。”

120. ‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්ත! සාධු ඛො ත්වං, සාරිපුත්ත, ඉමස්ස මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස, එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. ‘චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං මයා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, සාරිපුත්ත, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං න සෙවිතබ්බං; යථාරූපඤ්ච ඛො, සාරිපුත්ත, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපං චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපං සෙවිතබ්බං. ‘චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යං රූපංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති යං තං වුත්තං මයා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

120. “善哉，善哉，舍利弗！舍利弗，你善能了知我所简略说、未广为分别之义。‘舍利弗，我亦将眼识所识知的色说为两种：应亲近的与不应亲近的。’此是缘何而说？舍利弗，若亲近某类眼识所识知的色时，诸不善法增长，诸善法减损，则此类眼识所识知的色不应亲近。又，舍利弗，若亲近某类眼识所识知的色时，诸不善法减损，诸善法增长，则此类眼识所识知的色应亲近。我所说的‘舍利弗，我亦将眼识所识知的色说为两种：应亲近的与不应亲近的’，此即缘此而说。”

‘‘සොතවිඤ්ඤෙය්‍යං [Pg.104] සද්දංපාහං, සාරිපුත්ත…පෙ… එවරූපො සොතවිඤ්ඤෙය්‍යො සද්දො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො සොතවිඤ්ඤෙය්‍යො සද්දො සෙවිතබ්බො… එවරූපො ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යො ගන්ධො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යො ගන්ධො සෙවිතබ්බො… එවරූපො ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යො රසො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යො රසො සෙවිතබ්බො… එවරූපො කායවිඤ්ඤෙය්‍යො ඵොට්ඨබ්බො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො කායවිඤ්ඤෙය්‍යො ඵොට්ඨබ්බො සෙවිතබ්බො.

“舍利弗，对于耳识所识知的声，我亦如是说……（乃至）……此类耳识所识知的声不应亲近……此类耳识所识知的声应亲近……此类鼻识所识知的香不应亲近……此类鼻识所识知的香应亲近……此类舌识所识知的味不应亲近……此类舌识所识知的味应亲近……此类身识所识知的触不应亲近……此类身识所识知的触应亲近。”

‘‘මනොවිඤ්ඤෙය්‍යං ධම්මංපාහං, සාරිපුත්ත…පෙ… එවරූපො මනොවිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො මනොවිඤ්ඤෙය්‍යො ධම්මො සෙවිතබ්බො. ‘මනොවිඤ්ඤෙය්‍යං ධම්මංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති යං තං වුත්තං මයා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉමස්ස ඛො, සාරිපුත්ත, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො.

“舍利弗，我亦说意识所识知的法……（乃至）……此类意识所识知的法不应亲近……此类意识所识知的法应亲近。我所说的‘舍利弗，我亦将意识所识知的法说为两种：应亲近的与不应亲近的’，此即缘此而说。舍利弗，对我此简略所说，应如是详细了知其义。”

121. ‘‘චීවරංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පි…පෙ… පිණ්ඩපාතංපාහං, සාරිපුත්ත… සෙනාසනංපාහං, සාරිපුත්ත… ගාමංපාහං, සාරිපුත්ත… නිගමංපාහං, සාරිපුත්ත… නගරංපාහං, සාරිපුත්ත… ජනපදංපාහං, සාරිපුත්ත… පුග්ගලංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’’ති.

121. “舍利弗，我宣说衣亦有二种：有应受用者，有不应受用者。……（乃至）……舍利弗，我宣说托钵食……舍利弗，我宣说住处……舍利弗，我宣说村……舍利弗，我宣说镇……舍利弗，我宣说城……舍利弗，我宣说地区……舍利弗，我宣说人亦有二种：有应亲近者，有不应亲近者。”

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉමස්ස ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස, එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ‘චීවරංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, චීවරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපං චීවරං න සෙවිතබ්බං; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, චීවරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපං චීවරං සෙවිතබ්බං. ‘චීවරංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

如是说已，具寿舍利弗白世尊言：“世尊，于世尊所略说而未广为分别其义者，我如是广知其义。世尊曾说：‘舍利弗，我宣说衣亦有二种：有应受用者，有不应受用者。’此是依何而说耶？世尊，若受用如是之衣，不善法增长而善法损减，如是之衣则不应受用。世尊，又若受用如是之衣，不善法损减而善法增长，如是之衣则应受用。世尊所说：‘舍利弗，我宣说衣亦有二种：有应受用者，有不应受用者。’此即依此而说。”’

‘‘පිණ්ඩපාතංපාහං, සාරිපුත්ත…පෙ… එවරූපො පිණ්ඩපාතො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො පිණ්ඩපාතො සෙවිතබ්බො… සෙනාසනංපාහං, සාරිපුත්ත…පෙ… එවරූපං සෙනාසනං න සෙවිතබ්බං… එවරූපං සෙනාසනං සෙවිතබ්බං… ගාමංපාහං, සාරිපුත්ත [Pg.105] …පෙ… එවරූපො ගාමො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො ගාමො සෙවිතබ්බො… එවරූපො නිගමො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො නිගමො සෙවිතබ්බො… එවරූපං නගරං න සෙවිතබ්බං… එවරූපං නගරං සෙවිතබ්බං… එවරූපො ජනපදො න සෙවිතබ්බො… එවරූපො ජනපදො සෙවිතබ්බො.

“舍利弗，就托钵食而言……（乃至）……如是之托钵食不应受用，如是之托钵食应受用。舍利弗，就住处而言……（乃至）……如是之住处不应受用，如是之住处应受用。舍利弗，就村而言……（乃至）……如是之村不应亲近，如是之村应亲近；如是之镇不应亲近，如是之镇应亲近；如是之城不应亲近，如是之城应亲近；如是之地区不应亲近，如是之地区应亲近。”

‘‘‘පුග්ගලංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, භන්තෙ, පුග්ගලං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, භන්තෙ, පුග්ගලං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපො පුග්ගලො සෙවිතබ්බො. ‘පුග්ගලංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තන්ති. ඉමස්ස ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමී’’ති.

“‘舍利弗，我说人(puggala)有二种：应亲近者与不应亲近者。’——此是世尊所说。此是依何而说？世尊，若亲近某类人，会令不善法增长、善法衰退，则此类人不应亲近。世尊，又若亲近某类人，会令不善法衰退、善法增长，则此类人应亲近。‘舍利弗，我说人有二种：应亲近者与不应亲近者。’——世尊所说的这句话，即是依此而说。世尊，对于世尊所略说而未详细分别其义的这段法义，我即如是详细了知其义。”

122. ‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්ත! සාධු ඛො ත්වං, සාරිපුත්ත, ඉමස්ස මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස, විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාසි. ‘චීවරංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං මයා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, සාරිපුත්ත, චීවරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපං චීවරං න සෙවිතබ්බං; යථාරූපඤ්ච ඛො, සාරිපුත්ත, චීවරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපං චීවරං සෙවිතබ්බං. ‘චීවරංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති යං තං වුත්තං මයා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. (යථා පඨමං තථා විත්ථාරෙතබ්බං) එවරූපො පිණ්ඩපාතො… එවරූපං සෙනාසනං… එවරූපො ගාමො… එවරූපො නිගමො… එවරූපං නගරං… එවරූපො ජනපදො.

122. “善哉，善哉，舍利弗！舍利弗，你善能如是详细了知我所略说而未详细分别其义者。‘舍利弗，我说衣(cīvara)有二种：应受用者与不应受用者。’——此是我所说。此是依何而说？舍利弗，若受用某类衣，会令不善法增长、善法衰退，则此类衣不应受用。舍利弗，又若受用某类衣，会令不善法衰退、善法增长，则此类衣应受用。‘舍利弗，我说衣有二种：应受用者与不应受用者。’——我所说的这句话，即是依此而说。（应如前文广说）如是乞食(piṇḍapāta)……如是住处(senāsana)……如是村庄(gāma)……如是乡镇(nigama)……如是城市(nagara)……如是地区(janapado)。”

‘‘‘පුග්ගලංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං මයා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යථාරූපං, සාරිපුත්ත, පුග්ගලං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති එවරූපො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො; යථාරූපඤ්ච ඛො, සාරිපුත්ත, පුග්ගලං සෙවතො [Pg.106] අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති එවරූපො පුග්ගලො සෙවිතබ්බො. ‘පුග්ගලංපාහං, සාරිපුත්ත, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි, අසෙවිතබ්බම්පී’ති – ඉති යං තං වුත්තං මයා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉමස්ස ඛො, සාරිපුත්ත, මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො.

“‘舍利弗，我以二种说人：有应亲近者，亦有不应亲近者。’——此确实是我所说。此话是缘何而说？舍利弗，若亲近某类人时，不善法增长，善法减损，则此类人不应亲近；又，舍利弗，若亲近某类人时，不善法减损，善法增长，则此类人应亲近。‘舍利弗，我以二种说人：有应亲近者，亦有不应亲近者。’——我所说的此话，即是缘此而说。舍利弗，对我所简略说的，应如是详细地了知其义。”

123. ‘‘සබ්බෙපි චෙ, සාරිපුත්ත, ඛත්තියා ඉමස්ස මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානෙය්‍යුං, සබ්බෙසානම්පිස්ස ඛත්තියානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය. සබ්බෙපි චෙ, සාරිපුත්ත, බ්‍රාහ්මණා…පෙ… සබ්බෙපි චෙ, සාරිපුත්ත, වෙස්සා… සබ්බෙපි චෙ, සාරිපුත්ත, සුද්දා ඉමස්ස මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානෙය්‍යුං, සබ්බෙසානම්පිස්ස සුද්දානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය. සදෙවකොපි චෙ, සාරිපුත්ත, ලොකො සමාරකො සබ්‍රහ්මකො සස්සමණබ්‍රාහ්මණී පජා සදෙවමනුස්සා ඉමස්ස මයා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානෙය්‍ය, සදෙවකස්සපිස්ස ලොකස්ස සමාරකස්ස සබ්‍රහ්මකස්ස සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති.

123. “舍利弗，若所有刹帝利皆能如是详细了知我所简说之义，则为所有刹帝利带来长久的利益与安乐。舍利弗，若所有婆罗门……若所有吠舍……舍利弗，若所有首陀罗皆能如是详细了知我所简说之义，则为所有首陀罗带来长久的利益与安乐。舍利弗，若此有天、有魔、有梵之世间，及有沙门、婆罗门、天人之众生，皆能如是详细了知我所简说之义，则为彼有天、有魔、有梵之世间，及有沙门、婆罗门、天人之众生，带来长久的利益与安乐。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说此语。具寿舍利弗心生欢喜，随喜世尊所说。

සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

应亲近不应亲近经第四终。

5. බහුධාතුකසුත්තං

5. 多界经

124. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

124. 如是我闻：一时，世尊住于舍卫城(Sāvatthī)祇陀林(Jetavana)给孤独(Anāthapiṇḍika)园。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘应诺世尊：“尊者！”世尊说此言：

‘‘යානි කානිචි, භික්ඛවෙ, භයානි උප්පජ්ජන්ති සබ්බානි තානි බාලතො උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො; යෙ කෙචි උපද්දවා උප්පජ්ජන්ති සබ්බෙ තෙ බාලතො උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො; යෙ කෙචි උපසග්ගා උප්පජ්ජන්ති සබ්බෙ තෙ බාලතො උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ[Pg.107], නළාගාරා වා තිණාගාරා වා අග්ගි මුත්තො කූටාගාරානිපි දහති උල්ලිත්තාවලිත්තානි නිවාතානි ඵුසිතග්ගළානි පිහිතවාතපානානි; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි භයානි උප්පජ්ජන්ති සබ්බානි තානි බාලතො උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො; යෙ කෙචි උපද්දවා උප්පජ්ජන්ති සබ්බෙ තෙ බාලතො උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො; යෙ කෙචි උපසග්ගා උප්පජ්ජන්ති සබ්බෙ තෙ බාලතො උප්පජ්ජන්ති, නො පණ්ඩිතතො. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පටිභයො බාලො, අප්පටිභයො පණ්ඩිතො; සඋපද්දවො බාලො, අනුපද්දවො පණ්ඩිතො; සඋපසග්ගො බාලො, අනුපසග්ගො පණ්ඩිතො. නත්ථි, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතතො භයං, නත්ථි පණ්ඩිතතො උපද්දවො, නත්ථි පණ්ඩිතතො උපසග්ගො. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, ‘පණ්ඩිතා භවිස්සාම වීමංසකා’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති.

“诸比丘，凡所生起的任何怖畏，皆由愚者而生，非由智者；凡所生起的任何灾难，皆由愚者而生，非由智者；凡所生起的任何忧患，皆由愚者而生，非由智者。诸比丘，譬如从芦苇屋或茅草屋燃起的火，亦能焚烧那些内外涂饰、无有风入、门闩紧闭、窗户关闭的尖顶楼阁。正是如此，诸比丘，凡所生起的任何怖畏，皆由愚者而生，非由智者；凡所生起的任何灾难，皆由愚者而生，非由智者；凡所生起的任何忧患，皆由愚者而生，非由智者。是故，诸比丘，愚者有怖畏，智者无怖畏；愚者有灾难，智者无灾难；愚者有忧患，智者无忧患。诸比丘，由智者则无有怖畏，由智者则无有灾难，由智者则无有忧患。是故，诸比丘，‘我等当为智者、审察者’——诸比丘，汝等当如是学！”

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, පණ්ඩිතො භික්ඛු ‘වීමංසකො’ති අලං වචනායා’’ති? ‘‘යතො ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු ධාතුකුසලො ච හොති, ආයතනකුසලො ච හොති, පටිච්චසමුප්පාදකුසලො ච හොති, ඨානාඨානකුසලො ච හොති – එත්තාවතා ඛො, ආනන්ද, පණ්ඩිතො භික්ඛු ‘වීමංසකො’ති අලං වචනායා’’ති.

如是说已，具寿阿难白世尊言：“尊者，智慧比丘至何等程度，方堪称为‘审察者’？”“阿难，若有比丘善于界、善于处、善于缘起、善于处非处——阿难，智慧比丘至此程度，即堪称为‘审察者’。”

125. ‘‘කිත්තාවතා පන, භන්තෙ, ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති? ‘‘අට්ඨාරස ඛො ඉමා, ආනන්ද, ධාතුයො – චක්ඛුධාතු, රූපධාතු, චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු; සොතධාතු, සද්දධාතු, සොතවිඤ්ඤාණධාතු; ඝානධාතු, ගන්ධධාතු, ඝානවිඤ්ඤාණධාතු; ජිව්හාධාතු, රසධාතු, ජිව්හාවිඤ්ඤාණධාතු; කායධාතු, ඵොට්ඨබ්බධාතු, කායවිඤ්ඤාණධාතු; මනොධාතු, ධම්මධාතු, මනොවිඤ්ඤාණධාතු. ඉමා ඛො, ආනන්ද, අට්ඨාරස ධාතුයො යතො ජානාති පස්සති – එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති.

125. “世尊，到何种程度，才足以称一位比丘为‘善于界者’呢？”“阿难，有此十八界——眼界、色界、眼识界；耳界、声界、耳识界；鼻界、香界、鼻识界；舌界、味界、舌识界；身界、触界、身识界；意界、法界、意识界。阿难，由于知见此十八界，阿难，仅此亦足以称一位比丘为‘善于界者’了。”

‘‘සියා පන, භන්තෙ, අඤ්ඤොපි පරියායො, යථා ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති? ‘‘සියා, ආනන්ද. ඡයිමා, ආනන්ද, ධාතුයො – පථවීධාතු, ආපොධාතු, තෙජොධාතු, වායොධාතු, ආකාසධාතු, විඤ්ඤාණධාතු. ඉමා ඛො, ආනන්ද, ඡ ධාතුයො යතො ජානාති [Pg.108] පස්සති – එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති.

“世尊，是否还有其他方式，足以称一位比丘为‘善于界者’呢？”“阿难，有的。阿难，有此六界：地界、水界、火界、风界、空界、识界。阿难，由于知见此六界，阿难，仅此亦足以称一位比丘为‘善于界者’了。”

‘‘සියා පන, භන්තෙ, අඤ්ඤොපි පරියායො, යථා ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති? ‘‘සියා, ආනන්ද. ඡයිමා, ආනන්ද, ධාතුයො – සුඛධාතු, දුක්ඛධාතු, සොමනස්සධාතු, දොමනස්සධාතු, උපෙක්ඛාධාතු, අවිජ්ජාධාතු. ඉමා ඛො, ආනන්ද, ඡ ධාතුයො යතො ජානාති පස්සති – එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති.

“世尊，是否还有其他方式，足以称一位比丘为‘善于界者’呢？”“阿难，有的。阿难，有此六界：乐界、苦界、喜界、忧界、舍界、无明界。阿难，由于知见此六界，阿难，仅此亦足以称一位比丘为‘善于界者’了。”

‘‘සියා පන, භන්තෙ, අඤ්ඤොපි පරියායො, යථා ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති? ‘‘සියා, ආනන්ද. ඡයිමා, ආනන්ද, ධාතුයො – කාමධාතු, නෙක්ඛම්මධාතු, බ්‍යාපාදධාතු, අබ්‍යාපාදධාතු, විහිංසාධාතු, අවිහිංසාධාතු. ඉමා ඛො, ආනන්ද, ඡ ධාතුයො යතො ජානාති පස්සති – එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති.

“世尊，是否还有其他方式，足以称一位比丘为‘善于界者’呢？”“阿难，有的。阿难，有此六界：欲界、出离界、嗔恚界、无嗔恚界、害界、无害界。阿难，由于知见此六界，阿难，仅此亦足以称一位比丘为‘善于界者’了。”

‘‘සියා පන, භන්තෙ, අඤ්ඤොපි පරියායො, යථා ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති? ‘‘සියා, ආනන්ද. තිස්සො ඉමා, ආනන්ද, ධාතුයො – කාමධාතු, රූපධාතු, අරූපධාතු. ඉමා ඛො, ආනන්ද, තිස්සො ධාතුයො යතො ජානාති පස්සති – එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති.

“世尊，是否还有其他理路，足以称一位比丘为‘善巧于界’呢？”“阿难，有的。阿难，有此三界：欲界(kāmadhātu)、色界(rūpadhātu)、无色界(arūpadhātu)。阿难，由于了知、彻见此三界，仅凭此也足以称一位比丘为‘善巧于界’了。”

‘‘සියා පන, භන්තෙ, අඤ්ඤොපි පරියායො, යථා ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති? ‘‘සියා, ආනන්ද. ද්වෙ ඉමා, ආනන්ද, ධාතුයො – සඞ්ඛතාධාතු, අසඞ්ඛතාධාතු. ඉමා ඛො, ආනන්ද, ද්වෙ ධාතුයො යතො ජානාති පස්සති – එත්තාවතාපි ඛො, ආනන්ද, ‘ධාතුකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති.

“世尊，是否还有其他理路，足以称一位比丘为‘善巧于界’呢？”“阿难，有的。阿难，有此二界：有为界(saṅkhatādhātu)、无为界(asaṅkhatādhātu)。阿难，由于了知、彻见此二界，仅凭此也足以称一位比丘为‘善巧于界’了。”

126. ‘‘කිත්තාවතා පන, භන්තෙ, ‘ආයතනකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති? ‘‘ඡ ඛො පනිමානි, ආනන්ද, අජ්ඣත්තිකබාහිරානි ආයතනානි – චක්ඛුචෙව රූපා ච සොතඤ්ච සද්දා ච ඝානඤ්ච ගන්ධා ච ජිව්හා ච රසා ච කායො ච ඵොට්ඨබ්බා ච මනො ච ධම්මා ච. ඉමානි ඛො, ආනන්ද, ඡ අජ්ඣත්තිකබාහිරානි ආයතනානි යතො ජානාති පස්සති – එත්තාවතා ඛො, ආනන්ද, ‘ආයතනකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති.

126. “世尊，在何种程度上，足以称一位比丘为‘善巧于处’呢？”“阿难，有此六内外处(ajjhattikabāhirāni āyatanāni)：眼与色，耳与声，鼻与香，舌与味，身与触，意与法。阿难，由于了知、彻见此六内外处，仅凭此足以称一位比丘为‘善巧于处’了。”

‘‘කිත්තාවතා [Pg.109] පන, භන්තෙ, ‘පටිච්චසමුප්පාදකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති? ‘‘ඉධානන්ද, භික්ඛු එවං පජානාති – ‘ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති, ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති, යදිදං – අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා, සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං, නාමරූපපච්චයා සළායතනං, සළායතනපච්චයා ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනාපච්චයා තණ්හා, තණ්හාපච්චයා උපාදානං, උපාදානපච්චයා භවො, භවපච්චයා ජාති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සූපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති. අවිජ්ජායත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො, සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො, විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධො, නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධො, සළායතනනිරොධා ඵස්සනිරොධො, ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො, වෙදනානිරොධා තණ්හානිරොධො, තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො, උපාදානනිරොධා භවනිරොධො, භවනිරොධා ජාතිනිරොධො, ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සූපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොති’. එත්තාවතා ඛො, ආනන්ද, ‘පටිච්චසමුප්පාදකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති.

“世尊，达到何种程度，才足以称为‘善于缘起(paṭiccasamuppāda)的比丘’呢？”“阿难，于此，比丘如此了知：‘此有故彼有，此生故彼生；此无故彼无，此灭故彼灭。’即：以无明为缘而有行，以行为缘而有识，以识为缘而有名色，以名色为缘而有六处，以六处为缘而有触，以触为缘而有受，以受为缘而有爱，以爱为缘而有取，以取为缘而有有，以有为缘而有生，以生为缘而有老死、愁、悲、苦、忧、恼生起。如是，此纯大苦蕴得以集起。由无明之无余离贪、灭尽而行灭，由行灭而识灭，由识灭而名色灭，由名色灭而六处灭，由六处灭而触灭，由触灭而受灭，由受灭而爱灭，由爱灭而取灭，由取灭而有灭，由有灭而生灭，由生灭而老死、愁、悲、苦、忧、恼灭尽。如是，此纯大苦蕴得以灭尽。’阿难，实以此，即足以称为‘善于缘起的比丘’了。”

127. ‘‘කිත්තාවතා පන, භන්තෙ, ‘ඨානාඨානකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති? ‘‘ඉධානන්ද, භික්ඛු ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි සඞ්ඛාරං නිච්චතො උපගච්ඡෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං පුථුජ්ජනො කඤ්චි සඞ්ඛාරං නිච්චතො උපගච්ඡෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි සඞ්ඛාරං සුඛතො උපගච්ඡෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං පුථුජ්ජනො කඤ්චි සඞ්ඛාරං සුඛතො උපගච්ඡෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි ධම්මං අත්තතො උපගච්ඡෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති, ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං පුථුජ්ජනො කඤ්චි ධම්මං අත්තතො උපගච්ඡෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති.

127. “尊者，再者，要到何等程度，才足以称一位比丘为‘善于处非处’呢？”“阿难，于此，比丘了知：‘具足正见之人不可能执取任何行为常，此事无有是处’；了知：‘凡夫则可能执取任何行为常，此事确有是处’；了知：‘具足正见之人不可能执取任何行为乐，此事无有是处’；了知：‘凡夫则可能执取任何行为乐，此事确有是处’；了知：‘具足正见之人不可能执取任何法为我，此事无有是处’；了知：‘凡夫则可能执取任何法为我，此事确有是处’。”

128. ‘‘‘අට්ඨානමෙතං [Pg.110] අනවකාසො යං දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො මාතරං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං පුථුජ්ජනො මාතරං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො පිතරං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය…පෙ… අරහන්තං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො දුට්ඨචිත්තො තථාගතස්ස ලොහිතං උප්පාදෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං පුථුජ්ජනො දුට්ඨචිත්තො තථාගතස්ස ලොහිතං උප්පාදෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො සඞ්ඝං භින්දෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං පුථුජ්ජනො සඞ්ඝං භින්දෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං පුථුජ්ජනො අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති.

128. 他了知：“具正见者不可能杀害母亲，此事无有是处；凡夫则可能杀害母亲，此事确有可能。”他了知：“具正见者不可能杀害父亲……乃至杀害阿罗汉，此事无有是处；凡夫则可能杀害阿罗汉，此事确有可能。”他了知：“具正见者不可能心怀恶意出如来身血，此事无有是处；凡夫则可能心怀恶意出如来身血，此事确有可能。”他了知：“具正见者不可能分裂僧团，此事无有是处；凡夫则可能分裂僧团，此事确有可能。”他了知：“具正见者不可能另奉其他导师，此事无有是处；凡夫则可能另奉其他导师，此事确有可能。”

129. ‘‘‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං එකිස්සා ලොකධාතුයා ද්වෙ අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා අපුබ්බං අචරිමං උප්පජ්ජෙය්‍යුං, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං එකිස්සා ලොකධාතුයා එකො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො උප්පජ්ජෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං එකිස්සා ලොකධාතුයා ද්වෙ රාජානො චක්කවත්තිනො අපුබ්බං අචරිමං උප්පජ්ජෙය්‍යුං, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං එකිස්සා ලොකධාතුයා එකො රාජා චක්කවත්තී උප්පජ්ජෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති.

129. 他了知：“于一世界中，两位阿罗汉、正等觉者不先不后地出现，此事无有是处，无此可能。”他了知：“于一世界中，一位阿罗汉、正等觉者出现，此事确有可能。”他了知：“于一世界中，两位转轮王不先不后地出现，此事无有是处，无此可能。”他了知：“于一世界中，一位转轮王出现，此事确有可能。”

130. ‘‘‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං ඉත්ථී අරහං අස්ස සම්මාසම්බුද්ධො, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං පුරිසො අරහං අස්ස සම්මාසම්බුද්ධො, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං ඉත්ථී රාජා අස්ස චක්කවත්තී, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං පුරිසො රාජා අස්ස චක්කවත්තී, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං ඉත්ථී සක්කත්තං කරෙය්‍ය … මාරත්තං කරෙය්‍ය… බ්‍රහ්මත්තං කරෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං පුරිසො සක්කත්තං [Pg.111] කරෙය්‍ය… මාරත්තං කරෙය්‍ය… බ්‍රහ්මත්තං කරෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති.

130. 他了知：“女子成为阿罗汉、正等觉者，此事无有是处，无此可能。”他了知：“男子成为阿罗汉、正等觉者，此事确有可能。”他了知：“女子成为转轮王，此事无有是处，无此可能。”他了知：“男子成为转轮王，此事确有可能。”他了知：“女子成为帝释……成为魔罗……成为梵天，此事无有是处，无此可能。”他了知：“男子成为帝释……成为魔罗……成为梵天，此事确有可能。”

131. ‘‘‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං කායදුච්චරිතස්ස ඉට්ඨො කන්තො මනාපො විපාකො නිබ්බත්තෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං කායදුච්චරිතස්ස අනිට්ඨො අකන්තො අමනාපො විපාකො නිබ්බත්තෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං වචීදුච්චරිතස්ස…පෙ… යං මනොදුච්චරිතස්ස ඉට්ඨො කන්තො මනාපො විපාකො නිබ්බත්තෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං වචීදුච්චරිතස්ස…පෙ… යං මනොදුච්චරිතස්ස අනිට්ඨො අකන්තො අමනාපො විපාකො නිබ්බත්තෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතීති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං කායසුචරිතස්ස අනිට්ඨො අකන්තො අමනාපො විපාකො නිබ්බත්තෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං කායසුචරිතස්ස ඉට්ඨො කන්තො මනාපො විපාකො නිබ්බත්තෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං වචීසුචරිතස්ස…පෙ… යං මනොසුචරිතස්ස අනිට්ඨො අකන්තො අමනාපො විපාකො නිබ්බත්තෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං වචීසුචරිතස්ස…පෙ… යං මනොසුචරිතස්ස ඉට්ඨො කන්තො මනාපො විපාකො නිබ්බත්තෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති.

131. 他了知：“身恶行不可能生起可爱、可喜、可意的果报，此事无有是处；身恶行可能生起不可爱、不可喜、不可意的果报，此事确有是处。”他了知：“语恶行……乃至意恶行不可能生起可爱、可喜、可意的果报，此事无有是处；语恶行……乃至意恶行可能生起不可爱、不可喜、不可意的果报，此事确有是处。”他了知：“身善行不可能生起不可爱、不可喜、不可意的果报，此事无有是处；身善行可能生起可爱、可喜、可意的果报，此事确有是处。”他了知：“语善行……乃至意善行不可能生起不可爱、不可喜、不可意的果报，此事无有是处；语善行……乃至意善行可能生起可爱、可喜、可意的果报，此事确有是处。”

‘‘‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං කායදුච්චරිතසමඞ්ගී තංනිදානා තප්පච්චයා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං කායදුච්චරිතසමඞ්ගී තංනිදානා තප්පච්චයා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං වචීදුච්චරිතසමඞ්ගී…පෙ… යං මනොදුච්චරිතසමඞ්ගී තංනිදානා තප්පච්චයා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං වචීදුච්චරිතසමඞ්ගී…පෙ… යං මනොදුච්චරිතසමඞ්ගී තංනිදානා තප්පච්චයා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං කායසුචරිතසමඞ්ගී තංනිදානා තප්පච්චයා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං [Pg.112] විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං කායසුචරිතසමඞ්ගී තංනිදානා තප්පච්චයා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. ‘අට්ඨානමෙතං අනවකාසො යං වචීසුචරිතසමඞ්ගී…පෙ… යං මනොසුචරිතසමඞ්ගී තංනිදානා තප්පච්චයා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’ති පජානාති; ‘ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං වචීසුචරිතසමඞ්ගී…පෙ… යං මනොසුචරිතසමඞ්ගී තංනිදානා තප්පච්චයා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජෙය්‍ය, ඨානමෙතං විජ්ජතී’ති පජානාති. එත්තාවතා ඛො, ආනන්ද, ‘ඨානාඨානකුසලො භික්ඛූ’ති අලං වචනායා’’ති.

他了知：“具足身恶行者，以此为因，以此为缘，身坏命终之后投生到善趣、天界，这是不可能、无此机会的，这种情况不存在。”他了知：“具足身恶行者，以此为因，以此为缘，身坏命终之后投生到苦处、恶趣、堕处、地狱，这种情况是存在的。”他了知：“具足语恶行者……具足意恶行者，以此为因，以此为缘，身坏命终之后投生到善趣、天界，这是不可能、无此机会的，这种情况不存在。”他了知：“具足语恶行者……具足意恶行者，以此为因，以此为缘，身坏命终之后投生到苦处、恶趣、堕处、地狱，这种情况是存在的。”他了知：“具足身善行者，以此为因，以此为缘，身坏命终之后投生到苦处、恶趣、堕处、地狱，这是不可能、无此机会的，这种情况不存在。”他了知：“具足身善行者，以此为因，以此为缘，身坏命终之后投生到善趣、天界，这种情况是存在的。”他了知：“具足语善行者……具足意善行者，以此为因，以此为缘，身坏命终之后投生到苦处、恶趣、堕处、地狱，这是不可能、无此机会的，这种情况不存在。”他了知：“具足语善行者……具足意善行者，以此为因，以此为缘，身坏命终之后投生到善趣、天界，这种情况是存在的。”阿难，仅凭这些，就足以被称为‘善巧于处非处的比丘’了。

132. එවං වුත්තෙ ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! කොනාමො අයං, භන්තෙ, ධම්මපරියායො’’ති? ‘‘තස්මාතිහ ත්වං, ආනන්ද, ඉමං ධම්මපරියායං ‘බහුධාතුකො’තිපි නං ධාරෙහි, ‘චතුපරිවට්ටො’තිපි නං ධාරෙහි, ‘ධම්මාදාසො’තිපි නං ධාරෙහි, ‘අමතදුන්දුභී’තිපි නං ධාරෙහි, ‘අනුත්තරො සඞ්ගාමවිජයො’තිපි නං ධාරෙහී’’ති.

132. 如是说已，具寿阿难白世尊言：“尊者，稀有！尊者，未曾有！尊者，此法门名为何？”“阿难，是故，你当受持此法门为‘多界’，亦为‘四转’，亦为‘法镜’，亦为‘甘露鼓’，亦为‘无上战胜’。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说此语已。具寿阿难心怀喜悦，欢喜世尊所说。

බහුධාතුකසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

《多界经》第五终。

6. ඉසිගිලිසුත්තං

6. 吞仙山经

133. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

133. 如是我闻。一时，世尊住于王舍城(Rājagaha)的吞仙山(Isigili)。尔时，世尊对诸比丘说：“诸比丘！”彼诸比丘应答世尊：“尊者！”世尊如是说：

‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං වෙභාරං පබ්බත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එතස්සපි ඛො, භික්ඛවෙ, වෙභාරස්ස පබ්බතස්ස අඤ්ඤාව සමඤ්ඤා අහොසි අඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති’’.

“诸比丘，你们看见这座毗婆罗山(Vebhāra)吗？”“是的，尊者。”“诸比丘，这座毗婆罗山曾有别的名称，别的称号。”

‘‘පස්සථ [Pg.113] නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං පණ්ඩවං පබ්බත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එතස්සපි ඛො, භික්ඛවෙ, පණ්ඩවස්ස පබ්බතස්ස අඤ්ඤාව සමඤ්ඤා අහොසි අඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති’’.

“诸比丘，你们看见这座畔达瓦山(Paṇḍava)吗？”“是的，尊者。”“诸比丘，这座畔达瓦山曾有别的名称，别的称号。”

‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං වෙපුල්ලං පබ්බත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එතස්සපි ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපුල්ලස්ස පබ්බතස්ස අඤ්ඤාව සමඤ්ඤා අහොසි අඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති’’.

“诸比丘，你们看见这座毗富罗山(Vepulla)吗？”“是的，尊者。”“诸比丘，这座毗富罗山曾有别的名称，别的称号。”

‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං ගිජ්ඣකූටං පබ්බත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එතස්සපි ඛො, භික්ඛවෙ, ගිජ්ඣකූටස්ස පබ්බතස්ස අඤ්ඤාව සමඤ්ඤා අහොසි අඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති’’.

“诸比丘，你们看见这座鹫峰山(Gijjhakūṭa)吗？”“是的，尊者。”“诸比丘，这座鹫峰山曾有别的名称，别的称号。”

‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, ඉමං ඉසිගිලිං පබ්බත’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘ඉමස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, ඉසිගිලිස්ස පබ්බතස්ස එසාව සමඤ්ඤා අහොසි එසා පඤ්ඤත්ති’’.

“诸比丘，你们看见这座吞仙山(Isigili)吗？”“是的，尊者。”“诸比丘，至于这座吞仙山，它过去就是这个名称，就是这个称号。”

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, පඤ්ච පච්චෙකබුද්ධසතානි ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසිනො අහෙසුං. තෙ ඉමං පබ්බතං පවිසන්තා දිස්සන්ති, පවිට්ඨා න දිස්සන්ති. තමෙනං මනුස්සා දිස්වා එවමාහංසු – ‘අයං පබ්බතො ඉමෙ ඉසී ගිලතී’ති; ‘ඉසිගිලි ඉසිගිලි’ ත්වෙව සමඤ්ඤා උදපාදි. ආචික්ඛිස්සාමි, භික්ඛවෙ, පච්චෙකබුද්ධානං නාමානි; කිත්තයිස්සාමි, භික්ඛවෙ, පච්චෙකබුද්ධානං නාමානි; දෙසෙස්සාමි, භික්ඛවෙ, පච්චෙකබුද්ධානං නාමානි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

“诸比丘，往昔曾有五百位独觉佛，长久居住于此吞仙山（Isigili）中。他们进入此山时被看见，进入后则不被看见。人们看见后便如此说：‘此山吞食仙人。’于是，‘吞仙’（Isigili）、‘吞仙’，这个名称就这样产生了。诸比丘，我将为你们宣说诸独觉佛之名；诸比丘，我将为你们称说诸独觉佛之名；诸比丘，我将为你们开示诸独觉佛之名。你们当谛听，善加作意，我将说。”“是的，大德。”那些比丘回答世尊。世尊说了这番话：

134. ‘‘අරිට්ඨො නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; උපරිට්ඨො නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; තගරසිඛී නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; යසස්සී නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; සුදස්සනො නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; පියදස්සී නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො [Pg.114] ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; ගන්ධාරො නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; පිණ්ඩොලො නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; උපාසභො නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; නීතො නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; තථො නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි, සුතවා නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි; භාවිතත්තො නාම, භික්ඛවෙ, පච්චෙකසම්බුද්ධො ඉමස්මිං ඉසිගිලිස්මිං පබ්බතෙ චිරනිවාසී අහොසි.

134. “诸比丘，名为阿利吒(Ariṭṭha)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为优波利吒(Upariṭṭha)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为陀伽罗尸弃(Tagarasikhī)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为耶舍(Yasassī)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为善见(Sudassana)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为喜见(Piyadassī)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为犍陀罗(Gandhāra)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为宾头卢(Piṇḍola)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为优波萨婆(Upāsabha)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为尼塔(Nīta)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为塔陀(Tatho)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为苏塔瓦(Sutavā)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山；名为巴维塔(Bhāvitatta)的辟支佛曾长久居住于此吞仙山。”

135.

135.

‘‘යෙ සත්තසාරා අනීඝා නිරාසා,පච්චෙකමෙවජ්ඣගමංසු බොධිං ;

තෙසං විසල්ලාන නරුත්තමානං,නාමානි මෙ කිත්තයතො සුණාථ.

“彼等众生之精华，无苦亦无欲，已独自证得菩提。我今宣说彼等离箭、人中之上者的名号，汝等当谛听。”

‘‘අරිට්ඨො උපරිට්ඨො තගරසිඛී යසස්සී,සුදස්සනො පියදස්සී ච සුසම්බුද්ධො ;

ගන්ධාරො පිණ්ඩොලො උපාසභො ච,නීතො තථො සුතවා භාවිතත්තො.

“阿利吒、优波利吒、陀伽罗尸弃、耶舍，善见与喜见，皆善自觉；犍陀罗、宾头卢与优波萨婆，尼塔、塔陀、苏塔瓦、巴维塔。”

‘‘සුම්භො සුභො මතුලො අට්ඨමො ච,අථස්සුමෙඝො අනීඝො සුදාඨො;

පච්චෙකබුද්ධා භවනෙත්තිඛීණා,හිඞ්ගූ ච හිඞ්ගො ච මහානුභාවා.

松跋(Sumbha)、苏婆(Subha)，及第八阿都拉(Atula)，复有苏美伽(Sumegha)、阿尼伽(Anīgha)、苏达陀(Sudāṭṭha)，兴古(Hiṅgu)与兴伽(Hiṅgo)；此等辟支佛，有爱已尽，具大威力。

‘‘ද්වෙ ජාලිනො මුනිනො අට්ඨකො ච,අථ කොසල්ලො බුද්ධො අථො සුබාහු;

උපනෙමිසො නෙමිසො සන්තචිත්තො,සච්චො තථො විරජො පණ්ඩිතො ච.

二位名阇利(Jāli)的牟尼，以及阿吒迦(Aṭṭhaka)；复有憍萨罗(Kosalla)、佛陀(Buddha)，以及苏婆呼(Subāhu)；优波尼弥沙(Upanemisa)、尼弥沙(Nemisa)、寂静心(Santacitta)；萨遮(Sacca)、达陀(Tatha)、离尘(Viraja)与智者(Paṇḍita)。

‘‘කාළූපකාළා [Pg.115] විජිතො ජිතො ච,අඞ්ගො ච පඞ්ගො ච ගුත්තිජිතො ච;

පස්සි ජහි උපධිදුක්ඛමූලං,අපරාජිතො මාරබලං අජෙසි.

迦罗(Kāḷa)、优波迦罗(Upakāḷa)、毗耆陀(Vijita)与耆陀(Jita)；鸯伽(Aṅga)与槃伽(Paṅga)，以及古帝耆陀(Guttijita)；波斯(Passī)舍断诸取、苦之根；无能胜(Aparājita)战胜魔军。

‘‘සත්ථා පවත්තා සරභඞ්ගො ලොමහංසො,උච්චඞ්ගමායො අසිතො අනාසවො;

මනොමයො මානච්ඡිදො ච බන්ධුමා,තදාධිමුත්තො විමලො ච කෙතුමා.

萨陀(Satthā)、波瓦陀(Pavatta)、萨拉邦咖(Sarabhaṅga)、罗马鸿沙(Lomahaṃsa)、乌昌伽马亚(Uccaṅgamāya)、阿သိ陀(Asita)、无漏(Anāsava)；意所成(Manomaya)、断慢者盘头摩(Bandhumā)、达达提目多(Tadādhimutta)、无垢(Vimala)与计都摩(Ketuma)。

‘‘කෙතුම්භරාගො ච මාතඞ්ගො අරියො,අථච්චුතො අච්චුතගාමබ්‍යාමකො;

සුමඞ්ගලො දබ්බිලො සුපතිට්ඨිතො,අසය්හො ඛෙමාභිරතො ච සොරතො.

计都跋罗伽(Ketumbharāga)、摩邓伽(Mātaṅga)、圣者(Ariya)；复有阿秋陀(Accuta)、阿秋陀伽摩(Accutagāma)、比亚摩迦(Byāmaka)；善吉祥(Sumaṅgala)、达毗罗(Dabbila)、善住(Supatiṭṭhita)；无胜(Asayha)、安稳喜(Khemābhirata)与调顺(Sorata)。

‘‘දුරන්නයො සඞ්ඝො අථොපි උජ්ජයො,අපරො මුනි සය්හො අනොමනික්කමො;

ආනන්දො නන්දො උපනන්දො ද්වාදස,භාරද්වාජො අන්තිමදෙහධාරී.

杜兰那亚(Durannaya)、僧伽(Saṅgha)，复有乌迦亚(Ujjaya)；另一位牟尼(Muni)，以及具不退转精进的萨哈(Sayha)；阿难(Ānanda)、难陀(Nanda)、优波难陀(Upananda)，共十二位；以及最后身者巴罗多迦(Bhāradvāja)。

‘‘බොධි මහානාමො අථොපි උත්තරො,කෙසී සිඛී සුන්දරො ද්වාරභාජො;

තිස්සූපතිස්සා භවබන්ධනච්ඡිදා,උපසිඛි තණ්හච්ඡිදො ච සිඛරි.

菩提(Bodhi)、摩诃男(Mahānāma)，复有优陀罗(Uttara)；计西(Kesī)、尸弃(Sikhī)、孙陀罗(Sundara)、多罗婆阇(Dvārabhāja)；断有结的帝沙（Tissa）与优波帝须(Upatissa)；优波尸弃(Upasikhī)，以及断爱的尸弃利(Sikhari)。

‘‘බුද්ධො අහු මඞ්ගලො වීතරාගො,උසභච්ඡිදා ජාලිනිං දුක්ඛමූලං;

සන්තං පදං අජ්ඣගමොපනීතො,උපොසථො සුන්දරො සච්චනාමො.

佛陀(Buddha)，以及离贪的阿护曼伽罗(Ahumaṅgala)；断除苦根之网的牛王(Usabha)；已达寂静之境的优波尼陀(Upanita)；布萨(Uposatha)、孙陀罗(Sundara)、萨遮那摩(Saccanāma)。

‘‘ජෙතො ජයන්තො පදුමො උප්පලො ච,පදුමුත්තරො රක්ඛිතො පබ්බතො ච;

මානත්ථද්ධො සොභිතො වීතරාගො,කණ්හො ච බුද්ධො සුවිමුත්තචිත්තො.

耆陀(Jeta)、伽延多(Jayanta)、莲花(Paduma)与优波罗(Uppala)；莲花上佛(Padumuttara)、罗希陀(Rakkhita)与山(Pabbata)；慢幢(Mānatthaddha)、须毗陀(Sobhita)、离贪(Vītarāga)；以及迦ṇ哈(Kaṇha)，还有心善解脱的佛陀(Buddha)。

‘‘එතෙ [Pg.116] ච අඤ්ඤෙ ච මහානුභාවා,පච්චෙකබුද්ධා භවනෙත්තිඛීණා;

තෙ සබ්බසඞ්ගාතිගතෙ මහෙසී,පරිනිබ්බුතෙ වන්දථ අප්පමෙය්‍යෙ’’ති.

此等及其他具大威力的辟支佛，有爱已尽。请礼敬彼等已般涅槃、不可称量、超越一切执著的大仙。

ඉසිගිලිසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

《吞仙山经》第六终。

7. මහාචත්තාරීසකසුත්තං

7. 大四十经

136. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘අරියං වො, භික්ඛවෙ, සම්මාසමාධිං දෙසෙස්සාමි සඋපනිසං සපරික්ඛාරං. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

136. 如是我闻。一时，世尊住于舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，世尊称谓诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘回答世尊：“尊者！”世尊如是说：“诸比丘，我将为你们宣说有因、有资具的圣正定。你们当谛听，善思念之，我当说。”彼诸比丘回答世尊：“如是，尊者。”世尊如是说：

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අරියො සම්මාසමාධි සඋපනිසො සපරික්ඛාරො? සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති; යා ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙහි සත්තහඞ්ගෙහි චිත්තස්ස එකග්ගතා පරික්ඛතා – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියො සම්මාසමාධි සඋපනිසො ඉතිපි, සපරික්ඛාරො ඉතිපි. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති? මිච්ඡාදිට්ඨිං ‘මිච්ඡාදිට්ඨී’ති පජානාති, සම්මාදිට්ඨිං ‘සම්මාදිට්ඨී’ති පජානාති – සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි.

诸比丘，何为有因、有资具的圣正定？谓：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念。诸比丘，凡为这七支所围绕的心一境性，诸比丘，此即被称为有因、亦有资具的圣正定。于此，诸比丘，正见为前导。诸比丘，正见如何为前导？了知邪见为“邪见”，了知正见为“正见”——此即是他的正见。

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාදිට්ඨි? ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති – අයං, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාදිට්ඨි.

诸比丘，何为邪见？即：“无布施，无供养，无献祭；无善恶业的果报；无此世，无他世；无母，无父；无化生有情；世间无有沙门、婆罗门，已达正道、已入正行，能亲身以证智现证此世、他世而宣说者。”诸比丘，此即是邪见。

‘‘කතමා [Pg.117] ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි? සම්මාදිට්ඨිංපහං, භික්ඛවෙ, ද්වායං වදාමි – අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි සාසවා පුඤ්ඤභාගියා උපධිවෙපක්කා; අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි අරියා අනාසවා ලොකුත්තරා මග්ගඞ්ගා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි සාසවා පුඤ්ඤභාගියා උපධිවෙපක්කා? ‘අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං, අත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො, අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා, අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති – අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි සාසවා පුඤ්ඤභාගියා උපධිවෙපක්කා.

“诸比丘，何为正见？诸比丘，我宣说正见有二种。诸比丘，有正见，是有漏的、福业分的、能引生所依的；诸比丘，有正见，是圣的、无漏的、出世间的、属于道支的。诸比丘，何为有漏的、福业分的、能引生所依的正见？即：‘有布施，有供养，有献供，有善作与恶作业的果与报，有此世，有他世，有母，有父，有化生有情，世间有沙门、婆罗门，已达正道、已修正行，他们以自证智亲证此世与他世后而宣说。’诸比丘，此即是有漏的、福业分的、能引生所依的正见。”

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි අරියා අනාසවා ලොකුත්තරා මග්ගඞ්ගා? යා ඛො, භික්ඛවෙ, අරියචිත්තස්ස අනාසවචිත්තස්ස අරියමග්ගසමඞ්ගිනො අරියමග්ගං භාවයතො පඤ්ඤා පඤ්ඤින්ද්‍රියං පඤ්ඤාබලං ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො සම්මාදිට්ඨි මග්ගඞ්ගං – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි අරියා අනාසවා ලොකුත්තරා මග්ගඞ්ගා. සො මිච්ඡාදිට්ඨියා පහානාය වායමති, සම්මාදිට්ඨියා, උපසම්පදාය, ස්වාස්ස හොති සම්මාවායාමො. සො සතො මිච්ඡාදිට්ඨිං පජහති, සතො සම්මාදිට්ඨිං උපසම්පජ්ජ විහරති, සාස්ස හොති සම්මාසති. ඉතියිමෙ තයො ධම්මා සම්මාදිට්ඨිං අනුපරිධාවන්ති අනුපරිවත්තන්ති, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාවායාමො, සම්මාසති.

“诸比丘，何为圣的、无漏的、出世间的、属于道支的正见？诸比丘，于有圣心、无漏心、具足圣道、修习圣道者，其慧、慧根、慧力、择法觉支、正见，此道支——诸比丘，此即被称为圣的、无漏的、出世间的、属于道支的正见。他为断除邪见而努力，为具足正见而努力，此即是他的正精进。他具念地舍断邪见，具念地成就正见而住，此即是他的正念。如是，此三法围绕正见而奔赴、而随转，即：正见、正精进、正念。”

137. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති? මිච්ඡාසඞ්කප්පං ‘මිච්ඡාසඞ්කප්පො’ති පජානාති, සම්මාසඞ්කප්පං ‘සම්මාසඞ්කප්පො’ති පජානාති, සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි.

137. “诸比丘，于此，正见为先导。诸比丘，正见何以为先导？了知邪思惟为‘邪思惟’，了知正思惟为‘正思惟’，此即是他的正见。”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසඞ්කප්පො? කාමසඞ්කප්පො, බ්‍යාපාදසඞ්කප්පො, විහිංසාසඞ්කප්පො – අයං, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසඞ්කප්පො.

诸比丘，什么是邪思惟？欲思惟、瞋恚思惟、害思惟——诸比丘，这就是邪思惟。

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාසඞ්කප්පො? සම්මාසඞ්කප්පංපහං, භික්ඛවෙ, ද්වායං වදාමි – අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාසඞ්කප්පො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො; අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාසඞ්කප්පො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාසඞ්කප්පො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො [Pg.118] උපධිවෙපක්කො? නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො, අබ්‍යාපාදසඞ්කප්පො, අවිහිංසාසඞ්කප්පො – ‘අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාසඞ්කප්පො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො’’’.

诸比丘，什么是正思惟？诸比丘，我宣说正思惟有二种。诸比丘，有有漏、福德分、导向存续的正思惟；诸比丘，有圣、无漏、出世间、道支的正思惟。诸比丘，什么是有漏、福德分、导向存续的正思惟？出离思惟、无瞋恚思惟、无害思惟——诸比丘，此即是有漏、福德分、导向存续的正思惟。

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාසඞ්කප්පො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො? යො ඛො, භික්ඛවෙ, අරියචිත්තස්ස අනාසවචිත්තස්ස අරියමග්ගසමඞ්ගිනො අරියමග්ගං භාවයතො තක්කො විතක්කො සඞ්කප්පො අප්පනා බ්‍යප්පනා චෙතසො අභිනිරොපනා වචීසඞ්ඛාරො – අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාසඞ්කප්පො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො. සො මිච්ඡාසඞ්කප්පස්ස පහානාය වායමති, සම්මාසඞ්කප්පස්ස උපසම්පදාය, ස්වාස්ස හොති සම්මාවායාමො. සො සතො මිච්ඡාසඞ්කප්පං පජහති, සතො සම්මාසඞ්කප්පං උපසම්පජ්ජ විහරති; සාස්ස හොති සම්මාසති. ඉතියිමෙ තයො ධම්මා සම්මාසඞ්කප්පං අනුපරිධාවන්ති අනුපරිවත්තන්ති, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාවායාමො, සම්මාසති.

诸比丘，什么是圣、无漏、出世间、道支的正思惟？诸比丘，于圣心者、无漏心者、具足圣道而修习圣道者，其寻、伺、思惟、安止、专注、心的引导、语行——诸比丘，此即是圣、无漏、出世间、道支的正思惟。他为断除邪思惟、为具足正思惟而努力，此即是他的正精进。他具念舍断邪思惟，具念并具足正思惟而住，此即是他的正念。如是，此三法随行、随转于正思惟，即：正见、正精进、正念。

138. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති? මිච්ඡාවාචං ‘මිච්ඡාවාචා’ති පජානාති, සම්මාවාචං ‘සම්මාවාචා’ති පජානාති; සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. කතමා ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවාචා? මුසාවාදො, පිසුණා වාචා, ඵරුසා වාචා, සම්ඵප්පලාපො – අයං, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවාචා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සම්මාවාචා? සම්මාවාචංපහං, භික්ඛවෙ, ද්වායං වදාමි – අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාවාචා සාසවා පුඤ්ඤභාගියා උපධිවෙපක්කා; අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාවාචා අරියා අනාසවා ලොකුත්තරා මග්ගඞ්ගා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සම්මාවාචා සාසවා පුඤ්ඤභාගියා උපධිවෙපක්කා? මුසාවාදා වෙරමණී, පිසුණාය වාචාය වෙරමණී, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී – අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාවාචා සාසවා පුඤ්ඤභාගියා උපධිවෙපක්කා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, සම්මාවාචා අරියා අනාසවා ලොකුත්තරා මග්ගඞ්ගා? යා ඛො, භික්ඛවෙ, අරියචිත්තස්ස අනාසවචිත්තස්ස අරියමග්ගසමඞ්ගිනො අරියමග්ගං භාවයතො චතූහි වචීදුච්චරිතෙහි ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී – අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාවාචා අරියා අනාසවා ලොකුත්තරා මග්ගඞ්ගා. සො මිච්ඡාවාචාය පහානාය වායමති, සම්මාවාචාය උපසම්පදාය; ස්වාස්ස හොති සම්මාවායාමො. සො සතො මිච්ඡාවාචං පජහති, සතො සම්මාවාචං උපසම්පජ්ජ විහරති; සාස්ස හොති [Pg.119] සම්මාසති. ඉතියිමෙ තයො ධම්මා සම්මාවාචං අනුපරිධාවන්ති අනුපරිවත්තන්ති, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාවායාමො, සම්මාසති.

138. “诸比丘，于彼，正见为前导。诸比丘，正见如何为前导？了知邪语为‘邪语’，了知正语为‘正语’；此即是其正见。诸比丘，何为邪语？妄语、离间语、粗恶语、绮语——诸比丘，此为邪语。诸比丘，何为正语？诸比丘，我说正语有二种：诸比丘，有正语，是有漏、福德分、导向后有者；诸比丘，有正语，是圣、无漏、出世间、道分者。诸比丘，何为有漏、福德分、导向后有之正语？离妄语、离离间语、离粗恶语、离绮语——诸比丘，此即是有漏、福德分、导向后有之正语。诸比丘，何为圣、无漏、出世间、道分之正语？诸比丘，凡有圣心者、无漏心者、具足圣道者、修习圣道者，其于四种语恶行之远离、戒止、回避、禁绝——诸比丘，此即是圣、无漏、出世间、道分之正语。彼为断除邪语而精进，为具足正语而精进；此即是其正精进。彼具念舍离邪语，具念受持正语而住；此即是其正念。如是，此三法随行、随转于正语，即：正见、正精进、正念。”

139. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති? මිච්ඡාකම්මන්තං ‘මිච්ඡාකම්මන්තො’ති පජානාති, සම්මාකම්මන්තං ‘සම්මාකම්මන්තො’ති පජානාති; සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. කතමො ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාකම්මන්තො? පාණාතිපාතො, අදින්නාදානං, කාමෙසුමිච්ඡාචාරො – අයං, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාකම්මන්තො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාකම්මන්තො? සම්මාකම්මන්තංපහං, භික්ඛවෙ, ද්වායං වදාමි – අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාකම්මන්තො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො; අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාකම්මන්තො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාකම්මන්තො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො? පාණාතිපාතා වෙරමණී, අදින්නාදානා වෙරමණී, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී – අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාකම්මන්තො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාකම්මන්තො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො? යා ඛො, භික්ඛවෙ, අරියචිත්තස්ස අනාසවචිත්තස්ස අරියමග්ගසමඞ්ගිනො අරියමග්ගං භාවයතො තීහි කායදුච්චරිතෙහි ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී – අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාකම්මන්තො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො. සො මිච්ඡාකම්මන්තස්ස පහානාය වායමති, සම්මාකම්මන්තස්ස උපසම්පදාය; ස්වාස්ස හොති සම්මාවායාමො. සො සතො මිච්ඡාකම්මන්තං පජහති, සතො සම්මාකම්මන්තං උපසම්පජ්ජ විහරති; සාස්ස හොති සම්මාසති. ඉතියිමෙ තයො ධම්මා සම්මාකම්මන්තං අනුපරිධාවන්ති අනුපරිවත්තන්ති, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාවායාමො, සම්මාසති.

139. “诸比丘，于此，正见是前导。诸比丘，正见如何是前导呢？他了知邪业为‘邪业’，了知正业为‘正业’；此是他的正见。诸比丘，什么是邪业呢？杀生、不与取、欲邪行——诸比丘，此是邪业。诸比丘，什么是正业呢？诸比丘，我亦宣说正业有二种：诸比丘，有有漏、福分、导向执取之果报的正业；诸比丘，有圣、无漏、出世间、为道支的正业。诸比丘，什么是有漏、福分、导向执取之果报的正业呢？远离杀生、远离不与取、远离欲邪行——诸比丘，此是有漏、福分、导向执取之果报的正业。诸比丘，什么是圣、无漏、出世间、为道支的正业呢？诸比丘，凡是具圣心、无漏心、具足圣道、修习圣道者，对三种身恶行的远离、离、戒除、禁绝——诸比丘，此即是圣、无漏、出世间、为道支的正业。他为了舍弃邪业而努力，为了具足正业而努力；此是他的正精进。他有念地舍弃邪业，有念地具足并安住于正业；此是他的正念。如此，这三种法随行、随转于正业，即：正见、正精进、正念。”

140. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති? මිච්ඡාආජීවං ‘මිච්ඡාආජීවො’ති පජානාති, සම්මාආජීවං ‘සම්මාආජීවො’ති පජානාති; සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි. කතමො ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො? කුහනා, ලපනා, නෙමිත්තිකතා, නිප්පෙසිකතා, ලාභෙන ලාභං නිජිගීසනතා – අයං, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො? සම්මාආජීවංපහං, භික්ඛවෙ[Pg.120], ද්වායං වදාමි – අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො; අත්ථි, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො මිච්ඡාආජීවං පහාය සම්මාආජීවෙන ජීවිකං කප්පෙති – අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො සාසවො පුඤ්ඤභාගියො උපධිවෙපක්කො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො? යා ඛො, භික්ඛවෙ, අරියචිත්තස්ස අනාසවචිත්තස්ස අරියමග්ගසමඞ්ගිනො අරියමග්ගං භාවයතො මිච්ඡාආජීවා ආරති විරති පටිවිරති වෙරමණී – අයං, භික්ඛවෙ, සම්මාආජීවො අරියො අනාසවො ලොකුත්තරො මග්ගඞ්ගො. සො මිච්ඡාආජීවස්ස පහානාය වායමති, සම්මාආජීවස්ස උපසම්පදාය; ස්වාස්ස හොති සම්මාවායාමො. සො සතො මිච්ඡාආජීවං පජහති, සතො සම්මාආජීවං උපසම්පජ්ජ විහරති; සාස්ස හොති සම්මාසති. ඉතියිමෙ තයො ධම්මා සම්මාආජීවං අනුපරිධාවන්ති අනුපරිවත්තන්ති, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාවායාමො, සම්මාසති.

140. “诸比丘，于此，正见为前导。诸比丘，正见如何为前导呢？他了知邪命为‘邪命’，了知正命为‘正命’；此是他的正见。诸比丘，什么是邪命呢？欺诈、谄媚、示相、逼索、以利求利——诸比丘，此是邪命。诸比丘，什么是正命呢？诸比丘，我宣说正命有二种：诸比丘，有有漏、福分、导向所依的正命；诸比丘，有圣、无漏、出世间、道支的正命。诸比丘，什么是有漏、福分、导向所依的正命呢？诸比丘，于此，圣弟子舍断邪命，以正命营生——诸比丘，此是有漏、福分、导向所依的正命。诸比丘，什么是圣、无漏、出世间、道支的正命呢？诸比丘，对于有圣心、无漏心、具足圣道、修习圣道者而言，凡是对邪命的远离、禁绝、回避与戒绝——诸比丘，此即是圣、无漏、出世间、道支的正命。他为舍断邪命而精进，为具足正命而精进；此是他的正精进。他有念地舍断邪命，有念地具足正命而住；此是他的正念。如是，此等三法随顺正命、随转正命，即：正见、正精进、正念。”

141. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති? සම්මාදිට්ඨිස්ස, භික්ඛවෙ, සම්මාසඞ්කප්පො පහොති, සම්මාසඞ්කප්පස්ස සම්මාවාචා පහොති, සම්මාවාචස්ස සම්මාකම්මන්තො පහොති, සම්මාකම්මන්තස්ස සම්මාආජීවො පහොති, සම්මාආජීවස්ස සම්මාවායාමො පහොති, සම්මාවායාමස්ස සම්මාසති පහොති, සම්මාසතිස්ස සම්මාසමාධි පහොති, සම්මාසමාධිස්ස සම්මාඤාණං පහොති, සම්මාඤාණස්ස සම්මාවිමුත්ති පහොති. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතො සෙක්ඛො, දසඞ්ගසමන්නාගතො අරහා හොති. (තත්‍රපි සම්මාඤාණෙන අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා විගතා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති).

141. “诸比丘，于此，正见为前导。诸比丘，正见如何为前导呢？诸比丘，于有正见者，正思惟得以成就；于有正思惟者，正语得以成就；于有正语者，正业得以成就；于有正业者，正命得以成就；于有正命者，正精进得以成就；于有正精进者，正念得以成就；于有正念者，正定得以成就；于有正定者，正智得以成就；于有正智者，正解脱得以成就。诸比丘，如此，具足八支者为有学，具足十支者为阿罗汉。（于此，亦由正智，诸多恶不善法得以断除，修习亦达圆满。）”

142. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පුබ්බඞ්ගමා හොති? සම්මාදිට්ඨිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාදිට්ඨි නිජ්ජිණ්ණා හොති. යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ [Pg.121] චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති. සම්මාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති. සම්මාසඞ්කප්පස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසඞ්කප්පො නිජ්ජිණ්ණො හොති…පෙ… සම්මාවාචස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවාචා නිජ්ජිණ්ණා හොති… සම්මාකම්මන්තස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාකම්මන්තො නිජ්ජිණ්ණො හොති… සම්මාආජීවස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො නිජ්ජිණ්ණො හොති… සම්මාවායාමස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවායාමො නිජ්ජිණ්ණො හොති… සම්මාසතිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසති නිජ්ජිණ්ණා හොති… සම්මාසමාධිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසමාධි නිජ්ජිණ්ණො හොති… සම්මාඤාණස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාඤාණං නිජ්ජිණ්ණං හොති… සම්මාවිමුත්තස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවිමුත්ති නිජ්ජිණ්ණා හොති. යෙ ච මිච්ඡාවිමුත්තිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති. සම්මාවිමුත්තිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

142. 诸比丘，于彼等法中，正见为前导。诸比丘，正见如何为前导呢？诸比丘，于有正见者，邪见已被摧伏；凡以邪见为缘而生的诸多恶不善法，于彼亦已被摧伏；以正见为缘，诸多善法趣向修习圆满。诸比丘，于有正思惟者，邪思惟已被摧伏……诸比丘，于有正语者，邪语已被摧伏……诸比丘，于有正业者，邪业已被摧伏……诸比丘，于有正命者，邪命已被摧伏……诸比丘，于有正精进者，邪精进已被摧伏……诸比丘，于有正念者，邪念已被摧伏……诸比丘，于有正定者，邪定已被摧伏……诸比丘，于有正智者，邪智已被摧伏……诸比丘，于有正解脱者，邪解脱已被摧伏。凡以邪解脱为缘而生的诸多恶不善法，于彼亦已被摧伏；以正解脱为缘，诸多善法亦趣向修习圆满。

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, වීසති කුසලපක්ඛා, වීසති අකුසලපක්ඛා – මහාචත්තාරීසකො ධම්මපරියායො පවත්තිතො අප්පටිවත්තියො සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං.

诸比丘，如是，此二十善品、二十不善品——大四十法门已被开演，于世间不为任何沙门、婆罗门、天、魔、梵，或任何一者所能逆转。

143. ‘‘යො හි කොචි, භික්ඛවෙ, සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉමං මහාචත්තාරීසකං ධම්මපරියායං ගරහිතබ්බං පටික්කොසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය තස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ දසසහධම්මිකා වාදානුවාදා ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡන්ති – සම්මාදිට්ඨිං චෙ භවං ගරහති, යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨී සමණබ්‍රාහ්මණා තෙ භොතො පුජ්ජා, තෙ භොතො පාසංසා; සම්මාසඞ්කප්පං චෙ භවං ගරහති, යෙ ච මිච්ඡාසඞ්කප්පා සමණබ්‍රාහ්මණා තෙ භොතො පුජ්ජා, තෙ භොතො පාසංසා; සම්මාවාචං චෙ භවං ගරහති…පෙ… සම්මාකම්මන්තං චෙ භවං ගරහති… සම්මාආජීවං චෙ භවං ගරහති… සම්මාවායාමං චෙ භවං ගරහති… සම්මාසතිං චෙ භවං ගරහති… සම්මාසමාධිං චෙ භවං ගරහති… සම්මාඤාණං චෙ භවං ගරහති … සම්මාවිමුත්තිං චෙ භවං ගරහති, යෙ ච මිච්ඡාවිමුත්තී සමණබ්‍රාහ්මණා තෙ භොතො පුජ්ජා, තෙ භොතො පාසංසා. යො කොචි, භික්ඛවෙ, සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉමං මහාචත්තාරීසකං ධම්මපරියායං ගරහිතබ්බං පටික්කොසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය තස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ ඉමෙ දසසහධම්මිකා වාදානුවාදා ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡන්ති. යෙපි තෙ, භික්ඛවෙ, අහෙසුං ඔක්කලා වස්සභඤ්ඤා අහෙතුවාදා අකිරියවාදා නත්ථිකවාදා තෙපි මහාචත්තාරීසකං ධම්මපරියායං න ගරහිතබ්බං [Pg.122] නපටික්කොසිතබ්බං අමඤ්ඤිංසු. තං කිස්ස හෙතු? නින්දාබ්‍යාරොසඋපාරම්භභයා’’ති.

143. “诸比丘，若有任何沙门或婆罗门，认为此《大四十法门》应受呵责、应受制止，则于现法中，十种如法的论议与随论，即呵责之处，便会降临其身——若尊者呵责正见，那么您就是在尊敬、赞扬那些持邪见的沙门、婆罗门了；若尊者呵责正思惟……若尊者呵责正语……若尊者呵责正业……若尊者呵责正命……若尊者呵责正精进……若尊者呵责正念……若尊者呵责正定……若尊者呵责正智……若尊者呵责正解脱，那么您就是在尊敬、赞扬那些持邪解脱的沙门、婆罗门了。诸比丘，若有任何沙门或婆罗门，认为此《大四十法门》应受呵责、应受制止，则于现法中，此十种如法的论议与随论，即呵责之处，便会降临其身。诸比丘，即使是那些奥卡拉(Okkalā)的瓦萨(Vassa)与跋尼亚(Bhañña)，那些无因论者、无作论者、虚无论者，他们也不认为此《大四十法门》应受呵责、应受制止。此为何故？因畏惧呵责、嗔恼与非难故。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语。彼诸比丘心意满足，欢喜世尊所说之法。

මහාචත්තාරීසකසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං.

《大四十经》第七，终。

8. ආනාපානස්සතිසුත්තං

8. 入出息念经

144. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ සම්බහුලෙහි අභිඤ්ඤාතෙහි අභිඤ්ඤාතෙහි ථෙරෙහි සාවකෙහි සද්ධිං – ආයස්මතා ච සාරිපුත්තෙන ආයස්මතා ච මහාමොග්ගල්ලානෙන ආයස්මතා ච මහාකස්සපෙන ආයස්මතා ච මහාකච්චායනෙන ආයස්මතා ච මහාකොට්ඨිකෙන ආයස්මතා ච මහාකප්පිනෙන ආයස්මතා ච මහාචුන්දෙන ආයස්මතා ච අනුරුද්ධෙන ආයස්මතා ච රෙවතෙන ආයස්මතා ච ආනන්දෙන, අඤ්ඤෙහි ච අභිඤ්ඤාතෙහි අභිඤ්ඤාතෙහි ථෙරෙහි සාවකෙහි සද්ධිං.

144. 如是我闻：一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)东园鹿母讲堂，与众多声名卓著的长老声闻共住，即具寿舍利弗、具寿大目犍连、具寿大迦叶、具寿摩诃迦旃延、具寿大拘絺罗、具寿摩诃劫宾那、具寿大纯陀、具寿阿那律、具寿瑞瓦达、具寿阿难，以及其他声名卓著的长老声闻。

තෙන ඛො පන සමයෙන ථෙරා භික්ඛූ නවෙ භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති. අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ දසපි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ වීසම්පි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ තිංසම්පි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ චත්තාරීසම්පි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති. තෙ ච නවා භික්ඛූ ථෙරෙහි භික්ඛූහි ඔවදියමානා අනුසාසියමානා උළාරං පුබ්බෙනාපරං විසෙසං ජානන්ති.

尔时，长老比丘们教诫、教导新学比丘。有些长老比丘教诫、教导十位比丘，有些长老比丘教诫、教导二十位比丘，有些长老比丘教诫、教导三十位比丘，有些长老比丘教诫、教导四十位比丘。而那些新学比丘，在长老比丘们的教诫与教导下，了知了超越以往的、更为卓越的特胜。

145. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ පවාරණාය පුණ්ණාය පුණ්ණමාය රත්තියා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආරද්ධොස්මි, භික්ඛවෙ, ඉමාය පටිපදාය; ආරද්ධචිත්තොස්මි, භික්ඛවෙ, ඉමාය පටිපදාය. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, භිය්‍යොසොමත්තාය වීරියං ආරභථ අප්පත්තස්ස පත්තියා, අනධිගතස්ස අධිගමාය[Pg.123], අසච්ඡිකතස්ස සච්ඡිකිරියාය. ඉධෙවාහං සාවත්ථියං කොමුදිං චාතුමාසිනිං ආගමෙස්සාමී’’ති. අස්සොසුං ඛො ජානපදා භික්ඛූ – ‘‘භගවා කිර තත්ථෙව සාවත්ථියං කොමුදිං චාතුමාසිනිං ආගමෙස්සතී’’ති. තෙ ජානපදා භික්ඛූ සාවත්ථිං ඔසරන්ති භගවන්තං දස්සනාය. තෙ ච ඛො ථෙරා භික්ඛූ භිය්‍යොසොමත්තාය නවෙ භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති. අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ දසපි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ වීසම්පි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ තිංසම්පි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති, අප්පෙකච්චෙ ථෙරා භික්ඛූ චත්තාරීසම්පි භික්ඛූ ඔවදන්ති අනුසාසන්ති. තෙ ච නවා භික්ඛූ ථෙරෙහි භික්ඛූහි ඔවදියමානා අනුසාසියමානා උළාරං පුබ්බෙනාපරං විසෙසං ජානන්ති.

145. 其时，世尊于十五布萨自恣日，于圆满月之圆满夜，为比丘僧团所围绕，坐于露天之处。尔时，世尊环顾寂静默然的比丘僧团后，对比丘们说：“诸比丘，我对此行道感到满意；诸比丘，我心乐于此行道。是故，诸比丘，你们于此，当为得未得、为达未达、为证未证，而发起更超胜的精进。我将就在此舍卫城(Sāvatthī)，一直等到四个月期满的迦底迦月满月（Komudī）。”地方的比丘们听闻：“据说世尊将就在舍卫城，一直等到四个月期满的迦底迦月满月。”那些地方的比丘们为拜见世尊而前往舍卫城。而那些长老比丘们则更超胜地教诫、训示新学比丘。有些长老比丘教诫、训示十位比丘，有些长老比丘教诫、训示二十位比丘，有些长老比丘教诫、训示三十位比丘，有些长老比丘教诫、训示四十位比丘。那些新学比丘在长老比丘们的教诫与训示下，了知了由前至后，更为崇高的特殊成就。

146. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ කොමුදියා චාතුමාසිනියා පුණ්ණාය පුණ්ණමාය රත්තියා භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘අපලාපායං, භික්ඛවෙ, පරිසා; නිප්පලාපායං, භික්ඛවෙ, පරිසා; සුද්ධා සාරෙ පතිට්ඨිතා. තථාරූපො අයං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුසඞ්ඝො; තථාරූපා අයං, භික්ඛවෙ, පරිසා යථාරූපා පරිසා ආහුනෙය්‍යා පාහුනෙය්‍යා දක්ඛිණෙය්‍යා අඤ්ජලිකරණීයා අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. තථාරූපො අයං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුසඞ්ඝො; තථාරූපා අයං, භික්ඛවෙ, පරිසා යථාරූපාය පරිසාය අප්පං දින්නං බහු හොති, බහු දින්නං බහුතරං. තථාරූපො අයං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුසඞ්ඝො; තථාරූපා අයං, භික්ඛවෙ, පරිසා යථාරූපා පරිසා දුල්ලභා දස්සනාය ලොකස්ස. තථාරූපො අයං, භික්ඛවෙ, භික්ඛුසඞ්ඝො; තථාරූපා අයං, භික්ඛවෙ, පරිසා යථාරූපං පරිසං අලං යොජනගණනානි දස්සනාය ගන්තුං පුටොසෙනාපි’’.

146. 那时，世尊于十五日的布萨，即四月雨安居结束时的拘摩提(komudī)月圆之夜，为比丘僧团所围绕，坐于露天之处。尔时，世尊环顾极其默然的比丘僧团后，对诸比丘说：“诸比丘，此会众无有糠秕；诸比丘，此会众远离糠秕，纯净而住于核心。诸比丘，此比丘僧团即是如此；诸比丘，此会众即是如此。这样的会众，应受供养、应受款待、应受布施、应受合掌，是世间无上的福田。诸比丘，此比丘僧团即是如此；诸比丘，此会众即是如此。于此等会众，少施得大果，多施得更大果。诸比丘，此比丘僧团即是如此；诸比丘，此会众即是如此。这样的会众，世间难得一见。诸比丘，此比丘僧团即是如此；诸比丘，此会众即是如此。这样的会众，值得为见一面而备粮远行百千由旬。”

147. ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ අරහන්තො ඛීණාසවා වුසිතවන්තො කතකරණීයා ඔහිතභාරා අනුප්පත්තසදත්ථා පරික්ඛීණභවසංයොජනා සම්මදඤ්ඤාවිමුත්තා – එවරූපාපි, භික්ඛවෙ, සන්ති භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ[Pg.124]. සන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකා තත්ථ පරිනිබ්බායිනො අනාවත්තිධම්මා තස්මා ලොකා – එවරූපාපි, භික්ඛවෙ, සන්ති භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ. සන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා රාගදොසමොහානං තනුත්තා සකදාගාමිනො සකිදෙව ඉමං ලොකං ආගන්ත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති – එවරූපාපි, භික්ඛවෙ, සන්ති භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ. සන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නා අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායනා – එවරූපාපි, භික්ඛවෙ, සන්ති භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ.

147. “诸比丘，于此比丘僧团中，有阿罗汉，诸漏已尽，梵行已立，所作已办，已舍重担，已获己利，已尽有结，正智解脱——诸比丘，于此比丘僧团中，亦有如是比丘。诸比丘，于此比丘僧团中，有比丘断尽五下分结，为化生者，于彼处般涅槃，不复从此世间还——诸比丘，于此比丘僧团中，亦有如是比丘。诸比丘，于此比丘僧团中，有比丘断尽三结，贪、嗔、痴薄，为一来者，仅还来此世间一次，即作苦之终结——诸比丘，于此比丘僧团中，亦有如是比丘。诸比丘，于此比丘僧团中，有比丘断尽三结，为预流者，不堕恶趣法，决定趣向正觉——诸比丘，于此比丘僧团中，亦有如是比丘。”

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ චතුන්නං සතිපට්ඨානානං භාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති – එවරූපාපි, භික්ඛවෙ, සන්ති භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ. සන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ චතුන්නං සම්මප්පධානානං භාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති…පෙ… චතුන්නං ඉද්ධිපාදානං… පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං… පඤ්චන්නං බලානං… සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං… අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස භාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති – එවරූපාපි, භික්ඛවෙ, සන්ති භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ. සන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ මෙත්තාභාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති… කරුණාභාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති… මුදිතාභාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති… උපෙක්ඛාභාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති… අසුභභාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති… අනිච්චසඤ්ඤාභාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති – එවරූපාපි, භික්ඛවෙ, සන්ති භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ. සන්ති, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මිං භික්ඛුසඞ්ඝෙ ආනාපානස්සතිභාවනානුයොගමනුයුත්තා විහරන්ති. ආනාපානස්සති, භික්ඛවෙ, භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා. ආනාපානස්සති, භික්ඛවෙ, භාවිතා බහුලීකතා චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ පරිපූරෙති. චත්තාරො සතිපට්ඨානා භාවිතා බහුලීකතා සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ පරිපූරෙන්ති. සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා බහුලීකතා විජ්ජාවිමුත්තිං පරිපූරෙන්ති.

“诸比丘，于此比丘僧团中，有比丘安住于勤修四念处。诸比丘，于此比丘僧团中，亦有如是比丘。诸比丘，于此比丘僧团中，有比丘安住于勤修四正勤……四神足……五根……五力……七觉支……安住于勤修圣八支道。诸比丘，于此比丘僧团中，亦有如是比丘。诸比丘，于此比丘僧团中，有比丘安住于勤修慈……勤修悲……勤修喜……勤修舍……勤修不净……安住于勤修无常想。诸比丘，于此比丘僧团中，亦有如是比丘。诸比丘，于此比丘僧团中，有比丘安住于勤修入出息念(ānāpānassati)。诸比丘，入出息念若经修习、多作，则有大果、大利益。诸比丘，入出息念若经修习、多作，则能圆满四念处。四念处若经修习、多作，则能圆满七觉支。七觉支若经修习、多作，则能圆满明解脱。”

148. ‘‘කථං භාවිතා ච, භික්ඛවෙ, ආනාපානස්සති කථං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං [Pg.125] කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො සතොව අස්සසති සතොව පස්සසති.

148. “诸比丘，如何修习、如何多作入出息念，而有大果、大利益耶？诸比丘，于此，有比丘往赴林野、或往赴树下、或往赴空寂处，结跏趺坐，正直其身，置念于面前。彼正念于出息，正念于入息。”

‘‘දීඝං වා අස්සසන්තො ‘දීඝං අස්සසාමී’ති පජානාති, දීඝං වා පස්සසන්තො ‘දීඝං පස්සසාමී’ති පජානාති; රස්සං වා අස්සසන්තො ‘රස්සං අස්සසාමී’ති පජානාති, රස්සං වා පස්සසන්තො ‘රස්සං පස්සසාමී’ති පජානාති; ‘සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘සබ්බකායපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති.

“出息长时，了知：‘我出息长’；入息长时，了知：‘我入息长’。出息短时，了知：‘我出息短’；入息短时，了知：‘我入息短’。学：‘我将觉知全身而出息’；学：‘我将觉知全身而入息’。学：‘我将平静身行而出息’；学：‘我将平静身行而入息’。”

‘‘‘පීතිපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘පීතිපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සුඛපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘සුඛපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති.

“学：‘我将觉知喜而出息’；学：‘我将觉知喜而入息’。学：‘我将觉知乐而出息’；学：‘我将觉知乐而入息’。学：‘我将觉知心行而出息’；学：‘我将觉知心行而入息’。学：‘我将平静心行而出息’；学：‘我将平静心行而入息’。”

‘‘‘චිත්තපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘චිත්තපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘අභිප්පමොදයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘අභිප්පමොදයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සමාදහං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘සමාදහං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විමොචයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘විමොචයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති.

“学：‘我将觉知心而出息’；学：‘我将觉知心而入息’。学：‘我将令心喜悦而出息’；学：‘我将令心喜悦而入息’。学：‘我将令心入定而出息’；学：‘我将令心入定而入息’。学：‘我将令心解脱而出息’；学：‘我将令心解脱而入息’。”

‘‘‘අනිච්චානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘අනිච්චානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විරාගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘විරාගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘නිරොධානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘නිරොධානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. එවං භාවිතා ඛො, භික්ඛවෙ, ආනාපානස්සති එවං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා.

“他学：‘我将随观无常而出息。’他学：‘我将随观无常而入息。’他学：‘我将随观离贪而出息。’他学：‘我将随观离贪而入息。’他学：‘我将随观灭而出息。’他学：‘我将随观灭而入息。’他学：‘我将随观舍遣而出息。’他学：‘我将随观舍遣而入息。’诸比丘，入出息念如此修习，如此多作，便有大果、大利益。

149. ‘‘කථං [Pg.126] භාවිතා ච, භික්ඛවෙ, ආනාපානස්සති කථං බහුලීකතා චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ පරිපූරෙති? යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දීඝං වා අස්සසන්තො ‘දීඝං අස්සසාමී’ති පජානාති, දීඝං වා පස්සසන්තො ‘දීඝං පස්සසාමී’ති පජානාති; රස්සං වා අස්සසන්තො ‘රස්සං අස්සසාමී’ති පජානාති, රස්සං වා පස්සසන්තො ‘රස්සං පස්සසාමී’ති පජානාති; ‘සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘සබ්බකායපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; කායෙ කායානුපස්සී, භික්ඛවෙ, තස්මිං සමයෙ භික්ඛු විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. කායෙසු කායඤ්ඤතරාහං, භික්ඛවෙ, එවං වදාමි යදිදං – අස්සාසපස්සාසා. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, කායෙ කායානුපස්සී තස්මිං සමයෙ භික්ඛු විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං.

149. “诸比丘，入出息念如何修习、如何多作，便能圆满四念处？诸比丘，当比丘出长息时，了知‘我出长息’；入长息时，了知‘我入长息’。出短息时，了知‘我出短息’；入短息时，了知‘我入短息’。他学：‘我将觉知全身而出息。’他学：‘我将觉知全身而入息。’他学：‘我将平息身行而出息。’他学：‘我将平息身行而入息。’诸比丘，那时，比丘于身住身随观，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧。诸比丘，我宣说，此所谓入息与出息，即是诸身中的一种。是故，诸比丘，那时，比丘于身住身随观，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧。”

‘‘යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘පීතිපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘පීතිපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සුඛපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘සුඛපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී, භික්ඛවෙ, තස්මිං සමයෙ භික්ඛු විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. වෙදනාසු වෙදනාඤ්ඤතරාහං, භික්ඛවෙ, එවං වදාමි යදිදං – අස්සාසපස්සාසානං සාධුකං මනසිකාරං. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී තස්මිං සමයෙ භික්ඛු විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං.

诸比丘，当一位比丘学：“我将感受着喜而出息”，学：“我将感受着喜而入息”；学：“我将感受着乐而出息”，学：“我将感受着乐而入息”；学：“我将感受着心行而出息”，学：“我将感受着心行而入息”；学：“我将平息着心行而出息”，学：“我将平息着心行而入息”时，诸比丘，那时，比丘于诸受随观受而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧。诸比丘，我说，此即对入出息的善作意，是诸受中的一种。是故，诸比丘，那时，比丘于诸受随观受而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧。

‘‘යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘චිත්තපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘චිත්තපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘අභිප්පමොදයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘අභිප්පමොදයං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘සමාදහං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘සමාදහං චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විමොචයං චිත්තං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘විමොචයං [Pg.127] චිත්තං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී, භික්ඛවෙ, තස්මිං සමයෙ භික්ඛු විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. නාහං, භික්ඛවෙ, මුට්ඨස්සතිස්ස අසම්පජානස්ස ආනාපානස්සතිං වදාමි. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී තස්මිං සමයෙ භික්ඛු විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං.

诸比丘，当一位比丘学：“我将觉知心而出息”，学：“我将觉知心而入息”；学：“我将令心喜悦而出息”，学：“我将令心喜悦而入息”；学：“我将令心专注而出息”，学：“我将令心专注而入息”；学：“我将令心解脱而出息”，学：“我将令心解脱而入息”时，诸比丘，那时，比丘于心随观心而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧。诸比丘，我不为失念、不正知者说入出息念。是故，诸比丘，那时，比丘于心随观心而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧。

‘‘යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘අනිච්චානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘අනිච්චානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘විරාගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘විරාගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘නිරොධානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘නිරොධානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී, භික්ඛවෙ, තස්මිං සමයෙ භික්ඛු විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. සො යං තං අභිජ්ඣාදොමනස්සානං පහානං තං පඤ්ඤාය දිස්වා සාධුකං අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොති. තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී තස්මිං සමයෙ භික්ඛු විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං.

诸比丘，当比丘修学：“我将随观无常而出息”，修学：“我将随观无常而入息”；修学：“我将随观离贪而出息”，修学：“我将随观离贪而入息”；修学：“我将随观灭而出息”，修学：“我将随观灭而入息”；修学：“我将随观舍遣而出息”，修学：“我将随观舍遣而入息”时，诸比丘，在那时，比丘于诸法随观法而住，精勤、正知、具念，调伏世间的贪与忧。他以智慧见到那贪与忧的断除，并善加舍观。是故，诸比丘，在那时，比丘于诸法随观法而住，精勤、正知、具念，调伏世间的贪与忧。

‘‘එවං භාවිතා ඛො, භික්ඛවෙ, ආනාපානස්සති එවං බහුලීකතා චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ පරිපූරෙති.

诸比丘，如是修习、如是多作的入出息念，确实能圆满四念处。

150. ‘‘කථං භාවිතා ච, භික්ඛවෙ, චත්තාරො සතිපට්ඨානා කථං බහුලීකතා සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ පරිපූරෙන්ති? යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං, උපට්ඨිතාස්ස තස්මිං සමයෙ සති හොති අසම්මුට්ඨා. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උපට්ඨිතා සති හොති අසම්මුට්ඨා, සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති. සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

150. 诸比丘，四念处如何修习、如何多作，能使七觉支圆满？诸比丘，当比丘于身随观身而住，精勤、正知、具念，调伏世间的贪与忧时，在那时，他的念现前而不忘失。诸比丘，当比丘的念现前而不忘失时，在那时，比丘的念觉支便已发起。在那时，比丘修习念觉支，他的念觉支也就在那时达到修习圆满。

‘‘සො තථාසතො විහරන්තො තං ධම්මං පඤ්ඤාය පවිචිනති පවිචයති පරිවීමංසං ආපජ්ජති. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තථාසතො විහරන්තො [Pg.128] තං ධම්මං පඤ්ඤාය පවිචිනති පවිචයති පරිවීමංසං ආපජ්ජති, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

他如是具念而住，以智慧探查、审察、审思彼法。诸比丘，于何时，比丘如是具念而住，以智慧探查、审察、审思彼法，于彼时，比丘的择法觉支(dhammavicayasambojjhaṅga)已被发起；于彼时，比丘修习择法觉支；于彼时，比丘的择法觉支到达修习圆满。

‘‘තස්ස තං ධම්මං පඤ්ඤාය පවිචිනතො පවිචයතො පරිවීමංසං ආපජ්ජතො ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තං ධම්මං පඤ්ඤාය පවිචිනතො පවිචයතො පරිවීමංසං ආපජ්ජතො ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

当他以智慧探查、审察、审思彼法时，不退缩的精进已被发起。诸比丘，于何时，比丘以智慧探查、审察、审思彼法，不退缩的精进已被发起，于彼时，比丘的精进觉支(vīriyasambojjhaṅga)已被发起；于彼时，比丘修习精进觉支；于彼时，比丘的精进觉支到达修习圆满。

‘‘ආරද්ධවීරියස්ස උප්පජ්ජති පීති නිරාමිසා. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ආරද්ධවීරියස්ස උප්පජ්ජති පීති නිරාමිසා, පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

已发起精进者，生起无染之喜。诸比丘，于何时，已发起精进的比丘生起无染之喜，于彼时，比丘的喜觉支(pītisambojjhaṅga)已被发起；于彼时，比丘修习喜觉支；于彼时，比丘的喜觉支到达修习圆满。

‘‘පීතිමනස්ස කායොපි පස්සම්භති, චිත්තම්පි පස්සම්භති. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පීතිමනස්ස කායොපි පස්සම්භති, චිත්තම්පි පස්සම්භති, පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

心怀喜悦者，身亦轻安，心亦轻安。诸比丘，于何时，心怀喜悦的比丘身亦轻安、心亦轻安，于彼时，比丘的轻安觉支(passaddhisambojjhaṅga)已被发起；于彼时，比丘修习轻安觉支；于彼时，比丘的轻安觉支到达修习圆满。

‘‘පස්සද්ධකායස්ස සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පස්සද්ධකායස්ස සුඛිනො චිත්තං සමාධියති, සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

“身轻安而有乐者，心便得定。诸比丘，当比丘身轻安而有乐，心便得定之时，彼时，比丘的定觉支(samādhisambojjhaṅga)即已发起；彼时，比丘修习定觉支；彼时，比丘的定觉支即达到修习圆满。”

‘‘සො තථාසමාහිතං චිත්තං සාධුකං අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොති. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තථාසමාහිතං චිත්තං සාධුකං අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොති, උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

“他于那如是等持之心善加舍观。诸比丘，当比丘于那如是等持之心善加舍观时，彼时，比丘的舍觉支(upekkhāsambojjhaṅga)即已发起；彼时，比丘修习舍觉支；彼时，比丘的舍觉支即达到修习圆满。”

151. ‘‘යස්මිං [Pg.129] සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වෙදනාසු…පෙ… චිත්තෙ… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං, උපට්ඨිතාස්ස තස්මිං සමයෙ සති හොති අසම්මුට්ඨා. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උපට්ඨිතා සති හොති අසම්මුට්ඨා, සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

151. “诸比丘，当比丘于诸受……于心……于诸法随观法而住，热勤、正知、具念，调伏世间的贪与忧时，彼时，他的念已安住而无忘失。诸比丘，当比丘的念已安住而无忘失时，彼时，比丘的念觉支(satisambojjhaṅga)即已发起；彼时，比丘修习念觉支；彼时，比丘的念觉支即达到修习圆满。”

‘‘සො තථාසතො විහරන්තො තං ධම්මං පඤ්ඤාය පවිචිනති පවිචයති පරිවීමංසං ආපජ්ජති. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තථාසතො විහරන්තො තං ධම්මං පඤ්ඤාය පවිචිනති පවිචයති පරිවීමංසං ආපජ්ජති, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

“他如是具念而住，以慧简择、详察、审度彼法。诸比丘，当比丘如是具念而住，以慧简择、详察、审度彼法之时，彼时，比丘的择法觉支(dhammavicayasambojjhaṅga)即已发起；彼时，比丘修习择法觉支；彼时，比丘的择法觉支即达到修习圆满。”

‘‘තස්ස තං ධම්මං පඤ්ඤාය පවිචිනතො පවිචයතො පරිවීමංසං ආපජ්ජතො ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තං ධම්මං පඤ්ඤාය පවිචිනතො පවිචයතො පරිවීමංසං ආපජ්ජතො ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

他以智慧审察、思察、周遍考察那法，便发起不退转的精进。诸比丘，于何时，比丘以智慧审察、思察、周遍考察那法而发起不退转的精进，于彼时，比丘的精进觉支便已发起；于彼时，比丘修习精进觉支；于彼时，比丘的精进觉支达到修习圆满。

‘‘ආරද්ධවීරියස්ස උප්පජ්ජති පීති නිරාමිසා. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ආරද්ධවීරියස්ස උප්පජ්ජති පීති නිරාමිසා, පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

发起精进者，生起离染之喜。诸比丘，于何时，发起精进之比丘生起离染之喜，于彼时，比丘之喜觉支已被发起；于彼时，比丘修习喜觉支；于彼时，比丘之喜觉支达到修习圆满。

‘‘පීතිමනස්ස කායොපි පස්සම්භති, චිත්තම්පි පස්සම්භති. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පීතිමනස්ස කායොපි පස්සම්භති, චිත්තම්පි පස්සම්භති, පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

心怀喜悦者，身亦轻安，心亦轻安。诸比丘，于何时，心怀喜悦之比丘身亦轻安、心亦轻安，于彼时，比丘之轻安觉支已被发起；于彼时，比丘修习轻安觉支；于彼时，比丘之轻安觉支达到修习圆满。

‘‘පස්සද්ධකායස්ස [Pg.130] සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පස්සද්ධකායස්ස සුඛිනො චිත්තං සමාධියති, සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

身已轻安而有乐者，其心入定。诸比丘，于何时，身已轻安而有乐之比丘其心入定，于彼时，比丘之定觉支已被发起；于彼时，比丘修习定觉支；于彼时，比丘之定觉支达到修习圆满。

‘‘සො තථාසමාහිතං චිත්තං සාධුකං අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොති. යස්මිං සමයෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු තථාසමාහිතං චිත්තං සාධුකං අජ්ඣුපෙක්ඛිතා හොති, උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො ආරද්ධො හොති, උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං තස්මිං සමයෙ භික්ඛු භාවෙති, උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො තස්මිං සමයෙ භික්ඛුනො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති. එවං භාවිතා ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො සතිපට්ඨානා එවං බහුලීකතා සත්ත සම්බොජ්ඣඞ්ගෙ පරිපූරෙන්ති.

他善舍观于如是等持之心。诸比丘，当比丘善舍观于如是等持之心时，其时，比丘的舍觉支已然发起；其时，比丘修习舍觉支；其时，比丘的舍觉支趋于修习圆满。诸比丘，如是修习、如是多修的四念处，即能圆满七觉支。

152. ‘‘කථං භාවිතා ච, භික්ඛවෙ, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා කථං බහුලීකතා විජ්ජාවිමුත්තිං පරිපූරෙන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. එවං භාවිතා ඛො, භික්ඛවෙ, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා එවං බහුලීකතා විජ්ජාවිමුත්තිං පරිපූරෙන්තී’’ති.

152. 诸比丘，如何修习、如何多修七觉支，即能圆满明与解脱？诸比丘，于此，比丘修习念觉支，依止远离，依止离贪，依止寂灭，导向舍离；修习择法觉支……乃至……修习舍觉支，依止远离，依止离贪，依止寂灭，导向舍离。诸比丘，如是修习、如是多修七觉支，即能圆满明与解脱。

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语已。彼诸比丘心怀悦豫，欢喜领受世尊所说。

ආනාපානස්සතිසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

入出息念经第八终。

9. කායගතාසතිසුත්තං

9. 身至念经

153. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සම්බහුලානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා [Pg.131] උදපාදි – ‘‘අච්ඡරියං, ආවුසො, අබ්භුතං, ආවුසො! යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා වුත්තා මහානිසංසා’’ති. අයඤ්ච හිදං තෙසං භික්ඛූනං අන්තරාකථා විප්පකතා හොති, අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන උපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති? ‘‘ඉධ, භන්තෙ, අම්හාකං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘අච්ඡරියං, ආවුසො, අබ්භුතං, ආවුසො! යාවඤ්චිදං තෙන භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා වුත්තා මහානිසංසා’ති. අයං ඛො නො, භන්තෙ, අන්තරාකථා විප්පකතා, අථ භගවා අනුප්පත්තො’’ති.

153. 如是我闻：一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林(Jetavana)给孤独(Anāthapiṇḍika)园。尔时，众多比丘于饭后，从行乞归来，齐集于集会堂(upaṭṭhānasālā)而坐。于彼等中，生起如是之论：“贤友(āvuso)们，稀有！贤友们，未曾有！彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊已宣说：身至念(kāyagatāsati)若经修习、多修习，则有大果、大利益。”彼等比丘此论未迄，尔时世尊于傍晚时分，从宴坐起，往诣集会堂。至已，坐于已设之座。坐已，世尊告诸比丘言：“诸比丘，汝等今者，为何论而集坐？复有何论中断未迄耶？”“世尊，我等于饭后，从行乞归来，齐集于集会堂而坐时，生起如是之论：‘贤友们，稀有！贤友们，未曾有！彼知者、见者、阿罗汉、正等觉者世尊已宣说：身至念(kāyagatāsati)若经修习、多修习，则有大果、大利益。’世尊，此乃我等中断之论，尔时世尊已至。”

154. ‘‘කථං භාවිතා ච, භික්ඛවෙ, කායගතාසති කථං බහුලීකතා මහප්ඵලා හොති මහානිසංසා? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො සතොව අස්සසති සතොව පස්සසති; දීඝං වා අස්සසන්තො ‘දීඝං අස්සසාමී’ති පජානාති, දීඝං වා පස්සසන්තො ‘දීඝං පස්සසාමී’ති පජානාති; රස්සං වා අස්සසන්තො ‘රස්සං අස්සසාමී’ති පජානාති, රස්සං වා පස්සසන්තො ‘රස්සං පස්සසාමී’ති පජානාති; ‘සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘සබ්බකායපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති; ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති, ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො යෙ ගෙහසිතා සරසඞ්කප්පා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති එකොදි හොති සමාධියති. එවං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

154. “诸比丘，如何修习、如何多修身至念(kāyagatāsati)，才能有大果、大利益？诸比丘，于此，比丘往赴林野、或往赴树下、或往赴空寂处，结跏趺坐，正直其身，置念于面前。他具念地出息，具念地入息。出长息时，了知：‘我出长息’；入长息时，了知：‘我入长息’。出短息时，了知：‘我出短息’；入短息时，了知：‘我入短息’。他修学：‘我将觉知全身而出息’；他修学：‘我将觉知全身而入息’。他修学：‘我将平静身行而出息’；他修学：‘我将平静身行而入息’。当他如是不放逸、精勤、自我策励而住时，凡依于家的思惟即被舍断。因舍断彼等，其心于内安住、沉静、专一、得定。诸比丘，比丘如是修习身至念。”

‘‘පුන [Pg.132] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගච්ඡන්තො වා ‘ගච්ඡාමී’ති පජානාති, ඨිතො වා ‘ඨිතොම්හී’ති පජානාති, නිසින්නො වා ‘නිසින්නොම්හී’ති පජානාති, සයානො වා ‘සයානොම්හී’ති පජානාති. යථා යථා වා පනස්ස කායො පණිහිතො හොති, තථා තථා නං පජානාති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො යෙ ගෙහසිතා සරසඞ්කප්පා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති එකොදි හොති සමාධියති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

“再者，诸比丘，比丘行走时，了知：‘我行走’；站立时，了知：‘我站立’；坐着时，了知：‘我坐着’；躺卧时，了知：‘我躺卧’。其身体如何安住，他即如是了知。当他如是不放逸、精勤、自我策励而住时，凡依于家的思惟即被舍断。因舍断彼等，其心于内安住、沉静、专一、得定。诸比丘，比丘亦如是修习身至念。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොති, ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ සම්පජානකාරී හොති, අසිතෙ පීතෙ ඛායිතෙ සායිතෙ සම්පජානකාරී හොති, උච්චාරපස්සාවකම්මෙ සම්පජානකාරී හොති, ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී හොති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො යෙ ගෙහසිතා සරසඞ්කප්පා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති එකොදි හොති සමාධියති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

再者，诸比丘，比丘于前进、后退时保持正知，于前视、环顾时保持正知，于屈、伸时保持正知，于持僧伽梨、钵、衣时保持正知，于食、饮、嚼、尝时保持正知，于大小便时保持正知，于行、住、坐、卧、醒、语、默时保持正知。他如是住于不放逸、热忱、策励，舍离了与居家生活相关的寻思。因舍离彼等，其心于内安立、安住，达至一境，得入于定。诸比丘，比丘如是修习身至念。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං උද්ධං පාදතලා අධො කෙසමත්ථකා තචපරියන්තං පූරං නානප්පකාරස්ස අසුචිනො පච්චවෙක්ඛති – ‘අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ කෙසා ලොමා නඛා දන්තා තචො මංසං න්හාරු අට්ඨි අට්ඨිමිඤ්ජං වක්කං හදයං යකනං කිලොමකං පිහකං පප්ඵාසං අන්තං අන්තගුණං උදරියං කරීසං පිත්තං සෙම්හං පුබ්බො ලොහිතං සෙදො මෙදො අස්සු වසා ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා ලසිකා මුත්ත’න්ති.

再者，诸比丘，比丘观察此身，自足底而上，自发顶而下，为皮所包，充满种种不净：“此身中有发、毛、爪、齿、皮、肉、筋、骨、骨髓、肾、心、肝、肋膜、脾、肺、大肠、小肠、胃中物、粪、胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、油脂、唾、涕、关节滑液、尿。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උභතොමුඛා පුතොළි පූරා නානාවිහිතස්ස ධඤ්ඤස්ස, සෙය්‍යථිදං – සාලීනං වීහීනං මුග්ගානං මාසානං තිලානං තණ්ඩුලානං, තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො මුඤ්චිත්වා පච්චවෙක්ඛෙය්‍ය – ‘ඉමෙ සාලී ඉමෙ වීහී ඉමෙ මුග්ගා ඉමෙ මාසා ඉමෙ තිලා ඉමෙ තණ්ඩුලා’ති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං උද්ධං පාදතලා අධො කෙසමත්ථකා තචපරියන්තං පූරං [Pg.133] නානප්පකාරස්ස අසුචිනො පච්චවෙක්ඛති – ‘අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ කෙසා ලොමා නඛා දන්තා තචො මංසං න්හාරු අට්ඨි අට්ඨිමිඤ්ජං වක්කං හදයං යකනං කිලොමකං පිහකං පප්ඵාසං අන්තං අන්තගුණං උදරියං කරීසං පිත්තං සෙම්හං පුබ්බො ලොහිතං සෙදො මෙදො අස්සු වසා ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා ලසිකා මුත්ත’න්ති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො යෙ ගෙහසිතා සරසඞ්කප්පා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති එකොදි හොති සමාධියති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

“诸比丘，譬如一个两头开口的袋子，装满了各种谷物，即：稻米、粳米、绿豆、大豆、芝麻、米。有眼之人打开它，会如此省察：‘这是稻米，这是粳米，这是绿豆，这是大豆，这是芝麻，这是米。’同样地，诸比丘，比丘如此省察此身：从脚掌向上，从发顶向下，为皮肤所包裹，充满种种不净之物：‘此身中有发、毛、甲、齿、皮、肉、筋、骨、髓、肾、心、肝、膜、脾、肺、肠、肠膜、胃中物、粪、胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、膏、唾、涕、关节液、尿。’当他如此不放逸、精勤、专心致志地安住时，凡与居家有关的思惟即被断除。因断除彼等，其心于内安住、沉静、专一、得定。诸比丘，比丘亦如是修习身至念(kāyagatāsati)。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං යථාඨිතං යථාපණිහිතං ධාතුසො පච්චවෙක්ඛති – ‘අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ පථවීධාතු ආපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතූ’ති.

“再者，诸比丘，比丘依界而省察此身，如其所住，如其所置：‘此身中有地界、水界、火界、风界。’”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා ගාවිං වධිත්වා චතුමහාපථෙ බිලසො විභජිත්වා නිසින්නො අස්ස; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං යථාඨිතං යථාපණිහිතං ධාතුසො පච්චවෙක්ඛති – ‘අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ පථවීධාතු ආපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතූ’ති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො යෙ ගෙහසිතා සරසඞ්කප්පා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති එකොදි හොති සමාධියති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

“诸比丘，譬如一位熟练的屠牛夫或其学徒，屠宰了牛后，在四衢道口将其分解成块而坐。正是如此，诸比丘，比丘对此身，如其所住，如其所置，依界观察：‘于此身中，有地界、水界、火界、风界。’当他如此不放逸、热忱、精勤而住时，那些依于俗家的散乱思惟即被断除。因其断除，心便安住于内、沉静、归于一境、得定。诸比丘，比丘亦如此修习身至念。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සෙය්‍යථාපි පස්සෙය්‍ය සරීරං සිවථිකාය ඡඩ්ඩිතං එකාහමතං වා ද්වීහමතං වා තීහමතං වා උද්ධුමාතකං විනීලකං විපුබ්බකජාතං. සො ඉමමෙව කායං උපසංහරති – ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’ති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො යෙ ගෙහසිතා සරසඞ්කප්පා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සන්තිට්ඨති සන්නිසීදති එකොදි හොති සමාධියති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

“再者，诸比丘，比丘譬如看见被弃于冢间的尸体，死后一日、二日或三日，已膨胀、青瘀、脓烂。他便将此与自身相比对：‘诚然，此身亦是如此法，将成如此性，不离如此性。’当他如此不放逸、热忱、精勤而住时，那些依于俗家的散乱思惟即被断除。因其断除，心便安住于内、沉静、归于一境、得定。诸比丘，比丘亦如此修习身至念。”

‘‘පුන [Pg.134] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සෙය්‍යථාපි පස්සෙය්‍ය සරීරං සිවථිකාය ඡඩ්ඩිතං කාකෙහි වා ඛජ්ජමානං කුලලෙහි වා ඛජ්ජමානං ගිජ්ඣෙහි වා ඛජ්ජමානං කඞ්කෙහි වා ඛජ්ජමානං සුනඛෙහි වා ඛජ්ජමානං බ්‍යග්ඝෙහි වා ඛජ්ජමානං දීපීහි වා ඛජ්ජමානං සිඞ්ගාලෙහි වා ඛජ්ජමානං විවිධෙහි වා පාණකජාතෙහි ඛජ්ජමානං. සො ඉමමෙව කායං උපසංහරති – ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’ති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස…පෙ… එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

“再者，诸比丘，比丘譬如看见被弃于冢间的尸体，正被乌鸦所食，或被鹰隼所食，或被秃鹫所食，或被苍鹭所食，或被狗所食，或被虎所食，或被豹所食，或被豺所食，或被种种虫类所食。他便将此与自身相比对：‘诚然，此身亦是如此法，将成如此性，不离如此性。’当他如此不放逸、热忱、精勤而住时，那些依于俗家的散乱思惟即被断除。因其断除，心便安住于内、沉静、归于一境、得定。诸比丘，比丘亦如此修习身至念。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සෙය්‍යථාපි පස්සෙය්‍ය සරීරං සිවථිකාය ඡඩ්ඩිතං අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං සමංසලොහිතං න්හාරුසම්බන්ධං…පෙ… අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං නිම්මංසලොහිතමක්ඛිතං න්හාරුසම්බන්ධං…පෙ… අට්ඨිකසඞ්ඛලිකං අපගතමංසලොහිතං න්හාරුසම්බන්ධං…පෙ… අට්ඨිකානි අපගතසම්බන්ධානි දිසාවිදිසාවික්ඛිත්තානි අඤ්ඤෙන හත්ථට්ඨිකං අඤ්ඤෙන පාදට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ගොප්ඵකට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ජඞ්ඝට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ඌරුට්ඨිකං අඤ්ඤෙන කටිට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ඵාසුකට්ඨිකං අඤ්ඤෙන පිට්ඨිට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ඛන්ධට්ඨිකං අඤ්ඤෙන ගීවට්ඨිකං අඤ්ඤෙන හනුකට්ඨිකං අඤ්ඤෙන දන්තට්ඨිකං අඤ්ඤෙන සීසකටාහං. සො ඉමමෙව කායං උපසංහරති – ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’ති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස…පෙ… එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

再者，诸比丘，比丘犹如看见被弃于墓地的尸骸，骨锁相连，尚带血肉，由筋腱连结……乃至骸骨散离，抛于四方：此处为手骨，彼处为足骨，此处为踝骨，彼处为胫骨，此处为股骨，彼处为腰骨，此处为肋骨，彼处为脊骨，此处为肩骨，彼处为颈骨，此处为颔骨，彼处为牙骨，此处为头盖骨。他便将此身与彼相比对：“诚然，此身亦具此法，必成此状，无法超越。”他如是不放逸……诸比丘，比丘如是修习身至念。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සෙය්‍යථාපි පස්සෙය්‍ය සරීරං සිවථිකාය ඡඩ්ඩිතං – අට්ඨිකානි සෙතානි සඞ්ඛවණ්ණපටිභාගානි …පෙ… අට්ඨිකානි පුඤ්ජකිතානි තෙරොවස්සිකානි…පෙ… අට්ඨිකානි පූතීනි චුණ්ණකජාතානි. සො ඉමමෙව කායං උපසංහරති – ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’ති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස…පෙ… එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

再者，诸比丘，比丘犹如看见被弃于墓地的尸骸——骸骨洁白，色如螺贝……骸骨堆积，经历一年以上……骸骨腐朽，化为粉尘。他便将此身与彼相比对：“诚然，此身亦具此法，必成此状，无法超越。”他如是不放逸……诸比丘，比丘如是修习身至念。

155. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති [Pg.135] පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, දක්ඛො න්හාපකො වා න්හාපකන්තෙවාසී වා කංසථාලෙ න්හානීයචුණ්ණානි ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං සන්නෙය්‍ය, සායං න්හානීයපිණ්ඩි ස්නෙහානුගතා ස්නෙහපරෙතා සන්තරබාහිරා ඵුටා ස්නෙහෙන න ච පග්ඝරිණී; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස විවෙකජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස…පෙ… එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

155. “再者，诸比丘，比丘离诸欲……证得并安住于初禅。他以此身，为由离而生的喜乐所浸润、遍润、充满、遍布，其全身无一处不为由离而生的喜乐所遍满。譬如，诸比丘，熟练的澡浴师或其弟子，在铜盆中撒入澡豆粉，洒水再三，揉合成团。彼澡豆团为水渗透，为水浸透，内外遍布，然不滴漏。正是如此，诸比丘，比丘亦以此身，为由离而生的喜乐所浸润、遍润、充满、遍布，其全身无一处不为由离而生的喜乐所遍满。当他如是不放逸时……诸比丘，比丘亦如是修习身至念。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උදකරහදො ගම්භීරො උබ්භිදොදකො. තස්ස නෙවස්ස පුරත්ථිමාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං න පච්ඡිමාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං න උත්තරාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං න දක්ඛිණාය දිසාය උදකස්ස ආයමුඛං; දෙවො ච න කාලෙන කාලං සම්මා ධාරං අනුප්පවෙච්ඡෙය්‍ය; අථ ඛො තම්හාව උදකරහදා සීතා වාරිධාරා උබ්භිජ්ජිත්වා තමෙව උදකරහදං සීතෙන වාරිනා අභිසන්දෙය්‍ය පරිසන්දෙය්‍ය පරිපූරෙය්‍ය පරිප්ඵරෙය්‍ය, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො උදකරහදස්ස සීතෙන වාරිනා අප්ඵුටං අස්ස; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස සමාධිජෙන පීතිසුඛෙන අප්ඵුටං හොති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස…පෙ… එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

再者，诸比丘，比丘平息寻与伺……乃至……证得并安住于第二禅。他以由定而生的喜乐，浸润、遍润、充满、遍满此身，其身体的任何部分，无不为由定而生的喜乐所遍满。诸比丘，譬如有一深邃的湖泊，泉水从内部涌出，其东方、西方、北方、南方皆无入水口，天也不时时降下相应的雨霖。然而，从那湖泊里涌出清凉的水流，以清凉的水浸润、遍润、充满、遍满那湖泊，其整个湖泊的任何部分，无不为清凉的水所遍满。正是如此，诸比丘，比丘以由定而生的喜乐，浸润、遍润、充满、遍满此身，其身体的任何部分，无不为由定而生的喜乐所遍满。他如此不放逸……乃至……诸比丘，比丘就是这样修习身至念。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උප්පලිනියං වා පදුමිනියං වා පුණ්ඩරීකිනියං වා අප්පෙකච්චානි උප්පලානි වා පදුමානි වා පුණ්ඩරීකානි වා [Pg.136] උදකෙ ජාතානි උදකෙ සංවඩ්ඪානි උදකානුග්ගතානි අන්තොනිමුග්ගපොසීනි, තානි යාව චග්ගා යාව ච මූලා සීතෙන වාරිනා අභිසන්නානි පරිසන්නානි පරිපූරානි පරිප්ඵුටානි, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතං උප්පලානං වා පදුමානං වා පුණ්ඩරීකානං වා සීතෙන වාරිනා අප්ඵුටං අස්ස; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අභිසන්දෙති පරිසන්දෙති පරිපූරෙති පරිප්ඵරති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස නිප්පීතිකෙන සුඛෙන අප්ඵුටං හොති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස…පෙ… එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

再者，诸比丘，比丘因喜的远离……（略）……具足第三禅而住。他以无喜之乐浸润、遍润、充满、遍布此身，其全身没有一处不为无喜之乐所遍及。诸比丘，譬如在青莲池、红莲池或白莲池中，有某些青莲、红莲或白莲，生于水中，长于水中，未出水面，沉浸水中而生长，它们从顶至根，都被清凉的水所浸润、遍润、充满、遍布，所有这些莲花，没有一处不为清凉的水所遍及；诸比丘，正是如此，比丘以无喜之乐浸润、遍润、充满、遍布此身，其全身没有一处不为无喜之乐所遍及。他如此不放逸……（略）……诸比丘，比丘亦如是修习身至念。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො ඉමමෙව කායං පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන ඵරිත්වා නිසින්නො හොති; නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන අප්ඵුටං හොති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො ඔදාතෙන වත්ථෙන සසීසං පාරුපිත්වා නිසින්නො අස්ස, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස ඔදාතෙන වත්ථෙන අප්ඵුටං අස්ස; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඉමමෙව කායං පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන ඵරිත්වා නිසින්නො හොති, නාස්ස කිඤ්චි සබ්බාවතො කායස්ස පරිසුද්ධෙන චෙතසා පරියොදාතෙන අප්ඵුටං හොති. තස්ස එවං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො යෙ ගෙහසිතා සරසඞ්කප්පා තෙ පහීයන්ති. තෙසං පහානා අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සන්තිට්ඨති, සන්නිසීදති එකොදි හොති සමාධියති. එවම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායගතාසතිං භාවෙති.

“再者，诸比丘，比丘因舍离乐……（等）……，具足第四禅而住。他以周遍清净、皎洁之心遍满此身而坐，其遍身无有任何一处不为周遍清净、皎洁之心所遍满。诸比丘，譬如有人以白净之布连头覆盖而坐，其遍身无有任何一处不为白净之布所覆盖；正是如此，诸比丘，比丘以周遍清净、皎洁之心遍满此身而坐，其遍身无有任何一处不为周遍清净、皎洁之心所遍满。当他如是不放逸、精勤、策励自心而住时，那些依于俗家的奔逸思惟即被舍断。因舍断彼等，其心便仅于内安住、沉静、专注、入定。诸比丘，比丘亦如是修习身至念。”

156. ‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා, අන්තොගධාවාස්ස කුසලා ධම්මා යෙ කෙචි විජ්ජාභාගියා. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි මහාසමුද්දො චෙතසා ඵුටො, අන්තොගධාවාස්ස කුන්නදියො යා කාචි සමුද්දඞ්ගමා; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා, අන්තොගධාවාස්ස කුසලා ධම්මා යෙ කෙචි විජ්ජාභාගියා.

156. “诸比丘，任何人若修习、多作身至念，则一切属于明分之善法，皆含摄于此身至念中。诸比丘，譬如任何人若以心遍满大海，则一切汇入大海之小河皆含摄于其中；正是如此，诸比丘，任何人若修习、多作身至念，则一切属于明分之善法，皆含摄于此身至念中。”

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, කායගතාසති අභාවිතා අබහුලීකතා, ලභති තස්ස මාරො ඔතාරං, ලභති තස්ස මාරො ආරම්මණං. සෙය්‍යථාපි[Pg.137], භික්ඛවෙ, පුරිසො ගරුකං සිලාගුළං අල්ලමත්තිකාපුඤ්ජෙ පක්ඛිපෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු තං ගරුකං සිලාගුළං අල්ලමත්තිකාපුඤ්ජෙ ලභෙථ ඔතාර’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි කායගතාසති අභාවිතා අබහුලීකතා, ලභති තස්ස මාරො ඔතාරං, ලභති තස්ස මාරො ආරම්මණං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං ; අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු සො පුරිසො අමුං සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි කායගතාසති අභාවිතා අබහුලීකතා, ලභති තස්ස මාරො ඔතාරං, ලභති තස්ස මාරො ආරම්මණං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උදකමණිකො රිත්තො තුච්ඡො ආධාරෙ ඨපිතො; අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උදකභාරං ආදාය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු සො පුරිසො ලභෙථ උදකස්ස නික්ඛෙපන’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි කායගතාසති අභාවිතා අබහුලීකතා, ලභති තස්ස මාරො ඔතාරං, ලභති තස්ස මාරො ආරම්මණං’’.

“诸比丘，对任何身至念(kāyagatāsati)未修习、未多修者，魔罗就能获得可乘之机，魔罗就能获得攀缘。诸比丘，譬如有人将一个沉重的石球投进一堆湿黏土中。诸比丘，你们认为如何？那个沉重的石球能否进入那堆湿黏土中？”“是的，世尊。”“正是如此，诸比丘，对任何身至念未修习、未多修者，魔罗就能获得可乘之机，魔罗就能获得攀缘。诸比丘，譬如有一根干燥无脂的木柴；这时有个人带着上钻木走来说：‘我要生火，我要让火出现。’诸比丘，你们认为如何？那个人用上钻木在那根干燥无脂的木柴上摩擦，能否生出火，让火出现呢？”“是的，世尊。”“正是如此，诸比丘，对任何身至念未修习、未多修者，魔罗就能获得可乘之机，魔罗就能获得攀缘。诸比丘，譬如有一个空空如也的水罐放在架子上；这时有个人带着一担水走来。诸比丘，你们认为如何？那个人能否有地方倒水呢？”“是的，世尊。”“正是如此，诸比丘，对任何身至念未修习、未多修者，魔罗就能获得可乘之机，魔罗就能获得攀缘。”

157. ‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා, න තස්ස ලභති මාරො ඔතාරං, න තස්ස ලභති මාරො ආරම්මණං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො ලහුකං සුත්තගුළං සබ්බසාරමයෙ අග්ගළඵලකෙ පක්ඛිපෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු සො පුරිසො තං ලහුකං සුත්තගුළං සබ්බසාරමයෙ අග්ගළඵලකෙ ලභෙථ ඔතාර’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා, න තස්ස ලභති මාරො ඔතාරං, න තස්ස ලභති මාරො ආරම්මණං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං ; අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උත්තරාරණිං ආදාය – ‘අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙස්සාමි, තෙජො පාතුකරිස්සාමී’ති. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු සො පුරිසො අමුං අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙන්තො අග්ගිං අභිනිබ්බත්තෙය්‍ය, තෙජො පාතුකරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ[Pg.138], යස්ස කස්සචි කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා, න තස්ස ලභති මාරො ඔතාරං, න තස්ස ලභති මාරො ආරම්මණං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උදකමණිකො පූරො උදකස්ස සමතිත්තිකො කාකපෙය්‍යො ආධාරෙ ඨපිතො; අථ පුරිසො ආගච්ඡෙය්‍ය උදකභාරං ආදාය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු සො පුරිසො ලභෙථ උදකස්ස නික්ඛෙපන’’න්ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා, න තස්ස ලභති මාරො ඔතාරං, න තස්ස ලභති මාරො ආරම්මණං’’.

157. “诸比丘，于任何已修习、多修身至念者，魔罗不得其便，魔罗不得所缘。诸比丘，譬如有人将一轻线球投于一块全由心材所成的门板。诸比丘，你们意下如何？那人能否以该轻线球于那块全由心材所成的门板上获得空隙呢？”“不也，世尊。”“正是如此，诸比丘，于任何已修习、多修身至念者，魔罗不得其便，魔罗不得所缘。诸比丘，譬如有一根潮湿带液的木柴，这时有人持上钻木前来，想：‘我将生火，我将显现火。’诸比丘，你们意下如何？那人持上钻木于那根潮湿带液的木柴上摩擦，能否生出火、显现火呢？”“不也，世尊。”“正是如此，诸比丘，于任何已修习、多修身至念者，魔罗不得其便，魔罗不得所缘。诸比丘，譬如有一水罐，满水，水面齐缘，乌鸦可饮，置于架上；这时有人担水前来。诸比丘，你们意下如何？那人能否找到地方倒水进去呢？”“不也，世尊。”“正是如此，诸比丘，于任何已修习、多修身至念者，魔罗不得其便，魔罗不得所缘。”

158. ‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා, සො යස්ස යස්ස අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස චිත්තං අභිනින්නාමෙති අභිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාය, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සතිආයතනෙ. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උදකමණිකො පූරො උදකස්ස සමතිත්තිකො කාකපෙය්‍යො ආධාරෙ ඨපිතො. තමෙනං බලවා පුරිසො යතො යතො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය, ආගච්ඡෙය්‍ය උදක’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා සො, යස්ස යස්ස අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස චිත්තං අභිනින්නාමෙති අභිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාය, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සතිආයතනෙ. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සමෙ භූමිභාගෙ චතුරස්සා පොක්ඛරණී අස්ස ආළිබන්ධා පූරා උදකස්ස සමතිත්තිකා කාකපෙය්‍යා. තමෙනං බලවා පුරිසො යතො යතො ආළිං මුඤ්චෙය්‍ය ආගච්ඡෙය්‍ය උදක’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා, සො යස්ස යස්ස අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස චිත්තං අභිනින්නාමෙති අභිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාය, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සතිආයතනෙ. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සුභූමියං චතුමහාපථෙ ආජඤ්ඤරථො යුත්තො අස්ස ඨිතො ඔධස්තපතොදො ; තමෙනං දක්ඛො යොග්ගාචරියො අස්සදම්මසාරථි අභිරුහිත්වා වාමෙන හත්ථෙන රස්මියො ගහෙත්වා දක්ඛිණෙන හත්ථෙන පතොදං ගහෙත්වා යෙනිච්ඡකං යදිච්ඡකං සාරෙය්‍යාපි [Pg.139] පච්චාසාරෙය්‍යාපි; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි කායගතාසති භාවිතා බහුලීකතා, සො යස්ස යස්ස අභිඤ්ඤාසච්ඡිකරණීයස්ස ධම්මස්ස චිත්තං අභිනින්නාමෙති අභිඤ්ඤාසච්ඡිකිරියාය, තත්‍ර තත්‍රෙව සක්ඛිභබ්බතං පාපුණාති සති සතිආයතනෙ’’.

158. “诸比丘，任何人若已修习、多作身至念（kāyagatāsati），当他为以证智亲证而将心倾向于任何能以证智亲证之法时，只要因缘具足，他就在彼彼之处达到能够作证的状态。诸比丘，譬如有一水罐，充满水，水满及缘，乌鸦可饮，置于架上。若有力之人从任何方向倾斜它，水即流出。”“诚然，尊者。”“正是如此，诸比丘，任何人若已修习、多作身至念，当他为以证智亲证而将心倾向于任何能以证智亲证之法时，只要因缘具足，他就在彼彼之处达到能够作证的状态。诸比丘，譬如在平坦之地有一四方莲池，筑有堤岸，充满水，水满及岸，乌鸦可饮。若有力之人从任何方向掘开堤岸，水即流出。”“诚然，尊者。”“正是如此，诸比丘，任何人若已修习、多作身至念，当他为以证智亲证而将心倾向于任何能以证智亲证之法时，只要因缘具足，他就在彼彼之处达到能够作证的状态。诸比丘，譬如在平坦之地的四衢大道上，停放着一辆套有良马、放下马鞭的马车。若有善巧的调御师、驯马者登上此车，左手握缰，右手持鞭，便能随心所欲地驱车前进或后退。正是如此，诸比丘，任何人若已修习、多作身至念，当他为以证智亲证而将心倾向于任何能以证智亲证之法时，只要因缘具足，他就在彼彼之处达到能够作证的状态。”

159. ‘‘කායගතාය, භික්ඛවෙ, සතියා ආසෙවිතාය භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය දසානිසංසා පාටිකඞ්ඛා. අරතිරතිසහො හොති, න ච තං අරති සහති, උප්පන්නං අරතිං අභිභුය්‍ය විහරති.

159. “诸比丘，于身至念，若已亲近、已修习、已多作、已作为车乘、已作为基础、已实行、已熟习、已善精勤，则可预期十种利益。他能堪忍不乐与乐，不为不乐所胜伏，并克服已生起的不乐而安住。”

‘‘භයභෙරවසහො හොති, න ච තං භයභෙරවං සහති, උප්පන්නං භයභෙරවං අභිභුය්‍ය විහරති.

“他能堪忍恐惧与怖畏，不为恐惧与怖畏所胜伏，并克服已生起的恐惧与怖畏而安住。”

‘‘ඛමො හොති සීතස්ස උණ්හස්ස ජිඝච්ඡාය පිපාසාය ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සානං දුරුත්තානං දුරාගතානං වචනපථානං, උප්පන්නානං සාරීරිකානං වෙදනානං දුක්ඛානං තිබ්බානං ඛරානං කටුකානං අසාතානං අමනාපානං පාණහරානං අධිවාසකජාතිකො හොති.

“他能忍耐寒、热、饥、渴，能忍耐蚊、虻、风、日、爬虫的接触，以及粗恶、难听的言语；对于身上生起的各种苦受——剧烈的、粗厉的、苦涩的、不适意的、不愉快的、乃至夺命的感受，他也能成为堪忍之人。”

‘‘චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී.

“他能随意、不费力、不困难地获得属于增上心、于现法乐住的四种禅那。”

‘‘සො අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චානුභොති. එකොපි හුත්වා බහුධා හොති, බහුධාපි හුත්වා එකො හොති, ආවිභාවං…පෙ… යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙති.

“他体验种种神通：即一变多，多变一；显现、隐没；穿墙、穿壁、穿山，通行无碍，犹如行于空中；于地中出没，犹如在于水中；于水上行走不沉，犹如行于陆地；于空中盘腿而行，犹如带翅之鸟；他能以手触摸、抚摸有如此大神通、大威力的日月；能以身体行使威力远达梵天界。”

‘‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණාති දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච, යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච…පෙ….

“他以清净、超于常人的天耳界，能听闻天界与人间、或远或近的两种声音。”

‘‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති. සරාගං වා චිත්තං ‘සරාගං චිත්ත’න්ති පජානාති, වීතරාගං වා චිත්තං…පෙ… සදොසං වා චිත්තං… වීතදොසං වා චිත්තං… සමොහං වා චිත්තං… වීතමොහං වා චිත්තං… සංඛිත්තං වා චිත්තං… වික්ඛිත්තං වා චිත්තං… මහග්ගතං වා චිත්තං… අමහග්ගතං වා චිත්තං… සඋත්තරං වා චිත්තං… අනුත්තරං වා චිත්තං… සමාහිතං වා චිත්තං… අසමාහිතං වා චිත්තං… විමුත්තං වා චිත්තං… අවිමුත්තං වා චිත්තං ‘අවිමුත්තං චිත්ත’න්ති පජානාති.

“他以心遍知其他有情、其他个人的心：了知有贪之心为‘有贪之心’，离贪之心为‘离贪之心’；有嗔之心为‘有嗔之心’，离嗔之心为‘离嗔之心’；有痴之心为‘有痴之心’，离痴之心为‘离痴之心’；收摄之心为‘收摄之心’，散乱之心为‘散乱之心’；广大之心为‘广大之心’，不广大之心为‘不广大之心’；有上之心为‘有上之心’，无上之心为‘无上之心’；得定之心为‘得定之心’，未得定之心为‘未得定之心’；解脱之心为‘解脱之心’，未解脱之心为‘未解脱之心’。”

‘‘සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති.

“彼能忆念种种宿住，即：一生、二生……如是，彼能忆念具有行相、具有细节的种种宿住。”

‘‘දිබ්බෙන [Pg.140] චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති.

“彼以清净、超人的天眼，见诸有情死时生时，卑劣、高尚、美貌、丑陋、善趣、恶趣，了知诸有情随业而往。”

‘‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති.

“彼因诸漏已尽，于现法中，以自证智作证，达成并安住于无漏的心解脱、慧解脱。”

‘‘කායගතාය, භික්ඛවෙ, සතියා ආසෙවිතාය භාවිතාය බහුලීකතාය යානීකතාය වත්ථුකතාය අනුට්ඨිතාය පරිචිතාය සුසමාරද්ධාය ඉමෙ දසානිසංසා පාටිකඞ්ඛා’’ති.

“诸比丘，若于身至念，已修习、已培育、已多修习、已作为车乘、已作为基础、已确立、已熟习、已善加勤修，则可预期此十种利益。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语已。彼诸比丘心意喜悦，欢喜世尊所说。

කායගතාසතිසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.

《身至念经》第九终。

10. සඞ්ඛාරුපපත්තිසුත්තං

10. 行生经

160. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘සඞ්ඛාරුපපත්තිං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි, තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

160. 如是我闻。一时，世尊住于舍卫城(Sāvatthī)祇陀林(Jetavana)给孤独(Anāthapiṇḍika)园。尔时，世尊告诸比丘言：“诸比丘！”彼诸比丘回答世尊：“尊者！”世尊如是说：“诸比丘，我当为汝等说行之生起。谛听，善思念之，我当说。”“唯然，尊者。”彼诸比丘回答世尊。世尊如是说：

161. ‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන සමන්නාගතො හොති, සුතෙන සමන්නාගතො හොති, චාගෙන සමන්නාගතො හොති, පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ඛත්තියමහාසාලානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා [Pg.141] තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

161. “诸比丘，于此，有比丘具足信，具足戒，具足闻，具足舍，具足慧。他生起这样的心念：‘啊！愿我身坏命终之后，投生于富有的刹帝利众中！’他安立此心，确立此心，修习此心。他的那些行与住，如此修习、如此多作，则导向于投生彼处。诸比丘，此即导向投生彼处之道，此即导向投生彼处之行道。”

162. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන සමන්නාගතො හොති, සුතෙන සමන්නාගතො හොති, චාගෙන සමන්නාගතො හොති, පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා බ්‍රාහ්මණමහාසාලානං…පෙ… ගහපතිමහාසාලානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

162. “再者，诸比丘，有比丘具足信，具足戒，具足闻，具足舍，具足慧。他生起这样的心念：‘啊！愿我身坏命终之后，投生于富有的婆罗门众中……乃至……富有的居士众中！’他安立此心，确立此心，修习此心。他的那些行与住，如此修习、如此多作，则导向于投生彼处。诸比丘，此即导向投生彼处之道，此即导向投生彼处之行道。”

163. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන සමන්නාගතො හොති, සුතෙන සමන්නාගතො හොති, චාගෙන සමන්නාගතො හොති, පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – ‘චාතුමහාරාජිකා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා චාතුමහාරාජිකානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

163. 诸比丘，复次，有比丘具足信、戒、闻、舍、慧。彼曾听闻：“四大王天(Cātumahārājikā)诸天长寿、美貌、多乐。”彼生此念：“善哉！我于身坏命终之后，愿能投生为四大王天诸天之同伴。”彼持守此心，确立此心，培育此心。彼如此培育、多作的此等行与住，导向于投生彼处。诸比丘，此道、此行道导向于投生彼处。

164. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන සමන්නාගතො හොති, සුතෙන සමන්නාගතො හොති, චාගෙන සමන්නාගතො හොති, පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – තාවතිංසා දෙවා…පෙ… යාමා දෙවා… තුසිතා දෙවා… නිම්මානරතී දෙවා… පරනිම්මිතවසවත්තී දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලාති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරනිම්මිතවසවත්තීනං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං [Pg.142] භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

164. 诸比丘，复次，有比丘具足信、戒、闻、舍、慧。彼曾听闻：“三十三天(Tāvatiṃsā)诸天……夜摩天(Yāmā)诸天……兜率天(Tusitā)诸天……化乐天(Nimmānaratī)诸天……他化自在天(Paranimmitavasavattī)诸天长寿、美貌、多乐。”彼生此念：“善哉！我于身坏命终之后，愿能投生为他化自在天诸天之同伴。”彼持守此心，确立此心，培育此心。彼如此培育、多作的此等行与住，导向于投生彼处。诸比丘，此道、此行道导向于投生彼处。

165. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන සමන්නාගතො හොති, සුතෙන සමන්නාගතො හොති, චාගෙන සමන්නාගතො හොති, පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – ‘සහස්සො බ්‍රහ්මා දීඝායුකො වණ්ණවා සුඛබහුලො’ති. සහස්සො, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා සහස්සිලොකධාතුං ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. යෙපි තත්ථ සත්තා උපපන්නා තෙපි ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, චක්ඛුමා පුරිසො එකං ආමණ්ඩං හත්ථෙ කරිත්වා පච්චවෙක්ඛෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සහස්සො බ්‍රහ්මා සහස්සිලොකධාතුං ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. යෙපි තත්ථ සත්තා උපපන්නා තෙපි ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා සහස්සස්ස බ්‍රහ්මුනො සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

165. 再者，诸比丘，有比丘具足信、戒、闻、舍、慧。他曾听闻：“娑哈萨(Sahassa)梵天长寿、美貌、多乐。”诸比丘，娑哈萨梵天以胜解遍满千世界而住；凡投生于彼处的有情，他也以胜解遍满他们而住。诸比丘，譬如一位有眼之人，将一颗庵摩罗果(āmaṇḍa)置于手中而观察；正是如此，诸比丘，娑哈萨梵天以胜解遍满千世界而住；凡投生于彼处的有情，他也以胜解遍满他们而住。他心想：“啊，愿我身坏命终之后，得生为娑哈萨梵天的同伴！”他存续此心，坚固此心，培育此心。他的那些行与住，如此修习，如此多作，则导向投生于彼处。诸比丘，此即是道，此即是行道，导向投生于彼处。

166. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන සමන්නාගතො හොති, සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – ද්විසහස්සො බ්‍රහ්මා…පෙ… තිසහස්සො බ්‍රහ්මා… චතුසහස්සො බ්‍රහ්මා… පඤ්චසහස්සො බ්‍රහ්මා දීඝායුකො වණ්ණවා සුඛබහුලොති. පඤ්චසහස්සො, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා පඤ්චසහස්සිලොකධාතුං ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. යෙපි තත්ථ සත්තා උපපන්නා තෙපි ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, චක්ඛුමා පුරිසො පඤ්ච ආමණ්ඩානි හත්ථෙ කරිත්වා පච්චවෙක්ඛෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චසහස්සො බ්‍රහ්මා පඤ්චසහස්සිලොකධාතුං ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. යෙපි තත්ථ සත්තා උපපන්නා තෙපි ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා පඤ්චසහස්සස්ස බ්‍රහ්මුනො සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස [Pg.143] තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

166. “再者，诸比丘，有比丘具足信、戒、闻、舍、慧。他曾听闻：‘二千梵天……乃至……三千梵天……四千梵天……五千梵天长寿、美貌、多乐。’诸比丘，五千梵天遍满五千世界，以胜解安住；凡投生于彼处的有情，也都能遍满并以胜解安住。譬如，诸比丘，有眼之人将五颗蓖麻子置于手中而观察；正是如此，诸比丘，五千梵天遍满五千世界，以胜解安住；凡投生于彼处的有情，也都能遍满并以胜解安住。他这样想：‘善哉！愿我身坏命终后，能投生为五千梵天的同伴！’他保持此心，立定此心，修习此心。他的那些行与住，如此修习、如此多作，就有助于投生到那里。诸比丘，这便是导向投生那里的道路，这便是导向投生那里的行道。”

167. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන සමන්නාගතො හොති, සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – ‘දසසහස්සො බ්‍රහ්මා දීඝායුකො වණ්ණවා සුඛබහුලො’ති. දසසහස්සො, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා දසසහස්සිලොකධාතුං ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. යෙපි තත්ථ සත්තා උපපන්නා තෙපි ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තො භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, දසසහස්සො බ්‍රහ්මා දසසහස්සිලොකධාතුං ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. යෙපි තත්ථ සත්තා උපපන්නා තෙපි ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා දසසහස්සස්ස බ්‍රහ්මුනො සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

167. “再者，诸比丘，有比丘具足信、戒、闻、舍、慧。他曾听闻：‘万界梵天（Dasasahasso brahmā）长寿、美丽、多乐。’诸比丘，万界梵天遍满万世界，胜解而住；他也遍满、胜解投生于彼处的有情而住。譬如，诸比丘，一颗美好、质地纯正、八面、精工细作的琉璃宝珠，被放置在红色的毛毯上，它便会发光、照耀、闪耀；正是如此，诸比丘，万界梵天遍满万世界，胜解而住；他也遍满、胜解投生于彼处的有情而住。他这样想：‘啊，但愿我身坏命终后，能投生为万界梵天的同伴！’他持守此心，立定此心，修习此心。他的那些行与住，如此修习，如此多作，便导向投生到那里。诸比丘，这便是导向投生那里的道路，这便是导向投生那里的行道。”

168. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – ‘සතසහස්සො බ්‍රහ්මා දීඝායුකො වණ්ණවා සුඛබහුලො’ති. සතසහස්සො, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා සතසහස්සිලොකධාතුං ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. යෙපි තත්ථ සත්තා උපපන්නා තෙපි ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, නික්ඛං ජම්බොනදං දක්ඛකම්මාරපුත්තඋක්කාමුඛසුකුසලසම්පහට්ඨං පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තං භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සතසහස්සො බ්‍රහ්මා සතසහස්සිලොකධාතුං ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. යෙපි තත්ථ සත්තා උපපන්නා තෙපි ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා සතසහස්සස්ස බ්‍රහ්මුනො සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති[Pg.144]. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

168. 再者，诸比丘，有比丘具足信、戒、闻、舍、慧。他曾听闻：“名为百千（Satasahassa）的梵天长寿、美貌、多乐。”诸比丘，百千梵天遍满十万世界，胜解而住；凡投生于彼处之有情，亦遍满、胜解而住。诸比丘，譬如由熟练金匠之子在熔炉口善加锤炼的阎浮那陀金饰，置于淡红色毛毯上，既发光，又闪耀，且光彩照人；正是如此，诸比丘，百千梵天遍满十万世界，胜解而住；凡投生于彼处之有情，亦遍满、胜解而住。他生起此念：“啊！愿我身坏命终之后，得生为百千梵天之同伴！”于是他持守此心，立定此心，修习此心。他如此修习、如此多作的此等行与住，即导向投生于彼处。诸比丘，此是道，此是行道，其导向投生于彼处。

169. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – ආභා දෙවා…පෙ… පරිත්තාභා දෙවා… අප්පමාණාභා දෙවා… ආභස්සරා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලාති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ආභස්සරානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

169. 再者，诸比丘，有比丘具足信、戒、闻、舍、慧。他听闻：“光天(Ābhā devā)……少光天(Parittābhā devā)……无量光天(Appamāṇābhā devā)……光音天(Ābhassarā devā)寿命长久，容色美丽，安乐众多。”他心想：“善哉，愿我身坏命终之后，得生为光音天之同伴！”他保持此心，坚固此心，修习此心。他的这些行与住，如此修习，如此多作，即导向投生于彼处。诸比丘，此即导向投生于彼处之道，此即其行道。

170. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන … සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – පරිත්තසුභා දෙවා…පෙ… අප්පමාණසුභා දෙවා… සුභකිණ්හා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලාති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුභකිණ්හානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

170. 再者，诸比丘，有比丘具足信、戒、闻、舍、慧。他听闻：“少净天(Parittasubhā devā)……无量净天(Appamāṇasubhā devā)……遍净天(Subhakiṇhā devā)寿命长久，容色美丽，安乐众多。”他心想：“善哉，愿我身坏命终之后，得生为遍净天之同伴！”他保持此心，坚固此心，修习此心。他的这些行与住，如此修习，如此多作，即导向投生于彼处。诸比丘，此即导向投生于彼处之道，此即其行道。

171. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – වෙහප්ඵලා දෙවා…පෙ… අවිහා දෙවා… අතප්පා දෙවා… සුදස්සා දෙවා… සුදස්සී දෙවා… අකනිට්ඨා දෙවා දීඝායුකා වණ්ණවන්තො සුඛබහුලාති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා අකනිට්ඨානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා [Pg.145] ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

171. 再者，诸比丘，比丘具足信、戒、闻、舍、慧。他听闻：“广果天(Vehapphalā)……乃至……无烦天(Avihā)、无热天(Atappā)、善见天(Sudassā)、善现天(Sudassī)、色究竟天(Akaniṭṭhā)的天神，寿命长久，容色善妙，多有安乐。”他如是思惟：“善哉，愿我身坏命终之后，得生为色究竟天诸天之同伴！”他安置此心，决意于此，培育此心。他的那些心行与安住，因如此培育、如此多修，而导向往生彼处。诸比丘，此是道，此是行道，导向往生彼处。

172. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – ‘ආකාසානඤ්චායතනූපගා දෙවා දීඝායුකා චිරට්ඨිතිකා සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා ආකාසානඤ්චායතනූපගානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

172. 再者，诸比丘，比丘具足信、戒、闻、舍、慧。他听闻：“生于空无边处(Ākāsānañcāyatanūpagā)的天神，寿命长久，长时安住，多有安乐。”他如是思惟：“善哉，愿我身坏命终之后，得生为空无边处诸天之同伴！”他安置此心，决意于此，培育此心。他的那些心行与安住，因如此培育、如此多修，而导向往生彼处。诸比丘，此是道，此是行道，导向往生彼处。

173. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – ‘විඤ්ඤාණඤ්චායතනූපගා දෙවා දීඝායුකා චිරට්ඨිතිකා සුඛබහුලා’ති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා විඤ්ඤාණඤ්චායතනූපගානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

173. 再者，诸比丘，比丘具足信、戒、闻、舍、慧。彼曾听闻：“识无边处天(viññāṇañcāyatanūpagā devā)长寿、久住、多乐。”彼心生此念：“善哉，愿我身坏命终之后，得与识无边处天为伴而生！”彼系念于此心，安住于此心，修习此心。彼之此等行与住，如是修习、如是多作，即导向投生于彼处。诸比丘，此即导向投生于彼处之道与行道。

174. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස සුතං හොති – ආකිඤ්චඤ්ඤායතනූපගා දෙවා…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපගා දෙවා දීඝායුකා චිරට්ඨිතිකා සුඛබහුලාති. තස්ස එවං හොති – ‘අහො වතාහං කායස්ස භෙදා පරං මරණා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනූපගානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජෙය්‍ය’න්ති. සො තං චිත්තං දහති, තං චිත්තං අධිට්ඨාති, තං චිත්තං භාවෙති. තස්ස තෙ සඞ්ඛාරා ච විහාරා ච එවං භාවිතා එවං බහුලීකතා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තන්ති. අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො අයං පටිපදා තත්‍රුපපත්තියා සංවත්තති.

174. 再者，诸比丘，比丘具足信、戒、闻、舍、慧。彼曾听闻：“无所有处天(ākiñcaññāyatanūpagā devā)……乃至……非想非非想处天(nevasaññānāsaññāyatanūpagā devā)长寿、久住、多乐。”彼心生此念：“善哉，愿我身坏命终之后，得与非想非非想处天为伴而生！”彼系念于此心，安住于此心，修习此心。彼之此等行与住，如是修习、如是多作，即导向投生于彼处。诸比丘，此即导向投生于彼处之道与行道。

175. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධාය සමන්නාගතො හොති, සීලෙන… සුතෙන… චාගෙන… පඤ්ඤාය සමන්නාගතො හොති. තස්ස එවං හොති [Pg.146] – ‘අහො වතාහං ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති. සො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. අයං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න කත්ථචි උපපජ්ජතී’’ති.

175. “再者，诸比丘，比丘具足信、戒、闻、舍、慧。他这样想：‘善哉！愿我因诸漏已尽，于现法中，自证通达、作证、具足住于无漏心解脱、慧解脱。’他便因诸漏已尽，于现法中，自证通达、作证、具足住于无漏心解脱、慧解脱。诸比丘，此比丘不生于任何地方。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说了这番话。那些比丘心怀喜悦，欢喜世尊所说。

සඞ්ඛාරුපපත්තිසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.

行生经第十终。

අනුපදවග්ගො නිට්ඨිතො දුතියො.

随寻品第二终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰：

අනුපාද-සොධන-පොරිසධම්මො, සෙවිතබ්බ-බහුධාතු-විභත්ති;

බුද්ධස්ස කිත්තිනාම-චත්තාරීසෙන, ආනාපානො කායගතො උපපත්ති.

随寻、清净、善人法，应亲近与多界经，仙人山与大四十，入出息、身至、行生。

3. සුඤ්ඤතවග්ගො

3. 空品

1. චූළසුඤ්ඤතසුත්තං

1. 小空经

176. එවං [Pg.147] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එකමිදං, භන්තෙ, සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති නගරකං නාම සක්‍යානං නිගමො. තත්ථ මෙ, භන්තෙ, භගවතො සම්මුඛා සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘සුඤ්ඤතාවිහාරෙනාහං, ආනන්ද, එතරහි බහුලං විහරාමී’ති. කච්චි මෙතං, භන්තෙ, සුස්සුතං සුග්ගහිතං සුමනසිකතං සූපධාරිත’’න්ති? ‘‘තග්ඝ තෙ එතං, ආනන්ද, සුස්සුතං සුග්ගහිතං සුමනසිකතං සූපධාරිතං. පුබ්බෙපාහං, ආනන්ද, එතරහිපි සුඤ්ඤතාවිහාරෙන බහුලං විහරාමි. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, අයං මිගාරමාතුපාසාදො සුඤ්ඤො හත්ථිගවස්සවළවෙන, සුඤ්ඤො ජාතරූපරජතෙන, සුඤ්ඤො ඉත්ථිපුරිසසන්නිපාතෙන අත්ථි චෙවිදං අසුඤ්ඤතං යදිදං – භික්ඛුසඞ්ඝං පටිච්ච එකත්තං; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු අමනසිකරිත්වා ගාමසඤ්ඤං, අමනසිකරිත්වා මනුස්සසඤ්ඤං, අරඤ්ඤසඤ්ඤං පටිච්ච මනසි කරොති එකත්තං. තස්ස අරඤ්ඤසඤ්ඤාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති අධිමුච්චති. සො එවං පජානාති – ‘යෙ අස්සු දරථා ගාමසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, යෙ අස්සු දරථා මනුස්සසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, අත්ථි චෙවායං දරථමත්තා යදිදං – අරඤ්ඤසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. සො ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං ගාමසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං මනුස්සසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘අත්ථි චෙවිදං අසුඤ්ඤතං යදිදං – අරඤ්ඤසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. ඉති යඤ්හි ඛො තත්ථ න හොති තෙන තං සුඤ්ඤං සමනුපස්සති, යං පන තත්ථ අවසිට්ඨං හොති තං ‘සන්තමිදං අත්ථී’’’ති පජානාති. එවම්පිස්ස එසා, ආනන්ද, යථාභුච්චා අවිපල්ලත්ථා පරිසුද්ධා සුඤ්ඤතාවක්කන්ති භවති.

176. 如是我闻：一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)东园(Pubbārāma)鹿母讲堂(Migāramātupāsāda)。尔时，具寿阿难于傍晚时分从独住处起身，往诣世尊。既至，顶礼世尊已，坐于一面。坐于一面的具寿阿难对世尊说：“世尊，一时，世尊住在释迦族(Sakya)一个名为那伽罗迦(Nagaraka)的市镇。世尊，我在那里于世尊面前亲闻、亲受此言：‘阿难，我如今多以空住而住。’世尊，我是否善闻、善受、善作意、善受持？”“诚然，阿难，你已善闻、善受、善作意、善受持。阿难，我于往昔及如今，亦多以空住而住。譬如，阿难，此鹿母讲堂空于象、牛、马匹，空于金银，空于男女聚会；然有此不空性，即缘于比丘僧伽的此一性。正是如此，阿难，比丘不作意村想，不作意人想，缘于林野想而作意此一性。其心跃入、澄净、安住、胜解于林野想。彼如是了知：‘凡缘于村想而有之扰恼，于此无有；凡缘于人想而有之扰恼，于此无有；唯有此量之扰恼，即缘于林野想的此一性。’彼了知：‘此想域空于村想。’彼了知：‘此想域空于人想。’又了知：‘然有此不空性，即缘于林野想的此一性。’如是，于彼处，凡无有者，彼即视之为‘空’；于彼处，凡所残余者，彼即了知：‘此存在者是有的。’阿难，如是于彼，有此如实、无颠倒、极清净之趣入空性。”

177. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු අමනසිකරිත්වා මනුස්සසඤ්ඤං, අමනසිකරිත්වා අරඤ්ඤසඤ්ඤං, පථවීසඤ්ඤං පටිච්ච මනසි කරොති එකත්තං. තස්ස පථවීසඤ්ඤාය [Pg.148] චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති අධිමුච්චති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, ආසභචම්මං සඞ්කුසතෙන සුවිහතං විගතවලිකං; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු යං ඉමිස්සා පථවියා උක්කූලවික්කූලං නදීවිදුග්ගං ඛාණුකණ්ටකට්ඨානං පබ්බතවිසමං තං සබ්බං අමනසිකරිත්වා පථවීසඤ්ඤං පටිච්ච මනසි කරොති එකත්තං. තස්ස පථවීසඤ්ඤාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති අධිමුච්චති. සො එවං පජානාති – ‘යෙ අස්සු දරථා මනුස්සසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, යෙ අස්සු දරථා අරඤ්ඤසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, අත්ථි චෙවායං දරථමත්තා යදිදං – පථවීසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. සො ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං මනුස්සසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං අරඤ්ඤසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘අත්ථි චෙවිදං අසුඤ්ඤතං යදිදං – පථවීසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. ඉති යඤ්හි ඛො තත්ථ න හොති තෙන තං සුඤ්ඤං සමනුපස්සති, යං පන තත්ථ අවසිට්ඨං හොති තං ‘සන්තමිදං අත්ථී’ති පජානාති. එවම්පිස්ස එසා, ආනන්ද, යථාභුච්චා අවිපල්ලත්ථා පරිසුද්ධා සුඤ්ඤතාවක්කන්ති භවති.

177. 再者，阿难，比丘不作意人想，不作意林野想，依地想作意于单一性。他的心倾入、澄净、安住、胜解于地想。阿难，犹如一张公牛皮，用百根木楔善加铺展，没有皱褶；正是如此，阿难，比丘不作意此地的高低不平、河溪险阻、残干荆棘、山峦崎岖，凡此一切皆不作意，依地想作意于单一性。他的心倾入、澄净、安住、胜解于地想。他如是了知：“凡依人想而有的诸忧恼，于此皆无；凡依林野想而有的诸忧恼，于此皆无；唯有此分忧恼，即：依地想而有的单一性。”他了知：“此想已空于人想”，了知：“此想已空于林野想”，又了知：“尚有此不空，即：依地想而有的单一性。”如是，凡是那里没有的，他就观察它为空；凡是那里剩下的，他就了知：“这是存在的。”阿难，如是，于他而言，此即是如实、不颠倒、遍净的空性之进入。

178. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු අමනසිකරිත්වා අරඤ්ඤසඤ්ඤං, අමනසිකරිත්වා පථවීසඤ්ඤං, ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිච්ච මනසි කරොති එකත්තං. තස්ස ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති අධිමුච්චති. සො එවං පජානාති – ‘යෙ අස්සු දරථා අරඤ්ඤසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, යෙ අස්සු දරථා පථවීසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, අත්ථි චෙවායං දරථමත්තා යදිදං – ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. සො ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං අරඤ්ඤසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං පථවීසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘අත්ථි චෙවිදං අසුඤ්ඤතං යදිදං – ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. ඉති යඤ්හි ඛො තත්ථ න හොති තෙන තං සුඤ්ඤං සමනුපස්සති, යං පන තත්ථ අවසිට්ඨං හොති තං ‘සන්තමිදං අත්ථී’ති පජානාති. එවම්පිස්ස එසා, ආනන්ද, යථාභුච්චා අවිපල්ලත්ථා පරිසුද්ධා සුඤ්ඤතාවක්කන්ති භවති.

178. 再者，阿难，比丘不作意林野想，不作意地想，而是依空无边处想作意于一性。他的心倾入、澄净、安住、胜解于空无边处想。他这样了知：“那些依林野想而生的忧恼，在这里没有；那些依地想而生的忧恼，在这里没有；唯有此量之忧恼，即依空无边处想而有的一性。”他了知：“此想的境界空于林野想”，了知：“此想的境界空于地想”，了知：“有此不空，即：依空无边处想而有的一性。”如是，凡于彼处所无者，他视之为空；凡于彼处所存者，他了知：“此是存在的。”阿难，如是于他，此乃如实、不颠倒、清净的空性之进入。

179. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු අමනසිකරිත්වා පථවීසඤ්ඤං, අමනසිකරිත්වා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං, විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිච්ච මනසි කරොති එකත්තං. තස්ස විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති අධිමුච්චති. සො එවං පජානාති – ‘යෙ අස්සු දරථා පථවීසඤ්ඤං [Pg.149] පටිච්ච තෙධ න සන්ති, යෙ අස්සු දරථා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, අත්ථි චෙවායං දරථමත්තා යදිදං – විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. සො ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං පථවීසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘අත්ථි චෙවිදං අසුඤ්ඤතං යදිදං – විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. ඉති යඤ්හි ඛො තත්ථ න හොති තෙන තං සුඤ්ඤං සමනුපස්සති, යං පන තත්ථ අවසිට්ඨං හොති තං ‘සන්තමිදං අත්ථී’ති පජානාති. එවම්පිස්ස එසා, ආනන්ද, යථාභුච්චා අවිපල්ලත්ථා පරිසුද්ධා සුඤ්ඤතාවක්කන්ති භවති.

179. 复次，阿难，比丘不作意地想，不作意空无边处想，缘识无边处想而作意于一性。他的心倾入、澄净、安住、胜解于识无边处想。他如是了知：“凡缘地想而有的忧恼，于此皆无；凡缘空无边处想而有的忧恼，于此皆无；仅有此量的忧恼，即缘识无边处想而有的一性。”他了知：“此想空于地想”；了知：“此想空于空无边处想”；了知：“有此不空性，即缘识无边处想而有的一性。”如是，凡于彼处不存在的，他即视之为“空”；而凡于彼处残存的，他了知：“此现存者是有的。”阿难，对他而言，这如实、不颠倒、纯净的空性之进入便如此发生。

180. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු අමනසිකරිත්වා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං, අමනසිකරිත්වා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පටිච්ච මනසි කරොති එකත්තං. තස්ස ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති අධිමුච්චති. සො එවං පජානාති – ‘යෙ අස්සු දරථා ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, යෙ අස්සු දරථා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, අත්ථි චෙවායං දරථමත්තා යදිදං – ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. සො ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘අත්ථි චෙවිදං අසුඤ්ඤතං යදිදං – ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. ඉති යඤ්හි ඛො තත්ථ න හොති තෙන තං සුඤ්ඤං සමනුපස්සති, යං පන තත්ථ අවසිට්ඨං හොති තං ‘සන්තමිදං අත්ථී’ති පජානාති. එවම්පිස්ස එසා, ආනන්ද, යථාභුච්චා අවිපල්ලත්ථා පරිසුද්ධා සුඤ්ඤතාවක්කන්ති භවති.

180. 再者，阿难，比丘不作意空无边处想，不作意识无边处想，而是缘于无所有处想而作意于一境性。他的心趋入、澄净、安住、胜解于无所有处想。他这样了知：“凡是缘于空无边处想而有的忧恼，于此皆无；凡是缘于识无边处想而有的忧恼，于此皆无。唯有此量的忧恼，即：缘于无所有处想的一境性。”他了知“此想空于空无边处想”，了知“此想空于识无边处想”，了知“但有此不空，即：缘于无所有处想的一境性”。如是，于彼处，凡无者，他即审视为空；而于彼处，凡有余者，他即了知：“此是存在的。”阿难，如是，此于他即是如实、不颠倒、遍净的空性之进入。

181. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද භික්ඛු අමනසිකරිත්වා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං, අමනසිකරිත්වා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පටිච්ච මනසි කරොති එකත්තං. තස්ස නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති අධිමුච්චති. සො එවං පජානාති – ‘යෙ අස්සු දරථා විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, යෙ අස්සු දරථා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, අත්ථි චෙවායං දරථමත්තා යදිදං – නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. සො ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘අත්ථි චෙවිදං අසුඤ්ඤතං [Pg.150] යදිදං – නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පටිච්ච එකත්ත’න්ති. ඉති යඤ්හි ඛො තත්ථ න හොති තෙන තං සුඤ්ඤං සමනුපස්සති, යං පන තත්ථ අවසිට්ඨං හොති තං ‘සන්තමිදං අත්ථී’ති පජානාති. එවම්පිස්ස එසා, ආනන්ද, යථාභුච්චා අවිපල්ලත්ථා පරිසුද්ධා සුඤ්ඤතාවක්කන්ති භවති.

181. 再者，阿难，比丘不作意识无边处想，不作意无所有处想，而是缘于非想非非想处想而作意于一性。他的心趋入、澄净、安住、胜解于非想非非想处想。他这样了知：“凡缘于识无边处想而有的忧恼，于此没有；凡缘于无所有处想而有的忧恼，于此没有；唯有此量的忧恼，即缘于非想非非想处想的一性。”他了知：“此想空于识无边处想”，了知：“此想空于无所有处想”，了知：“但有此不空性，即缘于非想非非想处想的一性。”如是，凡于彼处所无者，他即视之为“空”；而于彼处所存者，他则了知“这存在的，是有的”。阿难，如是于他，便有了这如实的、不颠倒的、完全清净的空性之进入。

182. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු අමනසිකරිත්වා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං, අමනසිකරිත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤං, අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං පටිච්ච මනසි කරොති එකත්තං. තස්ස අනිමිත්තෙ චෙතොසමාධිම්හි චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති අධිමුච්චති. සො එවං පජානාති – ‘යෙ අස්සු දරථා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, යෙ අස්සු දරථා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, අත්ථි චෙවායං දරථමත්තා යදිදං – ඉමමෙව කායං පටිච්ච සළායතනිකං ජීවිතපච්චයා’ති. සො ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤායා’ති පජානාති, ‘අත්ථි චෙවිදං අසුඤ්ඤතං යදිදං – ඉමමෙව කායං පටිච්ච සළායතනිකං ජීවිතපච්චයා’ති. ඉති යඤ්හි ඛො තත්ථ න හොති තෙන තං සුඤ්ඤං සමනුපස්සති, යං පන තත්ථ අවසිට්ඨං හොති තං ‘සන්තමිදං අත්ථී’ති පජානාති. එවම්පිස්ස එසා, ආනන්ද, යථාභුච්චා අවිපල්ලත්ථා පරිසුද්ධා සුඤ්ඤතාවක්කන්ති භවති.

182. 再者，阿难，比丘不作意无所有处想，不作意非想非非想处想，缘于无相心定而作意于一境性。他的心趋入、澄净、安住、胜解于无相心定。他如是了知：“凡缘无所有处想而有之忧恼，于此中无有；凡缘非想非非想处想而有之忧恼，于此中无有；唯有此量之忧恼，即是缘此六处身，以命为缘。”他了知“此感知状态空于无所有处想”，了知“此感知状态空于非想非非想处想”，亦了知“尚有此不空，即是缘此六处身，以命为缘。”如是，凡于其处所无者，他即视之为空；而凡于其处所存留者，他即了知：“此存留之法是有的。”阿难，如是，于彼比丘，此即是如实、不颠倒、遍净的空性之进入。

183. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛු අමනසිකරිත්වා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං, අමනසිකරිත්වා නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤං, අනිමිත්තං චෙතොසමාධිං පටිච්ච මනසි කරොති එකත්තං. තස්ස අනිමිත්තෙ චෙතොසමාධිම්හි චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති අධිමුච්චති. සො එවං පජානාති – ‘අයම්පි ඛො අනිමිත්තො චෙතොසමාධි අභිසඞ්ඛතො අභිසඤ්චෙතයිතො’. ‘යං ඛො පන කිඤ්චි අභිසඞ්ඛතං අභිසඤ්චෙතයිතං තදනිච්චං නිරොධධම්ම’න්ති පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති. සො එවං පජානාති – ‘යෙ අස්සු දරථා කාමාසවං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, යෙ අස්සු දරථා භවාසවං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, යෙ අස්සු දරථා අවිජ්ජාසවං පටිච්ච තෙධ න සන්ති, අත්ථි චෙවායං දරථමත්තා යදිදං – ඉමමෙව කායං පටිච්ච සළායතනිකං [Pg.151] ජීවිතපච්චයා’ති. සො ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං කාමාසවෙනා’ති පජානාති, ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං භවාසවෙනා’ති පජානාති, ‘සුඤ්ඤමිදං සඤ්ඤාගතං අවිජ්ජාසවෙනා’ති පජානාති, ‘අත්ථි චෙවිදං අසුඤ්ඤතං යදිදං – ඉමමෙව කායං පටිච්ච සළායතනිකං ජීවිතපච්චයා’ති. ඉති යඤ්හි ඛො තත්ථ න හොති තෙන තං සුඤ්ඤං සමනුපස්සති, යං පන තත්ථ අවසිට්ඨං හොති තං ‘සන්තමිදං අත්ථී’ති පජානාති. එවම්පිස්ස එසා, ආනන්ද, යථාභුච්චා අවිපල්ලත්ථා පරිසුද්ධා පරමානුත්තරා සුඤ්ඤතාවක්කන්ති භවති.

183. 再者，阿难，比丘不作意无所有处想，不作意非想非非想处想，而依于无相心定，作意于一性。他的心于无相心定中，得以跃入、澄净、安住、胜解。他如是了知：“此无相心定亦为所造作、所思构。”他了知：“凡为所造作、所思构者，皆是无常、灭法。”如是知、如是见者，其心解脱于欲漏，解脱于有漏，解脱于无明漏。于解脱中，生起“已解脱”之智。他了知：“生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。”他如是了知：“凡缘欲漏而有之恼热，于此已不存在；凡缘有漏而有之恼热，于此已不存在；凡缘无明漏而有之恼热，于此已不存在。仅存此量之恼热，即缘此具六处之身、以命为缘者。”他了知：“此所达之想已空于欲漏。”他了知：“此所达之想已空于有漏。”他了知：“此所达之想已空于无明漏。”并了知：“尚有此不空，即缘此具六处之身、以命为缘者。”如是，于彼处，凡不存在者，他即视之为空；而于彼处，凡有存留者，他则了知：“此是实在，是有的。”阿难，如是，此比丘便有了这如实、不颠倒、清净、至上无上的空性进入。

184. ‘‘යෙපි හි කෙචි, ආනන්ද, අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා පරිසුද්ධං පරමානුත්තරං සුඤ්ඤතං උපසම්පජ්ජ විහරිංසු, සබ්බෙ තෙ ඉමංයෙව පරිසුද්ධං පරමානුත්තරං සුඤ්ඤතං උපසම්පජ්ජ විහරිංසු. යෙපි හි කෙචි, ආනන්ද, අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා පරිසුද්ධං පරමානුත්තරං සුඤ්ඤතං උපසම්පජ්ජ විහරිස්සන්ති, සබ්බෙ තෙ ඉමංයෙව පරිසුද්ධං පරමානුත්තරං සුඤ්ඤතං උපසම්පජ්ජ විහරිස්සන්ති. යෙපි හි කෙචි, ආනන්ද, එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා පරිසුද්ධං පරමානුත්තරං සුඤ්ඤතං උපසම්පජ්ජ විහරන්ති, සබ්බෙ තෙ ඉමංයෙව පරිසුද්ධං පරමානුත්තරං සුඤ්ඤතං උපසම්පජ්ජ විහරන්ති. තස්මාතිහ, ආනන්ද, ‘පරිසුද්ධං පරමානුත්තරං සුඤ්ඤතං උපසම්පජ්ජ විහරිස්සාමා’ති – එවඤ්හි වො, ආනන්ද, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති.

184. “阿难，于过去世，凡有任何沙门或婆罗门，证入清净、最上、无上之空果定而住，彼等一切皆是证入此清净、最上、无上之空果定而住。阿难，于未来世，凡有任何沙门或婆罗门，将证入清净、最上、无上之空果定而住，彼等一切亦将证入此清净、最上、无上之空果定而住。阿难，于现在时，凡有任何沙门或婆罗门，正证入清净、最上、无上之空果定而住，彼等一切亦正证入此清净、最上、无上之空果定而住。是故，阿难，于此教中，你们应如是修学：‘我等将证入清净、最上、无上之空果定而住。’”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说此语已。具寿阿难心怀喜悦，欢喜世尊所说。

චූළසුඤ්ඤතසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං.

小空经第一终。

2. මහාසුඤ්ඤතසුත්තං

2. 大空经

185. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය කපිලවත්ථුං පිණ්ඩාය පාවිසි. කපිලවත්ථුස්මිං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන කාළඛෙමකස්ස සක්කස්ස විහාරො තෙනුපසඞ්කමි දිවාවිහාරාය. තෙන ඛො පන සමයෙන කාළඛෙමකස්ස [Pg.152] සක්කස්ස විහාරෙ සම්බහුලානි සෙනාසනානි පඤ්ඤත්තානි හොන්ති. අද්දසා ඛො භගවා කාළඛෙමකස්ස සක්කස්ස විහාරෙ සම්බහුලානි සෙනාසනානි පඤ්ඤත්තානි. දිස්වාන භගවතො එතදහොසි – ‘‘සම්බහුලානි ඛො කාළඛෙමකස්ස සක්කස්ස විහාරෙ සෙනාසනානි පඤ්ඤත්තානි. සම්බහුලා නු ඛො ඉධ භික්ඛූ විහරන්තී’’ති.

185. 如是我闻：一时，世尊住在释迦国的迦毗罗卫尼拘律园。尔时，世尊于晨朝时分，着衣持钵，进入迦毗罗卫乞食。于迦毗罗卫行乞已，食后归来，为作日间安住，遂前往释迦族人黑安稳（Kāḷakhemaka）的精舍。当时，在释迦族人黑安稳的精舍中，已铺设众多床座。世尊看见在释迦族人黑安稳的精舍中铺设着众多床座，见后，心生此念：“在释迦族人黑安稳的精舍中铺设了众多床座，莫非有众多比丘住于此处？”

186. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ආනන්දො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං ඝටාය සක්කස්ස විහාරෙ චීවරකම්මං කරොති. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන ඝටාය සක්කස්ස විහාරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘සම්බහුලානි ඛො, ආනන්ද, කාළඛෙමකස්ස සක්කස්ස විහාරෙ සෙනාසනානි පඤ්ඤත්තානි. සම්බහුලා නු ඛො එත්ථ භික්ඛූ විහරන්තී’’ති? ‘‘සම්බහුලානි, භන්තෙ, කාළඛෙමකස්ස සක්කස්ස විහාරෙ සෙනාසනානි පඤ්ඤත්තානි. සම්බහුලා භික්ඛූ එත්ථ විහරන්ති. චීවරකාරසමයො නො, භන්තෙ, වත්තතී’’ති.

186. 那时，具寿阿难正与众多比丘在释迦族人伽吒(Ghaṭā)的精舍里做衣。于是，世尊于傍晚时分从宴坐中起来，前往释迦族人伽吒的精舍。抵达后，在已设好的座位上坐下。坐下后，世尊对具寿阿难说：“阿难，在释迦族人迦罗安稳(Kāḷakhemaka)的精舍里，已备妥许多卧坐具。有很多比丘住在那里吗？”“世尊，在释迦族人迦罗安稳的精舍里，已备妥许多卧坐具，有很多比丘住在那里。世尊，现在是我们做衣的时候。”

‘‘න ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු සොභති සඞ්ගණිකාරාමො සඞ්ගණිකරතො සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො ගණාරාමො ගණරතො ගණසම්මුදිතො. සො වතානන්ද, භික්ඛු සඞ්ගණිකාරාමො සඞ්ගණිකරතො සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො ගණාරාමො ගණරතො ගණසම්මුදිතො යං තං නෙක්ඛම්මසුඛං පවිවෙකසුඛං උපසමසුඛං සම්බොධිසුඛං තස්ස සුඛස්ස නිකාමලාභී භවිස්සති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. යො ච ඛො සො, ආනන්ද, භික්ඛු එකො ගණස්මා වූපකට්ඨො විහරති තස්සෙතං භික්ඛුනො පාටිකඞ්ඛං යං තං නෙක්ඛම්මසුඛං පවිවෙකසුඛං උපසමසුඛං සම්බොධිසුඛං තස්ස සුඛස්ස නිකාමලාභී භවිස්සති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභීති – ඨානමෙතං විජ්ජති.

“阿难，比丘乐于群居、喜于大众、沉湎于交际，实非庄严。阿难，彼乐于群居、喜于大众、沉湎于交际之比丘，欲随意、轻易、不艰难地获得出离之乐、远离之乐、寂静之乐、正觉之乐，无有是处。阿难，若有比丘远离大众，独住宴坐，则可期望彼随意、轻易、不艰难地获得出离之乐、远离之乐、寂静之乐、正觉之乐，斯有是处。”

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු සඞ්ගණිකාරාමො සඞ්ගණිකරතො සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො ගණාරාමො ගණරතො ගණසම්මුදිතො සාමායිකං වා කන්තං චෙතොවිමුත්තිං උපසම්පජ්ජ විහරිස්සති අසාමායිකං වා අකුප්පන්ති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. යො ච ඛො සො, ආනන්ද, භික්ඛු එකො ගණස්මා වූපකට්ඨො [Pg.153] විහරති තස්සෙතං භික්ඛුනො පාටිකඞ්ඛං සාමායිකං වා කන්තං චෙතොවිමුත්තිං උපසම්පජ්ජ විහරිස්සති අසාමායිකං වා අකුප්පන්ති – ඨානමෙතං විජ්ජති.

“阿难，若有比丘乐于合众、喜于合众、致力于合众之乐，乐于团体、喜于团体、欢喜于团体，而能具足住于有时、可爱的心解脱，或无时、不动的心解脱——无有是处。阿难，若有比丘远离团体、独住，则可期望他具足住于有时、可爱的心解脱，或无时、不动的心解脱——有是处。

‘‘නාහං, ආනන්ද, එකං රූපම්පි සමනුපස්සාමි යත්ථ රත්තස්ස යථාභිරතස්ස රූපස්ස විපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න උප්පජ්ජෙය්‍යුං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සූපායාසා.

“阿难，我不见有任何一种色，于彼有贪、有喜者，当其色变异、转易时，不生起愁、悲、苦、忧、恼。

187. ‘‘අයං ඛො පනානන්ද, විහාරො තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධො යදිදං – සබ්බනිමිත්තානං අමනසිකාරා අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතං උපසම්පජ්ජ විහරිතුං. තත්‍ර චෙ, ආනන්ද, තථාගතං ඉමිනා විහාරෙන විහරන්තං භවන්ති උපසඞ්කමිතාරො භික්ඛූ භික්ඛුනියො උපාසකා උපාසිකායො රාජානො රාජමහාමත්තා තිත්ථියා තිත්ථියසාවකා. තත්‍රානන්ද, තථාගතො විවෙකනින්නෙනෙව චිත්තෙන විවෙකපොණෙන විවෙකපබ්භාරෙන වූපකට්ඨෙන නෙක්ඛම්මාභිරතෙන බ්‍යන්තීභූතෙන සබ්බසො ආසවට්ඨානීයෙහි ධම්මෙහි අඤ්ඤදත්ථු උය්‍යොජනිකපටිසංයුත්තංයෙව කථං කත්තා හොති. තස්මාතිහානන්ද, භික්ඛු චෙපි ආකඞ්ඛෙය්‍ය – ‘අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතං උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති, තෙනානන්ද, භික්ඛුනා අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සණ්ඨපෙතබ්බං සන්නිසාදෙතබ්බං එකොදි කාතබ්බං සමාදහාතබ්බං.

187. “阿难，此乃如来所正等觉的住处，即：不作意一切相，具足住于内空。阿难，当如来以此住处安住时，若有比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷、国王、王之大臣、外道师、外道师弟子前来，阿难，于此，如来唯以倾向远离、趣向远离、倾于远离、独处、乐于出离、已然远离一切漏法根本之心，实仅说与遣散相关之语。是故，阿难，若有比丘希望：‘愿我能具足住于内空’，阿难，彼比丘当于内安立、沉静、专一其心，善等持之。

188. ‘‘කථඤ්චානන්ද, භික්ඛු අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සණ්ඨපෙති සන්නිසාදෙති එකොදිං කරොති සමාදහති? ඉධානන්ද, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති…පෙ… දුතියං ඣානං… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං ඛො, ආනන්ද, භික්ඛු අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සණ්ඨපෙති සන්නිසාදෙති එකොදිං කරොති සමාදහති. සො අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතං මනසි කරොති. තස්ස අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතං මනසිකරොතො සුඤ්ඤතාය චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති. එවං සන්තමෙතං, ආනන්ද, භික්ඛු එවං පජානාති – ‘අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතං ඛො මෙ මනසිකරොතො අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතාය චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චතී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති. සො බහිද්ධා සුඤ්ඤතං මනසි කරොති…පෙ… සො අජ්ඣත්තබහිද්ධා සුඤ්ඤතං මනසි කරොති [Pg.154] …පෙ… සො ආනෙඤ්ජං මනසි කරොති. තස්ස ආනෙඤ්ජං මනසිකරොතො ආනෙඤ්ජාය චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චති. එවං සන්තමෙතං, ආනන්ද, භික්ඛු එවං පජානාති – ‘ආනෙඤ්ජං ඛො මෙ මනසිකරොතො ආනෙඤ්ජාය චිත්තං න පක්ඛන්දති නප්පසීදති න සන්තිට්ඨති න විමුච්චතී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති.

188. “阿难，比丘如何仅于内安立其心、汇集其心、作一境性、善等持呢？阿难，于此，比丘远离诸欲，远离诸不善法……乃至……具足初禅而住……乃至……第二禅……第三禅……具足第四禅而住。阿难，比丘如是仅于内安立其心、汇集其心、作一境性、善等持。彼比丘作意于内空性。当他作意内空性时，其心不跃入、不澄净、不安住、不解脱于内空性。阿难，若是如此，比丘如是了知：‘我作意内空性时，我的心不跃入、不澄净、不安住、不解脱于内空性。’如是，他于此有了正知。彼比丘作意于外空性……乃至……彼比丘作意于内外空性……乃至……彼比丘作意于不动。当他作意不动时，其心不跃入、不澄净、不安住、不解脱于不动。阿难，若是如此，比丘如是了知：‘我作意不动时，我的心不跃入、不澄净、不安住、不解脱于不动。’如是，他于此有了正知。”

‘‘තෙනානන්ද, භික්ඛුනා තස්මිංයෙව පුරිමස්මිං සමාධිනිමිත්තෙ අජ්ඣත්තමෙව චිත්තං සණ්ඨපෙතබ්බං සන්නිසාදෙතබ්බං එකොදි කාතබ්බං සමාදහාතබ්බං. සො අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතං මනසි කරොති. තස්ස අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතං මනසිකරොතො අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති. එවං සන්තමෙතං, ආනන්ද, භික්ඛු එවං පජානාති – ‘අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතං ඛො මෙ මනසිකරොතො අජ්ඣත්තං සුඤ්ඤතාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චතී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති. සො බහිද්ධා සුඤ්ඤතං මනසි කරොති…පෙ… සො අජ්ඣත්තබහිද්ධා සුඤ්ඤතං මනසි කරොති…පෙ… සො ආනෙඤ්ජං මනසි කරොති. තස්ස ආනෙඤ්ජං මනසිකරොතො ආනෙඤ්ජාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චති. එවං සන්තමෙතං, ආනන්ද, භික්ඛු එවං පජානාති – ‘ආනෙඤ්ජං ඛො මෙ මනසිකරොතො ආනෙඤ්ජාය චිත්තං පක්ඛන්දති පසීදති සන්තිට්ඨති විමුච්චතී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති.

阿难，比丘应于那前述作为基础的定相中，仅于内安置其心，令其沉静，成一境性，入于等持。他作意内空。当他作意内空时，心便趣入内空，于此澄净、安住、解脱。阿难，如此，比丘便如是了知：“我作意内空时，心确实趣入内空，于此澄净、安住、解脱。”如是，他于彼处有正知。他作意外空……乃至……他作意内外空……乃至……他作意不动定。当他作意不动定时，心便趣入不动定，于此澄净、安住、解脱。阿难，如此，比丘便如是了知：“我作意不动定时，心确实趣入不动定，于此澄净、安住、解脱。”如是，他于彼处有正知。

189. ‘‘තස්ස චෙ, ආනන්ද, භික්ඛුනො ඉමිනා විහාරෙන විහරතො චඞ්කමාය චිත්තං නමති, සො චඞ්කමති – ‘එවං මං චඞ්කමන්තං නාභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවිස්සන්තී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති. තස්ස චෙ, ආනන්ද, භික්ඛුනො ඉමිනා විහාරෙන විහරතො ඨානාය චිත්තං නමති, සො තිට්ඨති – ‘එවං මං ඨිතං නාභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවිස්සන්තී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති. තස්ස චෙ, ආනන්ද, භික්ඛුනො ඉමිනා විහාරෙන විහරතො නිසජ්ජාය චිත්තං නමති, සො නිසීදති – ‘එවං මං නිසින්නං නාභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවිස්සන්තී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති. තස්ස චෙ, ආනන්ද, භික්ඛුනො ඉමිනා විහාරෙන විහරතො සයනාය චිත්තං නමති, සො සයති – ‘එවං මං සයන්තං නාභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවිස්සන්තී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති.

189. 阿难，若比丘住于此住，心倾向于经行，他便经行，并思惟：“我如此经行时，贪欲与忧恼等恶不善法将不会侵扰我。”如此，他于此具有正知。阿难，若比丘住于此住，心倾向于站立，他便站立，并思惟：“我如此站立时，贪欲与忧恼等恶不善法将不会侵扰我。”如此，他于此具有正知。阿难，若比丘住于此住，心倾向于坐下，他便坐下，并思惟：“我如此坐着时，贪欲与忧恼等恶不善法将不会侵扰我。”如此，他于此具有正知。阿难，若比丘住于此住，心倾向于躺卧，他便躺卧，并思惟：“我如此躺卧时，贪欲与忧恼等恶不善法将不会侵扰我。”如此，他于此具有正知。

‘‘තස්ස [Pg.155] චෙ, ආනන්ද, භික්ඛුනො ඉමිනා විහාරෙන විහරතො කථාය චිත්තං නමති, සො – ‘යායං කථා හීනා ගම්මා පොථුජ්ජනිකා අනරියා අනත්ථසංහිතා න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති, සෙය්‍යථිදං – රාජකථා චොරකථා මහාමත්තකථා සෙනාකථා භයකථා යුද්ධකථා අන්නකථා පානකථා වත්ථකථා සයනකථා මාලාකථා ගන්ධකථා ඤාතිකථා යානකථා ගාමකථා නිගමකථා නගරකථා ජනපදකථා ඉත්ථිකථා සුරාකථා විසිඛාකථා කුම්භට්ඨානකථා පුබ්බපෙතකථා නානත්තකථා ලොකක්ඛායිකා සමුද්දක්ඛායිකා ඉතිභවාභවකථා ඉති වා ඉති – එවරූපිං කථං න කථෙස්සාමී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති. යා ච ඛො අයං, ආනන්ද, කථා අභිසල්ලෙඛිකා චෙතොවිනීවරණසප්පායා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති, සෙය්‍යථිදං – අප්පිච්ඡකථා සන්තුට්ඨිකථා පවිවෙකකථා අසංසග්ගකථා වීරියාරම්භකථා සීලකථා සමාධිකථා පඤ්ඤාකථා විමුත්තිකථා විමුත්තිඤාණදස්සනකථා ඉති – ‘එවරූපිං කථං කථෙස්සාමී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති.

“阿难，如果比丘住于此住时，心倾向于言论，他便如此思惟：‘此等言论是低劣的、乡俗的、凡夫的、非圣者的、无益的，不导向厌离、离贪、灭尽、寂止、证智、正觉、涅槃。例如：国王论、盗贼论、大臣论、军队论、怖畏论、战争论、食物论、饮料论、衣服论、卧具论、花鬘论、香料论、亲属论、车乘论、村庄论、城镇论、城市论、国土论、女人论、酒论、街谈巷议、汲水处论、亡亲论、种种论、世间论、海洋论，以及兴衰论——我将不作此等言论。’他如此于此保持正知。阿难，而此等言论有助于削减烦恼，适于去除心的障碍，完全导向厌离、离贪、灭尽、寂止、证智、正觉、涅槃。例如：少欲论、知足论、独处论、不杂处论、发起精进论、戒论、定论、慧论、解脱论、解脱知见论——‘我将作此等言论。’他如此于此保持正知。”

‘‘තස්ස චෙ, ආනන්ද, භික්ඛුනො ඉමිනා විහාරෙන විහරතො විතක්කාය චිත්තං නමති, සො – ‘යෙ තෙ විතක්කා හීනා ගම්මා පොථුජ්ජනිකා අනරියා අනත්ථසංහිතා න නිබ්බිදාය න විරාගාය න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තන්ති, සෙය්‍යථිදං – කාමවිතක්කො බ්‍යාපාදවිතක්කො විහිංසාවිතක්කො ඉති එවරූපෙ විතක්කෙ න විතක්කෙස්සාමී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති. යෙ ච ඛො ඉමෙ, ආනන්ද, විතක්කා අරියා නිය්‍යානිකා නිය්‍යන්ති තක්කරස්ස සම්මාදුක්ඛක්ඛයාය, සෙය්‍යථිදං – නෙක්ඛම්මවිතක්කො අබ්‍යාපාදවිතක්කො අවිහිංසාවිතක්කො ඉති – ‘එවරූපෙ විතක්කෙ විතක්කෙස්සාමී’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති.

“阿难，若有比丘如此安住时，心倾向于寻，他便了知：‘此等寻是低劣的、乡俗的、凡夫的、非圣者的、无益的，不导向厌离、离贪、灭、寂止、证智、正觉、涅槃，即：欲寻、瞋寻、害寻——我将不思惟此等寻。’他如此于此保持正知。阿难，又，此等寻是圣者的、出离的，能引导行者正确地灭尽痛苦，即：出离寻、无瞋寻、无害寻——‘我将思惟此等寻。’他如此于此保持正知。”

190. ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, ආනන්ද, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා [Pg.156] සද්දා… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා – ඉමෙ ඛො, ආනන්ද, පඤ්ච කාමගුණා යත්ථ භික්ඛුනා අභික්ඛණං සකං චිත්තං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘අත්ථි නු ඛො මෙ ඉමෙසු පඤ්චසු කාමගුණෙසු අඤ්ඤතරස්මිං වා අඤ්ඤතරස්මිං වා ආයතනෙ උප්පජ්ජති චෙතසො සමුදාචාරො’ති? සචෙ, ආනන්ද, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං පජානාති – ‘අත්ථි ඛො මෙ ඉමෙසු පඤ්චසු කාමගුණෙසු අඤ්ඤතරස්මිං වා අඤ්ඤතරස්මිං වා ආයතනෙ උප්පජ්ජති චෙතසො සමුදාචාරො’ති, එවං සන්තමෙතං, ආනන්ද, භික්ඛු එවං පජානාති – ‘යො ඛො ඉමෙසු පඤ්චසු කාමගුණෙසු ඡන්දරාගො සො මෙ නප්පහීනො’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති. සචෙ පනානන්ද, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං පජානාති – ‘නත්ථි ඛො මෙ ඉමෙසු පඤ්චසු කාමගුණෙසු අඤ්ඤතරස්මිං වා අඤ්ඤතරස්මිං වා ආයතනෙ උප්පජ්ජති චෙතසො සමුදාචාරො’ති, එවං සන්තමෙතං, ආනන්ද, භික්ඛු එවං පජානාති – ‘යො ඛො ඉමෙසු පඤ්චසු කාමගුණෙසු ඡන්දරාගො සො මෙ පහීනො’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති.

190. “阿难，此是五种欲。是哪五种？眼识所识之色，是可爱、可意、可喜、悦意、与欲相应、引生贪染的；耳识所识之声……鼻识所识之香……舌识所识之味……身识所识之触，是可爱、可意、可喜、悦意、与欲相应、引生贪染的——阿难，此即是五种欲。比丘应当时时就此省察自心：‘于此五种欲的某个或另一个所缘上，我是否有心的活动生起？’阿难，若比丘省察时如此了知：‘于此五种欲的某个或另一个所缘上，我确实有心的活动生起。’阿难，当此情况存在时，比丘如此了知：‘于此五种欲的欲贪，我尚未断除。’如是，他于此成为正知者。再者，阿难，若比丘省察时如此了知：‘于此五种欲的某个或另一个所缘上，我实无心的活动生起。’阿难，当此情况存在时，比丘如此了知：‘于此五种欲的欲贪，我已断除。’如是，他于此成为正知者。”

191. ‘‘පඤ්ච ඛො ඉමෙ, ආනන්ද, උපාදානක්ඛන්ධා යත්ථ භික්ඛුනා උදයබ්බයානුපස්සිනා විහාතබ්බං – ‘ඉති රූපං ඉති රූපස්ස සමුදයො ඉති රූපස්ස අත්ථඞ්ගමො, ඉති වෙදනා… ඉති සඤ්ඤා… ඉති සඞ්ඛාරා… ඉති විඤ්ඤාණං ඉති විඤ්ඤාණස්ස සමුදයො ඉති විඤ්ඤාණස්ස අත්ථඞ්ගමො’ති. තස්ස ඉමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු උදයබ්බයානුපස්සිනො විහරතො යො පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අස්මිමානො සො පහීයති. එවං සන්තමෙතං, ආනන්ද, භික්ඛු එවං පජානාති – ‘යො ඛො ඉමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අස්මිමානො සො මෙ පහීනො’ති. ඉතිහ තත්ථ සම්පජානො හොති. ඉමෙ ඛො තෙ, ආනන්ද, ධම්මා එකන්තකුසලා කුසලායාතිකා අරියා ලොකුත්තරා අනවක්කන්තා පාපිමතා. තං කිං මඤ්ඤසි, ආනන්ද, කං අත්ථවසං සම්පස්සමානො අරහති සාවකො සත්ථාරං අනුබන්ධිතුං අපි පණුජ්ජමානො’’ති ? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා[Pg.157]. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති.

191. “阿难，有此五取蕴，比丘应于其中安住于随观生灭：‘此是色，此是色的集起，此是色的灭去；此是受……此是想……此是行……此是识，此是识的集起，此是识的灭去。’当他于此五取蕴安住于随观生灭时，他对这五取蕴的我慢即被断除。阿难，这样，比丘便如此了知：‘我于此五取蕴的我慢已断除。’他于此有正知。阿难，这些法是纯善的、源于善的、圣的、出世间的、不为恶魔所侵入的。阿难，你意下如何？见到何种利益，弟子即使被驱逐，也应追随导师？”“世尊，我们的法以世尊为根，以世尊为导，以世尊为归宿。世尊，善哉！愿世尊为我们阐明此说的义理。听闻世尊的开示后，比丘们将受持它。”

192. ‘‘න ඛො, ආනන්ද, අරහති සාවකො සත්ථාරං අනුබන්ධිතුං, යදිදං සුත්තං ගෙය්‍යං වෙය්‍යාකරණං තස්ස හෙතු. තං කිස්ස හෙතු? දීඝරත්තස්ස හි තෙ, ආනන්ද, ධම්මා සුතා ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා. යා ච ඛො අයං, ආනන්ද, කථා අභිසල්ලෙඛිකා චෙතොවිනීවරණසප්පායා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමා අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති, සෙය්‍යථිදං – අප්පිච්ඡකථා සන්තුට්ඨිකථා පවිවෙකකථා අසංසග්ගකථා වීරියාරම්භකථා සීලකථා සමාධිකථා පඤ්ඤාකථා විමුත්තිකථා විමුත්තිඤාණදස්සනකථා – එවරූපියා ඛො, ආනන්ද, කථාය හෙතු අරහති සාවකො සත්ථාරං අනුබන්ධිතුං අපි පණුජ්ජමානො.

192. 阿难，弟子不应为了经、应颂、记说而追随导师。此是何因？阿难，因为长久以来，这些法你已听闻、受持、言语熟习、意所随观、以见善通达。阿难，凡有言论，能引生削减、有助于断除心障，全然导向厌离、离贪、灭尽、寂止、证智、正觉、涅槃者，即：少欲论、知足论、独处论、不杂处论、发起精进论、戒论、定论、慧论、解脱论、解脱知见论——阿难，正是为了此等言论，弟子即使被驱赶也应追随导师。

‘‘එවං සන්තෙ ඛො, ආනන්ද, ආචරියූපද්දවො හොති, එවං සන්තෙ අන්තෙවාසූපද්දවො හොති, එවං සන්තෙ බ්‍රහ්මචාරූපද්දවො හොති.

阿难，如是则有导师之灾患，如是则有弟子之灾患，如是则有梵行之灾患。

193. ‘‘කථඤ්චානන්ද, ආචරියූපද්දවො හොති? ඉධානන්ද, එකච්චො සත්ථා විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. තස්ස තථාවූපකට්ඨස්ස විහරතො අන්වාවත්තන්ති බ්‍රාහ්මණගහපතිකා නෙගමා චෙව ජානපදා ච. සො අන්වාවත්තන්තෙසු බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච මුච්ඡං නිකාමයති, ගෙධං ආපජ්ජති, ආවත්තති බාහුල්ලාය. අයං වුච්චතානන්ද, උපද්දවො ආචරියො. ආචරියූපද්දවෙන අවධිංසු නං පාපකා අකුසලා ධම්මා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා. එවං ඛො, ආනන්ද, ආචරියූපද්දවො හොති.

193. 阿难，导师的灾患是如何发生的呢？阿难，在此，某位外道导师受用远离的坐卧处：森林、树下、山岳、溪谷、山洞、墓地、丛林、露天处、草堆。当他如此离群独住时，城镇和乡村的婆罗门、居家者们前来追随。在城镇和乡村的婆罗门、居家者们前来追随时，他生起迷恋，陷入贪婪，回归于丰裕。阿难，这被称为导师的灾患。由于导师的灾患，那些邪恶、不善、能引生染污、导致再生、伴随忧恼、有苦果、于未来有生老死的法就会毁灭他。阿难，导师的灾患就是如此发生的。

194. ‘‘කථඤ්චානන්ද, අන්තෙවාසූපද්දවො හොති? තස්සෙව ඛො පනානන්ද, සත්ථු සාවකො තස්ස සත්ථු විවෙකමනුබ්‍රූහයමානො විවිත්තං සෙනාසනං භජති [Pg.158] අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. තස්ස තථාවූපකට්ඨස්ස විහරතො අන්වාවත්තන්ති බ්‍රාහ්මණගහපතිකා නෙගමා චෙව ජානපදා ච. සො අන්වාවත්තන්තෙසු බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච මුච්ඡං නිකාමයති, ගෙධං ආපජ්ජති, ආවත්තති බාහුල්ලාය. අයං වුච්චතානන්ද, උපද්දවො අන්තෙවාසී. අන්තෙවාසූපද්දවෙන අවධිංසු නං පාපකා අකුසලා ධම්මා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා. එවං ඛො, ආනන්ද, අන්තෙවාසූපද්දවො හොති.

194. “阿难，弟子的灾患是如何发生的呢？阿难，正是那位导师的弟子，随顺导师的远离，受用僻静的坐卧处：森林、树下、山岳、溪谷、山洞、墓地、丛林、露天处、草堆。当他如此离群独住时，城镇和乡村的婆罗门、居家者们便前来追随。在他们追随时，他便生起迷恋，陷入贪婪，回归于丰裕。阿难，这被称为弟子的灾患。由于弟子的灾患，那些邪恶、不善、染污、导致再生、带来忧恼、有苦果、于未来导致生老死的法便会摧毁他。阿难，弟子的灾患就是如此发生的。”

195. ‘‘කථඤ්චානන්ද, බ්‍රහ්මචාරූපද්දවො හොති? ඉධානන්ද, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. තස්ස තථාවූපකට්ඨස්ස විහරතො අන්වාවත්තන්ති බ්‍රාහ්මණගහපතිකා නෙගමා චෙව ජානපදා ච. සො අන්වාවත්තන්තෙසු බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච න මුච්ඡං නිකාමයති, න ගෙධං ආපජ්ජති, න ආවත්තති බාහුල්ලාය. තස්සෙව ඛො පනානන්ද, සත්ථු සාවකො තස්ස සත්ථු විවෙකමනුබ්‍රූහයමානො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. තස්ස තථාවූපකට්ඨස්ස විහරතො අන්වාවත්තන්ති බ්‍රාහ්මණගහපතිකා නෙගමා චෙව ජානපදා ච. සො අන්වාවත්තන්තෙසු බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙසු නෙගමෙසු චෙව ජානපදෙසු ච මුච්ඡං නිකාමයති, ගෙධං ආපජ්ජති, ආවත්තති බාහුල්ලාය. අයං වුච්චතානන්ද, උපද්දවො බ්‍රහ්මචාරී. බ්‍රහ්මචාරූපද්දවෙන අවධිංසු නං පාපකා අකුසලා ධම්මා සංකිලෙසිකා පොනොබ්භවිකා සදරා දුක්ඛවිපාකා ආයතිං ජාතිජරාමරණියා. එවං ඛො, ආනන්ද, බ්‍රහ්මචාරූපද්දවො හොති.

195. “阿难，梵行的灾患是如何发生的呢？阿难，在此，如来出现于世，是阿罗汉、正等觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛、世尊。他受用僻静的坐卧处：森林、树下、山岳、溪谷、山洞、墓地、丛林、露天处、草堆。当他如此独住时，城镇与乡野的婆罗门及居士们前来追随。对于前来追随的城镇与乡野的婆罗门及居士们，他不生沉迷，不生贪着，不回归于丰裕。然而，阿难，那位导师的弟子，仿效导师的远离而修，也受用僻静的坐卧处：森林、树下、山岳、溪谷、山洞、墓地、丛林、露天处、草堆。当他如此独住时，城镇与乡野的婆罗门及居士们前来追随。对于前来追随的城镇与乡野的婆罗门及居士们，他却生起沉迷，生起贪着，回归于丰裕。阿难，这被称为梵行的灾患。因梵行的灾患，那些邪恶不善、能引生杂染、能引来后有、带来忧恼、有苦果、于未来能引生生老死的法，就会断送他。阿难，梵行的灾患就是如此发生的。”

‘‘තත්‍රානන්ද, යො චෙවායං ආචරියූපද්දවො, යො ච අන්තෙවාසූපද්දවො අයං තෙහි බ්‍රහ්මචාරූපද්දවො දුක්ඛවිපාකතරො චෙව කටුකවිපාකතරො ච, අපි ච විනිපාතාය සංවත්තති.

“阿难，在那些灾患中，这梵行的灾患，比起导师的灾患与弟子的灾患，果报更苦、更惨痛，并且导向堕落。”

196. ‘‘තස්මාතිහ මං, ආනන්ද, මිත්තවතාය සමුදාචරථ, මා සපත්තවතාය. තං වො භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය.

196. “因此，阿难，在此教法中，你们当以友善待我，不应以敌意待我。这将为你们带来长久的利益与安乐。”

‘‘කථඤ්චානන්ද[Pg.159], සත්ථාරං සාවකා සපත්තවතාය සමුදාචරන්ති, නො මිත්තවතාය? ඉධානන්ද, සත්ථා සාවකානං ධම්මං දෙසෙති අනුකම්පකො හිතෙසී අනුකම්පං උපාදාය – ‘ඉදං වො හිතාය, ඉදං වො සුඛායා’ති. තස්ස සාවකා න සුස්සූසන්ති, න සොතං ඔදහන්ති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙන්ති, වොක්කම්ම ච සත්ථුසාසනා වත්තන්ති. එවං ඛො, ආනන්ද, සත්ථාරං සාවකා සපත්තවතාය සමුදාචරන්ති, නො මිත්තවතාය.

“阿难，诸弟子如何以敌意而非友善对待导师？阿难，于此，导师出于悲悯，为求利益，以悲悯心为诸弟子说法：‘此为汝等之利益，此为汝等之安乐。’其弟子众不愿听闻，不倾耳听，不立心了知，且违越导师之教诫而行。阿难，诸弟子即是如此以敌意而非友善对待导师。”

‘‘කථඤ්චානන්ද, සත්ථාරං සාවකා මිත්තවතාය සමුදාචරන්ති, නො සපත්තවතාය? ඉධානන්ද, සත්ථා සාවකානං ධම්මං දෙසෙති අනුකම්පකො හිතෙසී අනුකම්පං උපාදාය – ‘ඉදං වො හිතාය, ඉදං වො සුඛායා’ති. තස්ස සාවකා සුස්සූසන්ති, සොතං ඔදහන්ති, අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙන්ති, න ච වොක්කම සත්ථුසාසනා වත්තන්ති. එවං ඛො, ආනන්ද, සත්ථාරං සාවකා මිත්තවතාය සමුදාචරන්ති, නො සපත්තවතාය.

“阿难，诸弟子如何以友善而非敌意对待导师？阿难，于此，导师出于悲悯，为求利益，以悲悯心为诸弟子说法：‘此为汝等之利益，此为汝等之安乐。’其弟子众乐于听闻，倾耳听，立心了知，且不违越导师之教诫而行。阿难，诸弟子即是如此以友善而非敌意对待导师。”

‘‘තස්මාතිහ මං, ආනන්ද, මිත්තවතාය සමුදාචරථ, මා සපත්තවතාය. තං වො භවිස්සති දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය. න වො අහං, ආනන්ද, තථා පරක්කමිස්සාමි යථා කුම්භකාරො ආමකෙ ආමකමත්තෙ. නිග්ගය්හ නිග්ගය්හාහං, ආනන්ද, වක්ඛාමි; පවය්හ පවය්හ, ආනන්ද, වක්ඛාමි. යො සාරො සො ඨස්සතී’’ති.

“是故，阿难，汝等于此当以友善待我，勿以敌意待我。此将于长夜中为汝等带来利益与安乐。阿难，我待汝等，将不如陶工对待未干之生坯。阿难，我将反复呵责而说，阿难，我将反复甄别而说。有核心者，彼将存续。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说此语已。具寿阿难心生欢喜，愉悦于世尊之所说。

මහාසුඤ්ඤතසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.

第二《大空经》终。

3. අච්ඡරියඅබ්භුතසුත්තං

3. 希有未曾有法经

197. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සම්බහුලානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘අච්ඡරියං, ආවුසො, අබ්භුතං, ආවුසො, තථාගතස්ස මහිද්ධිකතා මහානුභාවතා, යත්‍ර හි නාම තථාගතො [Pg.160] අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවත්තෙ ජානිස්සති – ‘එවංජච්චා තෙ භගවන්තො අහෙසුං’ ඉතිපි, ‘එවංනාමා තෙ භගවන්තො අහෙසුං’ ඉතිපි, ‘එවංගොත්තා තෙ භගවන්තො අහෙසුං’ ඉතිපි, ‘එවංසීලා තෙ භගවන්තො අහෙසුං’ ඉතිපි, ‘එවංධම්මා තෙ භගවන්තො අහෙසුං’ ඉතිපි, ‘එවංපඤ්ඤා තෙ භගවන්තො අහෙසුං’ ඉතිපි, ‘එවංවිහාරී තෙ භගවන්තො අහෙසුං’ ඉතිපි, ‘එවංවිමුත්තා තෙ භගවන්තො අහෙසුං’ ඉතිපී’’ති! එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියා චෙව, ආවුසො, තථාගතා අච්ඡරියධම්මසමන්නාගතා ච; අබ්භුතා චෙව, ආවුසො, තථාගතා අබ්භුතධම්මසමන්නාගතා චා’’ති. අයඤ්ච හිදං තෙසං භික්ඛූනං අන්තරාකථා විප්පකතා හොති.

197. 如是我闻。一时，世尊住在舍卫城（Sāvatthī）祇陀林给孤独园。那时，众多比丘于饭后，从托钵归来，聚集于集会堂时，生起了这样的谈论：“贤友们，真是稀有！贤友们，真是未曾有！如来有大神力、大威力，他竟然能了知过去已般涅槃、断绝戏论、断绝轮回之途、灭尽轮回、超越一切苦的诸佛——‘彼诸世尊有如此种姓’；‘彼诸世尊有如此名号’；‘彼诸世尊有如此氏族’；‘彼诸世尊有如此戒行’；‘彼诸世尊有如此之定’；‘彼诸世尊有如此智慧’；‘彼诸世尊有如此安住’；‘彼诸世尊有如此解脱’。”如是说时，具寿阿难对那些比丘说：“贤友们，诸如来是稀有的，亦具足稀有之法；贤友们，诸如来是未曾有的，亦具足未曾有之法。”而那些比丘的这段谈论尚未结束。

198. අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති? ‘‘ඉධ, භන්තෙ, අම්හාකං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘අච්ඡරියං, ආවුසො, අබ්භුතං, ආවුසො, තථාගතස්ස මහිද්ධිකතා මහානුභාවතා, යත්‍ර හි නාම තථාගතො අතීතෙ බුද්ධෙ පරිනිබ්බුතෙ ඡින්නපපඤ්චෙ ඡින්නවටුමෙ පරියාදින්නවට්ටෙ සබ්බදුක්ඛවීතිවත්තෙ ජානිස්සති – එවංජච්චා තෙ භගවන්තො අහෙසුං ඉතිපි, එවංනාමා… එවංගොත්තා… එවංසීලා… එවංධම්මා.. එවංපඤ්ඤා… එවංවිහාරී… එවංවිමුත්තා තෙ භගවන්තො අහෙසුං ඉතිපී’ති! එවං වුත්තෙ, භන්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො අම්හෙ එතදවොච – ‘අච්ඡරියා චෙව, ආවුසො, තථාගතා අච්ඡරියධම්මසමන්නාගතා ච, අබ්භුතා චෙව, ආවුසො, තථාගතා අබ්භුතධම්මසමන්නාගතා චා’ති. අයං ඛො නො, භන්තෙ, අන්තරාකථා විප්පකතා; අථ භගවා අනුප්පත්තො’’ති.

198. 尔时，世尊于傍晚时分，从宴坐处起身，前往集会堂。抵达后，在已设好的座位上坐下。坐下后，世尊对比丘们说：“诸比丘，你们现在因何言谈而聚坐于此？你们中断的谈论又是什么？”“世尊，我们于饭后，从托钵归来，聚集于集会堂时，生起了这样的谈论：‘贤友，真是稀有！贤友，真是未曾有！如来有大神力、大威力，竟能了知过去已般涅槃、断绝戏论、断绝轮回之途、灭尽轮回、超越一切苦的诸佛——他了知：“彼诸世尊有如此种姓”，亦知“彼诸世尊有如此名号、如此家族、如此戒行、如此之法、如此智慧、如此安住、如此解脱”！’世尊，当我们这么说时，具寿阿难对我们说：‘贤友，如来是稀有的，具足稀有之法；贤友，如来是未曾有的，具足未曾有之法。’世尊，这便是我们中断的谈论，此时世尊便到了。”

199. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘තස්මාතිහ තං, ආනන්ද, භිය්‍යොසොමත්තාය පටිභන්තු තථාගතස්ස අච්ඡරියා අබ්භුතධම්මා’’ති.

199. 于是，世尊对具寿阿难说：“阿难，既然如此，就让如来的稀有、未曾有之法更进一步地向你显现吧。”

‘‘සම්මුඛා [Pg.161] මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘සතො සම්පජානො, ආනන්ද, බොධිසත්තො තුසිතං කායං උපපජ්ජී’ති. යම්පි, භන්තෙ, සතො සම්පජානො බොධිසත්තො තුසිතං කායං උපපජ්ජි ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

“世尊，我从世尊面前亲闻、亲受此言：‘阿难，菩萨具念、正知，投生于兜率天。’世尊，菩萨具念、正知而投生于兜率天，我亦受持此为世尊的稀有、未曾有之法。”

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘සතො සම්පජානො, ආනන්ද, බොධිසත්තො තුසිතෙ කායෙ අට්ඨාසී’ති. යම්පි, භන්තෙ, සතො සම්පජානො බොධිසත්තො තුසිතෙ කායෙ අට්ඨාසි ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

“世尊，我从世尊面前亲闻、亲受：‘阿难，菩萨具念、正知，住于兜率天(Tusita)。’世尊，菩萨具念、正知住于兜率天，我亦将此事受持为世尊的稀有、未曾有之法。”

200. ‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යාවතායුකං, ආනන්ද, බොධිසත්තො තුසිතෙ කායෙ අට්ඨාසී’ති. යම්පි, භන්තෙ, යාවතායුකං බොධිසත්තො තුසිතෙ කායෙ අට්ඨාසි ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

200. “世尊，我从世尊面前亲闻、亲受：‘阿难，菩萨穷尽其寿，住于兜率天。’世尊，菩萨穷尽其寿住于兜率天，我亦将此事受持为世尊的稀有、未曾有之法。”

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘සතො සම්පජානො, ආනන්ද, බොධිසත්තො තුසිතා, කායා චවිත්වා මාතුකුච්ඡිං ඔක්කමී’ති. යම්පි, භන්තෙ, සතො සම්පජානො බොධිසත්තො තුසිතා කායා චවිත්වා මාතුකුච්ඡිං ඔක්කමි ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

“世尊，我从世尊面前亲闻、亲受：‘阿难，菩萨具念、正知，从兜率天殁后，入于母胎。’世尊，菩萨具念、正知，从兜率天殁后入于母胎，我亦将此事受持为世尊的稀有、未曾有之法。”

201. ‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො තුසිතා කායා චවිත්වා මාතුකුච්ඡිං ඔක්කමති, අථ සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අප්පමාණො උළාරො ඔභාසො ලොකෙ පාතුභවති අතික්කම්මෙව දෙවානං දෙවානුභාවං. යාපි තා ලොකන්තරිකා අඝා අසංවුතා අන්ධකාරා අන්ධකාරතිමිසා, යත්ථපිමෙ චන්දිමසූරියා එවංමහිද්ධිකා එවංමහානුභාවා ආභාය නානුභොන්ති තත්ථපි අප්පමාණො උළාරො ඔභාසො ලොකෙ පාතුභවති අතික්කම්මෙව දෙවානං දෙවානුභාවං. යෙපි තත්ථ සත්තා උපපන්නා තෙපි තෙනොභාසෙන අඤ්ඤමඤ්ඤං සඤ්ජානන්ති – අඤ්ඤෙපි කිර, භො, සන්ති සත්තා ඉධූපපන්නාති. අයඤ්ච දසසහස්සී ලොකධාතු සඞ්කම්පති සම්පකම්පති සම්පවෙධති [Pg.162] අප්පමාණො ච උළාරො ඔභාසො ලොකෙ පාතුභවති අතික්කම්මෙව දෙවානං දෙවානුභාව’න්ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

201. 世尊，我于世尊面前亲闻、亲受此事：“阿难，当菩萨从兜率(Tusita)天众中死没，入母胎时，于是，于此有天、有魔、有梵之世界，于此有沙门、婆罗门、天、人之众生中，有无量、殊胜之光明出现于世间，超越诸天之天威力。乃至那些空旷、无覆盖、幽暗、漆黑的世界中间地狱，纵然有如是大神力、大威力的日月，其光亦不能照及，于彼处亦有无量、殊胜之光明出现于世间，超越诸天之天威力。凡生于彼处之众生，亦因彼光明而互相识知：‘诸君，原来此处亦有其他众生！’并且，此一万世界震动、大动、遍动，有无量、殊胜之光明出现于世间，超越诸天之天威力。”世尊，此事我亦持之为世尊的稀有、未曾有法。

202. ‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිං ඔක්කන්තො හොති, චත්තාරො දෙවපුත්තා චතුද්දිසං ආරක්ඛාය උපගච්ඡන්ති – මා නං බොධිසත්තං වා බොධිසත්තමාතරං වා මනුස්සො වා අමනුස්සො වා කොචි වා විහෙඨෙසී’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

202. 世尊，我于世尊面前亲闻、亲受此事：“阿难，当菩萨已入母胎时，有四位天子从四方前来守护，心想：‘勿令人、非人或任何其他者伤害菩萨或菩萨之母。’”世尊，此事我亦持之为世尊的稀有、未曾有法。

203. ‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිං ඔක්කන්තො හොති, පකතියා සීලවතී බොධිසත්තමාතා හොති විරතා පාණාතිපාතා විරතා අදින්නාදානා විරතා කාමෙසුමිච්ඡාචාරා විරතා මුසාවාදා විරතා සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

203. 世尊，我曾当面从世尊听闻，当面领受：“阿难，当菩萨入母胎时，菩萨的母亲自然具足戒行，远离杀生，远离不与取，远离欲邪行，远离妄语，远离成为放逸之因的谷酒与果酒等麻醉品。”世尊，我也忆持此事为世尊的稀有、未曾有法。

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිං ඔක්කන්තො හොති, න බොධිසත්තමාතු පුරිසෙසු මානසං උප්පජ්ජති කාමගුණූපසංහිතං, අනතික්කමනීයා ච බොධිසත්තමාතා හොති කෙනචි පුරිසෙන රත්තචිත්තෙනා’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

世尊，我曾当面从世尊听闻，当面领受：“阿难，当菩萨入母胎时，菩萨的母亲不会对男子生起与贪欲相应的念头，任何心怀贪欲的男子都不能侵犯菩萨的母亲。”世尊，我也忆持此事为世尊的稀有、未曾有法。

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිං ඔක්කන්තො හොති, ලාභිනී බොධිසත්තමාතා හොති පඤ්චන්නං කාමගුණානං. සා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතා සමඞ්ගීභූතා පරිචාරෙතී’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

世尊，我曾当面从世尊听闻，当面领受：“阿难，当菩萨入母胎时，菩萨的母亲能获得五种欲乐。她具足、圆满地享受此五种欲乐。”世尊，我也忆持此事为世尊的稀有、未曾有法。

204. ‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිං ඔක්කන්තො හොති, න බොධිසත්තමාතු කොචිදෙව ආබාධො උප්පජ්ජති; සුඛිනී බොධිසත්තමාතා හොති අකිලන්තකායා; බොධිසත්තඤ්ච බොධිසත්තමාතා තිරොකුච්ඡිගතං [Pg.163] පස්සති සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගං අහීනින්ද්‍රියං. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො. තත්‍රාස්ස සුත්තං ආවුතං නීලං වා පීතං වා ලොහිතං වා ඔදාතං වා පණ්ඩුසුත්තං වා. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො හත්ථෙ කරිත්වා පච්චවෙක්ඛෙය්‍ය – අයං ඛො මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො, තත්‍රිදං සුත්තං ආවුතං නීලං වා පීතං වා ලොහිතං වා ඔදාතං වා පණ්ඩුසුත්තං වාති. එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යදා බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිං ඔක්කන්තො හොති, න බොධිසත්තමාතු කොචිදෙව ආබාධො උප්පජ්ජති; සුඛිනී බොධිසත්තමාතා හොති අකිලන්තකායා; බොධිසත්තඤ්ච බොධිසත්තමාතා තිරොකුච්ඡිගතං පස්සති සබ්බඞ්ගපච්චඞ්ගං අහීනින්ද්‍රිය’න්ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

204. 世尊，我于世尊面前亲闻、亲受此言：“阿难，当菩萨入母胎时，菩萨之母不生任何疾病；菩萨之母安乐，身体无有疲倦；菩萨之母得见胎中菩萨，肢体具足，诸根无缺。阿难，譬如一颗美丽、质优纯正、八面、善加琢磨的吠琉璃(veḷuriya)宝珠，其中穿有一条或青、或黄、或赤、或白、或淡黄的线。有眼之人将其置于手中审视道：‘此诚为美丽、质优纯正、八面、善加琢磨的吠琉璃宝珠，其中穿有此或青、或黄、或赤、或白、或淡黄之线。’阿难，正是如此，当菩萨入母胎时，菩萨之母不生任何疾病；菩萨之母安乐，身体无有疲倦；菩萨之母得见胎中菩萨，肢体具足，诸根无缺。”世尊，……（中略）……世尊，我亦忆持此为世尊的稀有、未曾有法。

205. ‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘සත්තාහජාතෙ, ආනන්ද, බොධිසත්තෙ බොධිසත්තමාතා කාලං කරොති, තුසිතං කායං උපපජ්ජතී’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

205. 世尊，我于世尊面前亲闻、亲受此言：“阿难，菩萨诞生七日后，菩萨之母便命终，投生于兜率天(Tusita)众中。”世尊，……（中略）……世尊，我亦忆持此为世尊的稀有、未曾有法。

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යථා ඛො පනානන්ද, අඤ්ඤා ඉත්ථිකා නව වා දස වා මාසෙ ගබ්භං කුච්ඡිනා පරිහරිත්වා විජායන්ති, න හෙවං බොධිසත්තං බොධිසත්තමාතා විජායති. දසෙව මාසානි බොධිසත්තං බොධිසත්තමාතා කුච්ඡිනා පරිහරිත්වා විජායතී’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

“世尊，我曾于世尊面前亲闻、亲受：‘阿难，其他女人或怀胎九月，或怀胎十月而生产，菩萨之母并非如此生产菩萨。菩萨之母是怀胎整整十月才生产菩萨。’世尊，此事我亦忆持为世尊的稀有、未曾有法。”

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යථා ඛො පනානන්ද, අඤ්ඤා ඉත්ථිකා නිසින්නා වා නිපන්නා වා විජායන්ති, න හෙවං බොධිසත්තං බොධිසත්තමාතා විජායති. ඨිතාව බොධිසත්තං බොධිසත්තමාතා විජායතී’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

“世尊，我曾于世尊面前亲闻、亲受：‘阿难，其他女人或坐或卧而生产，菩萨之母并非如此生产菩萨。菩萨之母是站立着生产菩萨。’世尊，此事我亦忆持为世尊的稀有、未曾有法。”

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිම්හා නික්ඛමති, දෙවා නං පඨමං පටිග්ගණ්හන්ති පච්ඡා මනුස්සා’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

“世尊，我曾于世尊面前亲闻、亲受：‘阿难，当菩萨从母胎出来时，先由诸天接住，后由人类接住。’世尊，此事我亦忆持为世尊的稀有、未曾有法。”

206. ‘‘සම්මුඛා [Pg.164] මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිම්හා නික්ඛමති, අප්පත්තොව බොධිසත්තො පථවිං හොති, චත්තාරො නං දෙවපුත්තා පටිග්ගහෙත්වා මාතු පුරතො ඨපෙන්ති – අත්තමනා, දෙවි, හොහි; මහෙසක්ඛො තෙ පුත්තො උප්පන්නො’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

206. “世尊，我曾于世尊面前亲闻、亲受：‘阿难，当菩萨从母胎出来时，菩萨还未触及大地，就有四位天子接住他，置于母亲面前说：“王后，请您欢喜！您已诞生一位大威德之子。”’世尊，此事我亦忆持为世尊的稀有、未曾有法。”

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිම්හා නික්ඛමති, විසදොව නික්ඛමති අමක්ඛිතො උදෙන අමක්ඛිතො සෙම්හෙන අමක්ඛිතො රුහිරෙන අමක්ඛිතො කෙනචි අසුචිනා සුද්ධො විසදො. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, මණිරතනං කාසිකෙ වත්ථෙ නික්ඛිත්තං නෙව මණිරතනං කාසිකං වත්ථං මක්ඛෙති නාපි කාසිකං වත්ථං මණිරතනං මක්ඛෙති. තං කිස්ස හෙතු? උභින්නං සුද්ධත්තා. එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යදා බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිම්හා නික්ඛමති, විසදොව නික්ඛමති අමක්ඛිතො උදෙන අමක්ඛිතො සෙම්හෙන අමක්ඛිතො රුහිරෙන අමක්ඛිතො කෙනචි අසුචිනා සුද්ධො විසදො’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

“世尊，我于世尊面前亲闻、亲受此言：‘阿难，菩萨从母胎出时，是洁净地出来，不为水所染，不为痰所染，不为血所染，亦不为任何不净物所染，纯净而洁净。阿难，譬如摩尼宝珠置于迦尸(Kāsi)衣上，摩尼宝珠不污染迦尸衣，迦尸衣亦不污染摩尼宝珠。此是何因？因二者皆洁净故。正是如此，阿难，菩萨从母胎出时，是洁净地出来，不为水所染，不为痰所染，不为血所染，亦不为任何不净物所染，纯净而洁净。’世尊，此事我亦忆持为世尊之稀有、未曾有法。”

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිම්හා නික්ඛමති, ද්වෙ උදකස්ස ධාරා අන්තලික්ඛා පාතුභවන්ති – එකා සීතස්ස, එකා උණ්හස්ස; යෙන බොධිසත්තස්ස උදකකිච්චං කරොන්ති මාතු චා’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

“世尊，我于世尊面前亲闻、亲受此言：‘阿难，菩萨从母胎出时，有二道水流从空中显现：一道为冷水，一道为热水，用以为菩萨及其母亲行沐浴之事。’世尊，此事我亦忆持为世尊之稀有、未曾有法。”

207. ‘‘සම්මුඛා [Pg.165] මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘සම්පතිජාතො, ආනන්ද, බොධිසත්තො සමෙහි පාදෙහි පථවියං පතිට්ඨහිත්වා උත්තරාභිමුඛො සත්තපදවීතිහාරෙන ගච්ඡති, සෙතම්හි ඡත්තෙ අනුධාරියමානෙ, සබ්බා ච දිසා විලොකෙති, ආසභිඤ්ච වාචං භාසති – අග්ගොහමස්මි ලොකස්ස, ජෙට්ඨොහමස්මි ලොකස්ස, සෙට්ඨොහමස්මි ලොකස්ස. අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමි.

207. “世尊，我于世尊面前亲闻、亲受此言：‘阿难，菩萨一出生，即以双足平稳立于地，面向北方行七步，有白伞为其撑持。彼环顾一切方向，发出牛王之语：“我于世间为最上，我于世间为最长，我于世间为最胜。此是最后生，今后无再有。”’世尊，此事我亦忆持为世尊之稀有、未曾有法。”

‘‘සම්මුඛා මෙතං, භන්තෙ, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘යදා, ආනන්ද, බොධිසත්තො මාතුකුච්ඡිම්හා නික්ඛමති, අථ සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය අප්පමාණො උළාරො ඔභාසො ලොකෙ පාතුභවති අතික්කම්මෙව දෙවානං දෙවානුභාවං. යාපි තා ලොකන්තරිකා අඝා අසංවුතා අන්ධකාරා අන්ධකාරතිමිසා යත්ථපිමෙ චන්දිමසූරියා එවංමහිද්ධිකා එවංමහානුභාවා ආභාය නානුභොන්ති තත්ථපි අප්පමාණො උළාරො ඔභාසො ලොකෙ පාතුභවති අතික්කම්මෙව දෙවානං දෙවානුභාවං. යෙපි තත්ථ සත්තා උපපන්නා තෙපි තෙනොභාසෙන අඤ්ඤමඤ්ඤං සඤ්ජානන්ති – අඤ්ඤෙපි කිර, භො, සන්ති සත්තා ඉධූපපන්නාති. අයඤ්ච දසසහස්සී ලොකධාතු සඞ්කම්පති සම්පකම්පති සම්පවෙධති, අප්පමාණො ච උළාරො ඔභාසො ලොකෙ පාතුභවති අතික්කම්මෙව දෙවානං දෙවානුභාව’න්ති. යම්පි, භන්තෙ…පෙ… ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමී’’ති.

世尊，我曾亲从世尊面前听闻，亲身领受：“阿难，当菩萨从母胎出时，在这有天、魔、梵天、沙门、婆罗门、天人众生的世间，就会出现无量广大光明，超越诸天之天威。那些世界之间空旷、无遮蔽、黑暗、漆黑的区域，即使日月有如此大神通、大威力，其光芒亦不能照及，在那里也会出现无量广大光明，超越诸天之天威。凡投生于彼处的众生，也因那光明而互相识知：‘贤友，原来此处还有其他众生投生！’并且这十千世界震动、大震动、普遍震动，出现无量广大光明，超越诸天之天威。”世尊，我也忆持世尊此稀有未曾有之法。

208. ‘‘තස්මාතිහ ත්වං, ආනන්ද, ඉදම්පි තථාගතස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙහි. ඉධානන්ද, තථාගතස්ස විදිතා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති; විදිතා සඤ්ඤා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති; විදිතා විතක්කා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. ඉදම්පි ඛො, ත්වං, ආනන්ද, තථාගතස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙහී’’ති. ‘‘යම්පි, භන්තෙ, භගවතො විදිතා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති; විදිතා සඤ්ඤා… විදිතා විතක්කා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා උපට්ඨහන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති. ඉදංපාහං, භන්තෙ, භගවතො අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමී’’ති.

208. “是故，阿难，你当受持如来此稀有、未曾有法。于此，阿难，于如来，受明了地生起，明了地现起，明了地灭去；想明了地生起，明了地现起，明了地灭去；寻明了地生起，明了地现起，明了地灭去。阿难，你确实应当受持如来此稀有、未曾有法。”“世尊，于世尊，受明了地生起，明了地现起，明了地灭去；想……寻明了地生起，明了地现起，明了地灭去。世尊，我亦受持世尊此稀有、未曾有法。”

ඉදමවොච ආයස්මා ආනන්දො. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි; අත්තමනා ච තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

具寿阿难说了这番话。导师予以赞许。彼诸比丘心意喜悦，非常欢喜具寿阿难之所说。

අච්ඡරියඅබ්භුතසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං.

《稀有未曾有经》第三终。

4. බාකුලසුත්තං

4. 薄拘罗经

209. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං ආයස්මා බාකුලො රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො අචෙලකස්සපො ආයස්මතො [Pg.166] බාකුලස්ස පුරාණගිහිසහායො යෙනායස්මා බාකුලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා බාකුලෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අචෙලකස්සපො ආයස්මන්තං බාකුලං එතදවොච –

209. 如是我闻。一时，具寿薄拘罗(Bākula)住王舍城(Rājagaha)竹林(Veḷuvana)迦兰陀园。尔时，裸体迦叶(Acelakassapa)，曾为具寿薄拘罗的旧时在家友人，前往具寿薄拘罗之处。抵达后，与具寿薄拘罗相互致意，交换愉悦可忆之言，然后坐于一旁。坐于一旁后，裸体迦叶对具寿薄拘罗如是说：

‘‘කීවචිරං පබ්බජිතොසි, ආවුසො බාකුලා’’ති? ‘‘අසීති මෙ, ආවුසො, වස්සානි පබ්බජිතස්සා’’ති. ‘‘ඉමෙහි පන තෙ, ආවුසො බාකුල, අසීතියා වස්සෙහි කතික්ඛත්තුං මෙථුනො ධම්මො පටිසෙවිතො’’ති? ‘‘න ඛො මං, ආවුසො කස්සප, එවං පුච්ඡිතබ්බං – ‘ඉමෙහි පන තෙ, ආවුසො බාකුල, අසීතියා වස්සෙහි කතික්ඛත්තුං මෙථුනො ධම්මො පටිසෙවිතො’ති. එවඤ්ච ඛො මං, ආවුසො කස්සප, පුච්ඡිතබ්බං – ‘ඉමෙහි පන තෙ, ආවුසො බාකුල, අසීතියා වස්සෙහි කතික්ඛත්තුං කාමසඤ්ඤා උප්පන්නපුබ්බා’’’ති? ( )

“贤友薄拘罗，你出家多久了？”“贤友，我出家已有八十年了。”“贤友薄拘罗，在这八十年中，你行过几次淫欲法？”“贤友迦叶，你不应这样问我：‘贤友薄拘罗，在这八十年中，你行过几次淫欲法？’贤友迦叶，你应这样问我：‘贤友薄拘罗，在这八十年中，你生起过几次欲想？’”

210. ‘‘අසීති මෙ, ආවුසො, වස්සානි පබ්බජිතස්ස නාභිජානාමි කාමසඤ්ඤං උප්පන්නපුබ්බං. යංපායස්මා බාකුලො අසීතියා වස්සෙහි නාභිජානාති කාමසඤ්ඤං උප්පන්නපුබ්බං ඉදම්පි මයං ආයස්මතො බාකුලස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙම.

210. “贤友，我出家八十年，不自知曾生起欲想。具寿薄拘罗于八十年中不自知曾生起欲想，我等亦将此事作为具寿薄拘罗的稀有、未曾有法而受持。”

‘‘අසීති මෙ, ආවුසො, වස්සානි පබ්බජිතස්ස නාභිජානාමි බ්‍යාපාදසඤ්ඤං…පෙ… විහිංසාසඤ්ඤං උප්පන්නපුබ්බං. යංපායස්මා බාකුලො අසීතියා වස්සෙහි නාභිජානාති විහිංසාසඤ්ඤං උප්පන්නපුබ්බං, ඉදම්පි මයං ආයස්මතො බාකුලස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙම.

“贤友，我出家八十年，不自知曾生起嗔恚想……乃至……加害想。具寿薄拘罗于八十年中不自知曾生起加害想，我等亦将此事作为具寿薄拘罗的稀有、未曾有法而受持。”

‘‘අසීති මෙ, ආවුසො, වස්සානි පබ්බජිතස්ස නාභිජානාමි කාමවිතක්කං උප්පන්නපුබ්බං. යංපායස්මා බාකුලො අසීතියා වස්සෙහි නාභිජානාති කාමවිතක්කං උප්පන්නපුබ්බං, ඉදම්පි මයං ආයස්මතො බාකුලස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙම.

“贤友，我出家八十年，不自知曾生起欲寻。具寿薄拘罗于八十年中不自知曾生起欲寻，我等亦将此事作为具寿薄拘罗的稀有、未曾有法而受持。”

‘‘අසීති මෙ, ආවුසො, වස්සානි පබ්බජිතස්ස නාභිජානාමි බ්‍යාපාදවිතක්කං…පෙ… විහිංසාවිතක්කං උප්පන්නපුබ්බං. යංපායස්මා බාකුලො අසීතියා වස්සෙහි [Pg.167] නාභිජානාති විහිංසාවිතක්කං උප්පන්නපුබ්බං, ඉදම්පි මයං ආයස්මතො බාකුලස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙම.

“贤友，我出家八十年，不自知曾生起嗔恚寻……乃至……加害寻。具寿薄拘罗于八十年中不自知曾生起加害寻，我等亦将此事作为具寿薄拘罗的稀有、未曾有法而受持。”

211. ‘‘අසීති මෙ, ආවුසො, වස්සානි පබ්බජිතස්ස නාභිජානාමි ගහපතිචීවරං සාදිතා. යංපායස්මා බාකුලො අසීතියා වස්සෙහි නාභිජානාති ගහපතිචීවරං සාදිතා, ඉදම්පි මයං ආයස්මතො බාකුලස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙම.

211. 贤友，我出家八十年，不曾忆起受用过居士衣。具寿薄拘罗八十年中不曾忆起受用过居士衣，我等亦将此事忆持为具寿薄拘罗的稀有未曾有法。

‘‘අසීති මෙ, ආවුසො, වස්සානි පබ්බජිතස්ස නාභිජානාමි සත්ථෙන චීවරං ඡින්දිතා. යංපායස්මා බාකුලො අසීතියා වස්සෙහි නාභිජානාති සත්ථෙන චීවරං ඡින්දිතා…පෙ… ධාරෙම.

贤友，我出家八十年，不曾忆起以刀裁衣。具寿薄拘罗八十年中不曾忆起以刀裁衣，我等亦将此事忆持为具寿薄拘罗的稀有未曾有法。

‘‘අසීති මෙ, ආවුසො, වස්සානි පබ්බජිතස්ස නාභිජානාමි සූචියා චීවරං සිබ්බිතා…පෙ… නාභිජානාමි රජනෙන චීවරං රජිතා… නාභිජානාමි කථිනෙ චීවරං සිබ්බිතා… නාභිජානාමි සබ්‍රහ්මචාරීනං චීවරකම්මෙ විචාරිතා … නාභිජානාමි නිමන්තනං සාදිතා… නාභිජානාමි එවරූපං චිත්තං උප්පන්නපුබ්බං – ‘අහො වත මං කොචි නිමන්තෙය්‍යා’ති… නාභිජානාමි අන්තරඝරෙ නිසීදිතා… නාභිජානාමි අන්තරඝරෙ භුඤ්ජිතා… නාභිජානාමි මාතුගාමස්ස අනුබ්‍යඤ්ජනසො නිමිත්තං ගහෙතා… නාභිජානාමි මාතුගාමස්ස ධම්මං දෙසිතා අන්තමසො චතුප්පදම්පි ගාථං… නාභිජානාමි භික්ඛුනුපස්සයං උපසඞ්කමිතා… නාභිජානාමි භික්ඛුනියා ධම්මං දෙසිතා… නාභිජානාමි සික්ඛමානාය ධම්මං දෙසිතා… නාභිජානාමි සාමණෙරියා ධම්මං දෙසිතා… නාභිජානාමි පබ්බාජෙතා… නාභිජානාමි උපසම්පාදෙතා… නාභිජානාමි නිස්සයං දාතා… නාභිජානාමි සාමණෙරං උපට්ඨාපෙතා… නාභිජානාමි ජන්තාඝරෙ න්හායිතා… නාභිජානාමි චුණ්ණෙන න්හායිතා… නාභිජානාමි සබ්‍රහ්මචාරීගත්තපරිකම්මෙ විචාරිතා … නාභිජානාමි ආබාධං උප්පන්නපුබ්බං, අන්තමසො ගද්දූහනමත්තම්පි… නාභිජානාමි භෙසජ්ජං උපහරිතා, අන්තමසො හරිතකිඛණ්ඩම්පි… නාභිජානාමි අපස්සෙනකං අපස්සයිතා… නාභිජානාමි සෙය්‍යං කප්පෙතා. යංපායස්මා…පෙ… ධාරෙම.

贤友，我出家八十年，不曾忆起以针缝衣……不曾忆起以染料染衣……不曾忆起缝制迦絺那衣……不曾忆起操持为同梵行者制衣之事……不曾忆起受用邀请之食……不曾忆起曾生起“但愿有人邀请我”如是之心……不曾忆起于俗家坐……不曾忆起于俗家食……不曾忆起以细相观察女性……不曾忆起为女性说法，乃至仅四句偈……不曾忆起前往比丘尼住处……不曾忆起为比丘尼说法……不曾忆起为在学尼说法……不曾忆起为沙弥尼说法……不曾忆起为人剃度……不曾忆起为人授具足戒……不曾忆起给予依止……不曾忆起让沙弥侍奉……不曾忆起于蒸房沐浴……不曾忆起以浴粉沐浴……不曾忆起操持为同梵行者按摩之事……不曾忆起生病，乃至仅如挤牛乳之顷……不曾忆起受用药物，乃至仅一片诃梨勒果……不曾忆起倚靠靠背……不曾忆起躺卧。具寿薄拘罗八十年中不曾忆起此等诸事，我等亦将此事忆持为具寿薄拘罗的稀有未曾有法。

‘‘අසීති මෙ, ආවුසො, වස්සානි පබ්බජිතස්ස නාභිජානාමි ගාමන්තසෙනාසනෙ වස්සං උපගන්තා. යංපායස්මා බාකුලො අසීතියා වස්සෙහි [Pg.168] නාභිජානාති ගාමන්තසෙනාසනෙ වස්සං උපගන්තා, ඉදම්පි මයං ආයස්මතො බාකුලස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙම.

“贤友，我出家八十年，不曾忆起在邻近村庄的住处度过雨安居。具寿薄拘罗于八十年中，不曾忆起在邻近村庄的住处度过雨安居，我等亦持此为具寿薄拘罗的稀有、未曾有法。

‘‘සත්තාහමෙව ඛො අහං, ආවුසො, සරණො රට්ඨපිණ්ඩං භුඤ්ජිං; අථ අට්ඨමියං අඤ්ඤා උදපාදි. යංපායස්මා බාකුලො සත්තාහමෙව සරණො රට්ඨපිණ්ඩං භුඤ්ජි; අථ අට්ඨමියං අඤ්ඤා උදපාදි ඉදම්පි මයං ආයස්මතො බාකුලස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙම.

“贤友，我实则仅作为有烦恼者受用国人之施七日，然后在第八日，究竟智生起。具寿薄拘罗仅作为有烦恼者受用国人之施七日，然后在第八日究竟智生起，我等亦持此为具寿薄拘罗的稀有、未曾有法。

212. ‘‘ලභෙය්‍යාහං, ආවුසො බාකුල, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පබ්බජ්ජං, ලභෙය්‍යං උපසම්පද’’න්ති. අලත්ථ ඛො අචෙලකස්සපො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පබ්බජ්ජං, අලත්ථ උපසම්පදං. අචිරූපසම්පන්නො පනායස්මා කස්සපො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා කස්සපො අරහතං අහොසි.

212. “贤友薄拘罗，愿我能于此法与律中出家，愿我能得受具足戒。”裸体迦叶（Acelakassapa）确实于此法与律中出家，得受具足戒。具寿迦叶（Kassapa）受具足戒不久，便独自远离，不放逸、热忱、自我策励而住，不久，即证得良家子（kulaputta）为之善于舍家、出家为无家者的无上梵行终点，于现法中以胜智亲证、具足而住。他证知：“生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。”具寿迦叶遂成为阿罗汉之一。

අථ ඛො ආයස්මා බාකුලො අපරෙන සමයෙන අවාපුරණං ආදාය විහාරෙන විහාරං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘‘අභික්කමථායස්මන්තො, අභික්කමථායස්මන්තො. අජ්ජ මෙ පරිනිබ්බානං භවිස්සතී’’ති. ‘‘යංපායස්මා බාකුලො අවාපුරණං ආදාය විහාරෙන විහාරං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අභික්කමථායස්මන්තො, අභික්කමථායස්මන්තො; අජ්ජ මෙ පරිනිබ්බානං භවිස්සතී’ති, ඉදම්පි මයං ආයස්මතො බාකුලස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙම’’.

其后，具寿薄拘罗于另一时，拿着钥匙，从一间僧房到另一间僧房，走近后如是说：“诸位具寿，请过来！诸位具寿，请过来！今日我将般涅槃。”而具寿薄拘罗拿着钥匙，从一间僧房到另一间僧房，走近后作此言说，我等亦持此事为具寿薄拘罗的稀有、未曾有法。

ආයස්මා බාකුලො මජ්ඣෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිසින්නකොව පරිනිබ්බායි. ‘‘යංපායස්මා බාකුලො මජ්ඣෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිසින්නකොව පරිනිබ්බායි, ඉදම්පි මයං ආයස්මතො බාකුලස්ස අච්ඡරියං අබ්භුතධම්මං ධාරෙමා’’ති.

具寿薄拘罗于比丘僧团中端坐而般涅槃。“具寿薄拘罗于比丘僧团中端坐而般涅槃，我等亦持此事为具寿薄拘罗之稀有、未曾有法。”

බාකුලසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

薄拘罗经第四终。

5. දන්තභූමිසුත්තං

5. 调御地经

213. එවං [Pg.169] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අචිරවතො සමණුද්දෙසො අරඤ්ඤකුටිකායං විහරති. අථ ඛො ජයසෙනො රාජකුමාරො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙන අචිරවතො සමණුද්දෙසො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා අචිරවතෙන සමණුද්දෙසෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ජයසෙනො රාජකුමාරො අචිරවතං සමණුද්දෙසං එතදවොච –

213. 如是我闻。一时，世尊住王舍城迦兰陀园竹林。当时，沙弥阿奇罗瓦陀(Aciravata)住于林中孤邸。其时，胜军(Jayasena)王子为经行而游行，遂至阿奇罗瓦陀沙弥处；至已，与阿奇罗瓦陀沙弥相互问候，交换了愉悦可忆念的言辞后，坐于一旁。坐于一旁的胜军王子对阿奇罗瓦陀沙弥如是说：

‘‘සුතං මෙතං, භො අග්ගිවෙස්සන – ‘ඉධ භික්ඛු අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො ඵුසෙය්‍ය චිත්තස්ස එකග්ගත’න්ති. ‘එවමෙතං, රාජකුමාර, එවමෙතං, රාජකුමාර. ඉධ භික්ඛු අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො ඵුසෙය්‍ය චිත්තස්ස එකග්ගත’න්ති. ‘සාධු මෙ භවං අග්ගිවෙස්සනො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං දෙසෙතූ’ති. ‘න ඛො තෙ අහං, රාජකුමාර, සක්කොමි යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං දෙසෙතුං. අහඤ්ච හි තෙ, රාජකුමාර, යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං දෙසෙය්‍යං, ත්වඤ්ච මෙ භාසිතස්ස අත්ථං න ආජානෙය්‍යාසි; සො මමස්ස කිලමථො, සා මමස්ස විහෙසා’ති. ‘දෙසෙතු මෙ භවං අග්ගිවෙස්සනො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං. අප්පෙවනාමාහං භොතො අග්ගිවෙස්සනස්ස භාසිතස්ස අත්ථං ආජානෙය්‍ය’න්ති. ‘දෙසෙය්‍යං ඛො තෙ අහං, රාජකුමාර, යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං. සචෙ මෙ ත්වං භාසිතස්ස අත්ථං ආජානෙය්‍යාසි, ඉච්චෙතං කුසලං; නො චෙ මෙ ත්වං භාසිතස්ස අත්ථං ආජානෙය්‍යාසි, යථාසකෙ තිට්ඨෙය්‍යාසි, න මං තත්ථ උත්තරිං පටිපුච්ඡෙය්‍යාසී’ති. ‘දෙසෙතු මෙ භවං අග්ගිවෙස්සනො යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං. සචෙ අහං භොතො අග්ගිවෙස්සනස්ස භාසිතස්ස අත්ථං ආජානිස්සාමි, ඉච්චෙතං කුසලං; නො චෙ අහං භොතො අග්ගිවෙස්සනස්ස භාසිතස්ස අත්ථං ආජානිස්සාමි, යථාසකෙ තිට්ඨිස්සාමි, නාහං තත්ථ භවන්තං අග්ගිවෙස්සනං උත්තරිං පටිපුච්ඡිස්සාමී’’’ති.

“尊者阿耆毗舍那（Aggivessana），我曾听闻此言：‘于此，比丘不放逸、精勤、心已策励而住，当能触证心一境性。’‘王子，确实如此，确实如此。于此，比丘不放逸、精勤、心已策励而住，当能触证心一境性。’‘善哉！请尊者阿耆毗舍那为我开示如所闻、如所学的法。’‘王子，我实不能为您开示如所闻、如所学的法。因为，王子，我若为您开示如所闻、如所学的法，而您不了知我所说之义，那对我将是疲劳，那对我将是困扰。’‘请尊者阿耆毗舍那为我开示如所闻、如所学的法。或许我能了知尊者阿耆毗舍那所说之义。’‘王子，我当为您开示如所闻、如所学的法。若您能了知我所说之义，此乃善事；若您不了知我所说之义，那么您就停留在原来的状态，勿于彼处再进一步追问我。’‘请尊者阿耆毗舍那为我开示如所闻、如所学的法。若我能了知尊者阿耆毗舍那所说之义，此乃善事；若我不了知尊者阿耆毗舍那所说之义，我将停留在原来的状态，我于彼处将不再进一步追问尊者阿耆毗舍那。’”

214. අථ [Pg.170] ඛො අචිරවතො සමණුද්දෙසො ජයසෙනස්ස රාජකුමාරස්ස යථාසුතං යථාපරියත්තං ධම්මං දෙසෙසි. එවං වුත්තෙ, ජයසෙනො රාජකුමාරො අචිරවතං සමණුද්දෙසං එතදවොච – ‘‘අට්ඨානමෙතං, භො අග්ගිවෙස්සන, අනවකාසො යං භික්ඛු අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො ඵුසෙය්‍ය චිත්තස්ස එකග්ගත’’න්ති. අථ ඛො ජයසෙනො රාජකුමාරො අචිරවතස්ස සමණුද්දෙසස්ස අට්ඨානතඤ්ච අනවකාසතඤ්ච පවෙදෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

214. 于是，阿致罗筏底(Aciravata)沙弥为胜军(Jayasena)王子宣说了他如所闻、如所学的法。如是说后，胜军王子对阿致罗筏底沙弥说了这番话：“贤者阿耆毗舍那(Aggivessana)，比丘不放逸、精勤、自我策励而住，而能触证心一境性，这是无有是处，无此机会。”于是，胜军王子向阿致罗筏底沙弥阐明了此事的无有是处与无此机会后，从座位上起身离去。

අථ ඛො අචිරවතො සමණුද්දෙසො අචිරපක්කන්තෙ ජයසෙනෙ රාජකුමාරෙ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අචිරවතො සමණුද්දෙසො යාවතකො අහොසි ජයසෙනෙන රාජකුමාරෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි.

于是，胜军王子离去不久，阿致罗筏底沙弥便前往世尊之处。上前顶礼世尊后，坐于一旁。坐于一旁后，阿致罗筏底沙弥将与胜军王子的所有交谈，全部禀告了世尊。

එවං වුත්තෙ, භගවා අචිරවතං සමණුද්දෙසං එතදවොච – ‘‘තං කුතෙත්ථ, අග්ගිවෙස්සන, ලබ්භා. යං තං නෙක්ඛම්මෙන ඤාතබ්බං නෙක්ඛම්මෙන දට්ඨබ්බං නෙක්ඛම්මෙන පත්තබ්බං නෙක්ඛම්මෙන සච්ඡිකාතබ්බං තං වත ජයසෙනො රාජකුමාරො කාමමජ්ඣෙ වසන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො කාමවිතක්කෙහි ඛජ්ජමානො කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානො කාමපරියෙසනාය උස්සුකො ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතී’’ති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

如是说后，世尊对阿致罗筏底沙弥说了这番话：“阿耆毗舍那，于此如何可得？那应由出离而知、由出离而见、由出离而达、由出离而作证的一境性，胜军王子住于欲乐中，受用诸欲，为欲寻所啃食，为欲的热恼所燃烧，勤于寻求欲乐，他竟能知、能见、或能作证——此事无有是处。”

215. ‘‘සෙය්‍යථාපිස්සු, අග්ගිවෙස්සන, ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා සුදන්තා සුවිනීතා, ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා අදන්තා අවිනීතා. තං කිං මඤ්ඤසි, අග්ගිවෙස්සන, යෙ තෙ ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා සුදන්තා සුවිනීතා, අපි නු තෙ දන්තාව දන්තකාරණං ගච්ඡෙය්‍යුං, දන්තාව දන්තභූමිං සම්පාපුණෙය්‍යු’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’. ‘‘යෙ පන තෙ ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා අදන්තා අවිනීතා, අපි නු තෙ අදන්තාව දන්තකාරණං ගච්ඡෙය්‍යුං, අදන්තාව දන්තභූමිං සම්පාපුණෙය්‍යුං, සෙය්‍යථාපි තෙ ද්වෙ හත්ථිදම්මා වා අස්සදම්මා වා ගොදම්මා වා සුදන්තා සුවිනීතා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘එවමෙව ඛො, අග්ගිවෙස්සන, යං තං නෙක්ඛම්මෙන ඤාතබ්බං නෙක්ඛම්මෙන දට්ඨබ්බං නෙක්ඛම්මෙන පත්තබ්බං නෙක්ඛම්මෙන සච්ඡිකාතබ්බං තං වත ජයසෙනො රාජකුමාරො කාමමජ්ඣෙ වසන්තො කාමෙ [Pg.171] පරිභුඤ්ජන්තො කාමවිතක්කෙහි ඛජ්ජමානො කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානො කාමපරියෙසනාය උස්සුකො ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතී’’ති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

215. “阿耆毗舍那，譬如，有两头善调练、善调伏的象、马或牛，以及两头未调练、未调伏的象、马或牛。阿耆毗舍那，你认为怎样？那两头善调练、善调伏的象、马或牛，它们因为已被调练，能行调练之务，能达调练之境吗？”“是的，世尊。”“而那两头未调练、未调伏的象、马或牛，它们能像那两头善调练、善调伏者一样，凭借其未被调练，而行调练之务，而达调练之境吗？”“不，世尊。”“阿耆毗舍那，正是如此。凡是那应由出离而知、由出离而见、由出离而达、由出离而作证者，要让住在欲乐中、享受欲乐、被欲寻所吞噬、被欲热所烧灼、勤于寻求欲乐的胜军王子去知、去见、去作证——此事无有是处。”

216. ‘‘සෙය්‍යථාපි, අග්ගිවෙස්සන, ගාමස්ස වා නිගමස්ස වා අවිදූරෙ මහාපබ්බතො. තමෙනං ද්වෙ සහායකා තම්හා ගාමා වා නිගමා වා නික්ඛමිත්වා හත්ථවිලඞ්ඝකෙන යෙන සො පබ්බතො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යුං; උපසඞ්කමිත්වා එකො සහායකො හෙට්ඨා පබ්බතපාදෙ තිට්ඨෙය්‍ය, එකො සහායකො උපරිපබ්බතං ආරොහෙය්‍ය. තමෙනං හෙට්ඨා පබ්බතපාදෙ ඨිතො සහායකො උපරිපබ්බතෙ ඨිතං සහායකං එවං වෙදය්‍ය – ‘යං, සම්ම, කිං ත්වං පස්සසි උපරිපබ්බතෙ ඨිතො’ති? සො එවං වදෙය්‍ය – ‘පස්සාමි ඛො අහං, සම්ම, උපරිපබ්බතෙ ඨිතො ආරාමරාමණෙය්‍යකං වනරාමණෙය්‍යකං භූමිරාමණෙය්‍යකං පොක්ඛරණීරාමණෙය්‍යක’’’න්ති.

216. “阿耆毗舍那(Aggivessana)，譬如村庄或城镇不远处有一座大山。两位朋友从那村庄或城镇出来，手拉着手，前往那座山；到达后，一位朋友会站在山脚下，另一位朋友会登上山顶。那位站在山脚下的朋友会对站在山顶上的朋友这样说：‘朋友，你站在山顶上看见了什么？’他会这样说：‘朋友，我站在山顶上，看见了悦意的园林、悦意的森林、悦意的土地、悦意的莲池。’”

‘‘සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අට්ඨානං ඛො එතං, සම්ම, අනවකාසො යං ත්වං උපරිපබ්බතෙ ඨිතො පස්සෙය්‍යාසි ආරාමරාමණෙය්‍යකං වනරාමණෙය්‍යකං භූමිරාමණෙය්‍යකං පොක්ඛරණීරාමණෙය්‍යක’න්ති. තමෙනං උපරිපබ්බතෙ ඨිතො සහායකො හෙට්ඨිමපබ්බතපාදං ඔරොහිත්වා තං සහායකං බාහායං ගහෙත්වා උපරිපබ්බතං ආරොපෙත්වා මුහුත්තං අස්සාසෙත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘යං, සම්ම, කිං ත්වං පස්සසි උපරිපබ්බතෙ ඨිතො’ති? සො එවං වදෙය්‍ය – ‘පස්සාමි ඛො අහං, සම්ම, උපරිපබ්බතෙ ඨිතො ආරාමරාමණෙය්‍යකං වනරාමණෙය්‍යකං භූමිරාමණෙය්‍යකං පොක්ඛරණීරාමණෙය්‍යක’’’න්ති.

“他会这样说：‘朋友，你站在山顶上能看见悦意的园林、悦意的森林、悦意的土地、悦意的莲池，这是不可能的，无此机会。’于是，站在山顶上的朋友便下到山脚，抓住那位朋友的手臂，带他登上山顶，让他休息片刻后，会这样说：‘朋友，你站在山顶上看见了什么？’那人会这样说：‘朋友，我站在山顶上，确实看见了悦意的园林、悦意的森林、悦意的土地、悦意的莲池。’”

‘‘සො එවං වදෙය්‍ය – ‘ඉදානෙව ඛො තෙ, සම්ම, භාසිතං – මයං එවං ආජානාම – අට්ඨානං ඛො එතං සම්ම, අනවකාසො යං ත්වං උපරිපබ්බතෙ ඨිතො පස්සෙය්‍යාසි ආරාමරාමණෙය්‍යකං වනරාමණෙය්‍යකං භූමිරාමණෙය්‍යකං පොක්ඛරණීරාමණෙය්‍යක’න්ති. ඉදානෙව ච පන තෙ භාසිතං මයං එවං ආජානාම – ‘පස්සාමි ඛො අහං, සම්ම, උපරිපබ්බතෙ ඨිතො ආරාමරාමණෙය්‍යකං වනරාමණෙය්‍යකං භූමිරාමණෙය්‍යකං පොක්ඛරණීරාමණෙය්‍යක’න්ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘තථා හි පනාහං, සම්ම, ඉමිනා මහතා පබ්බතෙන ආවුතො දට්ඨෙය්‍යං නාද්දස’’’න්ති.

“那人会这样说：‘朋友，我们是这样理解你刚才所说的话：“朋友，你站在山顶上，能看见悦意的园林、悦意的森林、悦意的土地、悦意的池塘，这是不可能的，没有机会。”而我们也是这样理解你刚才所说的另一句话：“朋友，我站在山顶上，确实看见了悦意的园林、悦意的森林、悦意的土地、悦意的池塘。”’于是，另一人会这样说：‘朋友，确实如此，因为我被这座大山所障蔽，所以没有看见那可见之物。’”

‘‘අතො [Pg.172] මහන්තතරෙන, අග්ගිවෙස්සන, අවිජ්ජාඛන්ධෙන ජයසෙනො රාජකුමාරො ආවුතො නිවුතො ඔඵුටො පරියොනද්ධො. සො වත යං තං නෙක්ඛම්මෙන ඤාතබ්බං නෙක්ඛම්මෙන දට්ඨබ්බං නෙක්ඛම්මෙන පත්තබ්බං නෙක්ඛම්මෙන සච්ඡිකාතබ්බං තං වත ජයසෙනො රාජකුමාරො කාමමජ්ඣෙ වසන්තො කාමෙ පරිභුඤ්ජන්තො කාමවිතක්කෙහි ඛජ්ජමානො කාමපරිළාහෙන පරිඩය්හමානො කාමපරියෙසනාය උස්සුකො ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡි වා කරිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති. සචෙ ඛො තං, අග්ගිවෙස්සන, ජයසෙනස්ස රාජකුමාරස්ස ඉමා ද්වෙ උපමා පටිභායෙය්‍යුං, අනච්ඡරියං තෙ ජයසෙනො රාජකුමාරො පසීදෙය්‍ය, පසන්නො ච තෙ පසන්නාකාරං කරෙය්‍යා’’ති. ‘‘කුතො පන මං, භන්තෙ, ජයසෙනස්ස රාජකුමාරස්ස ඉමා ද්වෙ උපමා පටිභායිස්සන්ති අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා, සෙය්‍යථාපි භගවන්ත’’න්ති?

“阿耆毗舍那，胜军王子被远比那更巨大的无明蕴所障蔽、所覆盖、所笼罩、所缠裹。他生活在欲乐中，受用欲乐，为欲寻所吞噬，为欲热所烧灼，热衷于寻求欲乐，这样的他，想要了知、看见、达到、亲证那应由出离所了知、所看见、所达到、所亲证的法——这是不可能的。阿耆毗舍那，如果这两个譬喻能显现于胜军王子心中，他会对你生起净信，这并不足为奇；而他生起净信后，便会向你表示净信之意。”“可是，世尊，这两个不可思议、前所未闻的譬喻，怎么会像它们显现于世尊心中那样，也显现于我心中呢？”

217. ‘‘සෙය්‍යථාපි, අග්ගිවෙස්සන, රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො නාගවනිකං ආමන්තෙති – ‘එහි ත්වං, සම්ම නාගවනික, රඤ්ඤො නාගං අභිරුහිත්වා නාගවනං පවිසිත්වා ආරඤ්ඤකං නාගං අතිපස්සිත්වා රඤ්ඤො නාගස්ස ගීවායං උපනිබන්ධාහී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, අග්ගිවෙස්සන, නාගවනිකො රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස පටිස්සුත්වා රඤ්ඤො නාගං අභිරුහිත්වා නාගවනං පවිසිත්වා ආරඤ්ඤකං නාගං අතිපස්සිත්වා රඤ්ඤො නාගස්ස ගීවායං උපනිබන්ධති. තමෙනං රඤ්ඤො නාගො අබ්භොකාසං නීහරති. එත්තාවතා ඛො, අග්ගිවෙස්සන, ආරඤ්ඤකො නාගො අබ්භොකාසං ගතො හොති. එත්ථගෙධා හි, අග්ගිවෙස්සන, ආරඤ්ඤකා නාගා යදිදං – නාගවනං. තමෙනං නාගවනිකො රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස ආරොචෙසි – ‘අබ්භොකාසගතො ඛො, දෙව, ආරඤ්ඤකො නාගො’ති. අථ ඛො අග්ගිවෙස්සන, තමෙනං රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො හත්ථිදමකං ආමන්තෙසි – ‘එහි ත්වං, සම්ම හත්ථිදමක, ආරඤ්ඤකං නාගං දමයාහි ආරඤ්ඤකානඤ්චෙව සීලානං අභිනිම්මදනාය ආරඤ්ඤකානඤ්චෙව සරසඞ්කප්පානං අභිනිම්මදනාය ආරඤ්ඤකානඤ්චෙව දරථකිලමථපරිළාහානං අභිනිම්මදනාය ගාමන්තෙ අභිරමාපනාය මනුස්සකන්තෙසු සීලෙසු සමාදපනායා’’’ති.

217. “阿耆毗舍那，譬如一位灌顶刹帝利王对捕象人（nāgavanika）说：‘来，这位捕象人，你骑上国王的象，进入象林，见到野象后，将它系在国王之象的脖子上。’阿耆毗舍那，那位捕象人回答灌顶刹帝利王：‘遵命，陛下。’他骑上国王的象，进入象林，见到野象后，将它系在国王之象的脖子上。然后国王的象将它带到空旷之地。阿耆毗舍那，如此，野象便来到了空旷之地。阿耆毗舍那，因为野象所贪恋的，正是那象林。于是，那位捕象人向灌顶刹帝利王禀告：‘陛下，野象已被带到空旷之地了。’那时，阿耆毗舍那，那位灌顶刹帝利王对驯象师（hatthidamaka）说：‘来，这位驯象师，你去调教那头野象，为了压制它野性的习性，为了压制它野性的怀念与企图，为了压制它野性的愁苦、疲惫与热恼，为了让它乐于邻近村庄，为了使它受持人类所喜爱的品行。’”

‘‘‘එවං[Pg.173], දෙවා’ති ඛො, අග්ගිවෙස්සන, හත්ථිදමකො රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස පටිස්සුත්වා මහන්තං ථම්භං පථවියං නිඛණිත්වා ආරඤ්ඤකස්ස නාගස්ස ගීවායං උපනිබන්ධති ආරඤ්ඤකානඤ්චෙව සීලානං අභිනිම්මදනාය ආරඤ්ඤකානඤ්චෙව සරසඞ්කප්පානං අභිනිම්මදනාය ආරඤ්ඤකානඤ්චෙව දරථකිලමථපරිළාහානං අභිනිම්මදනාය ගාමන්තෙ අභිරමාපනාය මනුස්සකන්තෙසු සීලෙසු සමාදපනාය. තමෙනං හත්ථිදමකො යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපාහි වාචාහි සමුදාචරති. යතො ඛො, අග්ගිවෙස්සන, ආරඤ්ඤකො නාගො හත්ථිදමකස්ස යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා තථාරූපාහි වාචාහි සමුදාචරියමානො සුස්සූසති, සොතං ඔදහති, අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨාපෙති; තමෙනං හත්ථිදමකො උත්තරි තිණඝාසොදකං අනුප්පවෙච්ඡති.

“‘遵命，天王。’阿耆毗舍那（Aggivessana），驯象师领受刹帝利灌顶王之命后，便将一根大木桩植入地里，用来拴住野象的脖子，为了调伏其野性的习性，调伏其野性的念头与意图，调伏其野性的忧虑、疲惫与热恼，为了让它乐于待在村边，并确立起人类所喜爱的习性。驯象师用那无过失、悦耳、慈爱、感人、文雅、为众人喜爱、为众人悦意的话语与它交谈。阿耆毗舍那，当野象被驯象师用那无过失、悦耳、慈爱、感人、文雅、为众人喜爱、为众人悦意的话语交谈时，它便愿意听、侧耳倾听、用心领会；于是驯象师就进一步提供它草料和水。”

‘‘යතො ඛො, අග්ගිවෙස්සන, ආරඤ්ඤකො නාගො හත්ථිදමකස්ස තිණඝාසොදකං පටිග්ගණ්හාති, තත්‍ර හත්ථිදමකස්ස එවං හොති – ‘ජීවිස්සති ඛො දානි ආරඤ්ඤකො නාගො’ති. තමෙනං හත්ථිදමකො උත්තරි කාරණං කාරෙති – ‘ආදිය, භො, නික්ඛිප, භො’ති. යතො ඛො, අග්ගිවෙස්සන, ආරඤ්ඤකො නාගො හත්ථිදමකස්ස ආදානනික්ඛෙපෙ වචනකරො හොති ඔවාදප්පටිකරො, තමෙනං හත්ථිදමකො උත්තරි කාරණං කාරෙති – ‘අභික්කම, භො, පටික්කම, භො’ති. යතො ඛො, අග්ගිවෙස්සන, ආරඤ්ඤකො නාගො හත්ථිදමකස්ස අභික්කමපටික්කමවචනකරො හොති ඔවාදප්පටිකරො, තමෙනං හත්ථිදමකො උත්තරි කාරණං කාරෙති – ‘උට්ඨහ, භො, නිසීද, භො’ති. යතො ඛො, අග්ගිවෙස්සන, ආරඤ්ඤකො නාගො හත්ථිදමකස්ස උට්ඨානනිසජ්ජාය වචනකරො හොති ඔවාදප්පටිකරො, තමෙනං හත්ථිදමකො උත්තරි ආනෙඤ්ජං නාම කාරණං කාරෙති, මහන්තස්ස ඵලකං සොණ්ඩාය උපනිබන්ධති, තොමරහත්ථො ච පුරිසො උපරිගීවාය නිසින්නො හොති, සමන්තතො ච තොමරහත්ථා පුරිසා පරිවාරෙත්වා ඨිතා හොන්ති, හත්ථිදමකො ච දීඝතොමරයට්ඨිං ගහෙත්වා පුරතො ඨිතො හොති. සො ආනෙඤ්ජං කාරණං කාරියමානො නෙව පුරිමෙ පාදෙ චොපෙති න පච්ඡිමෙ පාදෙ චොපෙති, න පුරිමකායං චොපෙති න පච්ඡිමකායං චොපෙති, න සීසං චොපෙති, න කණ්ණෙ චොපෙති, න දන්තෙ චොපෙති[Pg.174], න නඞ්ගුට්ඨං චොපෙති, න සොණ්ඩං චොපෙති. සො හොති ආරඤ්ඤකො නාගො ඛමො සත්තිප්පහාරානං අසිප්පහාරානං උසුප්පහාරානං සරපත්තප්පහාරානං භෙරිපණවවංසසඞ්ඛඩිණ්ඩිමනින්නාදසද්දානං සබ්බවඞ්කදොසනිහිතනින්නීතකසාවො රාජාරහො රාජභොග්ගො රඤ්ඤො අඞ්ගන්තෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

“阿耆毗舍那（Aggivessana），当野象接受驯象师的草料和水时，驯象师心想：‘如今这野象能活下去了。’于是，驯象师对其进行更高阶的训练：‘贤者，拿起！贤者，放下！’阿耆毗舍那，当野象在拿起放下时遵从其言、领受其教，驯象师便对其进行更高阶的训练：‘贤者，前进！贤者，后退！’阿耆毗舍那，当野象在前进后退时遵从其言、领受其教，驯象师便对其进行更高阶的训练：‘贤者，站起！贤者，卧倒！’阿耆毗舍那，当野象在站起卧倒时遵从其言、领受其教，驯象师便对其进行名为‘不动’的更高阶训练：将大木板绑在其象鼻上，一人手持长矛骑于其颈上，四周亦有手持长矛之人环绕而立，驯象师则手持长柄矛杖立于其前。当它被进行不动训练时，前足不动、后足不动，前半身不动、后半身不动，头不动、耳不动、牙不动、尾不动、象鼻不动。彼野象能忍受矛刺、剑击、箭射、矢石投掷，能忍受大鼓、小鼓、笛、螺、手鼓之声，已去除所有狡诈之过与垢染，堪为王用，堪为王享，即算作国王的资具之一。”

218. ‘‘එවමෙව ඛො, අග්ගිවෙස්සන, ඉධ තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. තං ධම්මං සුණාති ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඤ්ඤතරස්මිං වා කුලෙ පච්චාජාතො. සො තං ධම්මං සුත්වා තථාගතෙ සද්ධං පටිලභති. සො තෙන සද්ධාපටිලාභෙන සමන්නාගතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො, අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති.

218. 阿耆毗舍那，正是这样。于此，如来出现于世，是阿罗汉、正等觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛、世尊。他于此世界，连同天界、魔界、梵天界，以及沙门、婆罗门、天与人等众生，亲自以殊胜智证悟后而教示。他所教示之法，初善、中善、后善，义理具足，言辞具足；他阐明了完全圆满、完全清净的梵行。家主、家主之子，或生于其它某个家族者，听闻此法。他听闻此法后，对如来获得信心。他具足此所获得的信心，如此思惟：“在家生活是障碍，是尘垢之道；出家则是空旷处。居家者要行此完全圆满、完全清净、如磨亮之螺贝的梵行，实为不易。我何不剃除须发，披上袈裟，从家出家，入于无家之境呢？”

‘‘සො අපරෙන සමයෙන අප්පං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය අප්පං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය මහන්තං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති. එත්තාවතා ඛො, අග්ගිවෙස්සන, අරියසාවකො අබ්භොකාසගතො හොති. එත්ථගෙධා හි, අග්ගිවෙස්සන, දෙවමනුස්සා යදිදං – පඤ්ච කාමගුණා. තමෙනං තථාගතො උත්තරිං විනෙති – ‘එහි ත්වං, භික්ඛු, සීලවා හොහි, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරාහි ආචාරගොචරසම්පන්නො, අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛස්සු සික්ඛාපදෙසූ’’’ති.

其后，他舍弃或多或少的财富，舍弃或多或少的亲属，剃除须发，披上袈裟，从家出家，入于无家之境。阿耆毗舍那，仅此，圣弟子便已到达空旷之处。阿耆毗舍那，天与人于此五种欲(pañca kāmaguṇā)中贪著。如来再进一步地教导他：“来，比丘！你当具足戒行，守护波罗提木叉(pātimokkha)律仪而住，具足正行与行处，于微细罪过中见怖畏，受持诸学处(sikkhāpada)而修学。”

‘‘යතො ඛො, අග්ගිවෙස්සන, අරියසාවකො සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු [Pg.175] භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු, තමෙනං තථාගතො උත්තරිං විනෙති – ‘එහි ත්වං, භික්ඛු, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරො හොහි, චක්ඛුනා රූපං දිස්වා මා නිමිත්තග්ගාහී…පෙ… (යථා ගණකමොග්ගල්ලානසුත්තන්තෙ, එවං විත්ථාරෙතබ්බානි.)

“阿耆毗舍那，当圣弟子具足戒行，守护波罗提木叉律仪而住，具足正行与行处，于微细过失见其怖畏，受持学习诸学处时，如来便进一步教导他：‘来，比丘，你当守护根门，以眼见色时，莫取其相……（此处应如《算数家目犍连经》中那般详述。）”

219. ‘‘සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. වෙදනාසු…පෙ… චිත්තෙ…පෙ… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. සෙය්‍යථාපි, අග්ගිවෙස්සන, හත්ථිදමකො මහන්තං ථම්භං පථවියං නිඛණිත්වා ආරඤ්ඤකස්ස නාගස්ස ගීවායං උපනිබන්ධති ආරඤ්ඤකානඤ්චෙව සීලානං අභිනිම්මදනාය ආරඤ්ඤකානඤ්චෙව සරසඞ්කප්පානං අභිනිම්මදනාය ආරඤ්ඤකානඤ්චෙව දරථකිලමථපරිළාහානං අභිනිම්මදනාය ගාමන්තෙ අභිරමාපනාය මනුස්සකන්තෙසු සීලෙසු සමාදපනාය; එවමෙව ඛො, අග්ගිවෙස්සන, අරියසාවකස්ස ඉමෙ චත්තාරො සතිපට්ඨානා චෙතසො උපනිබන්ධනා හොන්ති ගෙහසිතානඤ්චෙව සීලානං අභිනිම්මදනාය ගෙහසිතානඤ්චෙව සරසඞ්කප්පානං අභිනිම්මදනාය ගෙහසිතානඤ්චෙව දරථකිලමථපරිළාහානං අභිනිම්මදනාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය.

219. “他舍断此五盖——心的随烦恼、智慧的削弱者，于身随观身而住，具足热忱、正知、正念，调伏世间的贪与忧。于受……于心……于法随观法而住，具足热忱、正知、正念，调伏世间的贪与忧。阿耆毗舍那，譬如驯象师在地上立一根大柱，将野象的颈项系于其上，以此来调伏其野性、野念、野蛮的烦劳与热恼，使其乐于村落，安住于人所喜爱的品行。正是如此，阿耆毗舍那，此四念处是圣弟子的心之所系，以此来调伏其源于俗家的品行、源于俗家的思念、源于俗家的烦劳与热恼，以证得正道，现证涅槃。”

220. ‘‘තමෙනං තථාගතො උත්තරිං විනෙති – ‘එහි ත්වං, භික්ඛු, කායෙ කායානුපස්සී විහරාහි, මා ච කාමූපසංහිතං විතක්කං විතක්කෙසි. වෙදනාසු… චිත්තෙ… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරාහි, මා ච කාමූපසංහිතං විතක්කං විතක්කෙසී’’’ති.

220. “如来便进一步教导他：‘来，比丘，你当于身随观身而住，但莫思惟与欲相应的寻思。于受……于心……于法随观法而住，但莫思惟与欲相应的寻思。’”

‘‘සො විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං…පෙ… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති.

他因寻与伺的止息，内心澄净，心达一境，无寻无伺，由定生喜乐，成就并安住于第二禅……乃至……第三禅……第四禅。当他的心如此安定、清净、皎洁、无垢、离诸随烦恼、柔软、堪用、稳固、不动时，便将心转向宿住随念智。他忆念起种种宿住，即：一生、二生……乃至……如是，他忆念起种种具有行相与纲要的宿住。

221. ‘‘සො [Pg.176] එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ සත්තානං චුතූපපාතඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති.

221. 当他的心如此安定、清净、皎洁、无垢、离诸随烦恼、柔软、堪用、稳固、不动时，便将心转向有情死生智。他以清净、超越人眼的天眼，看见诸有情死殁与投生，下劣与殊胜，美色与丑色，善趣与恶趣……了知诸有情随其业而行。

‘‘සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙ පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ විගතූපක්කිලෙසෙ මුදුභූතෙ කම්මනියෙ ඨිතෙ ආනෙඤ්ජප්පත්තෙ ආසවානං ඛයඤාණාය චිත්තං අභිනින්නාමෙති. සො ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති; ‘ඉමෙ ආසවා’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවසමුදයො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධො’ති යථාභූතං පජානාති, ‘අයං ආසවනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානාති. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතො කාමාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, භවාසවාපි චිත්තං විමුච්චති, අවිජ්ජාසවාපි චිත්තං විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති.

彼比丘于心如是等持、清净、明洁、无秽、离诸随染、柔软、适业、安住、达不动时，为诸漏尽智而引导其心。他如实了知：“此是苦。”如实了知：“此是苦集。”如实了知：“此是苦灭。”如实了知：“此是导向苦灭之道。”他如实了知：“此是诸漏。”如实了知：“此是漏集。”如实了知：“此是漏灭。”如实了知：“此是导向漏灭之道。”如是知、如是见者，其心从欲漏解脱，从有漏解脱，从无明漏解脱。于解脱时，生起“已解脱”之智。他了知：“生已尽，梵行已立，所作已办，更无后有。”

‘‘සො හොති භික්ඛු ඛමො සීතස්ස උණ්හස්ස ජිඝච්ඡාය පිපාසාය ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සානං දුරුත්තානං දුරාගතානං වචනපථානං, උප්පන්නානං සාරීරිකානං වෙදනානං දුක්ඛානං තිබ්බානං ඛරානං කටුකානං අසාතානං අමනාපානං පාණහරානං අධිවාසකජාතිකො හොති සබ්බරාගදොසමොහනිහිතනින්නීතකසාවො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස.

彼比丘能忍耐寒、热、饥、渴，能忍耐虻、蚊、风、热、爬行类之触，能忍耐恶言恶语，能忍耐于身生起的苦、剧、猛、辛、不快、不悦、夺命的诸受。他已舍离、根除一切贪、瞋、痴之染污，是应供者、应奉者、应施者、应合掌者，是世间无上福田。

222. ‘‘මහල්ලකො චෙපි, අග්ගිවෙස්සන, රඤ්ඤො නාගො අදන්තො අවිනීතො කාලඞ්කරොති, ‘අදන්තමරණං මහල්ලකො රඤ්ඤො නාගො කාලඞ්කතො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති; මජ්ඣිමො චෙපි, අග්ගිවෙස්සන, රඤ්ඤො නාගො. දහරො චෙපි, අග්ගිවෙස්සන, රඤ්ඤො නාගො අදන්තො අවිනීතො කාලඞ්කරොති[Pg.177], ‘අදන්තමරණං දහරො රඤ්ඤො නාගො කාලඞ්කතො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති; එවමෙව ඛො, අග්ගිවෙස්සන, ථෙරො චෙපි භික්ඛු අඛීණාසවො කාලඞ්කරොති, ‘අදන්තමරණං ථෙරො භික්ඛු කාලඞ්කතො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති; මජ්ඣිමො චෙපි, අග්ගිවෙස්සන, භික්ඛු. නවො චෙපි, අග්ගිවෙස්සන, භික්ඛු අඛීණාසවො කාලඞ්කරොති, ‘අදන්තමරණං නවො භික්ඛු කාලඞ්කතො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

222. “阿耆毗舍那(Aggivessana)，若国王年老的象未经调伏、未经调练而死，则被计为‘国王年老的象乃未调伏而死’；阿耆毗舍那，若国王中年的象……阿耆毗舍那，若国王年幼的象未经调伏、未经调练而死，则被计为‘国王年幼的象乃未调伏而死’。同样地，阿耆毗舍那，若长老比丘诸漏未尽而死，则被计为‘长老比丘乃未调伏而死’；阿耆毗舍那，若中年比丘……阿耆毗舍那，若新学比丘诸漏未尽而死，则被计为‘新学比丘乃未调伏而死’。”

‘‘මහල්ලකො චෙපි, අග්ගිවෙස්සන, රඤ්ඤො නාගො සුදන්තො සුවිනීතො කාලඞ්කරොති, ‘දන්තමරණං මහල්ලකො රඤ්ඤො නාගො කාලඞ්කතො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති; මජ්ඣිමො චෙපි, අග්ගිවෙස්සන, රඤ්ඤො නාගො… දහරො චෙපි, අග්ගිවෙස්සන, රඤ්ඤො නාගො සුදන්තො සුවිනීතො කාලඞ්කරොති, ‘දන්තමරණං දහරො රඤ්ඤො නාගො කාලඞ්කතො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති; එවමෙව ඛො, අග්ගිවෙස්සන, ථෙරො චෙපි භික්ඛු ඛීණාසවො කාලඞ්කරොති, ‘දන්තමරණං ථෙරො භික්ඛු කාලඞ්කතො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති; මජ්ඣිමො චෙපි, අග්ගිවෙස්සන, භික්ඛු. නවො චෙපි, අග්ගිවෙස්සන, භික්ඛු ඛීණාසවො කාලඞ්කරොති, ‘දන්තමරණං නවො භික්ඛු කාලඞ්කතො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡතී’’ති.

“阿耆毗舍那，若国王年老的象善于调伏、善于调练而死，则被计为‘国王年老的象乃调伏而死’；阿耆毗舍那，若国王中年的象……阿耆毗舍那，若国王年幼的象善于调伏、善于调练而死，则被计为‘国王年幼的象乃调伏而死’。同样地，阿耆毗舍那，若长老比丘诸漏已尽而死，则被计为‘长老比丘乃调伏而死’；阿耆毗舍那，若中年比丘……阿耆毗舍那，若新学比丘诸漏已尽而死，则被计为‘新学比丘乃调伏而死’。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො අචිරවතො සමණුද්දෙසො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说了这番话。沙弥阿致罗筏多(Aciravata)心生喜悦，欢喜世尊所说之语。

දන්තභූමිසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

《调御地经》第五终。

6. භූමිජසුත්තං

6. 浮弥经

223. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා භූමිජො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන ජයසෙනස්ස රාජකුමාරස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො ජයසෙනො රාජකුමාරො යෙනායස්මා භූමිජො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා භූමිජෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ජයසෙනො රාජකුමාරො ආයස්මන්තං භූමිජං එතදවොච – ‘‘සන්ති, භො භූමිජ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා [Pg.178] එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමායා’ති. ඉධ භොතො භූමිජස්ස සත්ථා කිංවාදී කිමක්ඛායී’’ති? ‘‘න ඛො මෙතං, රාජකුමාර, භගවතො සම්මුඛා සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං භගවා එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ආසඤ්චෙපි කරිත්වා අයොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා අයොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා අයොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා අයොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. ආසඤ්චෙපි කරිත්වා යොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා යොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා යොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා යොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමායා’ති. න ඛො මෙ තං, රාජකුමාර, භගවතො සම්මුඛා සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං භගවා එවං බ්‍යාකරෙය්‍යා’’ති. ‘‘සචෙ ඛො භොතො භූමිජස්ස සත්ථා එවංවාදී එවමක්ඛායී, අද්ධා භොතො භූමිජස්ස සත්ථා සබ්බෙසංයෙව පුථුසමණබ්‍රාහ්මණානං මුද්ධානං මඤ්ඤෙ ආහච්ච තිට්ඨතී’’ති. අථ ඛො ජයසෙනො රාජකුමාරො ආයස්මන්තං භූමිජං සකෙනෙව ථාලිපාකෙන පරිවිසි.

223. 如是我闻。一时，世尊住王舍城(Rājagaha)竹林(Veḷuvana)迦兰陀园。尔时，具寿布米迦(Bhūmija)于上午时分，着下裙，取衣钵，前往胜军(Jayasena)王子之住处。抵达后，即于所设之座坐下。尔时，胜军王子前往具寿布米迦之处。抵达后，与具寿布米迦相互致意，交换了亲切友好的问候，然后退坐一面。退坐一面后，胜军王子对具寿布米迦作是言：“尊者布米迦，有沙门、婆罗门持如是说、如是见：‘若怀着期盼修行梵行，则不能证得其果；若不怀期盼修行梵行，亦不能证得其果；若既怀期盼又不怀期盼修行梵行，亦不能证得其果；若既非怀着期盼又非不怀期盼修行梵行，亦不能证得其果。’于此，尊者布米迦的导师持何言论，作何宣说呢？”“王子，我未曾从世尊面前亲闻、亲受此说。然此事存在，世尊或作如是解答：‘若怀着期盼而非理修行梵行，则不能证得其果；若不怀期盼而非理修行梵行，亦不能证得其果；若既怀期盼又不怀期盼而非理修行梵行，亦不能证得其果；若既非怀着期盼又非不怀期盼而非理修行梵行，亦不能证得其果。若怀着期盼而如理修行梵行，则能够证得其果；若不怀期盼而如理修行梵行，亦能够证得其果；若既怀期盼又不怀期盼而如理修行梵行，亦能够证得其果；若既非怀着期盼又非不怀期盼而如理修行梵行，亦能够证得其果。’王子，我未曾从世尊面前亲闻、亲受此说。然此事存在，世尊或作如是解答。”“若尊者布米迦的导师持如是说、作如是宣说，我以为尊者布米迦的导师确实超胜于所有众多沙门、婆罗门之上。”尔时，胜军王子以自己的食物供养具寿布米迦。

224. අථ ඛො ආයස්මා භූමිජො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා භූමිජො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන ජයසෙනස්ස රාජකුමාරස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමිං; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ [Pg.179] ආසනෙ නිසීදිං. අථ ඛො, භන්තෙ, ජයසෙනො රාජකුමාරො යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මයා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො, භන්තෙ, ජයසෙනො රාජකුමාරො මං එතදවොච – ‘සන්ති, භො භූමිජ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමායා’ති. ‘ඉධ භොතො භූමිජස්ස සත්ථා කිංවාදී කිමක්ඛායී’ති? එවං වුත්තෙ අහං, භන්තෙ, ජයසෙනං රාජකුමාරං එතදවොචං – ‘න ඛො මෙ තං, රාජකුමාර, භගවතො සම්මුඛා සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං භගවා එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ආසඤ්චෙපි කරිත්වා අයොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා අයොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා අයොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා අයොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. ආසඤ්චෙපි කරිත්වා යොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා යොනිසො බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමායාති. න ඛො මෙ තං, රාජකුමාර, භගවතො සම්මුඛා සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං. ඨානඤ්ච ඛො එතං විජ්ජති යං භගවා එවං බ්‍යාකරෙය්‍යා’ති. ‘සචෙ භොතො භූමිජස්ස සත්ථා එවංවාදී එවමක්ඛායී, අද්ධා භොතො භූමිජස්ස සත්ථා සබ්බෙසංයෙව පුථුසමණබ්‍රාහ්මණානං මුද්ධානං මඤ්ඤෙ ආහච්ච තිට්ඨතී’ති. ‘කච්චාහං, භන්තෙ, එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරමානො වුත්තවාදී චෙව භගවතො හොමි, න ච භගවන්තං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛාමි, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොමි, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡතී’’’ති?

224. 尔时，具寿布米迦(Bhūmija)于饭后自乞食归，诣访世尊。诣已，顶礼世尊，坐于一面。坐于一面之具寿布米迦白世尊言：“世尊，我于今日上午，着衣持钵，前往胜军(Jayasena)王子之住处。至已，坐于所设之座。其时，世尊，胜军王子来诣我所。至已，与我共相问候，交谈悦意可铭记之语后，坐于一面。世尊，坐于一面之胜军王子对我如是言：‘尊者布米迦，有沙门、婆罗门作如是说、如是见：“纵怀愿求而修梵行，亦不能证果；纵无愿求……纵亦有愿求亦无愿求而修梵行，亦不能证果；纵非有愿求非无愿求而修梵行，亦不能证果。”于此，尊者布米迦之师作何说，宣何教耶？’世尊，彼作是言时，我告胜军王子言：‘王子，我未曾从世尊面前亲闻、亲受此说。然有此可能，世尊会如是解说：“纵怀愿求而不如理修行梵行，亦不能证果；纵无愿求而不如理修行梵行，亦不能证果；纵亦有愿求亦无愿求而不如理修行梵行，亦不能证果；纵非有愿求非无愿求而不如理修行梵行，亦不能证果。纵怀愿求而如理修行梵行，则能证果；纵无愿求……纵亦有愿求亦无愿求……纵非有愿求非无愿求而如理修行梵行，则能证果。”王子，我未曾从世尊面前亲闻、亲受此说，然有此可能，世尊会如是解说。’‘若尊者布米迦之师作如是说、如是教，我以为尊者布米迦之师诚然超胜于一切众多沙门、婆罗门之上。’世尊，我被如是问而作如是答，是否为说世尊所说语，未以不实诽谤世尊，乃随法而解说法，并且没有任何依法的说法与随说会招致呵责之处呢？”

‘‘තග්ඝ ත්වං, භූමිජ, එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරමානො වුත්තවාදී චෙව මෙ හොසි, න ච මං අභූතෙන අබ්භාචික්ඛසි, ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොසි, න ච කොචි සහධම්මිකො වාදානුවාදො ගාරය්හං ඨානං ආගච්ඡති. යෙ හි කෙචි, භූමිජ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා මිච්ඡාදිට්ඨිනො මිච්ඡාසඞ්කප්පා මිච්ඡාවාචා [Pg.180] මිච්ඡාකම්මන්තා මිච්ඡාආජීවා මිච්ඡාවායාමා මිච්ඡාසතී මිච්ඡාසමාධිනො තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? අයොනි හෙසා, භූමිජ, ඵලස්ස අධිගමාය.

“诚然，布米迦，你被这样问而这样回答，就是说了我所说的话，没有以不实之言诽谤我，且随法而释法，没有任何如法的论难会陷入应受呵责的境地。布米迦，凡是任何沙门或婆罗门，有邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定，他们即使怀着期望而行梵行，也不能证得果；即使不怀着期望而行梵行，也不能证得果；即使既怀着期望又不怀着期望而行梵行，也不能证得果；即使既非怀着期望也非不怀着期望而行梵行，也不能证得果。那是什么原因呢？布米迦，因为那不是证果的正因。”

225. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භූමිජ, පුරිසො තෙලත්ථිකො තෙලගවෙසී තෙලපරියෙසනං චරමානො වාලිකං දොණියා ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං පීළෙය්‍ය. ආසඤ්චෙපි කරිත්වා වාලිකං දොණියා ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං පීළෙය්‍ය, අභබ්බො තෙලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා වාලිකං දොණියා ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං පීළෙය්‍ය, අභබ්බො තෙලස්ස අධිගමාය; ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා වාලිකං දොණියා ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං පීළෙය්‍ය, අභබ්බො තෙලස්ස අධිගමාය; නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා වාලිකං දොණියා ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං පීළෙය්‍ය, අභබ්බො තෙලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? අයොනි හෙසා, භූමිජ, තෙලස්ස අධිගමාය. එවමෙව ඛො, භූමිජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා මිච්ඡාදිට්ඨිනො මිච්ඡාසඞ්කප්පා මිච්ඡාවාචා මිච්ඡාකම්මන්තා මිච්ඡාආජීවා මිච්ඡාවායාමා මිච්ඡාසතී මිච්ඡාසමාධිනො තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? අයොනි හෙසා, භූමිජ, ඵලස්ස අධිගමාය.

225. “譬如，地生(Bhūmija)，一个需要油、寻找油、为求油而四处奔走的人，将沙子倒进槽中，用水反复浇洒来压榨。即使他怀着期望，将沙子倒进槽中，用水反复浇洒来压榨，也无法获得油；即使他不怀期望，将沙子倒进槽中，用水反复浇洒来压榨，也无法获得油；即使他既怀着期望又不怀期望，将沙子倒进槽中，用水反复浇洒来压榨，也无法获得油；即使他既非怀有期望也非不怀期望，将沙子倒进槽中，用水反复浇洒来压榨，也无法获得油。这是什么原因呢？地生，因为这不是获得油的正确方法。同样地，地生，凡是那些持有邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定的沙门或婆罗门，他们即使怀着期望修行梵行，也无法证得道果；即使不怀期望修行梵行，也无法证得道果；即使既怀着期望又不怀期望修行梵行，也无法证得道果；即使既非怀有期望也非不怀期望修行梵行，也无法证得道果。这是什么原因呢？地生，因为这不是证得道果的正确方法。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භූමිජ, පුරිසො ඛීරත්ථිකො ඛීරගවෙසී ඛීරපරියෙසනං චරමානො ගාවිං තරුණවච්ඡං විසාණතො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය. ආසඤ්චෙපි කරිත්වා ගාවිං තරුණවච්ඡං විසාණතො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය, අභබ්බො ඛීරස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං [Pg.181] නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා ගාවිං තරුණවච්ඡං විසාණතො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය, අභබ්බො ඛීරස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? අයොනි හෙසා, භූමිජ, ඛීරස්ස අධිගමාය. එවමෙව ඛො, භූමිජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා මිච්ඡාදිට්ඨිනො…පෙ… මිච්ඡාසමාධිනො තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? අයොනි හෙසා, භූමිජ, ඵලස්ස අධිගමාය.

譬如，地生（Bhūmija），有人欲求牛乳，四处寻觅，却去挤压有幼犊的母牛的牛角。无论他怀着希望、不怀希望、既怀希望又不怀希望、或既非怀希望也非不怀希望而去挤压，都不可能得到牛乳。这是什么原因呢？地生，因为这不是获得牛乳的正当方法。同样地，地生，任何具有邪见……乃至邪定的沙门或婆罗门，无论他们怀着希望、不怀希望、既怀希望又不怀希望、或既非怀希望也非不怀希望而修梵行，都不可能证得道果。这是什么原因呢？地生，因为这不是证得道果的正当方法。

226. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භූමිජ, පුරිසො නවනීතත්ථිකො නවනීතගවෙසී නවනීතපරියෙසනං චරමානො උදකං කලසෙ ආසිඤ්චිත්වා මත්ථෙන ආවිඤ්ඡෙය්‍ය. ආසඤ්චෙපි කරිත්වා උදකං කලසෙ ආසිඤ්චිත්වා මත්ථෙන ආවිඤ්ඡෙය්‍ය, අභබ්බො නවනීතස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා උදකං කලසෙ ආසිඤ්චිත්වා මත්ථෙන ආවිඤ්ඡෙය්‍ය, අභබ්බො නවනීතස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? අයොනි හෙසා, භූමිජ, නවනීතස්ස අධිගමාය. එවමෙව ඛො, භූමිජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා මිච්ඡාදිට්ඨිනො…පෙ… මිච්ඡාසමාධිනො තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? අයොනි හෙසා, භූමිජ, ඵලස්ස අධිගමාය.

226. 譬如，布米迦（Bhūmija），有个人想要生酥，寻求生酥，为求生酥而行，他把水倒进罐子里，用搅棒搅动。即使怀着希望把水倒进罐子里用搅棒搅动，也不可能得到生酥；即使不怀希望把水倒进罐子里用搅棒搅动，也不可能得到生酥；即使既怀着希望又不怀希望把水倒进罐子里用搅棒搅动，也不可能得到生酥；即使既非怀着希望也非不怀希望把水倒进罐子里用搅棒搅动，也不可能得到生酥。这是什么原因呢？布米迦，因为这不是得到生酥的正确方法。同样地，布米迦，任何沙门或婆罗门，持有邪见、邪思惟、邪语、邪业、邪命、邪精进、邪念、邪定，他们即使怀着希望修梵行，也不可能证得果；即使不怀希望修梵行，也不可能证得果；即使既怀着希望又不怀希望修梵行，也不可能证得果；即使既非怀着希望也非不怀希望修梵行，也不可能证得果。这是什么原因呢？布米迦，因为这不是证得果的正确方法。

‘‘සෙය්‍යථාපි, භූමිජ, පුරිසො අග්ගිත්ථිකො අග්ගිගවෙසී අග්ගිපරියෙසනං චරමානො අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙය්‍ය. ආසඤ්චෙපි කරිත්වා අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙය්‍ය, අභබ්බො අග්ගිස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා අල්ලං කට්ඨං සස්නෙහං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙය්‍ය, අභබ්බො අග්ගිස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? අයොනි හෙසා, භූමිජ, අග්ගිස්ස අධිගමාය. එවමෙව ඛො, භූමිජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා [Pg.182] මිච්ඡාදිට්ඨිනො…පෙ… මිච්ඡාසමාධිනො තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ…ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, අභබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? අයොනි හෙසා, භූමිජ, ඵලස්ස අධිගමාය. යෙ හි කෙචි, භූමිජ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සම්මාදිට්ඨිනො සම්මාසඞ්කප්පා සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තා සම්මාආජීවා සම්මාවායාමා සම්මාසතී සම්මාසමාධිනො තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? යොනි හෙසා, භූමිජ, ඵලස්ස අධිගමාය.

“譬如，布米迦(Bhūmija)，一个需要火、寻找火、到处求火的人，拿着湿的、带汁液的上钻木来摩擦。即使他怀着希望，拿着湿的、带汁液的上钻木来摩擦，也不可能得到火；即使不怀希望……即使既怀着希望又不怀希望……即使既非怀着希望也非不怀希望，拿着湿的、带汁液的上钻木来摩擦，也不可能得到火。这是什么缘故呢？布米迦，因为这是得到火的不如理方法。正是这样，布米迦，任何沙门或婆罗门，若是邪见……乃至邪定者，他们即使怀着希望修行梵行，也不可能证得果；即使不怀希望……即使既怀着希望又不怀希望……即使既非怀着希望也非不怀希望而修行梵行，也不可能证得果。这是什么缘故呢？布米迦，因为这是证得果的不如理方法。但是，布米迦，任何沙门或婆罗门，若是正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定者，他们即使怀着希望修行梵行，也能证得果；即使不怀希望修行梵行，也能证得果；即使既怀着希望又不怀希望修行梵行，也能证得果；即使既非怀着希望也非不怀希望而修行梵行，也能证得果。这是什么缘故呢？布米迦，因为这是证得果的如理方法。”

227. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භූමිජ, පුරිසො තෙලත්ථිකො තෙලගවෙසී තෙලපරියෙසනං චරමානො තිලපිට්ඨං දොණියා ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං පීළෙය්‍ය. ආසඤ්චෙපි කරිත්වා තිලපිට්ඨං දොණියා ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං පීළෙය්‍ය, භබ්බො තෙලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා තිලපිට්ඨං දොණියා ආකිරිත්වා උදකෙන පරිප්ඵොසකං පරිප්ඵොසකං පීළෙය්‍ය, භබ්බො තෙලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? යොනි හෙසා, භූමිජ, තෙලස්ස අධිගමාය. එවමෙව ඛො, භූමිජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සම්මාදිට්ඨිනො…පෙ… සම්මාසමාධිනො තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? යොනි හෙසා, භූමිජ, ඵලස්ස අධිගමාය.

227. “譬如，浮弥(Bhūmija)，有个人想要油、寻求油、到处找油，他将芝麻粉倒进榨油槽，反复洒水挤压。即使他怀着希望将芝麻粉倒进榨油槽，反复洒水挤压，也能得到油；即使他不怀希望……即使他既怀着希望又不怀希望……即使他既非怀着希望也非不怀希望，将芝麻粉倒进榨油槽，反复洒水挤压，也能得到油。这是什么原因呢？浮弥，因为这是得到油的正确方法。同样地，浮弥，任何沙门或婆罗门，若有正见……乃至正定，他们即使怀着希望修梵行，也能证得果；即使不怀希望……即使既怀着希望又不怀希望……即使既非怀着希望也非不怀希望而修梵行，也能证得果。这是什么原因呢？浮弥，因为这是证得果的正确方法。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භූමිජ, පුරිසො ඛීරත්ථිකො ඛීරගවෙසී ඛීරපරියෙසනං චරමානො ගාවිං තරුණවච්ඡං ථනතො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය. ආසඤ්චෙපි කරිත්වා ගාවිං තරුණවච්ඡං ථනතො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය, භබ්බො ඛීරස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා ගාවිං තරුණවච්ඡං ථනතො ආවිඤ්ඡෙය්‍ය, භබ්බො ඛීරස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? යොනි හෙසා, භූමිජ, ඛීරස්ස අධිගමාය. එවමෙව [Pg.183] ඛො, භූමිජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සම්මාදිට්ඨිනො…පෙ… සම්මාසමාධිනො තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා…පෙ… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? යොනි හෙසා, භූමිජ, ඵලස්ස අධිගමාය.

“譬如，布弥迦，若有男子欲求牛乳、寻觅牛乳、为求牛乳而行，他应从有幼犊的母牛之乳房挤乳。即使他怀着期望而从有幼犊的母牛之乳房挤乳，也能够获得牛乳；即使不怀期望……即使既怀期望又不怀期望……即使既非怀期望又非不怀期望而从有幼犊的母牛之乳房挤乳，也能够获得牛乳。这是什么缘故呢？布弥迦，因为这是获得牛乳的正因。同样地，布弥迦，任何沙门或婆罗门，具足正见……乃至正定，他们即使怀着期望而修习梵行，也能够证得道果；即使不怀期望……即使既怀期望又不怀期望……即使既非怀期望又非不怀期望而修习梵行，也能够证得道果。这是什么缘故呢？布弥迦，因为这是证得道果的正因。”

228. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භූමිජ, පුරිසො නවනීතත්ථිකො නවනීතගවෙසී නවනීතපරියෙසනං චරමානො දධිං කලසෙ ආසිඤ්චිත්වා මත්ථෙන ආවිඤ්ඡෙය්‍ය. ආසඤ්චෙපි කරිත්වා දධිං කලසෙ ආසිඤ්චිත්වා මත්ථෙන ආවිඤ්ඡෙය්‍ය, භබ්බො නවනීතස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා දධිං කලසෙ ආසිඤ්චිත්වා මත්ථෙන ආවිඤ්ඡෙය්‍ය, භබ්බො නවනීතස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? යොනි හෙසා, භූමිජ, නවනීතස්ස අධිගමාය. එවමෙව ඛො, භූමිජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සම්මාදිට්ඨිනො…පෙ… සම්මාසමාධිනො තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා… ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා … නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? යොනි හෙසා, භූමිජ, ඵලස්ස අධිගමාය.

228. “譬如，布弥迦，若有男子欲求生酥、寻觅生酥、为求生酥而行，他应将凝乳倒入罐中，以搅棒搅之。即使他怀着期望而将凝乳倒入罐中以搅棒搅之，也能够获得生酥；即使不怀期望……即使既怀期望又不怀期望……即使既非怀期望又非不怀期望而将凝乳倒入罐中以搅棒搅之，也能够获得生酥。这是什么缘故呢？布弥迦，因为这是获得生酥的正因。同样地，布弥迦，任何沙门或婆罗门，具足正见……乃至正定，他们即使怀着期望而修习梵行，也能够证得道果；即使不怀期望……即使既怀期望又不怀期望……即使既非怀期望又非不怀期望而修习梵行，也能够证得道果。这是什么缘故呢？布弥迦，因为这是证得道果的正因。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භූමිජ, පුරිසො අග්ගිත්ථිකො අග්ගිගවෙසී අග්ගිපරියෙසනං චරමානො සුක්ඛං කට්ඨං කොළාපං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙය්‍ය; ( ) ආසඤ්චෙපි කරිත්වා… අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා.. ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා… නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා සුක්ඛ කට්ඨං කොළාපං උත්තරාරණිං ආදාය අභිමන්ථෙය්‍ය, භබ්බො අග්ගිස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? යොනි හෙසා, භූමිජ, අග්ගිස්ස අධිගමාය. එවමෙව ඛො, භූමිජ, යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සම්මාදිට්ඨිනො…පෙ… සම්මාසමාධිනො තෙ ආසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; ආසඤ්ච අනාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය; නෙවාසං නානාසඤ්චෙපි කරිත්වා බ්‍රහ්මචරියං චරන්ති, භබ්බා ඵලස්ස අධිගමාය. තං කිස්ස හෙතු? යොනි හෙසා, භූමිජ, ඵලස්ස අධිගමාය.

“布弥迦(Bhūmija)，譬如有人需要火、寻找火、四处求火，他取来干燥、无液汁的木柴与上钻木摩擦。即使他怀着期望……即使不怀期望……即使时而期望时而不期望……即使既不期望也非不期望，只要他取来干燥、无液汁的木柴与上钻木摩擦，就能够生起火。此为何故？布弥迦，因为这是获得火的如理之因。同样地，布弥迦，任何沙门或婆罗门，具足正见……乃至正定，他们即使怀着期望修习梵行，也能够证得果；即使不怀期望修习梵行，也能够证得果；即使时而期望时而不期望地修习梵行，也能够证得果；即使既不期望也非不期望地修习梵行，也能够证得果。此为何故？布弥迦，因为这是证得果的如理之因。”

‘‘සචෙ [Pg.184] ඛො තං, භූමිජ, ජයසෙනස්ස රාජකුමාරස්ස ඉමා චතස්සො උපමා පටිභායෙය්‍යුං අනච්ඡරියං තෙ ජයසෙනො රාජකුමාරො පසීදෙය්‍ය, පසන්නො ච තෙ පසන්නාකාරං කරෙය්‍යා’’ති. ‘‘කුතො පන මං, භන්තෙ, ජයසෙනස්ස රාජකුමාරස්ස ඉමා චතස්සො උපමා පටිභායිස්සන්ති අනච්ඡරියා පුබ්බෙ අස්සුතපුබ්බා, සෙය්‍යථාපි භගවන්ත’’න්ති?

“布弥迦，倘若这四个譬喻能显现于你，那么胜军(Jayasena)王子对你生起净信，这不足为奇；他生起净信后，还会对你表示信服。”“尊者，这四个譬喻，对世尊而言或许不新奇，但对我而言却是前所未闻，它们又怎能像对世尊显现那样，也对我显现呢？”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා භූමිජො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说了这番话。具寿布弥迦心怀喜悦，对世尊所说之法，欢喜信受。

භූමිජසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

《布弥迦经》第六终。

7. අනුරුද්ධසුත්තං

7. 阿那律经

229. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, යෙනායස්මා අනුරුද්ධො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන ආයස්මතො අනුරුද්ධස්ස පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘පඤ්චකඞ්ගො, භන්තෙ, ථපති ආයස්මතො අනුරුද්ධස්ස පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති; එවඤ්ච වදෙහි – ‘අධිවාසෙතු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා අනුරුද්ධො පඤ්චකඞ්ගස්ස ථපතිස්ස ස්වාතනාය අත්තචතුත්ථො භත්තං; යෙන ච කිර, භන්තෙ, ආයස්මා අනුරුද්ධො පගෙවතරං ආගච්ඡෙය්‍ය; පඤ්චකඞ්ගො, භන්තෙ, ථපති බහුකිච්චො බහුකරණීයො රාජකරණීයෙනා’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො පුරිසො පඤ්චකඞ්ගස්ස ථපතිස්ස පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා අනුරුද්ධො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං එතදවොච – ‘‘පඤ්චකඞ්ගො, භන්තෙ, ථපති ආයස්මතො අනුරුද්ධස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති, එවඤ්ච වදෙති – ‘අධිවාසෙතු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා අනුරුද්ධො පඤ්චකඞ්ගස්ස ථපතිස්ස ස්වාතනාය අත්තචතුත්ථො භත්තං; යෙන ච කිර, භන්තෙ, ආයස්මා අනුරුද්ධො පගෙවතරං ආගච්ඡෙය්‍ය; පඤ්චකඞ්ගො, භන්තෙ, ථපති බහුකිච්චො බහුකරණීයො රාජකරණීයෙනා’’’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො තුණ්හීභාවෙන.

229. 如是我闻。一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。那时，工匠般查堪伽(Pañcakaṅga)对某个男子说：“喂，朋友，你来，请到具寿阿那律那里去。到了之后，用我的名义，以头顶礼具寿阿那律的双足，说：‘尊者，工匠般查堪伽以头顶礼具寿阿那律的双足。’并且这样说：‘尊者，祈愿具寿阿那律作为四人之一，于明日接受工匠般查堪伽的饭食。再者，尊者，祈愿具寿阿那律能早些前来，因为工匠般查堪伽事务繁忙，有许多王室的事务需要处理。’”“是的，主人。”那位男子回答工匠般查堪伽后，便到具寿阿那律那里去。到了之后，礼敬具寿阿那律，然后坐在一旁。坐在一旁后，那位男子对具寿阿那律说了这番话：“尊者，工匠般查堪伽以头顶礼具寿阿那律的双足，并且这样说：‘尊者，祈愿具寿阿那律作为四人之一，于明日接受工匠般查堪伽的饭食。再者，尊者，祈愿具寿阿那律能早些前来，因为工匠般查堪伽事务繁忙，有许多王室的事务需要处理。’”具寿阿那律默然应允。

230. අථ [Pg.185] ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන පඤ්චකඞ්ගස්ස ථපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පඤ්චකඞ්ගො ථපති ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං එතදවොච –

230. 那时，具寿阿那律于彼夜过后，于上午时，著衣持钵，前往工匠五支（Pañcakaṅga）的住处。抵达后，即坐于所设之座。于是，工匠五支以精美的嚼食与啖食，亲手供养具寿阿那律，使其满足、饱足。其后，工匠五支见具寿阿那律用食已毕，手已离钵，便取一低座，坐于一旁。坐于一旁的工匠五支对具寿阿那律说——

‘‘ඉධ මං, භන්තෙ, ථෙරා භික්ඛූ උපසඞ්කමිත්වා එවමාහංසු – ‘අප්පමාණං, ගහපති, චෙතොවිමුත්තිං භාවෙහී’ති. එකච්චෙ ථෙරා එවමාහංසු – ‘මහග්ගතං, ගහපති, චෙතොවිමුත්තිං භාවෙහී’ති. යා චායං, භන්තෙ, අප්පමාණා චෙතොවිමුත්ති යා ච මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති – ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච, උදාහු එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’න්ති? ‘‘තෙන හි, ගහපති, තං යෙවෙත්ථ පටිභාතු. අපණ්ණකන්තෙ ඉතො භවිස්සතී’’ති. ‘‘මය්හං ඛො, භන්තෙ, එවං හොති – ‘යා චායං අප්පමාණා චෙතොවිමුත්ති යා ච මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති ඉමෙ ධම්මා එකත්ථා බ්‍යඤ්ජනමෙව නාන’’’න්ති. ‘‘යා චායං, ගහපති, අප්පමාණා චෙතොවිමුත්ති යා ච මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච. තදමිනාපෙතං, ගහපති, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච’’.

“尊者，有长老比丘来我这里，对我如是说：‘居士，你当修习无量心解脱。’另一些长老则如是说：‘居士，你当修习广大心解脱。’尊者，此无量心解脱与广大心解脱——此二法是义理与文句皆异，还是义理相同而文句相异呢？”“既然如此，居士，就让你自己来辨明吧，由此你的结论将是确定无疑的。”“尊者，我作此想：‘此无量心解脱与广大心解脱，此二法是义理相同而文句相异。’”“居士，此无量心解脱与广大心解脱，此二法是义理与文句皆异。居士，当以此道理了知，此二法是如何义理与文句皆异的。”

‘‘කතමා ච, ගහපති, අප්පමාණා චෙතොවිමුත්ති? ඉධ, ගහපති, භික්ඛු මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං තථා තතියං තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. කරුණාසහගතෙන චෙතසා… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති, තථා දුතියං තථා තතියං තථා චතුත්ථං; ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාබජ්ඣෙන ඵරිත්වා විහරති. අයං වුච්චති, ගහපති, අප්පමාණා චෙතොවිමුත්ති.

“居士，何为无量心解脱？于此，居士，比丘以与慈俱行之心，遍满一方而住；像那样，第二方；像那样，第三方；像那样，第四方。像这样，于上下、横向、一切处，为一切有情，对整个世界，以与慈俱行的、广大、崇高、无量、无怨、无害之心，遍满而住。以与悲俱行之心……以与喜俱行之心……以与舍俱行之心，遍满一方而住；像那样，第二方；像那样，第三方；像那样，第四方。像这样，于上下、横向、一切处，为一切有情，对整个世界，以与舍俱行的、广大、崇高、无量、无怨、无害之心，遍满而住。居士，这被称为无量心解脱。”

231. ‘‘කතමා [Pg.186] ච, ගහපති, මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති? ඉධ, ගහපති, භික්ඛු යාවතා එකං රුක්ඛමූලං මහග්ගතන්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. අයං වුච්චති, ගහපති, මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති. ඉධ පන, ගහපති, භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා රුක්ඛමූලානි මහග්ගතන්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. අයම්පි වුච්චති, ගහපති, මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති. ඉධ පන, ගහපති, භික්ඛු යාවතා එකං ගාමක්ඛෙත්තං මහග්ගතන්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. අයම්පි වුච්චති, ගහපති, මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති. ඉධ පන, ගහපති, භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා ගාමක්ඛෙත්තානි මහග්ගතන්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. අයම්පි වුච්චති, ගහපති, මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති. ඉධ පන, ගහපති, භික්ඛු යාවතා එකං මහාරජ්ජං මහග්ගතන්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. අයම්පි වුච්චති, ගහපති, මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති. ඉධ පන, ගහපති, භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා මහාරජ්ජානි මහග්ගතන්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. අයම්පි වුච්චති, ගහපති, මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති. ඉධ පන, ගහපති, භික්ඛු යාවතා සමුද්දපරියන්තං පථවිං මහග්ගතන්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. අයම්පි වුච්චති, ගහපති, මහග්ගතා චෙතොවිමුත්ති. ඉමිනා ඛො එතං, ගහපති, පරියායෙන වෙදිතබ්බං යථා ඉමෙ ධම්මා නානත්ථා චෙව නානාබ්‍යඤ්ජනා ච.

231. “居士，什么是广大心解脱？居士，于此，比丘将一树根之地作意为‘广大’，遍满、胜解而住。居士，这被称为广大心解脱。再者，居士，于此，比丘将两三树根之地作意为‘广大’，遍满、胜解而住。居士，这也被称为广大心解脱。再者，居士，于此，比丘将一村之地作意为‘广大’，遍满、胜解而住。居士，这也被称为广大心解脱。再者，居士，于此，比丘将两三村之地作意为‘广大’，遍满、胜解而住。居士，这也被称为广大心解脱。再者，居士，于此，比丘将一大国之地作意为‘广大’，遍满、胜解而住。居士，这也被称为广大心解脱。再者，居士，于此，比丘将两三大国之地作意为‘广大’，遍满、胜解而住。居士，这也被称为广大心解脱。再者，居士，于此，比丘将以大海为边际的大地作意为‘广大’，遍满、胜解而住。居士，这也被称为广大心解脱。居士，确实应由此道理了知：这些法义理各异，文句也各异。”

232. ‘‘චතස්සො ඛො ඉමා ගහපති, භවූපපත්තියො. කතමා චතස්සො? ඉධ, ගහපති, එකච්චො ‘පරිත්තාභා’ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරිත්තාභානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො ‘අප්පමාණාභා’ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අප්පමාණාභානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො ‘සංකිලිට්ඨාභා’ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සංකිලිට්ඨාභානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො ‘පරිසුද්ධාභා’ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරිසුද්ධාභානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. ඉමා ඛො, ගහපති, චතස්සො භවූපපත්තියො.

232. 居士，有此四种趣生。是哪四种呢？居士，于此，某人以“少光”遍满、胜解而住。他身坏命终后，往生为少光天(Parittābhā)众的同伴。居士，再者，于此，某人以“无量光”遍满、胜解而住。他身坏命终后，往生为无量光天(Appamāṇābhā)众的同伴。居士，再者，于此，某人以“染污光”遍满、胜解而住。他身坏命终后，往生为染污光天(Saṃkiliṭṭhābhā)众的同伴。居士，再者，于此，某人以“清净光”遍满、胜解而住。他身坏命终后，往生为清净光天(Parisuddhābhā)众的同伴。居士，此即是四种趣生。

‘‘හොති ඛො සො, ගහපති, සමයො, යා තා දෙවතා එකජ්ඣං සන්නිපතන්ති, තාසං එකජ්ඣං සන්නිපතිතානං වණ්ණනානත්තඤ්හි ඛො පඤ්ඤායති නො ච ආභානානත්තං[Pg.187]. සෙය්‍යථාපි, ගහපති, පුරිසො සම්බහුලානි තෙලප්පදීපානි එකං ඝරං පවෙසෙය්‍ය. තෙසං එකං ඝරං පවෙසිතානං අච්චිනානත්තඤ්හි ඛො පඤ්ඤායෙථ, නො ච ආභානානත්තං; එවමෙව ඛො, ගහපති, හොති ඛො සො සමයො, යා තා දෙවතා එකජ්ඣං සන්නිපතන්ති තාසං එකජ්ඣං සන්නිපතිතානං වණ්ණනානත්තඤ්හි ඛො පඤ්ඤායති, නො ච ආභානානත්තං.

居士，有是时，诸天神共集一处。彼等共集一处时，其身色之不同显现，而光辉之不同则不显现。居士，譬如有人持众多油灯入于一室。彼等油灯被持入一室时，其火焰之不同显现，而光辉之不同则不显现。正是如此，居士，有是时，诸天神共集一处，其身色之不同显现，而光辉之不同则不显现。

‘‘හොති ඛො සො, ගහපති, සමයො, යා තා දෙවතා තතො විපක්කමන්ති, තාසං තතො විපක්කමන්තීනං වණ්ණනානත්තඤ්චෙව පඤ්ඤායති ආභානානත්තඤ්ච. සෙය්‍යථාපි, ගහපති, පුරිසො තානි සම්බහුලානි තෙලප්පදීපානි තම්හා ඝරා නීහරෙය්‍ය. තෙසං තතො නීහතානං අච්චිනානත්තඤ්චෙව පඤ්ඤායෙථ ආභානානත්තඤ්ච; එවමෙව ඛො, ගහපති, හොති ඛො සො සමයො, යා තා දෙවතා තතො විපක්කමන්ති, තාසං තතො විපක්කමන්තීනං වණ්ණනානත්තඤ්චෙව පඤ්ඤායති ආභානානත්තඤ්ච.

居士，确实有那样的时候：当那些天神从那里离去，那些离去者的身色差异与光辉差异便会显现。居士，譬如有人从那屋中拿出许多油灯，当它们被拿出来时，火焰的差异与光辉的差异便会显现。居士，正是如此，确实有那样的时候：当那些天神从那里离去，那些离去者的身色差异与光辉差异便会显现。

‘‘න ඛො, ගහපති, තාසං දෙවතානං එවං හොති – ‘ඉදං අම්හාකං නිච්චන්ති වා ධුවන්ති වා සස්සත’න්ති වා, අපි ච යත්ථ යත්ථෙව තා දෙවතා අභිනිවිසන්ති තත්ථ තත්ථෙව තා දෙවතා අභිරමන්ති. සෙය්‍යථාපි, ගහපති, මක්ඛිකානං කාජෙන වා පිටකෙන වා හරීයමානානං න එවං හොති – ‘ඉදං අම්හාකං නිච්චන්ති වා ධුවන්ති වා සස්සත’න්ති වා, අපි ච යත්ථ යත්ථෙව තා මක්ඛිකා අභිනිවිසන්ති තත්ථ තත්ථෙව තා මක්ඛිකා අභිරමන්ති; එවමෙව ඛො, ගහපති, තාසං දෙවතානං න එවං හොති – ‘ඉදං අම්හාකං නිච්චන්ති වා ධුවන්ති වා සස්සත’න්ති වා, අපි ච යත්ථ යත්ථෙව තා දෙවතා අභිනිවිසන්ති තත්ථ තත්ථෙව තා දෙවතා අභිරමන්තී’’ති.

居士，那些天神实不作是念：“我们此处是常、是恒、是永恒。”然而，诸天神安住于何处，便乐于何处。居士，譬如苍蝇为担子或篮筐所运载时，亦不作是念：“我们此处是常、是恒、是永恒。”然而，那些苍蝇安住于何处，便乐于何处。居士，正是如此，那些天神不作是念：“我们此处是常、是恒、是永恒。”然而，诸天神安住于何处，便乐于何处。

233. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සභියො කච්චානො ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං එතදවොච – ‘‘සාධු, භන්තෙ අනුරුද්ධ! අත්ථි ච මෙ එත්ථ උත්තරිං පටිපුච්ඡිතබ්බං. යා තා, භන්තෙ, දෙවතා ආභා සබ්බා තා පරිත්තාභා උදාහු සන්තෙත්ථ එකච්චා දෙවතා අප්පමාණාභා’’ති? ‘‘තදඞ්ගෙන ඛො, ආවුසො කච්චාන, සන්තෙත්ථ එකච්චා දෙවතා පරිත්තාභා, සන්ති පනෙත්ථ එකච්චා දෙවතා අප්පමාණාභා’’ති. ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ අනුරුද්ධ, හෙතු කො පච්චයො යෙන තාසං දෙවතානං එකං දෙවනිකායං උපපන්නානං [Pg.188] සන්තෙත්ථ එකච්චා දෙවතා පරිත්තාභා, සන්ති පනෙත්ථ එකච්චා දෙවතා අප්පමාණාභා’’ති?

233. 如是说后，具寿萨毗亚·迦旃延(Sabhiya Kaccāna)对具寿阿那律说：“善哉，尊者阿那律！我于此处尚有更进一步的问题要问。尊者，那些有光芒的天神，是全部光芒少量，还是于此亦有一些天神光芒无量呢？”“贤友迦旃延，依此因缘，于此确实有一些天神光芒少量，亦有一些天神光芒无量。”“尊者阿那律，是何因何缘，同样投生于一天神众中，却有些天神光芒少量，有些天神光芒无量呢？”

‘‘තෙන හාවුසො කච්චාන, තංයෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡිස්සාමි. යථා තෙ ඛමෙය්‍ය තථා නං බ්‍යාකරෙය්‍යාසි. තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො කච්චාන, ය්වායං භික්ඛු යාවතා එකං රුක්ඛමූලං ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති, යොචායං භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා රුක්ඛමූලානි ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග්ගතතරා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා රුක්ඛමූලානි ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – අයං ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං මහග්ගතතරා’’ති.

“那么，贤友迦旃延，我就此事反问于你，请随你的意回答。贤友迦旃延，你意下如何？譬如一位比丘，缘一树根的范围，以“广大”想遍满、胜解而住；另一位比丘，缘二或三树根的范围，以“广大”想遍满、胜解而住——于此二种心的修习中，何者更为广大？”“尊者，缘二或三树根范围，以“广大”想遍满、胜解而住——在两种心的修习中，此种更为广大。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො කච්චාන, ය්වායං භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා රුක්ඛමූලානි ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති, යොචායං භික්ඛු යාවතා එකං ගාමක්ඛෙත්තං ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග්ගතතරා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, භික්ඛු යාවතා එකං ගාමක්ඛෙත්තං ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – අයං ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං මහග්ගතතරා’’ති.

“贤友迦旃延，你认为如何？若有比丘，于两三棵树下，以‘广大’遍满、胜解而住；又有比丘，于一个村庄区域，以‘广大’遍满、胜解而住——于此二种心修习中，何种心修习更为广大？”“尊者，若有比丘，于一个村庄区域，以‘广大’遍满、胜解而住——于此二种心修习中，此心修习更为广大。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො කච්චාන, ය්වායං භික්ඛු යාවතා එකං ගාමක්ඛෙත්තං ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති, යොචායං භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා ගාමක්ඛෙත්තානි ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග්ගතතරා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා ගාමක්ඛෙත්තානි ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – අයං ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං මහග්ගතතරා’’ති.

“贤友迦旃延，你认为如何？若有比丘，于一个村庄区域，以‘广大’遍满、胜解而住；又有比丘，于两三个村庄区域，以‘广大’遍满、胜解而住——于此二种心修习中，何种心修习更为广大？”“尊者，若有比丘，于两三个村庄区域，以‘广大’遍满、胜解而住——于此二种心修习中，此心修习更为广大。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො කච්චාන, ය්වායං භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා ගාමක්ඛෙත්තානි ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති, යොචායං භික්ඛු යාවතා එකං මහාරජ්ජං ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා [Pg.189] මහග්ගතතරා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, භික්ඛු යාවතා එකං මහාරජ්ජං ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – අයං ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං මහග්ගතතරා’’ති.

“贤友迦旃延，你认为如何？若有比丘，于两三个村庄区域，以‘广大’遍满、胜解而住；又有比丘，于一个大王国，以‘广大’遍满、胜解而住——于此二种心修习中，何种心修习更为广大？”“尊者，若有比丘，于一个大王国，以‘广大’遍满、胜解而住——于此二种心修习中，此心修习更为广大。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො කච්චාන, ය්වායං භික්ඛු යාවතා එකං මහාරජ්ජං ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති, යොචායං භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා මහාරජ්ජානි ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග්ගතතරා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා මහාරජ්ජානි ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – අයං ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං මහග්ගතතරා’’ති.

“贤友迦旃延，你认为如何？有一位比丘，以‘广大’遍满、胜解而住于一个大国；又有另一位比丘，以‘广大’遍满、胜解而住于两三个大国——于此二种心的修习中，哪一种心的修习更为广大？”“尊者，那位以‘广大’遍满、胜解而住于两三个大国的比丘，于此二种心的修习中，此心的修习更为广大。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, ආවුසො කච්චාන, ය්වායං භික්ඛු යාවතා ද්වෙ වා තීණි වා මහාරජ්ජානි ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති, යොචායං භික්ඛු යාවතා සමුද්දපරියන්තං පථවිං ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං කතමා චිත්තභාවනා මහග්ගතතරා’’ති? ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, භික්ඛු යාවතා සමුද්දපරියන්තං පථවිං ‘මහග්ගත’න්ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති – අයං ඉමාසං උභින්නං චිත්තභාවනානං මහග්ගතතරා’’ති? ‘‘අයං ඛො, ආවුසො කච්චාන, හෙතු අයං පච්චයො, යෙන තාසං දෙවතානං එකං දෙවනිකායං උපපන්නානං සන්තෙත්ථ එකච්චා දෙවතා පරිත්තාභා, සන්ති පනෙත්ථ එකච්චා දෙවතා අප්පමාණාභා’’ති.

“贤友迦旃延，你认为如何？有一位比丘，以‘广大’遍满、胜解而住于两三个大国；又有另一位比丘，以‘广大’遍满、胜解而住于以大海为边际的大地——于此二种心的修习中，哪一种心的修习更为广大？”“尊者，那位以‘广大’遍满、胜解而住于以大海为边际的大地的比丘，于此二种心的修习中，此心的修习更为广大。”“贤友迦旃延，此即是因，此即是缘。由此，于投生同一天众的诸天中，有些天人光芒微少，也有些天人光芒无量。”

234. ‘‘සාධු, භන්තෙ අනුරුද්ධ! අත්ථි ච මෙ එත්ථ උත්තරිං පටිපුච්ඡිතබ්බං. යාවතා, භන්තෙ, දෙවතා ආභා සබ්බා තා සංකිලිට්ඨාභා උදාහු සන්තෙත්ථ එකච්චා දෙවතා පරිසුද්ධාභා’’ති? ‘‘තදඞ්ගෙන ඛො, ආවුසො කච්චාන, සන්තෙත්ථ එකච්චා දෙවතා සංකිලිට්ඨාභා, සන්ති පනෙත්ථ එකච්චා දෙවතා පරිසුද්ධාභා’’ති. ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, අනුරුද්ධ, හෙතු කො පච්චයො, යෙන තාසං දෙවතානං එකං දෙවනිකායං උපපන්නානං සන්තෙත්ථ එකච්චා දෙවතා සංකිලිට්ඨාභා, සන්ති පනෙත්ථ එකච්චා දෙවතා පරිසුද්ධාභා’’ති?

234. “善哉，尊者阿那律！关于此事，我还有更进一步的问题要请教。尊者，凡是有光的天神，都是染污光，还是其中有些天神是清净光呢？”“贤友迦旃延，依此因缘，其中有些天神是染污光，也有些天神是清净光。”“尊者阿那律，是什么因，是什么缘，导致那些投生到同一天众的天神，有些是染污光，有些是清净光呢？”

‘‘තෙන[Pg.190], හාවුසො කච්චාන, උපමං තෙ කරිස්සාමි. උපමායපිධෙකච්චෙ විඤ්ඤූ පුරිසා භාසිතස්ස අත්ථං ආජානන්ති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො කච්චාන, තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො තෙලම්පි අපරිසුද්ධං වට්ටිපි අපරිසුද්ධා. සො තෙලස්සපි අපරිසුද්ධත්තා වට්ටියාපි අපරිසුද්ධත්තා අන්ධන්ධං විය ඣායති; එවමෙව ඛො, ආවුසො කච්චාන, ඉධෙකච්චො භික්ඛු ‘සංකිලිට්ඨාභා’ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති, තස්ස කායදුට්ඨුල්ලම්පි න සුප්පටිප්පස්සද්ධං හොති, ථිනමිද්ධම්පි න සුසමූහතං හොති, උද්ධච්චකුක්කුච්චම්පි න සුප්පටිවිනීතං හොති. සො කායදුට්ඨුල්ලස්සපි න සුප්පටිප්පස්සද්ධත්තා ථිනමිද්ධස්සපි න සුසමූහතත්තා උද්ධච්චකුක්කුච්චස්සපි න සුප්පටිවිනීතත්තා අන්ධන්ධං විය ඣායති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සංකිලිට්ඨාභානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො කච්චාන, තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො තෙලම්පි පරිසුද්ධං වට්ටිපි පරිසුද්ධා. සො තෙලස්සපි පරිසුද්ධත්තා වට්ටියාපි පරිසුද්ධත්තා න අන්ධන්ධං විය ඣායති; එවමෙව ඛො, ආවුසො කච්චාන, ඉධෙකච්චො භික්ඛු ‘පරිසුද්ධාභා’ති ඵරිත්වා අධිමුච්චිත්වා විහරති. තස්ස කායදුට්ඨුල්ලම්පි සුප්පටිප්පස්සද්ධං හොති, ථිනමිද්ධම්පි සුසමූහතං හොති, උද්ධච්චකුක්කුච්චම්පි සුප්පටිවිනීතං හොති. සො කායදුට්ඨුල්ලස්සපි සුප්පටිප්පස්සද්ධත්තා ථිනමිද්ධස්සපි සුසමූහතත්තා උද්ධච්චකුක්කුච්චස්සපි සුප්පටිවිනීතත්තා න අන්ධන්ධං විය ඣායති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පරිසුද්ධාභානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. අයං ඛො, ආවුසො කච්චාන, හෙතු අයං පච්චයො යෙන තාසං දෙවතානං එකං දෙවනිකායං උපපන්නානං සන්තෙත්ථ එකච්චා දෙවතා සංකිලිට්ඨාභා, සන්ති පනෙත්ථ එකච්චා දෙවතා පරිසුද්ධාභා’’ති.

“那么，贤友迦旃延，我为你作一譬喻。于此，有些智者能藉由譬喻理解所说之义。贤友迦旃延，譬如油灯燃烧时，油不纯净，灯芯也不纯净。由于油不纯净、灯芯也不纯净，它燃烧起来就昏暗不明。正是这样，贤友迦旃延，于此，某位比丘以‘染污光’遍满、胜解而住，他的身粗重未善止息，昏沉睡眠未善根除，掉举追悔未善调伏。由于身粗重未善止息，昏沉睡眠未善根除，掉举追悔未善调伏，他修行起来就犹如昏暗不明。他身坏命终之后，便投生为染污光天众的同伴。贤友迦旃延，又譬如油灯燃烧时，油纯净，灯芯也纯净。由于油纯净、灯芯也纯净，它燃烧起来就不会昏暗不明。正是这样，贤友迦旃延，于此，某位比丘以‘清净光’遍满、胜解而住，他的身粗重已善止息，昏沉睡眠已善根除，掉举追悔已善调伏。由于身粗重已善止息，昏沉睡眠已善根除，掉举追悔已善调伏，他修行起来就不会犹如昏暗不明。他身坏命终之后，便投生为清净光天众的同伴。贤友迦旃延，此即是因，此即是缘，由此投生到同一天神众中的诸天神，有些是染污光，有些是清净光。”

235. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සභියො කච්චානො ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං එතදවොච – ‘‘සාධු, භන්තෙ අනුරුද්ධ! න, භන්තෙ, ආයස්මා අනුරුද්ධො එවමාහ – ‘එවං මෙ සුත’න්ති වා ‘එවං අරහති භවිතු’න්ති වා; අථ ච පන, භන්තෙ, ආයස්මා අනුරුද්ධො ‘එවම්පි තා දෙවතා, ඉතිපි තා දෙවතා’ත්වෙව භාසති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘අද්ධා ආයස්මතා අනුරුද්ධෙන තාහි දෙවතාහි සද්ධිං සන්නිවුත්ථපුබ්බඤ්චෙව සල්ලපිතපුබ්බඤ්ච සාකච්ඡා ච සමාපජ්ජිතපුබ්බා’’’ති. ‘‘අද්ධා ඛො අයං, ආවුසො කච්චාන, ආසජ්ජ උපනීය වාචා භාසිතා, අපි ච තෙ අහං බ්‍යාකරිස්සාමි – ‘දීඝරත්තං ඛො මෙ, ආවුසො [Pg.191] කච්චාන, තාහි දෙවතාහි සද්ධිං සන්නිවුත්ථපුබ්බඤ්චෙව සල්ලපිතපුබ්බඤ්ච සාකච්ඡා ච සමාපජ්ජිතපුබ්බා’’’ති.

235. 如是说后，具寿萨毗亚·迦旃延(Sabhiya Kaccāno)对具寿阿那律说：“善哉，尊者阿那律！尊者，具寿阿那律不说‘如是我闻’或‘理应如是’；然而，尊者，具寿阿那律却只说‘那些天神是这样，那些天神也是这样’。尊者，我对此这么想：‘诚然，具寿阿那律以前曾与那些天神共住过、共语过、共论过，以及共入定过。’” “贤友迦旃延，此话确实是紧贴着、针对着说的，但我将为你解说。贤友迦旃延，我确实长久以来与那些天神共住过、共语过、共论过，以及共入定过。”

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සභියො කච්චානො පඤ්චකඞ්ගං ථපතිං එතදවොච – ‘‘ලාභා තෙ, ගහපති, සුලද්ධං තෙ, ගහපති, යං ත්වඤ්චෙව තං කඞ්ඛාධම්මං පහාසි, මයඤ්චිමං ධම්මපරියායං අලත්ථම්හා සවනායා’’ති.

如是说后，具寿萨毗亚·迦旃延(Sabhiya Kaccāno)对木匠五支(Pañcakaṅga)说：“家主，你真是幸运，真是善得啊！你已舍断那疑惑之法，我们也得听闻此法门。”

අනුරුද්ධසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං.

阿那律经第七终。

8. උපක්කිලෙසසුත්තං

8. 随烦恼经

236. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන කොසම්බියං භික්ඛූ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, කොසම්බියං භික්ඛූ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති. සාධු, භන්තෙ, භගවා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො භගවා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘අලං, භික්ඛවෙ, මා භණ්ඩනං, මා කලහං, මා විග්ගහං, මා විවාද’’න්ති.

236. 如是我闻。一时，世尊住于憍赏弥（Kosambī）的瞿师罗园（Ghositārāma）。其时，憍赏弥的比丘们发生争执、争吵、陷入诤讼，以口舌为矛互相刺伤。尔时，有一位比丘来到世尊之处，顶礼世尊后，立于一旁。立于一旁后，那位比丘对世尊说：“世尊，于此憍赏弥，比丘们发生争执、争吵、陷入诤讼，以口舌为矛互相刺伤。善哉，世尊！惟愿世尊出于慈悯，前往彼等比丘之处。”世尊默然应允。于是，世尊前往彼等比丘之处，抵达后，对他们说：“够了，比丘们！莫要争执，莫要争吵，莫要争论，莫要诤讼。”

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආගමෙතු, භන්තෙ! භගවා ධම්මස්සාමී; අප්පොස්සුක්කො, භන්තෙ, භගවා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං අනුයුත්තො විහරතු; මයමෙතෙන භණ්ඩනෙන කලහෙන විග්ගහෙන විවාදෙන පඤ්ඤායිස්සාමා’’ති. දුතියම්පි ඛො භගවා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘අලං, භික්ඛවෙ, මා භණ්ඩනං, මා කලහං, මා විග්ගහං, මා විවාද’’න්ති. දුතියම්පි ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආගමෙතු, භන්තෙ! භගවා ධම්මස්සාමී; අප්පොස්සුක්කො, භන්තෙ, භගවා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං අනුයුත්තො විහරතු; මයමෙතෙන භණ්ඩනෙන කලහෙන විග්ගහෙන විවාදෙන පඤ්ඤායිස්සාමා’’ති. තතියම්පි [Pg.192] ඛො භගවා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘අලං, භික්ඛවෙ, මා භණ්ඩනං, මා කලහං, මා විග්ගහං, මා විවාද’’න්ති. තතියම්පි ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආගමෙතු, භන්තෙ, භගවා ධම්මස්සාමී; අප්පොස්සුක්කො, භන්තෙ, භගවා දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරං අනුයුත්තො විහරතු; මයමෙතෙන භණ්ඩනෙන කලහෙන විග්ගහෙන විවාදෙන පඤ්ඤායිස්සාමා’’ති.

世尊如是说后，一位比丘对世尊说：“世尊，请您暂待！世尊是法主。世尊，请您少些操劳，安住于现法乐住。我们自己会因这场争论、争吵、敌对、诤讼而为人所知。”世尊第二次对那些比丘说：“够了，比丘们！不要争论，不要争吵，不要敌对，不要诤讼。”那位比丘第二次也对世尊说：“世尊，请您暂待！世尊是法主。世尊，请您少些操劳，安住于现法乐住。我们自己会因这场争论、争吵、敌对、诤讼而为人所知。”世尊第三次对那些比丘说：“够了，比丘们！不要争论，不要争吵，不要敌对，不要诤讼。”那位比丘第三次也对世尊说：“世尊，请您暂待！世尊是法主。世尊，请您少些操劳，安住于现法乐住。我们自己会因这场争论、争吵、敌对、诤讼而为人所知。”

අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය කොසම්බිං පිණ්ඩාය පාවිසි. කොසම්බියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ඨිතකොව ඉමා ගාථා අභාසි –

尔时，世尊于上午时分，著好下衣，持衣钵，为乞食进入憍赏弥。在憍赏弥乞食后，饭后自乞食处归来，收拾好住处，持衣钵，站立着说此偈颂：

237.

237.

‘‘පුථුසද්දො සමජනො, න බාලො කොචි මඤ්ඤථ;

සඞ්ඝස්මිං භිජ්ජමානස්මිං, නාඤ්ඤං භිය්‍යො අමඤ්ඤරුං.

“众声喧哗，意气相投，无人自认为愚痴；僧团分裂之时，更不作他想。

‘‘පරිමුට්ඨා පණ්ඩිතාභාසා, වාචාගොචරභාණිනො;

යාවිච්ඡන්ති මුඛායාමං, යෙන නීතා න තං විදූ.

“伪智者已失念，好作言语之论；随其口舌之欲，不知为彼所引。

‘‘අක්කොච්ඡි මං අවධි මං, අජිනි මං අහාසි මෙ;

යෙ ච තං උපනය්හන්ති, වෙරං තෙසං න සම්මති.

“‘他辱骂我，他殴打我，他战胜我，他掠夺我’——凡怀此念者，怨恨永不止息。

‘‘අක්කොච්ඡි මං අවධි මං, අජිනි මං අහාසි මෙ;

යෙ ච තං නුපනය්හන්ති, වෙරං තෙසූපසම්මති.

“‘他辱骂我，殴打我，战胜我，掠夺我。’于不怀此怨者，怨恨即得止息。

‘‘න හි වෙරෙන වෙරානි, සම්මන්තීධ කුදාචනං;

අවෙරෙන ච සම්මන්ති, එස ධම්මො සනන්තනො.

“于此世间，怨恨绝不因怨恨而止息，唯有无怨才能止息。此乃永恒之法。”

‘‘පරෙ ච න විජානන්ති, මයමෙත්ථ යමාමසෙ;

යෙ ච තත්ථ විජානන්ති, තතො සම්මන්ති මෙධගා.

“他人实不知：‘我等于此将亡殁’；于此善知者，其争执乃息。”

‘‘අට්ඨිච්ඡින්නා පාණහරා, ගවස්සධනහාරිනො;

රට්ඨං විලුම්පමානානං, තෙසම්පි හොති සඞ්ගති;

කස්මා තුම්හාකං නො සියා.

“断骨者、夺命者，盗牛、马、财物者，掠夺国土者，彼等尚能和合；汝等为何不能和合？”

‘‘සචෙ ලභෙථ නිපකං සහායං,සද්ධිං චරං සාධුවිහාරි ධීරං;

අභිභුය්‍ය සබ්බානි පරිස්සයානි,චරෙය්‍ය තෙනත්තමනො සතීමා.

“若得一贤明伴侣，善住同行且坚定，则应克服一切危难，满心欢喜，具念而行。”

‘‘නො [Pg.193] චෙ ලභෙථ නිපකං සහායං,සද්ධිං චරං සාධුවිහාරි ධීරං;

රාජාව රට්ඨං විජිතං පහාය,එකො චරෙ මාතඞ්ගරඤ්ඤෙව නාගො.

“若不得贤明之友，善住同行且坚定，则应如国王舍弃已征服之国土，如林中之象，独自而行。”

‘‘එකස්ස චරිතං සෙය්‍යො, නත්ථි බාලෙ සහායතා;

එකො චරෙ න ච පාපානි කයිරා,අප්පොස්සුක්කො මාතඞ්ගරඤ්ඤෙව නාගො’’ති.

“独行更佳，与愚者无友谊。当独自而行，不造诸恶，少忧，如林中之象。”

238. අථ ඛො භගවා ඨිතකොව ඉමා ගාථා භාසිත්වා යෙන බාලකලොණකාරගාමො තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා භගු බාලකලොණකාරගාමෙ විහරති. අද්දසා ඛො ආයස්මා භගු භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආසනං පඤ්ඤපෙසි උදකඤ්ච පාදානං ධොවනං. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ පාදෙ පක්ඛාලෙසි. ආයස්මාපි ඛො භගු භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං භගුං භගවා එතදවොච – ‘‘කච්චි, භික්ඛු, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි පිණ්ඩකෙන න කිලමසී’’ති? ‘‘ඛමනීයං භගවා, යාපනීයං භගවා, න චාහං, භන්තෙ, පිණ්ඩකෙන කිලමාමී’’ති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං භගුං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා යෙන පාචීනවංසදායො තෙනුපසඞ්කමි.

238. 于是，世尊站立着说此诸偈后，便前往巴拉卡罗那卡村（Bālakaloṇakāragāma）。当时，具寿跋古（Bhagu）住在巴拉卡罗那卡村。具寿跋古从远处看见世尊前来，见后，便设置座位与洗足水。世尊在所设之座坐下。坐下后，洗了双足。具寿跋古亦顶礼世尊后，坐于一旁。世尊对坐于一旁的具寿跋古说：“比丘，你尚堪忍耐否？尚可维持否？不因乞食而疲惫否？”“世尊，我尚堪忍耐，尚可维持。尊者，我不因乞食而疲惫。”于是，世尊以法说开示、劝导、鼓励具寿跋古，令其欢喜后，从座起身，前往东竹林（Pācīnavaṃsadāya）。

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච අනුරුද්ධො ආයස්මා ච නන්දියො ආයස්මා ච කිමිලො පාචීනවංසදායෙ විහරන්ති. අද්දසා ඛො දායපාලො භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මා, මහාසමණ, එතං දායං පාවිසි. සන්තෙත්ථ තයො කුලපුත්තා අත්තකාමරූපා විහරන්ති. මා තෙසං අඵාසුමකාසී’’ති. අස්සොසි ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො දායපාලස්ස භගවතා සද්ධිං මන්තයමානස්ස. සුත්වාන දායපාලං එතදවොච – ‘‘මා, ආවුසො දායපාල, භගවන්තං වාරෙසි. සත්ථා නො භගවා අනුප්පත්තො’’ති.

尔时，具寿阿那律(Anuruddha)、具寿南迪亚(Nandiya)与具寿金毗罗(Kimila)住在东竹林(Pācīnavaṃsadāya)。守林人远远看见世尊前来，见到后，便对世尊说：“大沙门，不要进入这片林子。有三位良家子在此为求自利而住，莫令他们不适。”具寿阿那律听到守林人与世尊交谈，听后，便对守林人说：“贤友守林人，不要阻止世尊。我们的导师世尊已到。”

239. අථ [Pg.194] ඛො ආයස්මා අනුරුද්ධො යෙනායස්මා ච නන්දියො යෙනායස්මා ච කිමිලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තඤ්ච නන්දියං ආයස්මන්තඤ්ච කිමිලං එතදවොච – ‘‘අභික්කමථායස්මන්තො, අභික්කමථායස්මන්තො, සත්ථා නො භගවා අනුප්පත්තො’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ච අනුරුද්ධො ආයස්මා ච නන්දියො ආයස්මා ච කිමිලො භගවන්තං පච්චුග්ගන්ත්වා එකො භගවතො පත්තචීවරං පටිග්ගහෙසි, එකො ආසනං පඤ්ඤපෙසි, එකො පාදොදකං උපට්ඨපෙසි. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ පාදෙ පක්ඛාලෙසි. තෙපි ඛො ආයස්මන්තො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං අනුරුද්ධං භගවා එතදවොච – ‘‘කච්චි වො, අනුරුද්ධා, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි පිණ්ඩකෙන න කිලමථා’’ති? ‘‘ඛමනීයං භගවා, යාපනීයං භගවා, න ච මයං, භන්තෙ, පිණ්ඩකෙන කිලමාමා’’ති. ‘‘කච්චි පන වො, අනුරුද්ධා, සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරථා’’ති? ‘‘තග්ඝ මයං, භන්තෙ, සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරාමා’’ති. ‘‘යථා කථං පන තුම්හෙ, අනුරුද්ධා, සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරථා’’ති? ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ යොහං එවරූපෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි සද්ධිං විහරාමී’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, ඉමෙසු ආයස්මන්තෙසු මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං ආවි චෙව රහො ච, මෙත්තං වචීකම්මං පච්චුපට්ඨිතං ආවි චෙව රහො ච, මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං ආවි චෙව රහො ච. තස්ස, මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘යංනූනාහං සකං චිත්තං නික්ඛිපිත්වා ඉමෙසංයෙව ආයස්මන්තානං චිත්තස්ස වසෙන වත්තෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භන්තෙ, සකං චිත්තං නික්ඛිපිත්වා ඉමෙසංයෙව ආයස්මන්තානං චිත්තස්ස වසෙන වත්තාමි. නානා හි ඛො නො, භන්තෙ, කායා, එකඤ්ච පන මඤ්ඤෙ චිත්ත’’න්ති.

239. 于是，具寿阿那律前往具寿南迪亚与具寿金毗罗之处。抵达后，他对具寿南迪亚与具寿金毗罗说：“请上前，诸位具寿，请上前，诸位具寿，我等之师世尊已到。”于是，具寿阿那律、具寿南迪亚与具寿金毗罗前去迎接世尊。一人接过世尊的衣钵，一人铺设座位，一人备好洗足水。世尊在铺设好的座位上坐下。坐下后，洗了双足。那些具寿也顶礼世尊后，坐于一旁。世尊对坐于一旁的具寿阿那律说：“阿那律，你们可安好？尚可维持？托钵乞食没有让你们疲惫吧？”“世尊，我们安好，尚可维持。尊者，我们没有因托钵乞食而疲惫。”“阿那律，你们是否和合、愉悦、无诤，如水乳交融，彼此以慈爱之眼相视而住？”“尊者，我们确实和合、愉悦、无诤，如水乳交融，彼此以慈爱之眼相视而住。”“阿那律，你们是如何和合、愉悦、无诤，如水乳交融，彼此以慈爱之眼相视而住的呢？”“尊者，于此，我这样想：‘我能与这样的同梵行者共住，实为我之利得，实为我之善得！’尊者，我对这些具寿，无论当面或背后，慈身业都现前；无论当面或背后，慈语业都现前；无论当面或背后，慈意业都现前。尊者，我进而这样想：‘我何不放下自己的心，而随这些具寿们的心意行事呢？’于是，尊者，我放下自己的心，随这些具寿们的心意行事。尊者，我们的身体虽然各异，但我认为心是合一的。”

ආයස්මාපි ඛො නන්දියො…පෙ… ආයස්මාපි ඛො කිමිලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මය්හම්පි ඛො, භන්තෙ, එවං හොති – ‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ යොහං එවරූපෙහි සබ්‍රහ්මචාරීහි සද්ධිං විහරාමී’ති. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, ඉමෙසු ආයස්මන්තෙසු මෙත්තං කායකම්මං පච්චුපට්ඨිතං ආවි චෙව රහො ච, මෙත්තං වචීකම්මං පච්චුපට්ඨිතං ආවි චෙව රහො ච, මෙත්තං මනොකම්මං පච්චුපට්ඨිතං [Pg.195] ආවි චෙව රහො ච. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එවං හොති – ‘යංනූනාහං සකං චිත්තං නික්ඛිපිත්වා ඉමෙසංයෙව ආයස්මන්තානං චිත්තස්ස වසෙන වත්තෙය්‍ය’න්ති. සො ඛො අහං, භන්තෙ, සකං චිත්තං නික්ඛිපිත්වා ඉමෙසංයෙව ආයස්මන්තානං චිත්තස්ස වසෙන වත්තාමි. නානා හි ඛො නො, භන්තෙ, කායා, එකඤ්ච පන මඤ්ඤෙ චිත්තන්ති. එවං ඛො මයං, භන්තෙ, සමග්ගා සම්මොදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛූහි සම්පස්සන්තා විහරාමා’’ති.

具寿南迪亚也……具寿金毗罗也对世尊说：“世尊，我也是这样想：‘我实有利，我实善得，我能与这样的同梵行者们共住。’世尊，我对这些具寿们，无论公开还是私下，慈身业、慈语业、慈意业都已现前。世尊，我这样想：‘我何不舍置己心，只随这些具寿们的心意而行呢？’世尊，我确实舍置己心，只随这些具寿们的心意而行。世尊，我们的身体虽然各异，但我认为心却是一。世尊，我们就是这样和合、互相欣悦、无有争讼，如水乳交融，以慈眼相视而住。”

240. ‘‘සාධු, සාධු, අනුරුද්ධා! කච්චි පන වො, අනුරුද්ධා, අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරථා’’ති? ‘‘තග්ඝ මයං, භන්තෙ, අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරාමා’’ති. ‘‘යථා කථං පන තුම්හෙ, අනුරුද්ධා, අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරථා’’ති? ‘‘ඉධ, භන්තෙ, අම්හාකං යො පඨමං ගාමතො පිණ්ඩාය පටික්කමති, සො ආසනානි පඤ්ඤපෙති, පානීයං පරිභොජනීයං උපට්ඨාපෙති, අවක්කාරපාතිං උපට්ඨාපෙති. යො පච්ඡා ගාමතො පිණ්ඩාය පටික්කමති – සචෙ හොති භුත්තාවසෙසො, සචෙ ආකඞ්ඛති, භුඤ්ජති; නො චෙ ආකඞ්ඛති, අප්පහරිතෙ වා ඡඩ්ඩෙති අපාණකෙ වා උදකෙ ඔපිලාපෙති – සො ආසනානි පටිසාමෙති, පානීයං පරිභොජනීයං පටිසාමෙති, අවක්කාරපාතිං ධොවිත්වා පටිසාමෙති, භත්තග්ගං සම්මජ්ජති. යො පස්සති පානීයඝටං වා පරිභොජනීයඝටං වා වච්චඝටං වා රිත්තං තුච්ඡං සො උපට්ඨාපෙති. සචස්ස හොති අවිසය්හං, හත්ථවිකාරෙන දුතියං ආමන්තෙත්වා හත්ථවිලඞ්ඝකෙන උපට්ඨාපෙම, න ත්වෙව මයං, භන්තෙ, තප්පච්චයා වාචං භින්දාම. පඤ්චාහිකං ඛො පන මයං, භන්තෙ, සබ්බරත්තිං ධම්මියා කථාය සන්නිසීදාම. එවං ඛො මයං, භන්තෙ, අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරාමා’’ති.

240. “善哉，善哉，阿那律等！诸位阿那律，你们是否不放逸、热忱、精勤而住？”“是的，世尊，我们不放逸、热忱、精勤而住。”“那么，阿那律等，你们是如何不放逸、热忱、精勤而住的呢？”“世尊，于此，我们当中最先从村落乞食归来者，他会铺设座位，备妥饮用水与日用水，安置废食钵。后来从村落乞食归来者——若有剩余的食物，如果他想吃，就吃；如果不想吃，就丢弃在无绿草之处，或倒入无生物的水中——他会收拾座位，收好饮用水与日用水，洗净并收好废食钵，打扫食堂。凡是看见饮水罐、日用水罐或厕所水罐空了的人，他就会去把它装满。如果他自己无法胜任，便以手势呼唤第二人，协力将其抬起安置好。世尊，我们绝不因此而出言。此外，世尊，我们每五日便通宵集会进行法谈。世尊，我们就是这样不放逸、热忱、精勤而住的。”

241. ‘‘සාධු, සාධු, අනුරුද්ධා! අත්ථි පන වො, අනුරුද්ධා, එවං අප්පමත්තානං ආතාපීනං පහිතත්තානං විහරතං උත්තරිමනුස්සධම්මා අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසො අධිගතො ඵාසුවිහාරො’’ති? ‘‘ඉධ මයං, භන්තෙ, අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරන්තා ඔභාසඤ්චෙව සඤ්ජානාම දස්සනඤ්ච රූපානං. සො ඛො පන නො ඔභාසො නචිරස්සෙව අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං; තඤ්ච නිමිත්තං නප්පටිවිජ්ඣාමා’’ති.

241. “善哉，善哉，阿那律等！阿那律等，你们这样不放逸、热忱、精勤而住时，是否已证得超越凡人法的、足以成圣的智见之殊胜，得安乐住呢？”“世尊，我们于此不放逸、热忱、精勤而住时，确实感知到光明，并见到诸色。然而，我们的那光明与对诸色的见不久即消失；我们未能通达其原因。”

‘‘තං [Pg.196] ඛො පන වො, අනුරුද්ධා, නිමිත්තං පටිවිජ්ඣිතබ්බං. අහම්පි සුදං, අනුරුද්ධා, පුබ්බෙව සම්බොධා අනභිසම්බුද්ධො බොධිසත්තොව සමානො ඔභාසඤ්චෙව සඤ්ජානාමි දස්සනඤ්ච රූපානං. සො ඛො පන මෙ ඔභාසො නචිරස්සෙව අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො යෙන මෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපාන’න්ති? තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘විචිකිච්ඡා ඛො මෙ උදපාදි, විචිකිච්ඡාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සතී’’’ති.

“阿那律，你们应当彻知其因由。阿那律，我于正觉之前，尚未圆满觉悟，为菩萨时，也了知光明及见到诸色。然而，我的那光明与见色不久即消失。阿那律，我当时生起此念：‘是何因何缘，使我的光明与见色消失？’阿那律，我复生此念：‘是我生起了疑(vicikicchā)，因疑之故，我的定退失了。定退失时，光明与见色即消失。我当如是行，使疑不再生起。’”

‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා, අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො ඔභාසඤ්චෙව සඤ්ජානාමි දස්සනඤ්ච රූපානං. සො ඛො පන මෙ ඔභාසො නචිරස්සෙව අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො යෙන මෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපාන’න්ති? තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘අමනසිකාරො ඛො මෙ උදපාදි, අමනසිකාරාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සති න අමනසිකාරො’’’ති.

“阿那律，我如是住于不放逸、热忱、精勤，了知光明及见到诸色。然而，我的那光明与见色不久即消失。阿那律，我当时生起此念：‘是何因何缘，使我的光明与见色消失？’阿那律，我复生此念：‘是我生起了不作意(amanasikāra)，因不作意之故，我的定退失了。定退失时，光明与见色即消失。我当如是行，使疑与不作意皆不再生起。’”

‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා…පෙ… තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘ථිනමිද්ධං ඛො මෙ උදපාදි, ථිනමිද්ධාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සති න අමනසිකාරො න ථිනමිද්ධ’’’න්ති.

“阿那律，我如是……阿那律，我当时生起此念：‘是我生起了昏沉睡眠(thinamiddha)，因昏沉睡眠之故，我的定退失了。定退失时，光明与见色即消失。我当如是行，使疑、不作意与昏沉睡眠皆不再生起。’”

‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා…පෙ… තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘ඡම්භිතත්තං ඛො මෙ උදපාදි, ඡම්භිතත්තාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සෙය්‍යථාපි, අනුරුද්ධා, පුරිසො අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො, තස්ස උභතොපස්සෙ වට්ටකා උප්පතෙය්‍යුං, තස්ස තතොනිදානං ඡම්භිතත්තං උප්පජ්ජෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, අනුරුද්ධා, ඡම්භිතත්තං උදපාදි, ඡම්භිතත්තාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි [Pg.197] චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සති න අමනසිකාරො න ථිනමිද්ධං න ඡම්භිතත්ත’’’න්ති.

“阿那律，我……（中略）……阿那律，我当时生起此念：‘我生起了惊怖(chambhitatta)，因惊怖故，我的定退失了。定退失时，光明与色见亦随之消失。阿那律，譬如有人行于长路，其两侧有鹌鹑飞起，彼因此而生惊怖；阿那律，正是如此，我生起了惊怖，因惊怖故，我的定退失了。定退失时，光明与色见亦随之消失。我当如是行，使我不再生起疑、不作意、昏沉睡眠与惊怖。’”

‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා…පෙ… තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘උප්පිලං ඛො මෙ උදපාදි, උප්පිලාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සෙය්‍යථාපි, අනුරුද්ධා, පුරිසො එකං නිධිමුඛං ගවෙසන්තො සකිදෙව පඤ්චනිධිමුඛානි අධිගච්ඡෙය්‍ය, තස්ස තතොනිදානං උප්පිලං උප්පජ්ජෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, අනුරුද්ධා, උප්පිලං උදපාදි, උප්පිලාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සති, න අමනසිකාරො, න ථිනමිද්ධං, න ඡම්භිතත්තං, න උප්පිල’’’න්ති.

“阿那律，我……（中略）……阿那律，我当时生起此念：‘我生起了踊跃(uppila)，因踊跃故，我的定退失了。定退失时，光明与色见亦随之消失。阿那律，譬如有人寻找一处宝藏口，却一次觅得五处宝藏口，彼因此而生踊跃；阿那律，正是如此，我生起了踊跃，因踊跃故，我的定退失了。定退失时，光明与色见亦随之消失。我当如是行，使我不再生起疑、不作意、昏沉睡眠、惊怖与踊跃。’”

‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා…පෙ… තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘දුට්ඨුල්ලං ඛො මෙ උදපාදි, දුට්ඨුල්ලාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සති, න අමනසිකාරො, න ථිනමිද්ධං, න ඡම්භිතත්තං, න උප්පිලං, න දුට්ඨුල්ල’’’න්ති.

“阿那律，我……（中略）……阿那律，我当时生起此念：‘我生起了粗重（duṭṭhulla），又因粗重，我的定（samādhi）退失了。定退失时，光明（obhāsa）与见诸色亦消失了。我当如是行，使我不再生起疑（vicikicchā）、不作意（amanasikāra）、昏沉睡眠（thinamiddha）、战栗（chambhitatta）、轻躁（uppila）、粗重。’”

‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා…පෙ… තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘අච්චාරද්ධවීරියං ඛො මෙ උදපාදි, අච්චාරද්ධවීරියාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සෙය්‍යථාපි, අනුරුද්ධා, පුරිසො උභොහි හත්ථෙහි වට්ටකං ගාළ්හං ගණ්හෙය්‍ය, සො තත්ථෙව පතමෙය්‍ය ; එවමෙව ඛො මෙ, අනුරුද්ධා, අච්චාරද්ධවීරියං උදපාදි, අච්චාරද්ධවීරියාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සති, න අමනසිකාරො, න ථිනමිද්ධං, න ඡම්භිතත්තං, න උප්පිලං, න දුට්ඨුල්ලං, න අච්චාරද්ධවීරිය’’’න්ති.

“阿那律，我……（中略）……阿那律，我当时生起此念：‘我生起了过强精进（accāraddhavīriya），又因过强精进，我的定退失了。定退失时，光明与见诸色亦消失了。阿那律，譬如有人用双手紧紧抓住一只鹌鹑，它就会当场死去。正是如此，阿那律，我生起了过强精进，又因过强精进，我的定退失了。定退失时，光明与见诸色亦消失了。我当如是行，使我不再生起疑、不作意、昏沉睡眠、战栗、轻躁、粗重、过强精进。’”

‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා…පෙ… තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘අතිලීනවීරියං ඛො මෙ උදපාදි, අතිලීනවීරියාධිකරණඤ්ච පන මෙ [Pg.198] සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සෙය්‍යථාපි, අනුරුද්ධා, පුරිසො වට්ටකං සිථිලං ගණ්හෙය්‍ය, සො තස්ස හත්ථතො උප්පතෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, අනුරුද්ධා, අතිලීනවීරියං උදපාදි, අතිලීනවීරියාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සති, න අමනසිකාරො, න ථිනමිද්ධං, න ඡම්භිතත්තං, න උප්පිලං, න දුට්ඨුල්ලං, න අච්චාරද්ධවීරියං, න අතිලීනවීරිය’’’න්ති.

“阿那律，我……我生起这样的念头：‘我生起了过于松弛的精进，又因这过于松弛的精进，我的定退失了。当定退失时，光明便消失，对诸色的见也消失了。阿那律，譬如有人松弛地握住一只鹌鹑，它就会从他手中飞走；正是如此，阿那律，我生起了过于松弛的精进，又因这过于松弛的精进，我的定退失了。当定退失时，光明便消失，对诸色的见也消失了。我将如此行，使我不再生起疑惑、不作意、昏沉睡眠、战栗、轻浮、粗重、过强的精进、过于松弛的精进。’”

‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා…පෙ… තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘අභිජප්පා ඛො මෙ උදපාදි, අභිජප්පාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සති, න අමනසිකාරො, න ථිනමිද්ධං, න ඡම්භිතත්තං, න උප්පිලං, න දුට්ඨුල්ලං, න අච්චාරද්ධවීරියං, න අතිලීනවීරියං, න අභිජප්පා’’’ති.

“阿那律，我……我生起这样的念头：‘我生起了渴望，又因这渴望，我的定退失了。当定退失时，光明便消失，对诸色的见也消失了。我将如此行，使我不再生起疑惑、不作意、昏沉睡眠、战栗、轻浮、粗重、过强的精进、过于松弛的精进、渴望。’”

‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා…පෙ… තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘නානත්තසඤ්ඤා ඛො මෙ උදපාදි, නානත්තසඤ්ඤාධිකරණඤ්ච පන මෙ සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සති, න අමනසිකාරො, න ථිනමිද්ධං, න ඡම්භිතත්තං, න උප්පිලං, න දුට්ඨුල්ලං, න අච්චාරද්ධවීරියං, න අතිලීනවීරියං, න අභිජප්පා, න නානත්තසඤ්ඤා’’’ති.

“阿那律，我……我生起这样的念头：‘我生起了种种想，又因这种种想，我的定退失了。当定退失时，光明便消失，对诸色的见也消失了。我将如此行，使我不再生起疑惑、不作意、昏沉睡眠、战栗、轻浮、粗重、过强的精进、过于松弛的精进、渴望、种种想。’”

‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා, අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො ඔභාසඤ්චෙව සඤ්ජානාමි දස්සනඤ්ච රූපානං. සො ඛො පන මෙ ඔභාසො නචිරස්සෙව අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. තස්ස මය්හං අනුරුද්ධා එතදහොසි – ‘කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො යෙන මෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපාන’න්ති. තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘අතිනිජ්ඣායිතත්තං ඛො මෙ රූපානං උදපාදි, අතිනිජ්ඣායිතත්තාධිකරණඤ්ච පන මෙ රූපානං සමාධි චවි. සමාධිම්හි චුතෙ ඔභාසො අන්තරධායති දස්සනඤ්ච රූපානං. සොහං තථා කරිස්සාමි යථා මෙ පුන න විචිකිච්ඡා උප්පජ්ජිස්සති, න අමනසිකාරො, න ථිනමිද්ධං, න ඡම්භිතත්තං, න උප්පිලං, න දුට්ඨුල්ලං, න අච්චාරද්ධවීරියං, න අතිලීනවීරියං, න අභිජප්පා, න නානත්තසඤ්ඤා, න අතිනිජ්ඣායිතත්තං රූපාන’’’න්ති.

阿那律，我如此不放逸、热忱、专精而住，了知光明，亦得见诸色。然而，我的光明与对诸色的得见，不久即消失。阿那律，我心生此念：“是何因何缘，使我的光明与对诸色的得见消失了呢？”阿那律，我心生此念：“于诸色，我生起了过度审视，正因对诸色过度审视，我的定退失了。定退失时，光明与对诸色的得见便消失了。我应当如此行，使我不再生起疑惑、不作意、昏沉睡眠、战栗、狂喜、粗重、过强精进、过弱精进、贪求、种种想，以及对诸色的过度审视。”

242. ‘‘සො [Pg.199] ඛො අහං, අනුරුද්ධා, ‘විචිකිච්ඡා චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා විචිකිච්ඡං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං, ‘අමනසිකාරො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා අමනසිකාරං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං, ‘ථිනමිද්ධං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා ථිනමිද්ධං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං, ‘ඡම්භිතත්තං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා ඡම්භිතත්තං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං, ‘උප්පිලං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා උප්පිලං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං, ‘දුට්ඨුල්ලං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා දුට්ඨුල්ලං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං, ‘අච්චාරද්ධවීරියං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා අච්චාරද්ධවීරියං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං, ‘අතිලීනවීරියං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා අතිලීනවීරියං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං, ‘අභිජප්පා චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා අභිජප්පං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං, ‘නානත්තසඤ්ඤා චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා නානත්තසඤ්ඤං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං, ‘අතිනිජ්ඣායිතත්තං රූපානං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා අතිනිජ්ඣායිතත්තං රූපානං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසං පජහිං.

242. “阿那律等人啊，我这样知道：‘疑惑是心的垢染’，便舍弃了疑惑这心的垢染；‘不作意是心的垢染’，便舍弃了不作意这心的垢染；‘昏沉睡眠是心的垢染’，便舍弃了昏沉睡眠这心的垢染；‘战悚是心的垢染’，便舍弃了战悚这心的垢染；‘浮躁是心的垢染’，便舍弃了浮躁这心的垢染；‘粗重是心的垢染’，便舍弃了粗重这心的垢染；‘过度精进是心的垢染’，便舍弃了过度精进这心的垢染；‘精进松懈是心的垢染’，便舍弃了精进松懈这心的垢染；‘贪求是心的垢染’，便舍弃了贪求这心的垢染；‘种种想是心的垢染’，便舍弃了种种想这心的垢染；‘对诸色的过度审视是心的垢染’，便舍弃了对诸色的过度审视这心的垢染。”

243. ‘‘සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා, අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො ඔභාසඤ්හි ඛො සඤ්ජානාමි, න ච රූපානි පස්සාමි; රූපානි හි ඛො පස්සාමි, න ච ඔභාසං සඤ්ජානාමි – ‘කෙවලම්පි රත්තිං, කෙවලම්පි දිවං, කෙවලම්පි රත්තින්දිවං’. තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො ය්වාහං ඔභාසඤ්හි ඛො සඤ්ජානාමි න ච රූපානි පස්සාමි; රූපානි හි ඛො පස්සාමි න ච ඔභාසං සඤ්ජානාමි – කෙවලම්පි රත්තිං, කෙවලම්පි දිවං, කෙවලම්පි රත්තින්දිව’න්ති. තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘යස්මිඤ්හි ඛො අහං සමයෙ රූපනිමිත්තං අමනසිකරිත්වා ඔභාසනිමිත්තං මනසි කරොමි, ඔභාසඤ්හි ඛො තස්මිං සමයෙ සඤ්ජානාමි, න ච රූපානි පස්සාමි. යස්මිං පනාහං සමයෙ ඔභාසනිමිත්තං අමනසිකරිත්වා රූපනිමිත්තං මනසි කරොමි, රූපානි හි ඛො තස්මිං සමයෙ පස්සාමි න ච ඔභාසං සඤ්ජානාමි – කෙවලම්පි රත්තිං, කෙවලම්පි දිවං, කෙවලම්පි රත්තින්දිව’’’න්ති.

243. “阿那律，我确实不放逸、热忱、精勤而住，只了知光明，而不见诸色；只见诸色，而不了知光明——于一整夜、一整日，乃至一整日夜。阿那律，我当时心生此念：‘是何因、何缘，使我只了知光明，而不见诸色；只见诸色，而不了知光明——于一整夜、一整日，乃至一整日夜呢？’阿那律，我复生此念：‘当我于某时，不作意色相而作意光明相，彼时我便只了知光明，而不见诸色。当我于某时，不作意光明相而作意色相，彼时我便只见诸色，而不了知光明——于一整夜、一整日，乃至一整日夜。’”

‘‘සො [Pg.200] ඛො අහං, අනුරුද්ධා, අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො පරිත්තඤ්චෙව ඔභාසං සඤ්ජානාමි, පරිත්තානි ච රූපානි පස්සාමි; අප්පමාණඤ්චෙව ඔභාසං සඤ්ජානාමි, අප්පමාණානි ච රූපානි පස්සාමි – කෙවලම්පි රත්තිං, කෙවලම්පි දිවං, කෙවලම්පි රත්තින්දිවං. තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘කො නු ඛො හෙතු කො පච්චයො ය්වාහං පරිත්තඤ්චෙව ඔභාසං සඤ්ජානාමි, පරිත්තානි ච රූපානි පස්සාමි; අප්පමාණඤ්චෙව ඔභාසං සඤ්ජානාමි, අප්පමාණානි ච රූපානි පස්සාමි – කෙවලම්පි රත්තිං, කෙවලම්පි දිවං, කෙවලම්පි රත්තින්දිව’න්ති. තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘යස්මිං ඛො මෙ සමයෙ පරිත්තො සමාධි හොති, පරිත්තං මෙ තස්මිං සමයෙ චක්ඛු හොති. සොහං පරිත්තෙන චක්ඛුනා පරිත්තඤ්චෙව ඔභාසං සඤ්ජානාමි, පරිත්තානි ච රූපානි පස්සාමි. යස්මිං පන මෙ සමයෙ අප්පමාණො සමාධි හොති, අප්පමාණං මෙ තස්මිං සමයෙ චක්ඛු හොති. සොහං අප්පමාණෙන චක්ඛුනා අප්පමාණඤ්චෙව ඔභාසං සඤ්ජානාමි, අප්පමාණානි ච රූපානි පස්සාමි – කෙවලම්පි රත්තිං, කෙවලම්පි දිවං, කෙවලම්පි රත්තින්දිව’’’න්ති.

阿那律，我确实不放逸、热忱、精勤而住，既了知微少的光明，也见到微少的色；既了知无量的光明，也见到无量的色——无论是整夜、整天，还是整日整夜。阿那律，我生起此念：“是何因、何缘，使我了知微少的光明，见到微少的色；了知无量的光明，见到无量的色——无论是整夜、整天，还是整日整夜呢？”阿那律，我复生此念：“当我的定力微少时，那时我的天眼也微少。我以微少的天眼，了知微少的光明，见到微少的色。然而，当我的定力无量时，那时我的天眼也无量。我以无量的天眼，了知无量的光明，见到无量的色——无论是整夜、整天，还是整日整夜。”’

244. යතො ඛො මෙ, අනුරුද්ධා, ‘විචිකිච්ඡා චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා විචිකිච්ඡා චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි, ‘අමනසිකාරො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා අමනසිකාරො චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි, ‘ථිනමිද්ධං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා ථිනමිද්ධං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි, ‘ඡම්භිතත්තං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා ඡම්භිතත්තං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි, ‘උප්පිලං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා උප්පිලං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි, ‘දුට්ඨුල්ලං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා දුට්ඨුල්ලං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි, ‘අච්චාරද්ධවීරියං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා අච්චාරද්ධවීරියං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි, ‘අතිලීනවීරියං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා අතිලීනවීරියං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි, ‘අභිජප්පා චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා අභිජප්පා චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි, ‘නානත්තසඤ්ඤා චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා නානත්තසඤ්ඤා චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි, ‘අතිනිජ්ඣායිතත්තං රූපානං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො’ති – ඉති විදිත්වා [Pg.201] අතිනිජ්ඣායිතත්තං රූපානං චිත්තස්ස උපක්කිලෙසො පහීනො අහොසි.

244. 阿那律等，当我了知“疑惑是心的随烦恼”时，疑惑这心的随烦恼就被断除了；当我了知“不作意是心的随烦恼”时，不作意这心的随烦恼就被断除了；当我了知“昏沉睡眠是心的随烦恼”时，昏沉睡眠这心的随烦恼就被断除了；当我了知“惊骇是心的随烦恼”时，惊骇这心的随烦恼就被断除了；当我了知“激动是心的随烦恼”时，激动这心的随烦恼就被断除了；当我了知“粗重是心的随烦恼”时，粗重这心的随烦恼就被断除了；当我了知“过度精进是心的随烦恼”时，过度精进这心的随烦恼就被断除了；当我了知“过于松弛的精进是心的随烦恼”时，过于松弛的精进这心的随烦恼就被断除了；当我了知“渴望是心的随烦恼”时，渴望这心的随烦恼就被断除了；当我了知“种种想是心的随烦恼”时，种种想这心的随烦恼就被断除了；当我了知“过度审视诸色是心的随烦恼”时，过度审视诸色这心的随烦恼就被断除了。

245. ‘‘තස්ස මය්හං, අනුරුද්ධා, එතදහොසි – ‘යෙ ඛො මෙ චිත්තස්ස උපක්කිලෙසා තෙ මෙ පහීනා. හන්ද, දානාහං තිවිධෙන සමාධිං භාවෙමී’ති. සො ඛො අහං, අනුරුද්ධා, සවිතක්කම්පි සවිචාරං සමාධිං භාවෙසිං, අවිතක්කම්පි විචාරමත්තං සමාධිං භාවෙසිං, අවිතක්කම්පි අවිචාරං සමාධිං භාවෙසිං, සප්පීතිකම්පි සමාධිං භාවෙසිං, නිප්පීතිකම්පි සමාධිං භාවෙසිං, සාතසහගතම්පි සමාධිං භාවෙසිං, උපෙක්ඛාසහගතම්පි සමාධිං භාවෙසිං. යතො ඛො මෙ, අනුරුද්ධා, සවිතක්කොපි සවිචාරො සමාධි භාවිතො අහොසි, අවිතක්කොපි විචාරමත්තො සමාධි භාවිතො අහොසි, අවිතක්කොපි අවිචාරො සමාධි භාවිතො අහොසි, සප්පීතිකොපි සමාධි භාවිතො අහොසි, නිප්පීතිකොපි සමාධි භාවිතො අහොසි, සාතසහගතොපි සමාධි භාවිතො අහොසි, උපෙක්ඛාසහගතොපි සමාධි භාවිතො අහොසි. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනං උදපාදි, අකුප්පා මෙ චෙතොවිමුත්ති. අයමන්තිමා ජාති, නත්ථි දානි පුනබ්භවො’’ති.

245. 阿那律，我当时这样想：“我心中的随烦恼都已断除。好，现在我当以三种方式修习定。”阿那律，我修习了有寻有伺定，修习了无寻唯伺定，修习了无寻无伺定，修习了有喜定，修习了无喜定，修习了乐俱定，修习了舍俱定。阿那律，当我修习了有寻有伺定、无寻唯伺定、无寻无伺定、有喜定、无喜定、乐俱定、舍俱定后，我的智与见生起：“我心解脱不动。此是最后生，今不再有后有。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා අනුරුද්ධො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊作此说。具寿阿那律心怀喜悦，对世尊所说深为信受。

උපක්කිලෙසසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

《随烦恼经》第八终。

9. බාලපණ්ඩිතසුත්තං

9. 愚人贤者经

246. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

246. 如是我闻。一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘应答世尊：“尊者！”世尊说此言：

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, බාලස්ස බාලලක්ඛණානි බාලනිමිත්තානි බාලාපදානානි. කතමානි තීණි? ඉධ, භික්ඛවෙ, බාලො දුච්චින්තිතචින්තී ච හොති දුබ්භාසිතභාසී ච දුක්කටකම්මකාරී ච. නො චෙතං, භික්ඛවෙ, බාලො [Pg.202] දුච්චින්තිතචින්තී ච අභවිස්ස දුබ්භාසිතභාසී ච දුක්කටකම්මකාරී ච කෙන නං පණ්ඩිතා ජානෙය්‍යුං – ‘බාලො අයං භවං අසප්පුරිසො’ති? යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, බාලො දුච්චින්තිතචින්තී ච හොති දුබ්භාසිතභාසී ච දුක්කටකම්මකාරී ච තස්මා නං පණ්ඩිතා ජානන්ති – ‘බාලො අයං භවං අසප්පුරිසො’ති. ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, බාලො තිවිධං දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති. සචෙ, භික්ඛවෙ, බාලො සභායං වා නිසින්නො හොති, රථිකාය වා නිසින්නො හොති, සිඞ්ඝාටකෙ වා නිසින්නො හොති; තත්‍ර චෙ ජනො තජ්ජං තස්සාරුප්පං කථං මන්තෙති. සචෙ, භික්ඛවෙ, බාලො පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී හොති, තත්‍ර, භික්ඛවෙ, බාලස්ස එවං හොති – ‘යං ඛො ජනො තජ්ජං තස්සාරුප්පං කථං මන්තෙති, සංවිජ්ජන්තෙව තෙ ධම්මා මයි, අහඤ්ච තෙසු ධම්මෙසු සන්දිස්සාමී’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, බාලො පඨමං දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති.

“诸比丘，此等是愚人的三种愚相、愚征与愚行。是哪三种呢？诸比丘，于此，愚人是恶思者、恶语者、行恶作者。诸比丘，倘若愚人不是恶思者、恶语者、行恶作者，贤智者们如何能知晓：‘此人是愚人、非善士’呢？诸比丘，正因为愚人是恶思者、恶语者、行恶作者，所以贤智者们知晓：‘此人是愚人、非善士’。彼愚人于现法中感受三种苦与忧。诸比丘，倘若愚人或坐于会堂，或坐于街道，或坐于十字路口，而众人于彼处谈论着适合于他、相应于他的话题。诸比丘，倘若愚人杀生、不与取、行欲邪行、说妄语、饮酒放逸，于彼处，诸比丘，愚人如是思惟：‘众人所谈论的适合于我、相应于我的话题，那些法确实存在于我身，我亦显现于那些法中。’诸比丘，此为愚人于现法中感受的第一种苦与忧。”

247. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, බාලො පස්සති රාජානො චොරං ආගුචාරිං ගහෙත්වා විවිධා කම්මකාරණා කාරෙන්තෙ – කසාහිපි තාළෙන්තෙ වෙත්තෙහිපි තාළෙන්තෙ අද්ධදණ්ඩකෙහිපි තාළෙන්තෙ හත්ථම්පි ඡින්දන්තෙ පාදම්පි ඡින්දන්තෙ හත්ථපාදම්පි ඡින්දන්තෙ කණ්ණම්පි ඡින්දන්තෙ නාසම්පි ඡින්දන්තෙ කණ්ණනාසම්පි ඡින්දන්තෙ බිලඞ්ගථාලිකම්පි කරොන්තෙ සඞ්ඛමුණ්ඩිකම්පි කරොන්තෙ රාහුමුඛම්පි කරොන්තෙ ජොතිමාලිකම්පි කරොන්තෙ හත්ථපජ්ජොතිකම්පි කරොන්තෙ එරකවත්තිකම්පි කරොන්තෙ චීරකවාසිකම්පි කරොන්තෙ එණෙය්‍යකම්පි කරොන්තෙ බළිසමංසිකම්පි කරොන්තෙ කහාපණිකම්පි කරොන්තෙ ඛාරාපතච්ඡිකම්පි කරොන්තෙ පලිඝපරිවත්තිකම්පි කරොන්තෙ පලාලපීඨකම්පි කරොන්තෙ තත්තෙනපි තෙලෙන ඔසිඤ්චන්තෙ සුනඛෙහිපි ඛාදාපෙන්තෙ ජීවන්තම්පි සූලෙ උත්තාසෙන්තෙ අසිනාපි සීසං ඡින්දන්තෙ. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, බාලස්ස එවං හොති – ‘යථාරූපානං ඛො පාපකානං කම්මානං හෙතු රාජානො චොරං ආගුචාරිං ගහෙත්වා විවිධා කම්මකාරණා කාරෙන්ති – කසාහිපි තාළෙන්ති…පෙ… අසිනාපි සීසං ඡින්දන්ති; සංවිජ්ජන්තෙව තෙ ධම්මා මයි, අහඤ්ච තෙසු ධම්මෙසු සන්දිස්සාමි. මං චෙපි රාජානො ජානෙය්‍යුං, මම්පි රාජානො ගහෙත්වා [Pg.203] විවිධා කම්මකාරණා කාරෙය්‍යුං – කසාහිපි තාළෙය්‍යුං…පෙ… ජීවන්තම්පි සූලෙ උත්තාසෙය්‍යුං, අසිනාපි සීසං ඡින්දෙය්‍යු’න්ති. ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, බාලො දුතියං දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති.

247. “再者，诸比丘，愚人看见国王们抓捕作恶的盗贼，施以种种刑罚：用鞭抽打，用藤条抽打，用半截棍棒抽打；砍断手，砍断脚，砍断手脚；割掉耳朵，割掉鼻子，割掉耳鼻；施以‘粥锅’之刑，施以‘螺顶’之刑，施以‘罗睺口’之刑，施以‘火鬘’之刑，施以‘手炬’之刑，施以‘草衣’之刑，施以‘树皮衣’之刑，施以‘羚羊’之刑，施以‘钩肉’之刑，施以‘钱币’之刑，施以‘碱液浸’之刑，施以‘门闩转’之刑，施以‘稻草座’之刑；用沸油浇身，让狗啃食，活活地钉在桩上，用剑斩首。诸比丘，于此，愚人如是思惟：‘正是因为造作了如是种种恶业，国王们才抓捕作恶的盗贼，施以种种刑罚：用鞭抽打……乃至用剑斩首。这些恶法也存在于我身，我也被见于这些恶法之中。倘若国王们知道了，他们也会抓捕我，施以种种刑罚：用鞭抽打……乃至活活地钉在桩上，用剑斩首。’诸比丘，此即是愚人于现法中感受到的第二种苦与忧。”

248. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, බාලං පීඨසමාරූළ්හං වා මඤ්චසමාරූළ්හං වා ඡමායං වා සෙමානං, යානිස්ස පුබ්බෙ පාපකානි කම්මානි කතානි කායෙන දුච්චරිතානි වාචාය දුච්චරිතානි මනසා දුච්චරිතානි තානිස්ස තම්හි සමයෙ ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහතං පබ්බතකූටානං ඡායා සායන්හසමයං පථවියා ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, බාලං පීඨසමාරූළ්හං වා මඤ්චසමාරූළ්හං වා ඡමායං වා සෙමානං, යානිස්ස පුබ්බෙ පාපකානි කම්මානි කතානි කායෙන දුච්චරිතානි වාචාය දුච්චරිතානි මනසා දුච්චරිතානි තානිස්ස තම්හි සමයෙ ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, බාලස්ස එවං හොති – ‘අකතං වත මෙ කල්‍යාණං, අකතං කුසලං, අකතං භීරුත්තාණං; කතං පාපං, කතං ලුද්දං, කතං කිබ්බිසං. යාවතා, භො, අකතකල්‍යාණානං අකතකුසලානං අකතභීරුත්තාණානං කතපාපානං කතලුද්දානං කතකිබ්බිසානං ගති තං ගතිං පෙච්ච ගච්ඡාමී’ති. සො සොචති කිලමති පරිදෙවති උරත්තාළිං කන්දති සම්මොහං ආපජ්ජති. ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, බාලො තතියං දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති.

248. 再者，诸比丘，当愚人被置于凳上、或床上、或卧于地上时，他过去所造的身恶行、语恶行、意恶行等诸恶业，于彼时会显现、特别显现、极其显现。诸比丘，犹如巨大山峰的影子于傍晚时分，在大地上展开、特别展开、极其展开；正是如此，诸比丘，当愚人被置于凳上、或床上、或卧于地上时，他过去所造的身恶行、语恶行、意恶行等诸恶业，于彼时会显现、特别显现、极其显现。诸比丘，彼时愚人如是思惟：“我实未曾行善，未曾作诸善业，未曾作离怖畏之庇护；反造了恶，行了残忍事，作了秽恶事。诸君，凡未行善、未作诸善业、未作离怖畏之庇护，而造恶、行残忍、作秽恶事之人，其去处为何，我命终后亦将去往彼处。”他忧愁、疲惫、悲叹、捶胸哭号、陷入迷乱。诸比丘，此即愚人于现法中所感受的第三种苦与忧。

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, බාලො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. යං ඛො තං, භික්ඛවෙ, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘එකන්තං අනිට්ඨං එකන්තං අකන්තං එකන්තං අමනාප’න්ති, නිරයමෙව තං සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘එකන්තං අනිට්ඨං එකන්තං අකන්තං එකන්තං අමනාප’න්ති. යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, උපමාපි න සුකරා යාව දුක්ඛා නිරයා’’ති.

诸比丘，那愚人以身行恶行，以语行恶行，以意行恶行，身坏命终之后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱。诸比丘，若要如实地说何为“全然不悦意、全然不合意、全然不称心”，那么，正应该如实地称地狱为“全然不悦意、全然不合意、全然不称心”。诸比丘，地狱是如此痛苦，以至于连作譬喻亦非易事。

249. එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සක්කා පන, භන්තෙ, උපමං කාතු’’න්ති? ‘‘සක්කා භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, චොරං ආගුචාරිං ගහෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙය්‍යුං – ‘අයං ඛො, දෙව, චොරො ආගුචාරී, ඉමස්ස යං ඉච්ඡසි තං දණ්ඩං පණෙහී’ති. තමෙනං රාජා එවං වදෙය්‍ය – ‘ගච්ඡථ, භො, ඉමං පුරිසං පුබ්බණ්හසමයං සත්තිසතෙන හනථා’ති[Pg.204]. තමෙනං පුබ්බණ්හසමයං සත්තිසතෙන හනෙය්‍යුං. අථ රාජා මජ්ඣන්හිකසමයං එවං වදෙය්‍ය – ‘අම්භො, කථං සො පුරිසො’ති? ‘‘‘තථෙව, දෙව, ජීවතී’ති. තමෙනං රාජා එවං වදෙය්‍ය – ‘ගච්ඡථ, භො, තං පුරිසං මජ්ඣන්හිකසමයං සත්තිසතෙන හනථා’ති. තමෙනං මජ්ඣන්හිකසමයං සත්තිසතෙන හනෙය්‍යුං. අථ රාජා සායන්හසමයං එවං වදෙය්‍ය – ‘අම්භො, කථං සො පුරිසො’ති? ‘තථෙව, දෙව, ජීවතී’ති. තමෙනං රාජා එවං වදෙය්‍ය – ‘ගච්ඡථ, භො, තං පුරිසං සායන්හසමයං සත්තිසතෙන හනථා’ති. තමෙනං සායන්හසමයං සත්තිසතෙන හනෙය්‍යුං. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු සො පුරිසො තීහි සත්තිසතෙහි හඤ්ඤමානො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදියෙථා’’ති? ‘‘එකිස්සාපි, භන්තෙ, සත්තියා හඤ්ඤමානො සො පුරිසො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදියෙථ, කො පන වාදො තීහි සත්තිසතෙහී’’ති?

249. 如是说后，一位比丘对世尊说：“世尊，可以作一个譬喻吗？”世尊说：“比丘，可以。比丘，譬如他们抓住一个作恶的盗贼，带到国王面前禀告说：‘大王，这是个作恶的盗贼，请随您的意愿惩罚他。’国王便对他们说：‘喂，你们去，在上午时分用一百支矛刺击这个人。’他们就在上午时分用一百支矛刺击他。然后国王在中午时分问道：‘喂，那个人怎么样了？’‘大王，他还像刚才那样活着。’国王便对他们说：‘喂，你们去，在中午时分用一百支矛刺击那个人。’他们就在中午时分用一百支矛刺击他。然后国王在傍晚时分问道：‘喂，那个人怎么样了？’‘大王，他还像刚才那样活着。’国王便对他们说：‘喂，你们去，在傍晚时分用一百支矛刺击那个人。’他们就在傍晚时分用一百支矛刺击他。比丘们，你们怎么认为？那个人被三百支矛刺击，会因此感受到痛苦和忧愁吗？”“世尊，即使只被一支矛刺击，那个人也会因此感受到痛苦和忧愁，更何况是被三百支矛刺击呢！”

250. අථ ඛො භගවා පරිත්තං පාණිමත්තං පාසාණං ගහෙත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමො නු ඛො මහන්තතරො – යො චායං මයා පරිත්තො පාණිමත්තො පාසාණො ගහිතො, යො ච හිමවා පබ්බතරාජා’’ති? ‘‘අප්පමත්තකො අයං, භන්තෙ, භගවතා පරිත්තො පාණිමත්තො පාසාණො ගහිතො, හිමවන්තං පබ්බතරාජානං උපනිධාය සඞ්ඛම්පි න උපෙති, කලභාගම්පි න උපෙති, උපනිධම්පි න උපෙති’’. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යං සො පුරිසො තීහි සත්තිසතෙහි හඤ්ඤමානො තතොනිදානං දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති තං නිරයකස්ස දුක්ඛස්ස උපනිධාය සඞ්ඛම්පි න උපෙති, කලභාගම්පි න උපෙති, උපනිධම්පි න උපෙති’’.

250. 那时，世尊拿起一块一握之量的小石头，对比丘们说：“比丘们，你们怎么认为？我手中这块一握之量的小石头，与喜马拉雅山王相比，哪个更大呢？”“世尊，您手中这块一握之量的小石头微不足道，与喜马拉雅山王相比，算不上数，不及一分，不可比拟。”“正是这样，比丘们，那个人被三百支矛刺伤所感受的苦与忧，与地狱的苦相比，也算不上数，不及一分，不可比拟。”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා පඤ්චවිධබන්ධනං නාම කම්මකාරණං කරොන්ති – තත්තං අයොඛිලං හත්ථෙ ගමෙන්ති, තත්තං අයොඛිලං දුතියෙ හත්ථෙ ගමෙන්ති, තත්තං අයොඛිලං පාදෙ ගමෙන්ති, තත්තං අයොඛිලං දුතියෙ පාදෙ ගමෙන්ති, තත්තං අයොඛිලං මජ්ඣෙ උරස්මිං ගමෙන්ති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලං කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා සංවෙසෙත්වා කුඨාරීහි තච්ඡන්ති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා…පෙ… බ්‍යන්තීහොති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා උද්ධංපාදං අධොසිරං ගහෙත්වා වාසීහි තච්ඡන්ති. සො [Pg.205] තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා…පෙ… බ්‍යන්තීහොති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා රථෙ යොජෙත්වා ආදිත්තාය පථවියා සම්පජ්ජලිතාය සජොතිභූතාය සාරෙන්තිපි පච්චාසාරෙන්තිපි. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා…පෙ… බ්‍යන්තීහොති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා මහන්තං අඞ්ගාරපබ්බතං ආදිත්තං සම්පජ්ජලිතං සජොතිභූතං ආරොපෙන්තිපි ඔරොපෙන්තිපි. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලං කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා උද්ධංපාදං අධොසිරං ගහෙත්වා තත්තාය ලොහකුම්භියා පක්ඛිපන්ති ආදිත්තාය සම්පජ්ජලිතාය සජොතිභූතාය. සො තත්ථ ඵෙණුද්දෙහකං පච්චති. සො තත්ථ ඵෙණුද්දෙහකං පච්චමානො සකිම්පි උද්ධං ගච්ඡති, සකිම්පි අධො ගච්ඡති, සකිම්පි තිරියං ගච්ඡති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා මහානිරයෙ පක්ඛිපන්ති. සො ඛො පන, භික්ඛවෙ, මහානිරයො –

“诸比丘，地狱狱卒对那人施行五种捆绑的刑罚：将烧红的铁桩钉入他的一只手，将烧红的铁桩钉入另一只手，将烧红的铁桩钉入他的一只脚，将烧红的铁桩钉入另一只脚，将烧红的铁桩钉入胸膛中央。他在那里感受剧烈、粗厉、苦涩的痛苦，但只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。诸比丘，地狱狱卒又将他放倒，用斧头劈砍。他在那里感受剧烈、粗厉、苦涩的痛苦……（中略）……只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。诸比丘，地狱狱卒又将他头下脚上地抓住，用锛斧削砍。他在那里感受剧烈、粗厉、苦涩的痛苦……（中略）……只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。诸比丘，地狱狱卒又将他套在车上，在燃烧、炽热、火光冲天的大地上来回驱驰。他在那里感受剧烈、粗厉、苦涩的痛苦……（中略）……只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。诸比丘，地狱狱卒又逼他在巨大、燃烧、炽热、火光冲天的炭火山上来回升降。他在那里感受剧烈、粗厉、苦涩的痛苦，但只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。诸比丘，地狱狱卒又将他头下脚上地抓住，投入燃烧、炽热、火光冲天的滚烫铁锅里。他在那里被烹煮，如沸腾的泡沫一般，时而上浮，时而下沉，时而横漂。他在那里感受剧烈、粗厉、苦涩的痛苦，但只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。诸比丘，地狱狱卒又将他投入大地狱中。诸比丘，那大地狱——”

‘‘චතුක්කණ්ණො චතුද්වාරො, විභත්තො භාගසො මිතො;

අයොපාකාරපරියන්තො, අයසා පටිකුජ්ජිතො.

四角与四门，分区善度量；铁墙绕四周，铁盖覆其上。

‘‘තස්ස අයොමයා භූමි, ජලිතා තෙජසා යුතා;

සමන්තා යොජනසතං, ඵරිත්වා තිට්ඨති සබ්බදා’’.

其地由铁所成，炽燃带有火焰，遍满周围百由旬，恒常安住。

‘‘අනෙකපරියායෙනපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, නිරයකථං කථෙය්‍යං; යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, න සුකරා අක්ඛානෙන පාපුණිතුං යාව දුක්ඛා නිරයා.

诸比丘，我实能以多种方便宣说地狱之论。诸比丘，地狱是如此痛苦，以至于难以通过言说将其穷尽。

251. ‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා තිණභක්ඛා. තෙ අල්ලානිපි තිණානි සුක්ඛානිපි තිණානි දන්තුල්ලෙහකං ඛාදන්ති. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා තිණභක්ඛා? හත්ථී අස්සා ගොණා ගද්‍රභා අජා මිගා, යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි තිරච්ඡානගතා පාණා තිණභක්ඛා. ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, බාලො ඉධ පුබ්බෙ රසාදො ඉධ පාපානි කම්මානි කරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා තෙසං සත්තානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති යෙ තෙ සත්තා තිණභක්ඛා.

251. 诸比丘，有以草为食的畜生类众生。它们啃食湿草与干草。诸比丘，哪些是以草为食的畜生呢？象、马、牛、驴、山羊、鹿，以及其他任何以草为食的畜生。诸比丘，那愚人先前于此世贪著于味，于此造作恶业，身坏命终之后，便投生与那些食草的众生为伍。

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා ගූථභක්ඛා. තෙ දූරතොව ගූථගන්ධං ඝායිත්වා ධාවන්ති – ‘එත්ථ භුඤ්ජිස්සාම, එත්ථ භුඤ්ජිස්සාමා’ති. සෙය්‍යථාපි [Pg.206] නාම බ්‍රාහ්මණා ආහුතිගන්ධෙන ධාවන්ති – ‘එත්ථ භුඤ්ජිස්සාම, එත්ථ භුඤ්ජිස්සාමා’ති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, සන්ති තිරච්ඡානගතා පාණා ගූථභක්ඛා, තෙ දූරතොව ගූථගන්ධං ඝායිත්වා ධාවන්ති – ‘එත්ථ භුඤ්ජිස්සාම, එත්ථ භුඤ්ජිස්සාමා’ති. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා ගූථභක්ඛා? කුක්කුටා සූකරා සොණා සිඞ්ගාලා, යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි තිරච්ඡානගතා පාණා ගූථභක්ඛා. ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, බාලො ඉධ පුබ්බෙ රසාදො ඉධ පාපානි කම්මානි කරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා තෙසං සත්තානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති යෙ තෙ සත්තා ගූථභක්ඛා.

诸比丘，有以粪便为食的畜生类众生。它们从远处闻到粪便的气味便跑去，心想：“我们可在此处食，我们可在此处食。”犹如婆罗门闻到祭品之香便跑去，心想：“我们可在此处食，我们可在此处食。”正是如此，诸比丘，有以粪便为食的畜生类众生，它们从远处闻到粪便的气味便跑去，心想：“我们可在此处食，我们可在此处食。”诸比丘，哪些是以粪便为食的畜生呢？鸡、猪、狗、豺，以及其他任何以粪便为食的畜生。诸比丘，那愚人先前于此世贪著于味，于此造作恶业，身坏命终之后，便投生与那些食粪的众生为伍。

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා අන්ධකාරෙ ජායන්ති අන්ධකාරෙ ජීයන්ති අන්ධකාරෙ මීයන්ති. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා අන්ධකාරෙ ජායන්ති අන්ධකාරෙ ජීයන්ති අන්ධකාරෙ මීයන්ති? කීටා පුළවා ගණ්ඩුප්පාදා, යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි තිරච්ඡානගතා පාණා අන්ධකාරෙ ජායන්ති අන්ධකාරෙ ජීයන්ති අන්ධකාරෙ මීයන්ති. ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, බාලො ඉධ පුබ්බෙ රසාදො, ඉධ පාපානි කම්මානි කරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා තෙසං සත්තානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති යෙ තෙ සත්තා අන්ධකාරෙ ජායන්ති අන්ධකාරෙ ජීයන්ති අන්ධකාරෙ මීයන්ති.

诸比丘，有生于畜生者，在黑暗中生，在黑暗中老，在黑暗中死。诸比丘，是哪些生于畜生者，在黑暗中生，在黑暗中老，在黑暗中死呢？即虫、蛆、蚯蚓，以及其他任何生于畜生者，在黑暗中生，在黑暗中老，在黑暗中死。诸比丘，那愚人在此世先前贪著于味，于此造作诸恶业，身坏命终之后，投生为那些在黑暗中生、在黑暗中老、在黑暗中死的众生的同伴。

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා උදකස්මිං ජායන්ති උදකස්මිං ජීයන්ති උදකස්මිං මීයන්ති. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා උදකස්මිං ජායන්ති උදකස්මිං ජීයන්ති උදකස්මිං මීයන්ති? මච්ඡා කච්ඡපා සුසුමාරා, යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි තිරච්ඡානගතා පාණා උදකස්මිං ජායන්ති උදකස්මිං ජීයන්ති උදකස්මිං මීයන්ති. ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, බාලො ඉධ පුබ්බෙ රසාදො ඉධ පාපානි කම්මානි කරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා තෙසං සත්තානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති යෙ තෙ සත්තා උදකස්මිං ජායන්ති උදකස්මිං ජීයන්ති උදකස්මිං මීයන්ති.

诸比丘，有生于畜生者，在水中生，在水中老，在水中死。诸比丘，是哪些生于畜生者，在水中生，在水中老，在水中死呢？即鱼、龟、鳄鱼，以及其他任何生于畜生者，在水中生，在水中老，在水中死。诸比丘，那愚人在此世先前贪著于味，于此造作诸恶业，身坏命终之后，投生为那些在水中生、在水中老、在水中死的众生的同伴。

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා අසුචිස්මිං ජායන්ති අසුචිස්මිං ජීයන්ති අසුචිස්මිං මීයන්ති. කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානගතා පාණා අසුචිස්මිං ජායන්ති අසුචිස්මිං ජීයන්ති අසුචිස්මිං මීයන්ති? යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා පූතිමච්ඡෙ වා ජායන්ති පූතිමච්ඡෙ වා ජීයන්ති පූතිමච්ඡෙ වා මීයන්ති පූතිකුණපෙ වා…පෙ… පූතිකුම්මාසෙ වා… චන්දනිකාය වා… ඔලිගල්ලෙ [Pg.207] වා ජායන්ති, (යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි තිරච්ඡානගතා පාණා අසුචිස්මිං ජායන්ති අසුචිස්මිං ජීයන්ති අසුචිස්මිං මීයන්ති.) ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, බාලො ඉධ පුබ්බෙ රසාදො ඉධ පාපානි කම්මානි කරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා තෙසං සත්තානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති යෙ තෙ සත්තා අසුචිස්මිං ජායන්ති අසුචිස්මිං ජීයන්ති අසුචිස්මිං මීයන්ති.

诸比丘，有畜生道的有情，于不净中生，于不净中老，于不净中死。诸比丘，是哪些畜生道的有情于不净中生，于不净中老，于不净中死呢？诸比丘，那些有情，或于腐鱼中出生、衰老、死亡；或于腐尸中……乃至……或于腐粥中……或于污水坑中……或于臭水沟中出生。（以及任何其他于不净中出生、衰老、死亡的畜生道有情。）诸比丘，那愚人于此世先前曾贪著于味，造作诸恶业，身坏命终后，投生为那些于不净中出生、衰老、死亡的有情的同伴。

‘‘අනෙකපරියායෙනපි ඛො අහං, භික්ඛවෙ, තිරච්ඡානයොනිකථං කථෙය්‍යං; යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, න සුකරං අක්ඛානෙන පාපුණිතුං යාව දුක්ඛා තිරච්ඡානයොනි.

诸比丘，我实能以多种方式宣说关于畜生道之事；诸比丘，畜生道是如此之苦，以至于难以用言语尽述。

252. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො එකච්ඡිග්ගලං යුගං මහාසමුද්දෙ පක්ඛිපෙය්‍ය. තමෙනං පුරත්ථිමො වාතො පච්ඡිමෙන සංහරෙය්‍ය, පච්ඡිමො වාතො පුරත්ථිමෙන සංහරෙය්‍ය, උත්තරො වාතො දක්ඛිණෙන සංහරෙය්‍ය, දක්ඛිණො වාතො උත්තරෙන සංහරෙය්‍ය. තත්‍රාස්ස කාණො කච්ඡපො, සො වස්සසතස්ස වස්සසතස්ස අච්චයෙන සකිං උම්මුජ්ජෙය්‍ය. තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු සො කාණො කච්ඡපො අමුස්මිං එකච්ඡිග්ගලෙ යුගෙ ගීවං පවෙසෙය්‍යා’’ති? (‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.) ‘‘යදි පන, භන්තෙ, කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙනා’’ති. ‘‘ඛිප්පතරං ඛො සො, භික්ඛවෙ, කාණො කච්ඡපො අමුස්මිං එකච්ඡිග්ගලෙ යුගෙ ගීවං පවෙසෙය්‍ය, අතො දුල්ලභතරාහං, භික්ඛවෙ, මනුස්සත්තං වදාමි සකිං විනිපාතගතෙන බාලෙන. තං කිස්ස හෙතු? න හෙත්ථ, භික්ඛවෙ, අත්ථි ධම්මචරියා සමචරියා කුසලකිරියා පුඤ්ඤකිරියා. අඤ්ඤමඤ්ඤඛාදිකා එත්ථ, භික්ඛවෙ, වත්තති දුබ්බලඛාදිකා’’.

252. “比丘们，譬如有人将一个单孔轭投入大海。东风将它吹向西，西风将它吹向东，北风将它吹向南，南风将它吹向北。在那里有一只瞎龟，它每过一百年才浮出水面一次。比丘们，你们怎么想？那只瞎龟能把脖子伸进那个单孔轭中吗？”“世尊，那不大可能。但或许经过漫长的时间，偶尔一次能伸进去吧。”“比丘们，那只瞎龟把脖子伸进那个单孔轭中，尚且更快些。比丘们，我宣说，对于一度堕入恶趣的愚人而言，获得人身比那更难得。这是什么原因呢？比丘们，因为在那里没有法行、正行、善行、福行。比丘们，在那里，是互相吞食，是弱肉强食。”

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, බාලො සචෙ කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන මනුස්සත්තං ආගච්ඡති, යානි තානි නීචකුලානි – චණ්ඩාලකුලං වා නෙසාදකුලං වා වෙනකුලං වා රථකාරකුලං වා පුක්කුසකුලං වා. තථාරූපෙ කුලෙ පච්චාජායති දලිද්දෙ අප්පන්නපානභොජනෙ කසිරවුත්තිකෙ, යත්ථ කසිරෙන ඝාසච්ඡාදො ලබ්භති. සො ච හොති දුබ්බණ්ණො දුද්දසිකො [Pg.208] ඔකොටිමකො බව්හාබාධො කාණො වා කුණී වා ඛුජ්ජො වා පක්ඛහතො වා න ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන දුච්චරිතං චරති වාචාය දුච්චරිතං චරති මනසා දුච්චරිතං චරති. සො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති.

诸比丘，那愚人即使在漫长时日后偶尔投生为人，也会投生到低贱的家族——旃陀罗(caṇḍāla)族、猎人族、竹匠族、车匠族、清道夫族。他投生在这样贫穷、饮食匮乏、生活困苦的家族，在那里，衣食都难以获得。而且他相貌丑陋、面目可憎、侏儒、疾病缠身，或是盲人、或手足残缺、或驼背、或瘫痪，得不到食物、饮料、衣服、车乘、花环、熏香、涂油、床、住所、灯具。他以身行恶，以语行恶，以意行恶。他以身行恶、以语行恶、以意行恶之后，身坏命终，将投生到恶处、恶趣、堕处、地狱。

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අක්ඛධුත්තො පඨමෙනෙව කලිග්ගහෙන පුත්තම්පි ජීයෙථ, දාරම්පි ජීයෙථ, සබ්බං සාපතෙය්‍යම්පි ජීයෙථ, උත්තරිපි අධිබන්ධං නිගච්ඡෙය්‍ය. අප්පමත්තකො සො, භික්ඛවෙ, කලිග්ගහො යං සො අක්ඛධුත්තො පඨමෙනෙව කලිග්ගහෙන පුත්තම්පි ජීයෙථ, දාරම්පි ජීයෙථ, සබ්බං සාපතෙය්‍යම්පි ජීයෙථ, උත්තරිපි අධිබන්ධං නිගච්ඡෙය්‍ය. අථ ඛො අයමෙව තතො මහන්තතරො කලිග්ගහො යං සො බාලො කායෙන දුච්චරිතං චරිත්වා වාචාය දුච්චරිතං චරිත්වා මනසා දුච්චරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. අයං, භික්ඛවෙ, කෙවලා පරිපූරා බාලභූමී’’ති.

诸比丘，譬如一个赌徒第一次遭遇败局，就输掉儿子、输掉妻子、输掉全部财产，甚至因此陷入束缚。诸比丘，那赌徒第一次遭遇败局，即输掉儿子、妻子、全部财产，甚至陷入束缚，这还算是小的败局。然而，比这更大的败局是：那愚人以身行恶、以语行恶、以意行恶，身坏命终之后，投生到恶处、恶趣、堕处、地狱。诸比丘，这就是愚人彻底而圆满的境地。

253. ‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතස්ස පණ්ඩිතලක්ඛණානි පණ්ඩිතනිමිත්තානි පණ්ඩිතාපදානානි. කතමානි තීණි? ඉධ, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො සුචින්තිතචින්තී ච හොති සුභාසිතභාසී ච සුකතකම්මකාරී ච. නො චෙතං, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො සුචින්තිතචින්තී ච අභවිස්ස සුභාසිතභාසී ච සුකතකම්මකාරී ච, කෙන නං පණ්ඩිතා ජානෙය්‍යුං – ‘පණ්ඩිතො අයං භවං සප්පුරිසො’ති? යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො සුචින්තිතචින්තී ච හොති සුභාසිතභාසී ච සුකතකම්මකාරී ච තස්මා නං පණ්ඩිතා ජානන්ති – ‘පණ්ඩිතො අයං භවං සප්පුරිසො’ති. ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො තිවිධං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙති. සචෙ, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො සභායං වා නිසින්නො හොති, රථිකාය වා නිසින්නො හොති, සිඞ්ඝාටකෙ වා නිසින්නො හොති; තත්‍ර චෙ ජනො තජ්ජං තස්සාරුප්පං කථං මන්තෙති[Pg.209]. සචෙ, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, සුරාමෙරයමජ්ජප්පමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති; තත්‍ර, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතස්ස එවං හොති – ‘යං ඛො ජනො තජ්ජං තස්සාරුප්පං කථං මන්තෙති; සංවිජ්ජන්තෙව තෙ ධම්මා මයි, අහඤ්ච තෙසු ධම්මෙසු සන්දිස්සාමී’ති. ඉදං, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො පඨමං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙති.

253. “比丘们，此三者是智者的智者相、智者标、智者行迹。是哪三者呢？比丘们，于此，智者善思惟、善言说、善行业。比丘们，如果智者不善思惟、不善言说、不善行业，智者们如何能知道：‘这位尊者是智者，是善士’呢？比丘们，正因为智者善思惟、善言说、善行业，所以智者们知道：‘这位尊者是智者，是善士’。比丘们，那位智者在现法中感受三种乐与喜悦。比丘们，如果智者坐在会堂中，或坐在街道上，或坐在十字路口，在那里，人们正谈论着与此相应、适合于此的话题。比丘们，如果智者远离杀生，远离不与取，远离欲邪行，远离妄语，远离饮用会导致放逸的谷酒与酒；那么，比丘们，智者会这样想：‘人们所谈论的那些相应、适合的话题——那些法确实存在于我身中，而我也体现在那些法之中。’比丘们，这是智者在现法中感受到的第一种乐与喜悦。”

254. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො පස්සති රාජානො චොරං ආගුචාරිං ගහෙත්වා විවිධා කම්මකාරණා කාරෙන්තෙ – කසාහිපි තාළෙන්තෙ වෙත්තෙහිපි තාළෙන්තෙ අද්ධදණ්ඩකෙහිපි තාළෙන්තෙ හත්ථම්පි ඡින්දන්තෙ පාදම්පි ඡින්දන්තෙ හත්ථපාදම්පි ඡින්දන්තෙ කණ්ණම්පි ඡින්දන්තෙ නාසම්පි ඡින්දන්තෙ කණ්ණනාසම්පි ඡින්දන්තෙ බිලඞ්ගථාලිකම්පි කරොන්තෙ සඞ්ඛමුණ්ඩිකම්පි කරොන්තෙ රාහුමුඛම්පි කරොන්තෙ ජොතිමාලිකම්පි කරොන්තෙ හත්ථපජ්ජොතිකම්පි කරොන්තෙ එරකවත්තිකම්පි කරොන්තෙ චීරකවාසිකම්පි කරොන්තෙ එණෙය්‍යකම්පි කරොන්තෙ බලිසමංසිකම්පි කරොන්තෙ කහාපණිකම්පි කරොන්තෙ ඛාරාපතච්ඡිකම්පි කරොන්තෙ පලිඝපරිවත්තිකම්පි කරොන්තෙ පලාලපීඨකම්පි කරොන්තෙ තත්තෙනපි තෙලෙන ඔසිඤ්චන්තෙ සුනඛෙහිපි ඛාදාපෙන්තෙ ජීවන්තම්පි සූලෙ උත්තාසෙන්තෙ අසිනාපි සීසං ඡින්දන්තෙ. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතස්ස එවං හොති – ‘යථාරූපානං ඛො පාපකානං කම්මානං හෙතු රාජානො චොරං ආගුචාරිං ගහෙත්වා විවිධා කම්මකාරණා කාරෙන්ති කසාහිපි තාළෙන්ති, වෙත්තෙහිපි තාළෙන්ති, අද්ධදණ්ඩකෙහිපි තාළෙන්ති, හත්ථම්පි ඡින්දන්ති, පාදම්පි ඡින්දන්ති, හත්ථපාදම්පි ඡින්දන්ති, කණ්ණම්පි ඡින්දන්ති, නාසම්පි ඡින්දන්ති, කණ්ණනාසම්පි ඡින්දන්ති, බිලඞ්ගථාලිකම්පි කරොන්ති, සඞ්ඛමුණ්ඩිකම්පි කරොන්ති, රාහුමුඛම්පි කරොන්ති, ජොතිමාලිකම්පි කරොන්ති, හත්ථපජ්ජොතිකම්පි කරොන්ති, එරකවත්තිකම්පි කරොන්ති, චීරකවාසිකම්පි කරොන්ති, එණෙය්‍යකම්පි කරොන්ති, බලිසමංසිකම්පි කරොන්ති, කහාපණිකම්පි කරොන්ති, ඛාරාපතච්ඡිකම්පි කරොන්ති, පලිඝපරිවත්තිකම්පි කරොන්ති, පලාලපීඨකම්පි කරොන්ති, තත්තෙනපි තෙලෙන ඔසිඤ්චන්ති, සුනඛෙහිපි ඛාදාපෙන්ති, ජීවන්තම්පි සූලෙ උත්තාසෙන්ති, අසිනාපි සීසං ඡින්දන්ති, න තෙ ධම්මා මයි සංවිජ්ජන්ති, අහඤ්ච න තෙසු ධම්මෙසු සන්දිස්සාමී’ති. ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො දුතියං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙති.

254. “再者，诸比丘，智者见到国王们捉住作恶的盗贼后，施以种种刑罚——用鞭抽打，用藤条抽打，用剖开的竹竿敲打；或斩断手，或斩断脚，或斩断手脚；或割掉耳，或割掉鼻，或割掉耳鼻；或刮开头骨灌入盐水，或剥去头皮使头骨光洁如螺贝，或使其口中充满鲜血，或将浸油的布缠绕全身点燃，或将浸油的布缠绕手掌燃如火炬，或将皮肤自上而下剥成条带，或将上身皮肤剥下使其垂如衣衫，或用四根铁桩将人钉在地上，或用钩钩出肉块，或割下如钱币大小的肉块，或用矛刺伤后涂抹盐碱，或将铁桩穿耳钉地旋转其身，或将身体打至骨碎软如草垫；或浇淋滚烫的热油，或让群犬啃食，或将其活活穿刺在桩上，或用剑斩下头颅。于此，诸比丘，智者如是思惟：‘国王们因某类恶业而捉住作恶的盗贼，施以种种刑罚：用鞭抽打，用藤条抽打，用剖开的竹竿敲打；或斩断手，或斩断脚，或斩断手脚；或割掉耳，或割掉鼻，或割掉耳鼻；或刮开头骨灌入盐水，或剥去头皮使头骨光洁如螺贝，或使其口中充满鲜血，或将浸油的布缠绕全身点燃，或将浸油的布缠绕手掌燃如火炬，或将皮肤自上而下剥成条带，或将上身皮肤剥下使其垂如衣衫，或用四根铁桩将人钉在地上，或用钩钩出肉块，或割下如钱币大小的肉块，或用矛刺伤后涂抹盐碱，或将铁桩穿耳钉地旋转其身，或将身体打至骨碎软如草垫；或浇淋滚烫的热油，或让群犬啃食，或将其活活穿刺在桩上，或用剑斩下头颅。然而，我身中没有那些恶法，在那些恶法中也见不到我。’诸比丘，此为智者于现法中感受到的第二种乐与喜悦。”

255. ‘‘පුන [Pg.210] චපරං, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතං පීඨසමාරූළ්හං වා මඤ්චසමාරූළ්හං වා ඡමායං වා සෙමානං, යානිස්ස පුබ්බෙ කල්‍යාණානි කම්මානි කතානි කායෙන සුචරිතානි වාචාය සුචරිතානි මනසා සුචරිතානි තානිස්ස තම්හි සමයෙ ඔලම්බන්ති…පෙ… සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහතං පබ්බතකූටානං ඡායා සායන්හසමයං පථවියා ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතං පීඨසමාරූළ්හං වා මඤ්චසමාරූළ්හං වා ඡමායං වා සෙමානං යානිස්ස පුබ්බෙ කල්‍යාණානි කම්මානි කතානි කායෙන සුචරිතානි වාචාය සුචරිතානි මනසා සුචරිතානි තානිස්ස තම්හි සමයෙ ඔලම්බන්ති අජ්ඣොලම්බන්ති අභිප්පලම්බන්ති. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතස්ස එවං හොති – ‘අකතං වත මෙ පාපං, අකතං ලුද්දං, අකතං කිබ්බිසං; කතං කල්‍යාණං, කතං කුසලං, කතං භීරුත්තාණං. යාවතා, භො, අකතපාපානං අකතලුද්දානං අකතකිබ්බිසානං කතකල්‍යාණානං කතකුසලානං කතභීරුත්තාණානං ගති තං ගතිං පෙච්ච ගච්ඡාමී’ති. සො න සොචති, න කිලමති, න පරිදෙවති, න උරත්තාළිං කන්දති, න සම්මොහං ආපජ්ජති. ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො තතියං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙති.

255. 再者，诸比丘，智者或被置于床座上，或被置于卧榻上，或躺卧于地上，其往昔所造之善业，即身善行、语善行、意善行，于彼临终之时，皆会显现、昭彰、现前。譬如，诸比丘，傍晚之时，巨大山峰之影投射于大地上，显现、昭彰、现前；正是如此，诸比丘，智者或被置于床座上，或被置于卧榻上，或躺卧于地上，其往昔所造之善业，即身善行、语善行、意善行，于彼临终之时，皆会显现、昭彰、现前。诸比丘，尔时，智者如是思惟：“我实未曾作恶，未曾作残暴事，未曾作罪秽事；我已作善，已作功德，已作怖畏之护。诸君！凡未作恶、未作残暴事、未作罪秽事，已作善、已作功德、已作怖畏之护者，有何等趣，我舍此身后，亦将趣于彼趣。”他不忧愁，不疲惫，不悲叹，不捶胸号哭，不陷入迷乱。诸比丘，此亦为智者于现法中感受到的第三种乐与喜悦。

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා වාචාය සුචරිතං චරිත්වා මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. යං ඛො තං, භික්ඛවෙ, සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘එකන්තං ඉට්ඨං එකන්තං කන්තං එකන්තං මනාප’න්ති, සග්ගමෙව තං සම්මා වදමානො වදෙය්‍ය – ‘එකන්තං ඉට්ඨං එකන්තං කන්තං එකන්තං මනාප’න්ති. යාවඤ්චිදං, භික්ඛවෙ, උපමාපි න සුකරා යාව සුඛා සග්ගා’’ති.

诸比丘，彼智者以身行善行，以语行善行，以意行善行，身坏命终之后，往生于善趣、天界。诸比丘，若有言说，能正说为“纯然可欲、纯然可爱、纯然可意”者，此言所指，即是天界。诸比丘，天界是如此安乐，乃至譬喻亦难为之。

256. එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සක්කා පන, භන්තෙ, උපමං කාතු’’න්ති? ‘‘සක්කා භික්ඛූ’’ති භගවා අවොච. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී සත්තහි රතනෙහි සමන්නාගතො චතූහි ච ඉද්ධීහි තතොනිදානං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙති. කතමෙහි සත්තහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ සීසංන්හාතස්ස උපොසථිකස්ස උපරිපාසාදවරගතස්ස දිබ්බං චක්කරතනං පාතුභවති සහස්සාරං සනෙමිකං සනාභිකං සබ්බාකාරපරිපූරං. තං දිස්වාන රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස එවං හොති – ‘සුතං ඛො පන මෙතං [Pg.211] යස්ස රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ සීසංන්හාතස්ස උපොසථිකස්ස උපරිපාසාදවරගතස්ස දිබ්බං චක්කරතනං පාතුභවති සහස්සාරං සනෙමිකං සනාභිකං සබ්බාකාරපරිපූරං, සො හොති රාජා චක්කවත්තීති. අස්සං නු ඛො අහං රාජා චක්කවත්තී’’’ති?

256. 如此说时，一位比丘对世尊说：“世尊，可以作譬喻吗？”世尊说：“比丘，可以。诸比丘，譬如转轮王具足七宝与四种神力，因此而感受乐与喜悦。是哪七种呢？诸比丘，于此，有刹帝利灌顶王，于十五布萨日，沐浴其首，受持布萨，登上最胜宫殿之上，天轮宝出现，具足千辐、轮辋与轮毂，圆满一切行相。那位刹帝利灌顶王见到它后，心生此念：‘我曾听闻：若有刹帝利灌顶王，于十五布萨日，沐浴其首，受持布萨，登上最胜宫殿之上，天轮宝出现，具足千辐、轮辋与轮毂，圆满一切行相，他即为转轮王。我莫非就是转轮王吗？’”

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො වාමෙන හත්ථෙන භිඞ්කාරං ගහෙත්වා දක්ඛිණෙන හත්ථෙන චක්කරතනං අබ්භුක්කිරති – ‘පවත්තතු භවං චක්කරතනං, අභිවිජිනාතු භවං චක්කරතන’න්ති. අථ ඛො තං, භික්ඛවෙ, චක්කරතනං පුරත්ථිමං දිසං පවත්තති. අන්වදෙව රාජා චක්කවත්තී සද්ධිං චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය. යස්මිං ඛො පන, භික්ඛවෙ, පදෙසෙ චක්කරතනං පතිට්ඨාති තත්ථ රාජා චක්කවත්තී වාසං උපෙති සද්ධිං චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය. යෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, පුරත්ථිමාය දිසාය පටිරාජානො තෙ රාජානං චක්කවත්තිං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහංසු – ‘එහි ඛො, මහාරාජ! ස්වාගතං තෙ, මහාරාජ ! සකං තෙ, මහාරාජ! අනුසාස, මහාරාජා’ති. රාජා චක්කවත්තී එවමාහ – ‘පාණො න හන්තබ්බො, අදින්නං නාදාතබ්බං, කාමෙසුමිච්ඡා න චරිතබ්බා, මුසා න භාසිතබ්බා, මජ්ජං න පාතබ්බං, යථාභුත්තඤ්ච භුඤ්ජථා’ති. යෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, පුරත්ථිමාය දිසාය පටිරාජානො තෙ රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අනුයන්තා භවන්ති.

“诸比丘，那时，刹帝利灌顶王左手持金瓶，右手洒向轮宝，说道：‘愿尊贵的轮宝转动，愿尊贵的轮宝征服！’诸比丘，那轮宝便转向东方。转轮王与四支军队随之而行。诸比丘，轮宝停驻在何处，转轮王便与四支军队驻扎于彼处。诸比丘，东方那些敌对之王前来拜见转轮王，如此说道：‘来吧，大王！欢迎您，大王！这是您的，大王！请训示吧，大王！’转轮王如此说道：‘不得杀生，不得行不与取，不得行邪淫，不得说妄语，不得饮酒，你们当如旧享用。’诸比丘，东方那些敌对之王，便臣服于转轮王。”

257. ‘‘අථ ඛො තං, භික්ඛවෙ, චක්කරතනං පුරත්ථිමං සමුද්දං අජ්ඣොගාහෙත්වා පච්චුත්තරිත්වා දක්ඛිණං දිසං පවත්තති…පෙ… දක්ඛිණං සමුද්දං අජ්ඣොගාහෙත්වා පච්චුත්තරිත්වා පච්ඡිමං දිසං පවත්තති… පච්ඡිමං සමුද්දං අජ්ඣොගාහෙත්වා පච්චුත්තරිත්වා උත්තරං දිසං පවත්තති අන්වදෙව රාජා චක්කවත්තී සද්ධිං චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය. යස්මිං ඛො පන, භික්ඛවෙ, පදෙසෙ චක්කරතනං පතිට්ඨාති තත්ථ රාජා චක්කවත්තී වාසං උපෙති සද්ධිං චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය.

257. “诸比丘，那时，那轮宝沉入东海后复出，转向南方……沉入南海后复出，转向西方……沉入西海后复出，转向北方。转轮王与四支军队随之而行。诸比丘，轮宝停驻在何处，转轮王便与四支军队驻扎于彼处。”

‘‘යෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, උත්තරාය දිසාය පටිරාජානො තෙ රාජානං චක්කවත්තිං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහංසු – ‘එහි ඛො, මහාරාජ! ස්වාගතං තෙ, මහාරාජ! සකං තෙ, මහාරාජ! අනුසාස, මහාරාජා’ති. රාජා චක්කවත්තී එවමාහ – ‘පාණො න හන්තබ්බො, අදින්නං නාදාතබ්බං, කාමෙසුමිච්ඡා න [Pg.212] චරිතබ්බා, මුසා න භාසිතබ්බා, මජ්ජං න පාතබ්බං; යථාභුත්තඤ්ච භුඤ්ජථා’ති. යෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, උත්තරාය දිසාය පටිරාජානො තෙ රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අනුයන්තා භවන්ති.

“诸比丘，于北方，凡有敌王，彼等前来见转轮王，如是说：‘来，大王！善来，大王！此乃大王所有！请大王训示！’转轮王如是说：‘不应杀生，不应不与取，不应行欲邪行，不应说妄语，不应饮酒；且当如旧享用赋税。’诸比丘，于北方的敌王，皆归顺于转轮王。”

‘‘අථ ඛො තං, භික්ඛවෙ, චක්කරතනං සමුද්දපරියන්තං පථවිං අභිවිජිනිත්වා තමෙව රාජධානිං පච්චාගන්ත්වා රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අන්තෙපුරද්වාරෙ අක්ඛාහතං මඤ්ඤෙ තිට්ඨති රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අන්තෙපුරද්වාරං උපසොභයමානං. රඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තිස්ස එවරූපං චක්කරතනං පාතුභවති.

“诸比丘，其时，彼轮宝征服远至大海之大地后，返回其王都，停驻于转轮王之内宫门前，仿佛以轮轴固定了一般，辉耀着转轮王之内宫门。诸比丘，转轮王即出现如是轮宝。”

258. ‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස හත්ථිරතනං පාතුභවති – සබ්බසෙතො සත්තප්පතිට්ඨො ඉද්ධිමා වෙහාසඞ්ගමො උපොසථො නාම නාගරාජා. තං දිස්වාන රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස චිත්තං පසීදති – ‘භද්දකං වත, භො, හත්ථියානං, සචෙ දමථං උපෙය්‍යා’ති. අථ ඛො තං, භික්ඛවෙ, හත්ථිරතනං සෙය්‍යථාපි නාම භද්දො හත්ථාජානීයො දීඝරත්තං සුපරිදන්තො එවමෙව දමථං උපෙති. භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී තමෙව හත්ථිරතනං වීමංසමානො පුබ්බණ්හසමයං අභිරුහිත්වා සමුද්දපරියන්තං පථවිං අනුසංයායිත්වා තමෙව රාජධානිං පච්චාගන්ත්වා පාතරාසමකාසි. රඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තිස්ස එවරූපං හත්ථිරතනං පාතුභවති.

258. “再者，诸比丘，转轮王出现象宝——其象通体纯白，七处平稳，具神通力，能行于空中，名为布萨(Uposatha)龙象王。转轮王见之，心生欢喜：‘此象乘诚然贤善，若能受调伏则善矣！’诸比丘，彼象宝犹如良种之阿阇尼象，早已善受调伏，自然驯顺。诸比丘，往昔，转轮王为试此象宝，于清晨时分乘之，周行于远至大海之大地，而后返回王都，用毕朝食。诸比丘，转轮王即出现如是象宝。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අස්සරතනං පාතුභවති – සබ්බසෙතො කාළසීසො මුඤ්ජකෙසො ඉද්ධිමා වෙහාසඞ්ගමො වලාහකො නාම අස්සරාජා. තං දිස්වාන රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස චිත්තං පසීදති – ‘භද්දකං වත, භො, අස්සයානං, සචෙ දමථං උපෙය්‍යා’ති. අථ ඛො තං, භික්ඛවෙ, අස්සරතනං සෙය්‍යථාපි නාම භද්දො අස්සාජානීයො දීඝරත්තං සුපරිදන්තො එවමෙව දමථං උපෙති. භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී තමෙව අස්සරතනං වීමංසමානො පුබ්බණ්හසමයං අභිරුහිත්වා සමුද්දපරියන්තං පථවිං අනුසංයායිත්වා තමෙව රාජධානිං පච්චාගන්ත්වා පාතරාසමකාසි. රඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තිස්ස එවරූපං අස්සරතනං පාතුභවති.

再者，诸比丘，转轮王出现马宝——通体纯白，头为黑色，鬃毛如文叉草，具神通，能行于空中，名为浮云(Valāhaka)的马王。转轮王见到它，内心欢喜：“善哉！此坐骑，若能受调伏则善。”诸比丘，彼马宝犹如一匹久经善调的良种骏马(assājānīyo)，自然而然地被驯服。诸比丘，往昔，转轮王为试验彼马宝，于清晨时分骑上它，周游以大海为边际的大地，返回王都后，用了早餐。诸比丘，转轮王出现了这样的马宝。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස මණිරතනං පාතුභවති. සො හොති මණි වෙළුරියො සුභො ජාතිමා අට්ඨංසො සුපරිකම්මකතො. තස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, මණිරතනස්ස ආභා සමන්තා යොජනං ඵුටා හොති. භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී තමෙව මණිරතනං වීමංසමානො චතුරඞ්ගිනිං [Pg.213] සෙනං සන්නය්හිත්වා මණිං ධජග්ගං ආරොපෙත්වා රත්තන්ධකාරතිමිසාය පායාසි. යෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමන්තා ගාමා අහෙසුං තෙ තෙනොභාසෙන කම්මන්තෙ පයොජෙසුං ‘දිවා’ති මඤ්ඤමානා. රඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තිස්ස එවරූපං මණිරතනං පාතුභවති.

再者，诸比丘，转轮王出现摩尼宝。彼宝珠为琉璃(veḷuriya)所成，美观，品质纯正，具八个切面，做工精良。诸比丘，彼摩尼宝的光明遍照周围一由旬。诸比丘，往昔，转轮王为试验彼摩尼宝，集结四部军，将宝珠置于旗幡之顶，于黑夜的浓厚黑暗中行军。诸比丘，周围村庄的人们，因其光明而从事劳作，以为是白昼。诸比丘，转轮王出现了这样的摩尼宝。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස ඉත්ථිරතනං පාතුභවති. සා අභිරූපා දස්සනීයා පාසාදිකා පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතා නාතිදීඝා නාතිරස්සා නාතිකිසා නාතිථූලා නාතිකාළිකා නාච්චොදාතා, අතික්කන්තා මානුසං වණ්ණං, අප්පත්තා දිබ්බං වණ්ණං. තස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිරතනස්ස එවරූපො කායසම්ඵස්සො හොති සෙය්‍යථාපි නාම තූලපිචුනො වා කප්පාසපිචුනො වා. තස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිරතනස්ස සීතෙ උණ්හානි ගත්තානි හොන්ති, උණ්හෙ සීතානි ගත්තානි හොන්ති. තස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිරතනස්ස කායතො චන්දනගන්ධො වායති, මුඛතො උප්පලගන්ධො වායති. තං ඛො පන, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිරතනං රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස පුබ්බුට්ඨායිනී හොති පච්ඡානිපාතිනී කිංකාරපටිස්සාවිනී මනාපචාරිනී පියවාදිනී. තං ඛො පන, භික්ඛවෙ, ඉත්ථිරතනං රාජානං චක්කවත්තිං මනසාපි නො අතිචරති, කුතො පන කායෙන? රඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තිස්ස එවරූපං ඉත්ථිරතනං පාතුභවති.

再者，诸比丘，转轮王出现女宝。她容貌端正，仪态可观，赏心悦目，具足最上等的容色之美，既不太高也不太矮，既不太瘦也不太胖，既不太黑也不太白，超越人间的容貌，但未达到天人的容貌。诸比丘，那女宝的身体触感，就如同木棉絮或棉絮一般。诸比丘，那女宝在寒冷时身体温暖，在炎热时身体凉爽。诸比丘，那女宝身上散发旃檀香，口中散发青莲香。诸比丘，那女宝总是比转轮王先起后卧，听候吩咐，行事合意，言语悦耳。诸比丘，那女宝即使在心中，也不会对转轮王有不轨之念，更何况是身体上的行为？诸比丘，转轮王有如是女宝出现。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස ගහපතිරතනං පාතුභවති. තස්ස කම්මවිපාකජං දිබ්බචක්ඛු පාතුභවති, යෙන නිධිං පස්සති සස්සාමිකම්පි අස්සාමිකම්පි. සො රාජානං චක්කවත්තිං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අප්පොස්සුක්කො ත්වං, දෙව, හොහි. අහං තෙ ධනෙන ධනකරණීයං කරිස්සාමී’ති. භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී තමෙව ගහපතිරතනං වීමංසමානො නාවං අභිරුහිත්වා මජ්ඣෙ ගඞ්ගාය නදියා සොතං ඔගාහිත්වා ගහපතිරතනං එතදවොච – ‘අත්ථො මෙ, ගහපති, හිරඤ්ඤසුවණ්ණෙනා’ති. ‘තෙන හි, මහාරාජ, එකං තීරං නාවා උපෙතූ’ති. ‘ඉධෙව මෙ, ගහපති, අත්ථො හිරඤ්ඤසුවණ්ණෙනා’ති. අථ ඛො තං, භික්ඛවෙ, ගහපතිරතනං උභොහි හත්ථෙහි උදකෙ ඔමසිත්වා පූරං හිරඤ්ඤසුවණ්ණස්ස කුම්භිං උද්ධරිත්වා රාජානං චක්කවත්තිං එතදවොච – ‘අලමෙත්තාවතා, මහාරාජ! කතමෙත්තාවතා, මහාරාජ! පූජිතමෙත්තාවතා, මහාරාජා’ති. රාජා චක්කවත්තී එවමාහ – ‘අලමෙත්තාවතා, ගහපති! කතමෙත්තාවතා, ගහපති! පූජිතමෙත්තාවතා, ගහපතී’ති[Pg.214]. රඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තිස්ස එවරූපං ගහපතිරතනං පාතුභවති.

诸比丘，再者，转轮王出现居士宝。他出现由业异熟所生的天眼，能看见有主及无主的宝藏。他去到转轮王跟前，如此说道：“陛下，请您无忧。我将以财富为陛下成办财富之事。”诸比丘，往昔，有位转轮王为试探该居士宝，登上船，进入恒河(Gaṅgā)中流，对居士宝如此说道：“居士，我需要金银。”“大王，既然如此，就让船靠近一岸吧。”“居士，我正是在此地需要金银。”于是，诸比丘，该居士宝用双手浸入水中，取出一只装满金银的瓮，对转轮王如此说道：“大王，以此足够了吗？大王，以此办妥了吗？大王，以此供奉够了吗？”转轮王如此说道：“居士，以此足够了！居士，以此办妥了！居士，以此供奉够了！”诸比丘，转轮王出现如此之居士宝。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස පරිණායකරතනං පාතුභවති – පණ්ඩිතො බ්‍යත්තො මෙධාවී පටිබලො රාජානං චක්කවත්තිං උපයාපෙතබ්බං උපයාපෙතුං අපයාපෙතබ්බං අපයාපෙතුං ඨපෙතබ්බං ඨපෙතුං. සො රාජානං චක්කවත්තිං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහ – ‘අප්පොස්සුක්කො ත්වං, දෙව, හොහි. අහමනුසාසිස්සාමී’ති. රඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තිස්ස එවරූපං පරිණායකරතනං පාතුභවති. රාජා, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තී ඉමෙහි සත්තහි රතනෙහි සමන්නාගතො හොති.

诸比丘，再者，转轮王出现辅臣宝——他贤智、干练、聪慧，有能力辅佐转轮王，使其亲近当亲近者，远离当远离者，安置当安置者。他去到转轮王跟前，如此说道：“陛下，请您无忧。我将予以辅佐。”诸比丘，转轮王出现如此之辅臣宝。诸比丘，转轮王具足此七宝。

259. ‘‘කතමාහි චතූහි ඉද්ධීහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී අභිරූපො හොති දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො අතිවිය අඤ්ඤෙහි මනුස්සෙහි. රාජා, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තී ඉමාය පඨමාය ඉද්ධියා සමන්නාගතො හොති.

259. “是哪四种神力呢？在此，比丘们，转轮王容貌俊美，样貌悦意，端庄庄严，具足至上的殊妙容色，远超他人。比丘们，转轮王具足此第一种神力。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී දීඝායුකො හොති චිරට්ඨිතිකො අතිවිය අඤ්ඤෙහි මනුස්සෙහි. රාජා, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තී ඉමාය දුතියාය ඉද්ධියා සමන්නාගතො හොති.

“再者，比丘们，转轮王寿命长久，长住于世，远超他人。比丘们，转轮王具足此第二种神力。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී අප්පාබාධො හොති අප්පාතඞ්කො සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය අතිවිය අඤ්ඤෙහි මනුස්සෙහි. රාජා, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තී ඉමාය තතියාය ඉද්ධියා සමන්නාගතො හොති.

“再者，比丘们，转轮王少病少恼，消化功能调和，不过冷不过热，远超他人。比丘们，转轮王具足此第三种神力。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං පියො හොති මනාපො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පිතා පුත්තානං පියො හොති මනාපො, එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං පියො හොති මනාපො. රඤ්ඤොපි, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තිස්ස බ්‍රාහ්මණගහපතිකා පියා හොන්ති මනාපා. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පිතු පුත්තා පියා හොන්ති මනාපා, එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤොපි චක්කවත්තිස්ස බ්‍රාහ්මණගහපතිකා පියා හොන්ති මනාපා.

“再者，比丘们，转轮王为婆罗门与居士所喜爱、所悦意。比丘们，譬如父亲为儿子们所喜爱、所悦意；正是如此，比丘们，转轮王为婆罗门与居士所喜爱、所悦意。比丘们，婆罗门与居士也为转轮王所喜爱、所悦意。比丘们，譬如儿子们为父亲所喜爱、所悦意；正是如此，比丘们，婆罗门与居士也为转轮王所喜爱、所悦意。

‘‘භූතපුබ්බං[Pg.215], භික්ඛවෙ, රාජා චක්කවත්තී චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය උය්‍යානභූමිං නිය්‍යාසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණගහපතිකා රාජානං චක්කවත්තිං උපසඞ්කමිත්වා එවමාහංසු – ‘අතරමානො, දෙව, යාහි යථා තං මයං චිරතරං පස්සෙය්‍යාමා’ති. රාජාපි, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තී සාරථිං ආමන්තෙසි – ‘අතරමානො, සාරථි, පෙසෙහි යථා මං බ්‍රාහ්මණගහපතිකා චිරතරං පස්සෙය්‍යු’න්ති. රාජා, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තී ඉමාය චතුත්ථාය ඉද්ධියා සමන්නාගතො හොති. රාජා, භික්ඛවෙ, චක්කවත්තී ඉමාහි චතූහි ඉද්ධීහි සමන්නාගතො හොති.

“诸比丘，往昔，转轮王率领四支军队前往园林之地。其时，诸比丘，婆罗门、居士们去到转轮王那里，如此说道：‘大王，请缓慢前行，以便我等能更长久地瞻仰您。’诸比丘，转轮王也对御者说道：‘御者，请缓慢驱策，以便婆罗门、居士们能更长久地看到我。’诸比丘，转轮王具足此第四种神力。诸比丘，转轮王具足此四种神力。”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, අපි නු ඛො රාජා චක්කවත්තී ඉමෙහි සත්තහි රතනෙහි සමන්නාගතො ඉමාහි චතූහි ච ඉද්ධීහි තතොනිදානං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදියෙථා’’ති? ‘‘එකමෙකෙනපි, භන්තෙ, රතනෙන සමන්නාගතො රාජා චක්කවත්තී තතොනිදානං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදියෙථ, කො පන වාදො සත්තහි රතනෙහි චතූහි ච ඉද්ධීහී’’ති?

“诸比丘，你们作何想？转轮王具足此七宝及此四种神力，会因此而感受乐与喜吗？”“世尊，转轮王即使只具足一宝，也会因此而感受乐与喜，更何况具足七宝与四种神力呢？”

260. අථ ඛො භගවා පරිත්තං පාණිමත්තං පාසාණං ගහෙත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, කතමො නු ඛො මහන්තතරො – යො චායං මයා පරිත්තො පාණිමත්තො පාසාණො ගහිතො යො ච හිමවා පබ්බතරාජා’’ති? ‘‘අප්පමත්තකො අයං, භන්තෙ, භගවතා පරිත්තො පාණිමත්තො පාසාණො ගහිතො; හිමවන්තං පබ්බතරාජානං උපනිධාය සඞ්ඛම්පි න උපෙති; කලභාගම්පි න උපෙති; උපනිධම්පි න උපෙතී’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යං රාජා චක්කවත්තී සත්තහි රතනෙහි සමන්නාගතො චතූහි ච ඉද්ධීහි තතොනිදානං සුඛං සොමනස්සං පටිසංවෙදෙති තං දිබ්බස්ස සුඛස්ස උපනිධාය සඞ්ඛම්පි න උපෙති; කලභාගම්පි න උපෙති; උපනිධම්පි න උපෙති’’.

260. 其时，世尊拿起一块掌中大小的微石，对比丘们说道：“诸比丘，你们作何想？我所持的这块掌中大小的微石，与雪山之王相比，何者更大？”“世尊，世尊所持的这块掌中大小的微石，实在微不足道。与雪山之王相比，连计数也不及，连一分也不及，连比对也不及。”“正是如此，诸比丘！转轮王因具足七宝及四种神力而感受到的乐与喜，与天界之乐相比，连计数也不及，连一分也不及，连比对也不及。”

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතො සචෙ කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන මනුස්සත්තං ආගච්ඡති, යානි තානි උච්චාකුලානි – ඛත්තියමහාසාලකුලං වා බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලං වා ගහපතිමහාසාලකුලං වා තථාරූපෙ කුලෙ පච්චාජායති අඩ්ඪෙ මහද්ධනෙ මහාභොගෙ පහූතජාතරූපරජතෙ පහූතවිත්තූපකරණෙ පහූතධනධඤ්ඤෙ. සො ච හොති අභිරූපො දස්සනීයො පාසාදිකො පරමාය [Pg.216] වණ්ණපොක්ඛරතාය සමන්නාගතො, ලාභී අන්නස්ස පානස්ස වත්ථස්ස යානස්ස මාලාගන්ධවිලෙපනස්ස සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යස්ස. සො කායෙන සුචරිතං චරති, වාචාය සුචරිතං චරති, මනසා සුචරිතං චරති. සො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා, වාචාය සුචරිතං චරිත්වා, මනසා සුචරිතං චරිත්වා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අක්ඛධුත්තො පඨමෙනෙව කටග්ගහෙන මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අධිගච්ඡෙය්‍ය; අප්පමත්තකො සො, භික්ඛවෙ, කටග්ගහො යං සො අක්ඛධුත්තො පඨමෙනෙව කටග්ගහෙන මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අධිගච්ඡෙය්‍ය. අථ ඛො අයමෙව තතො මහන්තතරො කටග්ගහො යං සො පණ්ඩිතො කායෙන සුචරිතං චරිත්වා, වාචාය සුචරිතං චරිත්වා, මනසා සුචරිතං චරිත්වා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. අයං, භික්ඛවෙ, කෙවලා පරිපූරා පණ්ඩිතභූමී’’ති.

“诸比丘，彼智者若于长时之后，偶或复得人身，则生于高贵之家——刹帝利大富之家、婆罗门大富之家或长者大富之家。此等人家富裕、大财、大业，多有金银，多有资具，多有钱谷。其人相貌端严，见者悦乐，具足最上色貌。彼得食物、饮物、衣服、车乘、华鬘、香、涂香、床座、住所、灯明。彼以身行善行，以语行善行，以意行善行。彼以身行善行、以语行善行、以意行善行已，身坏命终之后，往生善趣天界。诸比丘，譬如赌徒，以初次投掷即赢得大宗财富。诸比丘，彼赌徒以初次投掷所赢得的大宗财富，实为小胜。然而，彼智者以身行善行、以语行善行、以意行善行已，身坏命终之后往生善趣天界，此方为更伟大之胜。诸比丘，此即是完全圆满之智者地。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语已。彼诸比丘心怀喜悦，欢喜世尊所说。

බාලපණ්ඩිතසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.

《愚人贤者经》第九终。

10. දෙවදූතසුත්තං

10. 天使经

261. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

261. 如是我闻：一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘应诺世尊：“尊者！”世尊说此语曰：

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ද්වෙ අගාරා සද්වාරා, තත්ථ චක්ඛුමා පුරිසො මජ්ඣෙ ඨිතො පස්සෙය්‍ය මනුස්සෙ ගෙහං පවිසන්තෙපි නික්ඛමන්තෙපි අනුචඞ්කමන්තෙපි අනුවිචරන්තෙපි; එවමෙව ඛො අහං, භික්ඛවෙ, දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සාමි චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාමි – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා [Pg.217] සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා; තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා; තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා මනුස්සෙසු උපපන්නා. ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා; තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා පෙත්තිවිසයං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා; තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා තිරච්ඡානයොනිං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා; තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා’’’ති.

“诸比丘，譬如两座有门的房屋，有眼之人站在中间，能看见人们进入、出去、经行、巡行；同样地，诸比丘，我以清净、超人之天眼，看见众生死亡、投生，卑劣、高贵，美貌、丑陋，往善趣、往恶趣，我了知众生随其业而往生——‘诸君，这些众生确实具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，具足正见，受持正见之业；他们身坏命终之后，投生到善趣、天界。又或者，诸君，这些众生具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，具足正见，受持正见之业；他们身坏命终之后，投生到人中。诸君，这些众生确实具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，具足邪见，受持邪见之业；他们身坏命终之后，投生到饿鬼界。又或者，诸君，这些众生具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，具足邪见，受持邪见之业；他们身坏命终之后，投生到畜生界。又或者，诸君，这些众生具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，具足邪见，受持邪见之业；他们身坏命终之后，投生到无乐处、恶趣、堕处、地狱。’”

262. ‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා නානාබාහාසු ගහෙත්වා යමස්ස රඤ්ඤො දස්සෙන්ති – ‘අයං, දෙව, පුරිසො අමත්තෙය්‍යො අපෙත්තෙය්‍යො අසාමඤ්ඤො අබ්‍රාහ්මඤ්ඤො, න කුලෙ ජෙට්ඨාපචායී. ඉමස්ස දෙවො දණ්ඩං පණෙතූ’ති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා පඨමං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජති සමනුගාහති සමනුභාසති – ‘අම්භො පුරිස, න ත්වං අද්දස මනුස්සෙසු පඨමං දෙවදූතං පාතුභූත’න්ති? සො එවමාහ – ‘නාද්දසං, භන්තෙ’ති.

262. “诸比丘，地狱的狱卒们从各臂抓住那人，带到阎摩王面前禀告：‘天王，此人不孝母、不敬父、不敬沙门、不敬婆罗门，不尊重族中长者。请天王对他处以刑罚！’诸比丘，阎摩王就第一个天神使者之事，询问、查究、质问那人：‘喂，你这人，你没有在人间看见第一个天神使者出现吗？’他这样回答：‘大王，我没有看见。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, න ත්වං අද්දස මනුස්සෙසු දහරං කුමාරං මන්දං උත්තානසෙය්‍යකං සකෙ මුත්තකරීසෙ පලිපන්නං සෙමාන’න්ති? සො එවමාහ – ‘අද්දසං, භන්තෙ’’’ති.

“诸比丘，阎摩王这样对他说：‘喂，你这人，你没有在人间看见过迟钝无力、只能仰卧、在自己屎尿中打滚躺卧的幼儿吗？’他这样回答：‘大王，我看见了。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, තස්ස තෙ විඤ්ඤුස්ස සතො මහල්ලකස්ස න එතදහොසි – අහම්පි ඛොම්හි ජාතිධම්මො, ජාතිං අනතීතො. හන්දාහං කල්‍යාණං කරොමි කායෙන වාචාය මනසා’ති? සො එවමාහ – ‘නාසක්ඛිස්සං, භන්තෙ, පමාදස්සං, භන්තෙ’’’ති.

“诸比丘，阎摩王这样对他说：‘喂，你这人，你这有识之年长者，难道没有这样想过：“我确实也是有生之法，不能超越生。现在让我以身、语、意行善吧！”吗？’他这样回答：‘大王，我没能做到。大王，我放逸了。’”

‘‘තමෙනං[Pg.218], භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, පමාදවතාය න කල්‍යාණමකාසි කායෙන වාචාය මනසා. තග්ඝ ත්වං, අම්භො පුරිස, තථා කරිස්සන්ති යථා තං පමත්තං. තං ඛො පන තෙ එතං පාපකම්මං නෙව මාතරා කතං න පිතරා කතං න භාතරා කතං න භගිනියා කතං න මිත්තාමච්චෙහි කතං න ඤාතිසාලොහිතෙහි කතං න සමණබ්‍රාහ්මණෙහි කතං න දෙවතාහි කතං, තයාවෙතං පාපකම්මං කතං, ත්වඤ්ඤෙවෙතස්ස විපාකං පටිසංවෙදිස්සසී’’’ති.

“诸比丘，阎摩王这样对他说：‘喂，你这人，因于放逸，你没有以身、语、意行善。诚然，你这人，他们将如你所放逸的那样处置你。而且，你这个恶业，既不是母亲所做，不是父亲所做，不是兄弟所做，不是姐妹所做，不是朋友同僚所做，不是亲族血亲所做，不是沙门、婆罗门所做，也不是天神所做；这个恶业正是由你自己所做，你将独自感受它的果报。’”

263. ‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා පඨමං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජිත්වා සමනුගාහිත්වා සමනුභාසිත්වා දුතියං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජති සමනුගාහති සමනුභාසති – ‘අම්භො පුරිස, න ත්වං අද්දස මනුස්සෙසු දුතියං දෙවදූතං පාතුභූත’න්ති? සො එවමාහ – ‘නාද්දසං, භන්තෙ’’’ති.

263. “诸比丘，阎摩王审问、查究、质询了第一个天神使者后，又审问、查究、质询第二个天神使者：‘喂，男子！你难道没有在人间看见第二个天神使者出现吗？’他这样说：‘尊者，我没有看见。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, න ත්වං අද්දස මනුස්සෙසු ඉත්ථිං වා පුරිසං වා ( ) ජිණ්ණං ගොපානසිවඞ්කං භොග්ගං දණ්ඩපරායනං පවෙධමානං ගච්ඡන්තං ආතුරං ගතයොබ්බනං ඛණ්ඩදන්තං පලිතකෙසං විලූනං ඛලිතසිරං වලිනං තිලකාහතගත්ත’න්ති? සො එවමාහ – ‘අද්දසං, භන්තෙ’’’ති.

“诸比丘，阎摩王对他这样说：‘喂，男子！你难道没有在人间看见或男或女，年老、弯曲如椽、驼背、依靠拐杖、颤抖而行、病苦、青春已逝、牙齿脱落、头发灰白、发秃、头顶光秃、皮肤褶皱、身体长满黑斑吗？’他这样说：‘尊者，我看见了。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, තස්ස තෙ විඤ්ඤුස්ස සතො මහල්ලකස්ස න එතදහොසි – අහම්පි ඛොම්හි ජරාධම්මො, ජරං අනතීතො. හන්දාහං කල්‍යාණං කරොමි කායෙන වාචාය මනසා’ති? සො එවමාහ – ‘නාසක්ඛිස්සං, භන්තෙ, පමාදස්සං, භන්තෙ’’’ති.

“诸比丘，阎摩王对他这样说：‘喂，男子！有识、年长的你，难道没有这样想过吗：“我也是有老法，未超越老。那么，我应当以身、语、意行善！”’他这样说：‘尊者，我没能做到。尊者，我放逸了。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, පමාදවතාය න කල්‍යාණමකාසි කායෙන වාචාය මනසා. තග්ඝ ත්වං, අම්භො පුරිස, තථා කරිස්සන්ති යථා තං පමත්තං. තං ඛො පන තෙ එතං පාපකම්මං නෙව මාතරා කතං න පිතරා කතං න භාතරා කතං න භගිනියා කතං න මිත්තාමච්චෙහි කතං න ඤාතිසාලොහිතෙහි කතං න [Pg.219] සමණබ්‍රාහ්මණෙහි කතං න දෙවතාහි කතං, තයාවෙතං පාපකම්මං කතං, ත්වඤ්ඤෙවෙතස්ස විපාකං පටිසංවෙදිස්සසී’’’ති.

“诸比丘，阎摩王对他这样说：‘喂，男子！因于放逸，你未曾以身、语、意行善。喂，男子！他们必将如你放逸那般处置你。你所做的这恶业，不是母亲所做，不是父亲所做，不是兄弟所做，不是姐妹所做，不是朋友同僚所做，不是亲族血亲所做，不是沙门、婆罗门所做，也不是天神所做。这恶业是你自己做的，你将独自感受其果报。’”

264. ‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා දුතියං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජිත්වා සමනුගාහිත්වා සමනුභාසිත්වා තතියං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජති සමනුගාහති සමනුභාසති – ‘අම්භො පුරිස, න ත්වං අද්දස මනුස්සෙසු තතියං දෙවදූතං පාතුභූත’න්ති? සො එවමාහ – ‘නාද්දසං, භන්තෙ’’’ති.

264. “诸比丘，阎摩王审问、究问、质问了第二个天神使者后，又审问、究问、质问第三个天神使者：‘喂，男子！你难道没有在人间见到第三个天神使者出现吗？’他这样回答：‘尊者，我没有见到。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, න ත්වං අද්දස මනුස්සෙසු ඉත්ථිං වා පුරිසං වා ආබාධිකං දුක්ඛිතං බාළ්හගිලානං සකෙ මුත්තකරීසෙ පලිපන්නං සෙමානං අඤ්ඤෙහි වුට්ඨාපියමානං අඤ්ඤෙහි සංවෙසියමාන’න්ති? සො එවමාහ – ‘අද්දසං, භන්තෙ’’’ති.

“诸比丘，阎摩王这样对那人说：‘喂，男子！你难道没有在人间见到患病、痛苦、重病的女人或男人，在自己的大小便中辗转躺卧，被他人扶起、被他人安置躺下吗？’他这样回答：‘尊者，我见到了。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, තස්ස තෙ විඤ්ඤුස්ස සතො මහල්ලකස්ස න එතදහොසි – අහම්පි ඛොම්හි බ්‍යාධිධම්මො, බ්‍යාධිං අනතීතො. හන්දාහං කල්‍යාණං කරොමි කායෙන වාචාය මනසා’ති? සො එවමාහ – ‘නාසක්ඛිස්සං, භන්තෙ, පමාදස්සං, භන්තෙ’’’ති.

“诸比丘，阎摩王这样对那人说：‘喂，男子！你作为有智慧的年长者，难道没有这样想过：“我亦有病法，未超越病。那么，我当以身、语、意行善！”？’他这样回答：‘尊者，我没能做到。尊者，我放逸了。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, පමාදවතාය න කල්‍යාණමකාසි කායෙන වාචාය මනසා. තග්ඝ ත්වං, අම්භො පුරිස, තථා කරිස්සන්ති යථා තං පමත්තං. තං ඛො පන තෙ එතං පාපකම්මං නෙව මාතරා කතං න පිතරා කතං න භාතරා කතං න භගිනියා කතං න මිත්තාමච්චෙහි කතං න ඤාතිසාලොහිතෙහි කතං න සමණබ්‍රාහ්මණෙහි කතං න දෙවතාහි කතං, තයාවෙතං පාපකම්මං කතං, ත්වඤ්ඤෙවෙතස්ස විපාකං පටිසංවෙදිස්සසී’’’ති.

“诸比丘，阎摩王这样对那人说：‘喂，男子！因于放逸，你未曾以身、语、意行善。喂，男子！他们必将如你放逸那般处置你。你这恶业，实非母亲所为，非父亲所为，非兄弟所为，非姐妹所为，非朋友同僚所为，非亲族血亲所为，非沙门、婆罗门所为，亦非天神所为。此恶业乃由你亲自造作，你亦将亲自承受其果报。’”

265. ‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා තතියං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජිත්වා සමනුගාහිත්වා සමනුභාසිත්වා චතුත්ථං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජති සමනුගාහති සමනුභාසති – ‘අම්භො පුරිස, න ත්වං අද්දස මනුස්සෙසු චතුත්ථං දෙවදූතං පාතුභූත’න්ති? සො එවමාහ – ‘නාද්දසං, භන්තෙ’’’ති.

265. “诸比丘，阎摩王审问、究问、质问了第三个天神使者后，又审问、究问、质问第四个天神使者：‘喂，男子！你难道没有在人间见到第四个天神使者出现吗？’他这样回答：‘尊者，我没有见到。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, න ත්වං අද්දස මනුස්සෙසු රාජානො චොරං ආගුචාරිං ගහෙත්වා විවිධා කම්මකාරණා කාරෙන්තෙ – කසාහිපි තාළෙන්තෙ වෙත්තෙහිපි තාළෙන්තෙ අද්ධදණ්ඩකෙහිපි තාළෙන්තෙ හත්ථම්පි ඡින්දන්තෙ පාදම්පි ඡින්දන්තෙ හත්ථපාදම්පි ඡින්දන්තෙ කණ්ණම්පි ඡින්දන්තෙ [Pg.220] නාසම්පි ඡින්දන්තෙ කණ්ණනාසම්පි ඡින්දන්තෙ බිලඞ්ගථාලිකම්පි කරොන්තෙ සඞ්ඛමුණ්ඩිකම්පි කරොන්තෙ රාහුමුඛම්පි කරොන්තෙ ජොතිමාලිකම්පි කරොන්තෙ හත්ථපජ්ජොතිකම්පි කරොන්තෙ එරකවත්තිකම්පි කරොන්තෙ චීරකවාසිකම්පි කරොන්තෙ එණෙය්‍යකම්පි කරොන්තෙ බළිසමංසිකම්පි කරොන්තෙ කහාපණිකම්පි කරොන්තෙ ඛාරාපතච්ඡිකම්පි කරොන්තෙ පලිඝපරිවත්තිකම්පි කරොන්තෙ පලාලපීඨකම්පි කරොන්තෙ තත්තෙනපි තෙලෙන ඔසිඤ්චන්තෙ සුනඛෙහිපි ඛාදාපෙන්තෙ ජීවන්තම්පි සූලෙ උත්තාසෙන්තෙ අසිනාපි සීසං ඡින්දන්තෙ’ති? සො එවමාහ – ‘අද්දසං, භන්තෙ’’’ති.

“诸比丘，阎摩王这样对那人说：‘喂，男子！你难道没有在人间见到国王们捉住作恶的盗贼，施以各种刑罚——用鞭子抽打，用藤条抽打，用剖开的竹片击打，砍断手，砍断脚，砍断手脚，割耳朵，割鼻子，割耳鼻；凿开头骨，搅动脑髓使其沸如粥糜；刮磨头骨使其如海螺般洁白；用刑具撑开嘴，使其形如罗睺之口；用浸油的布包裹全身后点燃；用浸油的布包裹手后点燃；剥去皮肤，使其从上身垂下如草衣；从上身剥皮如衣；用四根铁桩钉住后在地上用火烤；用鱼钩钩肉；割下如钱币大小的肉片；用矛刺穿身体后涂抹碱水；将人穿在桩上旋转，如转门闩；将全身骨头打碎，卷成草席状；用滚油浇灌；让狗啃食；活生生地用尖桩刺穿；用刀砍头吗？’他这样回答：‘尊者，我见到了。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, තස්ස තෙ විඤ්ඤුස්ස සතො මහල්ලකස්ස න එතදහොසි – යෙ කිර, භො, පාපකානි කම්මානි කරොන්ති තෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ එවරූපා විවිධා කම්මකාරණා කරීයන්ති, කිමඞ්ගං පන පරත්ථ! හන්දාහං කල්‍යාණං කරොමි කායෙන වාචාය මනසා’ති? සො එවමාහ – ‘නාසක්ඛිස්සං, භන්තෙ, පමාදස්සං, භන්තෙ’’’ති.

“诸比丘，阎摩王这样对那人说：‘喂，男子！你作为有识之士、年长之人，难道没有这样想过吗——“喂！那些造作恶业的人，在现世就要遭受如此种种刑罚，更何况来世呢！我应当以身、语、意行善！”’他这样回答：‘尊者，我没能做到。尊者，我放逸了。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, පමාදවතාය න කල්‍යාණමකාසි කායෙන වාචාය මනසා. තග්ඝ ත්වං, අම්භො පුරිස, තථා කරිස්සන්ති යථා තං පමත්තං. තං ඛො පන තෙ එතං පාපකම්මං නෙව මාතරා කතං න පිතරා කතං න භාතරා කතං න භගිනියා කතං න මිත්තාමච්චෙහි කතං න ඤාතිසාලොහිතෙහි කතං න සමණබ්‍රාහ්මණෙහි කතං න දෙවතාහි කතං, තයාවෙතං පාපකම්මං කතං, ත්වඤ්ඤෙවෙතස්ස විපාකං පටිසංවෙදිස්සසී’’’ති.

“诸比丘，阎摩王对那男子如此说：‘喂，男子！你因放逸，未曾以身、语、意行善。喂，男子！诚然，他们将按照你放逸的方式来处置你。你的此等恶业，非母亲所作，非父亲所作，非兄弟所作，非姐妹所作，非朋友、同僚所作，非亲族、血亲所作，非沙门、婆罗门所作，非天神所作；此恶业唯由你所作，你将亲自感受其果报。’”

266. ‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා චතුත්ථං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජිත්වා සමනුගාහිත්වා සමනුභාසිත්වා පඤ්චමං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජති සමනුගාහති සමනුභාසති – ‘අම්භො පුරිස, න ත්වං අද්දස මනුස්සෙසු පඤ්චමං දෙවදූතං පාතුභූත’න්ති? සො එවමාහ – ‘නාද්දසං, භන්තෙ’’’ති.

266. “诸比丘，阎摩王就第四位天神使者之事对那男子审问、追究、质询后，又就第五位天神使者之事审问、追究、质询道：‘喂，男子！你未曾在人间见到第五位天神使者出现吗？’他如此回答：‘尊者，我未曾见到。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, න ත්වං අද්දස මනුස්සෙසු ඉත්ථිං වා පුරිසං වා එකාහමතං වා ද්වීහමතං වා තීහමතං වා උද්ධුමාතකං විනීලකං විපුබ්බකජාත’න්ති? සො එවමාහ – ‘අද්දසං, භන්තෙ’’’ති.

“诸比丘，阎摩王对那男子如此说：‘喂，男子！你未曾在人间见到女人或男人，死后一日、二日或三日，身体肿胀、青黑、流脓吗？’他如此回答：‘尊者，我见到了。’”

‘‘තමෙනං[Pg.221], භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, තස්ස තෙ විඤ්ඤුස්ස සතො මහල්ලකස්ස න එතදහොසි – අහම්පි ඛොම්හි මරණධම්මො, මරණං අනතීතො. හන්දාහං කල්‍යාණං කරොමි කායෙන වාචාය මනසා’ති? සො එවමාහ – ‘නාසක්ඛිස්සං, භන්තෙ, පමාදස්සං, භන්තෙ’’’ති.

“诸比丘，阎摩王对那男子如此说：‘喂，男子！你身为有识、年长之人，未曾如此想过吗：“我亦有死法，未能超越死亡。现在我应当以身、语、意行善！”’他如此回答：‘尊者，我没能做到。尊者，我放逸了。’”

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා එවමාහ – ‘අම්භො පුරිස, පමාදවතාය න කල්‍යාණමකාසි කායෙන වාචාය මනසා. තග්ඝ ත්වං, අම්භො පුරිස, තථා කරිස්සන්ති යථා තං පමත්තං. තං ඛො පන තෙ එතං පාපකම්මං නෙව මාතරා කතං න පිතරා කතං න භාතරා කතං න භගිනියා කතං න මිත්තාමච්චෙහි කතං න ඤාතිසාලොහිතෙහි කතං න සමණබ්‍රාහ්මණෙහි කතං න දෙවතාහි කතං, තයාවෙතං පාපකම්මං කතං, ත්වඤ්ඤෙවෙතස්ස විපාකං පටිසංවෙදිස්සසී’’’ති.

诸比丘，阎摩王对那人如是说：“喂，男子！因放逸故，你未曾以身、语、意行善。喂，男子！诚然，他们将如你放逸那般处置你。你的此等恶业，既非母亲所做，非父亲所做，非兄弟所做，非姐妹所做，非朋友同僚所做，非亲族血亲所做，非沙门、婆罗门所做，亦非天神所做。此恶业乃由你亲自所造，你将亲自领受其果报。”

267. ‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, යමො රාජා පඤ්චමං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජිත්වා සමනුගාහිත්වා සමනුභාසිත්වා තුණ්හී හොති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා පඤ්චවිධබන්ධනං නාම කම්මකාරණං කරොන්ති – තත්තං අයොඛිලං හත්ථෙ ගමෙන්ති, තත්තං අයොඛිලං දුතියෙ හත්ථෙ ගමෙන්ති, තත්තං අයොඛිලං පාදෙ ගමෙන්ති, තත්තං අයොඛිලං දුතියෙ පාදෙ ගමෙන්ති, තත්තං අයොඛිලං මජ්ඣෙඋරස්මිං ගමෙන්ති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලං කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා සංවෙසෙත්වා කුඨාරීහි තච්ඡන්ති…පෙ… තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා උද්ධංපාදං අධොසිරං ගහෙත්වා වාසීහි තච්ඡන්ති…පෙ… තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා රථෙ යොජෙත්වා ආදිත්තාය පථවියා සම්පජ්ජලිතාය සජොතිභූතාය සාරෙන්තිපි, පච්චාසාරෙන්තිපි…පෙ… තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා මහන්තං අඞ්ගාරපබ්බතං ආදිත්තං සම්පජ්ජලිතං සජොතිභූතං ආරොපෙන්තිපි ඔරොපෙන්තිපි…පෙ… තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා උද්ධංපාදං අධොසිරං ගහෙත්වා තත්තාය ලොහකුම්භියා පක්ඛිපන්ති ආදිත්තාය සම්පජ්ජලිතාය සජොතිභූතාය. සො තත්ථ ඵෙණුද්දෙහකං පච්චති. සො තත්ථ ඵෙණුද්දෙහකං පච්චමානො සකිම්පි උද්ධං ගච්ඡති, සකිම්පි අධො ගච්ඡති, සකිම්පි තිරියං ගච්ඡති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා මහානිරයෙ පක්ඛිපන්ති. සො ඛො පන, භික්ඛවෙ, මහානිරයො –

267. “诸比丘，阎罗王对第五天使详审、诘问、审问后，便默然。诸比丘，狱卒对他施行名为五种系缚的刑罚：将烧热的铁橛钉入其手，将烧热的铁橛钉入另一只手，将烧热的铁橛钉入其足，将烧热的铁橛钉入另一只足，将烧热的铁橛钉入其胸口中央。他在那里领受着痛苦、猛利、粗暴、苦涩的诸受，且彼恶业尚未穷尽时，他则不死。诸比丘，狱卒使他躺下，用斧头削他……（中略）……诸比丘，狱卒抓住他，使其足上头下，用锛子削他……（中略）……诸比丘，狱卒将他套在车上，在炽燃、烈焰、光焰的地上，使他来回移动……（中略）……诸比丘，狱卒使他登上巨大的炽燃、烈焰、光焰的炭火之山，又使他下来……（中略）……诸比丘，狱卒抓住他，使其足上头下，投入烧热、炽燃、烈焰、光焰的铁锅中。他在那里被烹煮，冒着泡沫。当他在那里冒着泡沫被烹煮时，时而上浮，时而下沉，时而横漂。他在那里领受着痛苦、猛利、粗暴、苦涩的诸受，且彼恶业尚未穷尽时，他则不死。诸比丘，狱卒将他投入大地狱中。诸比丘，那大地狱——”

‘‘චතුක්කණ්ණො [Pg.222] චතුද්වාරො, විභත්තො භාගසො මිතො;

අයොපාකාරපරියන්තො, අයසා පටිකුජ්ජිතො.

“四隅四门，等分匀量；铁垣环绕，铁盖其上。”

‘‘තස්ස අයොමයා භූමි, ජලිතා තෙජසායුතා;

සමන්තා යොජනසතං, ඵරිත්වා තිට්ඨති සබ්බදා’’.

其地由铁所成，烈焰炽盛，周遍百由旬，恒常安住。

268. ‘‘තස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, මහානිරයස්ස පුරත්ථිමාය භිත්තියා අච්චි උට්ඨහිත්වා පච්ඡිමාය භිත්තියා පටිහඤ්ඤති, පච්ඡිමාය භිත්තියා අච්චි උට්ඨහිත්වා පුරත්ථිමාය භිත්තියා පටිහඤ්ඤති, උත්තරාය භිත්තියා අච්චි උට්ඨහිත්වා දක්ඛිණාය භිත්තියා පටිහඤ්ඤති, දක්ඛිණාය භිත්තියා අච්චි උට්ඨහිත්වා උත්තරාය භිත්තියා පටිහඤ්ඤති, හෙට්ඨා අච්චි උට්ඨහිත්වා උපරි පටිහඤ්ඤති, උපරිතො අච්චි උට්ඨහිත්වා හෙට්ඨා පටිහඤ්ඤති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති.

268. 诸比丘，在那大地狱中，火焰从东墙生起，撞击西墙；火焰从西墙生起，撞击东墙；火焰从北墙生起，撞击南墙；火焰从南墙生起，撞击北墙；火焰从下方生起，撞击上方；火焰从上方生起，撞击下方。他于彼处感受痛苦、猛烈、粗厉、辛辣的诸受，只要那恶业尚未穷尽，他便不会死去。

‘‘හොති ඛො සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන තස්ස මහානිරයස්ස පුරත්ථිමං ද්වාරං අපාපුරීයති. සො තත්ථ සීඝෙන ජවෙන ධාවති. තස්ස සීඝෙන ජවෙන ධාවතො ඡවිම්පි ඩය්හති, චම්මම්පි ඩය්හති, මංසම්පි ඩය්හති, න්හාරුම්පි ඩය්හති, අට්ඨීනිපි සම්පධූපායන්ති, උබ්භතං තාදිසමෙව හොති. යතො ච ඛො සො, භික්ඛවෙ, බහුසම්පත්තො හොති, අථ තං ද්වාරං පිධීයති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති.

诸比丘，有这样一个时候：经过一段漫长的时间后，那大地狱的东门偶尔会打开。他便以极快的速度跑去。当他以极快的速度奔跑时，他的表皮被烧毁，皮肤被烧毁，肌肉被烧毁，筋腱被烧毁，骨头也冒着浓烟，他抬起的脚也是如此。诸比丘，当他历经多年抵达时，那扇门就关闭了。他于彼处感受痛苦、猛烈、粗厉、辛辣的诸受，只要那恶业尚未穷尽，他便不会死去。

‘‘හොති ඛො සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන තස්ස මහානිරයස්ස පච්ඡිමං ද්වාරං අපාපුරීයති…පෙ… උත්තරං ද්වාරං අපාපුරීයති…පෙ… දක්ඛිණං ද්වාරං අපාපුරීයති. සො තත්ථ සීඝෙන ජවෙන ධාවති. තස්ස සීඝෙන ජවෙන ධාවතො ඡවිම්පි ඩය්හති, චම්මම්පි ඩය්හති, මංසම්පි ඩය්හති, න්හාරුම්පි ඩය්හති, අට්ඨීනිපි සම්පධූපායන්ති, උබ්භතං තාදිසමෙව හොති. යතො ච ඛො සො, භික්ඛවෙ, බහුසම්පත්තො හොති, අථ තං ද්වාරං පිධීයති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති.

诸比丘，有这样的时刻，经过漫长的时间后，有时那大地狱的西门被打开……北门被打开……南门被打开。他以极快的速度奔跑。当他以极快的速度奔跑时，他的薄皮被烧，厚皮被烧，肉被烧，筋被烧，骨头也烧得冒烟，他抬起的脚也是如此。诸比丘，当他经过许多年到达时，那扇门就关闭了。他在那里感受痛苦、猛利、粗暴、苦涩的感受，只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。

‘‘හොති [Pg.223] ඛො සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං කදාචි කරහචි දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන තස්ස මහානිරයස්ස පුරත්ථිමං ද්වාරං අපාපුරීයති. සො තත්ථ සීඝෙන ජවෙන ධාවති. තස්ස සීඝෙන ජවෙන ධාවතො ඡවිම්පි ඩය්හති, චම්මම්පි ඩය්හති, මංසම්පි ඩය්හති, න්හාරුම්පි ඩය්හති, අට්ඨීනිපි සම්පධූපායන්ති, උබ්භතං තාදිසමෙව හොති. සො තෙන ද්වාරෙන නික්ඛමති.

诸比丘，有这样的时刻，经过漫长的时间后，有时那大地狱的东门被打开。他以极快的速度奔跑。当他以极快的速度奔跑时，他的薄皮被烧，厚皮被烧，肉被烧，筋被烧，骨头也烧得冒烟，他抬起的脚也是如此。他从那扇门出去了。

269. ‘‘තස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, මහානිරයස්ස සමනන්තරා සහිතමෙව මහන්තො ගූථනිරයො. සො තත්ථ පතති. තස්මිං ඛො පන, භික්ඛවෙ, ගූථනිරයෙ සූචිමුඛා පාණා ඡවිං ඡින්දන්ති, ඡවිං ඡෙත්වා චම්මං ඡින්දන්ති, චම්මං ඡෙත්වා මංසං ඡින්දන්ති, මංසං ඡෙත්වා න්හාරුං ඡින්දන්ති, න්හාරුං ඡෙත්වා අට්ඨිං ඡින්දන්ති, අට්ඨිං ඡෙත්වා අට්ඨිමිඤ්ජං ඛාදන්ති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති.

269. 诸比丘，紧邻那大地狱，有一个巨大的粪屎地狱。他堕入其中。诸比丘，在那粪屎地狱里，有针口有情切开他的薄皮，切开薄皮后切开厚皮，切开厚皮后切开肉，切开肉后切开筋，切开筋后切开骨，切开骨后啃食骨髓。他在那里感受痛苦、猛利、粗暴、苦涩的感受，只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。

‘‘තස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, ගූථනිරයස්ස සමනන්තරා සහිතමෙව මහන්තො කුක්කුලනිරයො. සො තත්ථ පතති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති.

诸比丘，又，与彼粪屎地狱相连，无间有大热灰地狱(kukkulanirayo)。他堕入其中。他在那里感受痛苦、猛利、粗暴、苦楚的诸受，只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。

‘‘තස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, කුක්කුලනිරයස්ස සමනන්තරා සහිතමෙව මහන්තං සිම්බලිවනං උද්ධං යොජනමුග්ගතං සොළසඞ්ගුලකණ්ටකං ආදිත්තං සම්පජ්ජලිතං සජොතිභූතං. තත්ථ ආරොපෙන්තිපි ඔරොපෙන්තිපි. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති.

诸比丘，又，与彼热灰地狱相连，无间有大丝棉树林(simbalivana)，高一由旬，有十六指长的刺，炽燃、遍燃、火光熊熊。他们令其上，亦令其下。他在那里感受痛苦、猛利、粗暴、苦楚的诸受，只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。

‘‘තස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, සිම්බලිවනස්ස සමනන්තරා සහිතමෙව මහන්තං අසිපත්තවනං. සො තත්ථ පවිසති. තස්ස වාතෙරිතානි පත්තානි පතිතානි හත්ථම්පි ඡින්දන්ති, පාදම්පි ඡින්දන්ති, හත්ථපාදම්පි ඡින්දන්ති, කණ්ණම්පි ඡින්දන්ති, නාසම්පි ඡින්දන්ති, කණ්ණනාසම්පි ඡින්දන්ති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති.

诸比丘，又，与彼丝棉树林相连，无间有大剑叶林(asipattavana)。他进入其中，被风吹动的树叶落下，斩其手、斩其足、斩其手足、斩其耳、斩其鼻、斩其耳鼻。他在那里感受痛苦、猛利、粗暴、苦楚的诸受，只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。

‘‘තස්ස ඛො පන, භික්ඛවෙ, අසිපත්තවනස්ස සමනන්තරා සහිතමෙව මහතී ඛාරොදකා නදී. සො තත්ථ පතති. සො තත්ථ අනුසොතම්පි වුය්හති[Pg.224], පටිසොතම්පි වුය්හති, අනුසොතපටිසොතම්පි වුය්හති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති.

诸比丘，又，与彼剑叶林相连，无间有大碱水河(khārodakā nadī)。他堕入其中。他在那里或顺流漂，或逆流漂，或顺逆流漂。他在那里感受痛苦、猛利、粗暴、苦楚的诸受，只要那恶业尚未穷尽，他就不会死去。

270. ‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා බලිසෙන උද්ධරිත්වා ථලෙ පතිට්ඨාපෙත්වා එවමාහංසු – ‘අම්භො පුරිස, කිං ඉච්ඡසී’ති? සො එවමාහ – ‘ජිඝච්ඡිතොස්මි, භන්තෙ’ති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා තත්තෙන අයොසඞ්කුනා මුඛං විවරිත්වා ආදිත්තෙන සම්පජ්ජලිතෙන සජොතිභූතෙන තත්තං ලොහගුළං මුඛෙ පක්ඛිපන්ති ආදිත්තං සම්පජ්ජලිතං සජොතිභූතං. සො තස්ස ඔට්ඨම්පි දහති, මුඛම්පි දහති, කණ්ඨම්පි දහති, උරම්පි දහති, අන්තම්පි අන්තගුණම්පි ආදාය අධොභාගා නික්ඛමති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති.

270. 诸比丘，狱卒们用铁钩将他捞出，置于地上，然后这样问他：“喂，男子，你想要什么？”他如此回答：“尊者，我饿了。”于是，诸比丘，狱卒们用烧热的铁钳撬开他的嘴，将一颗滚烫、炽燃、烈焰熊熊、烟气腾腾的铁丸塞进他嘴里。那铁丸灼烧他的嘴唇，灼烧他的口腔，灼烧他的喉咙，灼烧他的胸膛，带着大肠与小肠从下部穿出。他在那里感受着痛苦、剧烈、粗厉、苦涩的感受，并且只要那恶业尚未穷尽，他便不会死去。

‘‘තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා එවමාහංසු – ‘අම්භො පුරිස, කිං ඉච්ඡසී’ති? සො එවමාහ – ‘පිපාසිතොස්මි, භන්තෙ’ති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා තත්තෙන අයොසඞ්කුනා මුඛං විවරිත්වා ආදිත්තෙන සම්පජ්ජලිතෙන සජොතිභූතෙන තත්තං තම්බලොහං මුඛෙ ආසිඤ්චන්ති ආදිත්තං සම්පජ්ජලිතං සජොතිභූතං. තං තස්ස ඔට්ඨම්පි දහති, මුඛම්පි දහති, කණ්ඨම්පි දහති, උරම්පි දහති, අන්තම්පි අන්තගුණම්පි ආදාය අධොභාගා නික්ඛමති. සො තත්ථ දුක්ඛා තිබ්බා ඛරා කටුකා වෙදනා වෙදෙති, න ච තාව කාලඞ්කරොති, යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තීහොති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලා පුන මහානිරයෙ පක්ඛිපන්ති.

诸比丘，狱卒们这样对他说：“喂，男子，你想要什么？”他如此回答：“尊者，我渴了。”于是，诸比丘，狱卒们用烧热的铁钳撬开他的嘴，将滚烫、炽燃、烈焰熊熊、烟气腾腾的铜液灌进他嘴里。那铜液灼烧他的嘴唇，灼烧他的口腔，灼烧他的喉咙，灼烧他的胸膛，带着大肠与小肠从下部穿出。他在那里感受着痛苦、剧烈、粗厉、苦涩的感受，并且只要那恶业尚未穷尽，他便不会死去。诸比丘，狱卒们又将他投入大地狱中。

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, යමස්ස රඤ්ඤො එතදහොසි – ‘යෙ කිර, භො, ලොකෙ පාපකානි අකුසලානි කම්මානි කරොන්ති තෙ එවරූපා විවිධා කම්මකාරණා කරීයන්ති. අහො වතාහං මනුස්සත්තං ලභෙය්‍යං. තථාගතො ච ලොකෙ උප්පජ්ජෙය්‍ය අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. තඤ්චාහං භගවන්තං පයිරුපාසෙය්‍යං. සො ච මෙ භගවා ධම්මං දෙසෙය්‍ය. තස්ස චාහං භගවතො ධම්මං ආජානෙය්‍ය’න්ති. තං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සුත්වා වදාමි, අපි ච යදෙව සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙවාහං වදාමී’’ති.

“诸比丘，往昔，阎摩王(Yama)曾有此念：‘啊，凡于世间造作罪恶、不善业者，皆被施以如是种种业罚。善哉！愿我得为人身，如来、阿罗汉、正等正觉者亦出现于世。愿我得亲近彼世尊，彼世尊亦为我说法，我亦能了知彼世尊之法。’诸比丘，我实非听闻其他沙门或婆罗门后而说此言，而是我亲自所知、亲自所见、亲自所识者，我才说。”

271. ඉදමවොච [Pg.225] භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

271. 世尊说此语。善逝、导师说完此语后，复说此言：

‘‘චොදිතා දෙවදූතෙහි, යෙ පමජ්ජන්ති මාණවා;

තෙ දීඝරත්තං සොචන්ති, හීනකායූපගා නරා.

“为天使(devadūta)所警示，而放逸之众人，彼等生于劣身，于长夜恒忧愁。

‘‘යෙ ච ඛො දෙවදූතෙහි, සන්තො සප්පුරිසා ඉධ;

චොදිතා නප්පමජ්ජන්ති, අරියධම්මෙ කුදාචනං.

“于此世间，贤善的善士，为天使所警示，于圣法中，从不放逸。

‘‘උපාදානෙ භයං දිස්වා, ජාතිමරණසම්භවෙ;

අනුපාදා විමුච්චන්ති, ජාතිමරණසඞ්ඛයෙ.

“见取(upādāna)为生死之源，于中见怖畏，无取而解脱，于生死灭尽中。

‘‘තෙ ඛෙමප්පත්තා සුඛිනො, දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතා;

සබ්බවෙරභයාතීතා, සබ්බදුක්ඛං උපච්චගු’’න්ති.

“彼等已达安稳，获得安乐，于现法中寂灭，超越一切怨与畏，超越一切苦。”

දෙවදූතසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.

第十《天使经》终。

සුඤ්ඤතවග්ගො නිට්ඨිතො තතියො.

第三空品终。

තස්සුද්දානං –ද්විධාව සුඤ්ඤතා හොති, අබ්භුතධම්මබාකුලං;

අචිරවතභූමිජනාමො, අනුරුද්ධුපක්කිලෙසං;

බාලපණ්ඩිතො දෙවදූතඤ්ච තෙ දසාති.

其摄颂曰：二空，未曾有法与婆拘罗；阿致罗筏底与地生；阿那律与随烦恼；愚人智者与天使，此为十。

4. විභඞ්ගවග්ගො

4. 分别品

1. භද්දෙකරත්තසුත්තං

1. 贤一夜经

272. එවං [Pg.226] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘භද්දෙකරත්තස්ස වො, භික්ඛවෙ, උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

272. 如是我闻。一时，世尊住在舍卫城（Sāvatthī）祇陀林（Jetavana）给孤独（Anāthapiṇḍika）园。在那里，世尊对比丘们说：“比丘们！”那些比丘回答世尊：“尊者！”世尊说：“比丘们，我将为你们讲说贤一夜（Bhaddekaratta）的概要与详析。你们当谛听，善加作意，我将宣说。”那些比丘回答世尊：“如是，尊者。”世尊便说：

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය, නප්පටිකඞ්ඛෙ අනාගතං;

යදතීතං පහීනං තං, අප්පත්තඤ්ච අනාගතං.

不应追随过去，不应期盼未来；过去已舍离，未来仍未至。

‘‘පච්චුප්පන්නඤ්ච යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

于现在法，于其处处，行毗婆舍那；坚定不动摇，智者当培育。

‘‘අජ්ජෙව කිච්චමාතප්පං, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

න හි නො සඞ්ගරං තෙන, මහාසෙනෙන මච්චුනා.

今日即当精勤，谁知明日死期至？与彼大军之死主，我等实无约。

‘‘එවං විහාරිං ආතාපිං, අහොරත්තමතන්දිතං;

තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනි’’.

如是住者，热忱精勤，昼夜不懈，寂静牟尼称之为“贤善一夜者”。

273. ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අතීතං අන්වාගමෙති? ‘එවංරූපො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති, ‘එවංවෙදනො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති, ‘එවංසඤ්ඤො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති, ‘එවංසඞ්ඛාරො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති, ‘එවංවිඤ්ඤාණො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අතීතං අන්වාගමෙති.

273. 诸比丘，如何是追随过去呢？“我于过去时曾有如是色”，他于此生起喜乐；“我于过去时曾有如是受”，他于此生起喜乐；“我于过去时曾有如是想”，他于此生起喜乐；“我于过去时曾有如是行”，他于此生起喜乐；“我于过去时曾有如是识”，他于此生起喜乐。诸比丘，如是即是追随过去。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අතීතං නාන්වාගමෙති? ‘එවංරූපො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති, ‘එවංවෙදනො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති, ‘එවංසඤ්ඤො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති [Pg.227] තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති, ‘එවංසඞ්ඛාරො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති, ‘එවංවිඤ්ඤාණො අහොසිං අතීතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අතීතං නාන්වාගමෙති.

“诸比丘，如何为不追随过去？‘我于过去曾有如是色’，于彼不令喜贪相续；‘我于过去曾有如是受’，于彼不令喜贪相续；‘我于过去曾有如是想’，于彼不令喜贪相续；‘我于过去曾有如是行’，于彼不令喜贪相续；‘我于过去曾有如是识’，于彼不令喜贪相续。诸比丘，如是为不追随过去。”

274. ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනාගතං පටිකඞ්ඛති? ‘එවංරූපො සියං අනාගතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති, එවංවෙදනො සියං…පෙ… එවංසඤ්ඤො සියං… එවංසඞ්ඛාරො සියං… එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අනාගතං පටිකඞ්ඛති.

274. “诸比丘，如何为期盼未来？‘愿我于未来世有如是色’，于彼令喜贪相续；‘愿我有如是受’……‘愿我有如是想’……‘愿我有如是行’……‘愿我于未来世有如是识’，于彼令喜贪相续。诸比丘，如是为期盼未来。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති? ‘එවංරූපො සියං අනාගතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති, එවංවෙදනො සියං … එවංසඤ්ඤො සියං… එවංසඞ්ඛාරො සියං… ‘එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධාන’න්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති.

“诸比丘，如何为不期盼未来？‘愿我于未来世有如是色’，于彼不令喜贪相续；‘愿我有如是受’……‘愿我有如是想’……‘愿我有如是行’……‘愿我于未来世有如是识’，于彼不令喜贪相续。诸比丘，如是为不期盼未来。”

275. ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති? ඉධ, භික්ඛවෙ, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං; වෙදනං…පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති.

275. “诸比丘，如何为于现在诸法被牵引？诸比丘，于此，无闻凡夫不见诸圣者，不善巧圣法，于圣法未受调伏；不见诸善士，不善巧善士法，于善士法未受调伏，随观色为我，或我为有色者，或色于我中，或我于色中；受……想……行……随观识为我，或我为有识者，或识于我中，或我于识中。诸比丘，如是为于现在诸法被牵引。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං, න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං; න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං – එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති.

“诸比丘，如何于现在法不被牵引？诸比丘，于此，多闻圣弟子，得见诸圣，善巧圣法，于圣法善受教；得见善士，善巧善士法，于善士法善受教。彼不观色为我，或我为有色者，或色在我中，或我在色中；不观受……不观想……不观行……不观识为我，或我为有识者，或识在我中，或我在识中。诸比丘，如是即于现在法不被牵引。”

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය, නප්පටිකඞ්ඛෙ අනාගතං;

යදතීතං පහීනං තං, අප්පත්තඤ්ච අනාගතං.

“不应追逐过去，不应期盼未来；过去者已灭，未来者未至。”

‘‘පච්චුප්පන්නඤ්ච [Pg.228] යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

“于现在法，于彼彼处观照，不被牵引、不动摇，智者了知此，应令其增广。”

‘‘අජ්ජෙව කිච්චමාතප්පං, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

න හි නො සඞ්ගරං තෙන, මහාසෙනෙන මච්චුනා.

“今日即应精勤，谁知明日之死？我等实未与有大军的死神有所约定。”

‘‘එවං විහාරිං ආතාපිං, අහොරත්තමතන්දිතං;

තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“如是住者，精勤，昼夜不懈；寂静牟尼称彼为‘贤一夜者’。”

‘‘‘භද්දෙකරත්තස්ස වො, භික්ඛවෙ, උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච දෙසෙස්සාමී’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්ත’’න්ති.

“‘诸比丘，我将为你们说示贤一夜的纲要与广解。’——此言即缘此而说。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说了此语。那些比丘心悦，欢喜世尊所说。

භද්දෙකරත්තසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං.

《贤一夜经》第一，终。

2. ආනන්දභද්දෙකරත්තසුත්තං

2. 阿难贤一夜经

276. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ආනන්දො උපට්ඨානසාලායං භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච භාසති.

276. 如是我闻。一时，世尊住于舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，具寿阿难于集会堂，以法言对诸比丘开示、劝导、激励、使之欢悦，讲说贤一夜的纲要与广解。

අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කො නු ඛො, භික්ඛවෙ, උපට්ඨානසාලායං භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච අභාසී’’ති? ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, ආනන්දො උපට්ඨානසාලායං භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච අභාසී’’ති.

那时，世尊于傍晚时分从独住处起身，前往集会堂；抵达后，在已设好的座位上坐下。坐定后，世尊对比丘们说：“比丘们，是谁在这集会堂里以法开示、劝导、激励、欢悦比丘们，并且宣说了《贤善一夜经》(Bhaddekarattasutta)的纲要与分别呢？”“世尊，是具寿阿难在这集会堂里以法开示、劝导、激励、欢悦比丘们，并且宣说了《贤善一夜经》的纲要与分别。”

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘යථා කථං පන ත්වං, ආනන්ද, භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි[Pg.229], භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච අභාසී’’ති? ‘‘එවං ඛො අහං, භන්තෙ, භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසිං සමාදපෙසිං සමුත්තෙජෙසිං සම්පහංසෙසිං, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච අභාසිං –

于是，世尊对具寿阿难说：“阿难，你是如何为比丘们以法开示、劝导、激励、欢悦，并且宣说《贤善一夜经》的纲要与分别的呢？”“世尊，我是这样为比丘们以法开示、劝导、激励、欢悦，并且宣说《贤善一夜经》的纲要与分别的——”

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය, නප්පටිකඞ්ඛෙ අනාගතං;

යදතීතං පහීනං තං, අප්පත්තඤ්ච අනාගතං.

“不应追逐过去，不应期盼未来；过去者已逝，未来者未至。

‘‘පච්චුප්පන්නඤ්ච යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

于现在之法，处处皆洞见；了知那不动摇、不毁坏者，智者应令增长。

‘‘අජ්ජෙව කිච්චමාතප්පං, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

න හි නො සඞ්ගරං තෙන, මහාසෙනෙන මච්චුනා.

今日即应精勤，谁知明日死亡至？我等实无法，与彼大军死神约定。

‘‘එවං විහාරිං ආතාපිං, අහොරත්තමතන්දිතං;

තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනි’’.

如是热心住，昼夜不懈怠，寂静之牟尼，称彼贤善一夜者。”

277. ‘‘කථඤ්ච, ආවුසො, අතීතං අන්වාගමෙති? එවංරූපො අහොසිං අතීතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති, එවංවෙදනො අහොසිං අතීතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති, එවංසඤ්ඤො අහොසිං අතීතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති, එවංසඞ්ඛාරො අහොසිං අතීතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති, එවංවිඤ්ඤාණො අහොසිං අතීතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති – එවං ඛො, ආවුසො, අතීතං අන්වාගමෙති.

277. “贤友，如何是追随过去呢？‘我于过去曾有如是色’，他于彼处引生喜爱；‘我于过去曾有如是受’，他于彼处引生喜爱；‘我于过去曾有如是想’，他于彼处引生喜爱；‘我于过去曾有如是行’，他于彼处引生喜爱；‘我于过去曾有如是识’，他于彼处引生喜爱——贤友，如是为追随过去。”

‘‘කථඤ්ච, ආවුසො, අතීතං නාන්වාගමෙති? එවංරූපො අහොසිං අතීතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති, එවංවෙදනො අහොසිං අතීතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති, එවංසඤ්ඤො අහොසිං අතීතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති, එවංසඞ්ඛාරො අහොසිං අතීතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති, එවංවිඤ්ඤාණො අහොසිං අතීතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති – එවං ඛො, ආවුසො, අතීතං නාන්වාගමෙති.

“贤友，如何是不追随过去呢？‘我于过去曾有如是色’，他于彼处不引生喜爱；‘我于过去曾有如是受’，他于彼处不引生喜爱；‘我于过去曾有如是想’，他于彼处不引生喜爱；‘我于过去曾有如是行’，他于彼处不引生喜爱；‘我于过去曾有如是识’，他于彼处不引生喜爱——贤友，如是为不追随过去。”

‘‘කථඤ්ච, ආවුසො, අනාගතං පටිකඞ්ඛති? එවංරූපො සියං අනාගතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති, එවංවෙදනො සියං…පෙ… එවංසඤ්ඤො සියං… එවංසඞ්ඛාරො [Pg.230] සියං… එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං සමන්වානෙති – එවං ඛො, ආවුසො, අනාගතං පටිකඞ්ඛති.

“贤友，如何是希求未来呢？‘愿我于未来有如是色’，他于彼处引生喜爱；‘愿我于未来有如是受’……‘愿我于未来有如是想’……‘愿我于未来有如是行’……‘愿我于未来有如是识’，他于彼处引生喜爱——贤友，如是为希求未来。”

‘‘කථඤ්ච, ආවුසො, අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති? එවංරූපො සියං අනාගතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති, එවංවෙදනො සියං…පෙ… එවංසඤ්ඤො සියං… එවංසඞ්ඛාරො සියං… එවංවිඤ්ඤාණො සියං අනාගතමද්ධානන්ති තත්ථ නන්දිං න සමන්වානෙති – එවං ඛො, ආවුසො, අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති.

“贤友，如何是不希求未来呢？‘愿我于未来有如是色’，他于彼处不引生喜爱；‘愿我于未来有如是受’……‘愿我于未来有如是想’……‘愿我于未来有如是行’……‘愿我于未来有如是识’，他于彼处不引生喜爱——贤友，如是为不希求未来。”

‘‘කථඤ්ච, ආවුසො, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති? ඉධ, ආවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, රූපවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා රූපං, රූපස්මිං වා අත්තානං; වෙදනං… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං – එවං ඛො, ආවුසො, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති.

“贤友，如何于现在诸法中被牵绊呢？贤友，于此，未曾听闻的凡夫不见圣者，不善巧圣法，未于圣法中受教；不见善人，不善巧善人法，未于善人法中受教。他视色为我，或视我为有色者，或视色在我中，或视我在色中；视受……想……行……视识为我，或视我为有识者，或视识在我中，或视我在识中——贤友，就是这样于现在诸法中被牵绊。”

‘‘කථඤ්ච, ආවුසො, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති? ඉධ, ආවුසො, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ සුවිනීතො සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති, න රූපවන්තං වා අත්තානං, න අත්තනි වා රූපං, න රූපස්මිං වා අත්තානං; න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති, න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං, න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං, න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං – එවං ඛො, ආවුසො, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති.

“贤友，如何于现在诸法中不被牵绊呢？贤友，于此，多闻的圣弟子得见圣者，善巧圣法，于圣法中善受教；得见善人，善巧善人法，于善人法中善受教。他不视色为我，不视我为有色者，不视色在我中，不视我在色中；不视受……不视想……不视行……不视识为我，不视我为有识者，不视识在我中，不视我在识中——贤友，就是这样于现在诸法中不被牵绊。”

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය, නප්පටිකඞ්ඛෙ අනාගතං;

යදතීතං පහීනං තං, අප්පත්තඤ්ච අනාගතං.

“过去不追恋，未来不希求。过去已舍弃，未来尚未至。”

‘‘පච්චුප්පන්නඤ්ච යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

“于现在之法，处处如实观，了知彼无牵绊、不动摇境，智者当培育之。”

‘‘අජ්ජෙව කිච්චමාතප්පං, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

න හි නො සඞ්ගරං තෙන, මහාසෙනෙන මච්චුනා.

“今日应精勤，谁知明日死？我等实不与，大军死主盟。”

‘‘එවං විහාරිං ආතාපිං, අහොරත්තමතන්දිතං;

තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“如是热勤而住，昼夜毫不懈怠者，寂静之牟尼说，彼实为贤善一夜者。”

‘‘එවං [Pg.231] ඛො අහං, භන්තෙ, භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසිං සමාදපෙසිං සමුත්තෙජෙසිං සම්පහංසෙසිං, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච අභාසි’’න්ති.

“世尊，我正是这样以法说向比丘们开示、劝导、激励、令他们欢悦，并且讲说了《贤善一夜经》的纲要与分别。”

278. ‘‘සාධු, සාධු, ආනන්ද! සාධු ඛො ත්වං, ආනන්ද, භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච අභාසි –

278. “善哉，善哉，阿难！阿难，你做得好，你能以法说向比丘们开示、劝导、激励、令他们欢悦，并且讲说《贤善一夜经》的纲要与分别——

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය…පෙ…තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“‘莫追随过去……乃至……寂静牟尼说，彼实是贤善一夜者。’”

‘‘කථඤ්ච, ආනන්ද, අතීතං අන්වාගමෙති…පෙ… එවං ඛො, ආනන්ද, අතීතං අන්වාගමෙති. කථඤ්ච, ආනන්ද, අතීතං නාන්වාගමෙති…පෙ… එවං ඛො, ආනන්ද, අතීතං නාන්වාගමෙති. කථඤ්ච, ආනන්ද, අනාගතං පටිකඞ්ඛති…පෙ… එවං ඛො, ආනන්ද, අනාගතං පටිකඞ්ඛති. කථඤ්ච, ආනන්ද, අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති…පෙ… එවං ඛො, ආනන්ද, අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති. කථඤ්ච, ආනන්ද, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති…පෙ… එවං ඛො, ආනන්ද, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති. කථඤ්ච, ආනන්ද, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති…පෙ… එවං ඛො, ආනන්ද, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති.

“阿难，如何是追随过去？……乃至……阿难，这样就是追随过去。阿难，如何是不追随过去？……乃至……阿难，这样就是不追随过去。阿难，如何是期盼未来？……乃至……阿难，这样就是期盼未来。阿难，如何是不期盼未来？……乃至……阿难，这样就是不期盼未来。阿难，如何是在现在诸法中被牵引？……乃至……阿难，这样就是在现在诸法中被牵引。阿难，如何是在现在诸法中不被牵引？……乃至……阿难，这样就是在现在诸法中不被牵引。”

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය…පෙ… තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“‘莫追随过去……乃至……寂静牟尼说，彼实是贤善一夜者。’”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说了这话。具寿阿难心生喜悦，欢喜世尊所说。

ආනන්දභද්දෙකරත්තසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.

《阿难贤善一夜经》第二，终。

3. මහාකච්චානභද්දෙකරත්තසුත්තං

3. 摩诃迦旃延贤善一夜经

279. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති තපොදාරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා සමිද්ධි රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය යෙන තපොදො තෙනුපසඞ්කමි ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. තපොදෙ ගත්තානි [Pg.232] පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසි ගත්තානි පුබ්බාපයමානො. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං තපොදං ඔභාසෙත්වා යෙනායස්මා සමිද්ධි තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා ආයස්මන්තං සමිද්ධිං එතදවොච – ‘‘ධාරෙසි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්චා’’ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, ධාරෙමි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. ත්වං පනාවුසො, ධාරෙසි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්චා’’ති? ‘‘අහම්පි ඛො, භික්ඛු, න ධාරෙමි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. ධාරෙසි පන ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තියො ගාථා’’ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, ධාරෙමි භද්දෙකරත්තියො ගාථාති. ත්වං පනාවුසො, ධාරෙසි භද්දෙකරත්තියො ගාථා’’ති? ‘‘අහම්පි ඛො, භික්ඛු න ධාරෙමි භද්දෙකරත්තියො ගාථාති. උග්ගණ්හාහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච; පරියාපුණාහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච; ධාරෙහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. අත්ථසංහිතො, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසො ච විභඞ්ගො ච ආදිබ්‍රහ්මචරියකො’’ති. ඉදමවොච සා දෙවතා; ඉදං වත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

279. 如是我闻：一时，世尊住在王舍城(Rājagaha)的温泉园(Tapodārāma)。那时，具寿三弥提(Samiddhi)于夜尽破晓时分起身，前往温泉(Tapodā)沐浴身体。在温泉沐浴身体后，上岸，身着一件袈裟站立，使身体干燥。那时，某位天神于深夜，容光焕发，遍照整个温泉后，来到具寿三弥提之处；来到后，立于一旁。立于一旁后，那位天神对具寿三弥提说：“比丘，你受持贤善一夜的纲要和解说吗？”“贤友，我不受持贤善一夜的纲要和解说。贤友，你受持贤善一夜的纲要和解说吗？”“比丘，我也不受持贤善一夜的纲要和解说。比丘，但你受持贤善一夜的偈颂吗？”“贤友，我不受持贤善一夜的偈颂。贤友，你受持贤善一夜的偈颂吗？”“比丘，我也不受持贤善一夜的偈颂。比丘，你当学习贤善一夜的纲要和解说，你当研习贤善一夜的纲要和解说，你当受持贤善一夜的纲要和解说。比丘，贤善一夜的纲要和解说具义，是梵行的开端。”那位天神如是说，说完便在那里消失了。

280. අථ ඛො ආයස්මා සමිද්ධි තස්සා රත්තියා අච්චයෙන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සමිද්ධි භගවන්තං එතදවොච –

280. 那时，具寿三弥提(Samiddhi)于彼夜过后，前往世尊之处；抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿三弥提对世尊如是说：

‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය යෙන තපොදො තෙනුපසඞ්කමිං ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. තපොදෙ ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසිං ගත්තානි පුබ්බාපයමානො. අථ ඛො භන්තෙ, අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං තපොදං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා මං එතදවොච – ‘ධාරෙසි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්චා’’’ති?

“世尊，我在此处，于后夜黎明时分起身，前往温泉(Tapodā)以洗浴身体。在温泉中洗浴身体后，我上到岸边，身着一衣站立，晾干身体。其时，世尊，有位天神，于后夜时分，以胜妙的容色，照亮整个温泉园，来到我这里；来后，立于一旁。立于一旁的那位天神对我如是说：‘比丘，你受持了贤善一夜(Bhaddekaratta)的纲要与广解吗？’”

‘‘එවං වුත්තෙ අහං, භන්තෙ, තං දෙවතං එතදවොචං – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, ධාරෙමි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. ත්වං පනාවුසො, ධාරෙසි [Pg.233] භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්චා’ති? ‘අහම්පි ඛො, භික්ඛු, න ධාරෙමි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. ධාරෙසි පන ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තියො ගාථා’ති? ‘න ඛො අහං, ආවුසො, ධාරෙමි භද්දෙකරත්තියො ගාථාති. ත්වං පනාවුසො, ධාරෙසි භද්දෙකරත්තියො ගාථා’ති? ‘අහම්පි ඛො, භික්ඛු, න ධාරෙමි භද්දෙකරත්තියො ගාථාති. උග්ගණ්හාහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච; පරියාපුණාහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච; ධාරෙහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. අත්ථසංහිතො, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසො ච විභඞ්ගො ච ආදිබ්‍රහ්මචරියකො’ති. ඉදමවොච, භන්තෙ, සා දෙවතා; ඉදං වත්වා තත්ථෙවන්තරධායි. සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච දෙසෙතූ’’ති. ‘‘තෙන හි, භික්ඛු, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා සමිද්ධි භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

“世尊，他这么说后，我便对那位天神说：‘贤友，我不忆持《贤善一夜经》的纲要与广解。贤友，你忆持《贤善一夜经》的纲要与广解吗？’‘比丘，我也不忆持《贤善一夜经》的纲要与广解。比丘，你忆持《贤善一夜经》的偈颂吗？’‘贤友，我不忆持《贤善一夜经》的偈颂。贤友，你忆持《贤善一夜经》的偈颂吗？’‘比丘，我也不忆持《贤善一夜经》的偈颂。比丘，你当学习《贤善一夜经》的纲要与广解；比丘，你当通达《贤善一夜经》的纲要与广解；比丘，你当受持《贤善一夜经》的纲要与广解。《贤善一夜经》的纲要与广解具有义利，是梵行的开端。’世尊，那位天神说了这番话，说完便当场消失了。世尊，善哉！请世尊为我开示《贤善一夜经》的纲要与广解。”“那么，比丘，你且谛听，善加作意，我将要说。”“是的，世尊。”具寿三弥提回答世尊。世尊说了这番话：

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය, නප්පටිකඞ්ඛෙ අනාගතං;

යදතීතං පහීනං තං, අප්පත්තඤ්ච අනාගතං.

“莫追忆过去，莫希求未来；过去已逝去，未来仍未至。

‘‘පච්චුප්පන්නඤ්ච යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

“于当下之法，处处善观察；了知不动摇、不可坏者，智者当培育之。

‘‘අජ්ජෙව කිච්චමාතප්පං, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

න හි නො සඞ්ගරං තෙන, මහාසෙනෙන මච්චුනා.

“今日当精勤，谁知明日死？我等与有大军的死神，实无任何约定。

‘‘එවං විහාරිං ආතාපිං, අහොරත්තමතන්දිතං;

තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“如是热忱住，昼夜不懈怠；寂静之牟尼，称之为‘贤善一夜者’。”

ඉදමවොච භගවා; ඉදං වත්වාන සුගතො උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි. අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං, අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො, එතදහොසි – ‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො –

世尊说了这番话。善逝说完后，从座起身，进入精舍。那时，世尊离去不久，那些比丘便生起此念：“贤友们，世尊为我们简略地提示了纲要，未详细解说其义，便从座起身，进入精舍了——

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය, නප්පටිකඞ්ඛෙ අනාගතං;

යදතීතං පහීනං තං, අප්පත්තඤ්ච අනාගතං.

莫追逐过去，莫希求未来。过去已舍离，未来尚未至。

‘‘පච්චුප්පන්නඤ්ච යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

于现前之法，处处善观察；了知其不为所动、不可撼动，智者应培育之。

‘‘අජ්ජෙව [Pg.234] කිච්චමාතප්පං, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

න හි නො සඞ්ගරං තෙන, මහාසෙනෙන මච්චුනා.

今日当精进，谁知明日死？实不能与有大军的死主协商。

‘‘එවං විහාරිං ආතාපිං, අහොරත්තමතන්දිතං;

තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

如是热忱安住者，昼夜毫不懈怠，寂静牟尼称之为“贤善一夜者”。

‘‘කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’’ති?

那么，谁能详细解说世尊所简略提示、未详细解说其义的此纲要呢？”

අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං; පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’’ති.

那时，那些比丘便生起此念：“这位具寿摩诃迦旃延，既为导师所称扬，亦为具慧的同梵行者所敬重。具寿摩诃迦旃延有能力详细解说世尊所简略提示、未详细解说其义的此纲要。我们何不前往具寿摩诃迦旃延之处，走近之后，向具寿摩诃迦旃延请教此义。”

281. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාකච්චානෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොචුං – ‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො කච්චාන, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො –

281. 那时，那些比丘前往具寿摩诃迦旃延之处。抵达后，与具寿摩诃迦旃延互相问候，说完可喜可忆之言后，坐于一旁。坐于一旁的那些比丘对具寿摩诃迦旃延说了这番话：“贤友迦旃延，世尊为我们简略地开示此纲要，未详细分别其义，便从座起身，进入精舍——”

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය…පෙ…තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“不应追逐过去……寂静的牟尼说，他确实是贤善一夜者。”

‘‘තෙසං නො, ආවුසො කච්චාන, අම්හාකං, අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො, එතදහොසි – ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො –

“贤友迦旃延，世尊离去不久，我们那些人便生起此念：“贤友们，世尊为我们简略地开示此纲要，未详细分别其义，便从座起身，进入精舍——”

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය…පෙ…තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“不应追逐过去……寂静的牟尼说，他确实是贤善一夜者。”

‘‘කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යාති? තෙසං නො[Pg.235], ආවුසො කච්චාන, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’ති. විභජතායස්මා මහාකච්චානො’’ති.

“究竟谁能详细分别世尊所简略开示、而未详细分别其义的此纲要之义呢？”贤友迦旃延，我们那些人便生起此念：“这位具寿摩诃迦旃延，为导师所称赞，为有智的同梵行者所尊重。具寿摩诃迦旃延有能力详细分别世尊所简略开示、而未详细分别其义的此纲要之义。我们何不前往具寿摩诃迦旃延之处，抵达后向具寿摩诃迦旃延请教此义呢？”请具寿摩诃迦旃延为我们分别吧。

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසො සාරත්ථිකො සාරගවෙසී සාරපරියෙසනං චරමානො මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො අතික්කම්මෙව මූලං අතික්කම්ම ඛන්ධං සාඛාපලාසෙ සාරං පරියෙසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය; එවං සම්පදමිදං ආයස්මන්තානං සත්ථරි සම්මුඛීභූතෙ තං භගවන්තං අතිසිත්වා අම්හෙ එතමත්ථං පටිපුච්ඡිතබ්බං මඤ්ඤථ. සො හාවුසො, භගවා ජානං ජානාති, පස්සං පස්සති, චක්ඛුභූතො ඤාණභූතො ධම්මභූතො බ්‍රහ්මභූතො වත්තා පවත්තා අත්ථස්ස නින්නෙතා අමතස්ස දාතා ධම්මස්සාමී තථාගතො. සො චෙව පනෙතස්ස කාලො අහොසි යං භගවන්තංයෙව එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ, යථා වො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“贤友们，譬如有人需要实木、寻找实木、遍求实木，面对一棵挺立的、具有实木的大树，却越过其根、越过其干，而认为应在枝叶中寻找实木。诸位具寿也是如此，导师在你们面前，你们却越过那位世尊，认为应向我们询问此义。贤友们，那位世尊知所应知，见所应见，是眼，是智，是法，是梵；是言说者，是开示者，是义理的引导者，是甘露的给予者，是法主，是如来。这正是你们应当请教世尊此义的时刻，世尊如何为你们解说，你们就应当如何受持。”

‘‘අද්ධාවුසො කච්චාන, භගවා ජානං ජානාති, පස්සං පස්සති, චක්ඛුභූතො ඤාණභූතො ධම්මභූතො බ්‍රහ්මභූතො වත්තා පවත්තා අත්ථස්ස නින්නෙතා අමතස්ස දාතා ධම්මස්සාමී තථාගතො. සො චෙව පනෙතස්ස කාලො අහොසි යං භගවන්තංයෙව එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාම; යථා නො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය තථා නං ධාරෙය්‍යාම. අපි චායස්මා මහාකච්චානො සත්ථුචෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං; පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. විභජතායස්මා මහාකච්චානො අගරුං කරිත්වා’’ති.

“迦旃延贤友，诚然，世尊知所应知，见所应见，是眼，是智，是法，是梵；是言说者，是开示者，是义理的引导者，是甘露的给予者，是法主，是如来。那也确实是应当请教世尊此义的时刻，世尊如何为我们解说，我们就应当如何受持。再者，具寿摩诃迦旃延为导师所称赞，为有智的同梵行者所尊重。对于世尊所简略举示而未详细分别其义的这个纲要，具寿摩诃迦旃延有能力详细分别其义。愿具寿摩诃迦旃延不辞劳烦，为我等分别解说。”

‘‘තෙන හාවුසො, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාකච්චානස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාකච්චානො එතදවොච –

“贤友们，既然如此，你们当听，当善作意，我将要说。”“是的，贤友。”那些比丘回答了具寿摩诃迦旃延。具寿摩诃迦旃延说了这番话：

‘‘යං [Pg.236] ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො –

“贤友们，世尊为我们简略地举示了此纲要，而未详细分别其义，便从座起，进入了精舍——

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය…පෙ…තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“‘不应追逐过去……乃至……寂静的牟尼说，那确实是“贤善一夜者”’。”

ඉමස්ස ඛො අහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි –

贤友，对于世尊简略开示而未详细解说的此纲要，我对其义理的详细理解如下：

282. ‘‘කථඤ්ච, ආවුසො, අතීතං අන්වාගමෙති? ඉති මෙ චක්ඛු අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති රූපාති – තත්ථ ඡන්දරාගප්පටිබද්ධං හොති විඤ්ඤාණං, ඡන්දරාගප්පටිබද්ධත්තා විඤ්ඤාණස්ස තදභිනන්දති, තදභිනන්දන්තො අතීතං අන්වාගමෙති. ඉති මෙ සොතං අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති සද්දාති…පෙ… ඉති මෙ ඝානං අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති ගන්ධාති… ඉති මෙ ජිව්හා අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති රසාති… ඉති මෙ කායො අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති ඵොට්ඨබ්බාති… ඉති මෙ මනො අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති ධම්මාති – තත්ථ ඡන්දරාගප්පටිබද්ධං හොති විඤ්ඤාණං, ඡන්දරාගප්පටිබද්ධත්තා විඤ්ඤාණස්ස තදභිනන්දති, තදභිනන්දන්තො අතීතං අන්වාගමෙති – එවං ඛො, ආවුසො, අතීතං අන්වාගමෙති.

282. “贤友，如何是追逐过去呢？‘我于过去有眼、有色’——于彼，识为欲贪所系缚；因识为欲贪所系缚，故欣喜于彼；因欣喜于彼，故追逐过去。‘我于过去有耳、有声’……乃至……‘我于过去有意、有法’——于彼，识为欲贪所系缚；因识为欲贪所系缚，故欣喜于彼；因欣喜于彼，故追逐过去。贤友，如此便是追逐过去。”

‘‘කථඤ්ච, ආවුසො, අතීතං නාන්වාගමෙති? ඉති මෙ චක්ඛු අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති රූපාති – තත්ථ න ඡන්දරාගප්පටිබද්ධං හොති විඤ්ඤාණං, න ඡන්දරාගප්පටිබද්ධත්තා විඤ්ඤාණස්ස න තදභිනන්දති, න තදභිනන්දන්තො අතීතං නාන්වාගමෙති. ඉති මෙ සොතං අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති සද්දාති…පෙ… ඉති මෙ ඝානං අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති ගන්ධාති… ඉති මෙ ජිව්හා අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති රසාති… ඉති මෙ කායො අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති ඵොට්ඨබ්බාති… ඉති මෙ මනො අහොසි අතීතමද්ධානං ඉති ධම්මාති – තත්ථ න ඡන්දරාගප්පටිබද්ධං හොති විඤ්ඤාණං, න ඡන්දරාගප්පටිබද්ධත්තා විඤ්ඤාණස්ස, න තදභිනන්දති, න තදභිනන්දන්තො අතීතං නාන්වාගමෙති – එවං ඛො, ආවුසො, අතීතං නාන්වාගමෙති.

“贤友，如何是不追逐过去呢？‘我于过去有眼、有色’——于彼，识不为欲贪所系缚；因识不为欲贪所系缚，故不欣喜于彼；因不欣喜于彼，故不追逐过去。‘我于过去有耳、有声’……乃至……‘我于过去有意、有法’——于彼，识不为欲贪所系缚；因识不为欲贪所系缚，故不欣喜于彼；因不欣喜于彼，故不追逐过去。贤友，如此便是不追逐过去。”

283. ‘‘කථඤ්ච[Pg.237], ආවුසො, අනාගතං පටිකඞ්ඛති? ඉති මෙ චක්ඛු සියා අනාගතමද්ධානං ඉති රූපාති – අප්පටිලද්ධස්ස පටිලාභාය චිත්තං පණිදහති, චෙතසො පණිධානපච්චයා තදභිනන්දති, තදභිනන්දන්තො අනාගතං පටිකඞ්ඛති. ඉති මෙ සොතං සියා අනාගතමද්ධානං ඉති සද්දාති…පෙ… ඉති මෙ ඝානං සියා අනාගතමද්ධානං ඉති ගන්ධාති… ඉති මෙ ජිව්හා සියා අනාගතමද්ධානං ඉති රසාති… ඉති මෙ කායො සියා අනාගතමද්ධානං ඉති ඵොට්ඨබ්බාති… ඉති මෙ මනො සියා අනාගතමද්ධානං ඉති ධම්මාති – අප්පටිලද්ධස්ස පටිලාභාය චිත්තං පණිදහති, චෙතසො පණිධානපච්චයා තදභිනන්දති, තදභිනන්දන්තො අනාගතං පටිකඞ්ඛති – එවං ඛො, ආවුසො, අනාගතං පටිකඞ්ඛති.

283. “贤友，如何是期盼未来呢？‘愿我于未来时有眼、有色’——为了获得那未得的，心便立愿；以心的立愿为缘，便欣喜于此；因欣喜于此，便期盼未来。‘愿我于未来时有耳、有声’……乃至……‘愿我于未来时有意、有法’——为了获得那未得的，心便立愿；以心的立愿为缘，便欣喜于此；因欣喜于此，便期盼未来。贤友，如此便是期盼未来。”

‘‘කථඤ්ච, ආවුසො, අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති? ඉති මෙ චක්ඛු සියා අනාගතමද්ධානං ඉති රූපාති – අප්පටිලද්ධස්ස පටිලාභාය චිත්තං නප්පණිදහති, චෙතසො අප්පණිධානපච්චයා න තදභිනන්දති, න තදභිනන්දන්තො අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති. ඉති මෙ සොතං සියා අනාගතමද්ධානං ඉති සද්දාති…පෙ… ඉති මෙ ඝානං සියා අනාගතමද්ධානං ඉති ගන්ධාති… ඉති මෙ ජිව්හා සියා අනාගතමද්ධානං ඉති රසාති… ඉති මෙ කායො සියා අනාගතමද්ධානං ඉති ඵොට්ඨබ්බාති… ඉති මෙ මනො සියා අනාගතමද්ධානං ඉති ධම්මාති – අප්පටිලද්ධස්ස පටිලාභාය චිත්තං නප්පණිදහති, චෙතසො අප්පණිධානපච්චයා න තදභිනන්දති, න තදභිනන්දන්තො අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති – එවං ඛො, ආවුසො, අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති.

“贤友，如何是不期盼未来呢？‘愿我于未来时有眼、有色’——为了获得那未得的，心不立愿；以心的不立愿为缘，便不欣喜于此；因不欣喜于此，便不期盼未来。‘愿我于未来时有耳、有声’……乃至……‘愿我于未来时有意、有法’——为了获得那未得的，心不立愿；以心的不立愿为缘，便不欣喜于此；因不欣喜于此，便不期盼未来。贤友，如此便是不期盼未来。”

284. ‘‘කථඤ්ච, ආවුසො, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති? යඤ්චාවුසො, චක්ඛු යෙ ච රූපා – උභයමෙතං පච්චුප්පන්නං. තස්මිං චෙ පච්චුප්පන්නෙ ඡන්දරාගප්පටිබද්ධං හොති විඤ්ඤාණං, ඡන්දරාගප්පටිබද්ධත්තා විඤ්ඤාණස්ස තදභිනන්දති, තදභිනන්දන්තො පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති. යඤ්චාවුසො, සොතං යෙ ච සද්දා…පෙ… යඤ්චාවුසො, ඝානං යෙ ච ගන්ධා… යා චාවුසො, ජිව්හා යෙ ච රසා… යො චාවුසො, කායො යෙ ච ඵොට්ඨබ්බා… යො චාවුසො, මනො යෙ ච ධම්මා – උභයමෙතං පච්චුප්පන්නං. තස්මිං චෙ පච්චුප්පන්නෙ ඡන්දරාගප්පටිබද්ධං හොති විඤ්ඤාණං, ඡන්දරාගප්පටිබද්ධත්තා විඤ්ඤාණස්ස තදභිනන්දති, තදභිනන්දන්තො පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති – එවං ඛො, ආවුසො, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති.

284. “贤友，如何于现在法中滞碍？贤友，眼与色，此二者皆是现在。若于此现在中，识为欲贪所缚，因识为欲贪所缚，便欣喜于此；欣喜于此者，即于现在法中滞碍。贤友，耳与声……乃至……鼻与香……舌与味……身与触……意与法，此二者皆是现在。若于此现在中，识为欲贪所缚，因识为欲贪所缚，便欣喜于此；欣喜于此者，即于现在法中滞碍。贤友，就是这样于现在法中滞碍。”

‘‘කථඤ්ච[Pg.238], ආවුසො, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති? යඤ්චාවුසො, චක්ඛු යෙ ච රූපා – උභයමෙතං පච්චුප්පන්නං. තස්මිං චෙ පච්චුප්පන්නෙ න ඡන්දරාගප්පටිබද්ධං හොති විඤ්ඤාණං, න ඡන්දරාගප්පටිබද්ධත්තා විඤ්ඤාණස්ස න තදභිනන්දති, න තදභිනන්දන්තො පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති. යඤ්චාවුසො, සොතං යෙ ච සද්දා…පෙ… යඤ්චාවුසො, ඝානං යෙ ච ගන්ධා… යා චාවුසො, ජිව්හා යෙ ච රසා… යො චාවුසො, කායො යෙ ච ඵොට්ඨබ්බා… යො චාවුසො, මනො යෙ ච ධම්මා – උභයමෙතං පච්චුප්පන්නං. තස්මිං චෙ පච්චුප්පන්නෙ න ඡන්දරාගප්පටිබද්ධං හොති විඤ්ඤාණං, න ඡන්දරාගප්පටිබද්ධත්තා විඤ්ඤාණස්ස න තදභිනන්දති, න තදභිනන්දන්තො පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති – එවං ඛො, ආවුසො, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති.

“贤友，如何于现在法中不滞碍？贤友，眼与色，此二者皆是现在。若于此现在中，识不为欲贪所缚，因识不为欲贪所缚，便不欣喜于此；不欣喜于此者，即于现在法中不滞碍。贤友，耳与声……乃至……鼻与香……舌与味……身与触……意与法，此二者皆是现在。若于此现在中，识不为欲贪所缚，因识不为欲贪所缚，便不欣喜于此；不欣喜于此者，即于现在法中不滞碍。贤友，就是这样于现在法中不滞碍。”

285. ‘‘යං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො –

285. “贤友，世尊为我等略说纲要，未广解其义，即从座起，入于精舍——”

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය…පෙ… තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“不应追忆过去……乃至……寂静牟尼说，彼实为‘一夜贤者’。”

‘‘ඉමස්ස ඛො අහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ආකඞ්ඛමානා ච පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො භගවන්තංයෙව උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ, යථා වො භගවා බ්‍යාකරොති තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“贤友们，对于世尊所简略提示而未详细分别其义的此一纲要，我如此详细地理解其义。诸位具寿，你们若有意乐，可以前往请问世尊此义。世尊如何为你们解说，你们就应如何受持。”

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාකච්චානස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘යං ඛො නො, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො –

那时，那些比丘对具寿摩诃迦旃延所说感到欢喜、随喜，从座位上起来，前往世尊之处。抵达后，顶礼世尊，然后坐于一旁。坐于一旁的那些比丘对世尊这样说：“世尊，您为我们简略地提示了此纲要，却未详细分别其义，便从座位上起来，进入了精舍——

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය…පෙ…තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“不应追忆过去……乃至……寂静牟尼说，彼实为‘一夜贤者’。”

තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං, අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො, එතදහොසි – ‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො –

“世尊，在您离去不久，我们生起此念：‘贤友们，世尊为我们简略地提示了此纲要，却未详细分别其义，便从座位上起来，进入了精舍——’”

‘‘අතීතං [Pg.239] නාන්වාගමෙය්‍ය, නප්පටිකඞ්ඛෙ අනාගතං;

යදතීතං පහීනං තං, අප්පත්තඤ්ච අනාගතං.

“不应追忆于过去，不应期盼于未来；过去者已被舍，未来者尚未至。

‘‘පච්චුප්පන්නඤ්ච යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

“于现在之法，处处善洞见；了知其不动、不摇，智者应培育之。

‘‘අජ්ජෙව කිච්චමාතප්පං, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

න හි නො සඞ්ගරං තෙන, මහාසෙනෙන මච්චුනා.

“今日应精勤，谁知明日死？实无与彼大军，死主协商。

‘‘එවං විහාරිං ආතාපිං, අහොරත්තමතන්දිතං;

තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“如是热忱而安住，昼夜精勤不懈怠，寂静牟尼宣说彼，实为‘一夜贤者’。”

‘‘‘කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’ති? තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’ති. අථ ඛො මයං, භන්තෙ, යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමිම්හ; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පටිපුච්ඡිම්හ. තෙසං නො, භන්තෙ, ආයස්මතා මහාකච්චානෙන ඉමෙහි ආකාරෙහි ඉමෙහි පදෙහි ඉමෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි අත්ථො විභත්තො’’ති.

“‘世尊所略说而未广解其义的这段教示，有谁能详细地分别其义呢？’世尊，我们生起这样的想法：‘这位具寿摩诃迦旃延为导师所称赞，为有智的同梵行者所尊重。具寿摩诃迦旃延有能力为世尊所略说而未广解其义的这段教示，详细地分别其义。我们何不去到具寿摩诃迦旃延那里呢？去到之后，我们当向具寿摩诃迦旃延请教此义。’世尊，于是我们便去到具寿摩诃迦旃延那里；去到之后，我们向具寿摩诃迦旃延请教了此义。世尊，具寿摩诃迦旃延以这些行相、这些文句、这些字词，为我们分别了其义。’”

‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, මහාකච්චානො; මහාපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ මහාකච්චානො. මං චෙපි තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ, අහම්පි තං එවමෙවං බ්‍යාකරෙය්‍යං යථා තං මහාකච්චානෙන බ්‍යාකතං. එසො, චෙවෙතස්ස අත්ථො. එවඤ්ච නං ධාරෙථා’’ති.

“诸比丘，摩诃迦旃延是贤智者；诸比丘，摩诃迦旃延是大智慧者。诸比丘，你们若就此义理来问我，我也会如摩诃迦旃延所解说的那样解说。这正是其义，你们应当如是受持。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说了这番话。那些比丘心意喜悦，对世尊所说欢喜信受。

මහාකච්චානභද්දෙකරත්තසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං.

摩诃迦旃延贤善一夜经第三终。

4. ලොමසකඞ්ගියභද්දෙකරත්තසුත්තං

4. 卢迦强耆贤善一夜经

286. එවං [Pg.240] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ලොමසකඞ්ගියො සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. අථ ඛො චන්දනො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං නිග්‍රොධාරාමං ඔභාසෙත්වා යෙනායස්මා ලොමසකඞ්ගියො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො චන්දනො දෙවපුත්තො ආයස්මන්තං ලොමසකඞ්ගියං එතදවොච – ‘‘ධාරෙසි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්චා’’ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, ධාරෙමි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. ත්වං පනාවුසො, ධාරෙසි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්චා’’ති? ‘‘අහම්පි ඛො, භික්ඛු, න ධාරෙමි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. ධාරෙසි පන ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තියො ගාථා’’ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, ධාරෙමි භද්දෙකරත්තියො ගාථා. ත්වං පනාවුසො, ධාරෙසි භද්දෙකරත්තියො ගාථා’’ති? ‘‘ධාරෙමි ඛො අහං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තියො ගාථා’’ති. ‘‘යථා කථං පන ත්වං, ආවුසො, ධාරෙසි භද්දෙකරත්තියො ගාථා’’ති? ‘‘එකමිදං, භික්ඛු, සමයං භගවා දෙවෙසු තාවතිංසෙසු විහරති පාරිච්ඡත්තකමූලෙ පණ්ඩුකම්බලසිලායං. තත්‍ර භගවා දෙවානං තාවතිංසානං භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච අභාසි –

286. 如是我闻。一时，世尊住于舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独(Anāthapiṇḍika)园。尔时，具寿Lomasakaṅgiya住于释迦族(Sakkesu)迦毗罗卫(Kapilavatthu)的尼拘律园。其时，旃檀(Candana)天子于后夜时分，身色胜妙，遍照整个尼拘律园后，来到具寿Lomasakaṅgiya之处，到已，立于一旁。立于一旁的旃檀天子对具寿Lomasakaṅgiya说此言：“比丘，您忆持贤善一夜(Bhaddekaratta)的纲要与广解吗？”“贤友，我不忆持贤善一夜的纲要与广解。贤友，您忆持贤善一夜的纲要与广解吗？”“比丘，我亦不忆持贤善一夜的纲要与广解。比丘，但您忆持贤善一夜的诸偈颂吗？”“贤友，我不忆持贤善一夜的诸偈颂。贤友，您忆持贤善一夜的诸偈颂吗？”“比丘，我忆持贤善一夜的诸偈颂。”“贤友，您是如何忆持贤善一夜的诸偈颂的呢？”“比丘，一时，世尊住于三十三天(Tāvatiṃsa)，于巴瑞恰达树(Pāricchattaka)下的班度甘巴拉(Paṇḍukambalasilā)石座上。在那里，世尊为三十三天的诸天宣说了贤善一夜的纲要与广解——”

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය, නප්පටිකඞ්ඛෙ අනාගතං;

යදතීතං පහීනං තං, අප්පත්තඤ්ච අනාගතං.

“不应追逐于过去，不应希求于未来；过去者已舍离，未来者尚未至。

‘‘පච්චුප්පන්නඤ්ච යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

“于现在之法，于彼彼处观，不为所动摇，知此当增广。

‘‘අජ්ජෙව කිච්චමාතප්පං, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

න හි නො සඞ්ගරං තෙන, මහාසෙනෙන මච්චුනා.

“今日即应精勤，谁知明日死？我等与彼大军死神，实无约定。

‘‘එවං විහාරිං ආතාපිං, අහොරත්තමතන්දිතං;

තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“如是安住者，勇猛精勤，昼夜不懈；寂静之牟尼，说彼实为贤善一夜者。”

‘‘එවං ඛො අහං, භික්ඛු, ධාරෙමි භද්දෙකරත්තියො ගාථා. උග්ගණ්හාහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච; පරියාපුණාහි ත්වං[Pg.241], භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච; ධාරෙහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. අත්ථසංහිතො, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසො ච විභඞ්ගො ච ආදිබ්‍රහ්මචරියකො’’ති. ඉදමවොච චන්දනො දෙවපුත්තො. ඉදං වත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

“比丘，我正是这样忆持贤善一夜的偈颂。比丘，你当学习贤善一夜的纲要与分别；比丘，你当通晓贤善一夜的纲要与分别；比丘，你当受持贤善一夜的纲要与分别。比丘，贤善一夜的纲要与分别是与义相应的，是梵行的开端。”栴檀(Candana)天子说了这番话。说完后，就在那里消失了。

287. අථ ඛො ආයස්මා ලොමසකඞ්ගියො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන සාවත්ථි තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන සාවත්ථි ජෙතවනං අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ලොමසකඞ්ගියො භගවන්තං එතදවොච –

287. 尔后，具寿毛耸(Lomasakaṅgiya)于彼夜过后，收拾好住处，取了衣钵，向舍卫城(Sāvatthī)游行而去。次第游行，来到舍卫城祇陀林给孤独园，去到世尊那里，稽首顶礼世尊后，坐于一旁。坐于一旁的具寿毛耸对世尊说道：

‘‘එකමිදාහං, භන්තෙ, සමයං සක්කෙසු විහරාමි කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. අථ ඛො, භන්තෙ, අඤ්ඤතරො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං නිග්‍රොධාරාමං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො, භන්තෙ, සො දෙවපුත්තො මං එතදවොච – ‘ධාරෙසි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්චා’ති? එවං වුත්තෙ අහං, භන්තෙ, තං දෙවපුත්තං එතදවොචං – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, ධාරෙමි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. ත්වං පනාවුසො, ධාරෙසි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්චා’ති? ‘අහම්පි ඛො, භික්ඛු, න ධාරෙමි භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. ධාරෙසි පන ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තියො ගාථා’ති? ‘න ඛො අහං, ආවුසො, ධාරෙමි භද්දෙකරත්තියො ගාථා. ත්වං පනාවුසො, ධාරෙසි භද්දෙකරත්තියො ගාථා’ති? ‘ධාරෙමි ඛො අහං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තියො ගාථා’ති. ‘යථා කථං පන ත්වං, ආවුසො, ධාරෙසි භද්දෙකරත්තියො ගාථා’ති? එකමිදං, භික්ඛු, සමයං භගවා දෙවෙසු තාවතිංසෙසු විහරති පාරිච්ඡත්තකමූලෙ පණ්ඩුකම්බලසිලායං. තත්‍ර ඛො භගවා දෙවානං තාවතිංසානං භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච අභාසි –

“世尊，有一次我住在释迦族的迦毗罗卫尼拘律园。世尊，那时有一位天子，在深夜时分，容色绝佳，照亮了整个尼拘律园，然后来到我这里，站在一旁。世尊，站在一旁的那位天子对我说：‘比丘，你受持《贤善一夜经》的纲要与广解吗？’世尊，我这样回答那位天子：‘贤友，我不受持《贤善一夜经》的纲要与广解。贤友，你受持《贤善一夜经》的纲要与广解吗？’‘比丘，我也不受持《贤善一夜经》的纲要与广解。比丘，你受持《贤善一夜经》的偈颂吗？’‘贤友，我不受持《贤善一夜经》的偈颂。贤友，你受持《贤善一夜经》的偈颂吗？’‘比丘，我受持《贤善一夜经》的偈颂。’‘贤友，你又是如何受持《贤善一夜经》的偈颂的呢？’‘比丘，有一次世尊住在三十三天，在巴瑞恰达树下的班都甘巴拉石座(paṇḍukambalasilā)上。在那里，世尊为三十三天的天神们宣说了《贤善一夜经》的纲要与广解：”

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය…පෙ…තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“‘不应追忆过去……彼实为一夜贤善者，寂静牟尼如是说。’”

‘‘එවං ඛො අහං, භික්ඛු, ධාරෙමි භද්දෙකරත්තියො ගාථා. උග්ගණ්හාහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච; පරියාපුණාහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස [Pg.242] උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච; ධාරෙහි ත්වං, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච. අත්ථසංහිතො, භික්ඛු, භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසො ච විභඞ්ගො ච ආදිබ්‍රහ්මචරියකො’ති. ඉදමවොච, භන්තෙ, සො දෙවපුත්තො; ඉදං වත්වා තත්ථෙවන්තරධායි. සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා භද්දෙකරත්තස්ස උද්දෙසඤ්ච විභඞ්ගඤ්ච දෙසෙතූ’’ති.

“‘比丘，我正是如此受持《贤善一夜》（Bhaddekaratta）的诸偈颂。比丘，你当学习《贤善一夜》的纲要与解说；比丘，你当通晓《贤善一夜》的纲要与解说；比丘，你当受持《贤善一夜》的纲要与解说。比丘，《贤善一夜》的纲要与解说与义利相应，是梵行的开端。’世尊，那位天子说了这番话；说完此话，就在那里消失了。善哉，世尊！请世尊为我开示《贤善一夜》的纲要与解说。”

288. ‘‘ජානාසි පන ත්වං, භික්ඛු, තං දෙවපුත්ත’’න්ති? ‘‘න ඛො අහං, භන්තෙ, ජානාමි තං දෙවපුත්ත’’න්ති. ‘‘චන්දනො නාම සො, භික්ඛු, දෙවපුත්තො. චන්දනො, භික්ඛු, දෙවපුත්තො අට්ඨිං කත්වා මනසිකත්වා සබ්බචෙතසා සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති. තෙන හි, භික්ඛු, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ලොමසකඞ්ගියො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

288. “比丘，你可认识那位天子？”“世尊，我不认识那位天子。”“比丘，那位天子名叫旃檀（Candana）。比丘，旃檀天子恭敬地、全心全意地倾耳听闻正法。那么，比丘，你当谛听，善作意，我将要宣说。”“是的，世尊。”具寿卢摩色刚耆（Lomasakaṅgiya）回答世尊。世尊说了这番话：

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය, නප්පටිකඞ්ඛෙ අනාගතං;

යදතීතං පහීනං තං, අප්පත්තඤ්ච අනාගතං.

“不应追随于过去，不应期盼于未来；过去者已舍，未来者未至。

‘‘පච්චුප්පන්නඤ්ච යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

“于现在之法，处处以慧观；了知其不动摇、不扰乱，智者应令增长。

‘‘අජ්ජෙව කිච්චමාතප්පං, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

න හි නො සඞ්ගරං තෙන, මහාසෙනෙන මච්චුනා;

“今日即应勤勇，谁知明日死？实无法与彼大军死神有任何约定；

‘‘එවං විහාරිං ආතාපිං, අහොරත්තමතන්දිතං;

තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනි’’.

“如是住者，精勤、昼夜不懈怠，彼实为贤善一夜者，寂静牟尼如是说。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛු, අතීතං අන්වාගමෙති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛු, අතීතං අන්වාගමෙති. කථඤ්ච, භික්ඛු, අතීතං නාන්වාගමෙති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛු, අතීතං නාන්වාගමෙති. කථඤ්ච, භික්ඛු, අනාගතං පටිකඞ්ඛති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛු, අනාගතං පටිකඞ්ඛති. කථඤ්ච, භික්ඛු, අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛු, අනාගතං නප්පටිකඞ්ඛති. කථඤ්ච, භික්ඛු, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛු, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු සංහීරති. කථඤ්ච, භික්ඛු, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛු, පච්චුප්පන්නෙසු ධම්මෙසු න සංහීරති.

“比丘，如何追逐过去？……如是，比丘，追逐过去。比丘，如何不追逐过去？……如是，比丘，不追逐过去。比丘，如何希求未来？……如是，比丘，希求未来。比丘，如何不希求未来？……如是，比丘，不希求未来。比丘，如何为现在诸法所牵引？……如是，比丘，为现在诸法所牵引。比丘，如何不为现在诸法所牵引？……如是，比丘，不为现在诸法所牵引。”

‘‘අතීතං නාන්වාගමෙය්‍ය, නප්පටිකඞ්ඛෙ අනාගතං;

යදතීතං පහීනං තං, අප්පත්තඤ්ච අනාගතං.

“不应追逐过去，不应希求未来；过去已被舍，未来尚未至。

‘‘පච්චුප්පන්නඤ්ච [Pg.243] යො ධම්මං, තත්ථ තත්ථ විපස්සති;

අසංහීරං අසංකුප්පං, තං විද්වා මනුබ්‍රූහයෙ.

“于现在之法，于彼彼处而彻见；不为所引，不动摇，知此者应令增长。

‘‘අජ්ජෙව කිච්චමාතප්පං, කො ජඤ්ඤා මරණං සුවෙ;

න හි නො සඞ්ගරං තෙන, මහාසෙනෙන මච්චුනා.

“今日即应精勤，谁知明日死？实不与彼大军死神有约定。

‘‘එවං විහාරිං ආතාපිං, අහොරත්තමතන්දිතං;

තං වෙ භද්දෙකරත්තොති, සන්තො ආචික්ඛතෙ මුනී’’ති.

“如是热忱而住，昼夜不懈怠；寂静之牟尼称彼实为‘贤善一夜者’。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ලොමසකඞ්ගියො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说了此语。具寿龙毛(Lomasakaṅgiyo)心生欢喜，欣悦于世尊所说。

ලොමසකඞ්ගියභද්දෙකරත්තසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

《龙毛贤善一夜经》第四，终。

5. චූළකම්මවිභඞ්ගසුත්තං

5. 小业分别经

289. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ, අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච –

289. 如是我闻。一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，多迭亚子须婆童子(Subho māṇavo todeyyaputto)往诣世尊处。诣已，与世尊俱相问候，交换友善忆念之语后，坐于一面。坐于一面已，多迭亚子须婆童子对世尊说——

‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු කො පච්චයො යෙන මනුස්සානංයෙව සතං මනුස්සභූතානං දිස්සන්ති හීනප්පණීතතා? දිස්සන්ති හි, භො ගොතම, මනුස්සා අප්පායුකා, දිස්සන්ති දීඝායුකා; දිස්සන්ති බව්හාබාධා, දිස්සන්ති අප්පාබාධා; දිස්සන්ති දුබ්බණ්ණා, දිස්සන්ති වණ්ණවන්තො; දිස්සන්ති අප්පෙසක්ඛා, දිස්සන්ති මහෙසක්ඛා; දිස්සන්ති අප්පභොගා, දිස්සන්ති මහාභොගා; දිස්සන්ති නීචකුලීනා, දිස්සන්ති උච්චාකුලීනා; දිස්සන්ති දුප්පඤ්ඤා, දිස්සන්ති පඤ්ඤවන්තො. කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු කො පච්චයො යෙන මනුස්සානංයෙව සතං මනුස්සභූතානං දිස්සන්ති හීනප්පණීතතා’’ති?

“尊者乔达摩，是何因何缘，于同为人类的众生中，却有卑劣与贤善之别？尊者乔达摩，诚然可见，人有短寿者，亦有长寿者；有多病者，亦有少病者；有貌丑者，亦有貌美者；有势弱者，亦有势强者；有财富少者，亦有财富多者；有出身卑下者，亦有出身高贵者；有愚痴者，亦有智慧者。尊者乔达摩，是何因何缘，于同为人类的众生中，却有卑劣与贤善之别？”

‘‘කම්මස්සකා[Pg.244], මාණව, සත්තා කම්මදායාදා කම්මයොනී කම්මබන්ධූ කම්මප්පටිසරණා. කම්මං සත්තෙ විභජති යදිදං – හීනප්පණීතතායාති. න ඛො අහං ඉමස්ස භොතො ගොතමස්ස සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. සාධු මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතු යථා අහං ඉමස්ස භොතො ගොතමස්ස සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානෙය්‍ය’’න්ති.

“青年，众生以业为己有，以业为继承，以业为起源，以业为亲属，以业为皈依。正是业，将众生区分为卑劣与贤善。对于尊者乔达摩所简略宣说而未详细分别的义理，我未能详细了知。善哉，愿尊者乔达摩为我说法，使我能详细了知尊者乔达摩所简略宣说而未详细分别的义理。”

290. ‘‘තෙන හි, මාණව, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

290. “那么，青年，你且谛听，善作意之，我当为说。”“是的，尊者。”多迭亚之子须婆青年向世尊应诺。世尊如是说：

‘‘ඉධ, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා පාණාතිපාතී හොති ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති අප්පායුකො හොති. අප්පායුකසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – පාණාතිපාතී හොති ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො පාණභූතෙසු.

青年，于此，或有女人、男人，是杀生者，残忍，手沾血腥，专事杀戮打击，于诸有情无有怜悯。彼人由于此业，如此圆满、如此受持，身坏命终之后，投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。若彼身坏命终之后，不投生于苦界、恶趣、堕处、地狱，而得为人，则无论生于何处皆为短寿。青年，此乃导致短寿之道，即：是杀生者，残忍，手沾血腥，专事杀戮打击，于诸有情无有怜悯。

‘‘ඉධ පන, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති දීඝායුකො හොති. දීඝායුකසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති.

复次，青年，于此，或有女人、男人，舍离杀生，戒除杀生，已舍刀杖，有惭具悲，为利益怜悯一切有情而住。彼人由于此业，如此圆满、如此受持，身坏命终之后，投生于善趣、天界。若彼身坏命终之后，不投生于善趣、天界，而得为人，则无论生于何处皆得长寿。青年，此乃导致长寿之道，即：舍离杀生，戒除杀生，已舍刀杖，有惭具悲，为利益怜悯一切有情而住。

291. ‘‘ඉධ[Pg.245], මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා සත්තානං විහෙඨකජාතිකො හොති, පාණිනා වා ලෙඩ්ඩුනා වා දණ්ඩෙන වා සත්ථෙන වා. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති බව්හාබාධො හොති. බව්හාබාධසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – සත්තානං විහෙඨකජාතිකො හොති පාණිනා වා ලෙඩ්ඩුනා වා දණ්ඩෙන වා සත්ථෙන වා.

291. 年轻人，在此，有些女人或男人，有恼害众生的习性，以手、土块、棍棒或刀剑为之。他由于此业，如此圆满、如此受持，身坏命终之后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱。如果身坏命终之后没有投生到恶趣、恶道、堕处、地狱，而是转生为人，无论在哪里再生，都会多病。年轻人，此即导向多病之行道，也就是：有恼害众生的习性，以手、土块、棍棒或刀剑为之。

‘‘ඉධ පන, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා සත්තානං අවිහෙඨකජාතිකො හොති පාණිනා වා ලෙඩ්ඩුනා වා දණ්ඩෙන වා සත්ථෙන වා. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති අප්පාබාධො හොති. අප්පාබාධසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – සත්තානං අවිහෙඨකජාතිකො හොති පාණිනා වා ලෙඩ්ඩුනා වා දණ්ඩෙන වා සත්ථෙන වා.

再者，年轻人，在此，有些女人或男人，没有恼害众生的习性，不以手、土块、棍棒或刀剑为之。他由于此业，如此圆满、如此受持，身坏命终之后，投生到善趣、天界。如果身坏命终之后没有投生到善趣、天界，而是转生为人，无论在哪里再生，都会少病。年轻人，此即导向少病之行道，也就是：没有恼害众生的习性，不以手、土块、棍棒或刀剑为之。

292. ‘‘ඉධ, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා කොධනො හොති උපායාසබහුලො. අප්පම්පි වුත්තො සමානො අභිසජ්ජති කුප්පති බ්‍යාපජ්ජති පතිට්ඨීයති කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති දුබ්බණ්ණො හොති. දුබ්බණ්ණසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – කොධනො හොති උපායාසබහුලො; අප්පම්පි වුත්තො සමානො අභිසජ්ජති කුප්පති බ්‍යාපජ්ජති පතිට්ඨීයති කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති.

292. 青年，在此，某些女子或男子，易怒且多苦恼；即使被说了一点点，也会恼恨、发怒、嗔恚、心怀怨恨，并显露愤怒、憎恶与不悦。他由于此业，如此圆满、如此受持，身坏命终之后，投生到恶处、恶趣、堕处、地狱。如果身坏命终之后没有投生到恶处、恶趣、堕处、地狱，而是来到人中，无论在哪里投生，都会相貌丑陋。青年，这就是导致相貌丑陋的行道，即：易怒且多苦恼；即使被说了一点点，也会恼恨、发怒、嗔恚、心怀怨恨，并显露愤怒、憎恶与不悦。

‘‘ඉධ පන, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා අක්කොධනො හොති අනුපායාසබහුලො; බහුම්පි වුත්තො සමානො නාභිසජ්ජති න කුප්පති න බ්‍යාපජ්ජති න පතිට්ඨීයති න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා [Pg.246] සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති පාසාදිකො හොති. පාසාදිකසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – අක්කොධනො හොති අනුපායාසබහුලො; බහුම්පි වුත්තො සමානො නාභිසජ්ජති න කුප්පති න බ්‍යාපජ්ජති න පතිට්ඨීයති න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති.

再者，青年，在此，某些女子或男子，不嗔怒且少有苦恼；即使被说了许多，也不恼恨、不发怒、不嗔恚、不心怀怨恨，不显露愤怒、憎恶与不悦。他以此业，如此圆满、如此受持，身坏命终之后，投生到善趣、天界。如果身坏命终之后没有投生到善趣、天界，而是来到人中，无论在哪里投生，都会相貌庄严。青年，这就是导致相貌庄严的行道，即：不嗔怒且少有苦恼；即使被说了许多，也不恼恨、不发怒、不嗔恚、不心怀怨恨，不显露愤怒、憎恶与不悦。

293. ‘‘ඉධ, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා ඉස්සාමනකො හොති; පරලාභසක්කාරගරුකාරමානනවන්දනපූජනාසු ඉස්සති උපදුස්සති ඉස්සං බන්ධති. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති අප්පෙසක්ඛො හොති. අප්පෙසක්ඛසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – ඉස්සාමනකො හොති; පරලාභසක්කාරගරුකාරමානනවන්දනපූජනාසු ඉස්සති උපදුස්සති ඉස්සං බන්ධති.

293. 青年，于此，某一女人或男人心怀嫉妒；于他人所得之利养、恭敬、尊重、礼敬、供养，心生嫉妒、加以诋毁，并心怀怨恨。彼因其如此圆满、如此受持之业，身坏命终之后，投生于恶趣、恶道、堕处、地狱。若其身坏命终之后，不生于恶趣、恶道、堕处、地狱，而再生为人，则无论生于何处，皆缺少威势。青年，此乃导致缺少威势之道，即：心怀嫉妒；于他人所得之利养、恭敬、尊重、礼敬、供养，心生嫉妒、加以诋毁，并心怀怨恨。

‘‘ඉධ පන, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා අනිස්සාමනකො හොති; පරලාභසක්කාරගරුකාරමානනවන්දනපූජනාසු න ඉස්සති න උපදුස්සති න ඉස්සං බන්ධති. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති මහෙසක්ඛො හොති. මහෙසක්ඛසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – අනිස්සාමනකො හොති; පරලාභසක්කාරගරුකාරමානනවන්දනපූජනාසු න ඉස්සති න උපදුස්සති න ඉස්සං බන්ධති.

再者，青年，于此，某一女人或男人不怀嫉妒；于他人所得之利养、恭敬、尊重、礼敬、供养，不生嫉妒、不加诋毁，不心怀怨恨。彼因其如此圆满、如此受持之业，身坏命终之后，投生于善趣、天界。若其身坏命终之后，不生于善趣、天界，而再生为人，则无论生于何处，皆大有威势。青年，此乃导致大有威势之道，即：不怀嫉妒；于他人所得之利养、恭敬、尊重、礼敬、供养，不生嫉妒、不加诋毁，不心怀怨恨。

294. ‘‘ඉධ, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා න දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති අප්පභොගො හොති. අප්පභොගසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං [Pg.247] – න දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං.

294. 青年，在此世间，有某类女人或男人不向沙门或婆罗门布施饮食、衣服、车乘、花鬘、香料、涂香、床座、住所、灯明。他因那如此完成、如此受持的业，身坏命终之后，往生到苦界、恶趣、堕处、地狱。若身坏命终之后不往生到苦界、恶趣、堕处、地狱，而来到人中，则无论投生何处，都财富微少。青年，此即是导向财富微少的行道，也就是：不向沙门或婆罗门布施饮食、衣服、车乘、花鬘、香料、涂香、床座、住所、灯明。

‘‘ඉධ පන, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති මහාභොගො හොති. මහාභොගසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං.

再者，青年，在此世间，有某类女人或男人向沙门或婆罗门布施饮食、衣服、车乘、花鬘、香料、涂香、床座、住所、灯明。他因那如此完成、如此受持的业，身坏命终之后，往生到善趣、天界。若身坏命终之后不往生到善趣、天界，而来到人中，则无论投生何处，都财富广大。青年，此即是导向财富广大的行道，也就是：向沙门或婆罗门布施饮食、衣服、车乘、花鬘、香料、涂香、床座、住所、灯明。

295. ‘‘ඉධ, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා ථද්ධො හොති අතිමානී – අභිවාදෙතබ්බං න අභිවාදෙති, පච්චුට්ඨාතබ්බං න පච්චුට්ඨෙති, ආසනාරහස්ස න ආසනං දෙති, මග්ගාරහස්ස න මග්ගං දෙති, සක්කාතබ්බං න සක්කරොති, ගරුකාතබ්බං න ගරුකරොති, මානෙතබ්බං න මානෙති, පූජෙතබ්බං න පූජෙති. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති නීචකුලීනො හොති. නීචකුලීනසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – ථද්ධො හොති අතිමානී; අභිවාදෙතබ්බං න අභිවාදෙති, පච්චුට්ඨාතබ්බං න පච්චුට්ඨෙති, ආසනාරහස්ස න ආසනං දෙති, මග්ගාරහස්ස න මග්ගං දෙති, සක්කාතබ්බං න සක්කරොති, ගරුකාතබ්බං න ගරුකරොති, මානෙතබ්බං න මානෙති, පූජෙතබ්බං න පූජෙති.

295. “青年，在此，某些人，无论是女子或男子，顽固而极度傲慢：不礼敬应礼敬者，不起迎应起迎者，不让座于应让座者，不让路于应让路者，不尊敬应尊敬者，不敬重应敬重者，不礼遇应礼遇者，不供养应供养者。他以此业，如此圆满具足、如此受持，身坏命终，投生到苦界、恶趣、堕处、地狱。若身坏命终后不投生到苦界、恶趣、堕处、地狱，倘若转生为人，无论投生何处，都会出身低贱。青年，此即导致出身低贱的行道，即是：顽固而极度傲慢；不礼敬应礼敬者，不起迎应起迎者，不让座于应让座者，不让路于应让路者，不尊敬应尊敬者，不敬重应敬重者，不礼遇应礼遇者，不供养应供养者。”

‘‘ඉධ පන, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා අත්ථද්ධො හොති අනතිමානී; අභිවාදෙතබ්බං අභිවාදෙති, පච්චුට්ඨාතබ්බං පච්චුට්ඨෙති, ආසනාරහස්ස ආසනං දෙති, මග්ගාරහස්ස මග්ගං දෙති, සක්කාතබ්බං සක්කරොති, ගරුකාතබ්බං ගරුකරොති, මානෙතබ්බං මානෙති, පූජෙතබ්බං පූජෙති. සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං [Pg.248] ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති උච්චාකුලීනො හොති. උච්චාකුලීනසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – අත්ථද්ධො හොති අනතිමානී; අභිවාදෙතබ්බං අභිවාදෙති, පච්චුට්ඨාතබ්බං පච්චුට්ඨෙති, ආසනාරහස්ස ආසනං දෙති, මග්ගාරහස්ස මග්ගං දෙති, සක්කාතබ්බං සක්කරොති, ගරුකාතබ්බං ගරුකරොති, මානෙතබ්බං මානෙති, පූජෙතබ්බං පූජෙති.

再者，青年，于此，有某类人，无论是女子或男子，不顽固、不极度傲慢：礼敬应受礼敬者，起立迎接应受迎接者，让座于应得座位者，让路于应得道路者，尊敬应受尊敬者，敬重应受敬重者，尊重应受尊重者，供养应受供养者。他因圆满受持此业，身坏命终后，投生于善趣、天界。倘若身坏命终后，不投生于善趣、天界，而来到人中，则无论投生何处，都将出身高贵。青年，此即导向出身高贵的行道，亦即：不顽固、不极度傲慢；礼敬应受礼敬者，起立迎接应受迎接者，让座于应得座位者，让路于应得道路者，尊敬应受尊敬者，敬重应受敬重者，尊重应受尊重者，供养应受供养者。

296. ‘‘ඉධ, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා උපසඞ්කමිත්වා න පරිපුච්ඡිතා හොති – ‘කිං, භන්තෙ, කුසලං, කිං අකුසලං; කිං සාවජ්ජං, කිං අනවජ්ජං; කිං සෙවිතබ්බං, කිං න සෙවිතබ්බං; කිං මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය හොති, කිං වා පන මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය හොතී’ති? සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති දුප්පඤ්ඤො හොති. දුප්පඤ්ඤසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා උපසඞ්කමිත්වා න පරිපුච්ඡිතා හොති – ‘කිං, භන්තෙ, කුසලං, කිං අකුසලං; කිං සාවජ්ජං, කිං අනවජ්ජං; කිං සෙවිතබ්බං, කිං න සෙවිතබ්බං; කිං මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය හොති, කිං වා පන මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය හොතී’’’ති?

296. “青年，在此，某些人，无论是女子或男子，亲近沙门或婆罗门，却不询问：‘大德，什么是善？什么是不善？何者有罪？何者无罪？何者应奉行？何者不应奉行？我若行何事，将长久地带来不利与苦？我若行何事，将长久地带来利益与乐？’他以此业，如此完成、如此受持，身坏命终，投生到苦界、恶趣、堕处、地狱。若身坏命终后不投生到苦界、恶趣、堕处、地狱，若转生为人，无论投生何处，都会是无慧者。青年，此即是导向无慧的行道，即：亲近沙门或婆罗门，却不询问：‘大德，什么是善？什么是不善？何者有罪？何者无罪？何者应奉行？何者不应奉行？我若行何事，将长久地带来不利与苦？我若行何事，将长久地带来利益与乐？’”

‘‘ඉධ පන, මාණව, එකච්චො ඉත්ථී වා පුරිසො වා සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා උපසඞ්කමිත්වා පරිපුච්ඡිතා හොති – ‘කිං, භන්තෙ, කුසලං, කිං අකුසලං; කිං සාවජ්ජං, කිං අනවජ්ජං; කිං සෙවිතබ්බං, කිං න සෙවිතබ්බං; කිං මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය හොති, කිං වා පන මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය හොතී’ති? සො තෙන කම්මෙන එවං සමත්තෙන එවං සමාදින්නෙන කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. නො චෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, සචෙ මනුස්සත්තං ආගච්ඡති යත්ථ යත්ථ පච්චාජායති මහාපඤ්ඤො හොති. මහාපඤ්ඤසංවත්තනිකා එසා, මාණව, පටිපදා යදිදං – සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වා උපසඞ්කමිත්වා පරිපුච්ඡිතා හොති – ‘කිං, භන්තෙ, කුසලං, කිං අකුසලං; කිං සාවජ්ජං, කිං අනවජ්ජං; කිං සෙවිතබ්බං[Pg.249], කිං න සෙවිතබ්බං; කිං මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය හොති, කිං වා පන මෙ කරීයමානං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය හොතී’’’ති?

“再者，青年，在此，有某位女子或男子，会去到沙门或婆罗门处请教：‘尊者，什么是善，什么是不善？什么是有过失的，什么是无过失的？什么应行，什么不应行？我做什么，会长久地为我带来不利与痛苦？又或者，我做什么，会长久地为我带来利益与安乐？’他因这如此圆满、如此受持的业，在身坏命终之后，投生于善趣、天界。如果他身坏命终之后，没有投生于善趣、天界，而是来到人中，那么无论他投生何处，都会有大智慧。青年，此即导向大智慧的行道，也就是：去到沙门或婆罗门处请教：‘尊者，什么是善，什么是不善？什么是有过失的，什么是无过失的？什么应行，什么不应行？我做什么，会长久地为我带来不利与痛苦？又或者，我做什么，会长久地为我带来利益与安乐？’”

297. ‘‘ඉති ඛො, මාණව, අප්පායුකසංවත්තනිකා පටිපදා අප්පායුකත්තං උපනෙති, දීඝායුකසංවත්තනිකා පටිපදා දීඝායුකත්තං උපනෙති; බව්හාබාධසංවත්තනිකා පටිපදා බව්හාබාධත්තං උපනෙති, අප්පාබාධසංවත්තනිකා පටිපදා අප්පාබාධත්තං උපනෙති; දුබ්බණ්ණසංවත්තනිකා පටිපදා දුබ්බණ්ණත්තං උපනෙති, පාසාදිකසංවත්තනිකා පටිපදා පාසාදිකත්තං උපනෙති; අප්පෙසක්ඛසංවත්තනිකා පටිපදා අප්පෙසක්ඛත්තං උපනෙති, මහෙසක්ඛසංවත්තනිකා පටිපදා මහෙසක්ඛත්තං උපනෙති; අප්පභොගසංවත්තනිකා පටිපදා අප්පභොගත්තං උපනෙති, මහාභොගසංවත්තනිකා පටිපදා මහාභොගත්තං උපනෙති; නීචකුලීනසංවත්තනිකා පටිපදා නීචකුලීනත්තං උපනෙති, උච්චාකුලීනසංවත්තනිකා පටිපදා උච්චාකුලීනත්තං උපනෙති; දුප්පඤ්ඤසංවත්තනිකා පටිපදා දුප්පඤ්ඤත්තං උපනෙති, මහාපඤ්ඤසංවත්තනිකා පටිපදා මහාපඤ්ඤත්තං උපනෙති. කම්මස්සකා, මාණව, සත්තා කම්මදායාදා කම්මයොනී කම්මබන්ධූ කම්මප්පටිසරණා. කම්මං සත්තෙ විභජති යදිදං – හීනප්පණීතතායා’’ති.

297. “是故，青年，导向短寿的行道引至短寿，导向长寿的行道引至长寿；导向多病的行道引至多病，导向少病的行道引至少病；导向丑陋的行道引至丑陋，导向端庄的行道引至端庄；导向少威势的行道引至少威势，导向大威势的行道引至大威势；导向少财富的行道引至少财富，导向大财富的行道引至大财富；导向出身低贱的行道引至出身低贱，导向出身高贵的行道引至出身高贵；导向无慧的行道引至无慧，导向大慧的行道引至大慧。青年，诸有情是业的所有者，业的继承者，以业为起源，以业为亲属，以业为归依。业分别诸有情，使之有低劣与高胜之别。”

එවං වුත්තෙ, සුභො මාණවො තොදෙය්‍යපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – ‘චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති; එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

世尊如此说后，多迭亚之子苏婆青年对世尊说：“胜哉，乔达摩尊者！胜哉，乔达摩尊者！乔达摩尊者，譬如扶正颠倒，或揭示覆盖，或为迷者指路，或于暗中持油灯，令有目者得见诸色。正是如此，乔达摩尊者以种种方式开示了法。我今归依乔达摩尊者、法与比丘僧团。愿乔达摩尊者忆持我为优婆塞，从今日起，终生归依。”

චූළකම්මවිභඞ්ගසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

《小业分别经》第五终。

6. මහාකම්මවිභඞ්ගසුත්තං

6. 大业分别经

298. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සමිද්ධි අරඤ්ඤකුටිකායං [Pg.250] විහරති. අථ ඛො පොතලිපුත්තො පරිබ්බාජකො ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො යෙනායස්මා සමිද්ධි තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සමිද්ධිනා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො පොතලිපුත්තො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං සමිද්ධිං එතදවොච – ‘‘සම්මුඛා මෙතං, ආවුසො සමිද්ධි, සමණස්ස ගොතමස්ස සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ‘මොඝං කායකම්මං මොඝං වචීකම්මං, මනොකම්මමෙව සච්ච’න්ති. අත්ථි ච සා සමාපත්ති යං සමාපත්තිං සමාපන්නො න කිඤ්චි වෙදියතී’’ති? ‘‘මා හෙවං, ආවුසො පොතලිපුත්ත, අවච; (මා හෙවං, ආවුසො පොතලිපුත්ත, අවච;) මා භගවන්තං අබ්භාචික්ඛි. න හි සාධු භගවතො අබ්භක්ඛානං. න හි භගවා එවං වදෙය්‍ය – ‘මොඝං කායකම්මං මොඝං වචීකම්මං, මනොකම්මමෙව සච්ච’න්ති. අත්ථි ච ඛො සා, ආවුසො, සමාපත්ති යං සමාපත්තිං සමාපන්නො න කිඤ්චි වෙදියතී’’ති. ‘‘කීවචිරං පබ්බජිතොසි, ආවුසො සමිද්ධී’’ති? ‘‘න චිරං, ආවුසො! තීණි වස්සානී’’ති. ‘‘එත්ථ දානි මයං ථෙරෙ භික්ඛූ කිං වක්ඛාම, යත්‍ර හි නාම එවංනවො භික්ඛු සත්ථාරං පරිරක්ඛිතබ්බං මඤ්ඤිස්සති. සඤ්චෙතනිකං, ආවුසො සමිද්ධි, කම්මං කත්වා කායෙන වාචාය මනසා කිං සො වෙදියතී’’ති? ‘‘සඤ්චෙතනිකං, ආවුසො පොතලිපුත්ත, කම්මං කත්වා කායෙන වාචාය මනසා දුක්ඛං සො වෙදියතී’’ති. අථ ඛො පොතලිපුත්තො පරිබ්බාජකො ආයස්මතො සමිද්ධිස්ස භාසිතං නෙව අභිනන්දි නප්පටික්කොසි; අනභිනන්දිත්වා අප්පටික්කොසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

298. 如是我闻。一时，世尊住在王舍城（Rājagaha）竹林（Veḷuvana）的迦兰陀饲喂处（Kalandakanivāpa）。尔时，具寿三弥提（Samiddhi）住在林野孤邸中。其时，游行者波多利子（Potaliputta）经行漫步，前往具寿三弥提之处。抵达后，与具寿三弥提互相问候，交换了亲切友好的言辞，然后在一旁坐下。坐于一旁的游行者波多利子对具寿三弥提说了这番话：“贤友三弥提，我曾当面从沙门乔达摩那里听闻，当面领受此言：‘身业是徒劳的，语业是徒劳的，唯有意业是真实的。’并且，存在一种等至，进入此等至者，不感受任何事物。”“贤友波多利子，切莫如此说，切莫诽谤世尊。诽谤世尊，实为不善。世尊不会如此说：‘身业是徒劳的，语业是徒劳的，唯有意业是真实的。’然而，贤友，确实存在那种等至，进入此等至者，不感受任何事物。”“贤友三弥提，你出家多久了？”“不久，贤友，三年而已。”“既然一位这么新的比丘都认为应当护卫导师，那我们现在对长老比丘们还能说什么呢？贤友三弥提，以身、语、意造作了有思之业后，他会感受什么呢？”“贤友波多利子，以身、语、意造作了有思之业后，他会感受苦。”其后，游行者波多利子对具寿三弥提所说的话，既不赞同，亦不反对。他不赞同也不反对，便从座位上起身离去。

299. අථ ඛො ආයස්මා සමිද්ධි අචිරපක්කන්තෙ පොතලිපුත්තෙ පරිබ්බාජකෙ යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සමිද්ධි යාවතකො අහොසි පොතලිපුත්තෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං ආයස්මතො ආනන්දස්ස ආරොචෙසි.

299. 尔时，在遍行者波多利子(Potaliputta)离去不久，具寿三弥提(Samiddhi)前往具寿阿难之处。抵达后，与具寿阿难互致问候。结束了愉悦且值得忆念的交谈后，便退坐一面。坐于一面后，具寿三弥提将与遍行者波多利子之间的所有对话，全部告知了具寿阿难。

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං සමිද්ධිං එතදවොච – ‘‘අත්ථි ඛො ඉදං, ආවුසො සමිද්ධි, කථාපාභතං භගවන්තං දස්සනාය. ආයාමාවුසො [Pg.251] සමිද්ධි, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිස්සාම; උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං භගවතො ආරොචෙස්සාම. යථා නො භගවා බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා සමිද්ධි ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසි.

听闻此言，具寿阿难对具寿三弥提说：“贤友三弥提，我们正好有这个话题可以去见世尊。来，贤友三弥提，我们到世尊那里去；抵达后，我们将此事禀告世尊。世尊将如何为我等解答，我等便将如是受持。”“好的，贤友。”具寿三弥提应诺了具寿阿难。

අථ ඛො ආයස්මා ච ආනන්දො ආයස්මා ච සමිද්ධි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො යාවතකො අහොසි ආයස්මතො සමිද්ධිස්ස පොතලිපුත්තෙන පරිබ්බාජකෙන සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. එවං වුත්තෙ, භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘දස්සනම්පි ඛො අහං, ආනන්ද, පොතලිපුත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස නාභිජානාමි, කුතො පනෙවරූපං කථාසල්ලාපං? ඉමිනා ච, ආනන්ද, සමිද්ධිනා මොඝපුරිසෙන පොතලිපුත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස විභජ්ජබ්‍යාකරණීයො පඤ්හො එකංසෙන බ්‍යාකතො’’ති. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා උදායී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සචෙ පන, භන්තෙ, ආයස්මතා සමිද්ධිනා ඉදං සන්ධාය භාසිතං – යං කිඤ්චි වෙදයිතං තං දුක්ඛස්මි’’න්ති.

尔时，具寿阿难与具寿三弥提一同前往世尊之处。抵达后，顶礼世尊，退坐一面。坐于一面后，具寿阿难将具寿三弥提与遍行者波多利子之间的所有对话，全部禀告了世尊。听闻此言，世尊对具寿阿难说：“阿难，我尚不忆念曾见过遍行者波多利子，更何况有如此对话？阿难，此愚人三弥提，对遍行者波多利子应分别解答之问，作了片面的解答。”此言说已，具寿优陀夷(Udāyī)对世尊说：“世尊，或许具寿三弥提是意指此事而说：‘凡所有受，皆在于苦’？”

300. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සසි නො ත්වං, ආනන්ද, ඉමස්ස උදායිස්ස මොඝපුරිසස්ස උම්මඞ්ගං ? අඤ්ඤාසිං ඛො අහං, ආනන්ද – ‘ඉදානෙවායං උදායී මොඝපුරිසො උම්මුජ්ජමානො අයොනිසො උම්මුජ්ජිස්සතී’ති. ආදිංයෙව, ආනන්ද, පොතලිපුත්තෙන පරිබ්බාජකෙන තිස්සො වෙදනා පුච්ඡිතා. සචායං, ආනන්ද, සමිද්ධි මොඝපුරිසො පොතලිපුත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස එවං පුට්ඨො එවං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘සඤ්චෙතනිකං, ආවුසො පොතලිපුත්ත, කම්මං කත්වා කායෙන වාචාය මනසා සුඛවෙදනීයං සුඛං සො වෙදයති; සඤ්චෙතනිකං, ආවුසො පොතලිපුත්ත, කම්මං කත්වා කායෙන වාචාය මනසා දුක්ඛවෙදනීයං දුක්ඛං සො වෙදයති; සඤ්චෙතනිකං, ආවුසො පොතලිපුත්ත, කම්මං කත්වා කායෙන වාචාය මනසා අදුක්ඛමසුඛවෙදනීයං අදුක්ඛමසුඛං සො වෙදයතී’ති. එවං බ්‍යාකරමානො ඛො, ආනන්ද, සමිද්ධි මොඝපුරිසො පොතලිපුත්තස්ස පරිබ්බාජකස්ස සම්මා (බ්‍යාකරමානො) බ්‍යාකරෙය්‍ය. අපි [Pg.252] ච, ආනන්ද, කෙ ච අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා බාලා අබ්‍යත්තා කෙ ච තථාගතස්ස මහාකම්මවිභඞ්ගං ජානිස්සන්ති? සචෙ තුම්හෙ, ආනන්ද, සුණෙය්‍යාථ තථාගතස්ස මහාකම්මවිභඞ්ගං විභජන්තස්සා’’ති.

300. 那时，世尊对具寿阿难说：“阿难，你看到这愚人优陀夷的伎俩了吗？阿难，我早就知道：‘这愚人优陀夷现在正要作答，但会不如理地作答。’阿难，当初波多利子(Potaliputta)游行者问的是三种受。阿难，如果这愚人萨弥提(Samiddhi)被波多利子游行者这样问，他若如此回答：‘贤友波多利子，以身、语、意造作了有意的、能感乐受的业后，他便感受乐受；贤友波多利子，以身、语、意造作了有意的、能感苦受的业后，他便感受苦受；贤友波多利子，以身、语、意造作了有意的、能感不苦不乐受的业后，他便感受不苦不乐受。’阿难，愚人萨弥提若如此回答波多利子游行者，那便是正确的回答。然而，阿难，那些愚痴无智的其他外道游行者，又有谁能了知如来的大业分别呢？阿难，如果你们愿意听如来辨析大业分别……”

‘‘එතස්ස, භගවා, කාලො, එතස්ස, සුගත, කාලො යං භගවා මහාකම්මවිභඞ්ගං විභජෙය්‍ය. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙන හානන්ද, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

“世尊，现在正是时候；善逝，现在正是时候，愿世尊辨析这大业分别。比丘们从世尊听闻后，将会受持。”“那么，阿难，你且谛听，善作意之，我当为说。”“是的，世尊。”具寿阿难应诺世尊。世尊说了这番话：

‘‘චත්තාරොමෙ, ආනන්ද, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ චත්තාරො? ඉධානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො ඉධ පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පිසුණවාචො හොති, ඵරුසවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති, අභිජ්ඣාලු හොති, බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨි හොති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති.

阿难，世间有这四种人(puggala)存在。是哪四种呢？阿难，于此，有一种人是杀生者、不与取者、邪淫者、妄语者、离间语者、粗恶语者、绮语者、贪婪者、心怀嗔恚者、持有邪见者。他身坏命终后，投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො ඉධ පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පිසුණවාචො හොති, ඵරුසවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති, අභිජ්ඣාලු හොති, බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨි හොති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති.

再者，阿难，于此，有一种人是杀生者、不与取者、邪淫者、妄语者、离间语者、粗恶语者、绮语者、贪婪者、心怀嗔恚者、持有邪见者。他身坏命终后，投生于善趣、天界。

‘‘ඉධානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති.

阿难，于此，有一种人远离杀生，远离不与取，远离邪淫，远离妄语，远离离间语，远离粗恶语，远离绮语，不贪婪，心无嗔恚，持有正见。他身坏命终后，投生于善趣、天界。

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය [Pg.253] පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨි හොති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති.

再者，阿难，于此，有一种人远离杀生，远离不与取，远离邪淫，远离妄语，远离离间语，远离粗恶语，远离绮语，不贪婪，心无嗔恚，持有正见。他身坏命终后，投生于苦界、恶趣、堕处、地狱。

301. ‘‘ඉධානන්ද, එකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ආතප්පමන්වාය පධානමන්වාය අනුයොගමන්වාය අප්පමාදමන්වාය සම්මාමනසිකාරමන්වාය තථාරූපං චෙතොසමාධිං ඵුසති යථාසමාහිතෙ චිත්තෙ දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන අමුං පුග්ගලං පස්සති – ඉධ පාණාතිපාතිං අදින්නාදායිං කාමෙසුමිච්ඡාචාරිං මුසාවාදිං පිසුණවාචං ඵරුසවාචං සම්ඵප්පලාපිං අභිජ්ඣාලුං බ්‍යාපන්නචිත්තං මිච්ඡාදිට්ඨිං කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සති අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නං. සො එවමාහ – ‘අත්ථි කිර, භො, පාපකානි කම්මානි, අත්ථි දුච්චරිතස්ස විපාකො. අමාහං පුග්ගලං අද්දසං ඉධ පාණාතිපාතිං අදින්නාදායිං…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිං කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සාමි අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්න’න්ති. සො එවමාහ – ‘යො කිර, භො, පාණාතිපාතී අදින්නාදායී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි, සබ්බො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. යෙ එවං ජානන්ති, තෙ සම්මා ජානන්ති; යෙ අඤ්ඤථා ජානන්ති, මිච්ඡා තෙසං ඤාණ’න්ති. ඉති සො යදෙව තස්ස සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙව තත්ථ ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

301. “阿难，在此，有某位沙门或婆罗门，依于热忱、依于精勤、依于策励、依于不放逸、依于如理作意，触证了如此的心定。当心入定时，他以清净、超人的天眼看见某个个人：在此杀生、不与取、行欲邪行、妄语、离间语、粗恶语、绮语、贪婪、心怀嗔恚、怀有邪见，他看见其身坏命终后，已生于恶处、恶趣、堕处、地狱。他这样说：‘诸位，确实有恶业，确实有恶行的果报。我曾看见某个个人，在此杀生、不与取……怀有邪见，并看见其身坏命终后，已生于恶处、恶趣、堕处、地狱。’他这样说：‘诸位，凡是杀生者、不与取者……怀有邪见者，所有那样的人，身坏命终后，都会投生到恶处、恶趣、堕处、地狱。凡是这样知晓的，他们是正确地知晓；凡是以其他方式知晓的，他们的知见是错误的。’像这样，他只是对自己亲自所知、亲见、亲证的，便强力地执取，固执地宣称：‘唯此为实，余者虚妄。’”

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ආතප්පමන්වාය පධානමන්වාය අනුයොගමන්වාය අප්පමාදමන්වාය සම්මාමනසිකාරමන්වාය තථාරූපං චෙතොසමාධිං ඵුසති යථාසමාහිතෙ චිත්තෙ දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන අමුං පුග්ගලං පස්සති – ඉධ පාණාතිපාතිං අදින්නාදායිං…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සති සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නං. සො එවමාහ – ‘නත්ථි කිර, භො, පාපකානි කම්මානි, නත්ථි දුච්චරිතස්ස විපාකො. අමාහං පුග්ගලං අද්දසං – ඉධ පාණාතිපාතිං අදින්නාදායිං…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සාමි සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්න’න්ති. සො එවමාහ – ‘යො [Pg.254] කිර, භො, පාණාතිපාතී අදින්නාදායී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි, සබ්බො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. යෙ එවං ජානන්ති තෙ සම්මා ජානන්ති; යෙ අඤ්ඤථා ජානන්ති, මිච්ඡා තෙසං ඤාණ’න්ති. ඉති සො යදෙව තස්ස සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙව තත්ථ ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

此外，阿难，在此，有些沙门或婆罗门，依于热忱、精勤、勤奋、不放逸、如理作意，获得如此的心定。当心如此得定时，便以清净、超常人的天眼，看见一位在世时杀生、不与取……乃至邪见的个人，并看见他身坏命终后投生于善趣、天界。他这样说：“诸位，看来恶业是不存在的，恶行的果报也是没有的。我确实亲眼看见一位个人，此人在世时杀生、不与取……乃至邪见，我看见此人身坏命终后，投生于善趣、天界。”他这样说：“诸位，凡是杀生者、不与取者……乃至邪见者，所有这些人，身坏命终后都会投生于善趣、天界。凡如此知者，即为正知；凡以其他方式知者，其知见即为错误。”像这样，他只对自己亲自所知、亲见、所识的，就固执地、强烈地执取并宣称：“唯此是实，余者虚妄。”’

‘‘ඉධානන්ද, එකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ආතප්පමන්වාය පධානමන්වාය අනුයොගමන්වාය අප්පමාදමන්වාය සම්මාමනසිකාරමන්වාය තථාරූපං චෙතොසමාධිං ඵුසති යථාසමාහිතෙ චිත්තෙ දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන අමුං පුග්ගලං පස්සති – ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතං අදින්නාදානා පටිවිරතං කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතං මුසාවාදා පටිවිරතං පිසුණාය වාචාය පටිවිරතං ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතං සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතං අනභිජ්ඣාලුං අබ්‍යාපන්නචිත්තං සම්මාදිට්ඨිං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සති සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නං. සො එවමාහ – ‘අත්ථි කිර, භො, කල්‍යාණානි කම්මානි, අත්ථි සුචරිතස්ස විපාකො. අමාහං පුග්ගලං අද්දසං – ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතං අදින්නාදානා පටිවිරතං…පෙ… සම්මාදිට්ඨිං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සාමි සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්න’න්ති. සො එවමාහ – ‘යො කිර, භො, පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො…පෙ… සම්මාදිට්ඨි සබ්බො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. යෙ එවං ජානන්ති තෙ සම්මා ජානන්ති; යෙ අඤ්ඤථා ජානන්ති, මිච්ඡා තෙසං ඤාණ’න්ති. ඉති සො යදෙව තස්ස සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙව තත්ථ ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“阿难，在此，有某位沙门或婆罗门，依于热忱、依于精勤、依于策励、依于不放逸、依于如理作意，触证了如此的心定。当心入定时，他以清净、超人的天眼看见某个个人：在此远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离离间语、远离粗恶语、远离绮语，不贪婪，无嗔恚心，具足正见。他看见其身坏命终后，已生于善趣、天界。他这样说：‘诸位，确实有善业，确实有善行的果报。我曾看见某个个人，在此远离杀生……具足正见，我看见其身坏命终后，已生于善趣、天界。’他这样说：‘诸位，凡是远离杀生……具足正见者，所有那样的人身坏命终后，都投生于善趣、天界。凡是这样知晓的，他们是正确地知晓；凡是以其他方式知晓的，他们的知见是错误的。’像这样，他只是对自己亲自所知、亲见、亲证的，便强力地执取，固执地宣称：‘唯此为实，余者虚妄。’”

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ආතප්පමන්වාය පධානමන්වාය අනුයොගමන්වාය අප්පමාදමන්වාය සම්මාමනසිකාරමන්වාය තථාරූපං චෙතොසමාධිං ඵුසති යථාසමාහිතෙ චිත්තෙ දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන අමුං පුග්ගලං පස්සති – ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතං…පෙ… සම්මාදිට්ඨිං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සති අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නං. සො එවමාහ – ‘නත්ථි කිර, භො කල්‍යාණානි කම්මානි, නත්ථි සුචරිතස්ස විපාකො. අමාහං [Pg.255] පුග්ගලං අද්දසං – ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතං අදින්නාදානා පටිවිරතං…පෙ… සම්මාදිට්ඨිං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සාමි අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්න’න්ති. සො එවමාහ – ‘යො කිර, භො, පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො…පෙ… සම්මාදිට්ඨි, සබ්බො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. යෙ එවං ජානන්ති තෙ සම්මා ජානන්ති; යෙ අඤ්ඤථා ජානන්ති, මිච්ඡා තෙසං ඤාණ’න්ති. ඉති සො යදෙව තස්ස සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙව තත්ථ ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“再者，阿难，于此有某位沙门或婆罗门，依于热忱、精勤、勤奋、不放逸及如理作意，触证如是心定。当心入定时，便以清净、超人之天眼，看见某个人——于此，远离杀生……乃至具足正见，见其身坏命终后，已生于恶处、恶趣、堕处、地狱。他如是说：‘诸位！看来实无善业，无善行之果报。我曾看见一个人：他于此远离杀生，远离不与取……乃至具足正见，而我见其身坏命终后，已生于恶处、恶趣、堕处、地狱。’他复如是说：‘诸位！凡是远离杀生、远离不与取……乃至具足正见者，彼等一切，身坏命终后，皆生于恶处、恶趣、堕处、地狱。如是知者为正知；异此而知者，其知为邪。’如是，他对自己所亲知、亲见、亲证者，即于彼强力执取，坚持宣说：‘唯此为实，余者虚妄。’”

302. ‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවමාහ – ‘අත්ථි කිර, භො, පාපකානි කම්මානි, අත්ථි දුච්චරිතස්ස විපාකො’ති ඉදමස්ස අනුජානාමි; යම්පි සො එවමාහ – ‘අමාහං පුග්ගලං අද්දසං – ඉධ පාණාතිපාතිං අදින්නාදායිං…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සාමි අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්න’න්ති ඉදම්පිස්ස අනුජානාමි; යඤ්ච ඛො සො එවමාහ – ‘යො කිර, භො, පාණාතිපාතී අදින්නාදායී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි, සබ්බො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’ති ඉදමස්ස නානුජානාමි; යම්පි සො එවමාහ – ‘යෙ එවං ජානන්ති තෙ සම්මා ජානන්ති; යෙ අඤ්ඤථා ජානන්ති, මිච්ඡා තෙසං ඤාණ’න්ති ඉදම්පිස්ස නානුජානාමි; යම්පි සො යදෙව තස්ස සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙව තත්ථ ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති ඉදම්පිස්ස නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අඤ්ඤථා හි, ආනන්ද, තථාගතස්ස මහාකම්මවිභඞ්ගෙ ඤාණං හොති.

302. “阿难，在此，如果有沙门或婆罗门这样说：‘诸位，确实有恶业，确实有恶行的果报’，我认可此说；如果他又这样说：‘我亲眼看到某个人，在此世杀生、偷盗……乃至邪见，身坏命终后，投生到恶趣、苦处、堕处、地狱’，我也认可此说；然而，如果他这样说：‘诸位，凡是杀生、偷盗……乃至邪见的人，所有这些人，身坏命终后都投生到恶趣、苦处、堕处、地狱’，我不认可此说；如果他这样说：‘这样知见者才是正知，以其他方式知见者，其知见是邪知’，我也不认可此说；如果他仅凭自己所知、所见、所证，就顽固地执取并断言：‘唯此是真，余皆虚妄’，我也不认可此说。这是何故？阿难，因为如来于大业分别，有异于此的智。”

‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවමාහ – ‘නත්ථි කිර, භො, පාපකානි කම්මානි, නත්ථි දුච්චරිතස්ස විපාකො’ති ඉදමස්ස නානුජානාමි; යඤ්ච ඛො සො එවමාහ – ‘අමාහං පුග්ගලං අද්දසං – ඉධ පාණාතිපාතිං අදින්නාදායිං…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිං කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සාමි සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්න’න්ති ඉදමස්ස අනුජානාමි; යඤ්ච ඛො සො එවමාහ – ‘යො කිර, භො, පාණාතිපාතී අදින්නාදායී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි, සබ්බො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතී’ති ඉදමස්ස නානුජානාමි; යම්පි සො එවමාහ – ‘යෙ එවං [Pg.256] ජානන්ති තෙ සම්මා ජානන්ති; යෙ අඤ්ඤථා ජානන්ති, මිච්ඡා තෙසං ඤාණ’න්ති ඉදම්පිස්ස නානුජානාමි; යම්පි සො යදෙව තස්ස සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙව තත්ථ ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති ඉදම්පිස්ස නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අඤ්ඤථා හි, ආනන්ද, තථාගතස්ස මහාකම්මවිභඞ්ගෙ ඤාණං හොති.

“阿难，在此，若有沙门或婆罗门如是说：‘诸位，确实没有恶业，也没有恶行的果报。’我不认可此说。若他如是说：‘我曾见一个人，在此杀生、不与取……乃至持邪见，我见他身坏命终后，投生于善趣、天界。’我认可此说。然而，若他如是说：‘诸位，凡是杀生、不与取……乃至持邪见者，所有这些人都身坏命终后，投生于善趣、天界。’我不认可此说。若他又如是说：‘如是知者为正知，异于此者，其知为邪。’我亦不认可此说。若他又仅凭自己所知、所见、所识，便强力、执取、固守而宣说：‘唯此是实，余皆虚妄。’我亦不认可此说。此为何故？阿难，因为如来于大业分别有相异之智。”

‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවමාහ – ‘අත්ථි කිර, භො, කල්‍යාණානි කම්මානි, අත්ථි සුචරිතස්ස විපාකො’ති ඉදමස්ස අනුජානාමි; යම්පි සො එවමාහ – ‘අමාහං පුග්ගලං අද්දසං – ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතං අදින්නාදානා පටිවිරතං…පෙ… සම්මාදිට්ඨිං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සාමි සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්න’න්ති ඉදම්පිස්ස අනුජානාමි; යඤ්ච ඛො සො එවමාහ – ‘යො කිර, භො, පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො…පෙ… සම්මාදිට්ඨි, සබ්බො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජතී’ති ඉදමස්ස නානුජානාමි; යම්පි සො එවමාහ – ‘යෙ එවං ජානන්ති තෙ සම්මා ජානන්ති; යෙ අඤ්ඤථා ජානන්ති, මිච්ඡා තෙසං ඤාණ’න්ති ඉදම්පිස්ස නානුජානාමි; යම්පි සො යදෙව තස්ස සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙව තත්ථ ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති ඉදම්පිස්ස නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අඤ්ඤථා හි, ආනන්ද, තථාගතස්ස මහාකම්මවිභඞ්ගෙ ඤාණං හොති.

“阿难，在此，若有沙门或婆罗门如是说：‘朋友，确实有善业，有善行之果报。’我认可此说。若彼又如是说：‘我曾见一人，于此离杀生、离不与取……乃至具足正见，我见其身坏命终后，生于善趣、天界。’我亦认可此说。然而，若彼如是说：‘朋友，凡是离杀生、离不与取……乃至具足正见者，彼等一切人，身坏命终后，皆生于善趣、天界。’我不认可此说。若彼又如是说：‘如是知者，乃为正知；以他法知者，其知为邪。’我亦不认可此说。若彼仅就自己所知、所见、所识，便强力执取而宣称：‘唯此是实，余者皆虚。’我亦不认可此说。这是何故？阿难，因为如来于大业分别的智慧是不同的。”

‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා එවමාහ – ‘නත්ථි කිර, භො, කල්‍යාණානි කම්මානි, නත්ථි සුචරිතස්ස විපාකො’ති ඉදමස්ස නානුජානාමි; යඤ්ච ඛො සො එවමාහ – ‘අමාහං පුග්ගලං අද්දසං – ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතං අදින්නාදානා පටිවිරතං…පෙ… සම්මාදිට්ඨිං, කායස්ස භෙදා පරං මරණා පස්සාමි අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්න’න්ති ඉදමස්ස අනුජානාමි; යඤ්ච ඛො සො එවමාහ – ‘යො කිර, භො, පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො…පෙ… සම්මාදිට්ඨි, සබ්බො සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජතී’ති ඉදමස්ස නානුජානාමි; යඤ්ච ඛො සො එවමාහ – ‘යෙ එවං ජානන්ති තෙ සම්මා ජානන්ති; යෙ අඤ්ඤථා ජානන්ති, මිච්ඡා තෙසං ඤාණ’න්ති ඉදම්පිස්ස නානුජානාමි; යම්පි සො යදෙව තස්ස සාමං ඤාතං [Pg.257] සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙව තත්ථ ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති ඉදම්පිස්ස නානුජානාමි. තං කිස්ස හෙතු? අඤ්ඤථා හි, ආනන්ද, තථාගතස්ස මහාකම්මවිභඞ්ගෙ ඤාණං හොති.

阿难，于此，若有沙门或婆罗门如是说：“诸君！实无善业，无善行之果报。”此说我不认可。又，彼如是说：“我曾见一人，于此离杀生、离不与取……具足正见，我见其身坏命终后，生于恶趣、恶道、堕处、地狱。”此说我认可。又，彼如是说：“诸君！凡离杀生、离不与取……具足正见者，一切皆身坏命终后，生于恶趣、恶道、堕处、地狱。”此说我不认可。又，彼如是说：“如是知者为正知；异此知者，其知为邪。”此说我亦不认可。又，彼仅就己所知、己所见、己所识，便强力执取，坚持宣说：“唯此是实，余者皆虚。”此说我亦不认可。何以故？阿难！因为于大业分别，如来有相异之智。

303. ‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං පුග්ගලො ඉධ පාණාතිපාතී අදින්නාදායී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති, පුබ්බෙ වාස්ස තං කතං හොති පාපකම්මං දුක්ඛවෙදනීයං, පච්ඡා වාස්ස තං කතං හොති පාපකම්මං දුක්ඛවෙදනීයං, මරණකාලෙ වාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි සමත්තා සමාදින්නා. තෙන සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. යඤ්ච ඛො සො ඉධ පාණාතිපාතී හොති අදින්නාදායී හොති…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි හොති තස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ විපාකං පටිසංවෙදෙති උපපජ්ජ වා අපරෙ වා පරියායෙ.

303. 阿难，于此，若有一人行杀生、不与取……有邪见，身坏命终，他投生恶趣、恶道、堕处、地狱。这或是他过去所造的能感苦报的恶业，或是他后来所造的能感苦报的恶业，或他临终时，圆满而受持邪见。因此，他身坏命终，投生恶趣、恶道、堕处、地狱。至于他于此世所行的杀生、不与取……有邪见，其果报或于现法中感受，或于次生中，或于后后生中感受。

‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං පුග්ගලො ඉධ පාණාතිපාතී අදින්නාදායී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, පුබ්බෙ වාස්ස තං කතං හොති කල්‍යාණකම්මං සුඛවෙදනීයං, පච්ඡා වාස්ස තං කතං හොති කල්‍යාණකම්මං සුඛවෙදනීයං, මරණකාලෙ වාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි සමත්තා සමාදින්නා. තෙන සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. යඤ්ච ඛො සො ඉධ පාණාතිපාතී හොති අදින්නාදායී හොති…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි හොති තස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ විපාකං පටිසංවෙදෙති උපපජ්ජ වා අපරෙ වා පරියායෙ.

阿难，在那些人中，有这样一个人，他在此世是杀生者、不与取者……是邪见者，但他身坏命终之后，往生于善趣、天界。这或是因为他过去造作了能感受乐受的善业，或是后来造作了能感受乐受的善业，或是临终之时正见得以圆满、受持。因此，他身坏命终之后，往生于善趣、天界。而他在此世所行的杀生、不与取……邪见之业，其果报，他或于现法中感受，或于次生中感受，或于后后世中感受。

‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං පුග්ගලො ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො…පෙ… සම්මාදිට්ඨි, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති, පුබ්බෙ වාස්ස තං කතං හොති කල්‍යාණකම්මං සුඛවෙදනීයං, පච්ඡා වාස්ස තං කතං හොති කල්‍යාණකම්මං සුඛවෙදනීයං, මරණකාලෙ වාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි සමත්තා සමාදින්නා. තෙන සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. යඤ්ච ඛො සො ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, තස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ විපාකං පටිසංවෙදෙති උපපජ්ජ වා අපරෙ වා පරියායෙ.

阿难，在那些人中，有这样一个人，他在此世远离杀生、远离不与取……是正见者，他身坏命终之后，往生于善趣、天界。这或是因为他过去造作了能感受乐受的善业，或是后来造作了能感受乐受的善业，或是临终之时正见得以圆满、受持。因此，他身坏命终之后，往生于善趣、天界。而他在此世所行的远离杀生、远离不与取……正见之业，其果报，他或于现法中感受，或于次生中感受，或于后后世中感受。

‘‘තත්‍රානන්ද[Pg.258], ය්වායං පුග්ගලො ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතො අදින්නාදානා පටිවිරතො…පෙ… සම්මාදිට්ඨි, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති, පුබ්බෙ වාස්ස තං කතං හොති පාපකම්මං දුක්ඛවෙදනීයං, පච්ඡා වාස්ස තං කතං හොති පාපකම්මං දුක්ඛවෙදනීයං, මරණකාලෙ වාස්ස හොති මිච්ඡාදිට්ඨි සමත්තා සමාදින්නා. තෙන සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. යඤ්ච ඛො සො ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨි හොති, තස්ස දිට්ඨෙව ධම්මෙ විපාකං පටිසංවෙදෙති උපපජ්ජ වා අපරෙ වා පරියායෙ.

阿难，于此等人中，有某个个人于此世离杀生、离不与取……具足正见，然其身坏命终后，生于恶处、恶趣、堕处、地狱。此或因其过去曾造作应感苦报之恶业，或因其后来曾造作应感苦报之恶业，或于临终之时，成就、受持邪见。是故，彼身坏命终后，生于恶处、恶趣、堕处、地狱。而彼于此世离杀生、离不与取……具足正见之业，其果报或于现法中感受，或于次生中感受，或于后后世中感受。

‘‘ඉති ඛො, ආනන්ද, අත්ථි කම්මං අභබ්බං අභබ්බාභාසං, අත්ථි කම්මං අභබ්බං භබ්බාභාසං, අත්ථි කම්මං භබ්බඤ්චෙව භබ්බාභාසඤ්ච, අත්ථි කම්මං භබ්බං අභබ්බාභාස’’න්ති.

阿难，如是，有不善而显现为不善之业，有不善而显现为善之业，有善且显现为善之业，有善而显现为不善之业。

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊如是说。具寿阿难心悦，欢喜世尊所说。

මහාකම්මවිභඞ්ගසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

大业分别经第六终。

7. සළායතනවිභඞ්ගසුත්තං

7. 六处分别经

304. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘සළායතනවිභඞ්ගං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

304. 如是我闻。一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，世尊对比丘们说：“诸比丘！”“尊者！”彼诸比丘回答世尊。世尊说：“诸比丘，我将为你们宣说六处分别。你们当谛听，善自作意，我当说。”“是的，尊者。”彼诸比丘回答世尊。世尊如是说：

‘‘‘ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානි, ඡ බාහිරානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානි, ඡ විඤ්ඤාණකායා වෙදිතබ්බා, ඡ ඵස්සකායා වෙදිතබ්බා, අට්ඨාරස මනොපවිචාරා වෙදිතබ්බා, ඡත්තිංස සත්තපදා වෙදිතබ්බා, තත්‍ර ඉදං නිස්සාය ඉදං පජහථ, තයො සතිපට්ඨානා යදරියො සෙවති යදරියො [Pg.259] සෙවමානො සත්ථා ගණමනුසාසිතුමරහති, සො වුච්චති යොග්ගාචරියානං අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථී’ති – අයමුද්දෙසො සළායතනවිභඞ්ගස්ස.

“应当了知六内处，应当了知六外处，应当了知六识身，应当了知六触身，应当了知十八意伺察，应当了知三十六有情句。于此，应依此而舍离彼。有三种念处，圣者所亲近；圣者亲近之，导师则堪能教导僧团，被称为诸调练师中无上之调御丈夫。”——此为《六处分别经》之纲要。

305. ‘‘‘ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ‘චක්ඛායතනං සොතායතනං ඝානායතනං ජිව්හායතනං කායායතනං මනායතනං – ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානී’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

305. “‘应当了知六内处’，此话确是如此说的。此话是缘何而说？‘眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处——应当了知六内处’，像这样说的这句话，是缘此而说的。

‘‘‘ඡ බාහිරානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ‘රූපායතනං සද්දායතනං ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං ධම්මායතනං – ඡ බාහිරානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානී’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘应当了知六外处’，此话确是如此说的。此话是缘何而说？‘色处、声处、香处、味处、触处、法处——应当了知六外处’，像这样说的这句话，是缘此而说的。

‘‘‘ඡ විඤ්ඤාණකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං සොතවිඤ්ඤාණං ඝානවිඤ්ඤාණං ජිව්හාවිඤ්ඤාණං කායවිඤ්ඤාණං මනොවිඤ්ඤාණං – ඡ විඤ්ඤාණකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘应当了知六识身’，此话确是如此说的。此话是缘何而说？‘眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识——应当了知六识身’，像这样说的这句话，是缘此而说的。

‘‘‘ඡ ඵස්සකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ‘චක්ඛුසම්ඵස්සො සොතසම්ඵස්සො ඝානසම්ඵස්සො ජිව්හාසම්ඵස්සො කායසම්ඵස්සො මනොසම්ඵස්සො – ඡ ඵස්සකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘应当了知六触身’，此话确是如此说的。此话是缘何而说？‘眼触、耳触、鼻触、舌触、身触、意触——应当了知六触身’，像这样说的这句话，是缘此而说的。

‘‘‘අට්ඨාරස මනොපවිචාරා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ‘චක්ඛුනා රූපං දිස්වා සොමනස්සට්ඨානීයං රූපං උපවිචරති, දොමනස්සට්ඨානීයං රූපං උපවිචරති, උපෙක්ඛාට්ඨානීයං රූපං උපවිචරති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය සොමනස්සට්ඨානීයං ධම්මං උපවිචරති, දොමනස්සට්ඨානීයං ධම්මං උපවිචරති, උපෙක්ඛාට්ඨානීයං ධම්මං උපවිචරති. ඉති ඡ සොමනස්සූපවිචාරා, ඡ දොමනස්සූපවිචාරා, ඡ උපෙක්ඛූපවිචාරා, අට්ඨාරස මනොපවිචාරා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘当知十八意审察’——此话是这么说的。此话是缘何而说呢？‘以眼见色后，审察喜悦处之色，审察忧恼处之色，审察舍处之色。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意知法后，审察喜悦处之法，审察忧恼处之法，审察舍处之法。如是，有六种喜俱审察，六种忧俱审察，六种舍俱审察。’‘当知十八意审察’——所说的这句话，是缘此而说。”

306. ‘‘‘ඡත්තිංස [Pg.260] සත්තපදා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඡ ගෙහසිතානි සොමනස්සානි, ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි සොමනස්සානි, ඡ ගෙහසිතානි දොමනස්සානි, ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි දොමනස්සානි, ඡ ගෙහසිතා උපෙක්ඛා, ඡ නෙක්ඛම්මසිතා උපෙක්ඛා. තත්ථ කතමානි ඡ ගෙහසිතානි සොමනස්සානි? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යානං රූපානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං මනොරමානං ලොකාමිසපටිසංයුත්තානං පටිලාභං වා පටිලාභතො සමනුපස්සතො පුබ්බෙ වා පටිලද්ධපුබ්බං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං සමනුස්සරතො උප්පජ්ජති සොමනස්සං. යං එවරූපං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති ගෙහසිතං සොමනස්සං. සොතවිඤ්ඤෙය්‍යානං සද්දානං… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යානං ගන්ධානං… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යානං රසානං… කායවිඤ්ඤෙය්‍යානං ඵොට්ඨබ්බානං… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යානං ධම්මානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං…පෙ… සොමනස්සං. යං එවරූපං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති ගෙහසිතං සොමනස්සං. ඉමානි ඡ ගෙහසිතානි සොමනස්සානි.

306. “‘当知三十六有情之立足处’——此话是这么说的。此话是缘何而说呢？有六种在家喜悦，六种出离喜悦；六种在家忧恼，六种出离忧恼；六种在家舍，六种出离舍。其中，什么是六种在家喜悦呢？对于眼所识知的、可意的、可爱的、可乐的、悦意的、与世俗利欲相应的色，于获得时随观之，或忆念其过去曾得、已逝、已灭、已变易者，喜悦便生起。凡如是之喜悦，此名为在家喜悦。对于耳所识知之声……鼻所识知之香……舌所识知之味……身所识知之所触……对于意所识知的、可意的、可爱的、可乐的……法，于获得时随观之，或忆念其过去曾得、已逝、已灭、已变易者，喜悦便生起。凡如是之喜悦，此名为在家喜悦。此即六种在家喜悦。”

‘‘තත්ථ කතමානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි සොමනස්සානි? රූපානංත්වෙව අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං, ‘පුබ්බෙ චෙව රූපා එතරහි ච සබ්බෙ තෙ රූපා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො උප්පජ්ජති සොමනස්සං. යං එවරූපං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති නෙක්ඛම්මසිතං සොමනස්සං. සද්දානංත්වෙව… ගන්ධානංත්වෙව… රසානංත්වෙව… ඵොට්ඨබ්බානංත්වෙව… ධම්මානංත්වෙ අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං, ‘පුබ්බෙ චෙව ධම්මා එතරහි ච සබ්බෙ තෙ ධම්මා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො උප්පජ්ජති සොමනස්සං. යං එවරූපං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති නෙක්ඛම්මසිතං සොමනස්සං. ඉමානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි සොමනස්සානි.

于此，什么是六种依于出离的喜悦？即了知色的无常、变异、离贪、灭尽后，以正慧如实见到：“先前之色与现在之色，彼一切色皆是无常、苦、变异之法”，由此生起喜悦。如是之喜悦，此谓依于出离的喜悦。……了知声……香……味……触……法的无常、变异、离贪、灭尽后，以正慧如实见到：“先前之法与现在之法，彼一切法皆是无常、苦、变异之法”，由此生起喜悦。如是之喜悦，此谓依于出离的喜悦。此即六种依于出离的喜悦。

307. ‘‘තත්ථ කතමානි ඡ ගෙහසිතානි දොමනස්සානි? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යානං රූපානං…පෙ… සොතවිඤ්ඤෙය්‍යානං සද්දානං… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යානං ගන්ධානං… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යානං රසානං… කායවිඤ්ඤෙය්‍යානං ඵොට්ඨබ්බානං… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යානං ධම්මානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං මනොරමානං ලොකාමිසපටිසංයුත්තානං අප්පටිලාභං වා අප්පටිලාභතො සමනුපස්සතො පුබ්බෙ වා අප්පටිලද්ධපුබ්බං අතීතං නිරුද්ධං විපරිණතං සමනුස්සරතො උප්පජ්ජති දොමනස්සං. යං එවරූපං දොමනස්සං [Pg.261] ඉදං වුච්චති ගෙහසිතං දොමනස්සං. ඉමානි ඡ ගෙහසිතානි දොමනස්සානි.

307. 于此，什么是六种依于在家的忧？于眼所识之色……乃至……于意所识之可爱、可喜、合意、悦意、与世间利养相应的法，因思察其不得，或因忆念过去未曾得、已逝、已灭、已变异者，而生起忧。如是之忧，此谓依于在家的忧。此即六种依于在家的忧。

‘‘තත්ථ කතමානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි දොමනස්සානි? රූපානංත්වෙව අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං, ‘පුබ්බෙ චෙව රූපා එතරහි ච සබ්බෙ තෙ රූපා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුත්තරෙසු විමොක්ඛෙසු පිහං උපට්ඨාපෙති – ‘කුදාස්සු නාමාහං තදායතනං උපසම්පජ්ජ විහරිස්සාමි යදරියා එතරහි ආයතනං උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’ති ඉති අනුත්තරෙසු විමොක්ඛෙසු පිහං උපට්ඨාපයතො උප්පජ්ජති පිහපච්චයා දොමනස්සං. යං එවරූපං දොමනස්සං ඉදං වුච්චති නෙක්ඛම්මසිතං දොමනස්සං. සද්දානංත්වෙව…පෙ… ගන්ධානංත්වෙව… රසානංත්වෙව… ඵොට්ඨබ්බානංත්වෙව… ධම්මානංත්වෙව අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං, ‘පුබ්බෙ චෙව ධම්මා එතරහි ච සබ්බෙ තෙ ධම්මා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා අනුත්තරෙසු විමොක්ඛෙසු පිහං උපට්ඨාපෙති – ‘කුදාස්සු නාමාහං තදායතනං උපසම්පජ්ජ විහරිස්සාමි යදරියා එතරහි ආයතනං උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’ති ඉති අනුත්තරෙසු විමොක්ඛෙසු පිහං උපට්ඨාපයතො උප්පජ්ජති පිහපච්චයා දොමනස්සං. යං එවරූපං දොමනස්සං ඉදං වුච්චති නෙක්ඛම්මසිතං දොමනස්සං. ඉමානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි දොමනස්සානි.

于此，什么是六种依于出离的忧？了知色的无常、变易、离贪、寂灭，并以正慧如实见到：“过去与现在的一切色，皆是无常、苦、变易之法。”于是对无上解脱生起渴望：“我何时才能证得那样的境界而住，即圣者们现在所证得而住的境界呢？”如此，当他对无上解脱生起渴望时，便缘于渴望而生起忧。这种忧被称为依于出离的忧。了知声……香……味……触……法的无常、变易、离贪、寂灭，并以正慧如实见到：“过去与现在的一切法，皆是无常、苦、变易之法。”于是对无上解脱生起渴望：“我何时才能证得那样的境界而住，即圣者们现在所证得而住的境界呢？”如此，当他对无上解脱生起渴望时，便缘于渴望而生起忧。这种忧被称为依于出离的忧。这些是六种依于出离的忧。

308. ‘‘තත්ථ කතමා ඡ ගෙහසිතා උපෙක්ඛා? චක්ඛුනා රූපං දිස්වා උප්පජ්ජති උපෙක්ඛා බාලස්ස මූළ්හස්ස ( ) පුථුජ්ජනස්ස අනොධිජිනස්ස අවිපාකජිනස්ස අනාදීනවදස්සාවිනො අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස. යා එවරූපා උපෙක්ඛා, රූපං සා නාතිවත්තති. තස්මා සා උපෙක්ඛා ‘ගෙහසිතා’ති වුච්චති. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය උප්පජ්ජති උපෙක්ඛා බාලස්ස මූළ්හස්ස පුථුජ්ජනස්ස අනොධිජිනස්ස අවිපාකජිනස්ස අනාදීනවදස්සාවිනො අස්සුතවතො පුථුජ්ජනස්ස. යා එවරූපා උපෙක්ඛා, ධම්මං සා නාතිවත්තති. තස්මා සා උපෙක්ඛා ‘ගෙහසිතා’ති වුච්චති. ඉමා ඡ ගෙහසිතා උපෙක්ඛා.

308. 于此，什么是六种依于家的舍？愚昧、迷乱、迟钝、未降伏烦恼、未降伏果报、不见过患、无闻的凡夫，以眼见色而生起舍。如是之舍不超越色，是故此舍被称为“依于家的舍”。以耳闻声……以鼻嗅香……以舌尝味……以身触所触……以意知法，愚昧、迷乱、迟钝、未降伏烦恼、未降伏果报、不见过患、无闻的凡夫生起舍。如是之舍不超越法，是故此舍被称为“依于家的舍”。此为六种依于家的舍。

‘‘තත්ථ කතමා ඡ නෙක්ඛම්මසිතා උපෙක්ඛා? රූපානංත්වෙව අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං, ‘පුබ්බෙ චෙව රූපා එතරහි ච සබ්බෙ තෙ රූපා [Pg.262] අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො උප්පජ්ජති උපෙක්ඛා. යා එවරූපා උපෙක්ඛා, රූපං සා අතිවත්තති. තස්මා සා උපෙක්ඛා ‘නෙක්ඛම්මසිතා’ති වුච්චති. සද්දානංත්වෙව… ගන්ධානංත්වෙව… රසානංත්වෙව… ඵොට්ඨබ්බානංත්වෙව… ධම්මානංත්වෙව අනිච්චතං විදිත්වා විපරිණාමවිරාගනිරොධං, ‘පුබ්බෙ චෙව ධම්මා එතරහි ච සබ්බෙ තෙ ධම්මා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’ති එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො උප්පජ්ජති උපෙක්ඛා. යා එවරූපා උපෙක්ඛා, ධම්මං සා අතිවත්තති. තස්මා සා උපෙක්ඛා ‘නෙක්ඛම්මසිතා’ති වුච්චති. ඉමා ඡ නෙක්ඛම්මසිතා උපෙක්ඛා. ‘ඡත්තිංස සත්තපදා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

于此，什么是六种依于出离的舍？了知诸色的无常、变易、离欲、寂灭，并以正慧如实见到：“无论是过去还是现在，彼一切色皆是无常、苦、变易之法”时，生起舍。如是之舍超越色，是故此舍被称为“依于出离的舍”。了知诸声……诸香……诸味……诸触……诸法的无常、变易、离欲、寂灭，并以正慧如实见到：“无论是过去还是现在，彼一切法皆是无常、苦、变易之法”时，生起舍。如是之舍超越法，是故此舍被称为“依于出离的舍”。此为六种依于出离的舍。“应知三十六种有情句”——所言如是，乃缘此而说。

309. ‘‘තත්‍ර ඉදං නිස්සාය ඉදං පජහථා’’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං; කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි සොමනස්සානි තානි නිස්සාය තානි ආගම්ම යානි ඡ ගෙහසිතානි සොමනස්සානි තානි පජහථ, තානි සමතික්කමථ. එවමෙතෙසං පහානං හොති, එවමෙතෙසං සමතික්කමො හොති.

309. “‘于此，依此而舍断此’——此言是缘何而说？诸比丘，于此，有六种依于出离的喜，你们当依止、依靠彼等，舍断、超越那六种依于在家的喜。如是，此即是对彼等的舍断；如是，此即是对彼等的超越。

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි දොමනස්සානි තානි නිස්සාය තානි ආගම්ම යානි ඡ ගෙහසිතානි දොමනස්සානි තානි පජහථ, තානි සමතික්කමථ. එවමෙතෙසං පහානං හොති, එවමෙතෙසං සමතික්කමො හොති.

诸比丘，于此，有六种依于出离的忧，你们当依止、依靠彼等，舍断、超越那六种依于在家的忧。如是，此即是对彼等的舍断；如是，此即是对彼等的超越。

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යා ඡ නෙක්ඛම්මසිතා උපෙක්ඛා තා නිස්සාය තා ආගම්ම යා ඡ ගෙහසිතා උපෙක්ඛා තා පජහථ, තා සමතික්කමථ. එවමෙතාසං පහානං හොති, එවමෙතාසං සමතික්කමො හොති.

诸比丘，于此，有六种依于出离的舍，你们当依止、依靠彼等，舍断、超越那六种依于在家的舍。如是，此即是对彼等的舍断；如是，此即是对彼等的超越。

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි සොමනස්සානි තානි නිස්සාය තානි ආගම්ම යානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි දොමනස්සානි තානි පජහථ, තානි සමතික්කමථ. එවමෙතෙසං පහානං හොති, එවමෙතෙසං සමතික්කමො හොති.

诸比丘，于此，有六种依于出离的喜，你们当依止、依靠彼等，舍断、超越那六种依于出离的忧。如是，此即是对彼等的舍断；如是，此即是对彼等的超越。

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යා ඡ නෙක්ඛම්මසිතා උපෙක්ඛා තා නිස්සාය තා ආගම්ම යානි ඡ නෙක්ඛම්මසිතානි සොමනස්සානි තානි පජහථ, තානි සමතික්කමථ. එවමෙතෙසං පහානං හොති, එවමෙතෙසං සමතික්කමො හොති.

诸比丘，于此，有六种依于出离的舍，你们当依止、依靠彼等，舍断、超越那六种依于出离的喜。如是，此即是对彼等的舍断；如是，此即是对彼等的超越。

310. ‘‘අත්ථි[Pg.263], භික්ඛවෙ, උපෙක්ඛා නානත්තා නානත්තසිතා, අත්ථි උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, උපෙක්ඛා නානත්තා නානත්තසිතා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, උපෙක්ඛා රූපෙසු, අත්ථි සද්දෙසු, අත්ථි ගන්ධෙසු, අත්ථි රසෙසු, අත්ථි ඵොට්ඨබ්බෙසු – අයං, භික්ඛවෙ, උපෙක්ඛා නානත්තා නානත්තසිතා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා? අත්ථි, භික්ඛවෙ, උපෙක්ඛා ආකාසානඤ්චායතනනිස්සිතා, අත්ථි විඤ්ඤාණඤ්චායතනනිස්සිතා, අත්ථි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනනිස්සිතා, අත්ථි නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනනිස්සිතා – අයං, භික්ඛවෙ, උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා.

310. “比丘们，有种种、依于种种的舍，有单一、依于单一的舍。比丘们，什么是种种、依于种种的舍？比丘们，于色有舍，于声有舍，于香有舍，于味有舍，于触有舍——比丘们，此即是种种、依于种种的舍。比丘们，什么是单一、依于单一的舍？比丘们，有依于空无边处的舍，有依于识无边处的舍，有依于无所有处的舍，有依于非想非非想处的舍——比丘们，此即是单一、依于单一的舍。”

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යායං උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා තං නිස්සාය තං ආගම්ම යායං උපෙක්ඛා නානත්තා නානත්තසිතා තං පජහථ, තං සමතික්කමථ. එවමෙතිස්සා පහානං හොති, එවමෙතිස්සා සමතික්කමො හොති.

“比丘们，于此，你们当依止、依靠那单一、依于单一的舍，而舍断、超越那种种、依于种种的舍。如是，即有对它的舍断；如是，即有对它的超越。”

‘‘අතම්මයතං, භික්ඛවෙ, නිස්සාය අතම්මයතං ආගම්ම යායං උපෙක්ඛා එකත්තා එකත්තසිතා තං පජහථ, තං සමතික්කමථ. එවමෙතිස්සා පහානං හොති, එවමෙතිස්සා සමතික්කමො හොති. ‘තත්‍ර ඉදං නිස්සාය ඉදං පජහථා’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“比丘们，你们当依止、依靠不耽著(atammayatā)，而舍断、超越那单一、依于单一的舍。如是，即有对它的舍断；如是，即有对它的超越。‘于此，当依此舍此’——如是所说，即是缘此而说。”

311. ‘‘‘තයො සතිපට්ඨානා යදරියො සෙවති, යදරියො සෙවමානො සත්ථා ගණමනුසාසිතුමරහතී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං; කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඉධ, භික්ඛවෙ, සත්ථා සාවකානං ධම්මං දෙසෙති අනුකම්පකො හිතෙසී අනුකම්පං උපාදාය – ‘ඉදං වො හිතාය, ඉදං වො සුඛායා’ති. තස්ස සාවකා න සුස්සූසන්ති, න සොතං ඔදහන්ති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙන්ති, වොක්කම්ම ච සත්ථුසාසනා වත්තන්ති. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, තථාගතො න චෙව අනත්තමනො හොති, න ච අනත්තමනතං පටිසංවෙදෙති, අනවස්සුතො ච විහරති සතො සම්පජානො. ඉදං, භික්ඛවෙ, පඨමං සතිපට්ඨානං යදරියො සෙවති, යදරියො සෙවමානො සත්ථා ගණමනුසාසිතුමරහති.

311. “有三种念住，圣者修习之，圣者修习此念住，导师因此堪能教导大众。”——此话是如此说的，但这是缘何而说呢？诸位比丘，于此，导师是怜悯者、求益者，出于怜悯为弟子们说法：“此为你们的利益，此为你们的安乐。”他的弟子们不善听，不倾耳，不立心了知，并且违越导师的教诫而行。诸位比丘，于此，如来既不生起不悦，也不感受不悦，他无染而住，具念、正知。诸位比丘，此为第一念住，圣者修习之，圣者修习此念住，导师因此堪能教导大众。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සත්ථා සාවකානං ධම්මං දෙසෙති අනුකම්පකො හිතෙසී අනුකම්පං උපාදාය – ‘ඉදං වො හිතාය, ඉදං වො සුඛායා’ති. තස්ස එකච්චෙ සාවකා න සුස්සූසන්ති, න සොතං ඔදහන්ති, න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙන්ති, වොක්කම්ම ච සත්ථුසාසනා වත්තන්ති; එකච්චෙ සාවකා සුස්සූසන්ති, සොතං ඔදහන්ති, අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙන්ති, න ච වොක්කම්ම සත්ථුසාසනා වත්තන්ති[Pg.264]. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, තථාගතො න චෙව අනත්තමනො හොති, න ච අනත්තමනතං පටිසංවෙදෙති; න ච අත්තමනො හොති, න ච අත්තමනතං පටිසංවෙදෙති. අනත්තමනතා ච අත්තමනතා ච – තදුභයං අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුතියං සතිපට්ඨානං යදරියො සෙවති, යදරියො සෙවමානො සත්ථා ගණමනුසාසිතුමරහති.

再者，诸位比丘，导师是怜悯者、求益者，出于怜悯为弟子们说法：“此为你们的利益，此为你们的安乐。”他的弟子中，有些不善听，不倾耳，不立心了知，并且违越导师的教诫而行；有些弟子则善听，倾耳，立心了知，并且不违越导师的教诫而行。于此，诸位比丘，如来既不生起不悦，也不感受不悦；既不生起喜悦，也不感受喜悦。他舍离不悦与喜悦此二者，安住于舍，具念、正知。诸位比丘，此被称为第二念住，圣者修习之，圣者修习此念住，导师因此堪能教导大众。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, සත්ථා සාවකානං ධම්මං දෙසෙති අනුකම්පකො හිතෙසී අනුකම්පං උපාදාය – ‘ඉදං වො හිතාය, ඉදං වො සුඛායා’ති. තස්ස සාවකා සුස්සූසන්ති, සොතං ඔදහන්ති, අඤ්ඤාචිත්තං උපට්ඨපෙන්ති, න ච වොක්කම්ම සත්ථුසාසනා වත්තන්ති. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, තථාගතො අත්තමනො චෙව හොති, අත්තමනතඤ්ච පටිසංවෙදෙති, අනවස්සුතො ච විහරති සතො සම්පජානො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, තතියං සතිපට්ඨානං යදරියො සෙවති, යදරියො සෙවමානො සත්ථා ගණමනුසාසිතුමරහති. ‘තයො සතිපට්ඨානා යදරියො සෙවති, යදරියො සෙවමානො සත්ථා ගණමනුසාසිතුමරහතී’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

复次，比丘们，具悲悯心、求利益心的导师，出于悲悯而为弟子们说法：“此为你们的利益，此为你们的安乐。”其弟子们善听，倾耳谛听，发起领悟之心，并且不越出导师的教导而行。比丘们，于此，如来心生欢喜，感受喜悦，并且正念正知，不为烦恼所染而住。比丘们，这被称为第三念住，为圣者所修习；依此修习，圣者导师方堪能教导大众。“有三种念住，为圣者所修习；依此修习，圣者导师方堪能教导大众。”——先前所说的这句话，即是缘此而说。

312. ‘‘‘සො වුච්චති යොග්ගාචරියානං අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? හත්ථිදමකෙන, භික්ඛවෙ, හත්ථිදම්මො සාරිතො එකංයෙව දිසං ධාවති – පුරත්ථිමං වා පච්ඡිමං වා උත්තරං වා දක්ඛිණං වා. අස්සදමකෙන, භික්ඛවෙ, අස්සදම්මො සාරිතො එකඤ්ඤෙව දිසං ධාවති – පුරත්ථිමං වා පච්ඡිමං වා උත්තරං වා දක්ඛිණං වා. ගොදමකෙන, භික්ඛවෙ, ගොදම්මො සාරිතො එකංයෙව දිසං ධාවති – පුරත්ථිමං වා පච්ඡිමං වා උත්තරං වා දක්ඛිණං වා. තථාගතෙන හි, භික්ඛවෙ, අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන පුරිසදම්මො සාරිතො අට්ඨ දිසා විධාවති. රූපී රූපානි පස්සති – අයං එකා දිසා; අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී බහිද්ධා රූපානි පස්සති – අයං දුතියා දිසා; සුභන්ත්වෙව අධිමුත්තො හොති – අයං තතියා දිසා; සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං චතුත්ථී දිසා; සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං පඤ්චමී දිසා; සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ [Pg.265] විහරති – අයං ඡට්ඨී දිසා; සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං සත්තමී දිසා; සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති – අයං අට්ඨමී දිසා. තථාගතෙන, භික්ඛවෙ, අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන පුරිසදම්මො සාරිතො ඉමා අට්ඨ දිසා විධාවති. ‘සො වුච්චති යොග්ගාචරියානං අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථී’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්ත’’න්ති.

312. “‘彼于应调御者的调御师中，被称为无上可调御丈夫的驾驭者’——此话是这么说的。这话是依何而说呢？诸比丘，被驯象师调伏之象，仅朝一个方向驰骋——或东、或西、或北、或南。诸比丘，被驯马师调伏之马，仅朝一个方向驰骋——或东、或西、或北、或南。诸比丘，被驯牛师调伏之牛，仅朝一个方向驰骋——或东、或西、或北、或南。诸比丘，为如来、阿罗汉、正等觉者所调伏之人，则朝八个方向驰骋。有色者见诸色——此为第一方向；内无色想而外见诸色——此为第二方向；唯专注于净——此为第三方向；由遍超色想，灭除有对想，不作意种种想，而入于‘空无边’之空无边处而住——此为第四方向；由遍超空无边处，而入于‘识无边’之识无边处而住——此为第五方向；由遍超识无边处，而入于‘无所有’之无所有处而住——此为第六方向；由遍超无所有处，而入于非想非非想处而住——此为第七方向；由遍超非想非非想处，而入于想受灭而住——此为第八方向。诸比丘，为如来、阿罗汉、正等觉者所调伏之人，朝此八个方向驰骋。‘彼于应调御者的调御师中，被称为无上可调御丈夫的驾驭者’——所说之此言，即是依此而说。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说了此语。彼诸比丘心生欢喜，随喜世尊所说。

සළායතනවිභඞ්ගසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං.

《六处分别经》第七终。

8. උද්දෙසවිභඞ්ගසුත්තං

8. 总说分别经

313. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘උද්දෙසවිභඞ්ගං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

313. 如是我闻。一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。在那里，世尊对诸比丘说：“诸比丘。”那些比丘回答世尊：“尊者。”世尊如此说道：“诸比丘，我将为你们宣说《总说分别经》。你们仔细听，善加作意，我将要说了。”“是的，尊者。”那些比丘回答世尊。世尊如此说道：

‘‘තථා තථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උපපරික්ඛෙය්‍ය යථා යථා උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං, අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය. බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතී’’ති. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි.

“诸比丘，比丘当如是审察，依此审察，其识于外不散乱、不弥漫，于内不滞住，无所取着亦无热恼。诸比丘，识于外不散乱、不弥漫，于内不滞住，无所取着亦无热恼者，于未来，生、老、死、苦之集起便不存在。”世尊说了此语。说完此语，善逝从座起身，进入精舍。

314. අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං, අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො, එතදහොසි – ‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘තථා තථා, භික්ඛවෙ[Pg.266], භික්ඛු උපපරික්ඛෙය්‍ය යථා යථා උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං, අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය. බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතී’ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’’ති? අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං; පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’’ති.

314. 那时，世尊离去不久，那些比丘心想：“贤友们，世尊为我们简略地开示了纲要，却没有详细解释其义，便从座起身进入精舍了——‘诸比丘，比丘应当如此这般地审察，当他如此这般审察时，其识于外不散乱、不扩散，于内不住立，不执取而无热恼。诸比丘，当识于外不散乱、不扩散，于内不住立，无所执取而无热恼时，未来就不会有生、老、死等苦的集起。’对于世尊所简略开示而未详细解释义理的此一纲要，谁能为我们详细解释其义呢？”于是，那些比丘心想：“这位具寿摩诃迦旃延，既为导师所称赞，也为有智慧的同梵行者们所尊重；具寿摩诃迦旃延有能力，为世尊所简略开示而未详细解释义理的此一纲要作详细的解释。我们何不去拜访具寿摩诃迦旃延，向他请教此义呢？”

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාකච්චානෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොචුං –

于是，那些比丘前往具寿摩诃迦旃延之处；抵达后，与具寿摩诃迦旃延相互致意问候。结束了愉悦友善的交谈后，他们坐于一旁。坐于一旁后，那些比丘对具寿摩诃迦旃延如此说道：

‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො කච්චාන, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘තථා තථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උපපරික්ඛෙය්‍ය යථා යථා උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං, අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය. බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතී’ති. තෙසං නො, ආවුසො කච්චාන, අම්හාකං, අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො, එතදහොසි – ‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – තථා තථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උපපරික්ඛෙය්‍ය, යථා යථා උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය. බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතී’ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං [Pg.267] අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’’ති. ‘‘තෙසං නො, ආවුසො කච්චාන, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’ති – විභජතායස්මා මහාකච්චානො’’ති.

“贤友迦旃延，世尊为我们简略地开示此纲目后，未详细分别其义，便从座起身进入精舍：‘诸比丘，比丘应如是省察，当他如是省察时，其识于外不散乱、不扩散，于内不住立，无所执取而无忧恼。诸比丘，当识于外不散乱、不扩散，于内不住立，对无所执取而无忧恼者，未来生、老、死、苦蕴的生起便不存在。’贤友迦旃延，世尊离去不久，我们便生起此念：‘贤友们，世尊为我们简略地开示此纲目后，未详细分别其义，便从座起身进入精舍：“诸比丘，比丘应如是省察，当他如是省察时，其识于外不散乱、不扩散，于内不住立，无所执取而无忧恼。诸比丘，当识于外不散乱、不扩散，于内不住立，对无所执取而无忧恼者，未来生、老、死、苦蕴的生起便不存在。”那么，谁能为世尊所简略开示而未详细分别其义的此纲目，作详细的分别解说呢？’“贤友迦旃延，我们又生起此念：‘这位具寿摩诃迦旃延(Mahākaccāna)为导师所称赞，为有智的同梵行者所尊重。具寿摩诃迦旃延有能力为世尊所简略开示而未详细分别其义的此纲目，作详细的分别解说。我们何不前往具寿摩诃迦旃延之处？前往后，就此义请教具寿摩诃迦旃延。’请具寿摩诃迦旃延分别解说吧！”

315. ‘‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසො සාරත්ථිකො සාරගවෙසී සාරපරියෙසනං චරමානො මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො අතික්කම්මෙව මූලං අතික්කම්ම ඛන්ධං සාඛාපලාසෙ සාරං පරියෙසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය, එවං සම්පදමිදං ආයස්මන්තානං සත්ථරි සම්මුඛීභූතෙ තං භගවන්තං අතිසිත්වා අම්හෙ එතමත්ථං පටිපුච්ඡිතබ්බං මඤ්ඤථ. සො හාවුසො, භගවා ජානං ජානාති, පස්සං පස්සති, චක්ඛුභූතො ඤාණභූතො ධම්මභූතො බ්‍රහ්මභූතො වත්තා පවත්තා අත්ථස්ස නින්නෙතා අමතස්ස දාතා ධම්මස්සාමී තථාගතො. සො චෙව පනෙතස්ස කාලො අහොසි යං භගවන්තංයෙව එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ; යථා වො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’’ති. ‘අද්ධාවුසො කච්චාන, භගවා ජානං ජානාති, පස්සං පස්සති, චක්ඛුභූතො ඤාණභූතො ධම්මභූතො බ්‍රහ්මභූතො වත්තා පවත්තා අත්ථස්ස නින්නෙතා අමතස්ස දාතා ධම්මස්සාමී තථාගතො. සො චෙව පනෙතස්ස කාලො අහොසි යං භගවන්තංයෙව එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාම; යථා නො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය තථා නං ධාරෙය්‍යාම. අපි චායස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. විභජතායස්මා මහාකච්චානො අගරුං කරිත්වා’ති. ‘තෙන හාවුසො, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’ති. ‘එවමාවුසො’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාකච්චානස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාකච්චානො එතදවොච –

315. “贤友们，譬如有人需要心材，寻找心材，四处探寻，来到一棵有心材的伟岸大树前，却越过树根与树干，而认为应该在枝叶中寻找心材。具寿们也是这样，导师就在你们面前，你们却越过那位世尊，而来问我们这个义理。贤友们，那位世尊是知所应知，见所应见，是眼，是智，是法，是梵，是说者，是广说者，是义理的引导者，是不死的施与者，是法主，是如来。那正是应该向世尊请问此义理的时候，世尊如何为你们解说，你们就应如何受持。”“诚然，贤友迦旃延，世尊是知所应知，见所应见，是眼，是智，是法，是梵，是说者，是广说者，是义理的引导者，是不死的施与者，是法主，是如来。那正是应该向世尊请问此义理的时候，世尊如何为我们解说，我们就应如何受持。再者，具寿摩诃迦旃延为导师所称赞，为有智的同梵行者所尊重。具寿摩诃迦旃延有能力，对此世尊所简略提示而未详细分别其义者，作详细的分别。请具寿摩诃迦旃延不以为劳烦地为我们分别吧。”“那么，贤友们，请谛听，善加作意，我将要说了。”那些比丘回答具寿摩诃迦旃延说：“是的，贤友。”具寿摩诃迦旃延说了这话：

‘යං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – තථා තථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු [Pg.268] උපපරික්ඛෙය්‍ය, යථා යථා උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය, බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතී’ති. ඉමස්ස ඛො අහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි.

诸贤友，世尊为我们略说纲要而未详释其义，即从座起，进入精舍：“诸比丘，比丘应如是如是审察，如是如是审察者，其识于外不散乱、不扩散，于内不住立，无所取著而不忧恼。诸比丘，当识于外不散乱、不扩散，于内不住立时，对于无所取著、不忧恼者，未来生、老、死、苦之集起则无有。”诸贤友，对于世尊所略说而未详释其义的此纲要，我如是了知其详细义理。

316. ‘‘කථඤ්චාවුසො, බහිද්ධා විඤ්ඤාණං වික්ඛිත්තං විසටන්ති වුච්චති? ඉධාවුසො, භික්ඛුනො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා රූපනිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති රූපනිමිත්තස්සාදගධිතං රූපනිමිත්තස්සාදවිනිබන්ධං රූපනිමිත්තස්සාදසංයොජනසංයුත්තං බහිද්ධා විඤ්ඤාණං වික්ඛිත්තං විසටන්ති වුච්චති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය ධම්මනිමිත්තානුසාරී විඤ්ඤාණං හොති; ධම්මනිමිත්තස්සාදගධිතං ධම්මනිමිත්තස්සාදවිනිබන්ධං ධම්මනිමිත්තස්සාදසංයොජනසංයුත්තං බහිද්ධා විඤ්ඤාණං වික්ඛිත්තං විසටන්ති වුච්චති. එවං ඛො ආවුසො, බහිද්ධා විඤ්ඤාණං වික්ඛිත්තං විසටන්ති වුච්චති.

316. 诸贤友，如何称为“识于外散乱、扩散”呢？诸贤友，于此，比丘以眼见色后，其识随逐色相(rūpanimittānusārī)，耽溺于色相之味(rūpanimittassādagadhitaṃ)，为色相之味所缚(rūpanimittassādavinibandhaṃ)，与色相之味的结相应(rūpanimittassādasaṃyojanasaṃyuttaṃ)，这被称为“识于外散乱、扩散”。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意知法后，其识随逐法相(dhammanimittānusārī)，耽溺于法相之味(dhammanimittassādagadhitaṃ)，为法相之味所缚(dhammanimittassādavinibandhaṃ)，与法相之味的结相应(dhammanimittassādasaṃyojanasaṃyuttaṃ)，这被称为“识于外散乱、扩散”。诸贤友，如是则称为“识于外散乱、扩散”。

317. ‘‘කථඤ්චාවුසො, බහිද්ධා විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටන්ති වුච්චති? ඉධාවුසො, භික්ඛුනො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න රූපනිමිත්තානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති රූපනිමිත්තස්සාදගධිතං න රූපනිමිත්තස්සාදවිනිබන්ධං න රූපනිමිත්තස්සාදසංයොජනසංයුත්තං බහිද්ධා විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටන්ති වුච්චති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න ධම්මනිමිත්තානුසාරී විඤ්ඤාණං හොති න ධම්මනිමිත්තස්සාදගධිතං න ධම්මනිමිත්තස්සාදවිනිබන්ධං න ධම්මනිමිත්තස්සාදසංයොජනසංයුත්තං බහිද්ධා විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටන්ති වුච්චති. එවං ඛො, ආවුසො, බහිද්ධා විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටන්ති වුච්චති.

317. “贤友，如何称为‘识于外不散乱、不扩散’呢？贤友，于此，比丘以眼见色后，其识不随逐色相，不贪著色相味，不为色相味所缚，不与色相味结相应，此即称为识于外不散乱、不扩散。以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意知法后，其识不随逐法相，不贪著法相味，不为法相味所缚，不与法相味结相应，此即称为识于外不散乱、不扩散。贤友，如是即称为‘识于外不散乱、不扩散’。”

318. ‘‘කථඤ්චාවුසො, අජ්ඣත්තං සණ්ඨිතන්ති වුච්චති? ඉධාවුසො, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තස්ස විවෙකජපීතිසුඛානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති විවෙකජපීතිසුඛස්සාදගධිතං විවෙකජපීතිසුඛස්සාදවිනිබන්ධං [Pg.269] විවෙකජපීතිසුඛස්සාදසංයොජනසංයුත්තං අජ්ඣත්තං චිත්තං සණ්ඨිතන්ති වුච්චති.

318. “贤友，如何称为‘心于内安住’呢？贤友，于此，比丘已离诸欲，离诸不善法，有寻有伺，入离生喜乐的初禅而住。其识随逐离生喜乐，贪著离生喜乐味，为离生喜乐味所缚，与离生喜乐味结相应，此即称为心于内安住。”

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තස්ස සමාධිජපීතිසුඛානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති සමාධිජපීතිසුඛස්සාදගධිතං සමාධිජපීතිසුඛස්සාදවිනිබන්ධං සමාධිජපීතිසුඛස්සාදසංයොජනසංයුත්තං අජ්ඣත්තං චිත්තං සණ්ඨිතන්ති වුච්චති.

“再者，贤友，比丘寻、伺止息，内有净信，心一境性，无寻无伺，入定生喜乐的第二禅而住。其识随逐定生喜乐，贪著定生喜乐味，为定生喜乐味所缚，与定生喜乐味结相应，此即称为心于内安住。”

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති සතො ච සම්පජානො සුඛඤ්ච කායෙන පටිසංවෙදෙති, යං තං අරියා ආචික්ඛන්ති – ‘උපෙක්ඛකො සතිමා සුඛවිහාරී’ති තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තස්ස උපෙක්ඛානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති උපෙක්ඛාසුඛස්සාදගධිතං උපෙක්ඛාසුඛස්සාදවිනිබන්ධං උපෙක්ඛාසුඛස්සාදසංයොජනසංයුත්තං අජ්ඣත්තං චිත්තං සණ්ඨිතන්ති වුච්චති.

再者，贤友，比丘离喜而住于舍，具念、具正知，以名身感受乐，他成就并安住于第三禅，圣者们称此住者为“具舍者、具念者、乐住者”。他的识随逐于舍，贪著于舍乐之味，为舍乐之味所缚，与舍乐之味的结相应，这被称为心安住于内。

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තස්ස අදුක්ඛමසුඛානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති අදුක්ඛමසුඛස්සාදගධිතං අදුක්ඛමසුඛස්සාදවිනිබන්ධං අදුක්ඛමසුඛස්සාදසංයොජනසංයුත්තං අජ්ඣත්තං චිත්තං සණ්ඨිතන්ති වුච්චති. එවං ඛො, ආවුසො, අජ්ඣත්තං සණ්ඨිතන්ති වුච්චති.

再者，贤友，比丘因断乐、断苦，以及先前喜、忧的灭尽，成就并安住于不苦不乐、舍念清净的第四禅。他的识随逐于不苦不乐，贪著于不苦不乐之味，为不苦不乐之味所束缚，与不苦不乐之味的结相应，这被称为心安住于内。贤友，就是这样，被称为心安住于内。

319. ‘‘කථඤ්චාවුසො, අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතන්ති වුච්චති? ඉධාවුසො, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි…පෙ… පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තස්ස න විවෙකජපීතිසුඛානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති න විවෙකජපීතිසුඛස්සාදගධිතං න විවෙකජපීතිසුඛස්සාදවිනිබන්ධං න විවෙකජපීතිසුඛස්සාදසංයොජනසංයුත්තං අජ්ඣත්තං චිත්තං අසණ්ඨිතන්ති වුච්චති.

319. 贤友，如何被称为心不住于内呢？贤友，于此，比丘远离诸欲，远离诸不善法，……成就并安住于初禅。他的识不随逐于离生喜乐，不贪著于离生喜乐之味，不为离生喜乐之味所束缚，不与离生喜乐之味的结相应，这被称为心不住于内。

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තස්ස න සමාධිජපීතිසුඛානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති න සමාධිජපීතිසුඛස්සාදගධිතං න සමාධිජපීතිසුඛස්සාදවිනිබන්ධං න සමාධිජපීතිසුඛස්සාදසංයොජනසංයුත්තං අජ්ඣත්තං චිත්තං අසණ්ඨිතන්ති වුච්චති.

再者，贤友，比丘因寻、伺的止息，……成就并安住于第二禅。他的识不随逐于定生喜乐，不贪著于定生喜乐之味，不为定生喜乐之味所束缚，不与定生喜乐之味的结相应，这被称为心不住于内。

‘‘පුන [Pg.270] චපරං, ආවුසො, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තස්ස න උපෙක්ඛානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති න උපෙක්ඛාසුඛස්සාදගධිතං න උපෙක්ඛාසුඛස්සාදවිනිබන්ධං න උපෙක්ඛාසුඛස්සාදසංයොජනසංයුත්තං අජ්ඣත්තං චිත්තං අසණ්ඨිතන්ති වුච්චති.

再者，贤友，比丘离喜……乃至具足第三禅而住。其识不随逐舍，不耽溺于舍之乐味，不为舍之乐味所缚，不与舍之乐味的结相应，其心被称为于内不住。

‘‘පුන චපරං, ආවුසො, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තස්ස න අදුක්ඛමසුඛානුසාරි විඤ්ඤාණං හොති න අදුක්ඛමසුඛස්සාදගධිතං න අදුක්ඛමසුඛස්සාදවිනිබන්ධං න අදුක්ඛමසුඛස්සාදසංයොජනසංයුත්තං අජ්ඣත්තං චිත්තං අසණ්ඨිතන්ති වුච්චති. එවං ඛො, ආවුසො, අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතන්ති වුච්චති.

再者，贤友，比丘断乐断苦，以及先前喜忧的灭尽，具足不苦不乐、舍念清净的第四禅而住。其识不随逐不苦不乐，不耽溺于不苦不乐之味，不为不苦不乐之味所缚，不与不苦不乐之味的结相应，其心被称为于内不住。贤友，如是，被称为于内不住。

320. ‘‘කථඤ්චාවුසො, අනුපාදා පරිතස්සනා හොති? ඉධාවුසො, අස්සුතවා පුථුජ්ජනො අරියානං අදස්සාවී අරියධම්මස්ස අකොවිදො අරියධම්මෙ අවිනීතො සප්පුරිසානං අදස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස අකොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ අවිනීතො රූපං අත්තතො සමනුපස්සති රූපවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා රූපං රූපස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං රූපං විපරිණමති, අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා රූපවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමානුපරිවත්තජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා උත්තාසවා ච හොති විඝාතවා ච අපෙක්ඛවා ච අනුපාදාය ච පරිතස්සති. වෙදනං …පෙ… සඤ්ඤං… සඞ්ඛාරෙ… විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං අත්තනි වා විඤ්ඤාණං විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති, අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්තජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා උත්තාසවා ච හොති විඝාතවා ච අපෙක්ඛවා ච අනුපාදාය ච පරිතස්සති. එවං ඛො, ආවුසො, අනුපාදා පරිතස්සනා හොති.

320. “贤友，如何是无所取而有热恼呢？贤友，在此，未曾闻法的凡夫不见圣者，不善巧于圣法，未于圣法中受调伏；不见善人，不善巧于善人法，未于善人法中受调伏。他视色为我，或视我拥有色，或视色在我中，或视我在色中。他的那个色变异、变了样。由于色的变异、变样，识随逐于色的变异而转。由随逐色之变异而生的热恼与诸法的生起，占据其心而住。由于心被占据，他变得恐惧、恼害、有所顾念，并且无所取而热恼。受……想……行……他视识为我，或视我拥有识，或视识在我中，或视我在识中。他的那个识变异、变了样。由于识的变异、变样，识随逐于识的变异而转。由随逐识之变异而生的热恼与诸法的生起，占据其心而住。由于心被占据，他变得恐惧、恼害、有所顾念，并且无所取而热恼。贤友，就是这样，无所取而有热恼。”

321. ‘‘කථඤ්චාවුසො, අනුපාදානා අපරිතස්සනා හොති? ඉධාවුසො, සුතවා අරියසාවකො අරියානං දස්සාවී අරියධම්මස්ස කොවිදො අරියධම්මෙ [Pg.271] සුවිනීතො සප්පුරිසානං දස්සාවී සප්පුරිසධම්මස්ස කොවිදො සප්පුරිසධම්මෙ සුවිනීතො න රූපං අත්තතො සමනුපස්සති න රූපවන්තං වා අත්තානං න අත්තනි වා රූපං න රූපස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං රූපං විපරිණමති, අඤ්ඤථා හොති. තස්ස රූපවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න ච රූපවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස න රූපවිපරිණාමානුපරිවත්තජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා න චෙවුත්තාසවා හොති න ච විඝාතවා න ච අපෙක්ඛවා අනුපාදාය ච න පරිතස්සති. න වෙදනං… න සඤ්ඤං… න සඞ්ඛාරෙ… න විඤ්ඤාණං අත්තතො සමනුපස්සති න විඤ්ඤාණවන්තං වා අත්තානං න අත්තනි වා විඤ්ඤාණං න විඤ්ඤාණස්මිං වා අත්තානං. තස්ස තං විඤ්ඤාණං විපරිණමති, අඤ්ඤථා හොති. තස්ස විඤ්ඤාණවිපරිණාමඤ්ඤථාභාවා න ච විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්ති විඤ්ඤාණං හොති. තස්ස න විඤ්ඤාණවිපරිණාමානුපරිවත්තජා පරිතස්සනා ධම්මසමුප්පාදා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති. චෙතසො පරියාදානා න චෙවුත්තාසවා හොති න ච විඝාතවා න ච අපෙක්ඛවා, අනුපාදාය ච න පරිතස්සති. එවං ඛො, ආවුසො, අනුපාදා අපරිතස්සනා හොති.

321. “贤友，如何是无取著、无热恼呢？贤友，于此，多闻圣弟子亲见诸圣者，善巧于圣法，善调伏于圣法；亲见诸善人，善巧于善人法，善调伏于善人法。他不视色为我，不视我拥有色，不视色在我中，不视我在色中。彼色变异、变样。由于色之变异、变样，随逐色之变异的识不会生起。由随逐色之变异而生的热恼与诸不善法，不会盘踞于其心。由于心不被盘踞，他既不惊恐，也不恼乱，也不顾念，无所取著，故不热恼。不视受……不视想……不视行……他不视识为我，不视我拥有识，不视识在我中，不视我在识中。彼识变异、变样。由于识之变异、变样，随逐识之变异的识不会生起。由随逐识之变异而生的热恼与诸不善法，不会盘踞于其心。由于心不被盘踞，他既不惊恐，也不恼乱，也不顾念，无所取著，故不热恼。贤友，如是，由无取著而无热恼。”

‘‘යං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘තථා තථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උපපරික්ඛෙය්‍ය යථා යථා උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං, අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය. බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතී’ති. ඉමස්ස ඛො අහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ආකඞ්ඛමානා ච පන තුම්හෙ ආයස්මන්තො භගවන්තංයෙව උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ; යථා වො භගවා බ්‍යාකරොති තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“贤友们，世尊为我们简略地开示纲要，而未详细分别其义，即从座起身，进入精舍：‘诸比丘，比丘应如是如是审察，如是如是审察时，其识于外则不散乱、不弥漫，于内则不安住，无所取著而不渴求。诸比丘，当识于外不散乱、不弥漫，于内不安住，对无所取著、不渴求者而言，未来生、老、死苦的生起便不复存在。’贤友们，对于世尊所简略开示而未详细分别其义的此纲要，我如是详细地了知其义。然诸具寿若有意愿，可前往世尊之处，就此义再次请教；世尊如何为你们解说，你们就应如何受持。”

322. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාකච්චානස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

322. 那时，那些比丘对具寿摩诃迦旃延所说感到欢喜、随喜，从座起身，前往世尊之处。抵达后，他们顶礼世尊，然后坐于一旁。坐于一旁后，那些比丘对世尊如是说：

‘‘යං [Pg.272] ඛො නො, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘තථා තථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උපපරික්ඛෙය්‍ය යථා යථා උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං, අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය. බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතී’’’ති.

“大德，世尊为我们简略地开示纲要，而未详细分别其义，即从座起身，进入精舍——‘诸比丘，比丘应如是如是审察，如是如是审察时，其识于外则不散乱、不弥漫，于内则不安住，无所取著而不渴求。诸比丘，当识于外不散乱、不弥漫，于内不安住，对无所取著、不渴求者而言，未来生、老、死苦的生起便不复存在。’”

‘‘තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං, අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො, එතදහොසි – ‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – තථා තථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උපපරික්ඛෙය්‍ය, යථා යථා උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං, අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය. බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතීති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’ති? තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාමා’ති.

“大德，世尊离去不久，我们生起此念：‘贤友们，世尊为我们简略地提示纲要，而未详细分析其义，即从座而起，进入精舍——“诸比丘，比丘当如是如是地审察，当他如是如是地审察时，其识于外不散乱、不散逸，于内不安住，无所取著故不焦虑。诸比丘，当识于外不散乱、不散逸，于内不安住，无所取著而不焦虑时，未来就不会有生、老、死、苦集的生起。”那么，谁能详细分析世尊所简略提示而未详细分析其义的此纲要呢？’大德，我们又生起此念：‘这位具寿摩诃迦旃延，既为导师所称赞，又为具慧的同梵行者所尊重。具寿摩诃迦旃延有能力详细分析世尊所简略提示而未详细分析其义的此纲要之义。我们何不前往具寿摩诃迦旃延之处，去到后，向具寿摩诃迦旃延请教此义呢！’”

‘‘අථ ඛො මයං, භන්තෙ, යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමිම්හ; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පටිපුච්ඡිම්හ. තෙසං නො, භන්තෙ, ආයස්මතා මහාකච්චානෙන ඉමෙහි ආකාරෙහි ඉමෙහි පදෙහි ඉමෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි අත්ථො විභත්තො’’ති.

“大德，于是我们前往具寿摩诃迦旃延之处；去到后，向具寿摩诃迦旃延请教此义。大德，具寿摩诃迦旃延便以这些方式、这些文句、这些表述为我们分析了其义。”

‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, මහාකච්චානො; මහාපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, මහාකච්චානො. මං චෙපි තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ, අහම්පි එවමෙවං බ්‍යාකරෙය්‍යං [Pg.273] යථා තං මහාකච්චානෙන බ්‍යාකතං. එසො චෙවෙතස්ස අත්ථො. එවඤ්ච නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“诸比丘，摩诃迦旃延是贤智者；诸比丘，摩诃迦旃延有大智慧。诸比丘，即使你们就此义询问我，我也会作出与摩诃迦旃延完全相同的解说。此即是其义，你们应当如是受持。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语。彼诸比丘心怀悦豫，欢喜世尊所说。

උද්දෙසවිභඞ්ගසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

第八《纲要分别经》终。

9. අරණවිභඞ්ගසුත්තං

9. 无诤分别经

323. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘අරණවිභඞ්ගං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

323. 如是我闻：一时，世尊住于舍卫城（Sāvatthī）祇陀林（Jetavana）给孤独（Anāthapiṇḍika）园。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘回答世尊：“尊者！”世尊说此语：“诸比丘，我将为你们解说无诤分别。你们当听，善加作意，我将宣说。”彼诸比丘回答世尊：“如是，尊者！”世尊说此语：

‘‘න කාමසුඛමනුයුඤ්ජෙය්‍ය හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, න ච අත්තකිලමථානුයොගමනුයුඤ්ජෙය්‍ය දුක්ඛං අනරියං අනත්ථසංහිතං. එතෙ ඛො, භික්ඛවෙ, උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා, චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති. උස්සාදනඤ්ච ජඤ්ඤා, අපසාදනඤ්ච ජඤ්ඤා; උස්සාදනඤ්ච ඤත්වා අපසාදනඤ්ච ඤත්වා නෙවුස්සාදෙය්‍ය, න අපසාදෙය්‍ය, ධම්මමෙව දෙසෙය්‍ය. සුඛවිනිච්ඡයං ජඤ්ඤා; සුඛවිනිච්ඡයං ඤත්වා අජ්ඣත්තං සුඛමනුයුඤ්ජෙය්‍ය. රහොවාදං න භාසෙය්‍ය, සම්මුඛා න ඛීණං භණෙ. අතරමානොව භාසෙය්‍ය, නො තරමානො. ජනපදනිරුත්තිං නාභිනිවෙසෙය්‍ය, සමඤ්ඤං නාතිධාවෙය්‍යාති – අයමුද්දෙසො අරණවිභඞ්ගස්ස.

“不应耽溺于欲乐，此乃低劣、鄙俗、凡夫之行，非属圣道，无义相应；亦不应勤修自苦之行，此是痛苦，非属圣道，无义相应。诸比丘，如来不近此二边，现等觉中道，此道能生眼、生智，导向寂静、殊胜智、正觉、涅槃。当知称扬，当知贬抑；知称扬与贬抑已，则不称扬、不贬抑，唯当说法。当知乐之抉择；知乐之抉择已，则于内修习于乐。不语隐秘之语，不当面说粗鄙语。应从容而说，不应急切而说。不固执于方言，不超越世俗共称。”——此为《无诤分别经》之纲要。

324. ‘‘‘න කාමසුඛමනුයුඤ්ජෙය්‍ය හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, න ච අත්තකිලමථානුයොගමනුයුඤ්ජෙය්‍ය දුක්ඛං අනරියං අනත්ථසංහිත’න්ති [Pg.274] – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං; කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? යො කාමපටිසන්ධිසුඛිනො සොමනස්සානුයොගො හීනො ගම්මො පොථුජ්ජනිකො අනරියො අනත්ථසංහිතො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. යො කාමපටිසන්ධිසුඛිනො සොමනස්සානුයොගං අනනුයොගො හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. යො අත්තකිලමථානුයොගො දුක්ඛො අනරියො අනත්ථසංහිතො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. යො අත්තකිලමථානුයොගං අනනුයොගො දුක්ඛං අනරියං අනත්ථසංහිතං, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. ‘න කාමසුඛමනුයුඤ්ජෙය්‍ය හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, න ච අත්තකිලමථානුයොගං අනුයුඤ්ජෙය්‍ය දුක්ඛං අනරියං අනත්ථසංහිත’න්ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

324. “‘不应从事低劣、粗鄙、凡夫、非圣、无益的欲乐，亦不应从事痛苦、非圣、无益的自我折磨修行。’——如是此言已说。此是依何而说？任何享受欲乐者的喜悦修行，是低劣、粗鄙、凡夫、非圣、无益的，此法是有苦、有恼害、有忧恼、有热恼的，是邪行道。凡是不从事享受欲乐者那低劣、粗鄙、凡夫、非圣、无益的喜悦修行，此法是无苦、无恼害、无忧恼、无热恼的，是正行道。任何自我折磨的修行，是痛苦、非圣、无益的，此法是有苦、有恼害、有忧恼、有热恼的，是邪行道。凡是不从事那痛苦、非圣、无益的自我折磨修行，此法是无苦、无恼害、无忧恼、无热恼的，是正行道。‘不应从事低劣、粗鄙、凡夫、非圣、无益的欲乐，亦不应从事痛苦、非圣、无益的自我折磨修行。’——如是所说之言，是依此而说。”

325. ‘‘‘එතෙ ඛො උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා, චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තතී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි. ‘එතෙ ඛො උභො අන්තෙ අනුපගම්ම මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා, චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තතී’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

325. “‘确实，不近此二边，有为如来所现等觉的中道，此道能生眼、生智，导向寂静、证智、正觉、涅槃。’——此乃所说。此是依何而说？即此圣八支道(ariyo aṭṭhaṅgiko maggo)：即正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。‘确实，不近此二边，有为如来所现等觉的中道，此道能生眼、生智，导向寂静、证智、正觉、涅槃。’——如是所说，即依此而说。

326. ‘‘‘උස්සාදනඤ්ච ජඤ්ඤා, අපසාදනඤ්ච ජඤ්ඤා; උස්සාදනඤ්ච ඤත්වා අපසාදනඤ්ච ඤත්වා නෙවුස්සාදෙය්‍ය, න අපසාදෙය්‍ය, ධම්මමෙව දෙසෙය්‍යා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, උස්සාදනා ච හොති අපසාදනා ච, නො ච ධම්මදෙසනා? ‘යෙ කාමපටිසන්ධිසුඛිනො සොමනස්සානුයොගං අනුයුත්තා හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, සබ්බෙ තෙ සදුක්ඛා සඋපඝාතා සඋපායාසා සපරිළාහා මිච්ඡාපටිපන්නා’ති – ඉති වදං ඉත්ථෙකෙ අපසාදෙති.

326. “‘应知赞扬，应知贬抑；既知赞扬与贬抑，就不应赞扬，也不应贬抑，唯应说法。’——此乃所说。此是依何而说？诸比丘，如何是既有赞扬与贬抑，却非说法？‘凡是致力于那低劣、乡野、凡俗、非圣、无益的，与欲乐相关的喜悦之行者，他们皆有苦、有恼害、有忧恼、有热恼，是邪行者。’——如此说，即是贬抑某些人。

‘‘‘යෙ [Pg.275] කාමපටිසන්ධිසුඛිනො සොමනස්සානුයොගං අනනුයුත්තා හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, සබ්බෙ තෙ අදුක්ඛා අනුපඝාතා අනුපායාසා අපරිළාහා සම්මාපටිපන්නා’ති – ඉති වදං ඉත්ථෙකෙ උස්සාදෙති.

“‘凡是不致力于那低劣、乡野、凡俗、非圣、无益的，与欲乐相关的喜悦之行者，他们皆无苦、无恼害、无忧恼、无热恼，是正行者。’——如此说，即是赞扬某些人。

‘‘‘යෙ අත්තකිලමථානුයොගං අනුයුත්තා දුක්ඛං අනරියං අනත්ථසංහිතං, සබ්බෙ තෙ සදුක්ඛා සඋපඝාතා සඋපායාසා සපරිළාහා මිච්ඡාපටිපන්නා’ති – ඉති වදං ඉත්ථෙකෙ අපසාදෙති.

“‘凡是致力于那痛苦、非圣、无益的自我折磨之行者，他们皆有苦、有恼害、有忧恼、有热恼，是邪行者。’——如此说，即是贬抑某些人。

‘‘‘යෙ අත්තකිලමථානුයොගං අනනුයුත්තා දුක්ඛං අනරියං අනත්ථසංහිතං, සබ්බෙ තෙ අදුක්ඛා අනුපඝාතා අනුපායාසා අපරිළාහා සම්මාපටිපන්නා’ති – ඉති වදං ඉත්ථෙකෙ උස්සාදෙති.

“‘凡不勤行那痛苦、非圣、无益的自我折磨者，他们皆无苦、无恼害、无绝望、无热恼，是正行者。’——如此说，即是称扬某些人。

‘‘‘යෙසං කෙසඤ්චි භවසංයොජනං අප්පහීනං, සබ්බෙ තෙ සදුක්ඛා සඋපඝාතා සඋපායාසා සපරිළාහා මිච්ඡාපටිපන්නා’ති – ඉති වදං ඉත්ථෙකෙ අපසාදෙති.

“‘于任何人，若有结(bhavasaṃyojana)未断，则彼等皆有苦、有恼害、有绝望、有热恼，是邪行者。’——如此说，即是贬抑某些人。

‘‘‘යෙසං කෙසඤ්චි භවසංයොජනං පහීනං, සබ්බෙ තෙ අදුක්ඛා අනුපඝාතා අනුපායාසා අපරිළාහා සම්මාපටිපන්නා’ති – ඉති වදං ඉත්ථෙකෙ උස්සාදෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, උස්සාදනා ච හොති අපසාදනා ච, නො ච ධම්මදෙසනා.

“‘于任何人，若有结已断，则彼等皆无苦、无恼害、无绝望、无热恼，是正行者。’——如此说，即是称扬某些人。诸比丘，如此则有称扬与贬抑，而非说法。

327. ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, නෙවුස්සාදනා හොති න අපසාදනා, ධම්මදෙසනා ච ? ‘යෙ කාමපටිසන්ධිසුඛිනො සොමනස්සානුයොගං අනුයුත්තා හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, සබ්බෙ තෙ සදුක්ඛා සඋපඝාතා සඋපායාසා සපරිළාහා මිච්ඡාපටිපන්නා’ති – න එවමාහ. ‘අනුයොගො ච ඛො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා’ති – ඉති වදං ධම්මමෙව දෙසෙති.

327. “诸比丘，如何才能无称扬亦无贬抑，而只是说法呢？不如此说：‘凡勤行那与欲乐相关的喜悦，即那低劣、鄙俗、凡庸、非圣、无益之行者，他们皆有苦、有恼害、有绝望、有热恼，是邪行者。’而是说：‘此种勤行，此法本身，是有苦、有恼害、有绝望、有热恼的，是邪道。’——如此说，即是只说法。

‘‘‘යෙ කාමපටිසන්ධිසුඛිනො සොමනස්සානුයොගං අනනුයුත්තා හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, සබ්බෙ තෙ අදුක්ඛා අනුපඝාතා අනුපායාසා අපරිළාහා සම්මාපටිපන්නා’ති – න එවමාහ. ‘අනනුයොගො ච ඛො, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා’ති – ඉති වදං ධම්මමෙව දෙසෙති.

“不如此说：‘凡不勤行那与欲乐相关的喜悦，即那低劣、鄙俗、凡庸、非圣、无益之行者，他们皆无苦、无恼害、无绝望、无热恼，是正行者。’而是说：‘此种不勤行，此法本身，是无苦、无恼害、无绝望、无热恼的，是正道。’——如此说，即是只说法。

‘‘‘යෙ [Pg.276] අත්තකිලමථානුයොගං අනුයුත්තා දුක්ඛං අනරියං අනත්ථසංහිතං, සබ්බෙ තෙ සදුක්ඛා සඋපඝාතා සඋපායාසා සපරිළාහා මිච්ඡාපටිපන්නා’ති – න එවමාහ. ‘අනුයොගො ච ඛො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා’ති – ඉති වදං ධම්මමෙව දෙසෙති.

“不如此说：‘凡勤行那痛苦、非圣、无益的自我折磨者，他们皆有苦、有恼害、有绝望、有热恼，是邪行者。’而是说：‘此种勤行，此法本身，是有苦、有恼害、有绝望、有热恼的，是邪道。’——如此说，即是只说法。

‘‘‘යෙ අත්තකිලමථානුයොගං අනනුයුත්තා දුක්ඛං අනරියං අනත්ථසංහිතං, සබ්බෙ තෙ අදුක්ඛා අනුපඝාතා අනුපායාසා අපරිළාහා සම්මාපටිපන්නා’ති – න එවමාහ. ‘අනනුයොගො ච ඛො, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා’ති – ඉති වදං ධම්මමෙව දෙසෙති.

“任何不从事于那痛苦、非圣、无益的自我折磨之行者，他们皆无苦、无伤害、无忧恼、无热恼，是正行者。”——不作是说。“又，此不从事之法，是无苦、无伤害、无忧恼、无热恼的，是正行。”——如此说者，即是唯说正法。

‘‘‘යෙසං කෙසඤ්චි භවසංයොජනං අප්පහීනං, සබ්බෙ තෙ සදුක්ඛා සඋපඝාතා සඋපායාසා සපරිළාහා මිච්ඡාපටිපන්නා’ති – න එවමාහ. ‘භවසංයොජනෙ ච ඛො අප්පහීනෙ භවොපි අප්පහීනො හොතී’ති – ඉති වදං ධම්මමෙව දෙසෙති.

“任何有结未断者，他们皆有苦、有伤害、有忧恼、有热恼，是邪行者。”——不作是说。“又，当有结未断时，有亦未断。”——如此说者，即是唯说正法。

‘‘‘යෙසං කෙසඤ්චි භවසංයොජනං පහීනං, සබ්බෙ තෙ අදුක්ඛා අනුපඝාතා අනුපායාසා අපරිළාහා සම්මාපටිපන්නා’ති – න එවමාහ. ‘භවසංයොජනෙ ච ඛො පහීනෙ භවොපි පහීනො හොතී’ති – ඉති වදං ධම්මමෙව දෙසෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, නෙවුස්සාදනා හොති න අපසාදනා, ධම්මදෙසනා ච. ‘උස්සාදනඤ්ච ජඤ්ඤා, අපසාදනඤ්ච ජඤ්ඤා; උස්සාදනඤ්ච ඤත්වා අපසාදනඤ්ච ඤත්වා නෙවුස්සාදෙය්‍ය, න අපසාදෙය්‍ය, ධම්මමෙව දෙසෙය්‍යා’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“任何有结已断者，他们皆无苦、无伤害、无忧恼、无热恼，是正行者。”——不作是说。“又，当有结已断时，有亦已断。”——如此说者，即是唯说正法。诸比丘，如此，既无抬高亦无贬低，而是说法。“应知抬高，应知贬低；既知抬高与贬低，则不应抬高，不应贬低，唯应宣说正法。”——此言是依此而说。

328. ‘‘‘සුඛවිනිච්ඡයං ජඤ්ඤා; සුඛවිනිච්ඡයං ඤත්වා අජ්ඣත්තං සුඛමනුයුඤ්ජෙය්‍යා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? පඤ්චිමෙ, භික්ඛවෙ, කාමගුණා. කතමෙ පඤ්ච? චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච කාමගුණා. යං ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං ඉදං වුච්චති කාමසුඛං මීළ්හසුඛං පුථුජ්ජනසුඛං අනරියසුඛං. ‘න ආසෙවිතබ්බං, න භාවෙතබ්බං, න බහුලීකාතබ්බං, භායිතබ්බං එතස්ස සුඛස්සා’ති – වදාමි. ඉධ[Pg.277], භික්ඛවෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති…පෙ… තතියං ඣානං… චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං වුච්චති නෙක්ඛම්මසුඛං පවිවෙකසුඛං උපසමසුඛං සම්බොධිසුඛං. ‘ආසෙවිතබ්බං, භාවෙතබ්බං, බහුලීකාතබ්බං, න භායිතබ්බං එතස්ස සුඛස්සා’ති – වදාමි. ‘සුඛවිනිච්ඡයං ජඤ්ඤා; සුඛවිනිච්ඡයං ඤත්වා අජ්ඣත්තං සුඛමනුයුඤ්ජෙය්‍යා’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

328. “‘应知乐之审决；知乐之审决后，应致力于内在之乐’——此乃所说。此是依何而说？诸比丘，有此五种感官欲乐。是哪五种？眼所识知的色，是可爱、可意、可悦、可爱相、与欲相应、引人贪染的；耳所识知的声……鼻所识知的香……舌所识知的味……身所识知的触，是可爱、可意、可悦、可爱相、与欲相应、引人贪染的——诸比丘，此即是五种感官欲乐。诸比丘，缘于此五种感官欲乐所生起的乐与喜，此被称为欲乐、污秽乐、凡夫乐、非圣者乐。‘不应亲近、不应修习、不应多作，应畏惧此乐’——我说。诸比丘，于此，比丘离诸欲、离诸不善法，有寻有伺，离生喜乐，具足安住于初禅。寻伺寂止，内心清净，心一境性，无寻无伺，定生喜乐，具足安住于第二禅。又因离喜而住于舍……具足安住于第三禅……具足安住于第四禅。此被称为出离乐、远离乐、寂止乐、正觉乐。‘应亲近、应修习、应多作，不应畏惧此乐’——我说。‘应知乐之审决；知乐之审决后，应致力于内在之乐’——此言所述，即是缘此而说。”

329. ‘‘‘රහොවාදං න භාසෙය්‍ය, සම්මුඛා න ඛීණං භණෙ’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යං ජඤ්ඤා රහොවාදං අභූතං අතච්ඡං අනත්ථසංහිතං සසක්කං තං රහොවාදං න භාසෙය්‍ය. යම්පි ජඤ්ඤා රහොවාදං භූතං තච්ඡං අනත්ථසංහිතං තස්සපි සික්ඛෙය්‍ය අවචනාය. යඤ්ච ඛො ජඤ්ඤා රහොවාදං භූතං තච්ඡං අත්ථසංහිතං තත්‍ර කාලඤ්ඤූ අස්ස තස්ස රහොවාදස්ස වචනාය. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යං ජඤ්ඤා සම්මුඛා ඛීණවාදං අභූතං අතච්ඡං අනත්ථසංහිතං සසක්කං තං සම්මුඛා ඛීණවාදං න භාසෙය්‍ය. යම්පි ජඤ්ඤා සම්මුඛා ඛීණවාදං භූතං තච්ඡං අනත්ථසංහිතං තස්සපි සික්ඛෙය්‍ය අවචනාය. යඤ්ච ඛො ජඤ්ඤා සම්මුඛා ඛීණවාදං භූතං තච්ඡං අත්ථසංහිතං තත්‍ර කාලඤ්ඤූ අස්ස තස්ස සම්මුඛා ඛීණවාදස්ස වචනාය. ‘රහොවාදං න භාසෙය්‍ය, සම්මුඛා න ඛීණං භණෙ’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

329. “‘背后不说指责语，当面不说贬损语’——诚然，此是所说。此是依何而说？诸比丘，于此，若了知背后所说的指责语在当时是不实、不真、无益的，则不应说那背后指责语。若了知背后所说的指责语为真实、确凿，但无益，亦应学习不说。而若了知背后所说的指责语为真实、确凿、有益，于此，当为说彼背后指责语而知时。诸比丘，于此，若了知当面所说的贬损语在当时是不实、不真、无益的，则不应说那当面贬损语。若了知当面所说的贬损语为真实、确凿，但无益，亦应学习不说。而若了知当面所说的贬损语为真实、确凿、有益，于此，当为说彼当面贬损语而知时。‘背后不说指责语，当面不说贬损语’——如是，彼所说者，即缘此而说。”

330. ‘‘‘අතරමානොව භාසෙය්‍ය නො තරමානො’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තත්‍ර, භික්ඛවෙ, තරමානස්ස භාසතො කායොපි කිලමති, චිත්තම්පි උපහඤ්ඤති, සරොපි උපහඤ්ඤති, කණ්ඨොපි ආතුරීයති, අවිසට්ඨම්පි හොති අවිඤ්ඤෙය්‍යං තරමානස්ස භාසිතං. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, අතරමානස්ස භාසතො කායොපි න කිලමති, චිත්තම්පි න උපහඤ්ඤති, සරොපි න උපහඤ්ඤති, කණ්ඨොපි න ආතුරීයති, විසට්ඨම්පි හොති විඤ්ඤෙය්‍යං අතරමානස්ස භාසිතං. ‘අතරමානොව භාසෙය්‍ය, නො තරමානො’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

330. “‘应从容而说，不应急促’——诚然，此是所说。此是依何而说？诸比丘，于此，说话急促者，身亦疲惫，心亦受恼，声亦受损，喉亦疼痛，其所说语亦不清晰、难以了知。诸比丘，于此，说话从容者，身不疲惫，心不受恼，声不受损，喉不疼痛，其所说语亦清晰、易于了知。‘应从容而说，不应急促’——如是，彼所说者，即缘此而说。”

331. ‘‘‘ජනපදනිරුත්තිං [Pg.278] නාභිනිවෙසෙය්‍ය, සමඤ්ඤං නාතිධාවෙය්‍යා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජනපදනිරුත්තියා ච අභිනිවෙසො හොති සමඤ්ඤාය ච අතිසාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, තදෙවෙකච්චෙසු ජනපදෙසු ‘පාතී’ති සඤ්ජානන්ති, ‘පත්ත’න්ති සඤ්ජානන්ති, ‘විත්ත’න්ති සඤ්ජානන්ති, ‘සරාව’න්ති සඤ්ජානන්ති ‘ධාරොප’න්ති සඤ්ජානන්ති, ‘පොණ’න්ති සඤ්ජානන්ති, ‘පිසීලව’න්ති සඤ්ජානන්ති. ඉති යථා යථා නං තෙසු තෙසු ජනපදෙසු සඤ්ජානන්ති තථා තථා ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්ස වොහරති – ‘ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ’න්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජනපදනිරුත්තියා ච අභිනිවෙසො හොති සමඤ්ඤාය ච අතිසාරො.

331. “‘不应固执于地方语，不应超越俗称’——此是所说。此是缘何而说？诸比丘，如何是固执于地方语以及超越俗称呢？诸比丘，于此，在某些地方，将同一个器物认知为‘钵底’(pātī)、‘钵多’(patta)、‘毗多’(vitta)、‘萨罗瓦’(sarāva)、‘陀罗波’(dhāropa)、‘波那’(poṇa)、‘毗尸罗瓦’(pisīlava)。于是，无论他们在各个地方如何认知它，便强硬地、执取地、固执地言说：‘唯此为实，余者为虚。’诸比丘，如是即是固执于地方语以及超越俗称。”

332. ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජනපදනිරුත්තියා ච අනභිනිවෙසො හොති සමඤ්ඤාය ච අනතිසාරො? ඉධ, භික්ඛවෙ, තදෙවෙකච්චෙසු ජනපදෙසු ‘පාතී’ති සඤ්ජානන්ති, ‘පත්ත’න්ති සඤ්ජානන්ති, ‘විත්ත’න්ති සඤ්ජානන්ති, ‘සරාව’න්ති සඤ්ජානන්ති, ‘ධාරොප’න්ති සඤ්ජානන්ති, ‘පොණ’න්ති සඤ්ජානන්ති, ‘පිසීලව’න්ති සඤ්ජානන්ති. ඉති යථා යථා නං තෙසු තෙසු ජනපදෙසු සඤ්ජානන්ති ‘ඉදං කිර මෙ ආයස්මන්තො සන්ධාය වොහරන්තී’ති තථා තථා වොහරති අපරාමසං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජනපදනිරුත්තියා ච අනභිනිවෙසො හොති, සමඤ්ඤාය ච අනතිසාරො. ‘ජනපදනිරුත්තිං නාභිනිවෙසෙය්‍ය සමඤ්ඤං නාතිධාවෙය්‍යා’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

332. “诸比丘，如何是不固执于地方语以及不超越俗称呢？诸比丘，于此，在某些地方，将同一个器物认知为‘钵底’(pātī)、‘钵多’(patta)、‘毗多’(vitta)、‘萨罗瓦’(sarāva)、‘陀罗波’(dhāropa)、‘波那’(poṇa)、‘毗尸罗瓦’(pisīlava)。于是，无论他们在各个地方如何认知它，他都如此思量：‘诸具寿确实是意指此物而言说’，便随顺其言说而不执取。诸比丘，如是即是不固执于地方语以及不超越俗称。‘不应固执于地方语，不应超越俗称’——凡此所说，即是缘此而说。”

333. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යො කාමපටිසන්ධිසුඛිනො සොමනස්සානුයොගො හීනො ගම්මො පොථුජ්ජනිකො අනරියො අනත්ථසංහිතො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො සරණො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යො කාමපටිසන්ධිසුඛිනො සොමනස්සානුයොගං අනනුයොගො හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො අරණො.

333. 诸比丘，于此，那耽于欲乐之喜，是低劣、粗俗、凡夫、非圣、无益的，此法是苦，有恼害，有忧患，有热恼；是邪行。是故，此法是有尘染的。诸比丘，于此，不耽于那低劣、粗俗、凡夫、非圣、无益的欲乐之喜，此法是无苦，无恼害，无忧患，无热恼；是正行。是故，此法是无尘染的。

334. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යො අත්තකිලමථානුයොගො දුක්ඛො අනරියො අනත්ථසංහිතො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො [Pg.279] සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො සරණො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යො අත්තකිලමථානුයොගං අනනුයොගො දුක්ඛං අනරියං අනත්ථසංහිතං, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො අරණො.

334. 诸比丘，于此，那耽于自我折磨，是苦、非圣、无益的，此法是苦，有恼害，有忧患，有热恼；是邪行。是故，此法是有尘染的。诸比丘，于此，不耽于那苦、非圣、无益的自我折磨，此法是无苦，无恼害，无忧患，无热恼；是正行。是故，此法是无尘染的。

335. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යායං මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා, චක්ඛුකරණී ඤාණකරණී උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො අරණො.

335. 诸比丘，于此，如来所正等觉的中道，能生眼，能生智，导向寂止、胜智、正觉、涅槃，此法是无苦，无恼害，无忧患，无热恼；是正行。是故，此法是无尘染的。

336. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යායං උස්සාදනා ච අපසාදනා ච නො ච ධම්මදෙසනා, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො සරණො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යායං නෙවුස්සාදනා ච න අපසාදනා ච ධම්මදෙසනා ච, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො අරණො.

336. 诸比丘，于此，凡有赞扬与贬低，而无说法，此法是苦，有恼害，有忧患，有热恼；是邪行。是故，此法是有尘染的。诸比丘，于此，凡无赞扬、无贬低，而有说法，此法是无苦，无恼害，无忧患，无热恼；是正行。是故，此法是无尘染的。

337. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යමිදං කාමසුඛං මීළ්හසුඛං පොථුජ්ජනසුඛං අනරියසුඛං, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො සරණො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යමිදං නෙක්ඛම්මසුඛං පවිවෙකසුඛං උපසමසුඛං සම්බොධිසුඛං, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො අරණො.

337. 诸比丘，于此诸法中，凡此欲乐、秽乐、凡夫乐、非圣乐，此法有苦、有恼害、有忧恼、有热恼，是邪行。是故，此法有尘垢。诸比丘，于此诸法中，凡此出离乐、远离乐、寂止乐、正觉乐，此法无苦、无恼害、无忧恼、无热恼，是正行。是故，此法无尘垢。

338. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං රහොවාදො අභූතො අතච්ඡො අනත්ථසංහිතො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො සරණො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං රහොවාදො භූතො තච්ඡො අනත්ථසංහිතො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො සරණො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං රහොවාදො භූතො තච්ඡො අත්ථසංහිතො, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො අරණො.

338. 诸比丘，于此诸法中，凡此在隐秘处的言说，非有、非实、不与利益相应者，此法有苦、有恼害、有忧恼、有热恼，是邪行。是故，此法有尘垢。诸比丘，于此诸法中，凡此在隐秘处的言说，是有、是实，然不与利益相应者，此法有苦、有恼害、有忧恼、有热恼，是邪行。是故，此法有尘垢。诸比丘，于此诸法中，凡此在隐秘处的言说，是有、是实、与利益相应者，此法无苦、无恼害、无忧恼、无热恼，是正行。是故，此法无尘垢。

339. ‘‘තත්‍ර[Pg.280], භික්ඛවෙ, ය්වායං සම්මුඛා ඛීණවාදො අභූතො අතච්ඡො අනත්ථසංහිතො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො සරණො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං සම්මුඛා ඛීණවාදො භූතො තච්ඡො අනත්ථසංහිතො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො සරණො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං සම්මුඛා ඛීණවාදො භූතො තච්ඡො අත්ථසංහිතො, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො අරණො.

339. 诸比丘，于此诸法中，凡此当面的贬抑之言，非有、非实、不与利益相应者，此法有苦、有恼害、有忧恼、有热恼，是邪行。是故，此法有尘垢。诸比丘，于此诸法中，凡此当面的贬抑之言，是有、是实，然不与利益相应者，此法有苦、有恼害、有忧恼、有热恼，是邪行。是故，此法有尘垢。诸比丘，于此诸法中，凡此当面的贬抑之言，是有、是实、与利益相应者，此法无苦、无恼害、无忧恼、无热恼，是正行。是故，此法无尘垢。

340. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යමිදං තරමානස්ස භාසිතං, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො සරණො. තත්‍ර, භික්ඛවෙ, යමිදං අතරමානස්ස භාසිතං, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො අරණො.

340. 诸比丘，于此，急速言说者所说，此法有苦、有恼害、有绝望、有热恼，是邪行。是故，此法有尘。诸比丘，于此，不急速言说者所说，此法无苦、无恼害、无绝望、无热恼，是正行。是故，此法无尘。

341. ‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, ය්වායං ජනපදනිරුත්තියා ච අභිනිවෙසො සමඤ්ඤාය ච අතිසාරො, සදුක්ඛො එසො ධම්මො සඋපඝාතො සඋපායාසො සපරිළාහො; මිච්ඡාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො සරණො. තත්‍ර භික්ඛවෙ, ය්වායං ජනපදනිරුත්තියා ච අනභිනිවෙසො සමඤ්ඤාය ච අනතිසාරො, අදුක්ඛො එසො ධම්මො අනුපඝාතො අනුපායාසො අපරිළාහො; සම්මාපටිපදා. තස්මා එසො ධම්මො අරණො.

341. 诸比丘，于此，执取地方语、超越俗称，此法有苦、有恼害、有绝望、有热恼，是邪行。是故，此法有尘。诸比丘，于此，不执取地方语、不超越俗称，此法无苦、无恼害、无绝望、无热恼，是正行。是故，此法无尘。

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, ‘සරණඤ්ච ධම්මං ජානිස්සාම, අරණඤ්ච ධම්මං ජානිස්සාම; සරණඤ්ච ධම්මං ඤත්වා අරණඤ්ච ධම්මං ඤත්වා අරණපටිපදං පටිපජ්ජිස්සාමා’ති එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං. සුභූති ච පන, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තො අරණපටිපදං පටිපන්නො’’ති.

是故，诸比丘，于此，“我等当知有尘法，亦当知无尘法；知有尘法、知无尘法已，我等当行无尘之道。”诸比丘，汝等当如是学。复次，诸比丘，须菩提良家子，乃行无尘之道者。

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语已，彼诸比丘心怀喜悦，欢喜世尊所说。

අරණවිභඞ්ගසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.

无诤分别经第九终。

10. ධාතුවිභඞ්ගසුත්තං

10. 界分别经

342. එවං [Pg.281] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා මගධෙසු චාරිකං චරමානො යෙන රාජගහං තදවසරි; යෙන භග්ගවො කුම්භකාරො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භග්ගවං කුම්භකාරං එතදවොච – ‘‘සචෙ තෙ, භග්ගව, අගරු විහරෙමු ආවෙසනෙ එකරත්ත’’න්ති. ‘‘න ඛො මෙ, භන්තෙ, ගරු. අත්ථි චෙත්ථ පබ්බජිතො පඨමං වාසූපගතො. සචෙ සො අනුජානාති, විහරථ, භන්තෙ, යථාසුඛ’’න්ති.

342. 如是我闻：一时，世尊游行于摩揭陀(Magadha)国，至王舍城(Rājagaha)。世尊往诣陶工巴伽瓦(Bhaggava)处，至已，对陶工巴伽瓦说：“巴伽瓦，若于你无碍，我等愿在你的工房中住一宿。”“世尊，于我实无妨碍。然此处已有一出家者先至止宿。若彼许可，世尊，请随意安住。”

තෙන ඛො පන සමයෙන පුක්කුසාති නාම කුලපුත්තො භගවන්තං උද්දිස්ස සද්ධාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො. සො තස්මිං කුම්භකාරාවෙසනෙ පඨමං වාසූපගතො හොති. අථ ඛො භගවා යෙනායස්මා පුක්කුසාති තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං පුක්කුසාතිං එතදවොච – ‘‘සචෙ තෙ, භික්ඛු, අගරු විහරෙමු ආවෙසනෙ එකරත්ත’’න්ති. ‘‘උරුන්දං, ආවුසො, කුම්භකාරාවෙසනං. විහරතායස්මා යථාසුඛ’’න්ති.

那时，有一位名叫布估萨帝(Pukkusāti)的良家子(kulaputta)，为了世尊，出于信心而舍家出家。他先在那陶匠的作坊里住下。于是，世尊前往具寿布估萨帝之处，走近后对具寿布估萨帝说：“比丘，你若不觉为难，我们可否在这作坊里住一夜？”“贤友，陶匠的作坊很宽敞。具寿请随意安住。”

අථ ඛො භගවා කුම්භකාරාවෙසනං පවිසිත්වා එකමන්තං තිණසන්ථාරකං පඤ්ඤාපෙත්වා නිසීදි පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. අථ ඛො භගවා බහුදෙව රත්තිං නිසජ්ජාය වීතිනාමෙසි. ආයස්මාපි ඛො පුක්කුසාති බහුදෙව රත්තිං නිසජ්ජාය වීතිනාමෙසි.

于是，世尊进入陶匠的作坊，在一旁铺设草座，结跏趺坐，端正身体，将念安立于面前。世尊以禅坐度过大半夜。具寿布估萨帝也以禅坐度过大半夜。

අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘පාසාදිකං ඛො අයං කුලපුත්තො ඉරියති. යංනූනාහං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං පුක්කුසාතිං එතදවොච – ‘‘කංසි ත්වං, භික්ඛු, උද්දිස්ස පබ්බජිතො? කො වා තෙ සත්ථා? කස්ස වා ත්වං ධම්මං රොචෙසී’’ති? ‘‘අත්ථාවුසො, සමණො ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො. තං ඛො පන භගවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති[Pg.282]. තාහං භගවන්තං උද්දිස්ස පබ්බජිතො. සො ච මෙ භගවා සත්ථා. තස්ස චාහං භගවතො ධම්මං රොචෙමී’’ති. ‘‘කහං පන, භික්ඛු, එතරහි සො භගවා විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. ‘‘අත්ථාවුසො, උත්තරෙසු ජනපදෙසු සාවත්ථි නාම නගරං. තත්ථ සො භගවා එතරහි විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති. ‘‘දිට්ඨපුබ්බො පන තෙ, භික්ඛු, සො භගවා; දිස්වා ච පන ජානෙය්‍යාසී’’ති? ‘‘න ඛො මෙ, ආවුසො, දිට්ඨපුබ්බො සො භගවා; දිස්වා චාහං න ජානෙය්‍ය’’න්ති.

其时，世尊心生此念：“这位良家子的威仪令人心生净信，我何不问他。”于是，世尊对具寿布估萨帝说：“比丘，你为谁而出家？谁是你的老师？你喜好谁的法？”“贤友，有位沙门乔达摩，是释迦子，从释迦族出家。关于那位乔达摩世尊，有如此美好的名声远扬：‘彼世尊亦即是阿罗汉、正等正觉、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛、世尊。’我为那位世尊而出家，那位世尊是我的老师，我喜好那位世尊的法。”“比丘，那位阿罗汉、正等正觉的世尊，如今住在何处？”“贤友，在北方诸国中，有一座名为舍卫城（Sāvatthī）的城市。那位阿罗汉、正等正觉的世尊，如今就住在那里。”“比丘，你可曾见过那位世尊？又，见了能认出来吗？”“贤友，我实未曾见过那位世尊，见了也认不出来。”

අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘මමඤ්ච ඛ්වායං කුලපුත්තො උද්දිස්ස පබ්බජිතො. යංනූනස්සාහං ධම්මං දෙසෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං පුක්කුසාතිං ආමන්තෙසි – ‘‘ධම්මං තෙ, භික්ඛු, දෙසෙස්සාමි. තං සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා පුක්කුසාති භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

其时，世尊心生此念：“这位良家子正是为我而出家，我何不为他说法。”于是，世尊对具寿布估萨帝说：“比丘，我将为你说法。谛听之，善作意之，我当说。”具寿布估萨帝应诺世尊：“如是，贤友。”世尊说此言：

343. ‘‘‘ඡධාතුරො අයං, භික්ඛු, පුරිසො ඡඵස්සායතනො අට්ඨාරසමනොපවිචාරො චතුරාධිට්ඨානො; යත්ථ ඨිතං මඤ්ඤස්සවා නප්පවත්තන්ති, මඤ්ඤස්සවෙ ඛො පන නප්පවත්තමානෙ මුනි සන්තොති වුච්චති. පඤ්ඤං නප්පමජ්ජෙය්‍ය, සච්චමනුරක්ඛෙය්‍ය, චාගමනුබ්‍රූහෙය්‍ය, සන්තිමෙව සො සික්ඛෙය්‍යා’ති – අයමුද්දෙසො ධාතුවිභඞ්ගස්ස.

343. “比丘，此人有六界、六触处、十八意伺察、四依处；于此安住者，慢流不生起。慢流实不生起时，此牟尼即被称为寂静者。不应放逸于慧，应守护真实，应增长舍离，只应修习寂静。”——此为《界分别经》之纲要。

344. ‘‘‘ඡධාතුරො අයං, භික්ඛු, පුරිසො’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? (ඡයිමා, භික්ඛු, ධාතුයො) – පථවීධාතු, ආපොධාතු, තෙජොධාතු, වායොධාතු, ආකාසධාතු, විඤ්ඤාණධාතු. ‘ඡධාතුරො අයං, භික්ඛු, පුරිසො’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

344. “‘比丘，此人有六界’——此言确已说。此是依何而说？有此六界：地界、水界、火界、风界、空界、识界。‘比丘，此人有六界’——所说此言，即是依此而说。

345. ‘‘‘ඡඵස්සායතනො අයං, භික්ඛු, පුරිසො’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චක්ඛුසම්ඵස්සායතනං, සොතසම්ඵස්සායතනං, ඝානසම්ඵස්සායතනං, ජිව්හාසම්ඵස්සායතනං, කායසම්ඵස්සායතනං, මනොසම්ඵස්සායතනං. ‘ඡඵස්සායතනො අයං, භික්ඛු, පුරිසො’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

345. “‘比丘，此人有六触处’——此言确已说。此是依何而说？眼触处、耳触处、鼻触处、舌触处、身触处、意触处。‘比丘，此人有六触处’——所说此言，即是依此而说。

346. ‘‘‘අට්ඨාරසමනොපවිචාරො [Pg.283] අයං, භික්ඛු, පුරිසො’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චක්ඛුනා රූපං දිස්වා සොමනස්සට්ඨානීයං රූපං උපවිචරති, දොමනස්සට්ඨානීයං රූපං උපවිචරති, උපෙක්ඛාට්ඨානීයං රූපං උපවිචරති; සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය සොමනස්සට්ඨානීයං ධම්මං උපවිචරති, දොමනස්සට්ඨානීයං ධම්මං උපවිචරති, උපෙක්ඛාට්ඨානීයං ධම්මං උපවිචරති – ඉති ඡ සොමනස්සුපවිචාරා, ඡ දොමනස්සුපවිචාරා, ඡ උපෙක්ඛුපවිචාරා. ‘අට්ඨාරසමනොපවිචාරො අයං, භික්ඛු, පුරිසො’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

346. 比丘，“此人有十八种意伺察”——此话是如此说的。此话是缘何而说？以眼见色后，伺察喜之依处色，伺察忧之依处色，伺察舍之依处色；以耳闻声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意知法后，伺察喜之依处法，伺察忧之依处法，伺察舍之依处法——如是有六种喜伺察、六种忧伺察、六种舍伺察。“比丘，此人有十八种意伺察”——所说此言，即是缘此而说。

347. ‘‘‘චතුරාධිට්ඨානො අයං, භික්ඛු, පුරිසො’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? පඤ්ඤාධිට්ඨානො, සච්චාධිට්ඨානො, චාගාධිට්ඨානො, උපසමාධිට්ඨානො. ‘චතුරාධිට්ඨානො අයං, භික්ඛු, පුරිසො’ති – ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

347. 比丘，“此人有四立处”——此话是如此说的。此话是缘何而说？即慧立处、谛立处、舍离立处、寂静立处。“比丘，此人有四立处”——所说此言，即是缘此而说。

348. ‘‘‘පඤ්ඤං නප්පමජ්ජෙය්‍ය, සච්චමනුරක්ඛෙය්‍ය, චාගමනුබ්‍රූහෙය්‍ය, සන්තිමෙව සො සික්ඛෙය්‍යා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? කථඤ්ච, භික්ඛු, පඤ්ඤං නප්පමජ්ජති? ඡයිමා, භික්ඛු, ධාතුයො – පථවීධාතු, ආපොධාතු, තෙජොධාතු, වායොධාතු, ආකාසධාතු, විඤ්ඤාණධාතු.

348. “不应放逸于慧，应护守谛，应培育舍离，唯应修学寂静”——此话是如此说的。此话是缘何而说？比丘，如何不放逸于慧？比丘，有此六界：地界、水界、火界、风界、空界、识界。

349. ‘‘කතමා ච, භික්ඛු, පථවීධාතු? පථවීධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා සියා බාහිරා. කතමා ච, භික්ඛු, අජ්ඣත්තිකා පථවීධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං කක්ඛළං ඛරිගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – කෙසා ලොමා නඛා දන්තා තචො මංසං න්හාරු අට්ඨි අට්ඨිමිඤ්ජං වක්කං හදයං යකනං කිලොමකං පිහකං පප්ඵාසං අන්තං අන්තගුණං උදරියං කරීසං, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං කක්ඛළං ඛරිගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, භික්ඛු, අජ්ඣත්තිකා පථවීධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා පථවීධාතු යා ච බාහිරා පථවීධාතු පථවීධාතුරෙවෙසා. ‘තං නෙතං මම නෙසොහමස්මි න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා පථවීධාතුයා නිබ්බින්දති, පථවීධාතුයා චිත්තං විරාජෙති.

349. 比丘，什么是地界？地界或为内在，或为外在。比丘，什么是内在的地界？凡是内在的、自身的、坚硬的、粗涩的、执取的，例如：发、毛、爪、齿、皮、肉、筋、骨、骨髓、肾、心、肝、肋膜、脾、肺、肠、肠膜、胃中物、粪便，以及其他任何内在的、自身的、坚硬的、粗涩的、执取的——比丘，这被称为内在的地界。又，无论是内在的地界，还是外在的地界，此皆是地界而已。“此非我所，我非此，此非我之我”——应以正慧如其真实地观察。如此以正慧如其真实地观察后，便对地界厌离，使心于地界离贪。

350. ‘‘කතමා [Pg.284] ච, භික්ඛු, ආපොධාතු? ආපොධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා සියා බාහිරා. කතමා ච, භික්ඛු, අජ්ඣත්තිකා ආපොධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආපො ආපොගතං උපාදින්නං සෙය්‍යථිදං – පිත්තං සෙම්හං පුබ්බො ලොහිතං සෙදො මෙදො අස්සු වසා ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා ලසිකා මුත්තං, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආපො ආපොගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, භික්ඛු, අජ්ඣත්තිකා ආපොධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා ආපොධාතු යා ච බාහිරා ආපොධාතු ආපොධාතුරෙවෙසා. ‘තං නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා ආපොධාතුයා නිබ්බින්දති, ආපොධාතුයා චිත්තං විරාජෙති.

350. 比丘，什么是水界？水界或为内在，或为外在。比丘，什么是内在的水界？凡是内在的、自身的、液体的、流溢的、执取的，例如：胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、油膏、唾、涕、关节液、尿，以及其他任何内在的、自身的、液体的、流溢的、执取的——比丘，这被称为内在的水界。又，无论是内在的水界，还是外在的水界，此皆是水界而已。“此非我所，我非此，此非我之我”——应以正慧如其真实地观察。如此以正慧如其真实地观察后，便对水界厌离，使心于水界离贪。

351. ‘‘කතමා ච, භික්ඛු, තෙජොධාතු? තෙජොධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා සියා බාහිරා. කතමා ච, භික්ඛු, අජ්ඣත්තිකා තෙජොධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං තෙජො තෙජොගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – යෙන ච සන්තප්පති, යෙන ච ජීරීයති, යෙන ච පරිඩය්හති, යෙන ච අසිතපීතඛායිතසායිතං සම්මා පරිණාමං ගච්ඡති, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං තෙජො තෙජොගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, භික්ඛු, අජ්ඣත්තිකා තෙජොධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා තෙජොධාතු යා ච බාහිරා තෙජොධාතු තෙජොධාතුරෙවෙසා. ‘තං නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා තෙජොධාතුයා නිබ්බින්දති, තෙජොධාතුයා චිත්තං විරාජෙති.

351. “比丘，什么是火界？火界或为内，或为外。比丘，什么是内火界？凡是内在的、自身的、火、火性的、业所生的，即：藉此而温暖，藉此而衰老，藉此而焦热，藉此而令所食、所饮、所嚼、所尝之物完全消化，以及其他任何内在的、自身的、火、火性的、业所生的——比丘，这被称为内火界。凡是内火界及外火界，此皆是火界。‘此非我所，我非此，此非我之我’——应以正慧如其真实地见此。如此以正慧如其真实地见后，便对火界厌离，使心于火界离染。”

352. ‘‘කතමා ච, භික්ඛු, වායොධාතු? වායොධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා සියා බාහිරා. කතමා ච, භික්ඛු, අජ්ඣත්තිකා වායොධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං වායො වායොගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – උද්ධඞ්ගමා වාතා අධොගමා වාතා කුච්ඡිසයා වාතා කොට්ඨාසයා වාතා අඞ්ගමඞ්ගානුසාරිනො වාතා අස්සාසො පස්සාසො ඉති, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං වායො වායොගතං උපාදින්නං – අයං වුච්චති, භික්ඛු, අජ්ඣත්තිකා වායොධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා වායොධාතු යා ච බාහිරා වායොධාතු වායොධාතුරෙවෙසා. ‘තං නෙතං මම, නෙසොහමස්මි[Pg.285], න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා වායොධාතුයා නිබ්බින්දති, වායොධාතුයා චිත්තං විරාජෙති.

352. “比丘，什么是风界？风界或为内，或为外。比丘，什么是内风界？凡是内在的、自身的、风、风性的、业所生的，即：上行风、下行风、腹中风、肠中风、遍行肢节的风、出息、入息，以及其他任何内在的、自身的、风、风性的、业所生的——比丘，这被称为内风界。凡是内风界及外风界，此皆是风界。‘此非我所，我非此，此非我之我’——应以正慧如其真实地见此。如此以正慧如其真实地见后，便对风界厌离，使心于风界离染。”

353. ‘‘කතමා ච, භික්ඛු, ආකාසධාතු? ආකාසධාතු සියා අජ්ඣත්තිකා සියා බාහිරා. කතමා ච, භික්ඛු, අජ්ඣත්තිකා ආකාසධාතු? යං අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආකාසං ආකාසගතං උපාදින්නං, සෙය්‍යථිදං – කණ්ණච්ඡිද්දං නාසච්ඡිද්දං මුඛද්වාරං යෙන ච අසිතපීතඛායිතසායිතං අජ්ඣොහරති, යත්ථ ච අසිතපීතඛායිතසායිතං සන්තිට්ඨති, යෙන ච අසිතපීතඛායිතසායිතං අධොභාගං නික්ඛමති, යං වා පනඤ්ඤම්පි කිඤ්චි අජ්ඣත්තං පච්චත්තං ආකාසං ආකාසගතං අඝං අඝගතං විවරං විවරගතං අසම්ඵුට්ඨං මංසලොහිතෙහි උපාදින්නං – අයං වුච්චති භික්ඛු අජ්ඣත්තිකා ආකාසධාතු. යා චෙව ඛො පන අජ්ඣත්තිකා ආකාසධාතු යා ච බාහිරා ආකාසධාතු ආකාසධාතුරෙවෙසා. ‘තං නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බං. එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය දිස්වා ආකාසධාතුයා නිබ්බින්දති, ආකාසධාතුයා චිත්තං විරාජෙති.

353. “比丘，什么是空界？空界有内在的，有外在的。比丘，什么是内空界？凡是内在的、自身的、空、空所摄、所执取的，例如：耳孔、鼻孔、口门，以及吞咽所食、所饮、所嚼、所尝之处，所食、所饮、所嚼、所尝停留之处，以及所食、所饮、所嚼、所尝从下方排出之处，或其他任何内在的、自身的、空、空所摄、腔、腔所摄、隙、隙所摄、未被血肉触及、所执取的——比丘，这被称为内空界。无论是内空界还是外空界，都只是空界。‘这不属于我，我不是这个，这并非我的自我’——应如是对此以正慧如实观察。如是以正慧如实观察后，于空界生厌，心于空界离贪。”

354. ‘‘අථාපරං විඤ්ඤාණංයෙව අවසිස්සති පරිසුද්ධං පරියොදාතං. තෙන ච විඤ්ඤාණෙන කිං විජානාති? ‘සුඛ’න්තිපි විජානාති, ‘දුක්ඛ’න්තිපි විජානාති, ‘අදුක්ඛමසුඛ’න්තිපි විජානාති. සුඛවෙදනියං, භික්ඛු, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛා වෙදනා. සො සුඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘සුඛං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘තස්සෙව සුඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං සුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා සුඛා වෙදනා සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මතී’ති පජානාති.

354. “再者，唯有清净、皎洁的识余留。他以那识了知什么？他了知‘乐’，了知‘苦’，了知‘不苦不乐’。比丘，缘乐受触而生起乐受。当他感受乐受时，他了知‘我正感受乐受’。他了知：‘因那乐受触的灭，那缘于该触而生的乐受便会灭，便会平息。’”

355. ‘‘දුක්ඛවෙදනියං, භික්ඛු, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති දුක්ඛා වෙදනා. සො දුක්ඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘දුක්ඛං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘තස්සෙව දුක්ඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං දුක්ඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා දුක්ඛා වෙදනා සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මතී’ති පජානාති.

355. “比丘，缘于能感受苦的触，生起苦受。当他感受苦受时，了知‘我感受苦受’。他了知：‘因那能感受苦的触的灭，那缘于能感受苦的触而生的苦受，便灭、便寂止。’”

356. ‘‘අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං, භික්ඛු, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සො අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයාමී’ති [Pg.286] පජානාති. ‘තස්සෙව අදුක්ඛමසුඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මතී’ති පජානාති.

356. “比丘，缘于能感受不苦不乐的触，生起不苦不乐受。当他感受不苦不乐受时，了知‘我感受不苦不乐受’。他了知：‘因那能感受不苦不乐的触的灭，那缘于能感受不苦不乐的触而生的不苦不乐受，便灭、便寂止。’”

357. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, ද්වින්නං කට්ඨානං සඞ්ඝට්ටා සමොධානා උස්මා ජායති, තෙජො අභිනිබ්බත්තති, තෙසංයෙව ද්වින්නං කට්ඨානං නානාභාවා වික්ඛෙපා යා තජ්ජා උස්මා සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මති; එවමෙව ඛො, භික්ඛු, සුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛා වෙදනා. සො සුඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘සුඛං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘තස්සෙව සුඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං සුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා සුඛා වෙදනා සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මතී’ති පජානාති.

357. “比丘，譬如两根木头摩擦、结合，便生热、起火；当这两根木头分离、散开时，那缘此而生的热便灭、便寂止。同样地，比丘，缘于能感受乐的触，生起乐受。当他感受乐受时，了知‘我感受乐受’。他了知：‘因那能感受乐的触的灭，那缘于能感受乐的触而生的乐受，便灭、便寂止。’”

358. ‘‘දුක්ඛවෙදනියං, භික්ඛු, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති දුක්ඛා වෙදනා. සො දුක්ඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘දුක්ඛං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘තස්සෙව දුක්ඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං දුක්ඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා දුක්ඛා වෙදනා සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මතී’ති පජානාති.

358. “比丘，缘于能感受苦的触，生起苦受。当他感受苦受时，了知‘我感受苦受’。他了知：‘因那能感受苦的触的灭，那缘于能感受苦的触而生的苦受，便灭、便寂止。’”

359. ‘‘අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං, භික්ඛු, ඵස්සං පටිච්ච උප්පජ්ජති අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සො අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයමානො ‘අදුක්ඛමසුඛං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති. ‘තස්සෙව අදුක්ඛමසුඛවෙදනියස්ස ඵස්සස්ස නිරොධා යං තජ්ජං වෙදයිතං අදුක්ඛමසුඛවෙදනියං ඵස්සං පටිච්ච උප්පන්නා අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා සා නිරුජ්ඣති, සා වූපසම්මතී’ති පජානාති.

359. “比丘，缘于导致不苦不乐受的触，生起不苦不乐受。他感受不苦不乐受时，了知：‘我正感受不苦不乐受。’他了知：‘因那导致不苦不乐受的触灭尽，缘彼触而生的不苦不乐受也随之灭尽、平息。’”

360. ‘‘අථාපරං උපෙක්ඛායෙව අවසිස්සති පරිසුද්ධා පරියොදාතා මුදු ච කම්මඤ්ඤා ච පභස්සරා ච. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, දක්ඛො සුවණ්ණකාරො වා සුවණ්ණකාරන්තෙවාසී වා උක්කං බන්ධෙය්‍ය, උක්කං බන්ධිත්වා උක්කාමුඛං ආලිම්පෙය්‍ය, උක්කාමුඛං ආලිම්පෙත්වා සණ්ඩාසෙන ජාතරූපං ගහෙත්වා උක්කාමුඛෙ පක්ඛිපෙය්‍ය, තමෙනං කාලෙන කාලං අභිධමෙය්‍ය, කාලෙන කාලං උදකෙන පරිප්ඵොසෙය්‍ය, කාලෙන කාලං අජ්ඣුපෙක්ඛෙය්‍ය, තං හොති ජාතරූපං සුධන්තං නිද්ධන්තං නීහටං නින්නීතකසාවං මුදු ච කම්මඤ්ඤඤ්ච පභස්සරඤ්ච, යස්සා යස්සා ච පිළන්ධනවිකතියා ආකඞ්ඛති – යදි පට්ටිකාය යදි [Pg.287] කුණ්ඩලාය යදි ගීවෙය්‍යකාය යදි සුවණ්ණමාලාය තඤ්චස්ස අත්ථං අනුභොති; එවමෙව ඛො, භික්ඛු, අථාපරං උපෙක්ඛායෙව අවසිස්සති පරිසුද්ධා පරියොදාතා මුදු ච කම්මඤ්ඤා ච පභස්සරා ච.

360. “此后唯有舍留存，清净、明净、柔软、适合作业、有光辉。比丘，犹如熟练的金匠或金匠的弟子，建好熔炉并整治炉口，用钳子夹取黄金放入炉口，时而鼓风，时而洒水，时而静观。那黄金便被善炼、清净，无垢、无瑕，变得柔软、适合作业且有光辉。无论他想打造何种饰品——或为金片，或为耳环，或为项链，或为金鬘，皆能成办其事。比丘，正是如此，此后唯有舍留存，清净、明净、柔软、适合作业且有光辉。”

361. ‘‘සො එවං පජානාති – ‘ඉමඤ්චෙ අහං උපෙක්ඛං එවං පරිසුද්ධං එවං පරියොදාතං ආකාසානඤ්චායතනං උපසංහරෙය්‍යං, තදනුධම්මඤ්ච චිත්තං භාවෙය්‍යං. එවං මෙ අයං උපෙක්ඛා තංනිස්සිතා තදුපාදානා චිරං දීඝමද්ධානං තිට්ඨෙය්‍ය. ඉමඤ්චෙ අහං උපෙක්ඛං එවං පරිසුද්ධං එවං පරියොදාතං විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසංහරෙය්‍යං, තදනුධම්මඤ්ච චිත්තං භාවෙය්‍යං. එවං මෙ අයං උපෙක්ඛා තංනිස්සිතා තදුපාදානා චිරං දීඝමද්ධානං තිට්ඨෙය්‍ය. ඉමඤ්චෙ අහං උපෙක්ඛං එවං පරිසුද්ධං එවං පරියොදාතං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසංහරෙය්‍යං, තදනුධම්මඤ්ච චිත්තං භාවෙය්‍යං. එවං මෙ අයං උපෙක්ඛා තංනිස්සිතා තදුපාදානා චිරං දීඝමද්ධානං තිට්ඨෙය්‍ය. ඉමඤ්චෙ අහං උපෙක්ඛං එවං පරිසුද්ධං එවං පරියොදාතං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසංහරෙය්‍යං, තදනුධම්මඤ්ච චිත්තං භාවෙය්‍යං. එවං මෙ අයං උපෙක්ඛා තංනිස්සිතා තදුපාදානා චිරං දීඝමද්ධානං තිට්ඨෙය්‍යා’’’ති.

361. 他这样了知：“如果我将如此清净、如此明亮的此舍，导向空无边处(ākāsānañcāyatana)，并修习随顺于彼之心，那么，我的此舍，依止于彼，以彼为所取，将会长久持续。如果我将如此清净、如此明亮的此舍，导向识无边处(viññāṇañcāyatana)，并修习随顺于彼之心，那么，我的此舍，依止于彼，以彼为所取，将会长久持续。如果我将如此清净、如此明亮的此舍，导向无所有处(ākiñcaññāyatana)，并修习随顺于彼之心，那么，我的此舍，依止于彼，以彼为所取，将会长久持续。如果我将如此清净、如此明亮的此舍，导向非想非非想处(nevasaññānāsaññāyatana)，并修习随顺于彼之心，那么，我的此舍，依止于彼，以彼为所取，将会长久持续。”

362. ‘‘සො එවං පජානාති – ‘ඉමඤ්චෙ අහං උපෙක්ඛං එවං පරිසුද්ධං එවං පරියොදාතං ආකාසානඤ්චායතනං උපසංහරෙය්‍යං, තදනුධම්මඤ්ච චිත්තං භාවෙය්‍යං; සඞ්ඛතමෙතං. ඉමඤ්චෙ අහං උපෙක්ඛං එවං පරිසුද්ධං එවං පරියොදාතං විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසංහරෙය්‍යං, තදනුධම්මඤ්ච චිත්තං භාවෙය්‍යං; සඞ්ඛතමෙතං. ඉමඤ්චෙ අහං උපෙක්ඛං එවං පරිසුද්ධං එවං පරියොදාතං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසංහරෙය්‍යං, තදනුධම්මඤ්ච චිත්තං භාවෙය්‍යං; සඞ්ඛතමෙතං. ඉමඤ්චෙ අහං උපෙක්ඛං එවං පරිසුද්ධං එවං පරියොදාතං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසංහරෙය්‍යං, තදනුධම්මඤ්ච චිත්තං භාවෙය්‍යං; සඞ්ඛතමෙත’’’න්ති.

362. 他这样了知：“如果我将如此清净、如此明亮的此舍，导向空无边处(ākāsānañcāyatana)，并修习随顺于彼之心，此（禅定）是有为法。如果我将如此清净、如此明亮的此舍，导向识无边处(viññāṇañcāyatana)，并修习随顺于彼之心，此（禅定）是有为法。如果我将如此清净、如此明亮的此舍，导向无所有处(ākiñcaññāyatana)，并修习随顺于彼之心，此（禅定）是有为法。如果我将如此清净、如此明亮的此舍，导向非想非非想处(nevasaññānāsaññāyatana)，并修习随顺于彼之心，此（禅定）是有为法。”

‘‘සො නෙව තං අභිසඞ්ඛරොති, න අභිසඤ්චෙතයති භවාය වා විභවාය වා. සො අනභිසඞ්ඛරොන්තො අනභිසඤ්චෙතයන්තො භවාය වා විභවාය වා න කිඤ්චි ලොකෙ උපාදියති, අනුපාදියං න පරිතස්සති, අපරිතස්සං පච්චත්තංයෙව පරිනිබ්බායති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාති.

他既不为“有”或“无有”而造作，也不为之筹划。他不为“有”或“无有”而造作、筹划，于世间无所执取。无所执取，故不忧惧；不忧惧，则亲自证得涅槃。他了知：“生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。”

363. ‘‘සො සුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදෙති, ‘සා අනිච්චා’ති පජානාති, ‘අනජ්ඣොසිතා’ති පජානාති, ‘අනභිනන්දිතා’ති පජානාති. දුක්ඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදෙති[Pg.288], ‘සා අනිච්චා’ති පජානාති, ‘අනජ්ඣොසිතා’ති පජානාති, ‘අනභිනන්දිතා’ති පජානාති. අදුක්ඛමසුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදෙති, ‘සා අනිච්චා’ති පජානාති, ‘අනජ්ඣොසිතා’ති පජානාති, ‘අනභිනන්දිතා’ති පජානාති.

363. 他若感受乐受，了知“彼是无常”，了知“彼非所执”，了知“彼非所喜”。若感受苦受，了知“彼是无常”，了知“彼非所执”，了知“彼非所喜”。若感受不苦不乐受，了知“彼是无常”，了知“彼非所执”，了知“彼非所喜”。

364. ‘‘සො සුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදෙති, විසංයුත්තො නං වෙදෙති; දුක්ඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදෙති, විසංයුත්තො නං වෙදෙති; අදුක්ඛමසුඛඤ්චෙ වෙදනං වෙදෙති, විසංයුත්තො නං වෙදෙති. සො කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති, ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති, ‘කායස්ස භෙදා පරං මරණා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්තී’ති පජානාති.

364. 他若感受乐受，则不相应地感受；若感受苦受，则不相应地感受；若感受不苦不乐受，则不相应地感受。他感受身际之受时，了知“我正感受身际之受”；感受命际之受时，了知“我正感受命际之受”。他了知：“身坏命终之后，于此，一切不为所喜之所受，皆将归于清凉。”

365. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, තෙලඤ්ච පටිච්ච වට්ටිඤ්ච පටිච්ච තෙලප්පදීපො ඣායති; තස්සෙව තෙලස්ස ච වට්ටියා ච පරියාදානා අඤ්ඤස්ස ච අනුපහාරා අනාහාරො නිබ්බායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛු, කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘කායපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති, ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයමානො ‘ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදයාමී’ති පජානාති, ‘කායස්ස භෙදා පරං මරණා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා ඉධෙව සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීතීභවිස්සන්තී’ති පජානාති. තස්මා එවං සමන්නාගතො භික්ඛු ඉමිනා පරමෙන පඤ්ඤාධිට්ඨානෙන සමන්නාගතො හොති. එසා හි, භික්ඛු, පරමා අරියා පඤ්ඤා යදිදං – සබ්බදුක්ඛක්ඛයෙ ඤාණං.

365. “比丘，譬如油灯，缘油与灯芯而燃；因其油与灯芯耗尽，且无其他燃料添加，无所依食而熄灭。正是如此，比丘，感受身之边际的感受时，他了知：‘我正感受身之边际的感受’；感受命之边际的感受时，他了知：‘我正感受命之边际的感受’。他了知：‘身坏命终之后，于此，一切所受，因不被欣喜，都将寂灭。’是故，如此具足的比丘，即具足此最上慧立处。比丘，此即最上圣慧，所谓‘于一切苦之灭尽的智慧’。”

366. ‘‘තස්ස සා විමුත්ති සච්චෙ ඨිතා අකුප්පා හොති. තඤ්හි, භික්ඛු, මුසා යං මොසධම්මං, තං සච්චං යං අමොසධම්මං නිබ්බානං. තස්මා එවං සමන්නාගතො භික්ඛු ඉමිනා පරමෙන සච්චාධිට්ඨානෙන සමන්නාගතො හොති. එතඤ්හි, භික්ඛු, පරමං අරියසච්චං යදිදං – අමොසධම්මං නිබ්බානං.

366. “他的此解脱住于谛，不动摇。比丘，凡有变易之法，即是虚妄；涅槃乃非变易之法，此即是真实。是故，如此具足的比丘，即具足此最上谛立处。比丘，此即最上圣谛，所谓‘非变易法之涅槃’。”

367. ‘‘තස්සෙව ඛො පන පුබ්බෙ අවිද්දසුනො උපධී හොන්ති සමත්තා සමාදින්නා. ත්‍යාස්ස පහීනා හොන්ති උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවංකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තස්මා එවං සමන්නාගතො භික්ඛු [Pg.289] ඉමිනා පරමෙන චාගාධිට්ඨානෙන සමන්නාගතො හොති. එසො හි, භික්ඛු, පරමො අරියො චාගො යදිදං – සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො.

367. “然而，此人往昔为无闻凡夫时，曾圆满受持诸所依。彼等已被他舍断，根已断绝，如断头之多罗树，成不能有，于未来为不生之法。是故，如此具足的比丘，即具足此最上舍立处。比丘，此即最上圣舍，所谓‘一切所依之弃舍’。”

368. ‘‘තස්සෙව ඛො පන පුබ්බෙ අවිද්දසුනො අභිජ්ඣා හොති ඡන්දො සාරාගො. ස්වාස්ස පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. තස්සෙව ඛො පන පුබ්බෙ අවිද්දසුනො ආඝාතො හොති බ්‍යාපාදො සම්පදොසො. ස්වාස්ස පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. තස්සෙව ඛො පන පුබ්බෙ අවිද්දසුනො අවිජ්ජා හොති සම්මොහො. ස්වාස්ස පහීනො හොති උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො. තස්මා එවං සමන්නාගතො භික්ඛු ඉමිනා පරමෙන උපසමාධිට්ඨානෙන සමන්නාගතො හොති. එසො හි, භික්ඛු, පරමො අරියො උපසමො යදිදං – රාගදොසමොහානං උපසමො. ‘පඤ්ඤං නප්පමජ්ජෙය්‍ය, සච්චමනුරක්ඛෙය්‍ය, චාගමනුබ්‍රූහෙය්‍ය, සන්තිමෙව සො සික්ඛෙය්‍යා’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

368. 然而，此人先前为凡夫时，曾有贪欲、欲求与贪染。那已被他舍断，根已被截断，如同棕榈树桩，使之不复存在，于未来不会再生起。然而，此人先前为凡夫时，曾有瞋恚、恶意与嗔怒。那已被他舍断，根已被截断，如同棕榈树桩，使之不复存在，于未来不会再生起。然而，此人先前为凡夫时，曾有无明与愚痴。那已被他舍断，根已被截断，如同棕榈树桩，使之不复存在，于未来不会再生起。因此，如此具足的比丘，即具足此最上寂止之所依。比丘，这才是最胜的圣寂止，即贪、瞋、痴的寂止。“不应放逸于慧，应守护于谛，应培育舍离，应只修学寂静。”——如此所说，即缘此而说。

369. ‘‘‘යත්ථ ඨිතං මඤ්ඤස්සවා නප්පවත්තන්ති, මඤ්ඤස්සවෙ ඛො පන නප්පවත්තමානෙ මුනි සන්තොති වුච්චතී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ‘අස්මී’ති, භික්ඛු, මඤ්ඤිතමෙතං, ‘අයමහමස්මී’ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘න භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘රූපී භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘අරූපී භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘සඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘අසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං, ‘නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤී භවිස්ස’න්ති මඤ්ඤිතමෙතං. මඤ්ඤිතං, භික්ඛු, රොගො මඤ්ඤිතං ගණ්ඩො මඤ්ඤිතං සල්ලං. සබ්බමඤ්ඤිතානං ත්වෙව, භික්ඛු, සමතික්කමා මුනි සන්තොති වුච්චති. මුනි ඛො පන, භික්ඛු, සන්තො න ජායති, න ජීයති, න මීයති, න කුප්පති, න පිහෙති. තඤ්හිස්ස, භික්ඛු, නත්ථි යෙන ජායෙථ, අජායමානො කිං ජීයිස්සති, අජීයමානො කිං මීයිස්සති, අමීයමානො කිං කුප්පිස්සති, අකුප්පමානො කිස්ස පිහෙස්සති? ‘යත්ථ ඨිතං මඤ්ඤස්සවා නප්පවත්තන්ති, මඤ්ඤස්සවෙ ඛො පන නප්පවත්තමානෙ මුනි සන්තොති වුච්චතී’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉමං ඛො මෙ ත්වං, භික්ඛු, සංඛිත්තෙන ඡධාතුවිභඞ්ගං ධාරෙහී’’ති.

369. “‘于其住立者，慢流（maññassavā）不复转；慢流实不转时，牟尼（muni）被称为寂静者。’——此话是这样说的。这话是依何而说呢？比丘，‘我是’，此为妄想（maññita）；‘此即是我’，此为妄想；‘我将是’，此为妄想；‘我将不是’，此为妄想；‘我将是有色’，此为妄想；‘我将是无色’，此为妄想；‘我将是有想’，此为妄想；‘我将是无想’，此为妄想；‘我将是非想非非想’，此为妄想。比丘，妄想是病，妄想是痈，妄想是箭。比丘，正是因为超越了一切妄想，牟尼才被称为寂静者。再者，比丘，寂静的牟尼不生、不老、不死、不动摇、不希求。比丘，他已没有了那使其出生的业，不生者如何会老？不老者如何会死？不死者如何会动摇？不动摇者又会希求什么呢？‘于其住立者，慢流不复转；慢流实不转时，牟尼被称为寂静者。’——先前所说的这句话，就是依此而说。比丘，你应当受持我这简要的六界分别（chadhātuvibhaṅga）。”

370. අථ [Pg.290] ඛො ආයස්මා පුක්කුසාති – ‘‘සත්ථා කිර මෙ අනුප්පත්තො, සුගතො කිර මෙ අනුප්පත්තො සම්මාසම්බුද්ධො කිර මෙ අනුප්පත්තො’’ති උට්ඨායාසනා එකංසං චීවරං කත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්චයො මං, භන්තෙ, අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යොහං භගවන්තං ආවුසොවාදෙන සමුදාචරිතබ්බං අමඤ්ඤිස්සං. තස්ස මෙ, භන්තෙ, භගවා අච්චයං අච්චයතො පටිග්ගණ්හාතු ආයතිං සංවරායා’’ති. ‘‘තග්ඝ ත්වං, භික්ඛු, අච්චයො අච්චගමා යථාබාලං යථාමූළ්හං යථාඅකුසලං, යං මං ත්වං ආවුසොවාදෙන සමුදාචරිතබ්බං අමඤ්ඤිත්ථ. යතො ච ඛො ත්වං, භික්ඛු, අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොසි, තං තෙ මයං පටිග්ගණ්හාම. වුද්ධිහෙසා, භික්ඛු, අරියස්ස විනයෙ යො අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොති, ආයතිං සංවරං ආපජ්ජතී’’ති. ‘‘ලභෙය්‍යාහං, භන්තෙ, භගවතො සන්තිකෙ උපසම්පද’’න්ති. ‘‘පරිපුණ්ණං පන තෙ, භික්ඛු, පත්තචීවර’’න්ති? ‘‘න ඛො මෙ, භන්තෙ, පරිපුණ්ණං පත්තචීවර’’න්ති. ‘‘න ඛො, භික්ඛු, තථාගතා අපරිපුණ්ණපත්තචීවරං උපසම්පාදෙන්තී’’ති.

370. 这时，具寿布估萨帝心想：“我的导师真的到来了，善逝真的到来了，正等觉者真的到来了。”于是他从座位起身，偏袒上衣，头面礼敬世尊双足，对世尊说：“世尊，我为过失所胜，此乃愚痴、迷惑、不善所致，我竟认为应以‘贤友’之称来称呼世尊。世尊，请世尊接受我的过失，视其为过失，为我未来能防护故。”“比丘，诚然，你为过失所胜，此乃愚痴、迷惑、不善所致，你竟认为应以‘贤友’之称来称呼我。然而，比丘，既然你已见此过失之为过失，并如法补救，我们便接受你的悔过。比丘，于圣者之律中，若能见己过之为过，如法补救，并于未来进入防护，此即是增长。”“世尊，愿我能在世尊座下得受具足戒。”“然而，比丘，你的衣钵完备了吗？”“世尊，我的衣钵尚未完备。”“比丘，如来不为衣钵不完备者授具足戒。”

අථ ඛො ආයස්මා පුක්කුසාති භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පත්තචීවරපරියෙසනං පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මන්තං පුක්කුසාතිං පත්තචීවරපරියෙසනං චරන්තං විබ්භන්තා ගාවී ජීවිතා වොරොපෙසි. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘යො සො, භන්තෙ, පුක්කුසාති නාම කුලපුත්තො භගවතා සංඛිත්තෙන ඔවාදෙන ඔවදිතො සො කාලඞ්කතො. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, පුක්කුසාති කුලපුත්තො පච්චපාදි ධම්මස්සානුධම්මං, න ච මං ධම්මාධිකරණං විහෙසෙසි. පුක්කුසාති, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තො පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං පරික්ඛයා ඔපපාතිකො තත්ථ පරිනිබ්බායී අනාවත්තිධම්මො තස්මා ලොකා’’ති.

尔时，具寿布估萨帝欢喜、随喜世尊所说，从座而起，顶礼世尊，右绕后，为寻衣钵而去。其时，具寿布估萨帝于寻觅衣钵时，为一迷途母牛所断命。尔时，众多比丘往诣世尊所在，至已，顶礼世尊，坐于一面。坐于一面时，彼诸比丘白世尊言：“尊者，彼为世尊以简略教诫所教导之布估萨帝良家子，今已命终。彼之趣向为何？来世如何？”“诸比丘，布估萨帝良家子是贤者，已行于法、随法，亦未曾因法而烦扰我。诸比丘，布估萨帝良家子因五下分结已尽，为化生者，于彼处般涅槃，从彼世间不复还。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说此语已。彼诸比丘心怀悦豫，欢喜世尊所说。

ධාතුවිභඞ්ගසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.

界分别经第十终。

11. සච්චවිභඞ්ගසුත්තං

11. 谛分别经

371. එවං [Pg.291] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා බාරාණසියං විහරති ඉසිපතනෙ මිගදායෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

371. 如是我闻。一时，世尊住于波罗奈（Bārāṇasī）仙人堕处（Isipatana）鹿野苑。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘回答世尊：“尊者！”世尊说曰：

‘‘තථාගතෙන, භික්ඛවෙ, අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන බාරාණසියං ඉසිපතනෙ මිගදායෙ අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තිතං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං, යදිදං – චතුන්නං අරියසච්චානං ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං. කතමෙසං චතුන්නං? දුක්ඛස්ස අරියසච්චස්ස ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං, දුක්ඛසමුදයස්ස අරියසච්චස්ස ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං, දුක්ඛනිරොධස්ස අරියසච්චස්ස ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අරියසච්චස්ස ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං. තථාගතෙන, භික්ඛවෙ, අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන බාරාණසියං ඉසිපතනෙ මිගදායෙ අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තිතං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං, යදිදං – ඉමෙසං චතුන්නං අරියසච්චානං ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං.

“诸比丘，如来、阿罗汉、正自觉者在波罗奈（Bārāṇasī）仙人堕处（Isipatana）鹿野苑（Migadāya），转动了无上法轮，此法轮是世间任何沙门、婆罗门、天、魔、梵天或任何人所不能逆转的，那就是对四圣谛的开示、宣说、宣示、建立、阐明、分析、显现。是哪四个呢？是对苦圣谛的开示、宣说、宣示、建立、阐明、分析、显现；对苦集圣谛的开示、宣说、宣示、建立、阐明、分析、显现；对苦灭圣谛的开示、宣说、宣示、建立、阐明、分析、显现；对苦灭道圣谛的开示、宣说、宣示、建立、阐明、分析、显现。诸比丘，如来、阿罗汉、正自觉者在波罗奈仙人堕处鹿野苑，转动了无上法轮，此法轮是世间任何沙门、婆罗门、天、魔、梵天或任何人所不能逆转的，那就是对这四个圣谛的开示、宣说、宣示、建立、阐明、分析、显现。”

‘‘සෙවථ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ; භජථ, භික්ඛවෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙ. පණ්ඩිතා භික්ඛූ අනුග්ගාහකා සබ්‍රහ්මචාරීනං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ජනෙතා, එවං සාරිපුත්තො; සෙය්‍යථාපි ජාතස්ස ආපාදෙතා, එවං මොග්ගල්ලානො. සාරිපුත්තො, භික්ඛවෙ, සොතාපත්තිඵලෙ විනෙති, මොග්ගල්ලානො උත්තමත්ථෙ. සාරිපුත්තො, භික්ඛවෙ, පහොති චත්තාරි අරියසච්චානි විත්ථාරෙන ආචික්ඛිතුං දෙසෙතුං පඤ්ඤාපෙතුං පට්ඨපෙතුං විවරිතුං විභජිතුං උත්තානීකාතු’’න්ති. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි.

“诸比丘，你们应当亲近舍利弗与目犍连；诸比丘，你们应当依止舍利弗与目犍连。贤智的比丘是同梵行者的助益者。诸比丘，舍利弗犹如生母，目犍连犹如抚养者。诸比丘，舍利弗能引导至入流果，目犍连能引导至上果。诸比丘，舍利弗能够详细地宣说、开示、施设、建立、开显、分别、显明四圣谛。”世尊说了此语。说完此语，善逝从座起身，进入精舍。

372. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ [Pg.292] ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

372. 其时，世尊离去不久，具寿舍利弗对诸比丘说：“诸位贤友！”那些比丘应诺具寿舍利弗道：“贤友！”具寿舍利弗说了这番话：

‘‘තථාගතෙන, ආවුසො, අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන බාරාණසියං ඉසිපතනෙ මිගදායෙ අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තිතං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං, යදිදං – චතුන්නං අරියසච්චානං ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං. කතමෙසං චතුන්නං? දුක්ඛස්ස අරියසච්චස්ස ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං, දුක්ඛසමුදයස්ස අරියසච්චස්ස ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං, දුක්ඛනිරොධස්ස අරියසච්චස්ස ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය අරියසච්චස්ස ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්මං.

“诸贤友，如来、应供、正等觉者在波罗奈（Bārāṇasī）的仙人堕处（Isipatana）鹿野苑（Migadāya），转动了无上法轮，此法轮为世间任何沙门、婆罗门、天、魔、梵或任何一者所不能逆转，此即是四圣谛的宣说、开示、施设、建立、开显、分别、显明。是哪四者呢？即是苦圣谛的宣说、开示、施设、建立、开显、分别、显明；苦集圣谛的宣说、开示、施设、建立、开显、分别、显明；苦灭圣谛的宣说、开示、施设、建立、开显、分别、显明；以及导向苦灭之道圣谛的宣说、开示、施设、建立、开显、分别、显明。”

373. ‘‘කතමඤ්චාවුසො, දුක්ඛං අරියසච්චං? ජාතිපි දුක්ඛා, ජරාපි දුක්ඛා, මරණම්පි දුක්ඛං, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසාපි දුක්ඛා, යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං; සංඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා.

373. “贤友们，什么是苦圣谛？生是苦，老是苦，死是苦，愁、悲、苦、忧、恼亦是苦，所求不得亦是苦；简言之，五取蕴是苦。”

‘‘කතමා චාවුසො, ජාති? යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හි තම්හි සත්තනිකායෙ ජාති සඤ්ජාති ඔක්කන්ති අභිනිබ්බත්ති ඛන්ධානං පාතුභාවො ආයතනානං පටිලාභො, අයං වුච්චතාවුසො – ‘ජාති’’’.

“贤友们，什么是生？于种种众生类中，彼彼众生之生、出生、入胎、新生、诸蕴显现、诸处获得，贤友们，此谓之‘生’。”

‘‘කතමා චාවුසො, ජරා? යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හි තම්හි සත්තනිකායෙ ජරා ජීරණතා ඛණ්ඩිච්චං පාලිච්චං වලිත්තචතා ආයුනො සංහානි ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකො, අයං වුච්චතාවුසො – ‘ජරා’’’.

“贤友们，什么是老？于种种众生类中，彼彼众生之老、衰朽、齿落、发白、皮皱、寿减、诸根衰败，贤友们，此谓之‘老’。”

‘‘කතමඤ්චාවුසො, මරණං? යා තෙසං තෙසං සත්තානං තම්හා තම්හා සත්තනිකායා චුති චවනතා භෙදො අන්තරධානං මච්චු මරණං කාලංකිරියා ඛන්ධානං භෙදො කළෙවරස්ස නික්ඛෙපො ජීවිතින්ද්‍රියස්සුපච්ඡෙදො, ඉදං වුච්චතාවුසො – ‘මරණං’’’.

“贤友们，什么是死？从种种众生类中，彼彼众生之逝没、迁逝、崩解、隐没、死亡、命终，诸蕴之崩解，遗骸之舍弃，命根之断绝，贤友们，此谓之‘死’。”

‘‘කතමො චාවුසො, සොකො? යො ඛො, ආවුසො, අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන බ්‍යසනෙන සමන්නාගතස්ස අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන දුක්ඛධම්මෙන ඵුට්ඨස්ස සොකො සොචනා සොචිතත්තං අන්තොසොකො අන්තොපරිසොකො, අයං වුච්චතාවුසො – ‘සොකො’’’.

“贤友们，什么是愁？贤友们，于遭遇某种不幸，或被某种苦法所触之人，其愁、悲伤、忧愁、内愁、深愁，贤友们，此谓之‘愁’。”

‘‘කතමො [Pg.293] චාවුසො, පරිදෙවො? යො ඛො, ආවුසො, අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන බ්‍යසනෙන සමන්නාගතස්ස අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන දුක්ඛධම්මෙන ඵුට්ඨස්ස ආදෙවො පරිදෙවො ආදෙවනා පරිදෙවනා ආදෙවිතත්තං පරිදෙවිතත්තං, අයං වුච්චතාවුසො – ‘පරිදෙවො’’’.

“贤友们，什么是悲？贤友们，于遭遇某种不幸，或被某种苦法所触之人，其哀号、悲叹、哀号之行、悲叹之行、哀号之状、悲叹之状，贤友们，此谓之‘悲’。”

‘‘කතමඤ්චාවුසො, දුක්ඛං? යං ඛො, ආවුසො, කායිකං දුක්ඛං කායිකං අසාතං කායසම්ඵස්සජං දුක්ඛං අසාතං වෙදයිතං, ඉදං වුච්චතාවුසො – ‘දුක්ඛං’’’.

“贤友们，什么是苦？贤友们，凡是身之苦、身之不快，以及由身触所生的痛苦不快的感受，贤友们，此谓之‘苦’。”

‘‘කතමඤ්චාවුසො, දොමනස්සං? යං ඛො, ආවුසො, චෙතසිකං දුක්ඛං චෙතසිකං අසාතං මනොසම්ඵස්සජං දුක්ඛං අසාතං වෙදයිතං, ඉදං වුච්චතාවුසො – ‘දොමනස්සං’’’.

“贤友，什么是忧？贤友，凡是心的苦、心的不悦，由意触所生的苦与不悦的感受，贤友，这被称为‘忧’。”

‘‘කතමො චාවුසො, උපායාසො? යො ඛො, ආවුසො, අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන බ්‍යසනෙන සමන්නාගතස්ස අඤ්ඤතරඤ්ඤතරෙන දුක්ඛධම්මෙන ඵුට්ඨස්ස ආයාසො උපායාසො ආයාසිතත්තං උපායාසිතත්තං, අයං වුච්චතාවුසො – ‘උපායාසො’’’.

“贤友，什么是绝望？贤友，凡是遭逢某种不幸，或被某种苦法所触，而有疲恼、绝望，疲恼之状、绝望之状，贤友，这被称为‘绝望’。”

‘‘කතමඤ්චාවුසො, යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං? ජාතිධම්මානං, ආවුසො, සත්තානං එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජති – ‘අහො වත, මයං න ජාතිධම්මා අස්සාම; න ච, වත, නො ජාති ආගච්ඡෙය්‍යා’ති. න ඛො පනෙතං ඉච්ඡාය පත්තබ්බං. ඉදම්පි – ‘යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං’. ජරාධම්මානං, ආවුසො, සත්තානං…පෙ… බ්‍යාධිධම්මානං, ආවුසො, සත්තානං… මරණධම්මානං, ආවුසො, සත්තානං… සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මානං, ආවුසො, සත්තානං එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජති – ‘අහො වත, මයං න සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මා අස්සාම; න ච, වත, නො සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා ආගච්ඡෙය්‍යු’න්ති. න ඛො පනෙතං ඉච්ඡාය පත්තබ්බං. ඉදම්පි – ‘යම්පිච්ඡං න ලභති තම්පි දුක්ඛං’’’.

“贤友，什么是‘所求不得亦是苦’？贤友，对于有生法的众生，会生起这样的愿望：‘啊，愿我们不是有生法的，愿生不要来到我们这里！’然而，这并不能通过希求而得到。这也是‘所求不得亦是苦’。贤友，对于有老法的众生……对于有病法的众生……对于有死法的众生……对于有忧、悲、苦、忧、绝望法的众生，会生起这样的愿望：‘啊，愿我们不是有忧、悲、苦、忧、绝望法的，愿忧、悲、苦、忧、绝望不要来到我们这里！’然而，这并不能通过希求而得到。这也是‘所求不得亦是苦’。”

‘‘කතමෙ චාවුසො, සංඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා? සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙ වුච්චන්තාවුසො – ‘සංඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා’. ඉදං වුච්චතාවුසො – ‘දුක්ඛං අරියසච්චං’’’.

“贤友，简言之，五取蕴是苦，是指哪些呢？即是：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。贤友，这些被称为‘简言之，五取蕴是苦’。贤友，这被称为‘苦圣谛’。”

374. ‘‘කතමඤ්චාවුසො, දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං? යායං තණ්හා පොනොබ්භවිකා නන්දීරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සෙය්‍යථිදං – කාමතණ්හා [Pg.294] භවතණ්හා විභවතණ්හා, ඉදං වුච්චතාවුසො – ‘දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං’’’.

374. 贤友，云何为苦集圣谛？此爱能引后有，与喜贪俱行，于彼彼处而生喜乐，谓：欲爱、有爱、无有爱。贤友，此谓“苦集圣谛”。

‘‘කතමඤ්චාවුසො, දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං? යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො චාගො පටිනිස්සග්ගො මුත්ති අනාලයො, ඉදං වුච්චතාවුසො – ‘දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං’’’.

贤友，云何为苦灭圣谛？即于彼爱无余离贪而灭，舍、遣、解脱、无执。贤友，此谓“苦灭圣谛”。

375. ‘‘කතමඤ්චාවුසො, දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්චං? අයමෙව අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො, සෙය්‍යථිදං – සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි.

375. 贤友，云何为导向苦灭之道圣谛？即此八支圣道，谓：正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。

‘‘කතමාචාවුසො, සම්මාදිට්ඨි? යං ඛො, ආවුසො, දුක්ඛෙ ඤාණං, දුක්ඛසමුදයෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධෙ ඤාණං, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය ඤාණං, අයං වුච්චතාවුසො – ‘සම්මාදිට්ඨි’’’.

贤友，云何为正见？贤友，于苦之智，于苦集之智，于苦灭之智，于导向苦灭之道之智，贤友，此谓“正见”。

‘‘කතමො චාවුසො, සම්මාසඞ්කප්පො? නෙක්ඛම්මසඞ්කප්පො, අබ්‍යාපාදසඞ්කප්පො, අවිහිංසාසඞ්කප්පො, අයං වුච්චතාවුසො – ‘සම්මාසඞ්කප්පො’’’.

贤友，云何为正思惟？出离思惟、无恚思惟、无害思惟。贤友，此谓“正思惟”。

‘‘කතමා චාවුසො, සම්මාවාචා? මුසාවාදා වෙරමණී, පිසුණාය වාචාය වෙරමණී, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී, අයං වුච්චතාවුසො – ‘සම්මාවාචා’’’.

贤友，云何为正语？离妄语、离两舌、离恶口、离绮语。贤友，此谓“正语”。

‘‘කතමො චාවුසො, සම්මාකම්මන්තී? පාණාතිපාතා වෙරමණී, අදින්නාදානා වෙරමණී, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී, අයං වුච්චතාවුසො – ‘සම්මාකම්මන්තො’’’.

贤友，云何为正业？离杀生、离不与取、离欲邪行。贤友，此谓“正业”。

‘‘කතමො චාවුසො, සම්මාආජීවො? ඉධාවුසො, අරියසාවකො මිච්ඡාආජීවං පහාය සම්මාආජීවෙන ජීවිකං කප්පෙති, අයං වුච්චතාවුසො – ‘සම්මාආජීවො’’’.

贤友，云何为正命？贤友，于此，圣弟子舍邪命，以正命营生。贤友，此谓“正命”。

‘‘කතමො චාවුසො, සම්මාවායාමො? ඉධාවුසො, භික්ඛු අනුප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං අනුප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, උප්පන්නානං පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, අනුප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං උප්පාදාය ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, උප්පන්නානං කුසලානං ධම්මානං ඨිතියා [Pg.295] අසම්මොසාය භිය්‍යොභාවාය වෙපුල්ලාය භාවනාය පාරිපූරියා ඡන්දං ජනෙති වායමති වීරියං ආරභති චිත්තං පග්ගණ්හාති පදහති, අයං වුච්චතාවුසො – ‘සම්මාවායාමො’’’.

“贤友，什么是正精进呢？贤友，在此，比丘为使未生起的恶不善法不生起，生起意欲，努力，发起精进，策励其心，奋斗；为使已生起的恶不善法断除，生起意欲，努力，发起精进，策励其心，奋斗；为使未生起的善法生起，生起意欲，努力，发起精进，策励其心，奋斗；为使已生起的善法住立、不忘失、增长、广大、修习、圆满，生起意欲，努力，发起精进，策励其心，奋斗。贤友，这被称为‘正精进’。”

‘‘කතමා චාවුසො, සම්මාසති? ඉධාවුසො, භික්ඛු කායෙ කායානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං. වෙදනාසු වෙදනානුපස්සී විහරති…පෙ… චිත්තෙ චිත්තානුපස්සී විහරති… ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සී විහරති ආතාපී සම්පජානො සතිමා විනෙය්‍ය ලොකෙ අභිජ්ඣාදොමනස්සං, අයං වුච්චතාවුසො – ‘සම්මාසති’’’.

“贤友，什么是正念呢？贤友，在此，比丘于身随观身而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧；于受随观受而住……于心随观心而住……于法随观法而住，热忱、正知、具念，调伏世间的贪与忧。贤友，这被称为‘正念’。”

‘‘කතමො චාවුසො, සම්මාසමාධි? ඉධාවුසො, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, විතක්කවිචාරානං වූපසමා අජ්ඣත්තං සම්පසාදනං චෙතසො එකොදිභාවං අවිතක්කං අවිචාරං සමාධිජං පීතිසුඛං දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති, පීතියා ච විරාගා උපෙක්ඛකො ච විහරති…පෙ… තතියං ඣානං… විහරති, අයං වුච්චතාවුසො – ‘සම්මාසමාධි’. ඉදං වුච්චතාවුසො – ‘දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා අරියසච්චං’’’.

“贤友，什么是正定呢？贤友，在此，比丘离诸欲，离诸不善法，有寻有伺，由离而生喜乐，证得并安住于初禅；寻、伺平息，内心澄净，心一境性，无寻无伺，由定而生喜乐，证得并安住于第二禅；离喜而住于舍……证得并安住于第三禅，乃至第四禅。贤友，这被称为‘正定’。贤友，这被称为‘苦灭道圣谛’。”

‘‘තථාගතෙනාවුසො, අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන බාරාණසියං ඉසිපතනෙ මිගදායෙ අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තිතං අප්පටිවත්තියං සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං, යදිදං – ඉමෙසං චතුන්නං අරියසච්චානං ආචික්ඛනා දෙසනා පඤ්ඤාපනා පට්ඨපනා විවරණා විභජනා උත්තානීකම්ම’’න්ති.

“诸贤友，如来、阿罗汉、正自觉者在波罗奈(Bārāṇasī)的仙人堕处(Isipatana)鹿野苑(Migadāya)转动了无上法轮，此法轮是沙门、婆罗门、天、魔、梵或世间任何一者所不能逆转的，也就是对这四圣谛的指示、讲说、宣示、建立、开显、分别、阐明。”

ඉදමවොච ආයස්මා සාරිපුත්තො. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

具寿舍利弗说了这番话。彼诸比丘心怀喜悦，对具寿舍利弗所说，欢喜信受。

සච්චවිභඞ්ගසුත්තං නිට්ඨිතං එකාදසමං.

谛分别经第十一终。

12. දක්ඛිණාවිභඞ්ගසුත්තං

12. 布施分别经

376. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. අථ ඛො මහාපජාපති ගොතමී නවං දුස්සයුගං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා [Pg.296] එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො මහාපජාපති ගොතමී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉදං මෙ, භන්තෙ, නවං දුස්සයුගං භගවන්තං උද්දිස්ස සාමං කන්තං සාමං වායිතං. තං මෙ, භන්තෙ, භගවා පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා මහාපජාපතිං ගොතමිං එතදවොච – ‘‘සඞ්ඝෙ, ගොතමි, දෙහි. සඞ්ඝෙ තෙ දින්නෙ අහඤ්චෙව පූජිතො භවිස්සාමි සඞ්ඝො චා’’ති. දුතියම්පි ඛො මහාපජාපති ගොතමී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉදං මෙ, භන්තෙ, නවං දුස්සයුගං භගවන්තං උද්දිස්ස සාමං කන්තං සාමං වායිතං. තං මෙ, භන්තෙ, භගවා පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. දුතියම්පි ඛො භගවා මහාපජාපතිං ගොතමිං එතදවොච – ‘‘සඞ්ඝෙ, ගොතමි, දෙහි. සඞ්ඝෙ තෙ දින්නෙ අහඤ්චෙව පූජිතො භවිස්සාමි සඞ්ඝො චා’’ති. තතියම්පි ඛො මහාපජාපති ගොතමී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉදං මෙ, භන්තෙ, නවං දුස්සයුගං භගවන්තං උද්දිස්ස සාමං කන්තං සාමං වායිතං. තං මෙ, භන්තෙ, භගවා පටිග්ගණ්හාතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. තතියම්පි ඛො භගවා මහාපජාපතිං ගොතමිං එතදවොච – ‘‘සඞ්ඝෙ, ගොතමි, දෙහි. සඞ්ඝෙ තෙ දින්නෙ අහඤ්චෙව පූජිතො භවිස්සාමි සඞ්ඝො චා’’ති.

376. 如是我闻：一时，世尊住在释迦国的迦毗罗卫（Kapilavatthu），尼拘律园（Nigrodhārāma）中。那时，摩诃波阇波提·乔达弥（Mahāpajāpati Gotamī）带着一套新衣来到世尊之处，上前顶礼世尊后，退坐一旁。坐于一旁的摩诃波阇波提·乔达弥对世尊说：“大德，这套新衣是我为世尊亲手纺纱、亲手织就的。大德，愿世尊出于慈悲而接受它。”如此说完，世尊对摩诃波阇波提·乔达弥说：“乔达弥，把它布施给僧团吧。你若布施给僧团，即是供养了我，也供养了僧团。”摩诃波阇波提·乔达弥第二次对世尊说：“大德，这套新衣是我为世尊亲手纺纱、亲手织就的。大德，愿世尊出于慈悲而接受它。”世尊也第二次对摩诃波阇波提·乔达弥说：“乔达弥，把它布施给僧团吧。你若布施给僧团，即是供养了我，也供养了僧团。”摩诃波阇波提·乔达弥第三次对世尊说：“大德，这套新衣是我为世尊亲手纺纱、亲手织就的。大德，愿世尊出于慈悲而接受它。”世尊也第三次对摩诃波阇波提·乔达弥说：“乔达弥，把它布施给僧团吧。你若布施给僧团，即是供养了我，也供养了僧团。”

377. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පටිග්ගණ්හාතු, භන්තෙ, භගවා මහාපජාපතියා ගොතමියා නවං දුස්සයුගං. බහූපකාරා, භන්තෙ, මහාපජාපති ගොතමී භගවතො මාතුච්ඡා ආපාදිකා පොසිකා ඛීරස්ස දායිකා; භගවන්තං ජනෙත්තියා කාලඞ්කතාය ථඤ්ඤං පායෙසි. භගවාපි, භන්තෙ, බහූපකාරො මහාපජාපතියා ගොතමියා. භගවන්තං, භන්තෙ, ආගම්ම මහාපජාපති ගොතමී බුද්ධං සරණං ගතා, ධම්මං සරණං ගතා, සඞ්ඝං සරණං ගතා. භගවන්තං, භන්තෙ, ආගම්ම මහාපජාපති ගොතමී පාණාතිපාතා පටිවිරතා අදින්නාදානා පටිවිරතා කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා මුසාවාදා පටිවිරතා සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතා. භගවන්තං, භන්තෙ, ආගම්ම මහාපජාපති ගොතමී බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා, සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතා අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතා. භගවන්තං, භන්තෙ, ආගම්ම මහාපජාපති ගොතමී දුක්ඛෙ නික්කඞ්ඛා, දුක්ඛසමුදයෙ නික්කඞ්ඛා, දුක්ඛනිරොධෙ නික්කඞ්ඛා, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය නික්කඞ්ඛා. භගවාපි, භන්තෙ, බහූපකාරො මහාපජාපතියා ගොතමියා’’ති.

377. 如是说后，具寿阿难对世尊说：“世尊，请世尊接受摩诃波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)的新衣一套。世尊，摩诃波阇波提·乔达弥对世尊多所助益，她是世尊的姨母、养育者、抚养者；在世尊的生母去世后，她以乳汁哺育世尊。世尊，世尊对摩诃波阇波提·乔达弥亦多所助益。世尊，缘于世尊，摩诃波阇波提·乔达弥归依佛、归依法、归依僧。世尊，缘于世尊，摩诃波阇波提·乔达弥远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离作为放逸之因的酒类。世尊，缘于世尊，摩诃波阇波提·乔达弥具足于佛之不坏净，具足于法之不坏净，具足于僧之不坏净，具足圣者所爱之戒。世尊，缘于世尊，摩诃波阇波提·乔达弥于苦无疑，于苦集无疑，于苦灭无疑，于导向苦灭之道无疑。世尊，世尊对摩诃波阇波提·乔达弥亦多所助益。”

378. ‘‘එවමෙතං[Pg.297], ආනන්ද. යං හානන්ද, පුග්ගලො පුග්ගලං ආගම්ම බුද්ධං සරණං ගතො හොති, ධම්මං සරණං ගතො හොති, සඞ්ඝං සරණං ගතො හොති, ඉමස්සානන්ද, පුග්ගලස්ස ඉමිනා පුග්ගලෙන න සුප්පතිකාරං වදාමි, යදිදං – අභිවාදන-පච්චුට්ඨාන-අඤ්ජලිකම්ම සාමීචිකම්මචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලා- නප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානුප්පදානෙන.

378. “诚然如此，阿难。阿难，若有个人(puggala)缘于另一个人而归依佛、归依法、归依僧，阿难，我说，此人对此人，不易以礼敬、起立迎接、合掌、恭敬之行，以及供养衣、食、住与病缘医药资具而善为报答。”

‘‘යං හානන්ද, පුග්ගලො පුග්ගලං ආගම්ම පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති, ඉමස්සානන්ද, පුග්ගලස්ස ඉමිනා පුග්ගලෙන න සුප්පතිකාරං වදාමි, යදිදං – අභිවාදන-පච්චුට්ඨාන-අඤ්ජලිකම්ම-සාමීචිකම්මචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලා- නප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානුප්පදානෙන.

阿难，确实，若有弟子依止师长而远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离作为放逸之因的谷酒与酒，阿难，我不说此弟子对此师长所做的礼敬、迎接、合掌、恭敬之行，以及提供衣服、饮食、住所、病缘医药资具，便是（做到了）好的报答。

‘‘යං හානන්ද, පුග්ගලො පුග්ගලං ආගම්ම බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො හොති, ධම්මෙ… සඞ්ඝෙ… අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතො හොති, ඉමස්සානන්ද, පුග්ගලස්ස ඉමිනා පුග්ගලෙන න සුප්පතිකාරං වදාමි, යදිදං – අභිවාදන-පච්චුට්ඨාන-අඤ්ජලිකම්ම-සාමීචිකම්මචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලා- නප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානුප්පදානෙන.

阿难，确实，若有弟子依止师长而具足对佛的不坏净，对法……对僧……具足圣者所爱之戒，阿难，我不说此弟子对此师长所做的礼敬、迎接、合掌、恭敬之行，以及提供衣服、饮食、住所、病缘医药资具，便是（做到了）好的报答。

‘‘යං හානන්ද, පුග්ගලො පුග්ගලං ආගම්ම දුක්ඛෙ නික්කඞ්ඛො හොති, දුක්ඛසමුදයෙ නික්කඞ්ඛො හොති, දුක්ඛනිරොධෙ නික්කඞ්ඛො හොති, දුක්ඛනිරොධගාමිනියා පටිපදාය නික්කඞ්ඛො හොති, ඉමස්සානන්ද, පුග්ගලස්ස ඉමිනා පුග්ගලෙන න සුප්පතිකාරං වදාමි, යදිදං – අභිවාදන-පච්චුට්ඨානඅඤ්ජලිකම්ම-සාමීචිකම්ම-චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලා- නප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානුප්පදානෙන.

阿难，确实，若有弟子依止师长而于苦无有疑惑，于苦集无有疑惑，于苦灭无有疑惑，于导向苦灭之道无有疑惑，阿难，我不说此弟子对此师长所做的礼敬、迎接、合掌、恭敬之行，以及提供衣服、饮食、住所、病缘医药资具，便是（做到了）好的报答。

379. ‘‘චුද්දස ඛො පනිමානන්ද, පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. කතමා චුද්දස? තථාගතෙ අරහන්තෙ සම්මාසම්බුද්ධෙ දානං දෙති – අයං පඨමා පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. පච්චෙකසම්බුද්ධෙ දානං දෙති – අයං දුතියා පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. තථාගතසාවකෙ අරහන්තෙ දානං දෙති – අයං තතියා පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. අරහත්තඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නෙ දානං දෙති – අයං චතුත්ථී පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. අනාගාමිස්ස දානං දෙති – අයං පඤ්චමී පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. අනාගාමිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නෙ දානං දෙති – අයං ඡට්ඨී පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. සකදාගාමිස්ස දානං දෙති – අයං සත්තමී පාටිපුග්ගලිකා [Pg.298] දක්ඛිණා. සකදාගාමිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නෙ දානං දෙති – අයං අට්ඨමී පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. සොතාපන්නෙ දානං දෙති – අයං නවමී පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නෙ දානං දෙති – අයං දසමී පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. බාහිරකෙ කාමෙසු වීතරාගෙ දානං දෙති – අයං එකාදසමී පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. පුථුජ්ජනසීලවන්තෙ දානං දෙති – අයං ද්වාදසමී පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. පුථුජ්ජනදුස්සීලෙ දානං දෙති – අයං තෙරසමී පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණා. තිරච්ඡානගතෙ දානං දෙති – අයං චුද්දසමී පාටිපුග්ගලිකා දක්ඛිණාති.

379. “阿难，有此十四种对个人的布施。是哪十四种呢？布施予如来、阿罗汉、正等觉者——此为第一种对个人的布施。布施予独觉——此为第二种对个人的布施。布施予如来的阿罗汉弟子——此为第三种对个人的布施。布施予为证得阿罗汉果而修行者——此为第四种对个人的布施。布施予不还者——此为第五种对个人的布施。布施予为证得不还果而修行者——此为第六种对个人的布施。布施予一来者——此为第七种对个人的布施。布施予为证得一来果而修行者——此为第八种对个人的布施。布施予入流者——此为第九种对个人的布施。布施予为证得入流果而修行者——此为第十种对个人的布施。布施予教外离欲者——此为第十一种对个人的布施。布施予持戒的凡夫——此为第十二种对个人的布施。布施予破戒的凡夫——此为第十三种对个人的布施。布施予畜生——此为第十四种对个人的布施。”

‘‘තත්‍රානන්ද, තිරච්ඡානගතෙ දානං දත්වා සතගුණා දක්ඛිණා පාටිකඞ්ඛිතබ්බා, පුථුජ්ජනදුස්සීලෙ දානං දත්වා සහස්සගුණා දක්ඛිණා පාටිකඞ්ඛිතබ්බා, පුථුජ්ජනසීලවන්තෙ දානං දත්වා සතසහස්සගුණා දක්ඛිණා පාටිකඞ්ඛිතබ්බා, බාහිරකෙ කාමෙසු වීතරාගෙ දානං දත්වා කොටිසතසහස්සගුණා දක්ඛිණා පාටිකඞ්ඛිතබ්බා, සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නෙ දානං දත්වා අසඞ්ඛෙය්‍යා අප්පමෙය්‍යා දක්ඛිණා පාටිකඞ්ඛිතබ්බා, කො පන වාදො සොතාපන්නෙ, කො පන වාදො සකදාගාමිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නෙ, කො පන වාදො සකදාගාමිස්ස, කො පන වාදො අනාගාමිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නෙ, කො පන වාදො අනාගාමිස්ස, කො පන වාදො අරහත්තඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නෙ, කො පන වාදො අරහන්තෙ, කො පන වාදො පච්චෙකසම්බුද්ධෙ, කො පන වාදො තථාගතෙ අරහන්තෙ සම්මාසම්බුද්ධෙ!

“阿难，于此，布施畜生，可期望获得百倍的果报；布施破戒凡夫，可期望获得千倍的果报；布施持戒凡夫，可期望获得十万倍的果报；布施于教外离欲者，可期望获得百千俱胝倍的果报；布施为现证须陀洹果而行道者，可期望获得无数、无量的果报。更何况须陀洹？更何况为现证斯陀含果而行道者？更何况斯陀含？更何况为现证阿那含果而行道者？更何况阿那含？更何况为现证阿罗汉果而行道者？更何况阿罗汉？更何况辟支佛？更何况如来、阿罗汉、正等觉者？”

380. ‘‘සත්ත ඛො පනිමානන්ද, සඞ්ඝගතා දක්ඛිණා. කතමා සත්ත? බුද්ධප්පමුඛෙ උභතොසඞ්ඝෙ දානං දෙති – අයං පඨමා සඞ්ඝගතා දක්ඛිණා. තථාගතෙ පරිනිබ්බුතෙ උභතොසඞ්ඝෙ දානං දෙති – අයං දුතියා සඞ්ඝගතා දක්ඛිණා. භික්ඛුසඞ්ඝෙ දානං දෙති – අයං තතියා සඞ්ඝගතා දක්ඛිණා. භික්ඛුනිසඞ්ඝෙ දානං දෙති – අයං චතුත්ථී සඞ්ඝගතා දක්ඛිණා. ‘එත්තකා මෙ භික්ඛූ ච භික්ඛුනියො ච සඞ්ඝතො උද්දිස්සථා’ති දානං දෙති – අයං පඤ්චමී සඞ්ඝගතා දක්ඛිණා. ‘එත්තකා මෙ භික්ඛූ සඞ්ඝතො උද්දිස්සථා’ති දානං දෙති – අයං ඡට්ඨී සඞ්ඝගතා දක්ඛිණා. ‘එත්තකා මෙ භික්ඛුනියො සඞ්ඝතො උද්දිස්සථා’ති දානං දෙති – අයං සත්තමී සඞ්ඝගතා දක්ඛිණා.

380. “再者，阿难，有此七种僧伽布施。是哪七种呢？向以佛陀为首的两部僧伽行布施，此为第一种僧伽布施。于如来般涅槃后，向两部僧伽行布施，此为第二种僧伽布施。向比丘僧伽行布施，此为第三种僧伽布施。向比丘尼僧伽行布施，此为第四种僧伽布施。说‘请为我从僧伽中指定若干比丘与比丘尼’而行布施，此为第五种僧伽布施。说‘请为我从僧伽中指定若干比丘’而行布施，此为第六种僧伽布施。说‘请为我从僧伽中指定若干比丘尼’而行布施，此为第七种僧伽布施。”

‘‘භවිස්සන්ති [Pg.299] ඛො පනානන්ද, අනාගතමද්ධානං ගොත්‍රභුනො කාසාවකණ්ඨා දුස්සීලා පාපධම්මා. තෙසු දුස්සීලෙසු සඞ්ඝං උද්දිස්ස දානං දස්සන්ති. තදාපාහං, ආනන්ද, සඞ්ඝගතං දක්ඛිණං අසඞ්ඛෙය්‍යං අප්පමෙය්‍යං වදාමි. න ත්වෙවාහං, ආනන්ද, කෙනචි පරියායෙන සඞ්ඝගතාය දක්ඛිණාය පාටිපුග්ගලිකං දානං මහප්ඵලතරං වදාමි.

阿难，诚然，于未来世，将有徒具比丘之名、袈裟缠颈、无戒、具恶法者。人们将为了僧团向那些无戒者行布施。阿难，即使在彼时，我亦说对僧团的供养有无数、无量之果报。阿难，我绝不以任何方式说，对个人的供养比对僧团的供养有更大的果报。

381. ‘‘චතස්සො ඛො ඉමා, ආනන්ද, දක්ඛිණා විසුද්ධියො. කතමා චතස්සො? අත්ථානන්ද, දක්ඛිණා දායකතො විසුජ්ඣති නො පටිග්ගාහකතො. අත්ථානන්ද, දක්ඛිණා පටිග්ගාහකතො විසුජ්ඣති නො දායකතො. අත්ථානන්ද, දක්ඛිණා නෙව දායකතො විසුජ්ඣති නො පටිග්ගාහකතො. අත්ථානන්ද, දක්ඛිණා දායකතො චෙව විසුජ්ඣති පටිග්ගාහකතො ච.

381. 阿难，诚然，有此四种供养之清净。是哪四种呢？阿难，有一种供养因布施者而清净，不因领受者而清净；阿难，有一种供养因领受者而清净，不因布施者而清净；阿难，有一种供养既不因布施者而清净，亦不因领受者而清净；阿难，有一种供养既因布施者而清净，亦因领受者而清净。

‘‘කථඤ්චානන්ද, දක්ඛිණා දායකතො විසුජ්ඣති නො පටිග්ගාහකතො? ඉධානන්ද, දායකො හොති සීලවා කල්‍යාණධම්මො, පටිග්ගාහකා හොන්ති දුස්සීලා පාපධම්මා – එවං ඛො, ආනන්ද, දක්ඛිණා දායකතො විසුජ්ඣති නො පටිග්ගාහකතො.

阿难，供养如何因布施者而清净，不因领受者而清净呢？阿难，于此，布施者具戒、具善法，而领受者们无戒、具恶法——阿难，如是，供养因布施者而清净，不因领受者而清净。

‘‘කථඤ්චානන්ද, දක්ඛිණා පටිග්ගාහකතො විසුජ්ඣති නො දායකතො? ඉධානන්ද, දායකො හොති දුස්සීලො පාපධම්මො, පටිග්ගාහකා හොන්ති සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා – එවං ඛො, ආනන්ද, දක්ඛිණා පටිග්ගාහකතො විසුජ්ඣති නො දායකතො.

阿难，供养如何因领受者而清净，不因布施者而清净呢？阿难，于此，布施者无戒、具恶法，而领受者们具戒、具善法——阿难，如是，供养因领受者而清净，不因布施者而清净。

‘‘කථඤ්චානන්ද, දක්ඛිණා නෙව දායකතො විසුජ්ඣති නො පටිග්ගාහකතො? ඉධානන්ද, දායකො ච හොති දුස්සීලො පාපධම්මො, පටිග්ගාහකා ච හොන්ති දුස්සීලා පාපධම්මා – එවං ඛො, ආනන්ද, දක්ඛිණා නෙව දායකතො විසුජ්ඣති නො පටිග්ගාහකතො.

阿难，供养如何既不因布施者而清净，亦不因领受者而清净呢？阿难，于此，布施者与领受者们两者皆是无戒、具恶法者——阿难，如是，供养既不因布施者而清净，亦不因领受者而清净。

‘‘කථඤ්චානන්ද, දක්ඛිණා දායකතො චෙව විසුජ්ඣති පටිග්ගාහකතො ච? ඉධානන්ද, දායකො ච හොති සීලවා කල්‍යාණධම්මො, පටිග්ගාහකා ච හොන්ති සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා – එවං ඛො, ආනන්ද, දක්ඛිණා දායකතො චෙව විසුජ්ඣති පටිග්ගාහකතො ච. ඉමා ඛො, ආනන්ද, චතස්සො දක්ඛිණා විසුද්ධියො’’ති.

“阿难，布施如何由施者而清净，亦由受者而清净呢？阿难，于此，施者具戒、具善法，受者亦具戒、具善法。阿难，如是，布施由施者而清净，亦由受者而清净。阿难，此为四种布施清净。”

ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

世尊说了这些。善逝说了这些之后，导师又说了以下这些：

382.

382.

‘‘යො [Pg.300] සීලවා දුස්සීලෙසු දදාති දානං,ධම්මෙන ලද්ධං සුපසන්නචිත්තො;

අභිසද්දහං කම්මඵලං උළාරං,සා දක්ඛිණා දායකතො විසුජ්ඣති.

“具戒者布施于不具戒者，如法所得，心甚净信，深信广大业果，彼布施由施者而清净。

‘‘යො දුස්සීලො සීලවන්තෙසු දදාති දානං,අධම්මෙන ලද්ධං අප්පසන්නචිත්තො;

අනභිසද්දහං කම්මඵලං උළාරං,සා දක්ඛිණා පටිග්ගාහකතො විසුජ්ඣති.

“不具戒者布施于具戒者，不如法所得，心不净信，不信广大业果，彼布施由受者而清净。

‘‘යො දුස්සීලො දුස්සීලෙසු දදාති දානං,අධම්මෙන ලද්ධං අප්පසන්නචිත්තො;

අනභිසද්දහං කම්මඵලං උළාරං,න තං දානං විපුලප්ඵලන්ති බ්‍රූමි.

“不具戒者布施于不具戒者，不如法所得，心不净信，不信广大业果，我不说彼布施有广大果报。

‘‘යො සීලවා සීලවන්තෙසු දදාති දානං,ධම්මෙන ලද්ධං සුපසන්නචිත්තො;

අභිසද්දහං කම්මඵලං උළාරං,තං වෙ දානං විපුලප්ඵලන්ති බ්‍රූමි.

“具戒者布施于具戒者，如法所得，心甚净信，深信广大业果，我实说彼布施有广大果报。

‘‘යො වීතරාගො වීතරාගෙසු දදාති දානං,ධම්මෙන ලද්ධං සුපසන්නචිත්තො;

අභිසද්දහං කම්මඵලං උළාරං,තං වෙ දානං ආමිසදානානමග්ග’’ න්ති.

“离贪者布施于离贪者，如法所得，心甚净信，深信广大业果，我实说彼布施为财施中之最上。”

දක්ඛිණාවිභඞ්ගසුත්තං නිට්ඨිතං ද්වාදසමං.

《布施分别经》第十二终。

විභඞ්ගවග්ගො නිට්ඨිතො චතුත්ථො.

《分别品》第四终。

තස්සුද්දානං –භද්දෙකානන්දකච්චාන, ලොමසකඞ්ගියාසුභො;

මහාකම්මසළායතනවිභඞ්ගා, උද්දෙසඅරණා ධාතු සච්චං.

此品之摄颂：贤善一夜、阿难、迦旃延、卢摩强耆、善宿、大业分别、六处分别、概要分别、无诤分别、界分别、谛分别、布施分别。

දක්ඛිණාවිභඞ්ගසුත්තන්ති.

《布施分别经》

5. සළායතනවග්ගො

5. 六处品

1. අනාථපිණ්ඩිකොවාදසුත්තං

1. 教诫给孤独经

383. එවං [Pg.301] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘අනාථපිණ්ඩිකො, භන්තෙ, ගහපති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. යෙන චායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘අනාථපිණ්ඩිකො, භන්තෙ, ගහපති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’’ති.

383. 如是我闻。一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。那时，给孤独长者生病、痛苦，病情危重。于是，给孤独长者对一位男子说：“来，贤友，你到世尊那里去；到了之后，代我言说，以头顶礼世尊双足：‘世尊，给孤独长者生病、痛苦，病情危重。他以头顶礼世尊双足。’再到具寿舍利弗那里去；到了之后，代我言说，以头顶礼具寿舍利弗双足：‘尊者，给孤独长者生病、痛苦，病情危重。他以头顶礼具寿舍利弗双足。’并这样说：‘尊者，恳请具寿舍利弗能出于怜悯，前往给孤独长者的住所。’”

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො පුරිසො අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අනාථපිණ්ඩිකො, භන්තෙ, ගහපති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’’ති. යෙන චායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො පුරිසො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘අනාථපිණ්ඩිකො, භන්තෙ, ගහපති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පාදෙ සිරසා වන්දති; එවඤ්ච වදෙති – ‘සාධු කිර, භන්තෙ, ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං [Pg.302] උපාදායා’’’ති. අධිවාසෙසි ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තුණ්හීභාවෙන.

“好的，长者。”那人应诺给孤独(Anāthapiṇḍika)长者后，便前往世尊之处；抵达后，顶礼世尊，退坐一面。坐于一面后，那人对世尊禀告：“尊者，给孤独长者患病、痛苦、病重。他以头顶礼世尊双足。”他又前往具寿舍利弗(Sāriputta)之处；抵达后，顶礼具寿舍利弗，退坐一面。坐于一面后，那人对具寿舍利弗说：“尊者，给孤独长者患病、痛苦、病重。他以头顶礼具寿舍利弗双足，并说：‘尊者，善哉！愿具寿舍利弗能出于怜悯，前往给孤独长者的住所。’”具寿舍利弗默然允可。

384. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ආයස්මතා ආනන්දෙන පච්ඡාසමණෙන යෙන අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, ගහපති, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං? කච්චි තෙ දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති, නො අභික්කමන්ති; පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො අභික්කමො’’ති?

384. 于是，具寿舍利弗穿好下衣，取了衣钵，与具寿阿难(Ānanda)随行，前往给孤独长者的住所；抵达后，于备好之座坐下。坐下后，具寿舍利弗对给孤独长者说：“长者，您尚能忍受、尚可维持吗？您的苦受是减退而非增长，是只见其减退，不见其增长吗？”

‘‘න මෙ, භන්තෙ සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ සාරිපුත්ත, බලවා පුරිසො තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය ; එවමෙව ඛො මෙ, භන්තෙ සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. න මෙ, භන්තෙ සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ සාරිපුත්ත, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තඛණ්ඩෙන සීසෙ සීසවෙඨං දදෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, භන්තෙ සාරිපුත්ත, අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා. න මෙ, භන්තෙ සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ සාරිපුත්ත, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, භන්තෙ සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. න මෙ, භන්තෙ සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ සාරිපුත්ත, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං, සම්පරිතාපෙය්‍යුං; එවමෙව ඛො මෙ, භන්තෙ සාරිපුත්ත, අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො. න මෙ, භන්තෙ සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා [Pg.303] අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො’’ති.

“尊者舍利弗，我不能忍受，不能支撑。我剧烈的苦受有增无减，只见其增长，不见其减退。尊者舍利弗，譬如一个强壮的人用锐利的锥尖猛刺头顶；同样地，尊者舍利弗，剧烈的风在我的头顶冲击。尊者舍利弗，我不能忍受，不能支撑。我剧烈的苦受有增无减，只见其增长，不见其减退。尊者舍利弗，譬如一个强壮的人用坚韧的皮带紧紧地缠绕头部；同样地，尊者舍利弗，我头部感受到剧烈的头痛。尊者舍利弗，我不能忍受，不能支撑。我剧烈的苦受有增无减，只见其增长，不见其减退。尊者舍利弗，譬如一个熟练的屠牛者或其弟子用锋利的屠牛刀切割腹部；同样地，尊者舍利弗，剧烈的风切割我的腹部。尊者舍利弗，我不能忍受，不能支撑。我剧烈的苦受有增无减，只见其增长，不见其减退。尊者舍利弗，譬如两个强壮的人抓住一个较弱的人的双臂，在炭火坑上炙烤、烧灼；同样地，尊者舍利弗，我身体感受到剧烈的灼烧。尊者舍利弗，我不能忍受，不能支撑。我剧烈的苦受有增无减，只见其增长，不见其减退。”

385. ‘‘තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න චක්ඛුං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ චක්ඛුනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.

385. “因此，居士，你当如是学习：‘我将不执取眼，我那依于眼的识也不会生起。’居士，你确实当如是学习。

‘‘තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න සොතං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ සොතනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න ඝානං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ ඝානනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න ජිව්හං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ ජිව්හානිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න කායං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ කායනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න මනං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ මනොනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.

“因此，居士，你当如是学习：‘我将不执取耳，我那依于耳的识也不会生起。’居士，你确实当如是学习。因此，居士，你当如是学习：‘我将不执取鼻，我那依于鼻的识也不会生起。’居士，你确实当如是学习。因此，居士，你当如是学习：‘我将不执取舌，我那依于舌的识也不会生起。’居士，你确实当如是学习。因此，居士，你当如是学习：‘我将不执取身，我那依于身的识也不会生起。’居士，你确实当如是学习。因此，居士，你当如是学习：‘我将不执取意，我那依于意的识也不会生起。’居士，你确实当如是学习。”

‘‘තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න රූපං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ රූපනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න සද්දං උපාදියිස්සාමි…පෙ… න ගන්ධං උපාදියිස්සාමි… න රසං උපාදියිස්සාමි… න ඵොට්ඨබ්බං උපාදියිස්සාමි… න ධම්මං උපාදියිස්සාමි න ච මෙ ධම්මනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.

“因此，居士，你当如是学习：‘我将不执取色，我那依于色的识也不会生起。’居士，你确实当如是学习。因此，居士，你当如是学习：‘我将不执取声……我将不执取香……我将不执取味……我将不执取触……我将不执取法，我那依于法的识也不会生起。’居士，你确实当如是学习。”

‘‘තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න චක්ඛුවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න සොතවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි… න ඝානවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි… න ජිව්හාවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි… න කායවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි… න මනොවිඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි න ච මෙ මනොවිඤ්ඤාණනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.

“因此，居士，你应当这样修学：‘我不执取眼识，我的识也不会依于眼识而有。’居士，你应当这样修学。因此，居士，你应当这样修学：‘我不执取耳识……我不执取鼻识……我不执取舌识……我不执取身识……我不执取意识，我的识也不会依于意识而有。’居士，你应当这样修学。”

‘‘තස්මාතිහ [Pg.304] තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න චක්ඛුසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ චක්ඛුසම්ඵස්සනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න සොතසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි… න ඝානසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි… න ජිව්හාසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි… න කායසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි… න මනොසම්ඵස්සං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ මනොසම්ඵස්සනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.

“因此，居士，你应当这样修学：‘我不执取眼触，我的识也不会依于眼触而有。’居士，你应当这样修学。因此，居士，你应当这样修学：‘我不执取耳触……我不执取鼻触……我不执取舌触……我不执取身触……我不执取意触，我的识也不会依于意触而有。’居士，你应当这样修学。”

‘‘තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න චක්ඛුසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ චක්ඛුසම්ඵස්සජාවෙදනානිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න සොතසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි… න ඝානසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි… න ජිව්හාසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි… න කායසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි… න මනොසම්ඵස්සජං වෙදනං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ මනොසම්ඵස්සජාවෙදනානිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.

“因此，居士，你应当这样修学：‘我不执取眼触所生受，我的识也不会依于眼触所生受而有。’居士，你应当这样修学。因此，居士，你应当这样修学：‘我不执取耳触所生受……我不执取鼻触所生受……我不执取舌触所生受……我不执取身触所生受……我不执取意触所生受，我的识也不会依于意触所生受而有。’居士，你应当这样修学。”

386. ‘‘තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න පථවීධාතුං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ පථවීධාතුනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න ආපොධාතුං උපාදියිස්සාමි… න තෙජොධාතුං උපාදියිස්සාමි… න වායොධාතුං උපාදියිස්සාමි… න ආකාසධාතුං උපාදියිස්සාමි… න විඤ්ඤාණධාතුං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ විඤ්ඤාණධාතුනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.

386. “是故，居士，你当如是学：‘我将不执取地界，亦将不会有我那依于地界的识。’居士，你当如是学。是故，居士，你当如是学：‘我将不执取水界……我将不执取火界……我将不执取风界……我将不执取空界……我将不执取识界，亦将不会有我那依于识界的识。’居士，你当如是学。”

‘‘තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න රූපං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ රූපනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න වෙදනං උපාදියිස්සාමි… න සඤ්ඤං උපාදියිස්සාමි… න සඞ්ඛාරෙ උපාදියිස්සාමි… න විඤ්ඤාණං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ විඤ්ඤාණනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.

“是故，居士，你当如是学：‘我将不执取色，亦将不会有我那依于色的识。’居士，你当如是学。是故，居士，你当如是学：‘我将不执取受……我将不执取想……我将不执取诸行……我将不执取识，亦将不会有我那依于识的识。’居士，你当如是学。”

‘‘තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න ආකාසානඤ්චායතනං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ ආකාසානඤ්චායතනනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති[Pg.305]. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපාදියිස්සාමි… න ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපාදියිස්සාමි… න නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපාදියිස්සාමි න ච මෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං.

“是故，居士，你当如是学：‘我将不执取空无边处，亦将不会有我那依于空无边处的识。’居士，你当如是学。是故，居士，你当如是学：‘我将不执取识无边处……我将不执取无所有处……我将不执取非想非非想处，亦将不会有我那依于非想非非想处的识。’居士，你当如是学。”

‘‘තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න ඉධලොකං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ ඉධලොකනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘න පරලොකං උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ පරලොකනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බං. තස්මාතිහ තෙ, ගහපති, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘යම්පි මෙ දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුපරියෙසිතං අනුචරිතං මනසා තම්පි න උපාදියිස්සාමි, න ච මෙ තංනිස්සිතං විඤ්ඤාණං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, ගහපති, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති.

“因此，居士，你应当这样修学：‘我将不执取此世间，我那依于此世间的识也不会有。’居士，你确实应当这样修学。因此，居士，你应当这样修学：‘我将不执取他世间，我那依于他世间的识也不会有。’居士，你确实应当这样修学。因此，居士，你应当这样修学：‘凡是我所见、所闻、所觉、所知、所得、所寻、所遍寻、意所随行者，我亦不执取，我那依于其的识也不会有。’居士，你确实应当这样修学。”

387. එවං වුත්තෙ, අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති පරොදි, අස්සූනි පවත්තෙසි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘ඔලීයසි ඛො ත්වං, ගහපති, සංසීදසි ඛො ත්වං, ගහපතී’’ති? ‘‘නාහං, භන්තෙ ආනන්ද, ඔලීයාමි, නපි සංසීදාමි; අපි ච මෙ දීඝරත්තං සත්ථා පයිරුපාසිතො මනොභාවනීයා ච භික්ඛූ; න ච මෙ එවරූපී ධම්මී කථා සුතපුබ්බා’’ති. ‘‘න ඛො, ගහපති, ගිහීනං ඔදාතවසනානං එවරූපී ධම්මී කථා පටිභාති; පබ්බජිතානං ඛො, ගහපති, එවරූපී ධම්මී කථා පටිභාතී’’ති. ‘‘තෙන හි, භන්තෙ සාරිපුත්ත, ගිහීනම්පි ඔදාතවසනානං එවරූපී ධම්මී කථා පටිභාතු. සන්ති හි, භන්තෙ, කුලපුත්තා අප්පරජක්ඛජාතිකා, අස්සවනතා ධම්මස්ස පරිහායන්ති; භවිස්සන්ති ධම්මස්ස අඤ්ඤාතාරො’’ති.

387. 如是说已，给孤独(Anāthapiṇḍika)居士哭了，流下眼泪。于是，具寿阿难(Ānanda)对给孤独居士说：“居士，你是在执着留恋吗？居士，你是在退没吗？”“尊者阿难，我没有执着留恋，也没有退没。只是我长久以来亲近导师和能令心意增长的比丘们，却从未听过这样的法谈。”“居士，这样的法谈于身穿白衣的在家人是不彰显的；居士，这样的法谈只对出家人彰显。”“既然如此，尊者舍利弗(Sāriputta)，愿这样的法谈也为身穿白衣的在家人彰显吧！尊者，尚有尘垢微薄的良家子(kulaputta)，因不闻法而退失，他们将能成为法的了知者。”

අථ ඛො ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච ආනන්දො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති, අචිරපක්කන්තෙ ආයස්මන්තෙ ච සාරිපුත්තෙ ආයස්මන්තෙ ච ආනන්දෙ, කාලමකාසි තුසිතං කායං උපපජ්ජි. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං [Pg.306] ඨිතො ඛො අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

尔时，具寿舍利弗与具寿阿难以此教诫教导给孤独居士后，从座起身离去。具寿舍利弗与具寿阿难离去不久，给孤独居士便命终，投生于兜率天众中。其后，给孤独天子于后夜时分，以殊胜之光遍照整个祇陀林，来到世尊之处；抵达后，顶礼世尊，立于一旁。立于一旁的给孤独天子以诸偈颂对世尊说：

‘‘ඉදඤ්හි තං ජෙතවනං, ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතං;

ආවුත්ථං ධම්මරාජෙන, පීතිසඤ්ජනනං මම.

“此乃祇陀林，圣者众所栖；法王常居此，令我心生喜。

‘‘කම්මං විජ්ජා ච ධම්මො ච, සීලං ජීවිතමුත්තමං;

එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්ති, න ගොත්තෙන ධනෙන වා.

业、明与法，戒与最上活命；众生因此而清净，非由种姓与财富。

‘‘තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

යොනිසො විචිනෙ ධම්මං, එවං තත්ථ විසුජ්ඣති.

是故智者，观自之义利，当如理思择法，如是于彼得清净。

‘‘සාරිපුත්තොව පඤ්ඤාය, සීලෙන උපසමෙන;

යොපි පාරඞ්ගතො භික්ඛු, එතාවපරමො සියා’’ති.

以智慧、戒德与寂静，唯舍利弗为最上；任何已达彼岸的比丘，其至上亦仅此而已。”

ඉදමවොච අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො. සමනුඤ්ඤො සත්ථා අහොසි. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො – ‘‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’’ති භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

给孤独天子说了这番话。导师表示嘉许。其后，给孤独天子心念：“我师已嘉许我。”便顶礼世尊，右绕三匝，即于其处隐没。

388. අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සො දෙවපුත්තො මං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

388. 尔时，世尊于彼夜过尽后，对诸比丘说：“诸比丘，此夜，有位天子于后夜时分，以殊胜之光遍照整个祇陀林，来到我这里。抵达后，他顶礼我，立于一旁。立于一旁的那位天子以诸偈颂对我言说：

‘‘ඉදඤ්හි තං ජෙතවනං, ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතං;

ආවුත්ථං ධම්මරාජෙන, පීතිසඤ්ජනනං මම.

“此乃祇陀林，圣者众所栖；法王常居此，令我心生喜。”

‘‘කම්මං විජ්ජා ච ධම්මො ච, සීලං ජීවිතමුත්තමං;

එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්ති, න ගොත්තෙන ධනෙන වා.

业、明与法，戒与最上活命；众生由此得清净，非由种姓与财富。

‘‘තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

යොනිසො විචිනෙ ධම්මං, එවං තත්ථ විසුජ්ඣති.

是故智者，观己之义利；如理思择法，如是于彼得清净。

‘‘සාරිපුත්තොව පඤ්ඤාය, සීලෙන උපසමෙන;

යොපි පාරඞ්ගතො භික්ඛු, එතාවපරමො සියා’’ති.

于已达彼岸之比丘中，舍利弗以其慧、戒与寂静，实为至上。

‘‘ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සො දෙවපුත්තො. ‘සමනුඤ්ඤො මෙ සත්ථා’ති මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

“诸比丘，彼天子说了此偈。他心想：‘我师已认可。’便顶礼我，右绕后，即于彼处隐没。”

එවං [Pg.307] වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සො හි නූන සො, භන්තෙ, අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො භවිස්සති. අනාථපිණ්ඩිකො, භන්තෙ, ගහපති ආයස්මන්තෙ සාරිපුත්තෙ අභිප්පසන්නො අහොසී’’ති. ‘‘සාධු, සාධු, ආනන්ද! යාවතකං ඛො, ආනන්ද, තක්කාය පත්තබ්බං, අනුප්පත්තං තං තයා. අනාථපිණ්ඩිකො සො, ආනන්ද, දෙවපුත්තො’’ති.

如是说后，具寿阿难对世尊说：“世尊，彼天子必定是给孤独。世尊，给孤独长者曾于具寿舍利弗深具净信。”“善哉，善哉，阿难！阿难，凡以推测所能及，皆已为你所及。阿难，彼天子即是给孤独。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说此语已。具寿阿难心怀喜悦，欢喜世尊所说。

අනාථපිණ්ඩිකොවාදසුත්තං නිට්ඨිතං පඨමං.

给孤独教诫经第一，终。

2. ඡන්නොවාදසුත්තං

2. 阐陀教诫经

389. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාචුන්දො ආයස්මා ච ඡන්නො ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ විහරන්ති. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ඡන්නො ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා මහාචුන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාචුන්දං එතදවොච – ‘‘ආයාමාවුසො චුන්ද, යෙනායස්මා ඡන්නො තෙනුපසඞ්කමිස්සාම ගිලානපුච්ඡකා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා මහාචුන්දො ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසි.

389. 如是我闻：一时，世尊住王舍城(Rājagaha)迦兰陀竹园(Veḷuvana Kalandakanivāpa)。尔时，具寿舍利弗、具寿大纯陀(Mahācunda)与具寿阐陀(Channa)住于鹫峰山(Gijjhakūṭa)。其时，具寿阐陀为病所苦，身染重疾。于是，具寿舍利弗于日暮时分，从宴坐起，往具寿大纯陀处。至已，告具寿大纯陀言：“贤友纯陀，我等当行，往具寿阐陀处问疾。”具寿大纯陀应诺具寿舍利弗道：“唯然，贤友。”

අථ ඛො ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාචුන්දො යෙනායස්මා ඡන්නො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ඡන්නෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං ඡන්නං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, ආවුසො ඡන්න, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං? කච්චි තෙ දුක්ඛා වෙදනා පටික්කමන්ති, නො අභික්කමන්ති; පටික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො අභික්කමො’’ති?

那时，具寿舍利弗与具寿大纯陀前往具寿阐那之处。抵达后，与具寿阐那互相问候；说完一番愉悦、值得忆念的话后，便坐于一旁。坐于一旁后，具寿舍利弗对具寿阐那说：“贤友阐那，你尚能忍耐，尚能维持吗？你的苦受是减轻而非加剧吗？是呈现减轻之势，而非加剧之势吗？”

‘‘න මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො සාරිපුත්ත, බලවා පුරිසො [Pg.308] තිණ්හෙන සිඛරෙන මුද්ධනි අභිමත්ථෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා මුද්ධනි ඌහනන්ති. න මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො සාරිපුත්ත, බලවා පුරිසො දළ්හෙන වරත්තක්ඛණ්ඩෙන සීසෙ සීසවෙඨං දදෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, අධිමත්තා සීසෙ සීසවෙදනා. න මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො සාරිපුත්ත, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන කුච්ඡිං පරිකන්තෙය්‍ය; එවමෙව ඛො මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, අධිමත්තා වාතා කුච්ඡිං පරිකන්තන්ති. න මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො සාරිපුත්ත, ද්වෙ බලවන්තො පුරිසා දුබ්බලතරං පුරිසං නානාබාහාසු ගහෙත්වා අඞ්ගාරකාසුයා සන්තාපෙය්‍යුං සම්පරිතාපෙය්‍යුං; එවමෙව ඛො මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, අධිමත්තො කායස්මිං ඩාහො. න මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඛමනීයං න යාපනීයං. බාළ්හා මෙ දුක්ඛා වෙදනා අභික්කමන්ති, නො පටික්කමන්ති; අභික්කමොසානං පඤ්ඤායති, නො පටික්කමො. සත්ථං, ආවුසො සාරිපුත්ත, ආහරිස්සාමි, නාවකඞ්ඛාමි ජීවිත’’න්ති.

“贤友舍利弗，我不能忍受，难以维持。我剧烈的苦受增长，而非减退；只见其增长，不见其减退。贤友舍利弗，譬如一个强壮的人用锋利的锥尖钻刺头顶；贤友舍利弗，正是如此，极猛烈的风在我的头顶冲击。贤友舍利弗，我不能忍受，难以维持。我剧烈的苦受增长，而非减退；只见其增长，不见其减退。贤友舍利弗，譬如一个强壮的人用坚固的皮绳紧紧缠绕头部；贤友舍利弗，正是如此，我头部有极剧烈的头痛。贤友舍利弗，我不能忍受，难以维持。我剧烈的苦受增长，而非减退；只见其增长，不见其减退。贤友舍利弗，譬如一个娴熟的屠牛者或其学徒用锋利的屠牛刀切割腹部；贤友舍利弗，正是如此，极猛烈的风切割我的腹部。贤友舍利弗，我不能忍受，难以维持。我剧烈的苦受增长，而非减退；只见其增长，不见其减退。贤友舍利弗，譬如两个强壮的人抓住一个较弱的人，各执其臂，在炭火坑上烧烤、炙烤；贤友舍利弗，正是如此，我身内有极度的灼热。贤友舍利弗，我不能忍受，难以维持。我剧烈的苦受增长，而非减退；只见其增长，不见其减退。贤友舍利弗，我将取刀，不欲存活。”

390. ‘‘මායස්මා ඡන්නො සත්ථං ආහරෙසි. යාපෙතායස්මා ඡන්නො. යාපෙන්තං මයං ආයස්මන්තං ඡන්නං ඉච්ඡාම. සචෙ ආයස්මතො ඡන්නස්ස නත්ථි සප්පායානි භොජනානි, අහං ආයස්මතො ඡන්නස්ස සප්පායානි භොජනානි පරියෙසිස්සාමි. සචෙ ආයස්මතො ඡන්නස්ස නත්ථි සප්පායානි භෙසජ්ජානි, අහං ආයස්මතො ඡන්නස්ස සප්පායානි භෙසජ්ජානි පරියෙසිස්සාමි. සචෙ ආයස්මතො ඡන්නස්ස නත්ථි පතිරූපා උපට්ඨාකා, අහං ආයස්මන්තං ඡන්නං උපට්ඨහිස්සාමි. මායස්මා ඡන්නො සත්ථං ආහරෙසි. යාපෙතායස්මා ඡන්නො. යාපෙන්තං මයං ආයස්මන්තං ඡන්නං ඉච්ඡාමා’’ති.

390. 具寿阐那(Channa)，请勿执刀。请具寿阐那存续，我们希望具寿阐那存续。如果具寿阐那没有适宜的食物，我将为具寿阐那寻找适宜的食物；如果具寿阐那没有适宜的药物，我将为具寿阐那寻找适宜的药物；如果具寿阐那没有合适的侍者，我将侍奉具寿阐那。具寿阐那，请勿执刀。请具寿阐那存续，我们希望具寿阐那存续。

‘‘නපි මෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, නත්ථි සප්පායානි භොජනානි; නපි මෙ නත්ථි සප්පායානි භෙසජ්ජානි; නපි මෙ නත්ථි පතිරූපා උපට්ඨාකා; අපි චාවුසො සාරිපුත්ත[Pg.309], පරිචිණ්ණො මෙ සත්ථා දීඝරත්තං මනාපෙනෙව නො අමනාපෙන. එතඤ්හි, ආවුසො සාරිපුත්ත, සාවකස්ස පතිරූපං යං සත්ථාරං පරිචරෙය්‍ය මනාපෙනෙව නො අමනාපෙන. ‘අනුපවජ්ජං ඡන්නො භික්ඛු සත්ථං ආහරිස්සතී’ති එවමෙතං, ආවුසො සාරිපුත්ත, ධාරෙහී’’ති. ‘‘පුච්ඡෙය්‍යාම මයං ආයස්මන්තං ඡන්නං කඤ්චිදෙව දෙසං, සචෙ ආයස්මා ඡන්නො ඔකාසං කරොති පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණායා’’ති. ‘‘පුච්ඡාවුසො සාරිපුත්ත, සුත්වා වෙදිස්සාමී’’ති.

“贤友舍利弗，我并非没有适宜的食物，也并非没有适宜的药物，也并非没有合适的侍者。然而，贤友舍利弗，我长久以来都以喜爱而非不喜之心侍奉导师。贤友舍利弗，弟子以喜爱而非不喜之心侍奉导师，此乃合宜之举。‘阐那比丘将无可指摘地执刀’，贤友舍利弗，你应当如此谨记。”“我们想请教具寿阐那某个问题，如果具寿阐那能给予解答问题的机会。”“贤友舍利弗，请问吧，听后我自会了知。”

391. ‘‘චක්ඛුං, ආවුසො ඡන්න, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සසි? සොතං, ආවුසො ඡන්න, සොතවිඤ්ඤාණං…පෙ… ඝානං, ආවුසො ඡන්න, ඝානවිඤ්ඤාණං… ජිව්හං, ආවුසො ඡන්න, ජිව්හාවිඤ්ඤාණං … කායං, ආවුසො ඡන්න, කායවිඤ්ඤාණං… මනං, ආවුසො ඡන්න, මනොවිඤ්ඤාණං මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සසී’’ති?

391. “贤友阐那，你是否随观眼、眼识、眼识所识知的法，并认为‘此是我的，我是此，此是我的我’？你是否随观耳、耳识……（乃至）……鼻、鼻识……舌、舌识……身、身识……意、意识、意识所识知的法，并认为‘此是我的，我是此，此是我的我’？”

‘‘චක්ඛුං, ආවුසො සාරිපුත්ත, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සාමි. සොතං, ආවුසො සාරිපුත්ත…පෙ… ඝානං, ආවුසො සාරිපුත්ත… ජිව්හං, ආවුසො සාරිපුත්ත… කායං, ආවුසො සාරිපුත්ත… මනං, ආවුසො සාරිපුත්ත, මනොවිඤ්ඤාණං මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සාමී’’ති.

“贤友舍利弗，我观察眼、眼识及眼识所识知的法：‘此非我所，我非此，此非我之我。’贤友舍利弗，耳……贤友舍利弗，鼻……贤友舍利弗，舌……贤友舍利弗，身……贤友舍利弗，我观察意、意识及意识所识知的法：‘此非我所，我非此，此非我之我。’”

392. ‘‘චක්ඛුස්මිං, ආවුසො ඡන්න, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු කිං දිස්වා කිං අභිඤ්ඤාය චක්ඛුං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සසි? සොතස්මිං, ආවුසො ඡන්න, සොතවිඤ්ඤාණෙ … ඝානස්මිං, ආවුසො ඡන්න, ඝානවිඤ්ඤාණෙ… ජිව්හාය, ආවුසො ඡන්න, ජිව්හාවිඤ්ඤාණෙ… කායස්මිං, ආවුසො ඡන්න, කායවිඤ්ඤාණෙ… මනස්මිං, ආවුසො ඡන්න, මනොවිඤ්ඤාණෙ මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු කිං දිස්වා කිං අභිඤ්ඤාය මනං මනොවිඤ්ඤාණං මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සසී’’ති?

392. “贤友阐那，于眼、眼识及眼识所识知的法中，你见到了什么、证知了什么，而如是观察眼、眼识及眼识所识知的法：‘此非我所，我非此，此非我之我’？贤友阐那，于耳、耳识中……贤友阐那，于鼻、鼻识中……贤友阐那，于舌、舌识中……贤友阐那，于身、身识中……贤友阐那，于意、意识及意识所识知的法中，你见到了什么、证知了什么，而如是观察意、意识及意识所识知的法：‘此非我所，我非此，此非我之我’？”

‘‘චක්ඛුස්මිං[Pg.310], ආවුසො සාරිපුත්ත, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු නිරොධං දිස්වා නිරොධං අභිඤ්ඤාය චක්ඛුං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං චක්ඛුවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සාමි. සොතස්මිං, ආවුසො සාරිපුත්ත, සොතවිඤ්ඤාණෙ… ඝානස්මිං, ආවුසො සාරිපුත්ත, ඝානවිඤ්ඤාණෙ… ජිව්හාය, ආවුසො සාරිපුත්ත, ජිව්හාවිඤ්ඤාණෙ… කායස්මිං, ආවුසො සාරිපුත්ත, කායවිඤ්ඤාණෙ… මනස්මිං, ආවුසො සාරිපුත්ත, මනොවිඤ්ඤාණෙ මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙසු ධම්මෙසු නිරොධං දිස්වා නිරොධං අභිඤ්ඤා මනං මනොවිඤ්ඤාණං මනොවිඤ්ඤාණවිඤ්ඤාතබ්බෙ ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සාමී’’ති.

“贤友舍利弗，于眼、眼识及眼识所识之法中，见其灭，证知其灭已，我如是观察眼、眼识及眼识所识之法：‘此非我所，我非此，此非我之我。’贤友舍利弗，于耳、耳识……贤友舍利弗，于鼻、鼻识……贤友舍利弗，于舌、舌识……贤友舍利弗，于身、身识……贤友舍利弗，于意、意识及意识所识之法中，见其灭，证知其灭已，我如是观察意、意识及意识所识之法：‘此非我所，我非此，此非我之我。’”

393. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා මහාචුන්දො ආයස්මන්තං ඡන්නං එතදවොච – ‘‘තස්මාතිහ, ආවුසො ඡන්න, ඉදම්පි තස්ස භගවතො සාසනං, නිච්චකප්පං මනසි කාතබ්බං – ‘නිස්සිතස්ස චලිතං, අනිස්සිතස්ස චලිතං නත්ථි. චලිතෙ අසති පස්සද්ධි, පස්සද්ධියා සති නති න හොති. නතියා අසති ආගතිගති න හොති. ආගතිගතියා අසති චුතූපපාතො න හොති. චුතූපපාතෙ අසති නෙවිධ න හුරං න උභයමන්තරෙන. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා’’’ති. අථ ඛො ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාචුන්දො ආයස්මන්තං ඡන්නං ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිංසු.

393. 如是说已，具寿大纯陀对具寿阐那说此言：“贤友阐那，是故于此，你应恒常作意世尊的此一教诫：‘有依者则有动摇，无依者则无动摇。无动摇则有轻安，有轻安则无倾向。无倾向则无来去，无来去则无死生。无死生则非于此世，非于他世，亦非于二者之间。此即是苦之终尽。’”尔时，具寿舍利弗与具寿大纯陀以此教诫教导具寿阐那后，从座而起，离去。

394. අථ ඛො ආයස්මා ඡන්නො අචිරපක්කන්තෙ ආයස්මන්තෙ ච සාරිපුත්තෙ ආයස්මන්තෙ ච මහාචුන්දෙ සත්ථං ආහරෙසි. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මතා, භන්තෙ, ඡන්නෙන සත්ථං ආහරිතං. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘නනු තෙ, සාරිපුත්ත, ඡන්නෙන භික්ඛුනා සම්මුඛායෙව අනුපවජ්ජතා බ්‍යාකතා’’ති? ‘‘අත්ථි, භන්තෙ, පුබ්බජිරං නාම වජ්ජිගාමො. තත්ථායස්මතො ඡන්නස්ස මිත්තකුලානි සුහජ්ජකුලානි උපවජ්ජකුලානී’’ති. ‘‘හොන්ති හෙතෙ, සාරිපුත්ත, ඡන්නස්ස භික්ඛුනො මිත්තකුලානි සුහජ්ජකුලානි උපවජ්ජකුලානි. නාහං, සාරිපුත්ත, එත්තාවතා [Pg.311] ‘සඋපවජ්ජො’ති වදාමි. යො ඛො, සාරිපුත්ත, ඉමඤ්ච කායං නික්ඛිපති අඤ්ඤඤ්ච කායං උපාදියති තමහං ‘සඋපවජ්ජො’ති වදාමි. තං ඡන්නස්ස භික්ඛුනො නත්ථි. ‘අනුපවජ්ජො ඡන්නො භික්ඛු සත්ථං ආහරෙසී’ති එවමෙතං, සාරිපුත්ත, ධාරෙහී’’ති.

394. 其时，具寿舍利弗与具寿大纯陀离去不久，具寿阐那就取了刀。于是，具寿舍利弗前往世尊之处，抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿舍利弗对世尊说：“世尊，具寿阐那已取了刀。他的去处为何？来世如何？”“舍利弗，阐那比丘不是当着你的面宣告了无所依止吗？”“世尊，有一个名叫普巴耆罗(Pubbajira)的跋耆村，具寿阐那在那里有朋友家、密友家、可亲近之家。”“舍利弗，阐那比丘确实有朋友家、密友家、可亲近之家。然而，舍利弗，我并非仅因此就说他‘有依止’。舍利弗，凡舍此身而复取他身者，我才称之为‘有依止’。阐那比丘无有此事。舍利弗，你当如此受持：阐那比丘是无所依止而取刀的。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊如是说已。具寿舍利弗心生欢喜，随喜世尊所说。

ඡන්නොවාදසුත්තං නිට්ඨිතං දුතියං.

第二《阐那教诫经》终。

3. පුණ්ණොවාදසුත්තං

3. 富楼那教诫经

395. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා පුණ්ණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සාධු මං, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන ඔවාදෙන ඔවදතු, යමහං භගවතො ධම්මං සුත්වා එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘තෙන හි, පුණ්ණ, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා පුණ්ණො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

395. 如是我闻，一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，具寿富楼那(Puṇṇa)于傍晚时分从独住处起，前往世尊之处。抵达后，顶礼世尊，坐于一旁。坐于一旁的具寿富楼那对世尊说：“善哉，世尊！请世尊以简要的教诫教诫我，我听闻世尊之法后，得以独自远离，不放逸、热忱、专心致志而住。”“既然如此，富楼那，你且谛听，善作意之，我当为说。”具寿富楼那应诺世尊：“是的，世尊。”世尊便说：

‘‘සන්ති ඛො, පුණ්ණ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තං චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. ‘නන්දීසමුදයා දුක්ඛසමුදයො, පුණ්ණා’ති වදාමි.

富楼那，有眼所识之色，是可意的、可乐的、悦意的、可爱的、与欲相应的、能引染著的。若比丘欣喜、称誉、执著于彼，则于欣喜、称誉、执著彼者，喜贪生起。富楼那，我说：“喜贪集则苦集。”

‘‘සන්ති ඛො, පුණ්ණ, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තං චෙ භික්ඛු අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අභිනන්දතො අභිවදතො අජ්ඣොසාය තිට්ඨතො උප්පජ්ජති නන්දී. ‘නන්දීසමුදයා දුක්ඛසමුදයො, පුණ්ණා’ති වදාමි.

富楼那，有耳所识声……鼻所识香……舌所识味……身所识触……意所识法，是可意的、可乐的、悦意的、可爱的、与欲相应的、能引染著的。若比丘欣喜、称誉、执著于彼，则于欣喜、称誉、执著彼者，喜贪生起。富楼那，我说：“喜贪集则苦集。”

‘‘සන්ති [Pg.312] ච ඛො, පුණ්ණ, චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තං චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දී නිරුජ්ඣති. ‘නන්දීනිරොධා දුක්ඛනිරොධො, පුණ්ණා’ති වදාමි.

富楼那，有眼所识之色，是可意的、可乐的、悦意的、可爱的、与欲相应的、能引染著的。若比丘不欣喜、不称誉、不执著于彼，则于不欣喜、不称誉、不执著彼者，喜贪灭。富楼那，我说：“喜贪灭则苦灭。”

‘‘සන්ති ච ඛො, පුණ්ණ, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා… කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තං චෙ භික්ඛු නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස තං අනභිනන්දතො අනභිවදතො අනජ්ඣොසාය තිට්ඨතො නන්දී නිරුජ්ඣති. ‘නන්දීනිරොධා දුක්ඛනිරොධො, පුණ්ණා’ති වදාමි.

“富楼那，诚然，有耳识所识知的声……鼻识所识知的香……舌识所识知的味……身识所识知的触……意识所识知的法，是可欲的、可爱的、可意的、悦意的、与欲相应的、引人染著的。比丘若不欢喜、不称誉、不住于执取，对于彼不欢喜、不称誉、不住于执取者，其喜贪便止息。富楼那，我说：‘因喜贪止息，故苦止息。’”

‘‘ඉමිනා ච ත්වං පුණ්ණ, මයා සංඛිත්තෙන ඔවාදෙන ඔවදිතො කතරස්මිං ජනපදෙ විහරිස්සසී’’ති? ‘‘ඉමිනාහං, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන ඔවාදෙන ඔවදිතො, අත්ථි සුනාපරන්තො නාම ජනපදො, තත්ථාහං විහරිස්සාමී’’ති.

“富楼那，我已用此简要教诫教导于你，你将于何国居住？”“世尊，我已蒙世尊以此简要教诫教导。有名为苏那巴兰达(Sunāparanta)之国，我将于彼处居住。”

396. ‘‘චණ්ඩා ඛො, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා; ඵරුසා ඛො, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා. සචෙ තං, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා අක්කොසිස්සන්ති පරිභාසිස්සන්ති, තත්ථ තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා අක්කොසිස්සන්ති පරිභාසිස්සන්ති, තත්ථ මෙ එවං භවිස්සති – ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මෙ නයිමෙ පාණිනා පහාරං දෙන්තී’ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

396. “富楼那，苏那巴兰达人是凶恶的；富楼那，苏那巴兰达人是粗暴的。富楼那，如果苏那巴兰达人辱骂你、诃责你，届时你将作何想？”“世尊，如果苏那巴兰达人辱骂我、诃责我，届时我将如是想：‘此等苏那巴兰达人实为贤善，实为极贤善，因他们尚不以手击我。’世尊，届时我将如是想；善逝，届时我将如是想。”

‘‘සචෙ පන තෙ, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා පාණිනා පහාරං දස්සන්ති, තත්ථ පන තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති? ‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා පාණිනා පහාරං දස්සන්ති, තත්ථ මෙ එවං භවිස්සති – ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මෙ නයිමෙ ලෙඩ්ඩුනා පහාරං දෙන්තී’ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

“再者，富楼那，如果苏那巴兰达人以手击你，届时你又将作何想？”“世尊，如果苏那巴兰达人以手击我，届时我将如是想：‘此等苏那巴兰达人实为贤善，实为极贤善，因他们尚不以土块击我。’世尊，届时我将如是想；善逝，届时我将如是想。”

‘‘සචෙ පන තෙ, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා ලෙඩ්ඩුනා පහාරං දස්සන්ති, තත්ථ පන තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති? ‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා [Pg.313] ලෙඩ්ඩුනා පහාරං දස්සන්ති, තත්ථ මෙ එවං භවිස්සති – ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මෙ නයිමෙ දණ්ඩෙන පහාරං දෙන්තී’ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

“富楼那，倘若苏那巴兰达人以土块攻击你，富楼那，那时你将作何想？”“世尊，倘若苏那巴兰达人以土块攻击我，那时我将如是想：‘此苏那巴兰达人实为贤善，实为极贤善，因他们未以棍棒攻击我。’世尊，于此我将如是想；善逝，于此我将如是想。”

‘‘සචෙ පන තෙ, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා දණ්ඩෙන පහාරං දස්සන්ති, තත්ථ පන තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති? ‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා දණ්ඩෙන පහාරං දස්සන්ති, තත්ථ මෙ එවං භවිස්සති – ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මෙ නයිමෙ සත්ථෙන පහාරං දෙන්තී’ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

“富楼那，倘若苏那巴兰达人以棍棒攻击你，富楼那，那时你将作何想？”“世尊，倘若苏那巴兰达人以棍棒攻击我，那时我将如是想：‘此苏那巴兰达人实为贤善，实为极贤善，因他们未以兵器攻击我。’世尊，于此我将如是想；善逝，于此我将如是想。”

‘‘සචෙ පන තෙ, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා සත්ථෙන පහාරං දස්සන්ති, තත්ථ පන තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති? ‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා සත්ථෙන පහාරං දස්සන්ති, තත්ථ මෙ එවං භවිස්සති – ‘භද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, සුභද්දකා වතිමෙ සුනාපරන්තකා මනුස්සා, යං මං නයිමෙ තිණ්හෙන සත්ථෙන ජීවිතා වොරොපෙන්තී’ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති.

“富楼那，倘若苏那巴兰达人以兵器攻击你，富楼那，那时你将作何想？”“世尊，倘若苏那巴兰达人以兵器攻击我，那时我将如是想：‘此苏那巴兰达人实为贤善，实为极贤善，因他们未以利刃夺我性命。’世尊，于此我将如是想；善逝，于此我将如是想。”

‘‘සචෙ පන තං, පුණ්ණ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා තිණ්හෙන සත්ථෙන ජීවිතා වොරොපෙස්සන්ති, තත්ථ පන තෙ, පුණ්ණ, කින්ති භවිස්සතී’’ති? ‘‘සචෙ මං, භන්තෙ, සුනාපරන්තකා මනුස්සා තිණ්හෙන සත්ථෙන ජීවිතා වොරොපෙස්සන්ති, තත්ථ මෙ එවං භවිස්සති – ‘සන්ති ඛො භගවතො සාවකා කායෙ ච ජීවිතෙ ච අට්ටීයමානා හරායමානා ජිගුච්ඡමානා සත්ථහාරකං පරියෙසන්ති. තං මෙ ඉදං අපරියිට්ඨංයෙව සත්ථහාරකං ලද්ධ’න්ති. එවමෙත්ථ, භගවා, භවිස්සති; එවමෙත්ථ, සුගත, භවිස්සතී’’ති. ‘‘සාධු, සාධු, පුණ්ණ! සක්ඛිස්සසි ඛො ත්වං, පුණ්ණ, ඉමිනා දමූපසමෙන සමන්නාගතො සුනාපරන්තස්මිං ජනපදෙ විහරිතුං. යස්සදානි ත්වං, පුණ්ණ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති.

“奔那(Puṇṇa)，倘若苏那巴兰达(Sunāparanta)的人们以利刃夺你性命，届时你将作何想？”“世尊，倘若苏那巴兰达的人们以利刃夺我性命，届时我将如是思惟：‘世尊有诸弟子，因厌患、羞耻、嫌恶此身与命而寻求夺命之刃，我今未加寻求即得此刃。’世尊，届时我将如是；善逝，届时我将如是。”“善哉，善哉，奔那！你具足此调伏与寂静，将能安住于苏那巴兰达国。奔那，你现在可自择时机动身。”

397. අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන සුනාපරන්තො ජනපදො තෙන [Pg.314] චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන සුනාපරන්තො ජනපදො තදවසරි. තත්‍ර සුදං ආයස්මා පුණ්ණො සුනාපරන්තස්මිං ජනපදෙ විහරති. අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණො තෙනෙවන්තරවස්සෙන පඤ්චමත්තානි උපාසකසතානි පටිවෙදෙසි, තෙනෙවන්තරවස්සෙන පඤ්චමත්තානි උපාසිකසතානි පටිවෙදෙසි, තෙනෙවන්තරවස්සෙන තිස්සො විජ්ජා සච්ඡාකාසි. අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණො අපරෙන සමයෙන පරිනිබ්බායි.

397. 尔时，具寿奔那(Puṇṇa)欢喜、随喜世尊所说，从座起身，顶礼世尊，行右绕礼后，收拾好坐卧具，持衣钵，向苏那巴兰达(Sunāparanta)国游行而去。经次第游行，抵达了苏那巴兰达国。于是具寿奔那安住于苏那巴兰达国。其后，具寿奔那就在那次雨安居期间，令五百位优婆塞(upāsaka)通达法义，令五百位优婆夷(upāsikā)通达法义，并亲证三明(tisso vijjā)。又于后来，具寿奔那般涅槃了。

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘යො සො, භන්තෙ, පුණ්ණො නාම කුලපුත්තො භගවතා සංඛිත්තෙන ඔවාදෙන ඔවදිතො සො කාලඞ්කතො. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, පුණ්ණො කුලපුත්තො පච්චපාදි ධම්මස්සානුධම්මං, න ච මං ධම්මාධිකරණං විහෙඨෙසි. පරිනිබ්බුතො, භික්ඛවෙ, පුණ්ණො කුලපුත්තො’’ති.

那时，众多比丘前往世尊之处，礼敬世尊后，坐于一旁。那些坐于一旁的比丘对世尊说：“世尊，那位曾蒙世尊以简略教诫所教导，名为富楼那的良家子，他已命终。他的去处为何？来世为何？”“诸比丘，富楼那良家子是贤智者，已实践法随法行，且未曾因法之事而烦扰我。诸比丘，富楼那良家子已般涅槃。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说了这番话。那些比丘心生欢喜，随喜世尊所说。

පුණ්ණොවාදසුත්තං නිට්ඨිතං තතියං.

富楼那教诫经第三终。

4. නන්දකොවාදසුත්තං

4. 南达咖教诫经

398. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො මහාපජාපතිගොතමී පඤ්චමත්තෙහි භික්ඛුනිසතෙහි සද්ධිං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො මහාපජාපතිගොතමී භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඔවදතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුනියො; අනුසාසතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුනියො; කරොතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛුනීනං ධම්මිං කථ’’න්ති.

398. 如是我闻：一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。那时，摩诃波阇波提·乔达弥(Mahāpajāpatī Gotamī)与五百位比丘尼一同前往世尊之处。抵达后，礼敬世尊，立于一旁。立于一旁的摩诃波阇波提·乔达弥对世尊说：“世尊，请世尊教诫诸比丘尼；世尊，请世尊教导诸比丘尼；世尊，请世尊为诸比丘尼作佛法开示。”

තෙන ඛො පන සමයෙන ථෙරා භික්ඛූ භික්ඛුනියො ඔවදන්ති පරියායෙන. ආයස්මා නන්දකො න ඉච්ඡති භික්ඛුනියො ඔවදිතුං පරියායෙන. අථ [Pg.315] ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘කස්ස නු ඛො, ආනන්ද, අජ්ජ පරියායො භික්ඛුනියො ඔවදිතුං පරියායෙනා’’ති? ‘‘සබ්බෙහෙව, භන්තෙ, කතො පරියායො භික්ඛුනියො ඔවදිතුං පරියායෙන. අයං, භන්තෙ, ආයස්මා නන්දකො න ඉච්ඡති භික්ඛුනියො ඔවදිතුං පරියායෙනා’’ති.

当时，诸长老比丘轮流教诫诸比丘尼。具寿南达咖(Nandaka)不愿轮流教诫诸比丘尼。于是，世尊对具寿阿难(Ānanda)说：“阿难，今日该轮到谁教诫诸比丘尼呢？”“世尊，所有长老比丘都已轮流教诫过比丘尼了。这位具寿南达咖不愿轮流教诫诸比丘尼。”

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං නන්දකං ආමන්තෙසි – ‘‘ඔවද, නන්දක, භික්ඛුනියො; අනුසාස, නන්දක, භික්ඛුනියො; කරොහි ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, භික්ඛුනීනං ධම්මිං කථ’’න්ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා නන්දකො භගවතො පටිස්සුත්වා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො අත්තදුතියො යෙන රාජකාරාමො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසංසු ඛො තා භික්ඛුනියො ආයස්මන්තං නන්දකං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආසනං පඤ්ඤාපෙසුං, උදකඤ්ච පාදානං උපට්ඨපෙසුං. නිසීදි ඛො ආයස්මා නන්දකො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ පාදෙ පක්ඛාලෙසි. තාපි ඛො භික්ඛුනියො ආයස්මන්තං නන්දකං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තා භික්ඛුනියො ආයස්මා නන්දකො එතදවොච – ‘‘පටිපුච්ඡකථා ඛො, භගිනියො, භවිස්සති. තත්ථ ආජානන්තීහි – ‘ආජානාමා’ තිස්ස වචනීයං, න ආජානන්තීහි – ‘න ආජානාමා’ තිස්ස වචනීයං. යස්සා වා පනස්ස කඞ්ඛා වා විමති වා අහමෙව තත්ථ පටිපුච්ඡිතබ්බො – ‘ඉදං, භන්තෙ, කථං; ඉමස්ස ක්වත්ථො’’’ති? ‘‘එත්තකෙනපි මයං, භන්තෙ, අය්‍යස්ස නන්දකස්ස අත්තමනා අභිරද්ධා යං නො අය්‍යො නන්දකො පවාරෙතී’’ති.

于是，世尊对具寿南达咖说：“南达咖，你去教诫比丘尼们；南达咖，你去教导比丘尼们；婆罗门，你应当为比丘尼们说法。”“遵命，世尊。”具寿南达咖答应世尊后，在早上穿好衣服，拿着衣钵，进入舍卫城(Sāvatthī)乞食。在舍卫城乞食完毕，饭后从乞食返回，独自一人前往王家园林(Rājakārāma)。那些比丘尼远远地看见具寿南达咖走来。看见后，她们准备好座位，并备好洗脚水。具寿南达咖坐在准备好的座位上。坐下后洗了脚。那些比丘尼向具寿南达咖行礼后，坐于一旁。待她们在一旁坐定后，具寿南达咖对比丘尼们说：“诸位姐妹，这将是一场问答。于此，知者当言‘我们知道’，不知者当言‘我们不知道’。若有谁心存疑虑或困惑，当场即可问我：‘尊者，此为何？此是何义？’” “尊者，仅凭具寿南达咖对我们作此开许，我们便已心满意足，极其欢喜了。”

399. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, සොතං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… ඝානං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’… ‘‘ජිව්හා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’… ‘‘කායො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’… ‘‘මනො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං [Pg.316] නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘පුබ්බෙව නො එතං, භන්තෙ, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං – ‘ඉතිපිමෙ ඡ අජ්ඣත්තිකා ආයතනා අනිච්චා’’’ති. ‘‘සාධු, සාධු, භගිනියො! එවඤ්හෙතං, භගිනියො, හොති අරියසාවකස්ස යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො’’.

399. “诸姊妹，你们怎么认为？眼是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”“尊者，是苦的。”“凡是无常、苦、变易之法，还适合这样审视它吗——‘此是我的，此是我，此是我的我’？”“尊者，这不适合。”“诸姊妹，你们怎么认为？耳是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”……“鼻是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”……“舌是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”……“身是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”……“意是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”“凡是无常的，那是苦还是乐呢？”“尊者，是苦的。”“凡是无常、苦、变易之法，还适合这样审视它吗——‘此是我的，此是我，此是我的我’？”“尊者，这不适合。”“那是什么原因呢？”“尊者，因为我们先前就已用正慧如实地善见：‘如此，这六内处是无常的’。”“善哉，善哉，诸姊妹！诸姊妹，圣弟子以如实正慧观察时，就是这样的。”

400. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, රූපා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, සද්දා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ…පෙ… ගන්ධා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’… ‘‘රසා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’… ‘‘ඵොට්ඨබ්බා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’… ‘‘ධම්මා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘පුබ්බෙව නො එතං, භන්තෙ, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං – ‘ඉතිපිමෙ ඡ බාහිරා ආයතනා අනිච්චා’’’ති. ‘‘සාධු, සාධු, භගිනියො! එවඤ්හෙතං, භගිනියො, හොති අරියසාවකස්ස යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො’’.

400. “姊妹们，你们怎么认为？色是常还是无常？”“尊者，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“尊者，是苦。”“凡是无常、苦、有变易性质的法，还适合这样去观察吗——‘这是我的，我是此，这是我的我’？”“尊者，这不适合。”“姊妹们，你们怎么认为？声是常还是无常？”“尊者，是无常。”……“香是常还是无常？”“尊者，是无常。”……“味是常还是无常？”“尊者，是无常。”……“触是常还是无常？”“尊者，是无常。”……“法是常还是无常？”“尊者，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“尊者，是苦。”“凡是无常、苦、有变易性质的法，还适合这样去观察吗——‘这是我的，我是此，这是我的我’？”“尊者，这不适合。”“那是什么原因呢？”“尊者，我们先前就已用正慧如实地善见：‘因此，这六外处也是无常的’。”“善哉，善哉，姊妹们！姊妹们，圣弟子以正慧如实地观察时，就是这样的。”

401. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, සොතවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… ඝානවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’… ‘‘ජිව්හාවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’… ‘‘කායවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’… ‘‘මනොවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති’’? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘පුබ්බෙව නො එතං, භන්තෙ, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං – ‘ඉතිපිමෙ ඡ විඤ්ඤාණකායා අනිච්චා’’’ති. ‘‘සාධු, සාධු, භගිනියො! එවඤ්හෙතං, භගිනියො, හොති අරියසාවකස්ස යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො’’.

401. “诸姊妹，你们认为如何？眼识是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”“那无常的是苦还是乐呢？”“尊者，是苦的。”“那无常、苦、变易法，适合这样看待‘这是我的，这是我，这是我的我’吗？”“尊者，不适合。”“诸姊妹，你们认为如何？耳识是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”……“鼻识是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”……“舌识是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”……“身识是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”……“意识是常还是无常呢？”“尊者，是无常的。”“那无常的是苦还是乐呢？”“尊者，是苦的。”“那无常、苦、变易法，适合这样看待‘这是我的，这是我，这是我的我’吗？”“尊者，不适合。”“那是什么原因呢？”“尊者，我们先前就已通过正慧如实善见：‘如此，这六识身是无常的。’”“善哉，善哉，诸姊妹！诸姊妹，圣弟子以正慧如实观察时，就是如此。”

402. ‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.317], භගිනියො, තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො තෙලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, වට්ටිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා, අච්චිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා, ආභාපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා. යො නු ඛො, භගිනියො, එවං වදෙය්‍ය – ‘අමුස්ස තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො තෙලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, වට්ටිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා, අච්චිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා; යා ච ඛ්වාස්ස ආභා සා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා’ති; සම්මා නු ඛො සො, භගිනියො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අමුස්ස හි, භන්තෙ, තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො තෙලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, වට්ටිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා, අච්චිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා; පගෙවස්ස ආභා අනිච්චා විපරිණාමධම්මා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භගිනියො, යො නු ඛො එවං වදෙය්‍ය – ‘ඡ ඛොමෙ අජ්ඣත්තිකා ආයතනා අනිච්චා ; යඤ්ච ඛො ඡ අජ්ඣත්තිකෙ ආයතනෙ පටිච්ච පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්ම’න්ති; සම්මා නු ඛො සො, භගිනියො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘තජ්ජං තජ්ජං, භන්තෙ, පච්චයං පටිච්ච තජ්ජා තජ්ජා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති. තජ්ජස්ස තජ්ජස්ස පච්චයස්ස නිරොධා තජ්ජා තජ්ජා වෙදනා නිරුජ්ඣන්තී’’ති. ‘‘සාධු, සාධු, භගිනියො! එවඤ්හෙතං, භගිනියො, හොති අරියසාවකස්ස යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො’’.

402. “诸位姐妹，譬如一盏燃烧的油灯，其油是无常的、是变易法，灯芯是无常的、是变易法，火焰是无常的、是变易法，光明也是无常的、是变易法。诸位姐妹，若有人如此说：‘这盏燃烧的油灯，油是无常的、是变易法，灯芯是无常的、是变易法，火焰是无常的、是变易法；然而它的光明却是常、恒、永恒、不变易法。’诸位姐妹，此人所说正确吗？”“尊者，不正确。”“是何原因？”“尊者，因为这盏燃烧的油灯，油是无常的、是变易法，灯芯是无常的、是变易法，火焰是无常的、是变易法；何况它的光明，更是无常的、是变易法。”“正是如此，诸位姐妹。若有人如此说：‘这六内处是无常的；但缘于六内处所感受的乐、苦或不苦不乐，却是常、恒、永恒、不变易法。’诸位姐妹，此人所说正确吗？”“尊者，不正确。”“是何原因？”“尊者，缘于此此因缘，生起此此诸受；因此此因缘灭，此此诸受便灭。”“善哉，善哉，诸位姐妹！诸位姐妹，圣弟子以正慧如实观察，正是如此。”

403. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භගිනියො, මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො මූලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, ඛන්ධොපි අනිච්චො විපරිණාමධම්මො, සාඛාපලාසම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, ඡායාපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා. යො නු ඛො, භගිනියො, එවං වදෙය්‍ය – ‘අමුස්ස මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො මූලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, ඛන්ධොපි අනිච්චො විපරිණාමධම්මො, සාඛාපලාසම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, යා ච ඛ්වාස්ස ඡායා සා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා’ති; සම්මා නු ඛො සො, භගිනියො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අමුස්ස හි, භන්තෙ, මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො මූලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, ඛන්ධොපි අනිච්චො විපරිණාමධම්මො, සාඛාපලාසම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං; පගෙවස්ස ඡායා අනිච්චා විපරිණාමධම්මා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භගිනියො, යො නු ඛො එවං වදෙය්‍ය – ‘ඡ ඛොමෙ බාහිරා ආයතනා [Pg.318] අනිච්චා. යඤ්ච ඛො ඡ බාහිරෙ ආයතනෙ පටිච්ච පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්ම’න්ති; සම්මා නු ඛො සො, භගිනියො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘තජ්ජං තජ්ජං, භන්තෙ, පච්චයං පටිච්ච තජ්ජා තජ්ජා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති. තජ්ජස්ස තජ්ජස්ස පච්චයස්ස නිරොධා තජ්ජා තජ්ජා වෙදනා නිරුජ්ඣන්තී’’ති. ‘‘සාධු, සාධු, භගිනියො! එවඤ්හෙතං, භගිනියො, හොති අරියසාවකස්ස යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො’’.

403. “诸位姐妹，譬如有一棵巨大、直立、有心材的树，它的根是无常的、是变易法；树干也是无常的、是变易法；枝叶也是无常的、是变易法；树影也是无常的、是变易法。诸位姐妹，如果有人这样说：‘这棵巨大、直立、有心材的树，它的根是无常的、是变易法；树干也是无常的、是变易法；枝叶也是无常的、是变易法；但它的树影却是常、恒、永恒、不变易法。’诸位姐妹，这样说的人，说得正确吗？”“尊者，这不正确。”“这是什么原因呢？”“尊者，因为那棵巨大、直立、有心材的树，它的根是无常的、是变易法；树干也是无常的、是变易法；枝叶也是无常的、是变易法；何况它的树影，更是无常的、是变易法。”“诸位姐妹，正是如此。如果有人这样说：‘这六外处是无常的，但缘于六外处所感受的乐、或苦、或不苦不乐，却是常、恒、永恒、不变易法。’诸位姐妹，这人这样说，说得正确吗？”“尊者，这不正确。”“这是什么原因呢？”“尊者，缘于此此因缘，此此受生起。此此因缘灭，此此受止息。”“善哉，善哉，诸位姐妹！诸位姐妹，圣弟子以正慧如实地观见时，就是这样的。”

404. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භගිනියො, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා ගාවිං වධිත්වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන ගාවිං සඞ්කන්තෙය්‍ය අනුපහච්ච අන්තරං මංසකායං අනුපහච්ච බාහිරං චම්මකායං. යං යදෙව තත්ථ අන්තරා විලිමංසං අන්තරා න්හාරු අන්තරා බන්ධනං තං තදෙව තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන සඤ්ඡින්දෙය්‍ය සඞ්කන්තෙය්‍ය සම්පකන්තෙය්‍ය සම්පරිකන්තෙය්‍ය. සඤ්ඡින්දිත්වා සඞ්කන්තිත්වා සම්පකන්තිත්වා සම්පරිකන්තිත්වා විධුනිත්වා බාහිරං චම්මකායං තෙනෙව චම්මෙන තං ගාවිං පටිච්ඡාදෙත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘තථෙවායං ගාවී සංයුත්තා ඉමිනාව චම්මෙනා’ති; සම්මා නු ඛො සො, භගිනියො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අමු හි, භන්තෙ, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා ගාවිං වධිත්වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන ගාවිං සඞ්කන්තෙය්‍ය අනුපහච්ච අන්තරං මංසකායං අනුපහච්ච බාහිරං චම්මකායං. යං යදෙව තත්ථ අන්තරා විලිමංසං අන්තරා න්හාරු අන්තරා බන්ධනං තං තදෙව තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන සඤ්ඡින්දෙය්‍ය සඞ්කන්තෙය්‍ය සම්පකන්තෙය්‍ය සම්පරිකන්තෙය්‍ය. සඤ්ඡින්දිත්වා සඞ්කන්තිත්වා සම්පකන්තිත්වා සම්පරිකන්තිත්වා විධුනිත්වා බාහිරං චම්මකායං තෙනෙව චම්මෙන තං ගාවිං පටිච්ඡාදෙත්වා කිඤ්චාපි සො එවං වදෙය්‍ය – ‘තථෙවායං ගාවී සංයුත්තා ඉමිනාව චම්මෙනා’ති; අථ ඛො සා ගාවී විසංයුත්තා තෙනෙව චම්මෙනා’’ති.

404. “诸位姐妹，譬如一位熟练的屠牛夫或屠牛夫的学徒，杀死一头牛后，用锋利的屠牛刀切割，不毁坏内部的肉身，不毁坏外部的皮身。凡是中间的筋膜、筋腱、连接，都用锋利的屠牛刀切断、切割、分切、环切。在切断、切割、分切、环切，剥下外皮后，再用那张皮覆盖那头牛，然后这样说：‘这头牛还是像原来那样与这张皮相应。’诸位姐妹，他这样说，是如实而说吗？”“尊者，并非如此。”“这是什么原因呢？”“尊者，因为那位熟练的屠牛夫或屠牛夫的学徒，杀死一头牛后，用锋利的屠牛刀切割，不毁坏内部的肉身，不毁坏外部的皮身。凡是中间的筋膜、筋腱、连接，都用锋利的屠牛刀切断、切割、分切、环切。在切断、切割、分切、环切，剥下外皮后，再用那张皮覆盖那头牛。即使他这样说：‘这头牛还是像原来那样与这张皮相应。’然而那头牛已与那张皮不相应了。”

‘‘උපමා ඛො මෙ අයං, භගිනියො, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය. අයමෙවෙත්ථ අත්ථො; ‘අන්තරා මංසකායො’ති ඛො, භගිනියො, ඡන්නෙතං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අධිවචනං; ‘බාහිරො චම්මකායො’ති ඛො භගිනියො, ඡන්නෙතං බාහිරානං ආයතනානං අධිවචනං; ‘අන්තරා විලිමංසං, අන්තරා න්හාරු, අන්තරා බන්ධන’න්ති ඛො, භගිනියො, නන්දීරාගස්සෙතං අධිවචනං; ‘තිණ්හං [Pg.319] ගොවිකන්තන’න්ති ඛො, භගිනියො, අරියායෙතං පඤ්ඤාය අධිවචනං; යායං අරියා පඤ්ඤා අන්තරා කිලෙසං අන්තරා සංයොජනං අන්තරා බන්ධනං සඤ්ඡින්දති සඞ්කන්තති සම්පකන්තති සම්පරිකන්තති.

姐妹们，我作此譬喻，是为了说明义理。此中义理即是：姐妹们，“内肉身”是六内处的同义词；姐妹们，“外皮身”是六外处的同义词；姐妹们，“中间的膜、筋、结”是喜贪的同义词；姐妹们，“锋利的屠牛刀”是圣慧的同义词；此圣慧能斩断、切割、剖解、遍割那中间的烦恼、中间的结与中间的系缚。

405. ‘‘සත්ත ඛො පනිමෙ, භගිනියො, බොජ්ඣඞ්ගා, යෙසං භාවිතත්තා බහුලීකතත්තා භික්ඛු ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. කතමෙ සත්ත? ඉධ, භගිනියො, භික්ඛු සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. ඉමෙ ඛො, භගිනියො, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා, යෙසං භාවිතත්තා බහුලීකතත්තා භික්ඛු ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති.

405. 姐妹们，有此七觉支，比丘因修习、多修习故，由诸漏已尽，于现法中，以自证智作证，具足并安住于无漏的心解脱、慧解脱。是哪七种呢？姐妹们，于此，比丘修习念觉支，依止远离，依止离贪，依止寂灭，导向舍离；修习择法觉支……修习精进觉支……修习喜觉支……修习轻安觉支……修习定觉支……修习舍觉支，依止远离，依止离贪，依止寂灭，导向舍离。姐妹们，即此七觉支，比丘因修习、多修习故，由诸漏已尽，于现法中，以自证智作证，具足并安住于无漏的心解脱、慧解脱。

406. අථ ඛො ආයස්මා නන්දකො තා භික්ඛුනියො ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා උය්‍යොජෙසි – ‘‘ගච්ඡථ, භගිනියො; කාලො’’ති. අථ ඛො තා භික්ඛුනියො ආයස්මතො නන්දකස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා ආයස්මන්තං නන්දකං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො තා භික්ඛුනියො භගවා එතදවොච – ‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛුනියො; කාලො’’ති. අථ ඛො තා භික්ඛුනියො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කමිංසු. අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තීසු තාසු භික්ඛුනීසු භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, තදහුපොසථෙ චාතුද්දසෙ න හොති බහුනොජනස්ස කඞ්ඛා වා විමති වා – ‘ඌනො නු ඛො චන්දො, පුණ්ණො නු ඛො චන්දො’ති, අථ ඛො ඌනො චන්දොත්වෙව හොති. එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, තා භික්ඛුනියො නන්දකස්ස ධම්මදෙසනාය අත්තමනා හොන්ති නො ච ඛො පරිපුණ්ණසඞ්කප්පා’’ති.

406. 尔时，具寿南达咖以此教诫教导那些比丘尼后，遣她们离去，说：“姊妹们，去吧，时间到了。”于是，那些比丘尼对具寿南达咖所说心生欢喜、随喜，从座位起身，向具寿南达咖顶礼，右绕后，前往世尊之处。她们走近后，向世尊顶礼，立于一旁。世尊对立于一旁的那些比丘尼说：“比丘尼们，去吧，时间到了。”于是，那些比丘尼向世尊顶礼，右绕后便离去了。待那些比丘尼离去不久，世尊对比丘们说：“比丘们，譬如在第十四日的布萨日，众人不会有‘月亮是亏损的呢，还是圆满的呢？’这样的怀疑或犹豫，事实上，月亮就是亏损的。正是这样，比丘们，那些比丘尼对南达咖的说法心生欢喜，但她们的志向尚未圆满。”

407. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං නන්දකං ආමන්තෙසි – ‘‘තෙන හි ත්වං, නන්දක, ස්වෙපි තා භික්ඛුනියො තෙනෙවොවාදෙන ඔවදෙය්‍යාසී’’ති. ‘‘එවං[Pg.320], භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා නන්දකො භගවතො පච්චස්සොසි. අථ ඛො ආයස්මා නන්දකො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො අත්තදුතියො යෙන රාජකාරාමො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසංසු ඛො තා භික්ඛුනියො ආයස්මන්තං නන්දකං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආසනං පඤ්ඤාපෙසුං, උදකඤ්ච පාදානං උපට්ඨපෙසුං. නිසීදි ඛො ආයස්මා නන්දකො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ පාදෙ පක්ඛාලෙසි. තාපි ඛො භික්ඛුනියො ආයස්මන්තං නන්දකං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තා භික්ඛුනියො ආයස්මා නන්දකො එතදවොච – ‘‘පටිපුච්ඡකථා ඛො, භගිනියො, භවිස්සති. තත්ථ ආජානන්තීහි ‘ආජානාමා’ තිස්ස වචනීයං, න ආජානන්තීහි ‘න ආජානාමා’ තිස්ස වචනීයං. යස්සා වා පනස්ස කඞ්ඛා වා විමති වා, අහමෙව තත්ථ පටිපුච්ඡිතබ්බො – ‘ඉදං, භන්තෙ, කථං; ඉමස්ස ක්වත්ථො’’’ති. ‘‘එත්තකෙනපි මයං, භන්තෙ, අය්‍යස්ස නන්දකස්ස අත්තමනා අභිරද්ධා යං නො අය්‍යො නන්දකො පවාරෙතී’’ති.

407. 于是，世尊对具寿南达咖说：“南达咖，既然如此，你明天也用同样的教诫去教诫那些比丘尼吧。”“是的，世尊。”具寿南达咖应诺了世尊。于是，具寿南达咖于彼夜过后，于清晨时分，穿好下衣，拿了衣钵，为了乞食而进入舍卫城(Sāvatthī)。在舍卫城行乞后，饭后从乞食处返回，独自一人前往王园(Rājakārāma)。那些比丘尼远远地看见具寿南达咖前来。看见后，她们便铺设好座位，准备好洗脚水。具寿南达咖在铺设好的座位上坐下。坐下后，洗了脚。那些比丘尼也顶礼了具寿南达咖，然后坐于一旁。待她们在一旁坐下后，具寿南达咖对那些比丘尼说了这番话：“姐妹们，将有一场问答。于此，知者应说‘我们知道’，不知者应说‘我们不知道’。若有任何人有疑惑或不确定，就应该在此问我：‘尊者，这是如何？此句是何义？’”“尊者，仅凭尊者南达咖邀请我们，我们便已心满意足，极为欣喜。”

408. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, සොතං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… ඝානං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ… ජිව්හා… කායො… මනො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘පුබ්බෙව නො එතං, භන්තෙ, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං – ‘ඉතිපිමෙ ඡ අජ්ඣත්තිකා ආයතනා අනිච්චා’’’ති. ‘‘සාධු සාධු, භගිනියො! එවඤ්හෙතං, භගිනියො, හොති අරියසාවකස්ස යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො’’.

408. “诸位姊妹，你们认为如何？眼是常还是无常？”“尊者，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐？”“尊者，是苦。”“凡是无常、苦、变易法者，适合将它视为‘这是我的，我是这个，这是我的我’吗？”“尊者，不适合。”“诸位姊妹，你们认为如何？耳是常还是无常？”“尊者，是无常。”……“鼻是常还是无常？”“尊者，是无常。”……“舌……身……意是常还是无常？”“尊者，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐？”“尊者，是苦。”“凡是无常、苦、变易法者，适合将它视为‘这是我的，我是这个，这是我的我’吗？”“尊者，不适合。”“这是什么缘故呢？”“尊者，因为我们先前已如实地以正慧善见：‘这六内处是无常的。’”“善哉，善哉，诸位姊妹！诸位姊妹，圣弟子以正慧如实地看待时，就是如此。”

409. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, රූපා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො [Pg.321] මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, සද්දා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ…පෙ… ගන්ධා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ… රසා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ… ඵොට්ඨබ්බා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ… ධම්මා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘පුබ්බෙව නො එතං, භන්තෙ, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං – ‘ඉතිපිමෙ ඡ බාහිරා ආයතනා අනිච්චා’’’ති. ‘‘සාධු සාධු, භගිනියො! එවඤ්හෙතං, භගිනියො, හොති අරියසාවකස්ස යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො’’.

409. “诸位姊妹，你们怎么认为？色是常还是无常呢？”“尊者，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“尊者，是苦。”“凡是无常、是苦、是变易法，适合这样看待吗：‘这是我的，我就是这个，这是我的我’？”“尊者，那不适合。”“诸位姊妹，你们怎么认为？声是常还是无常呢？”“尊者，是无常。”……“香是常还是无常呢？”“尊者，是无常。”……“味是常还是无常呢？”“尊者，是无常。”……“触是常还是无常呢？”“尊者，是无常。”……“法是常还是无常呢？”“尊者，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“尊者，是苦。”“凡是无常、是苦、是变易法，适合这样看待吗：‘这是我的，我就是这个，这是我的我’？”“尊者，那不适合。”“那是什么缘故呢？”“尊者，我们先前就已用正慧如实地善见：‘如此，这六外处也是无常的。’”“善哉，善哉，诸位姊妹！姊妹们，圣弟子以正慧如实观察时，就是这样。”

410. ‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භගිනියො, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… සොතවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ… ඝානවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ… ජිව්හාවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ… කායවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ… මනොවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘පුබ්බෙව නො එතං, භන්තෙ, යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං – ‘ඉතිපිමෙ ඡ විඤ්ඤාණකායා අනිච්චා’’’ති. ‘‘සාධු සාධු, භගිනියො! එවඤ්හෙතං, භගිනියො, හොති අරියසාවකස්ස යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො’’.

410. “姊妹们，对此你们如何认为？眼识是常还是无常？”“尊者，是无常。”……（中略）……“耳识是常还是无常？”“尊者，是无常。”……“鼻识是常还是无常？”“尊者，是无常。”……“舌识是常还是无常？”“尊者，是无常。”……“身识是常还是无常？”“尊者，是无常。”……“意识是常还是无常？”“尊者，是无常。”“凡是无常的，那会是苦还是乐？”“尊者，是苦。”“凡是无常、苦、变易法者，还适合将它视为‘这是我的，我是这个，这是我的我’吗？”“尊者，不适合。”“这是什么缘故？”“尊者，我们先前就已通过正慧如实地善见：‘这六识身是无常的。’”“善哉，善哉，姊妹们！姊妹们，圣弟子以正慧如实观察时，就是如此。”

411. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භගිනියො, තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො තෙලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, වට්ටිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා, අච්චිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා, ආභාපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා. යො නු ඛො, භගිනියො, එවං වදෙය්‍ය – ‘අමුස්ස තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො තෙලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, වට්ටිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා, අච්චිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා; යා ච ඛ්වාස්ස ආභා සා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා’ති; සම්මා නු ඛො සො, භගිනියො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අමුස්ස හි, භන්තෙ, තෙලප්පදීපස්ස ඣායතො තෙලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, වට්ටිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා, අච්චිපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා[Pg.322]; පගෙවස්ස ආභා අනිච්චා විපරිණාමධම්මා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භගිනියො, යො නු ඛො එවං වදෙය්‍ය – ‘ඡ ඛොමෙ අජ්ඣත්තිකා ආයතනා අනිච්චා. යඤ්ච ඛො ඡ අජ්ඣත්තිකෙ ආයතනෙ පටිච්ච පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්ම’න්ති; සම්මා නු ඛො සො, භගිනියො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘තජ්ජං තජ්ජං, භන්තෙ, පච්චයං පටිච්ච තජ්ජා තජ්ජා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති. තජ්ජස්ස තජ්ජස්ස පච්චයස්ස නිරොධා තජ්ජා තජ්ජා වෙදනා නිරුජ්ඣන්තී’’ති. ‘‘සාධු සාධු, භගිනියො! එවඤ්හෙතං, භගිනියො, හොති අරියසාවකස්ස යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො’’.

411. “诸姐妹，譬如油灯燃烧时，油也是无常、变易之法，灯芯也是无常、变易之法，火焰也是无常、变易之法，光明也是无常、变易之法。诸姐妹，若有人这样说：‘这盏油灯燃烧时，油也是无常、变易之法，灯芯也是无常、变易之法，火焰也是无常、变易之法；而它的光明却是常、恒、久住、不变易之法。’诸姐妹，此人所说为善说吗？”“不，世尊。”“是何缘故？”“世尊，因为这盏油灯燃烧时，油也是无常、变易之法，灯芯也是无常、变易之法，火焰也是无常、变易之法；它的光明就更不用说了，也是无常、变易之法。”“诸姐妹，正是如此。若有人这样说：‘这六内处是无常的。然而，缘于六内处所感受到的，无论是乐受、苦受或不苦不乐受，那却是常、恒、久住、不变易之法。’诸姐妹，此人所说为善说吗？”“不，世尊。”“是何缘故？”“世尊，缘于相应的缘，相应的受便生起；因相应的缘息灭，相应的受也息灭。”“善哉，善哉，诸姐妹！圣弟子以正慧如实观见时，此事便是如此。”

412. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භගිනියො, මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො මූලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, ඛන්ධොපි අනිච්චො විපරිණාමධම්මො, සාඛාපලාසම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, ඡායාපි අනිච්චා විපරිණාමධම්මා. යො නු ඛො, භගිනියො, එවං වදෙය්‍ය – ‘අමුස්ස මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො මූලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, ඛන්ධොපි අනිච්චො විපරිණාමධම්මො, සාඛාපලාසම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං; යා ච ඛ්වාස්ස ඡායා සා නිච්චා ධුවා සස්සතා අවිපරිණාමධම්මා’ති; සම්මා නු ඛො සො භගිනියො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අමුස්ස හි, භන්තෙ, මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො මූලම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං, ඛන්ධොපි අනිච්චො විපරිණාමධම්මො, සාඛාපලාසම්පි අනිච්චං විපරිණාමධම්මං; පගෙවස්ස ඡායා අනිච්චා විපරිණාමධම්මා’’ති. ‘‘එවමෙව ඛො, භගිනියො, යො නු ඛො එවං වදෙය්‍ය – ‘ඡ ඛොමෙ බාහිරා ආයතනා අනිච්චා. යඤ්ච ඛො බාහිරෙ ආයතනෙ පටිච්ච පටිසංවෙදෙති සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තං නිච්චං ධුවං සස්සතං අවිපරිණාමධම්ම’න්ති; සම්මා නු ඛො සො, භගිනියො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘තජ්ජං තජ්ජං, භන්තෙ, පච්චයං පටිච්ච තජ්ජා තජ්ජා වෙදනා උප්පජ්ජන්ති. තජ්ජස්ස තජ්ජස්ස පච්චයස්ස නිරොධා තජ්ජා තජ්ජා වෙදනා නිරුජ්ඣන්තී’’ති. ‘‘සාධු සාධු, භගිනියො! එවඤ්හෙතං, භගිනියො, හොති අරියසාවකස්ස යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො’’.

412. “诸姐妹，譬如一棵高大、挺立、有心材的大树，其根是无常、变易法，其干是无常、变易法，其枝叶是无常、变易法，其荫影也是无常、变易法。诸姐妹，是否会有人这样说：‘那棵高大、挺立、有心材的大树，其根是无常、变易法，其干是无常、变易法，其枝叶是无常、变易法；然而它的荫影却是常、恒、久、不变易法’？诸姐妹，如此说者，他说得对吗？”“此非善说，尊者。”“此是何因？”“尊者，因为那棵高大、挺立、有心材的大树，其根是无常、变易法，其干是无常、变易法，其枝叶是无常、变易法；其荫影就更是无常、变易法了。”“正是如此，诸姐妹。是否会有人这样说：‘这六外处(bāhirā āyatanā)是无常的，但缘于外处而感受到的乐、苦或不苦不乐，却是常、恒、久、不变易法’？诸姐妹，如此说者，他说得对吗？”“此非善说，尊者。”“此是何因？”“尊者，因为缘于相应的缘，而有相应的受生起；随着相应之缘的息灭，相应之受也息灭。”“善哉，善哉，诸姐妹！诸姐妹，圣弟子以正慧如实观察时，此事正是如此。”

413. ‘‘සෙය්‍යථාපි, භගිනියො, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා ගාවිං වධිත්වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන ගාවිං සඞ්කන්තෙය්‍ය අනුපහච්ච [Pg.323] අන්තරං මංසකායං අනුපහච්ච බාහිරං චම්මකායං. යං යදෙව තත්ථ අන්තරා විලිමංසං අන්තරා න්හාරු අන්තරා බන්ධනං තං තදෙව තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන සඤ්ඡින්දෙය්‍ය සඞ්කන්තෙය්‍ය සම්පකන්තෙය්‍ය සම්පරිකන්තෙය්‍ය. සඤ්ඡින්දිත්වා සඞ්කන්තිත්වා සම්පකන්තිත්වා සම්පරිකන්තිත්වා විධුනිත්වා බාහිරං චම්මකායං තෙනෙව චම්මෙන තං ගාවිං පටිච්ඡාදෙත්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘තථෙවායං ගාවී සංයුත්තා ඉමිනාව චම්මෙනා’ති; සම්මා නු ඛො සො, භගිනියො, වදමානො වදෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘අමු හි, භන්තෙ, දක්ඛො ගොඝාතකො වා ගොඝාතකන්තෙවාසී වා ගාවිං වධිත්වා තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන ගාවිං සඞ්කන්තෙය්‍ය අනුපහච්ච අන්තරං මංසකායං අනුපහච්ච බාහිරං චම්මකායං. යං යදෙව තත්ථ අන්තරා විලිමංසං අන්තරා න්හාරු අන්තරා බන්ධනං තං තදෙව තිණ්හෙන ගොවිකන්තනෙන සඤ්ඡින්දෙය්‍ය සඞ්කන්තෙය්‍ය සම්පකන්තෙය්‍ය සම්පරිකන්තෙය්‍ය. සඤ්ඡින්දිත්වා සඞ්කන්තිත්වා සම්පකන්තිත්වා සම්පරිකන්තිත්වා විධුනිත්වා බාහිරං චම්මකායං තෙනෙව චම්මෙන තං ගාවිං පටිච්ඡාදෙත්වා කිඤ්චාපි සො එවං වදෙය්‍ය – ‘තථෙවායං ගාවී සංයුත්තා ඉමිනාව චම්මෙනා’ති; අථ ඛො සා ගාවී විසංයුත්තා තෙනෙව චම්මෙනා’’ති.

413. “诸位姐妹，譬如一位熟练的屠牛者或其学徒，宰杀一头牛后，用锋利的屠牛刀剖解，不伤及内部肉身，不损坏外部皮身。凡是其间任何粘连的肌肉、筋腱、系缚，都用那锋利的屠牛刀切断、切割、剖切、环切。在切断、切割、剖切、环切后，剥下外部的皮，再用这张皮覆盖那头牛，然后这样说：‘这头牛还是像原来那样与这张皮相应的。’诸位姐妹，他这样说，说得对吗？”“世尊，这不对。”“这是什么原因呢？”“世尊，那位熟练的屠牛者或其学徒，宰杀一头牛后，用锋利的屠牛刀剖解，不伤及内部肉身，不损坏外部皮身。凡是其间任何粘连的肌肉、筋腱、系缚，都用那锋利的屠牛刀切断、切割、剖切、环切。在切断、切割、剖切、环切后，剥下外部的皮，再用这张皮覆盖那头牛，虽然他这样说：‘这头牛还是像原来那样与这张皮相应的’，然而，那头牛其实已与那张皮不相应了。”

‘‘උපමා ඛො මෙ අයං, භගිනියො, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය අයමෙවෙත්ථ අත්ථො. ‘අන්තරා මංසකායො’ති ඛො, භගිනියො, ඡන්නෙතං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අධිවචනං; ‘බාහිරො චම්මකායො’ති ඛො, භගිනියො, ඡන්නෙතං බාහිරානං ආයතනානං අධිවචනං; ‘අන්තරා විලිමංසං අන්තරා න්හාරු අන්තරා බන්ධන’න්ති ඛො, භගිනියො, නන්දීරාගස්සෙතං අධිවචනං; ‘තිණ්හං ගොවිකන්තන’න්ති ඛො, භගිනියො, අරියායෙතං පඤ්ඤාය අධිවචනං; යායං අරියා පඤ්ඤා අන්තරා කිලෙසං අන්තරා සංයොජනං අන්තරා බන්ධනං සඤ්ඡින්දති සඞ්කන්තති සම්පකන්තති සම්පරිකන්තති.

姐妹们，我作此譬喻，是为了说明义理。此中义理即是如此：姐妹们，“内肉身”实是六内处之同义词；姐妹们，“外皮身”实是六外处之同义词；姐妹们，“内里的膜、内里的筋、内里的系缚”实是喜贪之同义词；姐妹们，“锋利屠刀”实是圣慧之同义词；此圣慧能斩断、割截、遍割、遍截其间的烦恼、其间的结、其间的系缚。

414. ‘‘සත්ත ඛො පනිමෙ, භගිනියො, බොජ්ඣඞ්ගා, යෙසං භාවිතත්තා බහුලීකතත්තා භික්ඛු ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. කතමෙ සත්ත? ඉධ, භගිනියො, භික්ඛු සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති…පෙ… වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති… උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගං [Pg.324] භාවෙති විවෙකනිස්සිතං විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං වොස්සග්ගපරිණාමිං. ඉමෙ ඛො, භගිනියො, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා යෙසං භාවිතත්තා බහුලීකතත්තා භික්ඛු ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති.

414. 姐妹们，实有此七觉支。因修习、多修习之故，比丘得以诸漏灭尽，于现法中，亲身证知、作证、具足而住于无漏心解脱、慧解脱。是哪七种呢？于此，姐妹们，比丘修习念觉支，依止远离，依止离贪，依止寂灭，导向舍离。修习择法觉支……修习精进觉支……修习喜觉支……修习轻安觉支……修习定觉支……修习舍觉支，依止远离，依止离贪，依止寂灭，导向舍离。姐妹们，实有此七觉支，因修习、多修习之故，比丘得以诸漏灭尽，于现法中，亲身证知、作证、具足而住于无漏心解脱、慧解脱。

415. අථ ඛො ආයස්මා නන්දකො තා භික්ඛුනියො ඉමිනා ඔවාදෙන ඔවදිත්වා උය්‍යොජෙසි – ‘‘ගච්ඡථ, භගිනියො; කාලො’’ති. අථ ඛො තා භික්ඛුනියො ආයස්මතො නන්දකස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා ආයස්මන්තං නන්දකං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො තා භික්ඛුනියො භගවා එතදවොච –‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛුනියො; කාලො’’ති. අථ ඛො තා භික්ඛුනියො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කමිංසු. අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තීසු තාසු භික්ඛුනීසු භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ න හොති බහුනො ජනස්ස කඞ්ඛා වා විමති වා – ‘ඌනො නු ඛො චන්දො, පුණ්ණො නු ඛො චන්දො’ති, අථ ඛො පුණ්ණො චන්දොත්වෙව හොති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, තා භික්ඛුනියො නන්දකස්ස ධම්මදෙසනාය අත්තමනා චෙව පරිපුණ්ණසඞ්කප්පා ච. තාසං, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං භික්ඛුනිසතානං යා පච්ඡිමිතා භික්ඛුනී සා සොතාපන්නා අවිනිපාතධම්මා නියතා සම්බොධිපරායනා’’ති.

415. 于是，具寿南达咖以此教诫教导了那些比丘尼后，便让她们离开：“姐妹们，去吧，时间到了。”其后，那些比丘尼对具寿南达咖所说感到欢喜、随喜，从座位上起来，顶礼具寿南达咖，右绕后，前往世尊之处。她们走近后，顶礼世尊，然后站在一旁。世尊对站在一旁的那些比丘尼说：“比丘尼们，去吧，时间到了。”其后，那些比丘尼顶礼世尊，右绕后便离开了。在那些比丘尼离开不久，世尊对比丘们说：“比丘们，譬如在十五日的布萨日，众人不会有疑惑或犹豫：‘月亮是缺还是圆？’然而，月亮确实是圆的。正是这样，比丘们，那些比丘尼对南达咖的说法感到欢喜，心愿圆满。比丘们，在那五百位比丘尼中，即使是成就最低的那位比丘尼，也已是入流者，不堕恶趣，决定趣向正觉。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说了这番话。那些比丘内心欢喜，赞叹世尊所说。

නන්දකොවාදසුත්තං නිට්ඨිතං චතුත්ථං.

《南达咖教诫经》第四终。

5. චූළරාහුලොවාදසුත්තං

5. 小罗睺罗教诫经

416. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘පරිපක්කා ඛො [Pg.325] රාහුලස්ස විමුත්තිපරිපාචනීයා ධම්මා. යංනූනාහං රාහුලං උත්තරිං ආසවානං ඛයෙ විනෙය්‍ය’’න්ති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො ආයස්මන්තං රාහුලං ආමන්තෙසි – ‘‘ගණ්හාහි, රාහුල, නිසීදනං; යෙන අන්ධවනං තෙනුපසඞ්කමිස්සාම දිවාවිහාරායා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා රාහුලො භගවතො පටිස්සුත්වා නිසීදනං ආදාය භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධි.

416. 如是我闻：一时，世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，世尊独处静坐，心中生起此念：“罗睺罗能令解脱成熟之诸法已经成熟。我何不于诸漏灭尽上，进一步教导罗睺罗呢？”于是，世尊于上午时分，着衣持钵，进入舍卫城乞食。在舍卫城乞食已，饭食毕，从乞食处返回，对具寿罗睺罗说：“罗睺罗，取坐具，我们去盲林日住。”“是的，世尊。”具寿罗睺罗应诺世尊后，取了坐具，紧随世尊身后。

තෙන ඛො පන සමයෙන අනෙකානි දෙවතාසහස්සානි භගවන්තං අනුබන්ධානි හොන්ති – ‘‘අජ්ජ භගවා ආයස්මන්තං රාහුලං උත්තරිං ආසවානං ඛයෙ විනෙස්සතී’’ති. අථ ඛො භගවා අන්ධවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. ආයස්මාපි ඛො රාහුලො භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං රාහුලං භගවා එතදවොච –

彼时，有数千天神跟随世尊，心想：“今日世尊将于诸漏灭尽上，进一步教导具寿罗睺罗。”尔时，世尊进入盲林，在一棵树下已铺设的座位上坐下。具寿罗睺罗亦顶礼世尊后，坐于一旁。世尊对坐于一旁的具寿罗睺罗说此言：

417. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, චක්ඛු නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, රූපා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, චක්ඛුසම්ඵස්සො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, යමිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති[Pg.326]? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

417. “罗睺罗，你认为如何？眼是常还是无常？”“世尊，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐？”“世尊，是苦。”“凡是无常、苦、变易法，适合这样看待它吗：‘这是我的，这是我，这是我的我’？”“世尊，这不适宜。”“罗睺罗，你认为如何？色是常还是无常？”“世尊，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐？”“世尊，是苦。”“凡是无常、苦、变易法，适合这样看待它吗：‘这是我的，这是我，这是我的我’？”“世尊，这不适宜。”“罗睺罗，你认为如何？眼识是常还是无常？”“世尊，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐？”“世尊，是苦。”“凡是无常、苦、变易法，适合这样看待它吗：‘这是我的，这是我，这是我的我’？”“世尊，这不适宜。”“罗睺罗，你认为如何？眼触是常还是无常？”“世尊，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐？”“世尊，是苦。”“凡是无常、苦、变易法，适合这样看待它吗：‘这是我的，这是我，这是我的我’？”“世尊，这不适宜。”“罗睺罗，你认为如何？这缘于眼触而生的感受、想、行、识，它也是常还是无常？”“世尊，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐？”“世尊，是苦。”“凡是无常、苦、变易法，适合这样看待它吗：‘这是我的，这是我，这是我的我’？”“世尊，这不适宜。”

418. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි රාහුල, සොතං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… ඝානං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ…පෙ… ජිව්හා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ…පෙ… කායො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ…පෙ… මනො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං –‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි රාහුල, ධම්මා නිච්චා වා අනිච්චා වා’’ති? ‘‘අනිච්චා, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි රාහුල, මනොවිඤ්ඤාණං නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි රාහුල, මනොසම්ඵස්සො නිච්චො වා අනිච්චො වා’’ති? ‘‘අනිච්චො, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං, කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, රාහුල, යමිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං, තම්පි නිච්චං වා අනිච්චං වා’’ති? ‘‘අනිච්චං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං, දුක්ඛං වා තං සුඛං වා’’ති? ‘‘දුක්ඛං, භන්තෙ’’. ‘‘යං පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං කල්ලං නු තං සමනුපස්සිතුං – ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

418. “罗睺罗，你认为如何？耳是常还是无常呢？”“世尊，是无常。……鼻是常还是无常呢？”“世尊，是无常。……舌是常还是无常呢？”“世尊，是无常。……身是常还是无常呢？”“世尊，是无常。……意是常还是无常呢？”“世尊，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“世尊，是苦。”“凡是无常、是苦、是变易之法，适合看作‘这是我的，我是这个，这是我的我’吗？”“世尊，确实不适合。”“罗睺罗，你认为如何？法是常还是无常呢？”“世尊，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“世尊，是苦。”“凡是无常、是苦、是变易之法，适合看作‘这是我的，我是这个，这是我的我’吗？”“世尊，确实不适合。”“罗睺罗，你认为如何？意识是常还是无常呢？”“世尊，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“世尊，是苦。”“凡是无常、是苦、是变易之法，适合看作‘这是我的，我是这个，这是我的我’吗？”“世尊，确实不适合。”“罗睺罗，你认为如何？意触是常还是无常呢？”“世尊，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“世尊，是苦。”“凡是无常、是苦、是变易之法，适合看作‘这是我的，我是这个，这是我的我’吗？”“世尊，确实不适合。”“罗睺罗，你认为如何？凡缘于意触而生的感受、想、行、识，那也是常还是无常呢？”“世尊，是无常。”“凡是无常的，是苦还是乐呢？”“世尊，是苦。”“凡是无常、是苦、是变易之法，适合看作‘这是我的，我是这个，这是我的我’吗？”“世尊，确实不适合。”

419. ‘‘එවං පස්සං, රාහුල, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිං නිබ්බින්දති, රූපෙසු නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙ නිබ්බින්දති, යමිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. සොතස්මිං නිබ්බින්දති, සද්දෙසු නිබ්බින්දති…පෙ…[Pg.327], ඝානස්මිං නිබ්බින්දති, ගන්ධෙසු නිබ්බින්දති… ජිව්හාය නිබ්බින්දති, රසෙසු නිබ්බින්දති… කායස්මිං නිබ්බින්දති, ඵොට්ඨබ්බෙසු නිබ්බින්දති… මනස්මිං නිබ්බින්දති, ධම්මෙසු නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙ නිබ්බින්දති, මනොසම්ඵස්සෙ නිබ්බින්දති, යමිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදනාගතං සඤ්ඤාගතං සඞ්ඛාරගතං විඤ්ඤාණගතං තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති.

419. “罗睺罗，如是见的多闻圣弟子，于眼厌离，于色厌离，于眼识厌离，于眼触厌离，以及缘眼触所生起的受、想、行、识，亦于彼厌离。于耳厌离，于声厌离……于鼻厌离，于香厌离……于舌厌离，于味厌离……于身厌离，于触厌离……于意厌离，于法厌离，于意识厌离，于意触厌离，以及缘意触所生起的受、想、行、识，亦于彼厌离。厌离而离贪，因离贪而解脱。于解脱时，生起‘已解脱’之智。他了知：‘生已尽，梵行已立，所作已办，不受后有。’”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා රාහුලො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති. ඉමස්මිඤ්ච පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ ආයස්මතො රාහුලස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චි. තාසඤ්ච අනෙකානං දෙවතාසහස්සානං විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති.

世尊作此说。具寿罗睺罗心生欢喜，欣悦世尊所说。又，于此解说宣说时，具寿罗睺罗的心无所执取，从诸漏中解脱。亦于数千天神，生起远尘离垢的法眼：“凡是集起之法，皆是灭尽之法。”

චූළරාහුලොවාදසුත්තං නිට්ඨිතං පඤ්චමං.

小罗睺罗教诫经第五终。

6. ඡඡක්කසුත්තං

6. 六六经

420. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘ධම්මං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙස්සාමි, යදිදං – ඡ ඡක්කානි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

420. 如是我闻：一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘应诺世尊：“尊者！”世尊说：“诸比丘，我将为你们说法，此法初善、中善、后善，义理具足，言辞具足，开示完全圆满、周遍清净的梵行，即六六法。你们当听，善于作意，我将宣说。”彼诸比丘应诺世尊：“如是，尊者。”世尊说：

‘‘ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානි, ඡ බාහිරානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානි, ඡ විඤ්ඤාණකායා වෙදිතබ්බා, ඡ ඵස්සකායා වෙදිතබ්බා, ඡ වෙදනාකායා වෙදිතබ්බා, ඡ තණ්හාකායා වෙදිතබ්බා.

应知六内处，应知六外处，应知六识身，应知六触身，应知六受身，应知六渴爱身。

421. ‘‘‘ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චක්ඛායතනං, සොතායතනං, ඝානායතනං, ජිව්හායතනං[Pg.328], කායායතනං, මනායතනං. ‘ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානී’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉදං පඨමං ඡක්කං.

421. “应知六内处”——此话是这样说的。此是依何而说？眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处。所谓“应知六内处”，此话是依此而说。此是第一组六法。

‘‘‘ඡ බාහිරානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානී’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? රූපායතනං, සද්දායතනං, ගන්ධායතනං, රසායතනං, ඵොට්ඨබ්බායතනං, ධම්මායතනං. ‘ඡ බාහිරානි ආයතනානි වෙදිතබ්බානී’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉදං දුතියං ඡක්කං.

“应知六外处”——此话是这样说的。此是依何而说？色处、声处、香处、味处、触处、法处。所谓“应知六外处”，此话是依此而说。此是第二组六法。

‘‘‘ඡ විඤ්ඤාණකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ ච උප්පජ්ජති සොතවිඤ්ඤාණං, ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච උප්පජ්ජති ඝානවිඤ්ඤාණං, ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච උප්පජ්ජති කායවිඤ්ඤාණං, මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. ‘ඡ විඤ්ඤාණකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉදං තතියං ඡක්කං.

“‘应知六识身’——此言确实如是说。此乃缘何而说？缘眼与色而生眼识，缘耳与声而生耳识，缘鼻与香而生鼻识，缘舌与味而生舌识，缘身与所触而生身识，缘意与法而生意识。‘应知六识身’，此言即是缘此而说。此为第三六法。”

‘‘‘ඡ ඵස්සකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො; සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ ච උප්පජ්ජති සොතවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො; ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච උප්පජ්ජති ඝානවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො; ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො; කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච උප්පජ්ජති කායවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො; මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ‘ඡ ඵස්සකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉදං චතුත්ථං ඡක්කං.

“‘应知六触身’——此言确实如是说。此乃缘何而说？缘眼与色而生眼识，三者和合为触；缘耳与声而生耳识，三者和合为触；缘鼻与香而生鼻识，三者和合为触；缘舌与味而生舌识，三者和合为触；缘身与所触而生身识，三者和合为触；缘意与法而生意识，三者和合为触。‘应知六触身’，此言即是缘此而说。此为第四六法。”

‘‘‘ඡ වෙදනාකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා; සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ ච උප්පජ්ජති සොතවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා; ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච උප්පජ්ජති ඝානවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා; ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා; කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච උප්පජ්ජති කායවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා [Pg.329] වෙදනා; මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා. ‘ඡ වෙදනාකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉදං පඤ්චමං ඡක්කං.

“‘应知六受身’——此话乃是所说。此话缘何而说？缘于眼与色而眼识生起，三者和合为触，缘触生受；缘于耳与声而耳识生起，三者和合为触，缘触生受；缘于鼻与香而鼻识生起，三者和合为触，缘触生受；缘于舌与味而舌识生起，三者和合为触，缘触生受；缘于身与所触而身识生起，三者和合为触，缘触生受；缘于意与法而意识生起，三者和合为触，缘触生受。‘应知六受身’——此话之所以被说，即是缘此而说。此为第五六法。

‘‘‘ඡ තණ්හාකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනාපච්චයා තණ්හා; සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ ච උප්පජ්ජති සොතවිඤ්ඤාණං…පෙ… ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ ච උප්පජ්ජති ඝානවිඤ්ඤාණං… ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං… කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච උප්පජ්ජති කායවිඤ්ඤාණං… මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනාපච්චයා තණ්හා. ‘ඡ තණ්හාකායා වෙදිතබ්බා’ති – ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං. ඉදං ඡට්ඨං ඡක්කං.

“‘应知六爱身’——此话乃是所说。此话缘何而说？缘于眼与色而眼识生起，三者和合为触，缘触生受，缘受生爱；缘于耳与声而耳识生起……缘于鼻与香而鼻识生起……缘于舌与味而舌识生起……缘于身与所触而身识生起……缘于意与法而意识生起，三者和合为触，缘触生受，缘受生爱。‘应知六爱身’——此话之所以被说，即是缘此而说。此为第六六法。

422. ‘‘‘චක්ඛු අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. චක්ඛුස්ස උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘චක්ඛු අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය. ඉති චක්ඛු අනත්තා.

422. “若有人说‘眼是我’，此说不成立。因为眼的生起与坏灭是可知的。凡是生起与坏灭可知者，对他来说，就会得出‘我的我生起又坏灭’这样的结论。因此，若有人说‘眼是我’，此说不成立。所以，眼是无我。”

‘‘‘රූපා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. රූපානං උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘රූපා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය. ඉති චක්ඛු අනත්තා, රූපා අනත්තා.

“若有人说‘色是我’，此说不成立。因为色的生起与坏灭是可知的。凡是生起与坏灭可知者，对他来说，就会得出‘我的我生起又坏灭’这样的结论。因此，若有人说‘色是我’，此说不成立。所以，眼是无我，色是无我。”

‘‘‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය. ඉති චක්ඛු අනත්තා, රූපා අනත්තා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනත්තා.

“若有人说‘眼识是我’，此说不成立。因为眼识的生起与坏灭是可知的。凡是生起与坏灭可知者，对他来说，就会得出‘我的我生起又坏灭’这样的结论。因此，若有人说‘眼识是我’，此说不成立。所以，眼是无我，色是无我，眼识是无我。”

‘‘‘චක්ඛුසම්ඵස්සො අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘චක්ඛුසම්ඵස්සො අත්තා’ති යො [Pg.330] වදෙය්‍ය. ඉති චක්ඛු අනත්තා, රූපා අනත්තා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනත්තා, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනත්තා.

“若有人说‘眼触是我’，此说不成立。因为眼触的生起与坏灭是可知的。凡是生起与坏灭可知者，对他来说，就会得出‘我的我生起又坏灭’这样的结论。因此，若有人说‘眼触是我’，此说不成立。所以，眼是无我，色是无我，眼识是无我，眼触是无我。”

‘‘‘වෙදනා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. වෙදනාය උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘වෙදනා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය. ඉති චක්ඛු අනත්තා, රූපා අනත්තා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනත්තා, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනත්තා, වෙදනා අනත්තා.

“若有人说‘受是我’，此说不恰当。因为受的生起与坏灭皆可了知。凡其生起与坏灭可了知者，对他而言，便会得出‘我的我生起与坏灭’的结论。是故，若有人说‘受是我’，此说不恰当。如是，眼是无我，色是无我，眼识是无我，眼触是无我，受是无我。”

‘‘‘තණ්හා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. තණ්හාය උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘තණ්හා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය. ඉති චක්ඛු අනත්තා, රූපා අනත්තා, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනත්තා, චක්ඛුසම්ඵස්සො අනත්තා, වෙදනා අනත්තා, තණ්හා අනත්තා.

“若有人说‘渴爱是我’，此说不恰当。因为渴爱的生起与坏灭皆可了知。凡其生起与坏灭可了知者，对他而言，便会得出‘我的我生起与坏灭’的结论。是故，若有人说‘渴爱是我’，此说不恰当。如是，眼是无我，色是无我，眼识是无我，眼触是无我，受是无我，渴爱是无我。”

423. ‘‘‘සොතං අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය…පෙ… ‘ඝානං අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය… ‘ජිව්හා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය… ‘කායො අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය… ‘මනො අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. මනස්ස උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘මනො අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය. ඉති මනො අනත්තා.

423. “若有人说‘耳是我’……乃至……若有人说‘鼻是我’……若有人说‘舌是我’……若有人说‘身是我’……若有人说‘意是我’，此说不恰当。因为意的生起与坏灭皆可了知。凡其生起与坏灭可了知者，对他而言，便会得出‘我的我生起与坏灭’的结论。是故，若有人说‘意是我’，此说不恰当。如是，意是无我。”

‘‘‘ධම්මා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. ධම්මානං උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘ධම්මා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය. ඉති මනො අනත්තා, ධම්මා අනත්තා.

“若有人说‘法是我’，此说不恰当。因为法的生起与坏灭皆可了知。凡其生起与坏灭可了知者，对他而言，便会得出‘我的我生起与坏灭’的结论。是故，若有人说‘法是我’，此说不恰当。如是，意是无我，法是无我。”

‘‘‘මනොවිඤ්ඤාණං අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. මනොවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘මනොවිඤ්ඤාණං අත්තා’ති [Pg.331] යො වදෙය්‍ය. ඉති මනො අනත්තා, ධම්මා අනත්තා, මනොවිඤ්ඤාණං අනත්තා.

若有人说“意识是我”，此说不成立。因为意识的生起与坏灭可被了知。凡是其生起与坏灭可被了知者，他就会得出“我的我生起又坏灭”这样的结论。因此，若有人说“意识是我”，此说不成立。是故，意是无我，法是无我，意识是无我。

‘‘‘මනොසම්ඵස්සො අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. මනොසම්ඵස්සස්ස උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘මනොසම්ඵස්සො අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය. ඉති මනො අනත්තා, ධම්මා අනත්තා, මනොවිඤ්ඤාණං අනත්තා, මනොසම්ඵස්සො අනත්තා.

若有人说“意触是我”，此说不成立。因为意触的生起与坏灭可被了知。凡是其生起与坏灭可被了知者，他就会得出“我的我生起又坏灭”这样的结论。因此，若有人说“意触是我”，此说不成立。是故，意是无我，法是无我，意识是无我，意触是无我。

‘‘‘වෙදනා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. වෙදනාය උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘වෙදනා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය. ඉති මනො අනත්තා, ධම්මා අනත්තා, මනොවිඤ්ඤාණං අනත්තා, මනොසම්ඵස්සො අනත්තා, වෙදනා අනත්තා.

若有人说“受是我”，此说不成立。因为受的生起与坏灭可被了知。凡是其生起与坏灭可被了知者，他就会得出“我的我生起又坏灭”这样的结论。因此，若有人说“受是我”，此说不成立。是故，意是无我，法是无我，意识是无我，意触是无我，受是无我。

‘‘‘තණ්හා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය තං න උපපජ්ජති. තණ්හාය උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති. යස්ස ඛො පන උප්පාදොපි වයොපි පඤ්ඤායති, ‘අත්තා මෙ උප්පජ්ජති ච වෙති චා’ති ඉච්චස්ස එවමාගතං හොති. තස්මා තං න උපපජ්ජති – ‘තණ්හා අත්තා’ති යො වදෙය්‍ය. ඉති මනො අනත්තා, ධම්මා අනත්තා, මනොවිඤ්ඤාණං අනත්තා, මනොසම්ඵස්සො අනත්තා, වෙදනා අනත්තා, තණ්හා අනත්තා.

若有人说“渴爱是我”，此说不成立。因为渴爱的生起与坏灭可被了知。凡是其生起与坏灭可被了知者，他就会得出“我的我生起又坏灭”这样的结论。因此，若有人说“渴爱是我”，此说不成立。是故，意是无我，法是无我，意识是无我，意触是无我，受是无我，渴爱是无我。

424. ‘‘අයං ඛො පන, භික්ඛවෙ, සක්කායසමුදයගාමිනී පටිපදා – චක්ඛුං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති; රූපෙ ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති; චක්ඛුවිඤ්ඤාණං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති; චක්ඛුසම්ඵස්සං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති; වෙදනං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති; තණ්හං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති; සොතං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති…පෙ… ඝානං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති…පෙ… ජිව්හං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති [Pg.332] සමනුපස්සති…පෙ… කායං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති…පෙ… මනං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති, ධම්මෙ ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති, මනොවිඤ්ඤාණං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති, මනොසම්ඵස්සං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති, වෙදනං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති, තණ්හං ‘එතං මම, එසොහමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති සමනුපස්සති.

424. 诸比丘，再者，这是导致有身集起的行道：随观眼为“这是我的，我是这个，这是我的自我”；随观色为“这是我的，我是这个，这是我的自我”；随观眼识为“这是我的，我是这个，这是我的自我”；随观眼触为“这是我的，我是这个，这是我的自我”；随观受为“这是我的，我是这个，这是我的自我”；随观爱为“这是我的，我是这个，这是我的自我”。随观耳为“这是我的，我是这个，这是我的自我”……乃至……随观鼻为“这是我的，我是这个，这是我的自我”……乃至……随观舌为“这是我的，我是这个，这是我的自我”……乃至……随观身为“这是我的，我是这个，这是我的自我”……乃至……随观意为“这是我的，我是这个，这是我的自我”；随观法为“这是我的，我是这个，这是我的自我”；随观意识为“这是我的，我是这个，这是我的自我”；随观意触为“这是我的，我是这个，这是我的自我”；随观受为“这是我的，我是这个，这是我的自我”；随观爱为“这是我的，我是这个，这是我的自我”。

‘‘අයං ඛො පන, භික්ඛවෙ, සක්කායනිරොධගාමිනී පටිපදා – චක්ඛුං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. රූපෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. චක්ඛුසම්ඵස්සං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. වෙදනං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. තණ්හං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. සොතං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති…පෙ… ඝානං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති… ජිව්හං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති… කායං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති… මනං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. ධම්මෙ ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. මනොවිඤ්ඤාණං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. මනොසම්ඵස්සං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. වෙදනං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති. තණ්හං ‘නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති සමනුපස්සති.

“诸比丘，实则，此乃导向有身灭之道：随观眼为‘此非我所，此非是我，此非我之我’；随观色为‘此非我所，此非是我，此非我之我’；随观眼识为‘此非我所，此非是我，此非我之我’；随观眼触为‘此非我所，此非是我，此非我之我’；随观受为‘此非我所，此非是我，此非我之我’；随观爱为‘此非我所，此非是我，此非我之我’。随观耳为‘此非我所，此非是我，此非我之我’……随观鼻为‘此非我所，此非是我，此非我之我’……随观舌为‘此非我所，此非是我，此非我之我’……随观身为‘此非我所，此非是我，此非我之我’……随观意为‘此非我所，此非是我，此非我之我’；随观法为‘此非我所，此非是我，此非我之我’；随观意识为‘此非我所，此非是我，此非我之我’；随观意触为‘此非我所，此非是我，此非我之我’；随观受为‘此非我所，此非是我，此非我之我’；随观爱为‘此非我所，此非是我，此非我之我’。”

425. ‘‘චක්ඛුඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා. සො සුඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස රාගානුසයො අනුසෙති. දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො සොචති කිලමති පරිදෙවති උරත්තාළිං [Pg.333] කන්දති සම්මොහං ආපජ්ජති. තස්ස පටිඝානුසයො අනුසෙති. අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො තස්සා වෙදනාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස අවිජ්ජානුසයො අනුසෙති. සො වත, භික්ඛවෙ, සුඛාය වෙදනාය රාගානුසයං අප්පහාය දුක්ඛාය වෙදනාය පටිඝානුසයං අප්පටිවිනොදෙත්වා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය අවිජ්ජානුසයං අසමූහනිත්වා අවිජ්ජං අප්පහාය විජ්ජං අනුප්පාදෙත්වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො භවිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

425. 诸比丘，缘眼与色而生眼识，三者和合为触；缘触而生受，或乐、或苦、或不苦不乐。彼为乐受所触时，便欢喜、称誉、执取而住，其贪随眠即潜伏。彼为苦受所触时，便忧愁、疲惫、悲叹、捶胸号哭、陷入迷乱，其瞋随眠即潜伏。彼为不苦不乐受所触时，不如实了知该受的集、灭、味、患、离，其无明随眠即潜伏。诸比丘，彼于乐受不舍弃贪随眠，于苦受不遣除瞋随眠，于不苦不乐受不根除无明随眠，不舍弃无明、不生起明，而能于现法中作苦之边际者，实无是处。

‘‘සොතඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච සද්දෙ ච උප්පජ්ජති සොතවිඤ්ඤාණං…පෙ… ඝානඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච ගන්ධෙ ච උප්පජ්ජති ඝානවිඤ්ඤාණං…පෙ… ජිව්හඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං…පෙ… කායඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච උප්පජ්ජති කායවිඤ්ඤාණං…පෙ… මනඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා. සො සුඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො අභිනන්දති අභිවදති අජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස රාගානුසයො අනුසෙති. දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො සොචති කිලමති පරිදෙවති උරත්තාළිං කන්දති සම්මොහං ආපජ්ජති. තස්ස පටිඝානුසයො අනුසෙති. අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො තස්සා වෙදනාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං නප්පජානාති. තස්ස අවිජ්ජානුසයො අනුසෙති. සො වත, භික්ඛවෙ, සුඛාය වෙදනාය රාගානුසයං අප්පහාය දුක්ඛාය වෙදනාය පටිඝානුසයං අප්පටිවිනොදෙත්වා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය අවිජ්ජානුසයං අසමූහනිත්වා අවිජ්ජං අප්පහාය විජ්ජං අනුප්පාදෙත්වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො භවිස්සතීති – නෙතං ඨානං විජ්ජති.

诸比丘，缘于耳与声，生起耳识……缘于鼻与香，生起鼻识……缘于舌与味，生起舌识……缘于身与所触，生起身识……缘于意与法，生起意识。三者和合为触；缘于触而生起受，或乐、或苦、或不苦不乐。彼为乐受所触时，便欢喜、称扬、执取不舍，其贪随眠便潜伏。彼为苦受所触时，便忧愁、疲惫、悲叹、捶胸号哭，陷入迷乱，其瞋随眠便潜伏。彼为不苦不乐受所触时，不能如实了知该受的生起、灭没、乐味、过患与出离，其无明随眠便潜伏。诸比丘，确实，此人于乐受不舍断贪随眠，于苦受不去除瞋随眠，于不苦不乐受不根除无明随眠，不舍断无明，不令明生起，而能于现法中作苦之终结者，此理不存在。

426. ‘‘චක්ඛුඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච රූපෙ ච උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා. සො සුඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස රාගානුසයො නානුසෙති. දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො න සොචති න කිලමති පරිදෙවති න උරත්තාළිං කන්දති න සම්මොහං ආපජ්ජති. තස්ස පටිඝානුසයො නානුසෙති. අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො තස්සා [Pg.334] වෙදනාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. තස්ස අවිජ්ජානුසයො නානුසෙති. සො වත, භික්ඛවෙ, සුඛාය වෙදනාය රාගානුසයං පහාය දුක්ඛාය වෙදනාය පටිඝානුසයං පටිවිනොදෙත්වා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය අවිජ්ජානුසයං සමූහනිත්වා අවිජ්ජං පහාය විජ්ජං උප්පාදෙත්වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො භවිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති.

426. 诸比丘，缘于眼与色而生起眼识，三者和合为触；缘触而生起受，或乐、或苦、或不苦不乐。彼人触于乐受时，不欢喜、不称扬、不沉溺而住，其贪随眠便不潜伏。彼人触于苦受时，不忧愁、不疲惫、不悲叹、不捶胸号哭、不陷入迷乱，其瞋随眠便不潜伏。彼人触于不苦不乐受时，如实了知该受的集、灭、味、患、离，其无明随眠便不潜伏。诸比丘，彼人实能舍断对乐受的贪随眠，遣除对苦受的瞋随眠，根除对不苦不乐受的无明随眠，舍断无明、生起明，而于现法中作苦之边际——此事是可能的。

‘‘සොතඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච සද්දෙ ච උප්පජ්ජති සොතවිඤ්ඤාණං…පෙ….

诸比丘，缘于耳与声而生起耳识……（余文同前）。

‘‘ඝානඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච ගන්ධෙ ච උප්පජ්ජති ඝානවිඤ්ඤාණං…පෙ….

诸比丘，缘于鼻与香而生起鼻识……（余文同前）。

‘‘ජිව්හඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච රසෙ ච උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං…පෙ….

诸比丘，缘于舌与味而生起舌识……（余文同前）。

‘‘කායඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ ච උප්පජ්ජති කායවිඤ්ඤාණං…පෙ….

诸比丘，缘于身与所触而生起身识……（余文同前）。

‘‘මනඤ්ච, භික්ඛවෙ, පටිච්ච ධම්මෙ ච උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා. සො සුඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො නාභිනන්දති නාභිවදති නාජ්ඣොසාය තිට්ඨති. තස්ස රාගානුසයො නානුසෙති. දුක්ඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො න සොචති න කිලමති න පරිදෙවති න උරත්තාළිං කන්දති න සම්මොහං ආපජ්ජති. තස්ස පටිඝානුසයො නානුසෙති. අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය ඵුට්ඨො සමානො තස්සා වෙදනාය සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං පජානාති. තස්ස අවිජ්ජානුසයො නානුසෙති. සො වත, භික්ඛවෙ, සුඛාය වෙදනාය රාගානුසයං පහාය දුක්ඛාය වෙදනාය පටිඝානුසයං පටිවිනොදෙත්වා අදුක්ඛමසුඛාය වෙදනාය අවිජ්ජානුසයං සමූහනිත්වා අවිජ්ජං පහාය විජ්ජං උප්පාදෙත්වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො භවිස්සතීති – ඨානමෙතං විජ්ජති.

诸比丘，以意为缘，以法为缘，生起意识；三者和合为触；以触为缘而生起感受：乐受、苦受或不苦不乐受。他为乐受所触时，不欢喜，不称扬，不执著而住，其贪随眠便不潜伏。他为苦受所触时，不忧愁，不疲惫，不悲叹，不捶胸号哭，不陷入昏乱，其瞋恚随眠便不潜伏。他为不苦不乐受所触时，如实了知该感受的生起、灭没、乐味、过患与出离，其无明随眠便不潜伏。诸比丘，诚然，彼人舍断了缘于乐受的贪随眠，遣除了缘于苦受的瞋恚随眠，根除了缘于不苦不乐受的无明随眠，舍断无明而生起明，于现法中即能终结痛苦——此事是可能的。

427. ‘‘එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිං නිබ්බින්දති, රූපෙසු නිබ්බින්දති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ නිබ්බින්දති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙ නිබ්බින්දති, වෙදනාය නිබ්බින්දති, තණ්හාය නිබ්බින්දති. සොතස්මිං නිබ්බින්දති, සද්දෙසු නිබ්බින්දති…පෙ… ඝානස්මිං නිබ්බින්දති, ගන්ධෙසු නිබ්බින්දති… ජිව්හාය නිබ්බින්දති, රසෙසු නිබ්බින්දති… කායස්මිං නිබ්බින්දති, ඵොට්ඨබ්බෙසු නිබ්බින්දති… මනස්මිං නිබ්බින්දති, ධම්මෙසු නිබ්බින්දති, මනොවිඤ්ඤාණෙ නිබ්බින්දති, මනොසම්ඵස්සෙ නිබ්බින්දති, වෙදනාය නිබ්බින්දති, තණ්හාය නිබ්බින්දති. නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං [Pg.335] හොති. ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’ති පජානාතී’’ති.

427. 诸比丘，如此观察，多闻圣弟子于眼厌离，于色厌离，于眼识厌离，于眼触厌离，于受厌离，于爱厌离。于耳厌离，于声厌离……于鼻厌离，于香厌离……于舌厌离，于味厌离……于身厌离，于触厌离……于意厌离，于法厌离，于意识厌离，于意触厌离，于受厌离，于爱厌离。因厌离而离贪，因离贪而解脱。于解脱时，生起“已解脱”之智。他了知：“生已尽，梵行已立，所作已办，不再有此存在。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. ඉමස්මිං ඛො පන වෙය්‍යාකරණස්මිං භඤ්ඤමානෙ සට්ඨිමත්තානං භික්ඛූනං අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තානි විමුච්චිංසූති.

世尊说了此语。彼诸比丘心怀喜悦，欣然信受世尊所说。于此记说被宣说时，六十位比丘的心，无所执取，从诸漏中解脱。

ඡඡක්කසුත්තං නිට්ඨිතං ඡට්ඨං.

六六经第六终。

7. මහාසළායතනිකසුත්තං

7. 大六处经

428. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච – ‘‘මහාසළායතනිකං වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

428. 如是我闻。一时，世尊住舍卫城(Sāvatthī)祇陀林给孤独园。尔时，世尊告诸比丘：“诸比丘！”彼诸比丘回答世尊：“世尊！”世尊说了此语：“诸比丘！我将为你们说大六处法，你们当听，善作意之，我当宣说。”彼诸比丘回答世尊：“是的，世尊。”世尊说了此语：

429. ‘‘චක්ඛුං, භික්ඛවෙ, අජානං අපස්සං යථාභූතං, රූපෙ අජානං අපස්සං යථාභූතං, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අජානං අපස්සං යථාභූතං, චක්ඛුසම්ඵස්සං අජානං අපස්සං යථාභූතං, යමිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අජානං අපස්සං යථාභූතං, චක්ඛුස්මිං සාරජ්ජති, රූපෙසු සාරජ්ජති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ සාරජ්ජති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙ සාරජ්ජති, යමිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි සාරජ්ජති.

429. “诸比丘！不如实知、不如实见眼，不如实知、不如实见色，不如实知、不如实见眼识，不如实知、不如实见眼触，亦不如实知、不如实见彼缘眼触所生之受——无论是乐、是苦、或是不苦不乐，则于眼染著，于色染著，于眼识染著，于眼触染著，亦于彼缘眼触所生之受——无论是乐、是苦、或是不苦不乐——而生染著。

‘‘තස්ස සාරත්තස්ස සංයුත්තස්ස සම්මූළ්හස්ස අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො ආයතිං පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා උපචයං ගච්ඡන්ති. තණ්හා චස්ස පොනොබ්භවිකා නන්දීරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සා චස්ස පවඩ්ඪති. තස්ස කායිකාපි දරථා පවඩ්ඪන්ති, චෙතසිකාපි දරථා පවඩ්ඪන්ති; කායිකාපි සන්තාපා පවඩ්ඪන්ති, චෙතසිකාපි සන්තාපා පවඩ්ඪන්ති; කායිකාපි පරිළාහා පවඩ්ඪන්ති, චෙතසිකාපි පරිළාහා පවඩ්ඪන්ති. සො කායදුක්ඛම්පි චෙතොදුක්ඛම්පි පටිසංවෙදෙති.

于彼贪染、相应、迷惑，随观乐味而住者，其五取蕴于未来增长。其导致再有、与喜贪俱行、于彼彼处欢喜之渴爱亦增长。其身之忧恼增长，心之忧恼亦增长；身之热恼增长，心之热恼亦增长；身之焦灼增长，心之焦灼亦增长。彼人感受身苦与心苦。

‘‘සොතං[Pg.336], භික්ඛවෙ, අජානං අපස්සං යථාභූතං…පෙ… ඝානං, භික්ඛවෙ, අජානං අපස්සං යථාභූතං…පෙ… ජිව්හං, භික්ඛවෙ, අජානං අපස්සං යථාභූතං…පෙ… කායං, භික්ඛවෙ, අජානං අපස්සං යථාභූතං…පෙ… මනං, භික්ඛවෙ, අජානං අපස්සං යථාභූතං, ධම්මෙ, භික්ඛවෙ, අජානං අපස්සං යථාභූතං, මනොවිඤ්ඤාණං, භික්ඛවෙ, අජානං අපස්සං යථාභූතං, මනොසම්ඵස්සං, භික්ඛවෙ, අජානං අපස්සං යථාභූතං, යමිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි අජානං අපස්සං යථාභූතං, මනස්මිං සාරජ්ජති, ධම්මෙසු සාරජ්ජති, මනොවිඤ්ඤාණෙ සාරජ්ජති, මනොසම්ඵස්සෙ සාරජ්ජති, යමිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි සාරජ්ජති.

诸比丘，于耳不如实知见……（中略）……诸比丘，于鼻不如实知见……（中略）……诸比丘，于舌不如实知见……（中略）……诸比丘，于身不如实知见……（中略）……诸比丘，于意不如实知见，于法不如实知见，于意识不如实知见，于意触不如实知见，于此缘意触所生之或乐、或苦、或不苦不乐受亦不如实知见，则于意贪染，于法贪染，于意识贪染，于意触贪染，亦于此缘意触所生之或乐、或苦、或不苦不乐受贪染。

‘‘තස්ස සාරත්තස්ස සංයුත්තස්ස සම්මූළ්හස්ස අස්සාදානුපස්සිනො විහරතො ආයතිං පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා උපචයං ගච්ඡන්ති. තණ්හා චස්ස පොනොබ්භවිකා නන්දීරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සා චස්ස පවඩ්ඪති. තස්ස කායිකාපි දරථා පවඩ්ඪන්ති, චෙතසිකාපි දරථා පවඩ්ඪන්ති; කායිකාපි සන්තාපා පවඩ්ඪන්ති, චෙතසිකාපි සන්තාපා පවඩ්ඪන්ති; කායිකාපි පරිළාහා පවඩ්ඪන්ති, චෙතසිකාපි පරිළාහා පවඩ්ඪන්ති. සො කායදුක්ඛම්පි චෙතොදුක්ඛම්පි පටිසංවෙදෙති.

对于贪染、相应、迷惑、随观乐味而住者，其未来的五取蕴会增长。其导致再有、与喜贪俱行、于处处喜乐的渴爱亦会增长。其身之忧恼增长，心之忧恼亦增长；身之热恼增长，心之热恼亦增长；身之焦灼增长，心之焦灼亦增长。他感受身苦与心苦。

430. ‘‘චක්ඛුඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, ජානං පස්සං යථාභූතං, රූපෙ ජානං පස්සං යථාභූතං, චක්ඛුවිඤ්ඤාණං ජානං පස්සං යථාභූතං, චක්ඛුසම්ඵස්සං ජානං පස්සං යථාභූතං, යමිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි ජානං පස්සං යථාභූතං, චක්ඛුස්මිං න සාරජ්ජති, රූපෙසු න සාරජ්ජති, චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙ න සාරජ්ජති, චක්ඛුසම්ඵස්සෙ න සාරජ්ජති, යමිදං චක්ඛුසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි න සාරජ්ජති.

430. 诸比丘，如实知见眼，如实知见色，如实知见眼识，如实知见眼触，以及缘于眼触而生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受，亦如实知见后，则不贪染于眼，不贪染于色，不贪染于眼识，不贪染于眼触，亦不贪染于那缘于眼触而生的或乐、或苦、或不苦不乐的感受。

‘‘තස්ස අසාරත්තස්ස අසංයුත්තස්ස අසම්මූළ්හස්ස ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො ආයතිං පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අපචයං ගච්ඡන්ති. තණ්හා චස්ස පොනොබ්භවිකා නන්දීරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සා චස්ස පහීයති. තස්ස කායිකාපි දරථා පහීයන්ති, චෙතසිකාපි දරථා පහීයන්ති; කායිකාපි සන්තාපා පහීයන්ති, චෙතසිකාපි සන්තාපා පහීයන්ති; කායිකාපි පරිළාහා පහීයන්ති, චෙතසිකාපි පරිළාහා පහීයන්ති. සො කායසුඛම්පි චෙතොසුඛම්පි පටිසංවෙදෙති.

对于不贪染、不相应、不迷惑、随观过患而住者，其未来的五取蕴会消减。其导致再有、与喜贪俱行、于处处喜乐的渴爱亦被舍断。其身之忧恼被舍断，心之忧恼亦被舍断；身之热恼被舍断，心之热恼亦被舍断；身之焦灼被舍断，心之焦灼亦被舍断。他感受身乐与心乐。

431. ‘‘යා [Pg.337] තථාභූතස්ස දිට්ඨි සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි; යො තථාභූතස්ස සඞ්කප්පො ස්වාස්ස හොති සම්මාසඞ්කප්පො; යො තථාභූතස්ස වායාමො ස්වාස්ස හොති සම්මාවායාමො; යා තථාභූතස්ස සති සාස්ස හොති සම්මාසති; යො තථාභූතස්ස සමාධි ස්වාස්ස හොති සම්මාසමාධි. පුබ්බෙව ඛො පනස්ස කායකම්මං වචීකම්මං ආජීවො සුපරිසුද්ධො හොති. එවමස්සායං අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

431. 如是之人的见，即是他的正见；如是之人的思惟，即是他的正思惟；如是之人的精进，即是他的正精进；如是之人的念，即是他的正念；如是之人的定，即是他的正定。而且，他先前的身业、语业、活命都已极其清净。如是，他的此圣八支道即达到修习圆满。

‘‘තස්ස එවං ඉමං අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවයතො චත්තාරොපි සතිපට්ඨානා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, චත්තාරොපි සම්මප්පධානා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, චත්තාරොපි ඉද්ධිපාදා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, පඤ්චපි ඉන්ද්‍රියානි භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, පඤ්චපි බලානි භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, සත්තපි බොජ්ඣඞ්ගා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

当他如是修习此圣八支道时，四念处亦达到修习圆满，四正勤亦达到修习圆满，四神足亦达到修习圆满，五根亦达到修习圆满，五力亦达到修习圆满，七觉支亦达到修习圆满。

‘‘තස්සිමෙ ද්වෙ ධම්මා යුගනන්ධා වත්තන්ති – සමථො ච විපස්සනා ච. සො යෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යා තෙ ධම්මෙ අභිඤ්ඤා පරිජානාති. යෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා පහාතබ්බා තෙ ධම්මෙ අභිඤ්ඤා පජහති. යෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා භාවෙතබ්බා තෙ ධම්මෙ අභිඤ්ඤා භාවෙති. යෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා සච්ඡිකාතබ්බා තෙ ධම්මෙ අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරොති.

于他，此二法——奢摩他(samatha)与观(vipassanā)——双运而转。凡应以胜智遍知之法，他即以胜智遍知之；凡应以胜智断除之法，他即以胜智断除之；凡应以胜智修习之法，他即以胜智修习之；凡应以胜智实证之法，他即以胜智实证之。

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මා අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යා? ‘පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා’ තිස්ස වචනීයං, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යා.

诸比丘，何为应以胜智遍知之法？应说：“五取蕴。”即：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。此等为应以胜智遍知之法。

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මා අභිඤ්ඤා පහාතබ්බා? අවිජ්ජා ච භවතණ්හා ච – ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා පහාතබ්බා.

诸比丘，何为应以胜智断除之法？无明与有爱。此等为应以胜智断除之法。

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මා අභිඤ්ඤා භාවෙතබ්බා? සමථො ච විපස්සනා ච – ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා භාවෙතබ්බා.

诸比丘，何为应以胜智修习之法？奢摩他与观。此等为应以胜智修习之法。

‘‘කතමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා අභිඤ්ඤා සච්ඡිකාතබ්බා? විජ්ජා ච විමුත්ති ච – ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා සච්ඡිකාතබ්බා.

比丘们，哪些法当以胜智现证？即明与解脱——此等法当以胜智现证。

432. ‘‘සොතං[Pg.338], භික්ඛවෙ, ජානං පස්සං යථාභූතං…පෙ… ඝානං භික්ඛවෙ, ජානං පස්සං යථාභූතං…පෙ… ජිව්හං, භික්ඛවෙ, ජානං පස්සං යථාභූතං… කායං, භික්ඛවෙ, ජානං පස්සං යථාභූතං… මනං, භික්ඛවෙ, ජානං පස්සං යථාභූතං, ධම්මෙ ජානං පස්සං යථාභූතං, මනොවිඤ්ඤාණං ජානං පස්සං යථාභූතං, මනොසම්ඵස්සං ජානං පස්සං යථාභූතං, යමිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තම්පි ජානං පස්සං යථාභූතං, මනස්මිං න සාරජ්ජති, ධම්මෙසු න සාරජ්ජති, මනොවිඤ්ඤාණෙ න සාරජ්ජති, මනොසම්ඵස්සෙ න සාරජ්ජති, යමිදං මනොසම්ඵස්සපච්චයා උප්පජ්ජති වෙදයිතං සුඛං වා දුක්ඛං වා අදුක්ඛමසුඛං වා තස්මිම්පි න සාරජ්ජති.

432. 比丘们，如实知见耳……（中略）……比丘们，如实知见鼻……（中略）……比丘们，如实知见舌……（中略）……比丘们，如实知见身……（中略）……比丘们，如实知见意，如实知见法，如实知见意识，如实知见意触，并如实知见这缘于意触而生的感受——无论是乐、是苦或是不苦不乐，他于意不贪染，于法不贪染，于意识不贪染，于意触不贪染，亦于那缘于意触而生的感受——无论是乐、是苦或是不苦不乐——不贪染。

‘‘තස්ස අසාරත්තස්ස අසංයුත්තස්ස අසම්මූළ්හස්ස ආදීනවානුපස්සිනො විහරතො ආයතිං පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා අපචයං ගච්ඡන්ති. තණ්හා චස්ස පොනොබ්භවිකා නන්දීරාගසහගතා තත්‍රතත්‍රාභිනන්දිනී, සා චස්ස පහීයති. තස්ස කායිකාපි දරථා පහීයන්ති, චෙතසිකාපි දරථා පහීයන්ති; කායිකාපි සන්තාපා පහීයන්ති, චෙතසිකාපි සන්තාපා පහීයන්ති; කායිකාපි පරිළාහා පහීයන්ති, චෙතසිකාපි පරිළාහා පහීයන්ති. සො කායසුඛම්පි චෙතොසුඛම්පි පටිසංවෙදෙති.

对于那不贪染、不相应、不痴迷，安住于观照过患的人，其未来五取蕴便会消减。他那导致再有、与喜贪俱行、于处处喜乐的渴爱，也被舍断。他的身的困扰被舍断，心的困扰也被舍断；身的热恼被舍断，心的热恼也被舍断；身的焦灼被舍断，心的焦灼也被舍断。他感受到身乐与心乐。

433. ‘‘යා තථාභූතස්ස දිට්ඨි සාස්ස හොති සම්මාදිට්ඨි; යො තථාභූතස්ස සඞ්කප්පො ස්වාස්ස හොති සම්මාසඞ්කප්පො; යො තථාභූතස්ස වායාමො ස්වාස්ස හොති සම්මාවායාමො; යා තථාභූතස්ස සති සාස්ස හොති සම්මාසති; යො තථාභූතස්ස සමාධි ස්වාස්ස හොති සම්මාසමාධි. පුබ්බෙව ඛො පනස්ස කායකම්මං වචීකම්මං ආජීවො සුපරිසුද්ධො හොති. එවමස්සායං අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති.

433. “如是者，其见为正见；如是者，其思惟为正思惟；如是者，其精进为正精进；如是者，其念为正念；如是者，其定为正定。又，其身业、语业、活命已先善净。如是，此圣八支道得至修习圆满。”

‘‘තස්ස එවං ඉමං අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං භාවයතො චත්තාරොපි සතිපට්ඨානා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, චත්තාරොපි සම්මප්පධානා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, චත්තාරොපි ඉද්ධිපාදා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, පඤ්චපි ඉන්ද්‍රියානි භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, පඤ්චපි බලානි භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, සත්තපි බොජ්ඣඞ්ගා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

“彼如是修习此圣八支道时，四念处亦得至修习圆满，四正勤亦得至修习圆满，四神足亦得至修习圆满，五根亦得至修习圆满，五力亦得至修习圆满，七觉支亦得至修习圆满。”

‘‘තස්සිමෙ ද්වෙ ධම්මා යුගනන්ධා වත්තන්ති – සමථො ච විපස්සනා ච. සො යෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යා තෙ ධම්මෙ අභිඤ්ඤා පරිජානාති. යෙ [Pg.339] ධම්මා අභිඤ්ඤා පහාතබ්බා තෙ ධම්මෙ අභිඤ්ඤා පජහති. යෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා භාවෙතබ්බා තෙ ධම්මෙ අභිඤ්ඤා භාවෙති. යෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා සච්ඡිකාතබ්බා තෙ ධම්මෙ අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරොති.

“于彼，此二法——止与观，和合而转。凡应以胜智遍知之法，彼即以胜智遍知之；凡应以胜智断除之法，彼即以胜智断除之；凡应以胜智修习之法，彼即以胜智修习之；凡应以胜智作证之法，彼即以胜智作证之。”

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මා අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යා? ‘පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා’ තිස්ස වචනීයං, සෙය්‍යථිදං – රූපුපාදානක්ඛන්ධො, වෙදනුපාදානක්ඛන්ධො, සඤ්ඤුපාදානක්ඛන්ධො, සඞ්ඛාරුපාදානක්ඛන්ධො, විඤ්ඤාණුපාදානක්ඛන්ධො. ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා පරිඤ්ඤෙය්‍යා.

“诸比丘，何为应以胜智遍知之法？应说：‘五取蕴。’即：色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。此等为应以胜智遍知之法。”

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මා අභිඤ්ඤා පහාතබ්බා? අවිජ්ජා ච භවතණ්හා ච – ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා පහාතබ්බා.

“诸比丘，何为应以胜智断除之法？无明与有爱。此等为应以胜智断除之法。”

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මා අභිඤ්ඤා භාවෙතබ්බා? සමථො ච විපස්සනා ච – ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා භාවෙතබ්බා.

“诸比丘，何为应以胜智修习之法？止与观。此等为应以胜智修习之法。”

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මා අභිඤ්ඤා සච්ඡිකාතබ්බා? විජ්ජා ච විමුත්ති ච – ඉමෙ ධම්මා අභිඤ්ඤා සච්ඡිකාතබ්බා’’ති.

“诸比丘，有哪些法应以胜智作证？明与解脱。此等法应以胜智作证。”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති.

世尊说了此语。彼诸比丘心满意足，欢喜世尊所说。

මහාසළායතනිකසුත්තං නිට්ඨිතං සත්තමං.

《大六处经》第七终。

8. නගරවින්දෙය්‍යසුත්තං

8. 那伽罗频陀经

434. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන නගරවින්දං නාම කොසලානං බ්‍රාහ්මණානං ගාමො තදවසරි. අස්සොසුං ඛො නගරවින්දෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං නගරවින්දං අනුප්පත්තො. තං ඛො පන භවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො – ‘ඉතිපි සො භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා’ති. සො [Pg.340] ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. සාධු ඛො පන තථාරූපානං අරහතං දස්සනං හොතී’’ති.

434. 如是我闻：一时，世尊与大比丘僧团于憍萨罗国游行，抵达一处名为那伽罗频陀(Nagaravinda)的憍萨罗婆罗门村。那伽罗频陀的婆罗门居士们听闻：“诸位，沙门乔达摩，释迦子，从释迦族出家，与大比丘僧团于憍萨罗国游行，已抵达那伽罗频陀。彼乔达摩尊者，有如此美誉传扬：‘彼世尊是阿罗汉、正等觉者、明行足、善逝、世间解、无上士调御丈夫、天人师、佛、世尊。’他于此世界，连同天、魔、梵，以及沙门、婆罗门、天人等众生，由自以胜智作证后而为开示。他所说的法，初善、中善、后善，义妙文妙，开显了完全圆满、周遍清净的梵行。得见如是阿罗汉，实为善哉！”

අථ ඛො නගරවින්දෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා අප්පෙකච්චෙ භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු; සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ භගවතො සන්තිකෙ නාමගොත්තං සාවෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. අප්පෙකච්චෙ තුණ්හීභූතා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො නගරවින්දෙය්‍යකෙ බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙ භගවා එතදවොච –

尔时，那伽罗频达村(Nagaravinda)的婆罗门和居士们来到世尊所在之处。上前之后，一些人顶礼世尊，然后坐于一旁；一些人与世尊互致问候，交谈了应致问候、值得忆念的话语后，坐于一旁；一些人向着世尊所在之处合掌后，坐于一旁；一些人在世尊面前通报了姓名与氏族后，坐于一旁；一些人则默然坐于一旁。待那伽罗频达村的婆罗门和居士们在一旁坐定后，世尊对他们说了这番话：

435. ‘‘සචෙ වො, ගහපතයො, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කථංභූතා, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණා න සක්කාතබ්බා න ගරුකාතබ්බා න මානෙතබ්බා න පූජෙතබ්බා’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ගහපතයො, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු අවීතරාගා අවීතදොසා අවීතමොහා, අජ්ඣත්තං අවූපසන්තචිත්තා, සමවිසමං චරන්ති කායෙන වාචාය මනසා, එවරූපා සමණබ්‍රාහ්මණා න සක්කාතබ්බා න ගරුකාතබ්බා න මානෙතබ්බා න පූජෙතබ්බා. තං කිස්ස හෙතු? මයම්පි හි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු අවීතරාගා අවීතදොසා අවීතමොහා, අජ්ඣත්තං අවූපසන්තචිත්තා, සමවිසමං චරාම කායෙන වාචාය මනසා, තෙසං නො සමචරියම්පි හෙතං උත්තරි අපස්සතං. තස්මා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා න සක්කාතබ්බා න ගරුකාතබ්බා න මානෙතබ්බා න පූජෙතබ්බා. යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු සද්දෙසු… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ගන්ධෙසු… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ඵොට්ඨබ්බෙසු… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු අවීතරාගා අවීතදොසා අවීතමොහා, අජ්ඣත්තං අවූපසන්තචිත්තා, සමවිසමං චරන්ති කායෙන වාචාය මනසා, එවරූපා සමණබ්‍රාහ්මණා න සක්කාතබ්බා න ගරුකාතබ්බා න මානෙතබ්බා න පූජෙතබ්බා. තං කිස්ස හෙතු? මයම්පි හි මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු අවීතරාගා අවීතදොසා අවීතමොහා[Pg.341], අජ්ඣත්තං අවූපසන්තචිත්තා, සමවිසමං චරාම කායෙන වාචාය මනසා, තෙසං නො සමචරියම්පි හෙතං උත්තරි අපස්සතං. තස්මා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා න සක්කාතබ්බා න ගරුකාතබ්බා න මානෙතබ්බා න පූජෙතබ්බා’ති. එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ගහපතයො, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ.

435. “居士们，如果外道游方者这样问你们：‘居士们，什么样的沙门、婆罗门不应被恭敬、不应被尊重、不应被尊敬、不应被供养？’当被这样问时，居士们，你们应如此回答那些外道游方者：‘凡是那些沙门、婆罗门，对于眼所识知的色，未离贪、未离嗔、未离痴，内心未寂静，以身、语、意行为时而平等，时而偏颇，这样的沙门、婆罗门不应被恭敬、不应被尊重、不应被尊敬、不应被供养。是何缘故？因为我们自己对于眼所识知的色，也未离贪、未离嗔、未离痴，内心未寂静，以身、语、意行为时而平等，时而偏颇，我们于他们身上也看不到比此更殊胜的平等之行。因此，那些沙门、婆罗门不应被恭敬、不应被尊重、不应被尊敬、不应被供养。凡是那些沙门、婆罗门，对于耳所识知的声……鼻所识知的香……舌所识知的味……身所识知的触……意所识知的法，未离贪、未离嗔、未离痴，内心未寂静，以身、语、意行为时而平等，时而偏颇，这样的沙门、婆罗门不应被恭敬、不应被尊重、不应被尊敬、不应被供养。是何缘故？因为我们自己对于意所识知的法，也未离贪、未离嗔、未离痴，内心未寂静，以身、语、意行为时而平等，时而偏颇，我们于他们身上也看不到比此更殊胜的平等之行。因此，那些沙门、婆罗门不应被恭敬、不应被尊重、不应被尊敬、不应被供养。’居士们，当被这样问时，你们应如此回答那些外道游方者。”

436. ‘‘සචෙ පන වො, ගහපතයො, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කථංභූතා, ගහපතයො, සමණබ්‍රාහ්මණා සක්කාතබ්බා ගරුකාතබ්බා මානෙතබ්බා පූජෙතබ්බා’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ගහපතයො, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු වීතරාගා වීතදොසා වීතමොහා, අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තා, සමචරියං චරන්ති කායෙන වාචාය මනසා, එවරූපා සමණබ්‍රාහ්මණා සක්කාතබ්බා ගරුකාතබ්බා මානෙතබ්බා පූජෙතබ්බා. තං කිස්ස හෙතු? මයම්පි හි චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු අවීතරාගා අවීතදොසා අවීතමොහා, අජ්ඣත්තං අවූපසන්තචිත්තා, සමවිසමං චරාම කායෙන වාචාය මනසා, තෙසං නො සමචරියම්පි හෙතං උත්තරි පස්සතං. තස්මා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සක්කාතබ්බා ගරුකාතබ්බා මානෙතබ්බා පූජෙතබ්බා. යෙ තෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු සද්දෙසු… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ගන්ධෙසු… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ඵොට්ඨබ්බෙසු… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු වීතරාගා වීතදොසා වීතමොහා, අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තා, සමචරියං චරන්ති කායෙන වාචාය මනසා, එවරූපා සමණබ්‍රාහ්මණා සක්කාතබ්බා ගරුකාතබ්බා මානෙතබ්බා පූජෙතබ්බා. තං කිස්ස හෙතු? මයම්පි හි මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු අවීතරාගා අවීතදොසා අවීතමොහා අජ්ඣත්තං අවූපසන්තචිත්තා, සමවිසමං චරාම කායෙන වාචාය මනසා, තෙසං නො සමචරියම්පි හෙතං උත්තරි පස්සතං. තස්මා තෙ භොන්තො සමණබ්‍රාහ්මණා සක්කාතබ්බා ගරුකාතබ්බා මානෙතබ්බා පූජෙතබ්බා’ති. එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ගහපතයො, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ.

436. “再者，诸位居士，倘若有其他外道的游行者这样问你们：‘诸位居士，什么样的沙门、婆罗门值得恭敬、尊重、尊敬、供养呢？’当被这样问时，诸位居士，你们应当如此回答那些外道的游行者：‘凡是那些沙门、婆罗门，对于眼识所识知的色，已离贪、已离嗔、已离痴，内心寂静，以身、语、意行持平等之行，这样的沙门、婆罗门值得恭敬、尊重、尊敬、供养。这是什么缘故呢？因为我们自己对于眼识所识知的色，尚未离贪、尚未离嗔、尚未离痴，内心不得寂静，以身、语、意行持着或平或不平之行，而我们见到他们那更为超胜的平等之行。因此，那些尊者沙门、婆罗门值得恭敬、尊重、尊敬、供养。凡是那些沙门、婆罗门，对于耳识所识知的声音……鼻识所识知的香……舌识所识知的味……身识所识知的触……意识所识知的法，已离贪、已离嗔、已离痴，内心寂静，以身、语、意行持平等之行，这样的沙门、婆罗门值得恭敬、尊重、尊敬、供养。这是什么缘故呢？因为我们自己对于意识所识知的法，尚未离贪、尚未离嗔、尚未离痴，内心不得寂静，以身、语、意行持着或平或不平之行，而我们见到他们那更为超胜的平等之行。因此，那些尊者沙门、婆罗门值得恭敬、尊重、尊敬、供养。’当被这样问时，诸位居士，你们应当如此回答那些外道的游行者。”

437. ‘‘සචෙ පන වො, ගහපතයො, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කෙ පනායස්මන්තානං ආකාරා, කෙ අන්වයා, යෙන තුම්හෙ ආයස්මන්තො [Pg.342] එවං වදෙථ? අද්ධා තෙ ආයස්මන්තො වීතරාගා වා රාගවිනයාය වා පටිපන්නා, වීතදොසා වා දොසවිනයාය වා පටිපන්නා, වීතමොහා වා මොහවිනයාය වා පටිපන්නා’ති? එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ගහපතයො, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘තථා හි තෙ ආයස්මන්තො අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවන්ති. නත්ථි ඛො පන තත්ථ තථාරූපා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යා රූපා යෙ දිස්වා දිස්වා අභිරමෙය්‍යුං, නත්ථි ඛො පන තත්ථ තථාරූපා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යා සද්දා යෙ සුත්වා සුත්වා අභිරමෙය්‍යුං, නත්ථි ඛො පන තත්ථ තථාරූපා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යා ගන්ධා යෙ ඝායිත්වා ඝායිත්වා අභිරමෙය්‍යුං, නත්ථි ඛො පන තත්ථ තථාරූපා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යා රසා යෙ සායිත්වා සායිත්වා අභිරමෙය්‍යුං, නත්ථි ඛො පන තත්ථ තථාරූපා කායවිඤ්ඤෙය්‍යා ඵොට්ඨබ්බා යෙ ඵුසිත්වා ඵුසිත්වා අභිරමෙය්‍යුං. ඉමෙ ඛො නො, ආවුසො, ආකාරා, ඉමෙ අන්වයා, යෙන මයං එවං වදෙම – අද්ධා තෙ ආයස්මන්තො වීතරාගා වා රාගවිනයාය වා පටිපන්නා, වීතදොසා වා දොසවිනයාය වා පටිපන්නා, වීතමොහා වා මොහවිනයාය වා පටිපන්නා’ති. එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, ගහපතයො, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථා’’ති.

437. “诸位居士，如果其他外道游行者这样问你们：‘诸位具寿，你们有什么行相，有什么理路，因此你们这样说：“那些具寿确实已离贪，或为调伏贪欲而行道；已离嗔，或为调伏嗔恚而行道；已离痴，或为调伏愚痴而行道”？’被这样问时，诸位居士，你们应当这样回答那些外道游行者：‘因为那些具寿受用森林、荒野、边地的坐卧处。在那里，没有那样眼所识知的、见了又见而会乐于其中的色；在那里，没有那样耳所识知的、听了又听而会乐于其中的声；在那里，没有那样鼻所识知的、嗅了又嗅而会乐于其中的香；在那里，没有那样舌所识知的、尝了又尝而会乐于其中的味；在那里，没有那样身所识知的、触了又触而会乐于其中的触。贤友们，这即是我们的行相，这即是我们的理路，因此我们这样说：“那些具寿确实已离贪，或为调伏贪欲而行道；已离嗔，或为调伏嗔恚而行道；已离痴，或为调伏愚痴而行道。”’诸位居士，被这样问时，你们应当这样回答那些外道游行者。”

එවං වුත්තෙ, නගරවින්දෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම! සෙය්‍යථාපි, භො ගොතම, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – ‘චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තී’ති; එවමෙවං භොතා ගොතමෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එතෙ මයං භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාම ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකෙ නො භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතෙ සරණං ගතෙ’’ති.

如是说已，那伽罗频陀（Nagaravindeyya）的婆罗门与居士们对世尊说：“绝妙，乔达摩尊者！绝妙，乔达摩尊者！譬如扶正倾覆，显露遮蔽，为迷者指路，或于暗中持油灯，令有眼者得见色。正是这样，乔达摩尊者以种种方式开示了法。我等今归依乔达摩尊者、归依法、归依比丘僧团。愿乔达摩尊者忆持我等为优婆塞，从今日起，终生归依。”

නගරවින්දෙය්‍යසුත්තං නිට්ඨිතං අට්ඨමං.

《那伽罗频陀经》第八终。

9. පිණ්ඩපාතපාරිසුද්ධිසුත්තං

9. 乞食清净经

438. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා [Pg.343] වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං භගවා එතදවොච –

438. 如是我闻。一时，世尊住在王舍城（Rājagaha）竹林（Veḷuvana）的迦兰陀园。尔时，具寿舍利弗于傍晚时分从宴坐起，前往世尊之处；抵达后，向世尊顶礼，然后坐于一旁。世尊对坐于一旁的具寿舍利弗如是说：

‘‘විප්පසන්නානි ඛො තෙ, සාරිපුත්ත, ඉන්ද්‍රියානි, පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො පරියොදාතො. කතමෙන ඛො ත්වං, සාරිපුත්ත, විහාරෙන එතරහි බහුලං විහරසී’’ති? ‘‘සුඤ්ඤතාවිහාරෙන ඛො අහං, භන්තෙ, එතරහි බහුලං විහරාමී’’ති. ‘‘සාධු, සාධු, සාරිපුත්ත! මහාපුරිසවිහාරෙන කිර ත්වං, සාරිපුත්ත, එතරහි බහුලං විහරසි. මහාපුරිසවිහාරො එසො, සාරිපුත්ත, යදිදං – සුඤ්ඤතා. තස්මාතිහ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු සචෙ ආකඞ්ඛෙය්‍ය – ‘සුඤ්ඤතාවිහාරෙන බහුලං විහරෙය්‍ය’න්ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘යෙන චාහං මග්ගෙන ගාමං පිණ්ඩාය පාවිසිං, යස්මිඤ්ච පදෙසෙ පිණ්ඩාය අචරිං, යෙන ච මග්ගෙන ගාමතො පිණ්ඩාය පටික්කමිං, අත්ථි නු ඛො මෙ තත්ථ චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු ඡන්දො වා රාගො වා දොසො වා මොහො වා පටිඝං වාපි චෙතසො’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘යෙන චාහං මග්ගෙන ගාමං පිණ්ඩාය පාවිසිං, යස්මිඤ්ච පදෙසෙ පිණ්ඩාය අචරිං, යෙන ච මග්ගෙන ගාමතො පිණ්ඩාය පටික්කමිං, අත්ථි මෙ තත්ථ චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු ඡන්දො වා රාගො වා දොසො වා මොහො වා පටිඝං වාපි චෙතසො’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘යෙන චාහං මග්ගෙන ගාමං පිණ්ඩාය පාවිසිං, යස්මිඤ්ච පදෙසෙ පිණ්ඩාය අචරිං, යෙන ච මග්ගෙන ගාමතො පිණ්ඩාය පටික්කමිං, නත්ථි මෙ තත්ථ චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු ඡන්දො වා රාගො වා දොසො වා මොහො වා පටිඝං වාපි චෙතසො’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

“舍利弗，你的诸根确实明净，肤色清净皎洁。舍利弗，你现在多以何住而住呢？”“世尊，我现在多以空住而住。”“善哉，善哉，舍利弗！你现在确实多以大士住而住。舍利弗，此即是大士住，也就是空。是故，舍利弗，于此，若有比丘希望：‘愿我多以空住而住’，舍利弗，彼比丘应如是省察：‘我循何道为乞食而入村，于何处为乞食而行，又循何道自村乞食返回，于其中，于眼所识之色，我心是否存有欲、贪、瞋、痴或心之抵触？’舍利弗，若比丘省察时如是知：‘我循何道为乞食而入村，于何处为乞食而行，又循何道自村乞食返回，于其中，于眼所识之色，我心确实存有欲、贪、瞋、痴或心之抵触’，舍利弗，彼比丘即应为断除彼等恶不善法而努力。然而，舍利弗，若比丘省察时如是知：‘我循何道为乞食而入村，于何处为乞食而行，又循何道自村乞食返回，于其中，于眼所识之色，我心实无欲、贪、瞋、痴或心之抵触’，舍利弗，彼比丘即应以彼喜和悦，于诸善法中，日夜随学而住。”

439. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘යෙන චාහං මග්ගෙන ගාමං පිණ්ඩාය පාවිසිං, යස්මිඤ්ච පදෙසෙ පිණ්ඩාය අචරිං, යෙන ච මග්ගෙන ගාමතො පිණ්ඩාය පටික්කමිං, අත්ථි නු ඛො මෙ තත්ථ සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු සද්දෙසු…පෙ… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ගන්ධෙසු… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු [Pg.344]… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ඵොට්ඨබ්බෙසු… මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු ඡන්දො වා රාගො වා දොසො වා මොහො වා පටිඝං වාපි චෙතසො’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘යෙන චාහං මග්ගෙන ගාමං පිණ්ඩාය පාවිසිං, යස්මිඤ්ච පදෙසෙ පිණ්ඩාය අචරිං, යෙන ච මග්ගෙන ගාමතො පිණ්ඩාය පටික්කමිං, අත්ථි මෙ තත්ථ මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු ඡන්දො වා රාගො වා දොසො වා මොහො වා පටිඝං වාපි චෙතසො’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘යෙන චාහං මග්ගෙන ගාමං පිණ්ඩාය පාවිසිං, යස්මිඤ්ච පදෙසෙ පිණ්ඩාය අචරිං, යෙන ච මග්ගෙන ගාමතො පිණ්ඩාය පටික්කමිං, නත්ථි මෙ තත්ථ මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු ඡන්දො වා රාගො වා දොසො වා මොහො වා පටිඝං වාපි චෙතසො’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

439. 再者，舍利弗，比丘应如是省察：“我经由何道入村乞食，于何处行乞，复经由何道自村乞食而返，于彼处，于耳识所识之声……鼻识所识之香……舌识所识之味……身识所识之触……意识所识之法，我是否有欲求、贪染、瞋恚、愚痴或心之抗拒？”舍利弗，若比丘省察时，如是了知：“我经由何道入村乞食，于何处行乞，复经由何道自村乞食而返，于彼处，于意识所识之法，我有欲求、贪染、瞋恚、愚痴或心之抗拒。”舍利弗，彼比丘应为断除彼等恶不善法而努力。然而，舍利弗，若比丘省察时，如是了知：“我经由何道入村乞食，于何处行乞，复经由何道自村乞食而返，于彼处，于意识所识之法，我无欲求、贪染、瞋恚、愚痴或心之抗拒。”舍利弗，彼比丘应以其喜悦与欢欣，于诸善法中日夜随学而住。

440. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘පහීනා නු ඛො මෙ පඤ්ච කාමගුණා’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අප්පහීනා ඛො මෙ පඤ්ච කාමගුණා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා පඤ්චන්නං කාමගුණානං පහානාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘පහීනා ඛො මෙ පඤ්ච කාමගුණා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

440. 再者，舍利弗，比丘应如是省察：“我已断除五欲(kāmaguṇā)否？”舍利弗，若比丘省察时如是了知：“我未断除五欲。”舍利弗，彼比丘应为断除五欲而精进。又，舍利弗，若比丘省察时如是了知：“我已断除五欲。”舍利弗，彼比丘即应以那喜悦与欢欣，于诸善法中日夜随学而住。

441. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘පහීනා නු ඛො මෙ පඤ්ච නීවරණා’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අප්පහීනා ඛො මෙ පඤ්ච නීවරණා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා පඤ්චන්නං නීවරණානං පහානාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘පහීනා ඛො මෙ පඤ්ච නීවරණා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

441. 再者，舍利弗，比丘应如是省察：“我已断除五盖(nīvaraṇā)否？”舍利弗，若比丘省察时如是了知：“我未断除五盖。”舍利弗，彼比丘应为断除五盖而精进。又，舍利弗，若比丘省察时如是了知：“我已断除五盖。”舍利弗，彼比丘即应以那喜悦与欢欣，于诸善法中日夜随学而住。

442. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘පරිඤ්ඤාතා නු ඛො මෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අපරිඤ්ඤාතා ඛො මෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා [Pg.345] පඤ්චන්නං උපාදානක්ඛන්ධානං පරිඤ්ඤාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘පරිඤ්ඤාතා ඛො මෙ පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

442. 再者，舍利弗，比丘应如是省察：“我已遍知五取蕴(pañcupādānakkhandhā)否？”舍利弗，若比丘省察时如是了知：“我未遍知五取蕴。”舍利弗，彼比丘应为遍知五取蕴而精进。又，舍利弗，若比丘省察时如是了知：“我已遍知五取蕴。”舍利弗，彼比丘即应以那喜悦与欢欣，于诸善法中日夜随学而住。

443. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘භාවිතා නු ඛො මෙ චත්තාරො සතිපට්ඨානා’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභාවිතා ඛො මෙ චත්තාරො සතිපට්ඨානා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා චතුන්නං සතිපට්ඨානානං භාවනාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘භාවිතා ඛො මෙ චත්තාරො සතිපට්ඨානා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

443. 再者，舍利弗，比丘应如是省察：“我已修习四念处(satipaṭṭhāna)了吗？”舍利弗，若比丘省察时，知：“我尚未修习四念处”，舍利弗，彼比丘即应为修习四念处而努力。然而，舍利弗，若比丘省察时，知：“我已修习四念处”，舍利弗，彼比丘即应以那喜悦与欢欣，于诸善法中日夜随学而住。

444. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘භාවිතා නු ඛො මෙ චත්තාරො සම්මප්පධානා’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභාවිතා ඛො මෙ චත්තාරො සම්මප්පධානා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා චතුන්නං සම්මප්පධානානං භාවනාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘භාවිතා ඛො මෙ චත්තාරො සම්මප්පධානා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

444. 再者，舍利弗，比丘应如是省察：“我已修习四正勤(sammappadhāna)了吗？”舍利弗，若比丘省察时，知：“我尚未修习四正勤”，舍利弗，彼比丘即应为修习四正勤而努力。然而，舍利弗，若比丘省察时，知：“我已修习四正勤”，舍利弗，彼比丘即应以那喜悦与欢欣，于诸善法中日夜随学而住。

445. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘භාවිතා නු ඛො මෙ චත්තාරො ඉද්ධිපාදා’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභාවිතා ඛො මෙ චත්තාරො ඉද්ධිපාදා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා චතුන්නං ඉද්ධිපාදානං භාවනාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘භාවිතා ඛො මෙ චත්තාරො ඉද්ධිපාදා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

445. 再者，舍利弗，比丘应如是省察：“我已修习四神足(iddhipāda)了吗？”舍利弗，若比丘省察时，知：“我尚未修习四神足”，舍利弗，彼比丘即应为修习四神足而努力。然而，舍利弗，若比丘省察时，知：“我已修习四神足”，舍利弗，彼比丘即应以那喜悦与欢欣，于诸善法中日夜随学而住。

446. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘භාවිතානි නු ඛො මෙ පඤ්චින්ද්‍රියානී’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභාවිතානි ඛො මෙ පඤ්චින්ද්‍රියානී’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං භාවනාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො [Pg.346] එවං ජානාති – ‘භාවිතානි ඛො මෙ පඤ්චින්ද්‍රියානී’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

446. “再者，舍利弗，比丘应当这样省察：‘我的五根是否已修习？’舍利弗，如果比丘省察时这样知道：‘我的五根尚未修习’，舍利弗，那位比丘就应当为修习五根而努力。但是，舍利弗，如果比丘省察时这样知道：‘我的五根已修习’，舍利弗，那位比丘就应当以那样的喜悦与欢欣，于诸善法中日夜修学而安住。”

447. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘භාවිතානි නු ඛො මෙ පඤ්ච බලානී’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභාවිතානි ඛො මෙ පඤ්ච බලානී’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා පඤ්චන්නං බලානං භාවනාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘භාවිතානි ඛො මෙ පඤ්ච බලානී’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

447. “再者，舍利弗，比丘应当这样省察：‘我的五力是否已修习？’舍利弗，如果比丘省察时这样知道：‘我的五力尚未修习’，舍利弗，那位比丘就应当为修习五力而努力。但是，舍利弗，如果比丘省察时这样知道：‘我的五力已修习’，舍利弗，那位比丘就应当以那样的喜悦与欢欣，于诸善法中日夜修学而安住。”

448. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘භාවිතා නු ඛො මෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභාවිතා ඛො මෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං භාවනාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘භාවිතා ඛො මෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

448. “再者，舍利弗，比丘应当这样省察：‘我的七觉支是否已修习？’舍利弗，如果比丘省察时这样知道：‘我的七觉支尚未修习’，舍利弗，那位比丘就应当为修习七觉支而努力。但是，舍利弗，如果比丘省察时这样知道：‘我的七觉支已修习’，舍利弗，那位比丘就应当以那样的喜悦与欢欣，于诸善法中日夜修学而安住。”

449. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘භාවිතො නු ඛො මෙ අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභාවිතො ඛො මෙ අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා අරියස්ස අට්ඨඞ්ගිකස්ස මග්ගස්ස භාවනාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘භාවිතො ඛො මෙ අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

449. 再者，舍利弗，比丘应如是省察：“我已修习圣八支道否？”舍利弗，若比丘省察时如是知：“我尚未修习圣八支道”，舍利弗，彼比丘即应为修习圣八支道而努力。然而，舍利弗，若比丘省察时如是知：“我已修习圣八支道”，舍利弗，彼比丘即应以那喜悦与欢欣，于诸善法中日夜随学而住。

450. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘භාවිතා නු ඛො මෙ සමථො ච විපස්සනා චා’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභාවිතා ඛො මෙ සමථො ච විපස්සනා චා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා සමථවිපස්සනානං භාවනාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘භාවිතා ඛො [Pg.347] මෙ සමථො ච විපස්සනා චා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

450. 再者，舍利弗，比丘应如是省察：“我已修习止与观否？”舍利弗，若比丘省察时如是知：“我尚未修习止与观”，舍利弗，彼比丘即应为修习止观而努力。然而，舍利弗，若比丘省察时如是知：“我已修习止与观”，舍利弗，彼比丘即应以那喜悦与欢欣，于诸善法中日夜随学而住。

451. ‘‘පුන චපරං, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා ඉති පටිසඤ්චික්ඛිතබ්බං – ‘සච්ඡිකතා නු ඛො මෙ විජ්ජා ච විමුත්ති චා’ති? සචෙ, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අසච්ඡිකතා ඛො මෙ විජ්ජා ච විමුත්ති චා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා විජ්ජාය විමුත්තියා සච්ඡිකිරියාය වායමිතබ්බං. සචෙ පන, සාරිපුත්ත, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘සච්ඡිකතා ඛො මෙ විජ්ජා ච විමුත්ති චා’ති, තෙන, සාරිපුත්ත, භික්ඛුනා තෙනෙව පීතිපාමොජ්ජෙන විහාතබ්බං අහොරත්තානුසික්ඛිනා කුසලෙසු ධම්මෙසු.

451. 再者，舍利弗，比丘应如是省察：“我已亲证阿罗汉道与阿罗汉果否？”舍利弗，若比丘省察时如是知：“我尚未亲证阿罗汉道与阿罗汉果”，舍利弗，彼比丘即应为亲证阿罗汉道与阿罗汉果而努力。然而，舍利弗，若比丘省察时如是知：“我已亲证阿罗汉道与阿罗汉果”，舍利弗，彼比丘即应以那喜悦与欢欣，于诸善法中日夜随学而住。

452. ‘‘යෙ හි කෙචි, සාරිපුත්ත, අතීතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා පිණ්ඩපාතං පරිසොධෙසුං, සබ්බෙ තෙ එවමෙව පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා පිණ්ඩපාතං පරිසොධෙසුං. යෙපි හි කෙචි, සාරිපුත්ත, අනාගතමද්ධානං සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා පිණ්ඩපාතං පරිසොධෙස්සන්ති, සබ්බෙ තෙ එවමෙව පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා පිණ්ඩපාතං පරිසොධෙස්සන්ති. යෙපි හි කෙචි, සාරිපුත්ත, එතරහි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා පිණ්ඩපාතං පරිසොධෙන්ති, සබ්බෙ තෙ එවමෙව පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා පිණ්ඩපාතං පරිසොධෙන්ති. තස්මාතිහ, සාරිපුත්ත, ‘පච්චවෙක්ඛිත්වා පච්චවෙක්ඛිත්වා පිණ්ඩපාතං පරිසොධෙස්සාමා’ති – එවඤ්හි වො, සාරිපුත්ත, සික්ඛිතබ්බ’’න්ති.

452. “舍利弗，过去任何沙门或婆罗门，皆是如此反复省察后，方清净其施食。舍利弗，未来任何沙门或婆罗门，亦将如此反复省察后，方清净其施食。舍利弗，现在任何沙门或婆罗门，亦皆如此反复省察后，方清净其施食。是故，舍利弗，于此，你们当如是学：‘我等将反复省察而清净施食。’”

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说此语。具寿舍利弗心生欢喜，欣悦世尊所说。

පිණ්ඩපාතපාරිසුද්ධිසුත්තං නිට්ඨිතං නවමං.

《施食清净经》第九，终。

10. ඉන්ද්‍රියභාවනාසුත්තං

10. 根修习经

453. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා ගජඞ්ගලායං විහරති සුවෙළුවනෙ. අථ ඛො උත්තරො මාණවො පාරාසිවියන්තෙවාසී යෙන භගවා [Pg.348] තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො උත්තරං මාණවං පාරාසිවියන්තෙවාසිං භගවා එතදවොච – ‘‘දෙසෙති, උත්තර, පාරාසිවියො බ්‍රාහ්මණො සාවකානං ඉන්ද්‍රියභාවන’’න්ති? ‘‘දෙසෙති, භො ගොතම, පාරාසිවියො බ්‍රාහ්මණො සාවකානං ඉන්ද්‍රියභාවන’’න්ති. ‘‘යථා කථං පන, උත්තර, දෙසෙති පාරාසිවියො බ්‍රාහ්මණො සාවකානං ඉන්ද්‍රියභාවන’’න්ති? ‘‘ඉධ, භො ගොතම, චක්ඛුනා රූපං න පස්සති, සොතෙන සද්දං න සුණාති – එවං ඛො, භො ගොතම, දෙසෙති පාරාසිවියො බ්‍රාහ්මණො සාවකානං ඉන්ද්‍රියභාවන’’න්ති. ‘‘එවං සන්තෙ ඛො, උත්තර, අන්ධො භාවිතින්ද්‍රියො භවිස්සති, බධිරො භාවිතින්ද්‍රියො භවිස්සති; යථා පාරාසිවියස්ස බ්‍රාහ්මණස්ස වචනං. අන්ධො හි, උත්තර, චක්ඛුනා රූපං න පස්සති, බධිරො සොතෙන සද්දං න සුණාතී’’ති. එවං වුත්තෙ, උත්තරො මාණවො පාරාසිවියන්තෙවාසී තුණ්හීභූතො මඞ්කුභූතො පත්තක්ඛන්ධො අධොමුඛො පජ්ඣායන්තො අප්පටිභානො නිසීදි.

453. 如是我闻。一时，世尊住于伽阇伽罗(Gajaṅgalā)的善竹林(Suveḷuvana)。尔时，波罗尸利耶(Pārāsiviya)婆罗门的弟子，青年优多罗(Uttara)前往拜见世尊。抵达后，与世尊相互问候，交换了令人欢喜、值得忆念的言语，然后坐于一旁。世尊对坐于一旁的波罗尸利耶婆罗门的弟子，青年优多罗说：“优多罗，波罗尸利耶婆罗门是否为弟子们说示修习诸根？”“尊者乔达摩，波罗尸利耶婆罗门确实为弟子们说示修习诸根。”“优多罗，波罗尸利耶婆罗门是如何为弟子们说示修习诸根的呢？”“尊者乔达摩，于此，以眼不见色，以耳不闻声——尊者乔达摩，波罗尸利耶婆罗门就是这样为弟子们说示修习诸根的。”“优多罗，若是这样，依波罗尸利耶婆罗门之言，则盲者将成为已修习诸根者，聋者亦将成为已修习诸根者。优多罗，盲者确实以眼不见色，聋者确实以耳不闻声。”如是说已，波罗尸利耶婆罗门的弟子，青年优多罗默然、羞愧、垂肩、低头、沮丧，无言以对而坐。

අථ ඛො භගවා උත්තරං මාණවං පාරාසිවියන්තෙවාසිං තුණ්හීභූතං මඞ්කුභූතං පත්තක්ඛන්ධං අධොමුඛං පජ්ඣායන්තං අප්පටිභානං විදිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘අඤ්ඤථා ඛො, ආනන්ද, දෙසෙති පාරාසිවියො බ්‍රාහ්මණො සාවකානං ඉන්ද්‍රියභාවනං, අඤ්ඤථා ච පනානන්ද, අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරා ඉන්ද්‍රියභාවනා හොතී’’ති. ‘‘එතස්ස, භගවා, කාලො; එතස්ස, සුගත, කාලො යං භගවා අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරං ඉන්ද්‍රියභාවනං දෙසෙය්‍ය. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති. ‘‘තෙනහානන්ද, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

那时，世尊见婆罗门波罗尸利耶（Pārāsiviya）的弟子青年邬多罗（Uttara）沉默、羞愧、垂肩、低头、忧愁、无言以对，便对具寿阿难说：“阿难，婆罗门波罗尸利耶以一种方式教导弟子们修习诸根，而在圣者的律中，无上的修习诸根是另一种方式。”“世尊，现在正是时候！善逝，现在正是时候！愿世尊宣说圣者的律中无上的修习诸根。比丘们听闻世尊所说后，必将受持。”“那么，阿难，你且谛听，善加作意，我当为说。”具寿阿难回答世尊：“是的，大德。”世尊于是说：

454. ‘‘කථඤ්චානන්ද, අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරා ඉන්ද්‍රියභාවනා හොති? ඉධානන්ද, භික්ඛුනො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා උප්පජ්ජති මනාපං, උප්පජ්ජති අමනාපං, උප්පජ්ජති මනාපාමනාපං. සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නං ඛො මෙ ඉදං මනාපං, උප්පන්නං අමනාපං, උප්පන්නං මනාපාමනාපං. තඤ්ච ඛො සඞ්ඛතං ඔළාරිකං පටිච්චසමුප්පන්නං. එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං – උපෙක්ඛා’ති. තස්ස තං උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති; උපෙක්ඛා සණ්ඨාති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, චක්ඛුමා පුරිසො උම්මීලෙත්වා වා නිමීලෙය්‍ය, නිමීලෙත්වා වා උම්මීලෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යස්ස කස්සචි එවංසීඝං එවංතුවටං [Pg.349] එවංඅප්පකසිරෙන උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති, උපෙක්ඛා සණ්ඨාති – අයං වුච්චතානන්ද, අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරා ඉන්ද්‍රියභාවනා චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රූපෙසු.

454. “阿难，在圣者的律中，无上的修习诸根是怎样的呢？阿难，于此，比丘以眼见色时，生起喜爱，生起厌恶，生起喜爱与厌恶。他如是了知：“我已生起此喜爱，已生起此厌恶，已生起此喜爱与厌恶。而此实是有为的、粗大的、缘所生的。此是寂静，此是殊胜，即是舍。”于是，他那已生起的喜爱、已生起的厌恶、已生起的喜爱与厌恶便息灭了，而舍得以安住。譬如，阿难，有眼之人，或睁眼或闭眼，或闭眼或睁眼；正是如此，阿难，对任何人而言，已生起的喜爱、已生起的厌恶、已生起的喜爱与厌恶，就是如此迅速、如此快速、如此不费力地息灭，而舍得以安住——阿难，在圣者的律中，对眼所识之色，这便称为无上的修习诸根。”

455. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො සොතෙන සද්දං සුත්වා උප්පජ්ජති මනාපං, උප්පජ්ජති අමනාපං, උප්පජ්ජති මනාපාමනාපං. සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නං ඛො මෙ ඉදං මනාපං, උප්පන්නං අමනාපං, උප්පන්නං මනාපාමනාපං. තඤ්ච ඛො සඞ්ඛතං ඔළාරිකං පටිච්චසමුප්පන්නං. එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං – උපෙක්ඛා’ති. තස්ස තං උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති; උපෙක්ඛා සණ්ඨාති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, බලවා පුරිසො අප්පකසිරෙනෙව අච්ඡරං පහරෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යස්ස කස්සචි එවංසීඝං එවංතුවටං එවංඅප්පකසිරෙන උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති, උපෙක්ඛා සණ්ඨාති – අයං වුච්චතානන්ද, අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරා ඉන්ද්‍රියභාවනා සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු සද්දෙසු.

455. 再者，阿难，比丘以耳闻声，生起可意、不可意、可意不可意。他如是了知：“我已生起此可意、不可意、可意不可意。而此乃有为、粗大、缘生。此是寂静，此是殊胜，即是舍。”他那已生起的可意、不可意、可意不可意便止息，舍得以安住。阿难，譬如强壮之人，毫不费力即能弹指；正是如此，阿难，如此迅速、如此快速、如此毫不费力地，已生起的可意、不可意、可意不可意即止息，舍得以安住——阿难，于耳识所识之声，此在圣者之律中被称为无上根修习。

456. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා උප්පජ්ජති මනාපං, උප්පජ්ජති අමනාපං, උප්පජ්ජති මනාපාමනාපං. සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නං ඛො මෙ ඉදං මනාපං, උප්පන්නං අමනාපං, උප්පන්නං මනාපාමනාපං. තඤ්ච ඛො සඞ්ඛතං ඔළාරිකං පටිච්චසමුප්පන්නං. එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං – උපෙක්ඛා’ති. තස්ස තං උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති; උපෙක්ඛා සණ්ඨාති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, ඊසකංපොණෙ පදුමපලාසෙ උදකඵුසිතානි පවත්තන්ති, න සණ්ඨන්ති; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යස්ස කස්සචි එවංසීඝං එවංතුවටං එවංඅප්පකසිරෙන උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති, උපෙක්ඛා සණ්ඨාති – අයං වුච්චතානන්ද, අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරා ඉන්ද්‍රියභාවනා ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ගන්ධෙසු.

456. 再者，阿难，比丘以鼻嗅香，生起可意、不可意、可意不可意。他如是了知：“我已生起此可意、不可意、可意不可意。而此乃有为、粗大、缘生。此是寂静，此是殊胜，即是舍。”他那已生起的可意、不可意、可意不可意便止息，舍得以安住。阿难，譬如在微倾的莲叶上，水珠滚落而不停留；正是如此，阿难，任何人的已生起的可意、不可意、可意不可意，都如此迅速、如此快速、如此毫不费力地止息，舍得以安住——阿难，于鼻识所识之香，此在圣者之律中被称为无上根修习。

457. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො ජිව්හාය රසං සායිත්වා උප්පජ්ජති මනාපං, උප්පජ්ජති අමනාපං, උප්පජ්ජති මනාපාමනාපං. සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නං ඛො මෙ ඉදං මනාපං, උප්පන්නං අමනාපං, උප්පන්නං මනාපාමනාපං. තඤ්ච ඛො සඞ්ඛතං ඔළාරිකං පටිච්චසමුප්පන්නං. එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං – උපෙක්ඛා’ති. තස්ස තං උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති; උපෙක්ඛා සණ්ඨාති[Pg.350]. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, බලවා පුරිසො ජිව්හග්ගෙ ඛෙළපිණ්ඩං සංයූහිත්වා අප්පකසිරෙන වමෙය්‍ය ; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යස්ස කස්සචි එවංසීඝං එවංතුවටං එවංඅප්පකසිරෙන උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති, උපෙක්ඛා සණ්ඨාති – අයං වුච්චතානන්ද, අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරා ඉන්ද්‍රියභාවනා ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු රසෙසු.

457. 再者，阿难，比丘以舌尝味时，生起可意、不可意，或可意不可意。他如此了知：“于我，这可意已生起，不可意已生起，可意不可意已生起。而此实为有为、粗重、缘生。然，此是寂静，此是殊胜，即是舍。”他那已生起的可意、不可意、可意不可意都息灭了，舍得以安住。譬如，阿难，强壮的男子于舌尖聚集唾沫，能毫不费力地吐出。正是如此，阿难，对任何人，其已生起的可意、不可意、可意不可意，能如此迅速、如此迅捷、如此毫不费力地息灭，舍得以安住——阿难，在圣者之律中，这被称为于舌识所识之味境的无上根修习。

458. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා උප්පජ්ජති මනාපං, උප්පජ්ජති අමනාපං, උප්පජ්ජති මනාපාමනාපං. සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නං ඛො මෙ ඉදං මනාපං, උප්පන්නං අමනාපං, උප්පන්නං මනාපාමනාපං. තඤ්ච ඛො සඞ්ඛතං ඔළාරිකං පටිච්චසමුප්පන්නං. එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං – උපෙක්ඛා’ති. තස්ස තං උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති; උපෙක්ඛා සණ්ඨාති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යස්ස කස්සචි එවංසීඝං එවංතුවටං එවංඅප්පකසිරෙන උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති, උපෙක්ඛා සණ්ඨාති – අයං වුච්චතානන්ද, අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරා ඉන්ද්‍රියභාවනා කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ඵොට්ඨබ්බෙසු.

458. 再者，阿难，比丘以身触及所触后，生起适意，生起不适意，生起适意与不适意。他如此了知：“于我，此适意已生起，不适意已生起，适意与不适意已生起。而此实乃有为、粗重、缘生。此是寂静，此是殊胜，即是舍。”他那已生起的适意、已生起的不适意、已生起的适意与不适意即息灭，舍得以安住。阿难，譬如强壮之人伸开已屈之臂，或屈曲已伸之臂；阿难，正是如此，任何人如此迅速、如此快速、如此不费力地，已生起的适意、已生起的不适意、已生起的适意与不适意即息灭，舍得以安住——阿难，在圣者之律中，对于身所识知的所触，此被称为无上之根修习。

459. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය උප්පජ්ජති මනාපං, උප්පජ්ජති අමනාපං, උප්පජ්ජති මනාපාමනාපං. සො එවං පජානාති – ‘උප්පන්නං ඛො මෙ ඉදං මනාපං, උප්පන්නං අමනාපං, උප්පන්නං මනාපාමනාපං. තඤ්ච ඛො සඞ්ඛතං ඔළාරිකං පටිච්චසමුප්පන්නං. එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං – උපෙක්ඛා’ති. තස්ස තං උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති; උපෙක්ඛා සණ්ඨාති. සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, බලවා පුරිසො දිවසංසන්තත්තෙ අයොකටාහෙ ද්වෙ වා තීණි වා උදකඵුසිතානි නිපාතෙය්‍ය. දන්ධො, ආනන්ද, උදකඵුසිතානං නිපාතො, අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, යස්ස කස්සචි එවංසීඝං එවංතුවටං එවංඅප්පකසිරෙන උප්පන්නං මනාපං උප්පන්නං අමනාපං උප්පන්නං මනාපාමනාපං නිරුජ්ඣති, උපෙක්ඛා සණ්ඨාති – අයං වුච්චතානන්ද, අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරා ඉන්ද්‍රියභාවනා මනොවිඤ්ඤෙය්‍යෙසු ධම්මෙසු. එවං ඛො, ආනන්ද, අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරා ඉන්ද්‍රියභාවනා හොති.

459. “再者，阿难，比丘以意了知法时，生起可喜，生起不可喜，生起可喜与不可喜。他如是了知：‘我这可喜已生起，不可喜已生起，可喜与不可喜已生起。而此是有为的、粗大的、缘起的。此是寂静，此是殊胜，即是舍。’他那已生起的可喜、不可喜、可喜与不可喜便熄灭了，舍得以安住。阿难，譬如一个强壮的人，在整日烧得灼热的铁盘上滴下两三滴水。阿难，水滴的落下是缓慢的，但它很快就会耗尽、干涸。正是这样，阿难，任何人若能如此迅速、快捷、不费力地使已生起的可喜、不可喜、可喜与不可喜熄灭，舍得以安住——阿难，在圣者的律(vinaya)中，这被称为于意所识之法上的无上根修习。阿难，在圣者的律中，无上的根修习便是如此。”

460. ‘‘කථඤ්චානන්ද, සෙඛො හොති පාටිපදො? ඉධානන්ද, භික්ඛුනො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා උප්පජ්ජති මනාපං, උප්පජ්ජති අමනාපං, උප්පජ්ජති මනාපාමනාපං. සො [Pg.351] තෙන උප්පන්නෙන මනාපෙන උප්පන්නෙන අමනාපෙන උප්පන්නෙන මනාපාමනාපෙන අට්ටීයති හරායති ජිගුච්ඡති. සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා…, ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය උප්පජ්ජති මනාපං, උප්පජ්ජති අමනාපං, උප්පජ්ජති මනාපාමනාපං. සො තෙන උප්පන්නෙන මනාපෙන උප්පන්නෙන අමනාපෙන උප්පන්නෙන මනාපාමනාපෙන අට්ටීයති හරායති ජිගුච්ඡති. එවං ඛො, ආනන්ද, සෙඛො හොති පාටිපදො.

460. “阿难，怎样是有学行道者(sekho pāṭipado)呢？阿难，于此，比丘以眼见色后，生起可喜，生起不可喜，生起可喜与不可喜。他对那已生起的可喜、不可喜、可喜与不可喜，感到苦恼、羞耻、厌恶。以耳听声后……以鼻嗅香后……以舌尝味后……以身触所触后……以意了知法后，生起可喜，生起不可喜，生起可喜与不可喜。他对那已生起的可喜、不可喜、可喜与不可喜，感到苦恼、羞耻、厌恶。阿难，有学行道者便是如此。”

461. ‘‘කථඤ්චානන්ද, අරියො හොති භාවිතින්ද්‍රියො? ඉධානන්ද, භික්ඛුනො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා උප්පජ්ජති මනාපං, උප්පජ්ජති අමනාපං, උප්පජ්ජති මනාපාමනාපං. සො සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘පටිකූලෙ අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’න්ති, අප්පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘අප්පටිකූලෙ පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’න්ති, පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’න්ති, අප්පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘අප්පටිකූලෙ ච පටිකූලෙ ච පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’න්ති, පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘පටිකූලඤ්ච අප්පටිකූලඤ්ච තදුභයං අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරෙය්‍යං සතො සම්පජානො’ති, උපෙක්ඛකො තත්ථ විහරති සතො සම්පජානො.

461. “阿难，圣者如何是已修习诸根者？阿难，于此，比丘以眼见色后，生起可喜，生起不可喜，生起可喜与不可喜。他若希望：‘我当于可厌者，住于不可厌想’，他即于彼住于不可厌想。若希望：‘我当于不可厌者，住于可厌想’，他即于彼住于可厌想。若希望：‘我当于可厌与不可厌者，住于不可厌想’，他即于彼住于不可厌想。若希望：‘我当于不可厌与可厌者，住于可厌想’，他即于彼住于可厌想。若希望：‘我当避开可厌与不可厌此二者，作为舍者，具念、正知而住’，他即于彼作为舍者，具念、正知而住。”

462. ‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, භික්ඛුනො සොතෙන සද්දං සුත්වා…පෙ… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය උප්පජ්ජති මනාපං, උප්පජ්ජති අමනාපං, උප්පජ්ජති මනාපාමනාපං. සො සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘පටිකූලෙ අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’න්ති, අප්පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘අප්පටිකූලෙ පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’න්ති, පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලෙ ච අප්පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’න්ති, අප්පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘අප්පටිකූලෙ ච පටිකූලෙ ච පටිකූලසඤ්ඤී විහරෙය්‍ය’න්ති, පටිකූලසඤ්ඤී තත්ථ විහරති. සචෙ ආකඞ්ඛති – ‘පටිකූලඤ්ච අප්පටිකූලඤ්ච තදුභයම්පි අභිනිවජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරෙය්‍යං සතො සම්පජානො’ති, උපෙක්ඛකො තත්ථ විහරති සතො සම්පජානො. එවං ඛො, ආනන්ද, අරියො හොති භාවිතින්ද්‍රියො.

462. 再者，阿难，比丘以耳听声……以鼻嗅香……以舌尝味……以身触所触……以意知法后，生起可意，生起不可意，生起可意不可意。若彼希望：“于厌逆者，我当住于不厌逆想”，则于彼住于不厌逆想。若彼希望：“于不厌逆者，我当住于厌逆想”，则于彼住于厌逆想。若彼希望：“于厌逆者及不厌逆者，我当住于不厌逆想”，则于彼住于不厌逆想。若彼希望：“于不厌逆者及厌逆者，我当住于厌逆想”，则于彼住于厌逆想。若彼希望：“回避此厌逆与不厌逆二者，我当住于舍，具念、正知”，则于彼住于舍，具念、正知。阿难，如是，圣者即是诸根已修习者。

463. ‘‘ඉති [Pg.352] ඛො, ආනන්ද, දෙසිතා මයා අරියස්ස විනයෙ අනුත්තරා ඉන්ද්‍රියභාවනා, දෙසිතො සෙඛො පාටිපදො, දෙසිතො අරියො භාවිතින්ද්‍රියො. යං ඛො, ආනන්ද, සත්ථාරා කරණීයං සාවකානං හිතෙසිනා අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය, කතං වො තං මයා. එතානි, ආනන්ද, රුක්ඛමූලානි, එතානි සුඤ්ඤාගාරානි, ඣායථානන්ද, මා පමාදත්ථ, මා පච්ඡා විප්පටිසාරිනො අහුවත්ථ. අයං වො අම්හාකං අනුසාසනී’’ති.

463. 阿难，如是，我已于圣律中开示了无上诸根修习，开示了行道之有学，开示了诸根已修习之圣者。阿难，寻求弟子们利益、具怜悯心的导师，出于怜悯所应做之事，我已为你们做了。阿难，这些是树下，这些是空寂处。阿难，你们当禅修，不要放逸，莫要日后追悔。这是我们对你们的教诫。

ඉදමවොච භගවා. අත්තමනො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො භාසිතං අභිනන්දීති.

世尊说了此语。具寿阿难心生欢喜，随喜世尊所说。

ඉන්ද්‍රියභාවනාසුත්තං නිට්ඨිතං දසමං.

《诸根修习经》第十终。

සළායතනවග්ගො නිට්ඨිතො පඤ්චමො.

《六处品》第五终。

තස්සුද්දානං –

此品摄颂：

අනාථපිණ්ඩිකො ඡන්නො, පුණ්ණො නන්දකරාහුලා;

ඡඡක්කං සළායතනිකං, නගරවින්දෙය්‍යසුද්ධිකා;

ඉන්ද්‍රියභාවනා චාපි, වග්ගො ඔවාදපඤ්චමොති.

给孤独、阐陀、富楼那、南达咖、罗睺罗；六六、六处、城邑、清净；以及诸根修习，此为教诫第五品。

ඉදං වග්ගානමුද්දානං –

此为诸品之摄颂——

දෙවදහොනුපදො ච, සුඤ්ඤතො ච විභඞ්ගකො;

සළායතනොති වග්ගා, උපරිපණ්ණාසකෙ ඨිතාති.

天臂、无间、空、分别、六处品，立于后五十。

උපරිපණ්ණාසකං සමත්තං.

后五十经究竟。

තීහි පණ්ණාසකෙහි පටිමණ්ඩිතො සකලො

全部由三五十经庄严之

මජ්ඣිමනිකායො සමත්තො.

《中部》究竟。