နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

Homage to the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.

မဇ္ဈိမနိကာယေ

The Middle Length Discourses

ဥပရိပဏ္ဏာသပါဠိ

The Final Fifty Discourses

၁. ဒေဝဒဟဝဂ္ဂေါ

1. The Chapter at Devadaha

၁. ဒေဝဒဟသုတ္တံ

1. The Discourse at Devadaha

၁. ဧဝံ [Pg.1] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ဒေဝဒဟံ နာမ သကျာနံ နိဂမော. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတု. ဣတိ ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝါ, နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ, အာယတိံ အနဝဿဝေါ; အာယတိံ အနဝဿဝါ ကမ္မက္ခယော; ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော; ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော; ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝံဝါဒိနော, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာ.

1. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling among the Sakyans in a market town of the Sakyans named Devadaha. There, the Blessed One addressed the monks: “Monks!” “Venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “Monks, there are some ascetics and brahmins who have such a saying and such a view: ‘Whatever this individual person experiences—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—all that is due to a cause made in the past. Thus, by exhausting old kamma through asceticism, and by not making new kamma, there will be no inflow in the future. With no inflow in the future, there is the destruction of kamma. With the destruction of kamma, there is the destruction of suffering. With the destruction of suffering, there is the destruction of feeling. With the destruction of feeling, all suffering will be worn out.’ Monks, the Nigaṇṭhas speak in this way.

‘‘ဧဝံဝါဒါဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘သစ္စံ ကိရ တုမှေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတု. ဣတိ ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝါ, နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ, အာယတိံ အနဝဿဝေါ; အာယတိံ အနဝဿဝါ ကမ္မက္ခယော; ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော; ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော; ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီ’တိ? တေ စ မေ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာ ဧဝံ ပုဋ္ဌာ ‘အာမာ’တိ ပဋိဇာနန္တိ.

“Monks, I approach those Nigaṇṭhas who speak in this way and I say to them: ‘Is it true, friends Nigaṇṭhas, as is said, that you have such a saying and such a view: “Whatever this individual person experiences—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—all that is due to a cause made in the past. Thus, by exhausting old kamma through asceticism, and by not making new kamma, there will be no inflow in the future. With no inflow in the future, there is the destruction of kamma. With the destruction of kamma, there is the destruction of suffering. With the destruction of suffering, there is the destruction of feeling. With the destruction of feeling, all suffering will be worn out”?’ And those Nigaṇṭhas, monks, on being asked thus by me, acknowledge it, saying, ‘Yes.’”

‘‘တျာဟံ [Pg.2] ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ကိံ ပန တုမှေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ဇာနာထ – အဟုဝမှေဝ မယံ ပုဗ္ဗေ, န နာဟုဝမှာ’တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’.

“I say to them thus: ‘But, friends Nigaṇṭhas, do you know: “We certainly existed in the past; it is not that we did not exist”?’ ‘No, indeed, friend.’”

‘‘‘ကိံ ပန တုမှေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ဇာနာထ – အကရမှေဝ မယံ ပုဗ္ဗေ ပါပကမ္မံ, န နာကရမှာ’တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’.

“‘But, friends Nigaṇṭhas, do you know: “We certainly did evil kamma in the past; it is not that we did not do it”?’ ‘No, indeed, friend.’”

‘‘‘ကိံ ပန တုမှေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ဇာနာထ – ဧဝရူပံ ဝါ ဧဝရူပံ ဝါ ပါပကမ္မံ အကရမှာ’တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’.

“‘But, friends Nigaṇṭhas, do you know: “We did such and such an evil kamma”?’ ‘No, indeed, friend.’”

‘‘‘ကိံ ပန တုမှေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ဇာနာထ – ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ, ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇီရေတဗ္ဗံ, ဧတ္တကမှိ ဝါ ဒုက္ခေ နိဇ္ဇိဏ္ဏေ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီ’တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’.

“‘But, friends Nigaṇṭhas, do you know: “This much suffering has been worn out, this much suffering is to be worn out, and when this much suffering is worn out, all suffering will be worn out”?’ ‘No, indeed, friend.’”

‘‘‘ကိံ ပန တုမှေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ဇာနာထ – ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’.

“‘But, friends Nigaṇṭhas, do you know the abandoning of unwholesome states and the undertaking of wholesome states in this very life?’ ‘No, indeed, friend.’”

၂. ‘‘ဣတိ ကိရ တုမှေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, န ဇာနာထ – အဟုဝမှေဝ မယံ ပုဗ္ဗေ, န နာဟုဝမှာတိ, န ဇာနာထ – အကရမှေဝ မယံ ပုဗ္ဗေ ပါပကမ္မံ, န နာကရမှာတိ, န ဇာနာထ – ဧဝရူပံ ဝါ ဧဝရူပံ ဝါ ပါပကမ္မံ အကရမှာတိ, န ဇာနာထ – ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ, ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇီရေတဗ္ဗံ, ဧတ္တကမှိ ဝါ ဒုက္ခေ နိဇ္ဇိဏ္ဏေ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီတိ, န ဇာနာထ – ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒံ; ဧဝံ သန္တေ အာယသ္မန္တာနံ နိဂဏ္ဌာနံ န ကလ္လမဿ ဝေယျာကရဏာယ – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတု. ဣတိ ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝါ, နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ, အာယတိံ အနဝဿဝေါ; အာယတိံ အနဝဿဝါ ကမ္မက္ခယော; ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော; ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော; ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီ’’တိ.

2. “So it seems, friends Nigaṇṭhas, you do not know: ‘We certainly existed in the past; it is not that we did not exist.’ You do not know: ‘We certainly did evil kamma in the past; it is not that we did not do it.’ You do not know: ‘We did such and such an evil kamma.’ You do not know: ‘This much suffering has been worn out, this much suffering is to be worn out, and when this much suffering is worn out, all suffering will be worn out.’ You do not know the abandoning of unwholesome states and the undertaking of wholesome states in this very life. This being the case, it would not be proper for the venerable Nigaṇṭhas to declare: ‘Whatever this individual person experiences—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—all that is due to a cause made in the past. Thus, by exhausting old kamma through asceticism, and by not making new kamma, there will be no inflow in the future. With no inflow in the future, there is the destruction of kamma. With the destruction of kamma, there is the destruction of suffering. With the destruction of suffering, there is the destruction of feeling. With the destruction of feeling, all suffering will be worn out.’”

‘‘သစေ ပန တုမှေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ဇာနေယျာထ – အဟုဝမှေဝ မယံ ပုဗ္ဗေ, န နာဟုဝမှာတိ, ဇာနေယျာထ – အကရမှေဝ မယံ ပုဗ္ဗေ ပါပကမ္မံ, န နာကရမှာတိ, ဇာနေယျာထ – ဧဝရူပံ ဝါ ဧဝရူပံ ဝါ ပါပကမ္မံ အကရမှာတိ, ဇာနေယျာထ – ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ, ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇီရေတဗ္ဗံ, ဧတ္တကမှိ ဝါ ဒုက္ခေ နိဇ္ဇိဏ္ဏေ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီတိ, ဇာနေယျာထ – ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ [Pg.3] ဥပသမ္ပဒံ; ဧဝံ သန္တေ အာယသ္မန္တာနံ နိဂဏ္ဌာနံ ကလ္လမဿ ဝေယျာကရဏာယ – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတု. ဣတိ ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝါ, နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ, အာယတိံ အနဝဿဝေါ; အာယတိံ အနဝဿဝါ ကမ္မက္ခယော; ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော; ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော; ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီ’’တိ.

“But if, friends Nigaṇṭhas, you were to know: ‘We certainly existed in the past; it is not that we did not exist’; if you were to know: ‘We certainly did evil kamma in the past; it is not that we did not do it’; if you were to know: ‘We did such and such an evil kamma’; if you were to know: ‘This much suffering has been worn out, this much suffering is to be worn out, and when this much suffering is worn out, all suffering will be worn out’; and if you were to know the abandoning of unwholesome states and the undertaking of wholesome states in this very life—this being the case, it would be proper for the venerable Nigaṇṭhas to declare: ‘Whatever this individual person experiences—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—all that is due to a cause made in the past. Thus, by exhausting old kamma through asceticism, and by not making new kamma, there will be no inflow in the future. With no inflow in the future, there is the destruction of kamma. With the destruction of kamma, there is the destruction of suffering. With the destruction of suffering, there is the destruction of feeling. With the destruction of feeling, all suffering will be worn out.’”

၃. ‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ပုရိသော သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ အဿ သဝိသေန ဂါဠှူပလေပနေန ; သော သလ္လဿပိ ဝေဓနဟေတု ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေယျ. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော သတ္ထေန ဝဏမုခံ ပရိကန္တေယျ; သော သတ္ထေနပိ ဝဏမုခဿ ပရိကန္တနဟေတု ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေယျ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဧသနိယာ သလ္လံ ဧသေယျ; သော ဧသနိယာပိ သလ္လဿ ဧသနာဟေတု ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေယျ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော သလ္လံ အဗ္ဗုဟေယျ ; သော သလ္လဿပိ အဗ္ဗုဟနဟေတု ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေယျ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော အဂဒင်္ဂါရံ ဝဏမုခေ ဩဒဟေယျ; သော အဂဒင်္ဂါရဿပိ ဝဏမုခေ ဩဒဟနဟေတု ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေယျ. သော အပရေန သမယေန ရူဠှေန ဝဏေန သဉ္ဆဝိနာ အရောဂေါ အဿ သုခီ သေရီ သယံဝသီ ယေန ကာမင်္ဂမော. တဿ ဧဝမဿ – အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ အဟောသိံ သဝိသေန ဂါဠှူပလေပနေန. သောဟံ သလ္လဿပိ ဝေဓနဟေတု ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယိံ. တဿ မေ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌပေသုံ. တဿ မေ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော သတ္ထေန ဝဏမုခံ ပရိကန္တိ; သောဟံ သတ္ထေနပိ ဝဏမုခဿ ပရိကန္တနဟေတု ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယိံ. တဿ မေ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဧသနိယာ သလ္လံ ဧသိ; သော အဟံ ဧသနိယာပိ သလ္လဿ ဧသနာဟေတု ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယိံ. တဿ မေ သော ဘိသက္ကော [Pg.4] သလ္လကတ္တော သလ္လံ အဗ္ဗုဟိ ; သောဟံ သလ္လဿပိ အဗ္ဗုဟနဟေတု ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယိံ. တဿ မေ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော အဂဒင်္ဂါရံ ဝဏမုခေ ဩဒဟိ; သောဟံ အဂဒင်္ဂါရဿပိ ဝဏမုခေ ဩဒဟနဟေတု ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယိံ. သောမှိ ဧတရဟိ ရူဠှေန ဝဏေန သဉ္ဆဝိနာ အရောဂေါ သုခီ သေရီ သယံဝသီ ယေန ကာမင်္ဂမော’’တိ.

3. Just as, friends Nigaṇṭhas, a man might be pierced by an arrow, poisoned and thickly smeared; he would feel painful, sharp, and bitter feelings on account of the piercing of the arrow. His friends, companions, kinsmen, and relatives would have a physician, a surgeon, attend to him. That physician and surgeon would cut the opening of the wound with a knife; on account of the cutting of the opening of the wound with the knife, he would feel painful, sharp, and bitter feelings. That physician and surgeon would search for the arrow with a probe; on account of searching for the arrow with the probe, he would feel painful, sharp, and bitter feelings. That physician and surgeon would extract the arrow; on account of the extraction of the arrow, he would feel painful, sharp, and bitter feelings. That physician and surgeon would apply a medicinal ash to the opening of the wound; on account of the application of the medicinal ash to the opening of the wound, he would feel painful, sharp, and bitter feelings. At a later time, with the wound healed and the skin restored, he would be without illness, happy, free, his own master, and able to go wherever he wishes. It would occur to him: ‘Formerly, I was pierced by an arrow, poisoned and thickly smeared. On account of the piercing of the arrow, I felt painful, sharp, and bitter feelings. My friends, companions, kinsmen, and relatives had a physician, a surgeon, attend to me. That physician and surgeon cut the opening of the wound with a knife; on account of the cutting of the opening of the wound with the knife, I felt painful, sharp, and bitter feelings. That physician and surgeon searched for the arrow with a probe; on account of searching for the arrow with the probe, I felt painful, sharp, and bitter feelings. That physician and surgeon extracted the arrow; on account of the extraction of the arrow, I felt painful, sharp, and bitter feelings. That physician and surgeon applied a medicinal ash to the opening of the wound; on account of the application of the medicinal ash to the opening of the wound, I felt painful, sharp, and bitter feelings. Now I am, with the wound healed and the skin restored, without illness, happy, free, my own master, and able to go wherever I wish.’”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, သစေ တုမှေ ဇာနေယျာထ – အဟုဝမှေဝ မယံ ပုဗ္ဗေ, န နာဟုဝမှာတိ, ဇာနေယျာထ – အကရမှေဝ မယံ ပုဗ္ဗေ ပါပကမ္မံ, န နာကရမှာတိ, ဇာနေယျာထ – ဧဝရူပံ ဝါ ဧဝရူပံ ဝါ ပါပကမ္မံ အကရမှာတိ, ဇာနေယျာထ – ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ, ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇီရေတဗ္ဗံ, ဧတ္တကမှိ ဝါ ဒုက္ခေ နိဇ္ဇိဏ္ဏေ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီတိ, ဇာနေယျာထ – ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒံ; ဧဝံ သန္တေ အာယသ္မန္တာနံ နိဂဏ္ဌာနံ ကလ္လမဿ ဝေယျာကရဏာယ – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတု. ဣတိ ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝါ, နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ, အာယတိံ အနဝဿဝေါ; အာယတိံ အနဝဿဝါ ကမ္မက္ခယော; ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော; ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော; ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီ’’တိ.

Just so, friends Nigaṇṭhas, if you were to know: ‘We indeed existed in the past; it is not that we did not exist’; if you were to know: ‘We indeed did evil kamma in the past; it is not that we did not do it’; if you were to know: ‘We did such and such evil kamma’; if you were to know: ‘This much suffering has been exhausted, this much suffering is to be exhausted, and when this much suffering has been exhausted, all suffering will have been exhausted’; and if you were to know the abandoning of unwholesome states and the undertaking of wholesome states in this very life; this being so, it would be fitting for you venerable Nigaṇṭhas to declare: ‘Whatever this individual person experiences, whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant, all that is due to past action. Thus, by the exhaustion of old kamma through austerity and by the non-doing of new kamma, there is no inflow in the future. From there being no inflow in the future, there is the destruction of kamma. From the destruction of kamma, there is the destruction of suffering. From the destruction of suffering, there is the destruction of feeling. From the destruction of feeling, all suffering will be exhausted.’”

‘‘ယသ္မာ စ ခေါ တုမှေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, န ဇာနာထ – အဟုဝမှေဝ မယံ ပုဗ္ဗေ, န နာဟုဝမှာတိ, န ဇာနာထ – အကရမှေဝ မယံ ပုဗ္ဗေ ပါပကမ္မံ, န နာကရမှာတိ, န ဇာနာထ – ဧဝရူပံ ဝါ ဧဝရူပံ ဝါ ပါပကမ္မံ အကရမှာတိ, န ဇာနာထ – ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ, ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇီရေတဗ္ဗံ, ဧတ္တကမှိ ဝါ ဒုက္ခေ နိဇ္ဇိဏ္ဏေ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီတိ, န ဇာနာထ – ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒံ; တသ္မာ အာယသ္မန္တာနံ နိဂဏ္ဌာနံ န ကလ္လမဿ ဝေယျာကရဏာယ – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတု. ဣတိ ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝါ, နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ, အာယတိံ အနဝဿဝေါ; အာယတိံ အနဝဿဝါ ကမ္မက္ခယော; ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော; ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော; ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီ’’တိ.

But because, friends Nigaṇṭhas, you do not know: ‘We indeed existed in the past; it is not that we did not exist’; you do not know: ‘We indeed did evil kamma in the past; it is not that we did not do it’; you do not know: ‘We did such and such evil kamma’; you do not know: ‘This much suffering has been exhausted, this much suffering is to be exhausted, and when this much suffering has been exhausted, all suffering will have been exhausted’; and you do not know the abandoning of unwholesome states and the undertaking of wholesome states in this very life; therefore, it is not fitting for you venerable Nigaṇṭhas to declare: ‘Whatever this individual person experiences, whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant, all that is due to past action. Thus, by the exhaustion of old kamma through austerity and by the non-doing of new kamma, there is no inflow in the future. From there being no inflow in the future, there is the destruction of kamma. From the destruction of kamma, there is the destruction of suffering. From the destruction of suffering, there is the destruction of feeling. From the destruction of feeling, all suffering will be exhausted.’”

၄. ‘‘ဧဝံ [Pg.5] ဝုတ္တေ, ဘိက္ခဝေ, တေ နိဂဏ္ဌာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘နိဂဏ္ဌော, အာဝုသော, နာဋပုတ္တော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ, အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ. စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ခေါ ဝေါ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ပုဗ္ဗေဝ ပါပကမ္မံ ကတံ, တံ ဣမာယ ကဋုကာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ နိဇ္ဇီရေထ, ယံ ပနေတ္ထ ဧတရဟိ ကာယေန သံဝုတာ ဝါစာယ သံဝုတာ မနသာ သံဝုတာ တံ အာယတိံ ပါပကမ္မဿ အကရဏံ. ဣတိ ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝါ, နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ, အာယတိံ အနဝဿဝေါ; အာယတိံ အနဝဿဝါ ကမ္မက္ခယော; ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော; ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော; ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ’’တိ.

4. “When this was said, Bhikkhus, those Nigaṇṭhas said this to me: ‘Friend, the Nigaṇṭha Nāṭaputta is all-knowing, all-seeing; he claims complete knowledge and vision, saying: “Whether I am walking or standing, sleeping or awake, knowledge and vision are constantly and continually present to me.” He speaks thus: “Friends Nigaṇṭhas, you have evil kamma that was done in the past. Exhaust it by this bitter, difficult practice. And that herein, at present, you are restrained by body, restrained by speech, and restrained by mind—that is the non-doing of evil kamma in the future. Thus, through austerity, there is an ending of old kamma; through the non-doing of new kamma, there is no influx in the future; from no influx in the future, there is the destruction of kamma; from the destruction of kamma, there is the destruction of suffering; from the destruction of suffering, there is the destruction of feeling; from the destruction of feeling, all suffering will be worn away.” And that is pleasing to us and we approve of it, and by that we are gratified.’”

၅. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေ နိဂဏ္ဌေ ဧတဒဝေါစံ – ‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ဓမ္မာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒွိဓာဝိပါကာ. ကတမေ ပဉ္စ? သဒ္ဓါ, ရုစိ, အနုဿဝေါ, အာကာရပရိဝိတက္ကော, ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ – ဣမေ ခေါ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ပဉ္စ ဓမ္မာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒွိဓာဝိပါကာ. တတြာယသ္မန္တာနံ နိဂဏ္ဌာနံ ကာ အတီတံသေ သတ္ထရိ သဒ္ဓါ, ကာ ရုစိ, ကော အနုဿဝေါ, ကော အာကာရပရိဝိတက္ကော, ကာ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တီ’တိ. ဧဝံဝါဒီ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌေသု န ကဉ္စိ သဟဓမ္မိကံ ဝါဒပဋိဟာရံ သမနုပဿာမိ.

5. “When this was said, Bhikkhus, I said this to those Nigaṇṭhas: ‘Friends Nigaṇṭhas, these five things have a twofold result in this very life. What five? Faith, liking, oral tradition, reflection on reasons, and approval of a view after pondering. These, friends Nigaṇṭhas, are the five things that have a twofold result in this very life. Therein, what is the venerable Nigaṇṭhas’ faith in your teacher concerning the past? What is your liking? What is your oral tradition? What is your reflection on reasons? What is your approval of a view after pondering?’ Speaking thus, Bhikkhus, I did not see among the Nigaṇṭhas any refutation in accordance with the Dhamma.

‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေ နိဂဏ္ဌေ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တံ ကိံ မညထ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ. ယသ္မိံ ဝေါ သမယေ တိဗ္ဗော ဥပက္ကမော ဟောတိ တိဗ္ဗံ ပဓာနံ, တိဗ္ဗာ တသ္မိံ သမယေ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေထ; ယသ္မိံ ပန ဝေါ သမယေ န တိဗ္ဗော ဥပက္ကမော ဟောတိ န တိဗ္ဗံ ပဓာနံ, န တိဗ္ဗာ တသ္မိံ သမယေ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေထာ’တိ? ‘ယသ္မိံ နော, အာဝုသော ဂေါတမ, သမယေ တိဗ္ဗော ဥပက္ကမော ဟောတိ တိဗ္ဗံ ပဓာနံ, တိဗ္ဗာ တသ္မိံ သမယေ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယာမ; ယသ္မိံ ပန နော သမယေ န တိဗ္ဗော ဥပက္ကမော ဟောတိ န တိဗ္ဗံ ပဓာနံ, န တိဗ္ဗာ တသ္မိံ သမယေ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယာမာ’’’တိ.

“And further, Bhikkhus, I say this to those Nigaṇṭhas: ‘What do you think of this, friends Nigaṇṭhas? At a time when you have intense exertion and intense striving, do you at that time experience intense, painful, sharp, bitter feelings that are due to exertion? But at a time when you do not have intense exertion and do not have intense striving, do you at that time not experience intense, painful, sharp, bitter feelings that are due to exertion?’ ‘Friend Gotama, at a time when we have intense exertion and intense striving, we do at that time experience intense, painful, sharp, bitter feelings that are due to exertion. But at a time when we do not have intense exertion and do not have intense striving, we do not at that time experience intense, painful, sharp, bitter feelings that are due to exertion.’”

၆. ‘‘ဣတိ [Pg.6] ကိရ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ယသ္မိံ ဝေါ သမယေ တိဗ္ဗော ဥပက္ကမော ဟောတိ တိဗ္ဗံ ပဓာနံ, တိဗ္ဗာ တသ္မိံ သမယေ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေထ; ယသ္မိံ ပန ဝေါ သမယေ န တိဗ္ဗော ဥပက္ကမော ဟောတိ န တိဗ္ဗံ ပဓာနံ, န တိဗ္ဗာ တသ္မိံ သမယေ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေထ. ဧဝံ သန္တေ အာယသ္မန္တာနံ နိဂဏ္ဌာနံ န ကလ္လမဿ ဝေယျာကရဏာယ – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတု. ဣတိ ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝါ, နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ, အာယတိံ အနဝဿဝေါ; အာယတိံ အနဝဿဝါ ကမ္မက္ခယော; ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော; ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော; ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီတိ. သစေ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ယသ္မိံ ဝေါ သမယေ တိဗ္ဗော ဥပက္ကမော ဟောတိ တိဗ္ဗံ ပဓာနံ, န တိဗ္ဗာ တသ္မိံ သမယေ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေထ; ယသ္မိံ ပန ဝေါ သမယေ န တိဗ္ဗော ဥပက္ကမော ဟောတိ န တိဗ္ဗံ ပဓာနံ, တိဗ္ဗာ တသ္မိံ သမယေ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေထ ; ဧဝံ သန္တေ အာယသ္မန္တာနံ နိဂဏ္ဌာနံ ကလ္လမဿ ဝေယျာကရဏာယ – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတု. ဣတိ ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝါ, နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ, အာယတိံ အနဝဿဝေါ; အာယတိံ အနဝဿဝါ ကမ္မက္ခယော; ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော; ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော; ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီ’’တိ.

6. “‘So it seems, friends Nigaṇṭhas, that at a time when you have intense exertion and intense striving, you do at that time experience intense, painful, sharp, bitter feelings that are due to exertion; but at a time when you do not have intense exertion and do not have intense striving, you do not at that time experience intense, painful, sharp, bitter feelings that are due to exertion. This being so, it would not be proper for the venerable Nigaṇṭhas to declare: “Whatever this person experiences—whether pleasure, pain, or neither-pain-nor-pleasure—all that is due to a cause in the past. Thus, through austerity, there is an ending of old kamma; through the non-doing of new kamma, there is no influx in the future; from no influx in the future, there is the destruction of kamma; from the destruction of kamma, there is the destruction of suffering; from the destruction of suffering, there is the destruction of feeling; from the destruction of feeling, all suffering will be worn away.” But if, friends Nigaṇṭhas, at a time when you have intense exertion and intense striving, you did not at that time experience intense, painful, sharp, bitter feelings that are due to exertion; and at a time when you do not have intense exertion and do not have intense striving, you did at that time experience intense, painful, sharp, bitter feelings that are due to exertion—this being so, it would be proper for the venerable Nigaṇṭhas to declare: “Whatever this person experiences—whether pleasure, pain, or neither-pain-nor-pleasure—all that is due to a cause in the past. Thus, through austerity, there is an ending of old kamma; through the non-doing of new kamma, there is no influx in the future; from no influx in the future, there is the destruction of kamma; from the destruction of kamma, there is the destruction of suffering; from the destruction of suffering, there is the destruction of feeling; from the destruction of feeling, all suffering will be worn away.”’”

‘‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ယသ္မိံ ဝေါ သမယေ တိဗ္ဗော ဥပက္ကမော ဟောတိ တိဗ္ဗံ ပဓာနံ, တိဗ္ဗာ တသ္မိံ သမယေ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေထ; ယသ္မိံ ပန ဝေါ သမယေ န တိဗ္ဗော ဥပက္ကမော ဟောတိ န တိဗ္ဗံ ပဓာနံ, န တိဗ္ဗာ တသ္မိံ သမယေ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယေထ; တေ တုမှေ သာမံယေဝ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယမာနာ အဝိဇ္ဇာ အညာဏာ သမ္မောဟာ ဝိပစ္စေထ – ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတု. ဣတိ ပုရာဏာနံ ကမ္မာနံ တပသာ ဗျန္တီဘာဝါ, နဝါနံ ကမ္မာနံ အကရဏာ, အာယတိံ အနဝဿဝေါ; အာယတိံ အနဝဿဝါ ကမ္မက္ခယော; ကမ္မက္ခယာ ဒုက္ခက္ခယော; ဒုက္ခက္ခယာ ဝေဒနာက္ခယော[Pg.7]; ဝေဒနာက္ခယာ သဗ္ဗံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝံဝါဒီပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌေသု န ကဉ္စိ သဟဓမ္မိကံ ဝါဒပဋိဟာရံ သမနုပဿာမိ.

“And since, friends Nigaṇṭhas, when you have intense exertion and intense striving, at that time you experience intense, painful, bitter feelings born of exertion; but when you do not have intense exertion and intense striving, at that time you do not experience intense, painful, bitter feelings born of exertion. You yourselves, while experiencing these intense, painful, bitter feelings born of exertion, believe wrongly due to ignorance, lack of knowledge, and delusion: ‘Whatever this individual person experiences—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—all of that is caused by past actions. Thus, by the exhaustion of old kamma through austerity and by not creating new kamma, there will be no future inflow. With no future inflow, there is the exhaustion of kamma. With the exhaustion of kamma, there is the exhaustion of suffering. With the exhaustion of suffering, there is the exhaustion of feeling. With the exhaustion of feeling, all suffering will be worn away.’ Even when they speak thus, bhikkhus, I do not see among the Nigaṇṭhas any refutation of their view that is in accordance with the Dhamma.”

၇. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေ နိဂဏ္ဌေ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘တံ ကိံ မညထာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ယမိဒံ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ ဟောတူတိ လဗ္ဘမေတ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’. ‘ယံ ပနိဒံ ကမ္မံ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတူတိ လဗ္ဘမေတ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’. ‘တံ ကိံ မညထာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ယမိဒံ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဟောတူတိ လဗ္ဘမေတ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’. ‘ယံ ပနိဒံ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ သုခဝေဒနီယံ ဟောတူတိ လဗ္ဘမေတ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’. ‘တံ ကိံ မညထာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ယမိဒံ ကမ္မံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူတိ လဗ္ဘမေတ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’. ‘ယံ ပနိဒံ ကမ္မံ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူတိ လဗ္ဘမေတ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’. ‘တံ ကိံ မညထာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ယမိဒံ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ အပ္ပဝေဒနီယံ ဟောတူတိ လဗ္ဘမေတ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’. ‘ယံ ပနိဒံ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ ဗဟုဝေဒနီယံ ဟောတူတိ လဗ္ဘမေတ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’. ‘တံ ကိံ မညထာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ယမိဒံ ကမ္မံ သဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ အဝေဒနီယံ ဟောတူတိ လဗ္ဘမေတ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’. ‘ယံ ပနိဒံ ကမ္မံ အဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ သဝေဒနီယံ ဟောတူတိ လဗ္ဘမေတ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’.

7. “Furthermore, bhikkhus, I say this to those Nigaṇṭhas: ‘What do you think, friends Nigaṇṭhas: can a kamma that is to be experienced in this very life, through exertion or striving, become one to be experienced in a subsequent life?’ ‘No, friend.’ ‘Can a kamma that is to be experienced in a subsequent life, through exertion or striving, become one to be experienced in this very life?’ ‘No, friend.’ ‘What do you think, friends Nigaṇṭhas: can a kamma that is to be experienced as pleasant, through exertion or striving, become one to be experienced as painful?’ ‘No, friend.’ ‘Can a kamma that is to be experienced as painful, through exertion or striving, become one to be experienced as pleasant?’ ‘No, friend.’ ‘What do you think, friends Nigaṇṭhas: can a kamma that is to be experienced as ripe, through exertion or striving, become one to be experienced as unripe?’ ‘No, friend.’ ‘Can a kamma that is to be experienced as unripe, through exertion or striving, become one to be experienced as ripe?’ ‘No, friend.’ ‘What do you think, friends Nigaṇṭhas: can a kamma that is to be experienced as much, through exertion or striving, become one to be experienced as little?’ ‘No, friend.’ ‘Can a kamma that is to be experienced as little, through exertion or striving, become one to be experienced as much?’ ‘No, friend.’ ‘What do you think, friends Nigaṇṭhas: can a kamma that is to be experienced, through exertion or striving, become one not to be experienced?’ ‘No, friend.’ ‘Can a kamma that is not to be experienced, through exertion or striving, become one to be experienced?’ ‘No, friend.’”

၈. ‘‘ဣတိ ကိရ, အာဝုသော နိဂဏ္ဌာ, ယမိဒံ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ ဟောတူတိ အလဗ္ဘမေတံ, ယံ ပနိဒံ ကမ္မံ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတူတိ အလဗ္ဘမေတံ, ယမိဒံ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဟောတူတိ အလဗ္ဘမေတံ, ယမိဒံ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ [Pg.8] တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ သုခဝေဒနီယံ ဟောတူတိ အလဗ္ဘမေတံ, ယမိဒံ ကမ္မံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူတိ အလဗ္ဘမေတံ, ယမိဒံ ကမ္မံ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူတိ အလဗ္ဘမေတံ, ယမိဒံ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ အပ္ပဝေဒနီယံ ဟောတူတိ အလဗ္ဘမေတံ, ယမိဒံ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ ဗဟုဝေဒနီယံ ဟောတူတိ အလဗ္ဘမေတံ, ယမိဒံ ကမ္မံ သဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ အဝေဒနီယံ ဟောတူတိ အလဗ္ဘမေတံ, ယမိဒံ ကမ္မံ အဝေဒနီယံ တံ ဥပက္ကမေန ဝါ ပဓာနေန ဝါ သဝေဒနီယံ ဟောတူတိ အလဗ္ဘမေတံ; ဧဝံ သန္တေ အာယသ္မန္တာနံ နိဂဏ္ဌာနံ အဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, အဖလံ ပဓာနံ’’.

8. “So it seems, friends Nigaṇṭhas, that for a kamma that is to be experienced in this very life to become one to be experienced in a subsequent life through exertion or striving—that is unobtainable. That for a kamma that is to be experienced in a subsequent life to become one to be experienced in this very life through exertion or striving—that is unobtainable. That for a kamma that is to be experienced as pleasant to become one to be experienced as painful through exertion or striving—that is unobtainable. That for a kamma that is to be experienced as painful to become one to be experienced as pleasant through exertion or striving—that is unobtainable. That for a kamma that is to be experienced as ripe to become one to be experienced as unripe through exertion or striving—that is unobtainable. That for a kamma that is to be experienced as unripe to become one to be experienced as ripe through exertion or striving—that is unobtainable. That for a kamma that is to be experienced as much to become one to be experienced as little through exertion or striving—that is unobtainable. That for a kamma that is to be experienced as little to become one to be experienced as much through exertion or striving—that is unobtainable. That for a kamma that is to be experienced to become one not to be experienced through exertion or striving—that is unobtainable. That for a kamma that is not to be experienced to become one to be experienced through exertion or striving—that is unobtainable. This being so, the exertion of you venerable Nigaṇṭhas is fruitless, your striving is fruitless.”

‘‘ဧဝံဝါဒီ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာ. ဧဝံဝါဒီနံ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာနံ ဒသ သဟဓမ္မိကာ ဝါဒါနုဝါဒါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ.

“Bhikkhus, the Nigaṇṭhas speak thus. For Nigaṇṭhas who speak thus, ten justifiable assertions and counter-assertions become subject to censure.”

၉. ‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ပုဗ္ဗေကတဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ; အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာ ပုဗ္ဗေ ဒုက္ကဋကမ္မကာရိနော ယံ ဧတရဟိ ဧဝရူပါ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယန္တိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ; အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာ ပါပကေန ဣဿရေန နိမ္မိတာ ယံ ဧတရဟိ ဧဝရူပါ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယန္တိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သင်္ဂတိဘာဝဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ; အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာ ပါပသင်္ဂတိကာ ယံ ဧတရဟိ ဧဝရူပါ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယန္တိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အဘိဇာတိဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ; အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာ ပါပါဘိဇာတိကာ ယံ ဧတရဟိ ဧဝရူပါ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယန္တိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဒိဋ္ဌဓမ္မူပက္ကမဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ; အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌဓမ္မူပက္ကမာ ယံ ဧတရဟိ ဧဝရူပါ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒိယန္တိ.

9. “Bhikkhus, if beings experience pleasure and pain on account of what was done in the past, then surely, bhikkhus, the Nigaṇṭhas were doers of evil deeds in the past, since they now experience such painful, sharp, and bitter feelings. If, bhikkhus, beings experience pleasure and pain on account of creation by a lord, then surely, bhikkhus, the Nigaṇṭhas were created by an evil lord, since they now experience such painful, sharp, and bitter feelings. If, bhikkhus, beings experience pleasure and pain on account of association, then surely, bhikkhus, the Nigaṇṭhas have evil associates, since they now experience such painful, sharp, and bitter feelings. If, bhikkhus, beings experience pleasure and pain on account of their class of birth, then surely, bhikkhus, the Nigaṇṭhas are of an evil class of birth, since they now experience such painful, sharp, and bitter feelings. If, bhikkhus, beings experience pleasure and pain on account of exertion in the present life, then surely, bhikkhus, the Nigaṇṭhas are of such exertion in the present life, since they now experience such painful, sharp, and bitter feelings.”

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ပုဗ္ဗေကတဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဂါရယှာ နိဂဏ္ဌာ; နော စေ သတ္တာ ပုဗ္ဗေကတဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဂါရယှာ နိဂဏ္ဌာ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဂါရယှာ နိဂဏ္ဌာ; နော စေ သတ္တာ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဂါရယှာ နိဂဏ္ဌာ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သင်္ဂတိဘာဝဟေတု [Pg.9] သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဂါရယှာ နိဂဏ္ဌာ; နော စေ သတ္တာ သင်္ဂတိဘာဝဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဂါရယှာ နိဂဏ္ဌာ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အဘိဇာတိဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဂါရယှာ နိဂဏ္ဌာ; နော စေ သတ္တာ အဘိဇာတိဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဂါရယှာ နိဂဏ္ဌာ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဒိဋ္ဌဓမ္မူပက္ကမဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဂါရယှာ နိဂဏ္ဌာ; နော စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌဓမ္မူပက္ကမဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ဂါရယှာ နိဂဏ္ဌာ. ဧဝံဝါဒီ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာ. ဧဝံဝါဒီနံ, ဘိက္ခဝေ, နိဂဏ္ဌာနံ ဣမေ ဒသ သဟဓမ္မိကာ ဝါဒါနုဝါဒါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, အဖလံ ပဓာနံ.

“Bhikkhus, if beings experience pleasure and pain on account of what was done in the past, the Nigaṇṭhas are blameworthy; if beings do not experience pleasure and pain on account of what was done in the past, the Nigaṇṭhas are blameworthy. If, bhikkhus, beings experience pleasure and pain on account of creation by a lord, the Nigaṇṭhas are blameworthy; if beings do not experience pleasure and pain on account of creation by a lord, the Nigaṇṭhas are blameworthy. If, bhikkhus, beings experience pleasure and pain on account of association, the Nigaṇṭhas are blameworthy; if beings do not experience pleasure and pain on account of association, the Nigaṇṭhas are blameworthy. If, bhikkhus, beings experience pleasure and pain on account of their class of birth, the Nigaṇṭhas are blameworthy; if beings do not experience pleasure and pain on account of their class of birth, the Nigaṇṭhas are blameworthy. If, bhikkhus, beings experience pleasure and pain on account of exertion in the present life, the Nigaṇṭhas are blameworthy; if beings do not experience pleasure and pain on account of exertion in the present life, the Nigaṇṭhas are blameworthy. The Nigaṇṭhas, bhikkhus, are of such a doctrine. For the Nigaṇṭhas of such a doctrine, bhikkhus, these ten doctrinal consequences justifiably arrive at a state of blame. Thus, bhikkhus, exertion is fruitless, striving is fruitless.”

၁၀. ‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, သဖလံ ပဓာနံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ဟေဝ အနဒ္ဓဘူတံ အတ္တာနံ ဒုက္ခေန အဒ္ဓဘာဝေတိ, ဓမ္မိကဉ္စ သုခံ န ပရိစ္စဇတိ, တသ္မိဉ္စ သုခေ အနဓိမုစ္ဆိတော ဟောတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဣမဿ ခေါ မေ ဒုက္ခနိဒါနဿ သင်္ခါရံ ပဒဟတော သင်္ခါရပ္ပဓာနာ ဝိရာဂေါ ဟောတိ, ဣမဿ ပန မေ ဒုက္ခနိဒါနဿ အဇ္ဈုပေက္ခတော ဥပေက္ခံ ဘာဝယတော ဝိရာဂေါ ဟောတီ’တိ. သော ယဿ ဟိ ခွာဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ သင်္ခါရံ ပဒဟတော သင်္ခါရပ္ပဓာနာ ဝိရာဂေါ ဟောတိ, သင်္ခါရံ တတ္ထ ပဒဟတိ. ယဿ ပနဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ အဇ္ဈုပေက္ခတော ဥပေက္ခံ ဘာဝယတော ဝိရာဂေါ ဟောတိ, ဥပေက္ခံ တတ္ထ ဘာဝေတိ. တဿ တဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ သင်္ခါရံ ပဒဟတော သင်္ခါရပ္ပဓာနာ ဝိရာဂေါ ဟောတိ – ဧဝမ္ပိဿ တံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဟောတိ. တဿ တဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ အဇ္ဈုပေက္ခတော ဥပေက္ခံ ဘာဝယတော ဝိရာဂေါ ဟောတိ – ဧဝမ္ပိဿ တံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဟောတိ.

10. “And how, bhikkhus, is exertion fruitful, is striving fruitful? Here, bhikkhus, a bhikkhu does not afflict with suffering his own self that is not to be afflicted, nor does he abandon righteous happiness, and he is not infatuated with that happiness. He understands thus: ‘For me, as I put forth effort regarding this cause of suffering, dispassion arises through that exertion; or for me, as I look on with equanimity and develop equanimity regarding this cause of suffering, dispassion arises.’ So, regarding whichever cause of suffering for him dispassion arises through the exertion of effort, he puts forth effort there. And regarding whichever cause of suffering for him dispassion arises through looking on with equanimity and developing equanimity, he develops equanimity there. For him, as dispassion arises through putting forth effort regarding that cause of suffering, in this way that suffering of his is consumed. For him, as dispassion arises through looking on with equanimity and developing equanimity regarding that cause of suffering, in this way that suffering of his is consumed.”

၁၁. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဣတ္ထိယာ သာရတ္တော ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော တိဗ္ဗာပေက္ခော. သော တံ ဣတ္ထိံ ပဿေယျ အညေန ပုရိသေန သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌန္တိံ သလ္လပန္တိံ သဉ္ဇဂ္ဃန္တိံ သံဟသန္တိံ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု တဿ ပုရိသဿ အမုံ ဣတ္ထိံ ဒိသွာ အညေန ပုရိသေန သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌန္တိံ သလ္လပန္တိံ သဉ္ဇဂ္ဃန္တိံ သံဟသန္တိံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿူပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အမု ဟိ, ဘန္တေ, ပုရိသော အမုဿာ ဣတ္ထိယာ သာရတ္တော ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော တိဗ္ဗာပေက္ခော. တသ္မာ တံ ဣတ္ထိံ ဒိသွာ အညေန ပုရိသေန သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌန္တိံ သလ္လပန္တိံ သဉ္ဇဂ္ဃန္တိံ [Pg.10] သံဟသန္တိံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿူပါယာသာ’’တိ. ‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တဿ ပုရိသဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ အမုဿာ ဣတ္ထိယာ သာရတ္တော ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော တိဗ္ဗာပေက္ခော. တဿ မေ အမုံ ဣတ္ထိံ ဒိသွာ အညေန ပုရိသေန သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌန္တိံ သလ္လပန္တိံ သဉ္ဇဂ္ဃန္တိံ သံဟသန္တိံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿူပါယာသာ. ယံနူနာဟံ ယော မေ အမုဿာ ဣတ္ထိယာ ဆန္ဒရာဂေါ တံ ပဇဟေယျ’န္တိ. သော ယော အမုဿာ ဣတ္ထိယာ ဆန္ဒရာဂေါ တံ ပဇဟေယျ. သော တံ ဣတ္ထိံ ပဿေယျ အပရေန သမယေန အညေန ပုရိသေန သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌန္တိံ သလ္လပန္တိံ သဉ္ဇဂ္ဃန္တိံ သံဟသန္တိံ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု တဿ ပုရိသဿ အမုံ ဣတ္ထိံ ဒိသွာ အညေန ပုရိသေန သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌန္တိံ သလ္လပန္တိံ သဉ္ဇဂ္ဃန္တိံ သံဟသန္တိံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿူပါယာသာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အမု ဟိ, ဘန္တေ, ပုရိသော အမုဿာ ဣတ္ထိယာ ဝိရာဂေါ. တသ္မာ တံ ဣတ္ထိံ ဒိသွာ အညေန ပုရိသေန သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌန္တိံ သလ္လပန္တိံ သဉ္ဇဂ္ဃန္တိံ သံဟသန္တိံ န ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿူပါယာသာ’’တိ.

11. Suppose, monks, a man is infatuated with a woman, his mind attached, with intense desire and longing. He might see that woman standing, conversing, laughing loudly, and smiling with another man. What do you think, monks? Would sorrow, lamentation, pain, grief, and despair arise in that man upon seeing that woman standing, conversing, laughing loudly, and smiling with another man?" "Yes, venerable sir." "For what reason?" "Because, venerable sir, that man is infatuated with that woman, his mind attached, with intense desire and longing. Therefore, upon seeing that woman standing, conversing, laughing loudly, and smiling with another man, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair would arise in him." "Then, monks, it might occur to that man: ‘I am infatuated with that woman, my mind attached, with intense desire and longing. For me, upon seeing that woman standing, conversing, laughing loudly, and smiling with another man, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair arise. What if I were to abandon the desire and lust I have for that woman?’ He would then abandon that desire and lust he has for that woman. At a later time, he might see that woman standing, conversing, laughing loudly, and smiling with another man. What do you think, monks? Would sorrow, lamentation, pain, grief, and despair arise in that man upon seeing that woman standing, conversing, laughing loudly, and smiling with another man?" "Certainly not, venerable sir." "For what reason?" "Because, venerable sir, that man is dispassionate towards that woman. Therefore, upon seeing that woman standing, conversing, laughing loudly, and smiling with another man, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair would not arise in him."

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ဟေဝ အနဒ္ဓဘူတံ အတ္တာနံ ဒုက္ခေန အဒ္ဓဘာဝေတိ, ဓမ္မိကဉ္စ သုခံ န ပရိစ္စဇတိ, တသ္မိဉ္စ သုခေ အနဓိမုစ္ဆိတော ဟောတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဣမဿ ခေါ မေ ဒုက္ခနိဒါနဿ သင်္ခါရံ ပဒဟတော သင်္ခါရပ္ပဓာနာ ဝိရာဂေါ ဟောတိ, ဣမဿ ပန မေ ဒုက္ခနိဒါနဿ အဇ္ဈုပေက္ခတော ဥပေက္ခံ ဘာဝယတော ဝိရာဂေါ ဟောတီ’တိ. သော ယဿ ဟိ ခွာဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ သင်္ခါရံ ပဒဟတော သင်္ခါရပ္ပဓာနာ ဝိရာဂေါ ဟောတိ, သင်္ခါရံ တတ္ထ ပဒဟတိ; ယဿ ပနဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ အဇ္ဈုပေက္ခတော ဥပေက္ခံ ဘာဝယတော ဝိရာဂေါ ဟောတိ, ဥပေက္ခံ တတ္ထ ဘာဝေတိ. တဿ တဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ သင်္ခါရံ ပဒဟတော သင်္ခါရပ္ပဓာနာ ဝိရာဂေါ ဟောတိ – ဧဝမ္ပိဿ တံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဟောတိ. တဿ တဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ အဇ္ဈုပေက္ခတော ဥပေက္ခံ ဘာဝယတော ဝိရာဂေါ ဟောတိ – ဧဝမ္ပိဿ တံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဟောတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, သဖလံ ပဓာနံ.

In this very same way, monks, a monk does not afflict his person, which is not to be afflicted, with suffering; he does not forsake righteous happiness, and he is not infatuated with that happiness. He understands thus: ‘For me, regarding this cause of suffering, dispassion arises from exerting effort, through the exertion of effort. And for me, regarding this cause of suffering, dispassion arises from looking on with equanimity, by developing equanimity.’ Thus, for whatever cause of suffering dispassion arises for him from exerting effort, through the exertion of effort, he there exerts effort. And for whatever cause of suffering dispassion arises for him from looking on with equanimity, by developing equanimity, he there develops equanimity. For him, when dispassion arises regarding that cause of suffering from exerting effort, through the exertion of effort—in this way that suffering is overcome. For him, when dispassion arises regarding that cause of suffering from looking on with equanimity, by developing equanimity—in this way also that suffering is overcome. Thus, monks, the endeavor is fruitful, the striving is fruitful.

၁၂. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယထာသုခံ ခေါ မေ ဝိဟရတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ; ဒုက္ခာယ ပန မေ အတ္တာနံ ပဒဟတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ယံနူနာဟံ ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟတိ. တဿ ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟတော အကုသလာ [Pg.11] ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. သော န အပရေန သမယေန ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယဿ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အတ္ထာယ ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟေယျ သွာဿ အတ္ထော အဘိနိပ္ဖန္နော ဟောတိ. တသ္မာ န အပရေန သမယေန ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥသုကာရော တေဇနံ ဒွီသု အလာတေသု အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ ဥဇုံ ကရောတိ ကမ္မနိယံ. ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဥသုကာရဿ တေဇနံ ဒွီသု အလာတေသု အာတာပိတံ ဟောတိ ပရိတာပိတံ ဥဇုံ ကတံ ကမ္မနိယံ, န သော တံ အပရေန သမယေန ဥသုကာရော တေဇနံ ဒွီသု အလာတေသု အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ ဥဇုံ ကရောတိ ကမ္မနိယံ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယဿ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထာယ ဥသုကာရော တေဇနံ ဒွီသု အလာတေသု အာတာပေယျ ပရိတာပေယျ ဥဇုံ ကရေယျ ကမ္မနိယံ သွာဿ အတ္ထော အဘိနိပ္ဖန္နော ဟောတိ. တသ္မာ န အပရေန သမယေန ဥသုကာရော တေဇနံ ဒွီသု အလာတေသု အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ ဥဇုံ ကရောတိ ကမ္မနိယံ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယထာသုခံ ခေါ မေ ဝိဟရတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ; ဒုက္ခာယ ပန မေ အတ္တာနံ ပဒဟတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ယံနူနာဟံ ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟတိ. တဿ ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. သော န အပရေန သမယေန ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယဿ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အတ္ထာယ ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟေယျ သွာဿ အတ္ထော အဘိနိပ္ဖန္နော ဟောတိ. တသ္မာ န အပရေန သမယေန ဒုက္ခာယ အတ္တာနံ ပဒဟတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, သဖလံ ပဓာနံ.

12. Furthermore, monks, a monk reflects thus: ‘When I dwell in comfort, unwholesome states increase in me, and wholesome states decline; but when I exert myself with hardship, unwholesome states decline in me, and wholesome states increase. What if I were to exert myself with hardship?’ So he exerts himself with hardship. For him who is exerting himself with hardship, unwholesome states decline, and wholesome states increase. At a later time, he does not exert himself with hardship. For what reason? Because, monks, the purpose for which that monk would exert himself with hardship has been accomplished for him. Therefore, at a later time, he does not exert himself with hardship. Just as, monks, an arrow-maker heats and warms an arrow shaft between two fires, making it straight and workable. When, monks, the arrow-maker's arrow shaft has been heated and warmed between two fires, made straight and workable, that arrow-maker does not, at a later time, heat and warm that arrow shaft between two fires, making it straight and workable. For what reason? Because, monks, the purpose for which the arrow-maker would heat and warm the arrow shaft between two fires, make it straight and workable, has been accomplished for him. Therefore, at a later time, the arrow-maker does not heat and warm that arrow shaft between two fires, making it straight and workable. Even so, monks, a monk reflects thus: ‘When I dwell in comfort, unwholesome states increase in me, and wholesome states decline; but when I exert myself with hardship, unwholesome states decline in me, and wholesome states increase. What if I were to exert myself with hardship?’ So he exerts himself with hardship. For him who is exerting himself with hardship, unwholesome states decline, and wholesome states increase. At a later time, he does not exert himself with hardship. For what reason? Because, monks, the purpose for which that monk would exert himself with hardship has been accomplished for him. Therefore, at a later time, he does not exert himself with hardship. Thus, monks, the undertaking is fruitful, the exertion is fruitful.

၁၃. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ [Pg.12] ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော. သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ.

13. Furthermore, monks, a Tathāgata arises in this world, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, one endowed with knowledge and conduct, the Well-farer, the Knower of the World, the unexcelled trainer of persons to be tamed, the teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One. He, having realized for himself by direct knowledge this world with its devas, Māras, and Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, gods and humans, makes it known. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing; he proclaims the holy life that is entirely complete and perfectly pure. A householder or a householder's son, or one born in some other family, hears that Dhamma. Having heard the Dhamma, he gains faith in the Tathāgata. Possessed of that faith he has gained, he reflects thus: 'Household life is confining, a path of dust; the going forth is like the open air. It is not easy for one living in a house to lead the holy life that is utterly complete and perfectly pure, like a polished conch shell. What if I were to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?' At a later time, having abandoned a small or large mass of wealth, having abandoned a small or large circle of relatives, he shaves off his hair and beard, puts on the ochre robes, and goes forth from the household life into homelessness.

၁၄. ‘‘သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော, လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ. အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ, အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ. မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ. ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ – ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ, နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ. သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧကဘတ္တိကော ဟောတိ ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ. နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ [Pg.13] ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အဇေဠကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကုက္ကုဋသူကရပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကယဝိက္ကယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. တုလာကူဋကံသကူဋမာနကူဋာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဥက္ကောဋနဝဉ္စနနိကတိသာစိယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ.

14. Having thus gone forth, being one who has undertaken the training and livelihood of the bhikkhus, he abandons the destruction of life and abstains from the destruction of life. With rod and weapon laid aside, he is conscientious, compassionate, and dwells compassionate for the welfare of all living beings. He abandons taking what is not given and abstains from taking what is not given. Taking what is given, expecting what is given, he dwells with a self that is purified and free from theft. He abandons unchastity and is celibate, living aloof, abstaining from sexual intercourse, the practice of villagers. He abandons false speech and abstains from false speech. He is a speaker of truth, devoted to truth, reliable, trustworthy, and not a deceiver of the world. He abandons slanderous speech and abstains from slanderous speech. He does not repeat elsewhere what he has heard here in order to cause division among these people, nor does he repeat here what he has heard elsewhere in order to cause division among those people. Thus, he is a reconciler of those who are divided and an encourager of those who are united, delighting in concord, rejoicing in concord, loving concord, a speaker of words that create concord. He abandons harsh speech and abstains from harsh speech. He speaks such words as are blameless, pleasing to the ear, affectionate, going to the heart, courteous, agreeable to many people, and liked by many people. He abandons idle chatter and abstains from idle chatter. He speaks at the proper time, speaks what is factual, speaks on the goal, speaks on the Dhamma, and speaks on the Discipline. He speaks words that are worth treasuring, timely, with reason, well-defined, and connected with the goal. He abstains from destroying seed-life and plant-life. He eats only one meal a day, abstaining from eating at night and at the wrong time. He abstains from watching dancing, singing, music, and shows. He abstains from wearing garlands, using perfumes, and from occasions for adornment and beautification. He abstains from high and luxurious beds. He abstains from accepting gold and silver. He abstains from accepting raw grain. He abstains from accepting raw meat. He abstains from accepting women and girls. He abstains from accepting male and female slaves. He abstains from accepting goats and sheep. He abstains from accepting fowl and pigs. He abstains from accepting elephants, cattle, horses, and mares. He abstains from accepting fields and lands. He abstains from undertaking messages and errands. He abstains from buying and selling. He abstains from cheating with scales, coins, and measures. He abstains from bribery, deception, fraud, and crooked practices. He abstains from cutting, killing, binding, highway robbery, plunder, and violence.

‘‘သော သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန, ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သေယျထာပိ နာမ ပက္ခီ သကုဏော ယေန ယေနေဝ ဍေတိ သပတ္တဘာရောဝ ဍေတိ, ဧဝမေဝ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန, ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန; သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

He is content with the robe that protects his body and with the alms-food that sustains his stomach. Wherever he goes, he goes taking them along with him. Just as a winged bird, wherever it flies, flies with its wings as its only burden, so too the bhikkhu is content with the robe that protects his body and with the alms-food that sustains his stomach; wherever he goes, he goes taking them along with him. Endowed with this noble aggregate of virtue, he experiences within himself a blameless happiness.

၁၅. ‘‘သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အဗျာသေကသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

15. Having seen a form with the eye, he does not grasp at its signs or details. Inasmuch as evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail him if he were to dwell with the eye faculty unrestrained, he practices for its restraint, he guards the eye faculty, he undertakes the restraint of the eye faculty. Having heard a sound with the ear… Having smelled an odor with the nose… Having tasted a flavor with the tongue… Having touched a tangible object with the body… Having cognized a mental object with the mind, he does not grasp at its signs or details. Inasmuch as evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail him if he were to dwell with the mind faculty unrestrained, he practices for its restraint, he guards the mind faculty, he undertakes the restraint of the mind faculty. Endowed with this noble restraint of the faculties, he experiences within himself an unadulterated happiness.

‘‘သော [Pg.14] အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ.

He is one who acts with clear comprehension in going forward and in returning; he is one who acts with clear comprehension in looking ahead and in looking aside; he is one who acts with clear comprehension in bending and in stretching; he is one who acts with clear comprehension in carrying his outer robe, bowl, and robes; he is one who acts with clear comprehension in eating, drinking, chewing, and tasting; he is one who acts with clear comprehension in defecating and urinating; he is one who acts with clear comprehension in walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and in keeping silent.

၁၆. ‘‘သော ဣမိနာ စ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော, (ဣမာယ စ အရိယာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော,) ဣမိနာ စ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ, ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ, ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထိနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ.

16. Endowed with this noble aggregate of virtue, endowed with this noble restraint of the faculties, endowed with this noble mindfulness and clear comprehension, he resorts to a secluded dwelling—a forest, the foot of a tree, a mountain, a ravine, a hillside cave, a charnel ground, a jungle thicket, an open space, a heap of straw. After his meal, returning from his alms round, he sits down, crosses his legs, holds his body erect, and establishes mindfulness before him. Abandoning covetousness for the world, he dwells with a mind free from covetousness; he purifies his mind of covetousness. Abandoning ill will and aversion, he dwells with a mind free from ill will, compassionate for the welfare of all living beings; he purifies his mind of ill will and aversion. Abandoning sloth and torpor, he dwells free from sloth and torpor, perceiving light, mindful and clearly comprehending; he purifies his mind of sloth and torpor. Abandoning restlessness and remorse, he dwells unagitated, with a mind inwardly pacified; he purifies his mind of restlessness and remorse. Abandoning doubt, he dwells having overcome doubt, unperplexed about wholesome qualities; he purifies his mind of doubt.

‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, သဖလံ ပဓာနံ.

Having abandoned these five hindrances, defilements of the mind that weaken wisdom, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, he enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by initial and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. Thus, bhikkhus, the undertaking is fruitful, the exertion is fruitful.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, သဖလံ ပဓာနံ.

Furthermore, bhikkhus, with the stilling of initial and sustained thought, a bhikkhu enters and dwells in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without initial and sustained thought, and has rapture and happiness born of concentration. Thus, bhikkhus, the undertaking is fruitful, the exertion is fruitful.

‘‘ပုန [Pg.15] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ. ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, သဖလံ ပဓာနံ.

Furthermore, bhikkhus, with the fading away of rapture, a bhikkhu dwells equanimously, mindful, and clearly comprehending, and experiences happiness with the body. He enters and dwells in the third jhāna, of which the noble ones declare: ‘Equanimous and mindful, he dwells in happiness.’ Thus, bhikkhus, the undertaking is fruitful, the exertion is fruitful.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ, အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, သဖလံ ပဓာနံ.

Furthermore, bhikkhus, with the abandoning of pleasure and pain, and with the previous disappearance of joy and sorrow, a bhikkhu enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither-painful-nor-pleasant and has purity of mindfulness due to equanimity. Thus, bhikkhus, the undertaking is fruitful, the exertion is fruitful.

၁၇. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, သဖလံ ပဓာနံ.

17. When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, steady, and attained to imperturbability, he directs and inclines his mind to the knowledge of recollecting past abodes. He recollects his manifold past abodes, that is, one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births, many eons of cosmic contraction, many eons of cosmic expansion, many eons of cosmic contraction and expansion: ‘There I was so named, of such a clan, with such an appearance, such was my food, such my experience of pleasure and pain, and such my life-span; passing away from there, I re-arose elsewhere; and there too I was so named, of such a clan, with such an appearance, such was my food, such my experience of pleasure and pain, and such my life-span; passing away from there, I have re-arisen here.’ Thus, with their aspects and details, he recollects his manifold past abodes. In this way, bhikkhus, the undertaking is fruitful, the exertion is fruitful.

၁၈. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ [Pg.16] – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, သဖလံ ပဓာနံ.

18. When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, steady, and attained to imperturbability, he directs and inclines his mind to the knowledge of the passing away and reappearance of beings. With the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, in good destinations and in bad destinations—and he understands how beings fare according to their kamma: ‘These beings, sirs, who were endowed with misconduct of body, speech, and mind, who reviled the noble ones, held wrong view, and undertook actions based on wrong view—with the breakup of the body, after death, they have reappeared in a plane of misery, a bad destination, a state of downfall, in hell. But these beings, sirs, who were endowed with good conduct of body, speech, and mind, who did not revile the noble ones, held right view, and undertook actions based on right view—with the breakup of the body, after death, they have reappeared in a good destination, in a heavenly world.’ Thus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, in good destinations and in bad destinations—and he understands how beings fare according to their kamma. In this way, bhikkhus, the undertaking is fruitful, the exertion is fruitful.

၁၉. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဖလော ဥပက္ကမော ဟောတိ, သဖလံ ပဓာနံ. ဧဝံဝါဒီ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာ. ဧဝံဝါဒီနံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာနံ ဒသ သဟဓမ္မိကာ ပါသံသဋ္ဌာနာ အာဂစ္ဆန္တိ.

19. When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, pliant, malleable, steady, and has attained imperturbability, he directs and inclines his mind to the knowledge of the destruction of the taints. He understands as it really is: ‘This is suffering’; he understands as it really is: ‘This is the origin of suffering’; he understands as it really is: ‘This is the cessation of suffering’; he understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘These are the taints’; he understands as it really is: ‘This is the origin of the taints’; he understands as it really is: ‘This is the cessation of the taints’; he understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ For him, knowing and seeing thus, his mind is liberated from the taint of sensual desire, from the taint of existence, and from the taint of ignorance. When it is liberated, the knowledge arises: ‘It is liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’ In this way, monks, the undertaking is fruitful, the exertion is fruitful. The Tathāgatas, monks, speak thus. For the Tathāgatas who speak thus, monks, ten legitimate grounds for praise arise.

၂၀. ‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ပုဗ္ဗေကတဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ; အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ပုဗ္ဗေ သုကတကမ္မကာရီ ယံ ဧတရဟိ ဧဝရူပါ အနာသဝါ သုခါ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ; အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဘဒ္ဒကေန ဣဿရေန [Pg.17] နိမ္မိတော ယံ ဧတရဟိ ဧဝရူပါ အနာသဝါ သုခါ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သင်္ဂတိဘာဝဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ; အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ကလျာဏသင်္ဂတိကော ယံ ဧတရဟိ ဧဝရူပါ အနာသဝါ သုခါ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အဘိဇာတိဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ; အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ကလျာဏာဘိဇာတိကော ယံ ဧတရဟိ ဧဝရူပါ အနာသဝါ သုခါ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဒိဋ္ဌဓမ္မူပက္ကမဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ; အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ကလျာဏဒိဋ္ဌဓမ္မူပက္ကမော ယံ ဧတရဟိ ဧဝရူပါ အနာသဝါ သုခါ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ.

20. If, monks, beings experience pleasure and pain on account of past actions, then surely, monks, the Tathāgata was a doer of good deeds in the past, since he now experiences such pleasant feelings free from taints. If, monks, beings experience pleasure and pain on account of creation by a lord, then surely, monks, the Tathāgata was created by a good lord, since he now experiences such pleasant feelings free from taints. If, monks, beings experience pleasure and pain on account of the nature of association, then surely, monks, the Tathāgata has good associations, since he now experiences such pleasant feelings free from taints. If, monks, beings experience pleasure and pain on account of birth, then surely, monks, the Tathāgata is of good birth, since he now experiences such pleasant feelings free from taints. If, monks, beings experience pleasure and pain on account of striving in the present life, then surely, monks, the Tathāgata has good striving in the present life, since he now experiences such pleasant feelings free from taints.

‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ပုဗ္ဗေကတဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ပါသံသော တထာဂတော; နော စေ သတ္တာ ပုဗ္ဗေကတဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ပါသံသော တထာဂတော. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ပါသံသော တထာဂတော; နော စေ သတ္တာ ဣဿရနိမ္မာနဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ပါသံသော တထာဂတော. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သင်္ဂတိဘာဝဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ပါသံသော တထာဂတော; နော စေ သတ္တာ သင်္ဂတိဘာဝဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ပါသံသော တထာဂတော. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အဘိဇာတိဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ပါသံသော တထာဂတော; နော စေ သတ္တာ အဘိဇာတိဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ပါသံသော တထာဂတော. သစေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဒိဋ္ဌဓမ္မူပက္ကမဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ပါသံသော တထာဂတော; နော စေ သတ္တာ ဒိဋ္ဌဓမ္မူပက္ကမဟေတု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ပါသံသော တထာဂတော. ဧဝံဝါဒီ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာ. ဧဝံဝါဒီနံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာနံ ဣမေ ဒသ သဟဓမ္မိကာ ပါသံသဋ္ဌာနာ အာဂစ္ဆန္တီ’’တိ.

If, monks, beings experience pleasure and pain on account of past actions, the Tathāgata is praiseworthy; and if beings do not experience pleasure and pain on account of past actions, the Tathāgata is praiseworthy. If, monks, beings experience pleasure and pain on account of creation by a lord, the Tathāgata is praiseworthy; and if beings do not experience pleasure and pain on account of creation by a lord, the Tathāgata is praiseworthy. If, monks, beings experience pleasure and pain on account of the nature of association, the Tathāgata is praiseworthy; and if beings do not experience pleasure and pain on account of the nature of association, the Tathāgata is praiseworthy. If, monks, beings experience pleasure and pain on account of birth, the Tathāgata is praiseworthy; and if beings do not experience pleasure and pain on account of birth, the Tathāgata is praiseworthy. If, monks, beings experience pleasure and pain on account of striving in the present life, the Tathāgata is praiseworthy; and if beings do not experience pleasure and pain on account of striving in the present life, the Tathāgata is praiseworthy. The Tathāgatas, monks, speak thus. For the Tathāgatas who speak thus, these ten legitimate grounds for praise arise.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. The monks, delighted, rejoiced at the Blessed One's words.

ဒေဝဒဟသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

The first Devadaha Sutta is concluded.

၂. ပဉ္စတ္တယသုတ္တံ

2. The Discourse on Fives and Threes

၂၁. ဧဝံ [Pg.18] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရန္တကပ္ပိကာ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော အပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိဝုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ. ‘သညီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ; ‘အသညီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ; ‘နေဝသညီနာသညီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ; သတော ဝါ ပန သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ, ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဝါ ပနေကေ အဘိဝဒန္တိ. ဣတိ သန္တံ ဝါ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, သတော ဝါ ပန သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ, ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဝါ ပနေကေ အဘိဝဒန္တိ. ဣတိ ဣမာနိ ပဉ္စ ဟုတွာ တီဏိ ဟောန္တိ, တီဏိ ဟုတွာ ပဉ္စ ဟောန္တိ – အယမုဒ္ဒေသော ပဉ္စတ္တယဿ.

21. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the monks: “Monks!” “Venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “There are, monks, some ascetics and brahmins who speculate about the future, who hold views concerning the future, and who, in regard to the future, declare their doctrines on various grounds. Some declare: ‘The self is percipient and healthy after death.’ Some declare: ‘The self is non-percipient and healthy after death.’ Some declare: ‘The self is neither percipient nor non-percipient and healthy after death.’ Furthermore, some proclaim the cutting off, destruction, and annihilation of an existing being. And some declare Nibbāna in this very life. Thus, they either proclaim an existing self that is healthy after death, or they proclaim the cutting off, destruction, and annihilation of an existing being, or some declare Nibbāna in this very life. In this way, these five become three, and the three become five. This is the summary of the fives and threes.

၂၂. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, အရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိဉ္စ အရူပိဉ္စ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, နေဝရူပိံ နာရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ဧကတ္တသညိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, နာနတ္တသညိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ပရိတ္တသညိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, အပ္ပမာဏသညိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ဧတံ ဝါ ပနေကေသံ ဥပါတိဝတ္တတံ ဝိညာဏကသိဏမေကေ အဘိဝဒန္တိ အပ္ပမာဏံ အာနေဉ္ဇံ[Pg.19]. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အဘိဇာနာတိ. ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, အရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိဉ္စ အရူပိဉ္စ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, နေဝရူပိံ နာရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ဧကတ္တသညိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, နာနတ္တသညိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ပရိတ္တသညိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, အပ္ပမာဏသညိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ယာ ဝါ ပနေတာသံ သညာနံ ပရိသုဒ္ဓါ ပရမာ အဂ္ဂါ အနုတ္တရိယာ အက္ခာယတိ – ယဒိ ရူပသညာနံ ယဒိ အရူပသညာနံ ယဒိ ဧကတ္တသညာနံ ယဒိ နာနတ္တသညာနံ. ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနမေကေ အဘိဝဒန္တိ အပ္ပမာဏံ အာနေဉ္ဇံ. ‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော အတ္ထေတ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော.

22. “Here, monks, among those ascetics and brahmins who proclaim a percipient self that is healthy after death, those venerable ones proclaim a percipient self that is healthy after death as being possessed of form; or they proclaim a percipient self that is healthy after death as being formless; or they proclaim a percipient self that is healthy after death as being both possessed of form and formless; or they proclaim a percipient self that is healthy after death as being neither possessed of form nor formless; or they proclaim a percipient self that is healthy after death as having a unified perception; or they proclaim a percipient self that is healthy after death as having diverse perceptions; or they proclaim a percipient self that is healthy after death as having limited perception; or they proclaim a percipient self that is healthy after death as having boundless perception. Furthermore, some who have transcended these declare the consciousness-kasiṇa as boundless and imperturbable. This, monks, the Tathāgata directly knows. Those venerable ascetics and brahmins who proclaim a percipient self that is healthy after death do so as being possessed of form… as being formless… as being both possessed of form and formless… as being neither possessed of form nor formless… as having a unified perception… as having diverse perceptions… as having limited perception… or as having boundless perception. And that which is described as the purified, supreme, foremost, and unsurpassed among these perceptions—be they perceptions of form, formless perceptions, unified perceptions, or diverse perceptions—is this: some declare the base of nothingness, ‘There is nothing,’ as boundless and imperturbable. The Tathāgata, having known, ‘This is conditioned and gross, yet there is the cessation of formations; this exists,’ and seeing the escape from that, has transcended it.”

၂၃. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, အရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိဉ္စ အရူပိဉ္စ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, နေဝရူပိံ နာရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ တေသမေတေ ပဋိက္ကောသန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သညာ ရောဂေါ သညာ ဂဏ္ဍော သညာ သလ္လံ, ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ – ‘အသည’န္တိ. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အဘိဇာနာတိ ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော [Pg.20] သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, အရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိဉ္စ အရူပိဉ္စ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, နေဝရူပိံ နာရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ. ယော ဟိ ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟမညတြ ရူပါ, အညတြ ဝေဒနာယ, အညတြ သညာယ, အညတြ သင်္ခါရေဟိ, ဝိညာဏဿ အာဂတိံ ဝါ ဂတိံ ဝါ စုတိံ ဝါ ဥပပတ္တိံ ဝါ ဝုဒ္ဓိံ ဝါ ဝိရူဠှိံ ဝါ ဝေပုလ္လံ ဝါ ပညပေဿာမီ’တိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော အတ္ထေတ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော.

23. “In this connection, monks, there are those ascetics and brahmins who postulate a self that is non-percipient and without affliction after death—whether those venerable ascetics and brahmins postulate a non-percipient self, without affliction after death, as having form, or as formless, or as both having form and formless, or as neither having form nor formless. In this connection, monks, they censure those ascetics and brahmins who postulate a percipient self, without affliction after death. For what reason? ‘Perception is a disease, perception is a tumor, perception is a dart. This is peaceful; this is sublime, namely, non-perception.’ This, monks, the Tathāgata directly knows: those venerable ascetics and brahmins who postulate a non-percipient self, without affliction after death—whether as having form, or as formless, or as both having form and formless, or as neither having form nor formless. If any ascetic or brahmin, monks, were to say, ‘Apart from form, apart from feeling, apart from perception, apart from formations, I will proclaim the coming or going or passing away or rebirth or growth or development or abundance of consciousness’—that is impossible. ‘This is conditioned and gross, but there is the cessation of formations; this exists.’ Knowing this, the Tathāgata, seeing the escape from it, has transcended it.”

၂၄. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, အရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိဉ္စ အရူပိဉ္စ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, နေဝရူပိံ နာရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ တေသမေတေ ပဋိက္ကောသန္တိ, ယေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ တေသမေတေ ပဋိက္ကောသန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သညာ ရောဂေါ သညာ ဂဏ္ဍော သညာ သလ္လံ, အသညာ သမ္မောဟော, ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ – ‘နေဝသညာနာသည’န္တိ. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အဘိဇာနာတိ. ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, အရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ [Pg.21] ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, ရူပိဉ္စ အရူပိဉ္စ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ, နေဝရူပိံ နာရူပိံ ဝါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗသင်္ခါရမတ္တေန ဧတဿ အာယတနဿ ဥပသမ္ပဒံ ပညပေန္တိ, ဗျသနဉှေတံ, ဘိက္ခဝေ, အက္ခာယတိ ဧတဿ အာယတနဿ ဥပသမ္ပဒါယ. န ဟေတံ, ဘိက္ခဝေ, အာယတနံ သင်္ခါရသမာပတ္တိပတ္တဗ္ဗမက္ခာယတိ; သင်္ခါရာဝသေသသမာပတ္တိပတ္တဗ္ဗမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အာယတနမက္ခာယတိ. ‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော အတ္ထေတ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော.

24. In this, bhikkhus, there are those ascetics and brahmins who postulate a self that is neither percipient nor non-percipient and without affliction after death. Whether those venerable ascetics and brahmins postulate that self as having form, or as formless, or as both having form and formless, or as neither having form nor formless, they censure those who postulate a percipient self, without affliction after death, and they also censure those venerable ascetics and brahmins who postulate a non-percipient self, without affliction after death. For what reason? ‘Perception is a disease, perception is a tumor, perception is a dart; non-perception is delusion. This is peaceful; this is sublime, namely, neither-perception-nor-non-perception.’ This, bhikkhus, the Tathāgata directly knows. Those venerable ascetics and brahmins who postulate a self that is neither percipient nor non-percipient, without affliction after death—whether as having form, or as formless, or as both having form and formless, or as neither having form nor formless. Any ascetics or brahmins, bhikkhus, who postulate the attainment of this sphere by means of the mere measure of formations that are seen, heard, sensed, and cognized—that, bhikkhus, is declared to be a downfall for the attainment of this sphere. For this sphere, bhikkhus, is not declared to be attainable through an attainment of formations; this sphere, bhikkhus, is declared to be attainable through an attainment of residual formations. ‘This is conditioned and gross, but there is the cessation of formations; this exists.’ Knowing this, the Tathāgata, seeing the escape from it, has transcended it.

၂၅. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ, တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ တေသမေတေ ပဋိက္ကောသန္တိ, ယေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ တေသမေတေ ပဋိက္ကောသန္တိ, ယေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ နေဝသညီနာသညိံ အတ္တာနံ ပညပေန္တိ အရောဂံ ပရံ မရဏာ တေသမေတေ ပဋိက္ကောသန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သဗ္ဗေပိမေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဒ္ဓံ သရံ အာသတ္တိံယေဝ အဘိဝဒန္တိ – ‘ဣတိ ပေစ္စ ဘဝိဿာမ, ဣတိ ပေစ္စ ဘဝိဿာမာ’တိ. သေယျထာပိ နာမ ဝါဏိဇဿ ဝါဏိဇ္ဇာယ ဂစ္ဆတော ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣတော မေ ဣဒံ ဘဝိဿတိ, ဣမိနာ ဣဒံ လစ္ဆာမီ’တိ, ဧဝမေဝိမေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဝါဏိဇူပမာ မညေ ပဋိဘန္တိ – ‘ဣတိ ပေစ္စ ဘဝိဿာမ, ဣတိ ပေစ္စ ဘဝိဿာမာ’တိ. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အဘိဇာနာတိ. ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သတော သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ တေ သက္ကာယဘယာ သက္ကာယပရိဇေဂုစ္ဆာ သက္ကာယညေဝ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ. သေယျထာပိ နာမ သာ ဂဒ္ဒုလဗဒ္ဓေါ ဒဠှေ ထမ္ဘေ ဝါ ခိလေ ဝါ ဥပနိဗဒ္ဓေါ, တမေဝ ထမ္ဘံ ဝါ ခိလံ ဝါ အနုပရိဓာဝတိ အနုပရိဝတ္တတိ[Pg.22]; ဧဝမေဝိမေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သက္ကာယဘယာ သက္ကာယပရိဇေဂုစ္ဆာ သက္ကာယညေဝ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ. ‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော အတ္ထေတ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော.

25. In this, bhikkhus, among those ascetics and brahmins who declare the annihilation, destruction, and non-existence of an existing being, they censure those ascetics and brahmins who declare a percipient self, without affliction after death; they also censure those venerable ascetics and brahmins who declare a non-percipient self, without affliction after death; and they also censure those venerable ascetics and brahmins who declare a self that is neither-percipient-nor-non-percipient, without affliction after death. For what reason? All these venerable ascetics and brahmins, being attached, speak only of a future state, saying: ‘Thus we shall be after death, thus we shall be after death.’ Just as a merchant going to trade might think, ‘From this I will get that, with this I will obtain that,’ even so, these venerable ascetics and brahmins seem to me to be like merchants, thinking: ‘Thus we shall be after death, thus we shall be after death.’ This, bhikkhus, the Tathāgata directly knows. Those venerable ascetics and brahmins who declare the annihilation, destruction, and non-existence of an existing being, being afraid of personal identity and disgusted with personal identity, just run and circle around personal identity itself. Just as a dog, tied with a leash and bound to a strong post or stake, runs and circles around that very post or stake; even so, these venerable ascetics and brahmins, being afraid of personal identity and disgusted with personal identity, just run and circle around personal identity itself. ‘This annihilationist view is conditioned and gross. But there is the cessation of formations; this exists.’ Having known this, the Tathāgata, seeing the escape from that conditioned thing, has transcended it.

၂၆. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အပရန္တကပ္ပိကာ အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိနော အပရန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိဝုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမာနေဝ ပဉ္စာယတနာနိ အဘိဝဒန္တိ ဧတေသံ ဝါ အညတရံ.

26. Whatever ascetics or brahmins, bhikkhus, are speculators about the future, holding views about the future, and assert various speculative tenets regarding the future, all of them propound these same five bases, or one among them.

၂၇. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိနော ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ အနေကဝိဟိတာနိ အဓိဝုတ္တိပဒါနိ အဘိဝဒန္တိ. ‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘အသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘သဿတော စ အသဿတော စ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘နေဝသဿတော နာသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘အန္တဝါ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘အနန္တဝါ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘အန္တဝါ စ အနန္တဝါ စ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘နေဝန္တဝါ နာနန္တဝါ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘ဧကတ္တသညီ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘နာနတ္တသညီ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘ပရိတ္တသညီ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘အပ္ပမာဏသညီ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘ဧကန္တသုခီ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘ဧကန္တဒုက္ခီ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘သုခဒုက္ခီ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ, ‘အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ.

27. Bhikkhus, there are some ascetics and brahmins who speculate on the past, who hold views concerning the past, and who, with reference to the past, assert various propositions. Some declare: ‘The self and the world are eternal. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are not eternal. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are both eternal and not eternal. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are neither eternal nor not eternal. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are finite. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are infinite. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are both finite and infinite. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are neither finite nor infinite. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are of one perception. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are of diverse perceptions. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are of limited perception. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are of boundless perception. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are exclusively happy. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are exclusively miserable. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are both happy and miserable. This alone is true; all else is false.’ Some declare: ‘The self and the world are neither miserable nor happy. This alone is true; all else is false.’

၂၈. ‘‘တတြ[Pg.23], ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ, တေသံ ဝတ အညတြေဝ သဒ္ဓါယ အညတြ ရုစိယာ အညတြ အနုဿဝါ အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ပစ္စတ္တံယေဝ ဉာဏံ ဘဝိဿတိ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိယောဒါတန္တိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပစ္စတ္တံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဉာဏေ အသတိ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ ယဒပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ တတ္ထ ဉာဏဘာဂမတ္တမေဝ ပရိယောဒပေန္တိ တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဥပါဒါနမက္ခာယတိ. ‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော အတ္ထေတ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော.

28. Bhikkhus, as for those ascetics and brahmins who hold such a doctrine and such a view—‘The self and the world are eternal; this alone is true, all else is false’—it is impossible that, apart from faith, apart from inclination, apart from oral tradition, apart from reasoned consideration, and apart from acceptance of a view after scrutiny, they will have for themselves a personal knowledge that is utterly pure and bright. Indeed, Bhikkhus, when there is no personal knowledge that is utterly pure and bright, whatever mere semblance of knowledge those venerable ascetics and brahmins may clarify in that regard, even that is declared to be their clinging. ‘This clinging is conditioned and gross. But there is the cessation of formations; this exists.’ Having known this, the Tathāgata, seeing the escape from it, has transcended it.

၂၉. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ…ပေ… သဿတော စ အသဿတော စ အတ္တာ စ လောကော စ… နေဝသဿတော နာသဿတော အတ္တာ စ လောကော စ… အန္တဝါ အတ္တာ စ လောကော စ… အနန္တဝါ အတ္တာ စ လောကော စ… အန္တဝါ စ အနန္တဝါ စ အတ္တာ စ လောကော စ… နေဝန္တဝါ နာနန္တဝါ အတ္တာ စ လောကော စ… ဧကတ္တသညီ အတ္တာ စ လောကော စ… နာနတ္တသညီ အတ္တာ စ လောကော စ… ပရိတ္တသညီ အတ္တာ စ လောကော စ… အပ္ပမာဏသညီ အတ္တာ စ လောကော စ… ဧကန္တသုခီ အတ္တာ စ လောကော စ… ဧကန္တဒုက္ခီ အတ္တာ စ လောကော စ… သုခဒုက္ခီ အတ္တာ စ လောကော စ… အဒုက္ခမသုခီ အတ္တာ စ လောကော စ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ, တေသံ ဝတ အညတြေဝ သဒ္ဓါယ အညတြ ရုစိယာ အညတြ အနုဿဝါ အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ပစ္စတ္တံယေဝ ဉာဏံ ဘဝိဿတိ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိယောဒါတန္တိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပစ္စတ္တံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဉာဏေ အသတိ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ ယဒပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ တတ္ထ ဉာဏဘာဂမတ္တမေဝ ပရိယောဒပေန္တိ တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဥပါဒါနမက္ခာယတိ. ‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော အတ္ထေတ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော.

29. Bhikkhus, among those ascetics and brahmins are those who hold such a doctrine and view: ‘The self and the world are not eternal; this alone is true, all else is false’… ‘The self and the world are both eternal and not eternal’… ‘The self and the world are neither eternal nor not eternal’… ‘The self and the world are finite’… ‘The self and the world are infinite’… ‘The self and the world are both finite and infinite’… ‘The self and the world are neither finite nor infinite’… ‘The self and the world are of one perception’… ‘The self and the world are of diverse perceptions’… ‘The self and the world are of limited perception’… ‘The self and the world are of boundless perception’… ‘The self and the world are exclusively happy’… ‘The self and the world are exclusively miserable’… ‘The self and the world are both happy and miserable’… ‘The self and the world are neither miserable nor happy; this alone is true, all else is false.’ For them, it is impossible that, apart from faith, apart from inclination, apart from oral tradition, apart from reasoned consideration, and apart from acceptance of a view after scrutiny, they will have for themselves a personal knowledge that is utterly pure and bright. Indeed, Bhikkhus, when there is no personal knowledge that is utterly pure and bright, whatever mere semblance of knowledge those venerable ascetics and brahmins may clarify in that regard, even that is declared to be their clinging. ‘This is conditioned and gross. But there is the cessation of formations—this exists.’ Knowing this, the Tathāgata, seeing the escape from it, has transcended it.

၃၀. ‘‘ဣဓ[Pg.24], ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, အပရန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, သဗ္ဗသော ကာမသံယောဇနာနံ အနဓိဋ္ဌာနာ, ပဝိဝေကံ ပီတိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ ပဝိဝေကံ ပီတိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. တဿ သာ ပဝိဝေကာ ပီတိ နိရုဇ္ဈတိ. ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒေါမနဿံ, ဒေါမနဿဿ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပဝိဝေကာ ပီတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ဆာယာ ဇဟတိ တံ အာတပေါ ဖရတိ, ယံ အာတပေါ ဇဟတိ တံ ဆာယာ ဖရတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒေါမနဿံ, ဒေါမနဿဿ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပဝိဝေကာ ပီတိ. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အဘိဇာနာတိ. အယံ ခေါ ဘဝံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, အပရန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, သဗ္ဗသော ကာမသံယောဇနာနံ အနဓိဋ္ဌာနာ, ပဝိဝေကံ ပီတိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ ပဝိဝေကံ ပီတိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. တဿ သာ ပဝိဝေကာ ပီတိ နိရုဇ္ဈတိ. ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒေါမနဿံ, ဒေါမနဿဿ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပဝိဝေကာ ပီတိ. ‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော အတ္ထေတ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော.

30. Bhikkhus, here, some ascetic or brahmin, by relinquishing views about the past and by relinquishing views about the future, and by not being established in any sensual fetters, dwells having attained the rapture of seclusion, thinking: ‘This is peaceful, this is sublime, that is, that I dwell having attained the rapture of seclusion.’ That rapture of seclusion ceases for him. With the cessation of the rapture of seclusion, mental distress arises; with the cessation of mental distress, the rapture of seclusion arises. Just as, bhikkhus, where shadow departs, sunlight pervades; where sunlight departs, shadow pervades—so too, bhikkhus, with the cessation of the rapture of seclusion, mental distress arises; with the cessation of mental distress, the rapture of seclusion arises. The Tathāgata directly knows this. This venerable ascetic or brahmin, by relinquishing views about the past and by relinquishing views about the future, and by not being established in any sensual fetters, dwells having attained the rapture of seclusion, thinking: ‘This is peaceful, this is sublime, that is, that I dwell having attained the rapture of seclusion.’ That rapture of seclusion ceases for him. With the cessation of the rapture of seclusion, mental distress arises; with the cessation of mental distress, the rapture of seclusion arises. ‘This is conditioned and coarse, but there is the cessation of formations—this exists.’ Knowing this, the Tathāgata, seeing the escape from it, has transcended it.

၃၁. ‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, အပရန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, သဗ္ဗသော ကာမသံယောဇနာနံ အနဓိဋ္ဌာနာ, ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ သမတိက္ကမာ နိရာမိသံ သုခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ နိရာမိသံ သုခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. တဿ တံ နိရာမိသံ သုခံ နိရုဇ္ဈတိ. နိရာမိသဿ သုခဿ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပဝိဝေကာ ပီတိ, ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နိရာမိသံ သုခံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ဆာယာ ဇဟတိ တံ အာတပေါ ဖရတိ, ယံ အာတပေါ ဇဟတိ တံ ဆာယာ ဖရတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နိရာမိသဿ သုခဿ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပဝိဝေကာ ပီတိ, ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နိရာမိသံ သုခံ. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အဘိဇာနာတိ. အယံ ခေါ ဘဝံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, အပရန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, သဗ္ဗသော ကာမသံယောဇနာနံ အနဓိဋ္ဌာနာ, ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ သမတိက္ကမာ, နိရာမိသံ သုခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ နိရာမိသံ သုခံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. တဿ [Pg.25] တံ နိရာမိသံ သုခံ နိရုဇ္ဈတိ. နိရာမိသဿ သုခဿ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပဝိဝေကာ ပီတိ, ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နိရာမိသံ သုခံ. ‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော အတ္ထေတ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော.

31. Furthermore, bhikkhus, here some ascetic or brahmin, by relinquishing views about the past and by relinquishing views about the future, by not being established in any sensual fetters, and having transcended the rapture of seclusion, dwells having attained unworldly happiness, thinking: ‘This is peaceful, this is sublime, that is, that I dwell having attained unworldly happiness.’ That unworldly happiness ceases for him. With the cessation of unworldly happiness, the rapture of seclusion arises; with the cessation of the rapture of seclusion, unworldly happiness arises. Just as, bhikkhus, where shadow departs, sunlight pervades; where sunlight departs, shadow pervades—so too, bhikkhus, with the cessation of unworldly happiness, the rapture of seclusion arises; with the cessation of the rapture of seclusion, unworldly happiness arises. The Tathāgata directly knows this. This venerable ascetic or brahmin, by relinquishing views about the past and by relinquishing views about the future, by not being established in any sensual fetters, and having transcended the rapture of seclusion, dwells having attained unworldly happiness, thinking: ‘This is peaceful, this is sublime, that is, that I dwell having attained unworldly happiness.’ That unworldly happiness ceases for him. With the cessation of unworldly happiness, the rapture of seclusion arises; with the cessation of the rapture of seclusion, unworldly happiness arises. ‘This is conditioned and coarse. But there is the cessation of formations—this exists.’ Knowing this, the Tathāgata, seeing the escape from it, has transcended it.

၃၂. ‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, အပရန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, သဗ္ဗသော ကာမသံယောဇနာနံ အနဓိဋ္ဌာနာ, ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ သမတိက္ကမာ, နိရာမိသဿ သုခဿ သမတိက္ကမာ, အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. တဿ သာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈတိ. အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နိရာမိသံ သုခံ, နိရာမိသဿ သုခဿ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ဆာယာ ဇဟတိ တံ အာတပေါ ဖရတိ, ယံ အာတပေါ ဇဟတိ တံ ဆာယာ ဖရတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နိရာမိသံ သုခံ, နိရာမိသဿ သုခဿ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အဘိဇာနာတိ. အယံ ခေါ ဘဝံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, အပရန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, သဗ္ဗသော ကာမသံယောဇနာနံ အနဓိဋ္ဌာနာ, ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ သမတိက္ကမာ, နိရာမိသဿ သုခဿ သမတိက္ကမာ, အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. တဿ သာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈတိ. အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နိရာမိသံ သုခံ, နိရာမိသဿ သုခဿ နိရောဓာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော အတ္ထေတ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော.

32. Furthermore, bhikkhus, here some ascetic or brahmin, by relinquishing views about the past and by relinquishing views about the future, by not being established in any fetters of sensual pleasure, having transcended the rapture of seclusion, and having transcended unworldly happiness, dwells having attained the feeling of neither-pain-nor-pleasure, thinking: ‘This is peaceful, this is sublime, that is, that I dwell having attained the feeling of neither-pain-nor-pleasure.’ That feeling of neither-pain-nor-pleasure ceases for him. With the cessation of the feeling of neither-pain-nor-pleasure, unworldly happiness arises; with the cessation of unworldly happiness, the feeling of neither-pain-nor-pleasure arises. Just as, bhikkhus, where shadow departs, sunlight pervades, and where sunlight departs, shadow pervades; even so, bhikkhus, with the cessation of the feeling of neither-pain-nor-pleasure, unworldly happiness arises, and with the cessation of unworldly happiness, the feeling of neither-pain-nor-pleasure arises. The Tathāgata directly knows this. This venerable ascetic or brahmin, by relinquishing views about the past and by relinquishing views about the future, by not being established in any fetters of sensual pleasure, having transcended the rapture of seclusion, and having transcended unworldly happiness, dwells having attained the feeling of neither-pain-nor-pleasure, thinking: ‘This is peaceful, this is sublime, that is, that I dwell having attained the feeling of neither-pain-nor-pleasure.’ That feeling of neither-pain-nor-pleasure ceases for him. With the cessation of the feeling of neither-pain-nor-pleasure, unworldly happiness arises; with the cessation of unworldly happiness, the feeling of neither-pain-nor-pleasure arises. ‘This is conditioned and coarse, but there is the cessation of formations—this exists.’ Knowing this, the Tathāgata, seeing the escape from it, has transcended it.

၃၃. ‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, အပရန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, သဗ္ဗသော ကာမသံယောဇနာနံ အနဓိဋ္ဌာနာ, ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ သမတိက္ကမာ, နိရာမိသဿ သုခဿ သမတိက္ကမာ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမတိက္ကမာ – ‘သန္တောဟမသ္မိ, နိဗ္ဗုတောဟမသ္မိ, အနုပါဒါနောဟမသ္မီ’တိ သမနုပဿတိ. တယိဒံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အဘိဇာနာတိ. အယံ ခေါ ဘဝံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော [Pg.26] ဝါ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, အပရန္တာနုဒိဋ္ဌီနဉ္စ ပဋိနိဿဂ္ဂါ, သဗ္ဗသော ကာမသံယောဇနာနံ အနဓိဋ္ဌာနာ, ပဝိဝေကာယ ပီတိယာ သမတိက္ကမာ, နိရာမိသဿ သုခဿ သမတိက္ကမာ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမတိက္ကမာ – ‘သန္တောဟမသ္မိ, နိဗ္ဗုတောဟမသ္မိ, အနုပါဒါနောဟမသ္မီ’တိ သမနုပဿတိ; အဒ္ဓါ အယမာယသ္မာ နိဗ္ဗာနသပ္ပာယံယေဝ ပဋိပဒံ အဘိဝဒတိ. အထ စ ပနာယံ ဘဝံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ပုဗ္ဗန္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဝါ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယတိ, အပရန္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဝါ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယတိ, ကာမသံယောဇနံ ဝါ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယတိ, ပဝိဝေကံ ဝါ ပီတိံ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယတိ, နိရာမိသံ ဝါ သုခံ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယတိ, အဒုက္ခမသုခံ ဝါ ဝေဒနံ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယတိ. ယဉ္စ ခေါ အယမာယသ္မာ – ‘သန္တောဟမသ္မိ, နိဗ္ဗုတောဟမသ္မိ, အနုပါဒါနောဟမသ္မီ’တိ သမနုပဿတိ တဒပိ ဣမဿ ဘောတော သမဏဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဥပါဒါနမက္ခာယတိ. ‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော အတ္ထေတ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော.

33. Furthermore, bhikkhus, here some ascetic or brahmin, by relinquishing views about the past and by relinquishing views about the future, by not being established in any fetters of sensual pleasure, by transcending the rapture of seclusion, by transcending unworldly happiness, and by transcending the feeling of neither-pain-nor-pleasure, contemplates: ‘I am at peace, I am extinguished, I am without clinging.’ The Tathāgata directly knows this. This venerable ascetic or brahmin, by relinquishing views about the past and by relinquishing views about the future, by not being established in any fetters of sensual pleasure, by transcending the rapture of seclusion, by transcending unworldly happiness, and by transcending the feeling of neither-pain-nor-pleasure, contemplates: ‘I am at peace, I am extinguished, I am without clinging.’ Assuredly, this venerable one professes a practice that is indeed conducive to Nibbāna. And yet, this venerable ascetic or brahmin clings to views about the past, or clings to views about the future, or clings to the fetter of sensual pleasure, or clings to the rapture of seclusion, or clings to unworldly happiness, or clings to the feeling of neither-pain-nor-pleasure. And that which this venerable one contemplates—‘I am at peace, I am extinguished, I am without clinging’—that itself is said to be clinging for this venerable ascetic or brahmin. ‘This clinging is conditioned and coarse, but there is the cessation of formations—this exists.’ Having known this, the Tathāgata, seeing the escape from that, has transcended that.

‘‘ဣဒံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓံ ယဒိဒံ – ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ အနုပါဒါဝိမောက္ခော’’တိ.

Furthermore, bhikkhus, this supreme, peaceful state has been fully awakened to by the Tathāgata: that is, the liberation without clinging that comes from having known as they really are the origin, the passing away, the gratification, the danger, and the escape in regard to the six sense bases.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

Thus spoke the Blessed One. The bhikkhus, delighted, rejoiced in the Blessed One’s words.

ပဉ္စတ္တယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

The Second Discourse on the Five and Three is concluded.

၃. ကိန္တိသုတ္တံ

3. The Discourse on ‘What Do You Think?’

၃၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ပိသိနာရာယံ ဝိဟရတိ ဗလိဟရဏေ ဝနသဏ္ဍေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိန္တိ ဝေါ[Pg.27], ဘိက္ခဝေ, မယိ ဟောတိ – ‘စီဝရဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ပိဏ္ဍပါတဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ, သေနာသနဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’’တိ? ‘‘န ခေါ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဧဝံ ဟောတိ – ‘စီဝရဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ပိဏ္ဍပါတဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ, သေနာသနဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’’တိ.

34. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Pisinārā in the Baliharaṇa forest grove. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus.” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “What do you think of me, bhikkhus? Is it that: ‘The ascetic Gotama teaches the Dhamma for the sake of robes,’ or ‘the ascetic Gotama teaches the Dhamma for the sake of almsfood,’ or ‘the ascetic Gotama teaches the Dhamma for the sake of lodging,’ or ‘the ascetic Gotama teaches the Dhamma for the sake of this or that state of existence’?” “No, venerable sir. We do not think of the Blessed One thus: ‘The ascetic Gotama teaches the Dhamma for the sake of robes… for the sake of this or that state of existence.’”

‘‘န စ ကိရ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, မယိ ဧဝံ ဟောတိ – ‘စီဝရဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ…ပေ… ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတီ’တိ; အထ ကိန္တိ စရဟိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, မယိ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဟောတိ – ‘အနုကမ္ပကော ဘဂဝါ ဟိတေသီ; အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝဉ္စ ကိရ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, မယိ ဟောတိ – ‘အနုကမ္ပကော ဘဂဝါ ဟိတေသီ; အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’’တိ.

“So, bhikkhus, you do not think this of me: ‘The ascetic Gotama teaches the Dhamma for the sake of robes… or for the sake of this or that state of existence.’ Then what, bhikkhus, do you think of me?” “Indeed, venerable sir, we think thus of the Blessed One: ‘The Blessed One is compassionate and seeks our welfare; out of compassion, he teaches the Dhamma.’” “So it is, bhikkhus, that you think of me thus: ‘The Blessed One is compassionate and seeks our welfare; out of compassion, he teaches the Dhamma.’”

၃၅. ‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ယေ ဝေါ မယာ ဓမ္မာ အဘိညာ ဒေသိတာ, သေယျထိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သမဂ္ဂေဟိ သမ္မောဒမာနေဟိ အဝိဝဒမာနေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗံ. တေသဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သမဂ္ဂါနံ သမ္မောဒမာနာနံ အဝိဝဒမာနာနံ သိက္ခတံ သိယံသု ဒွေ ဘိက္ခူ အဘိဓမ္မေ နာနာဝါဒါ. တတြ စေ တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘ဣမေသံ ခေါ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထတော စေဝ နာနံ ဗျဉ္ဇနတော စ နာန’န္တိ, တတ္ထ ယံ ဘိက္ခုံ သုဝစတရံ မညေယျာထ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အာယသ္မန္တာနံ ခေါ အတ္ထတော စေဝ နာနံ, ဗျဉ္ဇနတော စ နာနံ. တဒမိနာပေတံ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ – ယထာ အတ္ထတော စေဝ နာနံ, ဗျဉ္ဇနတော စ နာနံ. မာယသ္မန္တော ဝိဝါဒံ အာပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ. အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ယံ ဘိက္ခုံ သုဝစတရံ မညေယျာထ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အာယသ္မန္တာနံ ခေါ အတ္ထတော စေဝ နာနံ, ဗျဉ္ဇနတော စ နာနံ. တဒမိနာပေတံ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ – ယထာ အတ္ထတော [Pg.28] စေဝ နာနံ, ဗျဉ္ဇနတော စ နာနံ. မာယသ္မန္တော ဝိဝါဒံ အာပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ. ဣတိ ဒုဂ္ဂဟိတံ ဒုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတဗ္ဗံ, သုဂ္ဂဟိတံ သုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတဗ္ဗံ. ဒုဂ္ဂဟိတံ ဒုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတွာ သုဂ္ဂဟိတံ သုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတွာ ယော ဓမ္မော ယော ဝိနယော သော ဘာသိတဗ္ဗော.

35. “Therefore, bhikkhus, regarding those teachings that I have taught you, having known them through direct knowledge—that is, the four foundations of mindfulness, the four right exertions, the four bases of power, the five faculties, the five powers, the seven factors of enlightenment, and the noble eightfold path—in these you should all train in unity, with concord, and without dispute. While you are training thus, bhikkhus, united, concordant, and without dispute, there might be two bhikkhus with differing views on the higher teaching. If it should occur to you, ‘These venerable ones differ both in meaning and in phrasing,’ then whichever bhikkhu you consider more amenable to correction should be approached and told this: ‘Venerable sirs, you differ both in meaning and in phrasing. Please understand this and do not enter into a dispute.’ Then, of the bhikkhus on the other side, whichever bhikkhu you consider more amenable to correction should be approached and told this: ‘Venerable sirs, you differ both in meaning and in phrasing. Please understand this and do not enter into a dispute.’ Thus, what is wrongly grasped should be held as wrongly grasped, and what is rightly grasped should be held as rightly grasped. Having held what is wrongly grasped as wrongly grasped and what is rightly grasped as rightly grasped, the Dhamma and the Vinaya should be spoken.”

၃၆. ‘‘တတြ စေ တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘ဣမေသံ ခေါ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထတော ဟိ ခေါ နာနံ, ဗျဉ္ဇနတော သမေတီ’တိ, တတ္ထ ယံ ဘိက္ခုံ သုဝစတရံ မညေယျာထ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အာယသ္မန္တာနံ ခေါ အတ္ထတော ဟိ နာနံ, ဗျဉ္ဇနတော သမေတိ. တဒမိနာပေတံ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ – ယထာ အတ္ထတော ဟိ ခေါ နာနံ, ဗျဉ္ဇနတော သမေတိ. မာယသ္မန္တော ဝိဝါဒံ အာပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ. အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ယံ ဘိက္ခုံ သုဝစတရံ မညေယျာထ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အာယသ္မန္တာနံ ခေါ အတ္ထတော ဟိ ခေါ နာနံ, ဗျဉ္ဇနတော သမေတိ. တဒမိနာပေတံ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ – ယထာ အတ္ထတော ဟိ ခေါ နာနံ, ဗျဉ္ဇနတော သမေတိ. မာယသ္မန္တော ဝိဝါဒံ အာပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ. ဣတိ ဒုဂ္ဂဟိတံ ဒုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတဗ္ဗံ, သုဂ္ဂဟိတံ သုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတဗ္ဗံ. ဒုဂ္ဂဟိတံ ဒုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတွာ သုဂ္ဂဟိတံ သုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတွာ ယော ဓမ္မော ယော ဝိနယော သော ဘာသိတဗ္ဗော.

36. In that matter, if it should occur to you thus: ‘Indeed, for these venerable ones, it differs in meaning but agrees in phrasing,’ then whichever monk you consider more amenable to instruction should be approached and spoken to thus: ‘Venerable sirs, it differs in meaning but agrees in phrasing. By this reasoning, venerable sirs, you should understand how it differs in meaning but agrees in phrasing. Venerable sirs, do not fall into dispute.’ Then, of the other monks of the one faction, whichever monk you consider more amenable to instruction should be approached and spoken to thus: ‘Venerable sirs, it differs in meaning but agrees in phrasing. By this reasoning, venerable sirs, you should understand how it differs in meaning but agrees in phrasing. Venerable sirs, do not fall into dispute.’ Thus, what is wrongly grasped should be held as wrongly grasped, and what is rightly grasped should be held as rightly grasped. Having held what is wrongly grasped as wrongly grasped and what is rightly grasped as rightly grasped, that which is the Dhamma and the Vinaya should be spoken.

၃၇. ‘‘တတြ စေ တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘ဣမေသံ ခေါ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထတော ဟိ ခေါ သမေတိ, ဗျဉ္ဇနတော နာန’န္တိ, တတ္ထ ယံ ဘိက္ခုံ သုဝစတရံ မညေယျာထ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အာယသ္မန္တာနံ ခေါ အတ္ထတော ဟိ သမေတိ, ဗျဉ္ဇနတော နာနံ. တဒမိနာပေတံ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ – ယထာ အတ္ထတော ဟိ ခေါ သမေတိ, ဗျဉ္ဇနတော နာနံ. အပ္ပမတ္တကံ ခေါ ပနေတံ ယဒိဒံ – ဗျဉ္ဇနံ. မာယသ္မန္တော အပ္ပမတ္တကေ ဝိဝါဒံ အာပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ. အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ယံ ဘိက္ခုံ သုဝစတရံ မညေယျာထ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အာယသ္မန္တာနံ ခေါ အတ္ထတော ဟိ သမေတိ, ဗျဉ္ဇနတော နာနံ. တဒမိနာပေတံ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ – ယထာ အတ္ထတော ဟိ ခေါ သမေတိ, ဗျဉ္ဇနတော နာနံ. အပ္ပမတ္တကံ ခေါ ပနေတံ ယဒိဒံ [Pg.29] – ဗျဉ္ဇနံ. မာယသ္မန္တော အပ္ပမတ္တကေ ဝိဝါဒံ အာပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ. ဣတိ သုဂ္ဂဟိတံ သုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတဗ္ဗံ, ဒုဂ္ဂဟိတံ ဒုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတဗ္ဗံ. သုဂ္ဂဟိတံ သုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတွာ ဒုဂ္ဂဟိတံ ဒုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတွာ ယော ဓမ္မော ယော ဝိနယော သော ဘာသိတဗ္ဗော.

37. In that matter, if it should occur to you thus: ‘Indeed, for these venerable ones, it agrees in meaning but differs in phrasing,’ then whichever monk you consider more amenable to instruction should be approached and spoken to thus: ‘Venerable sirs, it agrees in meaning but differs in phrasing. By this reasoning, venerable sirs, you should understand how it agrees in meaning but differs in phrasing. Indeed, this phrasing is but a trifle. Venerable sirs, do not fall into dispute over a trifle.’ Then, of the other monks of the one faction, whichever monk you consider more amenable to instruction should be approached and spoken to thus: ‘Venerable sirs, it agrees in meaning but differs in phrasing. By this reasoning, venerable sirs, you should understand how it agrees in meaning but differs in phrasing. Indeed, this phrasing is but a trifle. Venerable sirs, do not fall into dispute over a trifle.’ Thus, what is well-grasped should be held as well-grasped, and what is ill-grasped should be held as ill-grasped. Having held what is well-grasped as well-grasped and what is ill-grasped as ill-grasped, that which is the Dhamma and the Vinaya should be spoken.

၃၈. ‘‘တတြ စေ တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘ဣမေသံ ခေါ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထတော စေဝ သမေတိ ဗျဉ္ဇနတော စ သမေတီ’တိ, တတ္ထ ယံ ဘိက္ခုံ သုဝစတရံ မညေယျာထ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အာယသ္မန္တာနံ ခေါ အတ္ထတော စေဝ သမေတိ, ဗျဉ္ဇနတော စ သမေတိ. တဒမိနာပေတံ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ – ယထာ အတ္ထတော စေဝ သမေတိ ဗျဉ္ဇနတော စ သမေတိ. မာယသ္မန္တော ဝိဝါဒံ အာပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ. အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ယံ ဘိက္ခုံ သုဝစတရံ မညေယျာထ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အာယသ္မန္တာနံ ခေါ အတ္ထတော စေဝ သမေတိ ဗျဉ္ဇနတော စ သမေတိ. တဒမိနာပေတံ အာယသ္မန္တော ဇာနာထ – ယထာ အတ္ထတော စေဝ သမေတိ ဗျဉ္ဇနတော စ သမေတိ. မာယသ္မန္တော ဝိဝါဒံ အာပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ. ဣတိ သုဂ္ဂဟိတံ သုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတဗ္ဗံ. သုဂ္ဂဟိတံ သုဂ္ဂဟိတတော ဓာရေတွာ ယော ဓမ္မော ယော ဝိနယော သော ဘာသိတဗ္ဗော.

38. In that matter, if it should occur to you thus: ‘Indeed, for these venerable ones, it agrees both in meaning and in phrasing,’ then whichever monk you consider more amenable to instruction should be approached and spoken to thus: ‘Venerable sirs, it agrees both in meaning and in phrasing. By this reasoning, venerable sirs, you should understand how it agrees both in meaning and in phrasing. Venerable sirs, do not fall into dispute.’ Then, of the other monks of the one faction, whichever monk you consider more amenable to instruction should be approached and spoken to thus: ‘Venerable sirs, it agrees both in meaning and in phrasing. By this reasoning, venerable sirs, you should understand how it agrees both in meaning and in phrasing. Venerable sirs, do not fall into dispute.’ Thus, what is well-grasped should be held as well-grasped. Having held what is well-grasped as well-grasped, that which is the Dhamma and the Vinaya should be spoken.

၃၉. ‘‘တေသဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သမဂ္ဂါနံ သမ္မောဒမာနာနံ အဝိဝဒမာနာနံ သိက္ခတံ သိယာ အညတရဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိ သိယာ ဝီတိက္ကမော, တတြ, ဘိက္ခဝေ, န စောဒနာယ တရိတဗ္ဗံ. ပုဂ္ဂလော ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗော – ‘ဣတိ မယှဉ္စ အဝိဟေသာ ဘဝိဿတိ ပရဿ စ ပုဂ္ဂလဿ အနုပဃာတော, ပရော ဟိ ပုဂ္ဂလော အက္ကောဓနော အနုပနာဟီ အဒဠှဒိဋ္ဌီ သုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ, သက္ကောမိ စာဟံ ဧတံ ပုဂ္ဂလံ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတု’န္တိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမဿ, ကလ္လံ ဝစနာယ.

39. And for you, monks, while living in harmony, rejoicing together, without dispute, and training, it may be that a certain monk commits an offense, a transgression. In that case, monks, one should not be hasty with an accusation. The person should be examined: ‘Thus, for me there will be no affliction, and for the other person, no resentment. For the other person is not given to anger, is not resentful, is not of rigid views, and relinquishes them easily. And I am able to raise this person from the unwholesome and establish him in the wholesome.’ If, monks, it is so, it is suitable for speaking.

‘‘သစေ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမဿ – ‘မယှံ ခေါ အဝိဟေသာ ဘဝိဿတိ ပရဿ စ ပုဂ္ဂလဿ ဥပဃာတော, ပရော ဟိ ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဥပနာဟီ အဒဠှဒိဋ္ဌီ သုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ, သက္ကောမိ စာဟံ ဧတံ ပုဂ္ဂလံ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတုံ. အပ္ပမတ္တကံ ခေါ ပနေတံ ယဒိဒံ – ပရဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပဃာတော. အထ ခေါ ဧတဒေဝ ဗဟုတရံ – သွာဟံ သက္ကောမိ ဧတံ ပုဂ္ဂလံ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ [Pg.30] ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတု’န္တိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမဿ, ကလ္လံ ဝစနာယ.

But if, monks, it should be thus: ‘For me, there will be no affliction, but for the other person, there will be resentment. For the other person is given to anger and is resentful, is not of rigid views, and relinquishes them easily. And I am able to raise this person from the unwholesome and establish him in the wholesome. Indeed, this is but a trifle, that is, the resentment of the other person. But this is of much greater consequence: that I am able to raise this person from the unwholesome and establish him in the wholesome.’ If, monks, it is so, it is suitable for speaking.

‘‘သစေ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမဿ – ‘မယှံ ခေါ ဝိဟေသာ ဘဝိဿတိ ပရဿ စ ပုဂ္ဂလဿ အနုပဃာတော. ပရော ဟိ ပုဂ္ဂလော အက္ကောဓနော အနုပနာဟီ ဒဠှဒိဋ္ဌီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ, သက္ကောမိ စာဟံ ဧတံ ပုဂ္ဂလံ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတုံ. အပ္ပမတ္တကံ ခေါ ပနေတံ ယဒိဒံ – မယှံ ဝိဟေသာ. အထ ခေါ ဧတဒေဝ ဗဟုတရံ – သွာဟံ သက္ကောမိ ဧတံ ပုဂ္ဂလံ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတု’န္တိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမဿ, ကလ္လံ ဝစနာယ.

But if, monks, it should be thus: ‘For me, there will be affliction, but for the other person, no resentment. For the other person is not given to anger and is not resentful, yet is of rigid views and relinquishes them with difficulty. And I am able to raise this person from the unwholesome and establish him in the wholesome. Indeed, this is but a trifle, that is, my affliction. But this is of much greater consequence: that I am able to raise this person from the unwholesome and establish him in the wholesome.’ If, monks, it is so, it is suitable for speaking.

‘‘သစေ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမဿ – ‘မယှဉ္စ ခေါ ဝိဟေသာ ဘဝိဿတိ ပရဿ စ ပုဂ္ဂလဿ ဥပဃာတော. ပရော ဟိ ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဥပနာဟီ ဒဠှဒိဋ္ဌီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ, သက္ကောမိ စာဟံ ဧတံ ပုဂ္ဂလံ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတုံ. အပ္ပမတ္တကံ ခေါ ပနေတံ ယဒိဒံ – မယှဉ္စ ဝိဟေသာ ဘဝိဿတိ ပရဿ စ ပုဂ္ဂလဿ ဥပဃာတော. အထ ခေါ ဧတဒေဝ ဗဟုတရံ – သွာဟံ သက္ကောမိ ဧတံ ပုဂ္ဂလံ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတု’န္တိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမဿ, ကလ္လံ ဝစနာယ.

But if, Bhikkhus, it should be thus: ‘For me, there will be affliction, and for the other person, there will be resentment. For the other person is given to anger, is resentful, is of rigid views, and relinquishes them with difficulty. And I am able to raise this person from the unwholesome and establish him in the wholesome. Indeed, this is but a trifle, that is, that there will be affliction for me and resentment for the other person. But this is of much greater consequence: that I am able to raise this person from the unwholesome and establish him in the wholesome.’ If, Bhikkhus, it is so, it is suitable for speaking.

‘‘သစေ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧဝမဿ – ‘မယှဉ္စ ခေါ ဝိဟေသာ ဘဝိဿတိ ပရဿ စ ပုဂ္ဂလဿ ဥပဃာတော. ပရော ဟိ ပုဂ္ဂလော ကောဓနော ဥပနာဟီ ဒဠှဒိဋ္ဌီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ, န စာဟံ သက္ကောမိ ဧတံ ပုဂ္ဂလံ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေတု’န္တိ. ဧဝရူပေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလေ ဥပေက္ခာ နာတိမညိတဗ္ဗာ.

But if, Bhikkhus, it should be thus: ‘For me, there will be affliction, and for the other person, there will be resentment. For the other person is given to anger, is resentful, is of rigid views, and relinquishes them with difficulty. And I am not able to raise this person from the unwholesome and establish him in the wholesome.’ Towards such a person, Bhikkhus, equanimity should not be disregarded.

၄၀. ‘‘တေသဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သမဂ္ဂါနံ သမ္မောဒမာနာနံ အဝိဝဒမာနာနံ သိက္ခတံ အညမညဿ ဝစီသံဟာရော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဒိဋ္ဌိပဠာသော စေတသော အာဃာတော အပ္ပစ္စယော အနဘိရဒ္ဓိ. တတ္ထ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ယံ ဘိက္ခုံ သုဝစတရံ မညေယျာထ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ယံ နော, အာဝုသော, အမှာကံ သမဂ္ဂါနံ သမ္မောဒမာနာနံ အဝိဝဒမာနာနံ သိက္ခတံ အညမညဿ ဝစီသံဟာရော ဥပ္ပန္နော ဒိဋ္ဌိပဠာသော စေတသော အာဃာတော အပ္ပစ္စယော အနဘိရဒ္ဓိ, တံ ဇာနမာနော သမဏော ဂရဟေယျာ’တိ. သမ္မာ ဗျာကရမာနော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘ယံ နော, အာဝုသော, အမှာကံ [Pg.31] သမဂ္ဂါနံ သမ္မောဒမာနာနံ အဝိဝဒမာနာနံ သိက္ခတံ အညမညဿ ဝစီသံဟာရော ဥပ္ပန္နော ဒိဋ္ဌိပဠာသော စေတသော အာဃာတော အပ္ပစ္စယော အနဘိရဒ္ဓိ, တံ ဇာနမာနော သမဏော ဂရဟေယျာတိ. ဧတံ ပနာဝုသော, ဓမ္မံ အပ္ပဟာယ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရေယျာ’တိ. သမ္မာ ဗျာကရမာနော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘ဧတံ, အာဝုသော, ဓမ္မံ အပ္ပဟာယ န နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရေယျာ’တိ.

40. “Bhikkhus, if among you who are united, rejoicing in harmony, not disputing, and training, there should arise mutual verbal contention, disparagement of views, mental animosity, distrust, or displeasure. In that case, among the monks of one faction, you should approach the monk you consider more amenable to correction, and he should be spoken to thus: ‘Friend, among us who are united, rejoicing in harmony, not disputing, and training, mutual verbal contention, disparagement of views, mental animosity, distrust, and displeasure have arisen. If the Teacher knew this, would he censure us?’ Bhikkhus, a monk answering correctly should answer thus: ‘Friend, among us who are united, rejoicing in harmony, not disputing, and training, mutual verbal contention, disparagement of views, mental animosity, distrust, and displeasure have arisen. If the Teacher knew this, he would censure us.’ Then he should be asked: ‘Furthermore, friend, could one realize Nibbāna without abandoning this state?’ Bhikkhus, a monk answering correctly should answer thus: ‘Friend, one could not realize Nibbāna without abandoning this state.’”

‘‘အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ယံ ဘိက္ခုံ သုဝစတရံ မညေယျာထ, သော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ယံ နော, အာဝုသော, အမှာကံ သမဂ္ဂါနံ သမ္မောဒမာနာနံ အဝိဝဒမာနာနံ သိက္ခတံ အညမညဿ ဝစီသံဟာရော ဥပ္ပန္နော ဒိဋ္ဌိပဠာသော စေတသော အာဃာတော အပ္ပစ္စယော အနဘိရဒ္ဓိ, တံ ဇာနမာနော သမဏော ဂရဟေယျာ’တိ. သမ္မာ ဗျာကရမာနော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘ယံ နော, အာဝုသော, အမှာကံ သမဂ္ဂါနံ သမ္မောဒမာနာနံ အဝိဝဒမာနာနံ သိက္ခတံ အညမညဿ ဝစီသံဟာရော ဥပ္ပန္နော ဒိဋ္ဌိပဠာသော စေတသော အာဃာတော အပ္ပစ္စယော အနဘိရဒ္ဓိ တံ ဇာနမာနော သမဏော ဂရဟေယျာတိ. ဧတံ ပနာဝုသော, ဓမ္မံ အပ္ပဟာယ နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရေယျာ’တိ. သမ္မာ ဗျာကရမာနော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘ဧတံ ခေါ, အာဝုသော, ဓမ္မံ အပ္ပဟာယ န နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရေယျာ’’’တိ.

“Then, among the monks of the other faction, you should approach the monk you consider more amenable to correction, and he should be spoken to thus: ‘Friend, among us who are united, rejoicing in harmony, not disputing, and training, mutual verbal contention, disparagement of views, mental animosity, distrust, and displeasure have arisen. If the Teacher knew this, would he censure us?’ Bhikkhus, a monk answering correctly should answer thus: ‘Friend, among us who are united, rejoicing in harmony, not disputing, and training, mutual verbal contention, disparagement of views, mental animosity, distrust, and displeasure have arisen. If the Teacher knew this, he would censure us.’ Then he should be asked: ‘Furthermore, friend, could one realize Nibbāna without abandoning this state?’ Bhikkhus, a monk answering correctly should answer thus: ‘Indeed, friend, one could not realize Nibbāna without abandoning this state.’”

‘‘တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုံ ပရေ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘အာယသ္မတာ နော ဧတေ ဘိက္ခူ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပိတာ’တိ? သမ္မာ ဗျာကရမာနော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘ဣဓာဟံ, အာဝုသော, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံ, တဿ မေ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, တာဟံ ဓမ္မံ သုတွာ တေသံ ဘိက္ခူနံ အဘာသိံ. တံ တေ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ သုတွာ အကုသလာ ဝုဋ္ဌဟိံသု, ကုသလေ ပတိဋ္ဌဟိံသူ’တိ. ဧဝံ ဗျာကရမာနော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န စေဝ အတ္တာနံ ဥက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောတိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ.

“Bhikkhus, if others should ask that monk thus: ‘Venerable sir, were these monks raised from the unwholesome and established in the wholesome by you?’ Bhikkhus, a monk answering correctly should answer thus: ‘Here, friends, I approached the place where the Blessed One was. The Blessed One taught the Dhamma to me. I, having heard that Dhamma, spoke to those monks. Those monks, having heard that Dhamma, rose from the unwholesome and became established in the wholesome.’ Indeed, Bhikkhus, a monk who answers thus neither exalts himself nor disparages another, he declares the Dhamma in accordance with the Dhamma, and no reasonable, consequential criticism comes to a censurable position.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One spoke this. Those monks, being delighted, rejoiced in the words of the Blessed One.

ကိန္တိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

The Kinti Sutta, the third discourse, is concluded.

၄. သာမဂါမသုတ္တံ

4. The Sāmagāma Sutta

၄၁. ဧဝံ [Pg.32] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ သာမဂါမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာကာလင်္ကတော ဟောတိ. တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ ဒွေဓိကဇာတာ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ – ‘‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ, အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ. ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ! မိစ္ဆာပဋိပန္နော တွမသိ, အဟမသ္မိ သမ္မာပဋိပန္နော. သဟိတံ မေ, အသဟိတံ တေ. ပုရေဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ, ပစ္ဆာဝစနီယံ ပုရေ အဝစ. အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ. အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ. နိဂ္ဂဟိတောသိ, စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ; နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီ’’တိ. ဝဓောယေဝ ခေါ မညေ နိဂဏ္ဌေသု နာဋပုတ္တိယေသု ဝတ္တတိ. ယေပိ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ တေပိ နိဂဏ္ဌေသု နာဋပုတ္တိယေသု နိဗ္ဗိန္နရူပါ ဝိရတ္တရူပါ ပဋိဝါနရူပါ ယထာ တံ ဒုရက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ဒုပ္ပဝေဒိတေ အနိယျာနိကေ အနုပသမသံဝတ္တနိကေ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတေ ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ.

41. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling among the Sakyans at Sāmagāma. Now at that time, the Nigaṇṭha Nāṭaputta had recently passed away at Pāvā. On account of his death, the Nigaṇṭhas were divided, had become two factions, were quarrelsome, contentious, had fallen into disputation, and were dwelling piercing one another with verbal spears: 'You do not know this Dhamma and Discipline; I know this Dhamma and Discipline. How will you know this Dhamma and Discipline? You are one of wrong practice; I am one of right practice. My speech is beneficial; yours is not beneficial. What should have been said before, you said after; what should have been said after, you said before. Your long-held view has been overturned. Your doctrine is refuted. You are defeated. Go, work for your doctrine's release; or disentangle it if you can!' It seemed as though only slaughter prevailed among the Nigaṇṭhas, the disciples of Nāṭaputta. And those lay disciples of the Nigaṇṭha Nāṭaputta who wear white clothes, they too had become disgusted with, dispassionate towards, and had lost respect for the Nigaṇṭhas, the disciples of Nāṭaputta, just as one would in a badly proclaimed Dhamma and Discipline, one that is badly expounded, not leading out, not conducive to peace, not taught by a Perfectly Enlightened One, with a broken foundation, and without refuge.

၄၂. အထ ခေါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော ပါဝါယံ ဝဿံဝုဋ္ဌော ယေန သာမဂါမော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာကာလင်္ကတော. တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ ဒွေဓိကဇာတာ…ပေ… ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော စုန္ဒံ သမဏုဒ္ဒေသံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ ခေါ ဣဒံ, အာဝုသော စုန္ဒ, ကထာပါဘတံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. အာယာမ, အာဝုသော စုန္ဒ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝတော အာရောစေဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသိ.

42. Then the novice Cunda, having spent the rains-residence at Pāvā, approached Sāmagāma, where the Venerable Ānanda was. Having approached, he paid homage to the Venerable Ānanda and sat down to one side. Seated to one side, the novice Cunda said this to the Venerable Ānanda: 'Venerable sir, the Nigaṇṭha Nāṭaputta has recently passed away at Pāvā. On account of his death, the Nigaṇṭhas are divided... with a broken foundation, and without refuge.' When this was said, the Venerable Ānanda said this to the novice Cunda: 'Friend Cunda, this is indeed a matter to bring for an audience with the Blessed One. Come, friend Cunda, let us go where the Blessed One is; having approached, we shall report this matter to the Blessed One.' 'Yes, venerable sir,' the novice Cunda replied to the Venerable Ānanda.

အထ [Pg.33] ခေါ အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော စုန္ဒော စ သမဏုဒ္ဒေသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော ဧဝမာဟ – ‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော ပါဝါယံ အဓုနာကာလင်္ကတော. တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ ဘိန္နာ နိဂဏ္ဌာ ဒွေဓိကဇာတာ…ပေ… ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘မာဟေဝ ဘဂဝတော အစ္စယေန သံဃေ ဝိဝါဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ; သွာဿ ဝိဝါဒေါ ဗဟုဇနာဟိတာယ ဗဟုဇနာသုခါယ ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာန’’’န္တိ.

Then the Venerable Ānanda and the novice Cunda approached where the Blessed One was. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One: 'Venerable sir, this novice Cunda says thus: "Venerable sir, the Nigaṇṭha Nāṭaputta has recently passed away at Pāvā. On account of his death, the Nigaṇṭhas are divided... with a broken foundation, and without refuge." To me, venerable sir, this thought occurs: "May a dispute not arise in the Saṅgha after the passing of the Blessed One. Such a dispute would be for the harm of many people, for the unhappiness of many people, for the detriment of the multitude, and for the harm and suffering of gods and humans."

၄၃. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာနန္ဒ, ယေ ဝေါ မယာ ဓမ္မာ အဘိညာ ဒေသိတာ, သေယျထိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, ပဿသိ နော တွံ, အာနန္ဒ, ဣမေသု ဓမ္မေသု ဒွေပိ ဘိက္ခူ နာနာဝါဒေ’’တိ? ‘‘ယေ မေ, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဘဂဝတာ အဘိညာ ဒေသိတာ, သေယျထိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, နာဟံ ပဿာမိ ဣမေသု ဓမ္မေသု ဒွေပိ ဘိက္ခူ နာနာဝါဒေ. ယေ စ ခေါ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလာ ဘဂဝန္တံ ပတိဿယမာနရူပါ ဝိဟရန္တိ တေပိ ဘဂဝတော အစ္စယေန သံဃေ ဝိဝါဒံ ဇနေယျုံ အဇ္ဈာဇီဝေ ဝါ အဓိပါတိမောက္ခေ ဝါ. သွာဿ ဝိဝါဒေါ ဗဟုဇနာဟိတာယ ဗဟုဇနာသုခါယ ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ. အပ္ပမတ္တကော သော, အာနန္ဒ, ဝိဝါဒေါ ယဒိဒံ – အဇ္ဈာဇီဝေ ဝါ အဓိပါတိမောက္ခေ ဝါ. မဂ္ဂေ ဝါ ဟိ, အာနန္ဒ, ပဋိပဒါယ ဝါ သံဃေ ဝိဝါဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ; သွာဿ ဝိဝါဒေါ ဗဟုဇနာဟိတာယ ဗဟုဇနာသုခါယ ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ.

43. "What do you think, Ānanda? Regarding these dhammas taught by me to you through direct knowledge—namely, the four establishments of mindfulness, the four right strivings, the four bases of spiritual power, the five faculties, the five powers, the seven factors of enlightenment, and the Noble Eightfold Path—do you see, Ānanda, even two monks with differing views on these dhammas?" "Venerable sir, regarding these dhammas taught by the Blessed One through direct knowledge—namely, the four establishments of mindfulness, the four right strivings, the four bases of spiritual power, the five faculties, the five powers, the seven factors of enlightenment, and the Noble Eightfold Path—I do not see even two monks with differing views on these dhammas. However, venerable sir, those persons who dwell in dependence on the Blessed One might, after the Blessed One's passing, generate a dispute in the Saṅgha concerning livelihood or concerning the Pātimokkha. Such a dispute would be for the harm of many people, for the unhappiness of many people, for the detriment of the multitude, and for the harm and suffering of gods and humans." "That dispute is a small matter, Ānanda, that is, concerning livelihood or concerning the Pātimokkha. But, Ānanda, should a dispute arise in the Saṅgha concerning the path or the practice, that dispute would be for the harm of many people, for the unhappiness of many people, for the detriment of the multitude, and for the harm and suffering of gods and humans."

၄၄. ‘‘ဆယိမာနိ, အာနန္ဒ, ဝိဝါဒမူလာနိ. ကတမာနိ ဆ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ. ယော သော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ သော သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ [Pg.34] အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သံဃေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ. ယော သော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု သတ္ထရိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေ… သံဃေ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သိက္ခာယ န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သော သံဃေ ဝိဝါဒံ ဇနေတိ; ယော ဟောတိ ဝိဝါဒေါ ဗဟုဇနာဟိတာယ ဗဟုဇနာသုခါယ, ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ. ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, အာနန္ဒ, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သမနုပဿေယျာထ, တတြ တုမှေ, အာနန္ဒ, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနာယ ဝါယမေယျာထ. ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, အာနန္ဒ, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ န သမနုပဿေယျာထ. တတြ တုမှေ, အာနန္ဒ, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝါယ ပဋိပဇ္ဇေယျာထ. ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝေါ ဟောတိ.

44. “Ānanda, there are these six roots of dispute. What six? Here, Ānanda, a monk is angry and resentful. That monk, Ānanda, who is angry and resentful dwells without reverence and deference toward the Teacher, dwells without reverence and deference toward the Dhamma, dwells without reverence and deference toward the Saṅgha, and does not fulfill the training. That monk, Ānanda, who dwells without reverence and deference toward the Teacher, the Dhamma, and the Saṅgha, and does not fulfill the training, generates a dispute in the Saṅgha; and that dispute is for the harm of many people, for the unhappiness of many people, for the detriment of the multitude, and for the harm and suffering of gods and humans. If, Ānanda, you should perceive such a root of dispute, whether internally or externally, then you, Ānanda, should strive to abandon that same evil root of dispute. If, Ānanda, you should not perceive such a root of dispute, whether internally or externally, then you, Ānanda, should practice for the non-arising in the future of that same evil root of dispute. Thus there is the abandoning of this evil root of dispute; thus there is the non-arising in the future of this evil root of dispute.”

၄၅. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု မက္ခီ ဟောတိ ပဠာသီ…ပေ… ဣဿုကီ ဟောတိ မစ္ဆရီ…ပေ… သဌော ဟောတိ မာယာဝီ…ပေ… ပါပိစ္ဆော ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ …ပေ… သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ. ယော သော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ သော သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သံဃေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ. ယော သော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု သတ္ထရိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေ… သံဃေ… သိက္ခာယ န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ သော သံဃေ ဝိဝါဒံ ဇနေတိ; ယော ဟောတိ ဝိဝါဒေါ ဗဟုဇနာဟိတာယ ဗဟုဇနာသုခါယ, ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ. ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, အာနန္ဒ, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သမနုပဿေယျာထ. တတြ တုမှေ, အာနန္ဒ, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနာယ ဝါယမေယျာထ. ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, အာနန္ဒ, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ န သမနုပဿေယျာထ, တတြ တုမှေ, အာနန္ဒ, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝါယ ပဋိပဇ္ဇေယျာထ. ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝေါ ဟောတိ. ဣမာနိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဆ ဝိဝါဒမူလာနိ.

45. “Furthermore, Ānanda, a monk is a denigrator and disparager… is envious and stingy… is deceitful and fraudulent… has evil desires and wrong view… is attached to his own views, grasping them tenaciously and relinquishing them with difficulty. That monk, Ānanda, who is attached to his own views, grasping them tenaciously and relinquishing them with difficulty, dwells without reverence and respect toward the Teacher, dwells without reverence and respect toward the Dhamma, dwells without reverence and respect toward the Saṅgha, and does not fulfill the training. That monk, Ānanda, who dwells without reverence and respect toward the Teacher, toward the Dhamma… toward the Saṅgha… and does not fulfill the training, gives rise to contention in the Saṅgha; and that contention is for the non-welfare of many people, for the unhappiness of many people, for the detriment, non-welfare, and suffering of many people, of devas and humans. If, Ānanda, you should perceive such a root of contention, whether internally or externally, then you, Ānanda, should strive for the abandoning of that same evil root of contention. If, Ānanda, you should not perceive such a root of contention, whether internally or externally, then you, Ānanda, should practice for the non-arising in the future of that same evil root of contention. Thus there is the abandoning of this evil root of contention; thus there is the non-arising in the future of this evil root of contention. Indeed, Ānanda, these are the six roots of contention.

၄၆. ‘‘စတ္တာရိမာနိ[Pg.35], အာနန္ဒ, အဓိကရဏာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဝိဝါဒါဓိကရဏံ, အနုဝါဒါဓိကရဏံ, အာပတ္တာဓိကရဏံ, ကိစ္စာဓိကရဏံ – ဣမာနိ ခေါ, အာနန္ဒ, စတ္တာရိ အဓိကရဏာနိ. သတ္တ ခေါ ပနိမေ, အာနန္ဒ, အဓိကရဏသမထာ – ဥပ္ပန္နုပ္ပန္နာနံ အဓိကရဏာနံ သမထာယ ဝူပသမာယ သမ္မုခါဝိနယော ဒါတဗ္ဗော, သတိဝိနယော ဒါတဗ္ဗော, အမူဠှဝိနယော ဒါတဗ္ဗော, ပဋိညာယ ကာရေတဗ္ဗံ, ယေဘုယျသိကာ, တဿပါပိယသိကာ, တိဏဝတ္ထာရကော.

46. “Ānanda, there are these four legal issues. What four? Legal issues arising from dispute, legal issues arising from accusation, legal issues arising from an offense, and legal issues arising from a duty. Indeed, Ānanda, these are the four legal issues. And indeed, Ānanda, there are these seven settlements of legal issues—for the calming and pacification of legal issues as they arise: settlement in the presence should be given, settlement by mindfulness should be given, settlement for one who is no longer insane should be given, it should be done by acknowledgement, settlement by majority should be done, a verdict of specific depravity should be carried out, and the covering over as with grass should be carried out.

၄၇. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, သမ္မုခါဝိနယော ဟောတိ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခူ ဝိဝဒန္တိ ဓမ္မောတိ ဝါ အဓမ္မောတိ ဝါ ဝိနယောတိ ဝါ အဝိနယောတိ ဝါ. တေဟာနန္ဒ, ဘိက္ခူဟိ သဗ္ဗေဟေဝ သမဂ္ဂေဟိ သန္နိပတိတဗ္ဗံ. သန္နိပတိတွာ ဓမ္မနေတ္တိ သမနုမဇ္ဇိတဗ္ဗာ. ဓမ္မနေတ္တိံ သမနုမဇ္ဇိတွာ ယထာ တတ္ထ သမေတိ တထာ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, သမ္မုခါဝိနယော ဟောတိ; ဧဝဉ္စ ပနိဓေကစ္စာနံ အဓိကရဏာနံ ဝူပသမော ဟောတိ ယဒိဒံ – သမ္မုခါဝိနယေန.

47. “And how, Ānanda, is there settlement in the presence? Herein, Ānanda, monks dispute: ‘This is Dhamma’ or ‘This is not Dhamma,’ ‘This is Vinaya’ or ‘This is not Vinaya.’ Ānanda, all those monks should assemble in concord. Having assembled, the guideline of the Dhamma should be investigated. Having investigated the guideline of the Dhamma, that legal issue should be settled in such a way that it conforms therewith. Thus, Ānanda, there is settlement in the presence; and thus there is the settlement of certain legal issues herein, that is, by settlement in the presence.

၄၈. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, ယေဘုယျသိကာ ဟောတိ? တေ စေ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခူ န သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ တသ္မိံ အာဝါသေ ဝူပသမေတုံ. တေဟာနန္ဒ, ဘိက္ခူဟိ ယသ္မိံ အာဝါသေ ဗဟုတရာ ဘိက္ခူ သော အာဝါသော ဂန္တဗ္ဗော. တတ္ထ သဗ္ဗေဟေဝ သမဂ္ဂေဟိ သန္နိပတိတဗ္ဗံ. သန္နိပတိတွာ ဓမ္မနေတ္တိ သမနုမဇ္ဇိတဗ္ဗာ. ဓမ္မနေတ္တိံ သမနုမဇ္ဇိတွာ ယထာ တတ္ထ သမေတိ တထာ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတဗ္ဗံ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ယေဘုယျသိကာ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပနိဓေကစ္စာနံ အဓိကရဏာနံ ဝူပသမော ဟောတိ ယဒိဒံ – ယေဘုယျသိကာယ.

48. “And how, Ānanda, is there settlement by majority? If, Ānanda, those monks are not able to settle that legal issue in that residence, then, Ānanda, those monks should go to a residence where there are more monks. There, all should assemble in concord. Having assembled, the guideline of the Dhamma should be investigated. Having investigated the guideline of the Dhamma, that legal issue should be settled in such a way that it conforms therewith. Thus, Ānanda, there is settlement by majority; and thus there is the settlement of certain legal issues herein, that is, by settlement by majority.

၄၉. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, သတိဝိနယော ဟောတိ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ ဧဝရူပါယ ဂရုကာယ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ ပါရာဇိကေန ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တေန ဝါ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. တဿ ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော သတိဝိနယော ဒါတဗ္ဗော. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, သတိဝိနယော ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပနိဓေကစ္စာနံ အဓိကရဏာနံ ဝူပသမော ဟောတိ ယဒိဒံ – သတိဝိနယေန.

49. “And how, Ānanda, is there settlement by mindfulness? Herein, Ānanda, monks charge a monk with a serious offense of this kind, either a pārājika or one bordering on a pārājika, saying: ‘Does the venerable one remember having committed a serious offense of this kind, a pārājika or one bordering on a pārājika?’ He says thus: ‘Indeed, friends, I do not remember having committed a serious offense of this kind, a pārājika or one bordering on a pārājika.’ To that monk, Ānanda, settlement by mindfulness should be given. Thus, Ānanda, there is settlement by mindfulness; and thus there is the settlement of certain legal issues herein, that is, by settlement by mindfulness.

၅၀. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ[Pg.36], အမူဠှဝိနယော ဟောတိ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ ဧဝရူပါယ ဂရုကာယ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ ပါရာဇိကေန ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တေန ဝါ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ? (သော ဧဝမာဟ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. တမေနံ သော နိဗ္ဗေဌေန္တံ အတိဝေဌေတိ – ‘ဣင်္ဃာယသ္မာ သာဓုကမေဝ ဇာနာဟိ ယဒိ သရသိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ.) သော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ ခေါ, အာဝုသော, ဥမ္မာဒံ ပါပုဏိံ စေတသော ဝိပရိယာသံ. တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. နာဟံ တံ သရာမိ. မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ. တဿ ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော အမူဠှဝိနယော ဒါတဗ္ဗော. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, အမူဠှဝိနယော ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပနိဓေကစ္စာနံ အဓိကရဏာနံ ဝူပသမော ဟောတိ ယဒိဒံ – အမူဠှဝိနယေန.

50. “And how, Ānanda, is there settlement for one who is no longer insane? Here, Ānanda, monks accuse a monk of a serious offense of this kind, either a pārājika offense or one bordering on a pārājika, saying: ‘Does the venerable one recall having committed a serious offense of this kind, a pārājika offense or one bordering on a pārājika?’ (He replies: ‘Friends, I do not recall committing such a serious offense, a pārājika offense or one bordering on a pārājika.’ As he tries to evade the issue, they press him further: ‘Come, venerable one, reflect carefully—do you recall committing such a serious offense, a pārājika offense or one bordering on a pārājika?’) He says: ‘Friends, I became insane, my mind was deranged. While insane, much that is unbecoming of a recluse, both spoken and done, was habitually practiced by me. I do not recall it. This was done by me out of confusion.’ To that monk, Ānanda, settlement for one who is no longer insane should be given. Thus, Ānanda, there is settlement for one who is no longer insane; and thus there is the settlement of certain legal issues herein, that is, by settlement for one who is no longer insane.

၅၁. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, ပဋိညာတကရဏံ ဟောတိ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု စောဒိတော ဝါ အစောဒိတော ဝါ အာပတ္တိံ သရတိ, ဝိဝရတိ ဥတ္တာနီကရောတိ. တေန, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနာ ဝုဍ္ဎတရံ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော, တံ ပဋိဒေသေမီ’တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘ပဿသီ’တိ? ‘အာမ ပဿာမီ’တိ. ‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’တိ. (‘သံဝရိဿာမီ’တိ.) ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ပဋိညာတကရဏံ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပနိဓေကစ္စာနံ အဓိကရဏာနံ ဝူပသမော ဟောတိ ယဒိဒံ – ပဋိညာတကရဏေန.

51. And how, Ānanda, does the procedure upon acknowledgement take place? Here, Ānanda, a monk, whether accused or not, remembers an offense, reveals it, and makes it plain. Then, Ānanda, that monk should approach a more senior monk, arrange his robe over one shoulder, bow at his feet, sit in a squatting position with hands raised in respect, and say: ‘Venerable sir, I have committed such-and-such an offense. I confess it.’ The senior monk asks: ‘Do you see it?’ ‘Yes, I see it.’ ‘In the future, you should restrain yourself.’ ‘I will restrain myself.’ Thus, Ānanda, the procedure upon acknowledgement takes place, and in this way some legal questions are settled—namely, by the procedure upon acknowledgement.

၅၂. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, တဿပါပိယသိကာ ဟောတိ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ ဧဝရူပါယ ဂရုကာယ အာပတ္တိယာ စောဒေတိ ပါရာဇိကေန ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တေန ဝါ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ [Pg.37] ဝါ’တိ. တမေနံ သော နိဗ္ဗေဌေန္တံ အတိဝေဌေတိ – ‘ဣင်္ဃာယသ္မာ သာဓုကမေဝ ဇာနာဟိ ယဒိ သရသိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ; သရာမိ စ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဧဝရူပိံ အပ္ပမတ္တိကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ. တမေနံ သော နိဗ္ဗေဌေန္တံ အတိဝေဌေတိ – ‘ဣင်္ဃာယသ္မာ သာဓုကမေဝ ဇာနာဟိ ယဒိ သရသိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘ဣမဉှိ နာမာဟံ, အာဝုသော, အပ္ပမတ္တိကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ အပုဋ္ဌော ပဋိဇာနိဿာမိ. ကိံ ပနာဟံ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ ပုဋ္ဌော နပဋိဇာနိဿာမီ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘ဣမဉှိ နာမ တွံ, အာဝုသော, အပ္ပမတ္တိကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ အပုဋ္ဌော နပဋိဇာနိဿသိ, ကိံ ပန တွံ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ ပုဋ္ဌော ပဋိဇာနိဿသိ? ဣင်္ဃာယသ္မာ သာဓုကမေဝ ဇာနာဟိ ယဒိ သရသိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘သရာမိ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ. ဒဝါ မေ ဧတံ ဝုတ္တံ, ရဝါ မေ ဧတံ ဝုတ္တံ – နာဟံ တံ သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, တဿပါပိယသိကာ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပနိဓေကစ္စာနံ အဓိကရဏာနံ ဝူပသမော ဟောတိ ယဒိဒံ – တဿပါပိယသိကာယ.

52. And how, Ānanda, does the tassapāpiyasikā procedure take place? Here, Ānanda, a monk accuses another monk of a serious offense of this kind, a pārājika offense or one bordering on a pārājika: ‘Venerable sir, do you recall having committed such a serious offense?’ He replies: ‘No, friend, I do not recall.’ The accuser presses him: ‘Come, venerable sir, ascertain well if you recall.’ He replies: ‘No, friend, I do not recall committing such a serious offense; but I do recall committing a minor offense of this kind.’ The accuser presses him again: ‘Come, venerable sir, ascertain well if you recall the serious offense.’ He replies: ‘Friend, if I would confess this so-called minor offense even unasked, how could I not confess such a serious offense when asked?’ The accuser says: ‘Friend, if you would not confess this minor offense without being asked, how would you confess the serious offense when asked? Come, venerable sir, ascertain well if you recall.’ He then says: ‘Friend, I do recall. It was said by me in jest, it was said by me in play, that I did not recall it.’ Thus, Ānanda, the tassapāpiyasikā procedure takes place. And in this way, some legal questions are settled—namely, by the tassapāpiyasikā procedure.

၅၃. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, တိဏဝတ္ထာရကော ဟောတိ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခူနံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဟောတိ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. တေဟာနန္ဒ, ဘိက္ခူဟိ သဗ္ဗေဟေဝ သမဂ္ဂေဟိ သန္နိပတိတဗ္ဗံ. သန္နိပတိတွာ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

53. And how, Ānanda, does the procedure of covering with grass take place? Here, Ānanda, when monks are living in quarreling, contention, and dispute, much that is unbecoming of a recluse, both spoken and done, has become habitual. Then, Ānanda, all those monks should gather together in harmony. Having gathered, a competent monk from one side should rise from his seat, arrange his robe over one shoulder, salute with joined palms, and inform the Saṅgha:

‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော. ဣဒံ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ[Pg.38]. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ယာ စေဝ ဣမေသံ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, ဣမေသဉ္စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထာယ အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ ဌပေတွာ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တ’’’န္တိ.

‘Venerable sirs, may the Saṅgha hear me. While we were dwelling, having become quarrelsome, contentious, and fallen into dispute, much that is unbecoming of a recluse, both spoken and done, has been habitually practiced by us. If it is the proper time for the Saṅgha, for the sake of these venerable ones and for my own sake, I would confess in the midst of the Saṅgha by the procedure of covering with grass both the offenses of these venerable ones and my own, setting aside grave offenses and those connected with householders.’

‘‘အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –

Then, a competent monk from the other side should rise from his seat, arrange his robe over one shoulder, salute with joined palms, and inform the Saṅgha:

‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော. ဣဒံ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ယာ စေဝ ဣမေသံ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, ဣမေသဉ္စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထာယ အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ ဌပေတွာ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တ’’’န္တိ.

‘Venerable sirs, may the Saṅgha hear me. While we were dwelling, having become quarrelsome, contentious, and fallen into dispute, much that is unbecoming of a recluse, both spoken and done, has been habitually practiced by us. If it is the proper time for the Saṅgha, for the sake of these venerable ones and for my own sake, I would confess in the midst of the Saṅgha by the procedure of covering with grass both the offenses of these venerable ones and my own, setting aside grave offenses and those connected with householders.’

‘‘ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, တိဏဝတ္ထာရကော ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပနိဓေကစ္စာနံ အဓိကရဏာနံ ဝူပသမော ဟောတိ ယဒိဒံ – တိဏဝတ္ထာရကေန.

Thus, Ānanda, the procedure of covering with grass takes place. And in this way, some legal questions are settled—namely, by the procedure of covering with grass.

၅၄. ‘‘ဆယိမေ, အာနန္ဒ, ဓမ္မာ သာရဏီယာ ပိယကရဏာ ဂရုကရဏာ သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ ဆ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ စေဝ ရဟော စ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

54. Ānanda, there are these six states to be remembered that create affection and respect, and conduce to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity. What six? Here, Ānanda, a monk establishes bodily acts of loving-kindness toward his companions in the holy life, both openly and in private. This, too, is a state to be remembered that creates affection and respect, and conduces to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ စေဝ ရဟော စ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

Furthermore, Ānanda, a monk establishes verbal acts of loving-kindness toward his companions in the holy life, both openly and in private. This, too, is a state to be remembered that creates affection and respect, and conduces to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော မေတ္တံ မနောကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ ဟောတိ သဗြဟ္မစာရီသု အာဝိ စေဝ ရဟော စ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

Furthermore, Ānanda, a monk establishes mental acts of loving-kindness toward his companions in the holy life, both openly and in private. This, too, is a state to be remembered that creates affection and respect, and conduces to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု – ယေ တေ လာဘာ ဓမ္မိကာ ဓမ္မလဒ္ဓါ အန္တမသော ပတ္တပရိယာပန္နမတ္တမ္ပိ တထာရူပေဟိ လာဘေဟိ – အပဋိဝိဘတ္တဘောဂီ ဟောတိ, သီလဝန္တေဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ သာဓာရဏဘောဂီ. အယမ္ပိ ဓမ္မော [Pg.39] သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

Furthermore, Ānanda, a monk, with regard to such gains that are righteous and righteously obtained—even down to the contents of his alms-bowl—partakes of them without dividing them, sharing them in common with his virtuous companions in the holy life. This, too, is a state to be remembered that creates affection and respect, and conduces to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု – ယာနိ တာနိ သီလာနိ အခဏ္ဍာနိ အစ္ဆိဒ္ဒါနိ အသဗလာနိ အကမ္မာသာနိ ဘုဇိဿာနိ ဝိညုပ္ပသတ္ထာနိ အပရာမဋ္ဌာနိ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနိ တထာရူပေသု သီလေသု – သီလသာမညဂတော ဝိဟရတိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ.

Furthermore, Ānanda, a monk dwells in commonality of virtue with his companions in the holy life, both openly and in private, with regard to those virtues that are unbroken, without gaps, unspotted, unblemished, liberating, praised by the wise, ungrasped, and conducive to concentration. This, too, is a state to be remembered that creates affection and respect, and conduces to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု – ယာယံ ဒိဋ္ဌိ အရိယာ နိယျာနိကာ နိယျာတိ တက္ကရဿ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယာ တထာရူပါယ ဒိဋ္ဌိယာ – ဒိဋ္ဌိသာမညဂတော ဝိဟရတိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အာဝိ စေဝ ရဟော စ. အယမ္ပိ ဓမ္မော သာရဏီယော ပိယကရဏော ဂရုကရဏော သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တတိ. ဣမေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဆ သာရဏီယာ ဓမ္မာ ပိယကရဏာ ဂရုကရဏာ သင်္ဂဟာယ အဝိဝါဒါယ သာမဂ္ဂိယာ ဧကီဘာဝါယ သံဝတ္တန္တိ.

Furthermore, Ānanda, a monk dwells in commonality of view with his companions in the holy life, both openly and in private, with regard to that view which is noble, emancipating, and leads the one who practices it to the complete destruction of suffering. This, too, is a state to be remembered that creates affection and respect, and conduces to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity. These, Ānanda, are the six states to be remembered that create affection and respect, and conduce to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.

‘‘ဣမေ စေ တုမှေ, အာနန္ဒ, ဆ သာရဏီယေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာထ, ပဿထ နော တုမှေ, အာနန္ဒ, တံ ဝစနပထံ အဏုံ ဝါ ထူလံ ဝါ ယံ တုမှေ နာဓိဝါသေယျာထာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဣမေ ဆ သာရဏီယေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တထ. တံ ဝေါ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

“Ānanda, if you were to undertake and practice these six states to be remembered, do you see any path of speech, subtle or gross, that you would not be able to endure?” “Certainly not, venerable sir.” “Therefore, Ānanda, undertake and practice these six states to be remembered. That will be for your long-term welfare and happiness.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Ānanda, pleased, rejoiced at the Blessed One's words.

သာမဂါမသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

The Sāmagāma Sutta, the fourth, is concluded.

၅. သုနက္ခတ္တသုတ္တံ

5. The Sunakkhatta Sutta

၅၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ [Pg.40] ဘဂဝတော သန္တိကေ အညာ ဗျာကတာ ဟောတိ – ‘‘‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမာ’’တိ. အဿောသိ ခေါ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော – ‘‘သမ္ဗဟုလေဟိ ကိရ ဘိက္ခူဟိ ဘဂဝတော သန္တိကေ အညာ ဗျာကတာ ဟောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမာ’’တိ. အထ ခေါ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘သမ္ဗဟုလေဟိ ကိရ ဘိက္ခူဟိ ဘဂဝတော သန္တိကေ အညာ ဗျာကတာ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမာ’’တိ. ‘‘ယေ တေ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ဘဂဝတော သန္တိကေ အညံ ဗျာကံသု – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမာ’’တိ, ကစ္စိ တေ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ သမ္မဒေဝ အညံ ဗျာကံသု ဥဒါဟု သန္တေတ္ထေကစ္စေ ဘိက္ခူ အဓိမာနေန အညံ ဗျာကံသူတိ?

55. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling at Vesālī, in the Great Wood, at the Gabled Hall. Now at that time, a large number of monks had declared final knowledge in the presence of the Blessed One: “We understand: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” Sunakkhatta the Licchavi prince heard: “It seems that a large number of monks have declared final knowledge in the presence of the Blessed One: ‘We understand: Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’” Then Sunakkhatta the Licchavi prince approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, Sunakkhatta the Licchavi prince said to the Blessed One: “Venerable sir, I have heard that a large number of monks have declared final knowledge in your presence: ‘We understand: Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’ Those monks, venerable sir, who declared final knowledge in your presence—did those monks declare it rightly, or are there some monks among them who declared final knowledge out of conceit?”

၅၆. ‘‘ယေ တေ, သုနက္ခတ္တ, ဘိက္ခူ မမ သန္တိကေ အညံ ဗျာကံသု – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာမာ’’တိ. ‘‘သန္တေတ္ထေကစ္စေ ဘိက္ခူ သမ္မဒေဝ အညံ ဗျာကံသု, သန္တိ ပနိဓေကစ္စေ ဘိက္ခူ အဓိမာနေနပိ အညံ ဗျာကံသု. တတြ, သုနက္ခတ္တ, ယေ တေ ဘိက္ခူ သမ္မဒေဝ အညံ ဗျာကံသု တေသံ တံ တထေဝ ဟောတိ; ယေ ပန တေ ဘိက္ခူ အဓိမာနေန အညံ ဗျာကံသု တတြ, သုနက္ခတ္တ, တထာဂတဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဓမ္မံ နေသံ ဒေသေဿ’န္တိ. ဧဝဉ္စေတ္ထ, သုနက္ခတ္တ, တထာဂတဿ ဟောတိ – ‘ဓမ္မံ နေသံ ဒေသေဿ’န္တိ. အထ စ ပနိဓေကစ္စေ မောဃပုရိသာ ပဉှံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဘိသင်္ခရိတွာ တထာဂတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆန္တိ. တတြ, သုနက္ခတ္တ, ယမ္ပိ တထာဂတဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဓမ္မံ နေသံ ဒေသေဿ’န္တိ တဿပိ ဟောတိ အညထတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဧတဿ ဘဂဝါ ကာလော, ဧတဿ သုဂတ ကာလော, ယံ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေယျ. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သုနက္ခတ္တ သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

56. “Sunakkhatta, regarding those monks who declared final knowledge in my presence, saying, ‘We understand: Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being’—among them, some monks declared it rightly, while others declared it out of conceit. In that case, Sunakkhatta, for those monks who declared final knowledge rightly, it is indeed so for them. But for those monks who declared it out of conceit, the Tathāgata thinks, ‘I will teach them the Dhamma.’ Thus, Sunakkhatta, the Tathāgata has this thought: ‘I will teach them the Dhamma.’ Yet, some foolish men here, having contrived questions again and again, approach the Tathāgata and ask. In that case, Sunakkhatta, even when the Tathāgata has this thought, ‘I will teach them the Dhamma,’ that very intention undergoes a change.” “Now is the time, Blessed One! Now is the time, Sugata! Let the Blessed One teach the Dhamma. The monks will remember it, having heard it from the Blessed One.” “Then, Sunakkhatta, listen and pay close attention. I will speak.” “Yes, venerable sir,” Sunakkhatta the Licchavi prince replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

၅၇. ‘‘ပဉ္စ [Pg.41] ခေါ ဣမေ, သုနက္ခတ္တ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ.

57. “Sunakkhatta, there are these five strands of sensual pleasure. Which five? Forms cognizable by the eye—desirable, lovely, pleasing, agreeable, connected with sensual desire, and enticing; sounds cognizable by the ear… smells cognizable by the nose… tastes cognizable by the tongue… tangible objects cognizable by the body—desirable, lovely, pleasing, agreeable, connected with sensual desire, and enticing. These, Sunakkhatta, are the five strands of sensual pleasure.

၅၈. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, သုနက္ခတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ပုရိသပုဂ္ဂလော လောကာမိသာဓိမုတ္တော အဿ. လောကာမိသာဓိမုတ္တဿ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ပုရိသပုဂ္ဂလဿ တပ္ပတိရူပီ စေဝ ကထာ သဏ္ဌာတိ, တဒနုဓမ္မဉ္စ အနုဝိတက္ကေတိ, အနုဝိစာရေတိ, တဉ္စ ပုရိသံ ဘဇတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ; အာနေဉ္ဇပဋိသံယုတ္တာယ စ ပန ကထာယ ကစ္ဆမာနာယ န သုဿူသတိ, န သောတံ ဩဒဟတိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေတိ, န စ တံ ပုရိသံ ဘဇတိ, န စ တေန ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, သုနက္ခတ္တ, ပုရိသော သကမှာ ဂါမာ ဝါ နိဂမာ ဝါ စိရဝိပ္ပဝုတ္ထော အဿ. သော အညတရံ ပုရိသံ ပဿေယျ တမှာ ဂါမာ ဝါ နိဂမာ ဝါ အစိရပက္ကန္တံ. သော တံ ပုရိသံ တဿ ဂါမဿ ဝါ နိဂမဿ ဝါ ခေမတဉ္စ သုဘိက္ခတဉ္စ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ ပုစ္ဆေယျ; တဿ သော ပုရိသော တဿ ဂါမဿ ဝါ နိဂမဿ ဝါ ခေမတဉ္စ သုဘိက္ခတဉ္စ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သံသေယျ. တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, အပိ နု သော ပုရိသော တဿ ပုရိသဿ သုဿူသေယျ, သောတံ ဩဒဟေယျ, အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျ, တဉ္စ ပုရိသံ ဘဇေယျ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ပုရိသပုဂ္ဂလော လောကာမိသာဓိမုတ္တော အဿ. လောကာမိသာဓိမုတ္တဿ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ပုရိသပုဂ္ဂလဿ တပ္ပတိရူပီ စေဝ ကထာ သဏ္ဌာတိ, တဒနုဓမ္မဉ္စ အနုဝိတက္ကေတိ, အနုဝိစာရေတိ, တဉ္စ ပုရိသံ ဘဇတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ; အာနေဉ္ဇပဋိသံယုတ္တာယ စ ပန ကထာယ ကစ္ဆမာနာယ န သုဿူသတိ, န သောတံ ဩဒဟတိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေတိ, န စ တံ ပုရိသံ ဘဇတိ, န စ တေန ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဧဝမဿ ဝေဒိတဗ္ဗော – ‘အာနေဉ္ဇသံယောဇနေန ဟိ ခေါ ဝိသံယုတ္တော လောကာမိသာဓိမုတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော’’’တိ.

58. “It is possible, Sunakkhatta, that a certain individual here is intent on worldly assets. For an individual intent on worldly assets, Sunakkhatta, talk that is suitable to that arises, and he reflects and considers matters in line with that. He associates with such a person and finds satisfaction in that. But when talk connected with the imperturbable is going on, he does not listen, does not lend an ear, does not apply his mind to understanding, does not associate with that person, and does not find satisfaction in that. Suppose, Sunakkhatta, a man had long been away from his village or town. He would see another man who had just left that village or town. He would ask that man about the safety, prosperity, and health of that village or town, and the other would report on the safety, prosperity, and health of that village or town. What do you think, Sunakkhatta, would that man listen to that person, lend an ear, apply his mind to understanding, associate with that person, and find satisfaction in that?” “Yes, venerable sir.” “In the same way, Sunakkhatta, it is possible that a certain individual here is intent on worldly assets. For an individual intent on worldly assets, Sunakkhatta, talk that is suitable to that arises, and he reflects and considers matters in line with that. He associates with such a person and finds satisfaction in that. But when talk connected with the imperturbable is going on, he does not listen, does not lend an ear, does not apply his mind to understanding, does not associate with that person, and does not find satisfaction in that. He should be understood thus: ‘This is an individual intent on worldly assets, disjoined from the fetter of the imperturbable.’”

၅၉. ‘‘ဌာနံ [Pg.42] ခေါ ပနေတံ, သုနက္ခတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ပုရိသပုဂ္ဂလော အာနေဉ္ဇာဓိမုတ္တော အဿ. အာနေဉ္ဇာဓိမုတ္တဿ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ပုရိသပုဂ္ဂလဿ တပ္ပတိရူပီ စေဝ ကထာ သဏ္ဌာတိ, တဒနုဓမ္မဉ္စ အနုဝိတက္ကေတိ, အနုဝိစာရေတိ, တဉ္စ ပုရိသံ ဘဇတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ; လောကာမိသပဋိသံယုတ္တာယ စ ပန ကထာယ ကစ္ဆမာနာယ န သုဿူသတိ, န သောတံ ဩဒဟတိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေတိ, န စ တံ ပုရိသံ ဘဇတိ, န စ တေန ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, သုနက္ခတ္တ, ပဏ္ဍုပလာသော ဗန္ဓနာ ပဝုတ္တော အဘဗ္ဗော ဟရိတတ္တာယ; ဧဝမေဝ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, အာနေဉ္ဇာဓိမုတ္တဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ယေ လောကာမိသသံယောဇနေ သေ ပဝုတ္တေ. သော ဧဝမဿ ဝေဒိတဗ္ဗော – ‘လောကာမိသသံယောဇနေန ဟိ ခေါ ဝိသံယုတ္တော အာနေဉ္ဇာဓိမုတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော’’’တိ.

59. “Furthermore, Sunakkhatta, it is possible that a certain individual here is intent on the imperturbable. For an individual intent on the imperturbable, Sunakkhatta, talk that is suitable to that arises, and he reflects and considers matters in line with that. He associates with such a person and finds satisfaction in that. But when talk connected with worldly assets is going on, he does not listen, does not lend an ear, does not apply his mind to understanding, does not associate with that person, and does not find satisfaction in that. Just as, Sunakkhatta, a withered leaf fallen from its stalk is incapable of becoming green again; even so, Sunakkhatta, for an individual intent on the imperturbable, the fetters of worldly assets have fallen away. He should be understood thus: ‘This is an individual intent on the imperturbable, disjoined from the fetter of worldly assets.’”

၆၀. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, သုနက္ခတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ပုရိသပုဂ္ဂလော အာကိဉ္စညာယတနာဓိမုတ္တော အဿ. အာကိဉ္စညာယတနာဓိမုတ္တဿ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ပုရိသပုဂ္ဂလဿ တပ္ပတိရူပီ စေဝ ကထာ သဏ္ဌာတိ, တဒနုဓမ္မဉ္စ အနုဝိတက္ကေတိ, အနုဝိစာရေတိ, တဉ္စ ပုရိသံ ဘဇတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ; အာနေဉ္ဇပဋိသံယုတ္တာယ စ ပန ကထာယ ကစ္ဆမာနာယ န သုဿူသတိ, န သောတံ ဩဒဟတိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေတိ, န စ တံ ပုရိသံ ဘဇတိ, န စ တေန ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, သုနက္ခတ္တ, ပုထုသိလာ ဒွေဓာဘိန္နာ အပ္ပဋိသန္ဓိကာ ဟောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, အာကိဉ္စညာယတနာဓိမုတ္တဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ယေ အာနေဉ္ဇသံယောဇနေ သေ ဘိန္နေ. သော ဧဝမဿ ဝေဒိတဗ္ဗော – ‘အာနေဉ္ဇသံယောဇနေန ဟိ ခေါ ဝိသံယုတ္တော အာကိဉ္စညာယတနာဓိမုတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော’’’တိ.

60. “Furthermore, Sunakkhatta, it is possible that a certain individual here is intent on the base of nothingness. For an individual intent on the base of nothingness, Sunakkhatta, talk that is suitable to that arises, and he reflects and considers matters in line with that. He associates with such a person and finds satisfaction in that. But when talk connected with the imperturbable is going on, he does not listen, does not lend an ear, does not apply his mind to understanding, does not associate with that person, and does not find satisfaction in that. Just as, Sunakkhatta, a great slab of rock split in two cannot be rejoined; even so, Sunakkhatta, for an individual intent on the base of nothingness, the fetter of the imperturbable is broken. He should be understood thus: ‘This is an individual intent on the base of nothingness, disjoined from the fetter of the imperturbable.’”

၆၁. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, သုနက္ခတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ပုရိသပုဂ္ဂလော နေဝသညာနာသညာယတနာဓိမုတ္တော အဿ. နေဝသညာနာသညာယတနာဓိမုတ္တဿ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ပုရိသပုဂ္ဂလဿ တပ္ပတိရူပီ စေဝ ကထာ သဏ္ဌာတိ, တဒနုဓမ္မဉ္စ အနုဝိတက္ကေတိ, အနုဝိစာရေတိ, တဉ္စ ပုရိသံ ဘဇတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ; အာကိဉ္စညာယတနပဋိသံယုတ္တာယ စ ပန ကထာယ ကစ္ဆမာနာယ န သုဿူသတိ, န သောတံ ဩဒဟတိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေတိ, န စ တံ ပုရိသံ ဘဇတိ, န စ တေန ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, သုနက္ခတ္တ, ပုရိသော မနုညဘောဇနံ ဘုတ္တာဝီ ဆဍ္ဍေယျ. တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, အပိ [Pg.43] နု တဿ ပုရိသဿ တသ္မိံ ဘတ္တေ ပုန ဘောတ္တုကမျတာ အဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အဒုဉှိ, ဘန္တေ, ဘတ္တံ ပဋိကူလသမ္မတ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, နေဝသညာနာသညာယတနာဓိမုတ္တဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ယေ အာကိဉ္စညာယတနသံယောဇနေ သေ ဝန္တေ. သော ဧဝမဿ ဝေဒိတဗ္ဗော – ‘အာကိဉ္စညာယတနသံယောဇနေန ဟိ ခေါ ဝိသံယုတ္တော နေဝသညာနာသညာယတနာဓိမုတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော’တိ.

61. Furthermore, Sunakkhatta, it is possible that a certain individual here is resolved on the base of neither-perception-nor-non-perception. For an individual resolved on the base of neither-perception-nor-non-perception, Sunakkhatta, talk that is appropriate to that is established, and he thinks and ponders in conformity with it. He associates with such an individual and finds satisfaction in him. But when talk connected with the base of nothingness is being spoken, he does not wish to hear, does not lend an ear, does not apply his mind to understanding, does not associate with that individual, and does not find satisfaction in him. Just as, Sunakkhatta, a man who has eaten delicious food might vomit it. What do you think, Sunakkhatta, would that man have any desire to eat that food again?” “No, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, that food is considered repulsive.” “Even so, Sunakkhatta, for an individual resolved on the base of neither-perception-nor-non-perception, the fetters of the base of nothingness are vomited out. He should be understood thus: ‘This individual, resolved on the base of neither-perception-nor-non-perception, is disjoined from the fetter of the base of nothingness.’”

၆၂. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, သုနက္ခတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော ပုရိသပုဂ္ဂလော သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တော အဿ. သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တဿ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ပုရိသပုဂ္ဂလဿ တပ္ပတိရူပီ စေဝ ကထာ သဏ္ဌာတိ, တဒနုဓမ္မဉ္စ အနုဝိတက္ကေတိ, အနုဝိစာရေတိ, တဉ္စ ပုရိသံ ဘဇတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ; နေဝသညာနာသညာယတနပဋိသံယုတ္တာယ စ ပန ကထာယ ကစ္ဆမာနာယ န သုဿူသတိ, န သောတံ ဩဒဟတိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေတိ, န စ တံ ပုရိသံ ဘဇတိ, န စ တေန ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, သုနက္ခတ္တ, တာလော မတ္ထကစ္ဆိန္နော အဘဗ္ဗော ပုန ဝိရုဠှိယာ; ဧဝမေဝ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ယေ နေဝသညာနာသညာယတနသံယောဇနေ သေ ဥစ္ဆိန္နမူလေ တာလာဝတ္ထုကတေ အနဘာဝံကတေ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မေ. သော ဧဝမဿ ဝေဒိတဗ္ဗော – ‘နေဝသညာနာသညာယတနသံယောဇနေန ဟိ ခေါ ဝိသံယုတ္တော သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော’’’တိ.

62. Furthermore, Sunakkhatta, it is possible that a certain individual here is rightly resolved on Nibbāna. For an individual rightly resolved on Nibbāna, Sunakkhatta, talk that is appropriate to that is established, and he thinks and ponders in conformity with it. He associates with such an individual and finds satisfaction in him. But when talk connected with the base of neither-perception-nor-non-perception is being spoken, he does not wish to hear, does not lend an ear, does not apply his mind to understanding, does not associate with that individual, and does not find satisfaction in him. Just as, Sunakkhatta, a palm tree with its crown cut off is incapable of further growth; even so, Sunakkhatta, for an individual rightly resolved on Nibbāna, the fetters of the base of neither-perception-nor-non-perception are uprooted, made like a palm stump, brought to a state of non-existence, and are of a nature not to arise in the future. He should be understood thus: ‘This individual, rightly resolved on Nibbāna, is disjoined from the fetter of the base of neither-perception-nor-non-perception.’”

၆၃. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, သုနက္ခတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စဿ ဘိက္ခုနော ဧဝမဿ – ‘တဏှာ ခေါ သလ္လံ သမဏေန ဝုတ္တံ, အဝိဇ္ဇာဝိသဒေါသော, ဆန္ဒရာဂဗျာပါဒေန ရုပ္ပတိ. တံ မေ တဏှာသလ္လံ ပဟီနံ, အပနီတော အဝိဇ္ဇာဝိသဒေါသော, သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တောဟမသ္မီ’တိ. ဧဝံမာနိ အဿ အတထံ သမာနံ. သော ယာနိ သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တဿ အသပ္ပာယာနိ တာနိ အနုယုဉ္ဇေယျ; အသပ္ပာယံ စက္ခုနာ ရူပဒဿနံ အနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ သောတေန သဒ္ဒံ အနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ဃာနေန ဂန္ဓံ အနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ဇိဝှာယ ရသံ အနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ အနုယုဉ္ဇေယျ[Pg.44], အသပ္ပာယံ မနသာ ဓမ္မံ အနုယုဉ္ဇေယျ. တဿ အသပ္ပာယံ စက္ခုနာ ရူပဒဿနံ အနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ သောတေန သဒ္ဒံ အနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ဃာနေန ဂန္ဓံ အနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ဇိဝှာယ ရသံ အနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ အနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ မနသာ ဓမ္မံ အနုယုတ္တဿ ရာဂေါ စိတ္တံ အနုဒ္ဓံသေယျ. သော ရာဂါနုဒ္ဓံသိတေန စိတ္တေန မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ.

63. Furthermore, Sunakkhatta, this possibility exists: that here a certain bhikkhu might have this thought: ‘Craving has been called a dart by the Ascetic; the poison-fault of ignorance is afflicted through sensual desire, lust, and ill will. That dart of craving has been abandoned by me, the poison-fault of ignorance has been removed; I am one who is rightly resolved on Nibbāna.’ He might have such a conceit, it being untrue. He might pursue those things that are unsuitable for one who is rightly resolved on Nibbāna; he might pursue the unsuitable seeing of forms with the eye, he might pursue unsuitable sounds with the ear, he might pursue unsuitable odors with the nose, he might pursue unsuitable tastes with the tongue, he might pursue unsuitable tangible objects with the body, he might pursue unsuitable mental phenomena with the mind. For him who pursues the unsuitable seeing of forms with the eye, who pursues unsuitable sounds with the ear, who pursues unsuitable odors with the nose, who pursues unsuitable tastes with the tongue, who pursues unsuitable tangible objects with the body, who pursues unsuitable mental phenomena with the mind, lust might corrupt his mind. He, with a mind corrupted by lust, might come to death or to suffering equivalent to death.

‘‘သေယျထာပိ, သုနက္ခတ္တ, ပုရိသော သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ အဿ သဝိသေန ဂါဠှူပလေပနေန. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော သတ္ထေန ဝဏမုခံ ပရိကန္တေယျ. သတ္ထေန ဝဏမုခံ ပရိကန္တိတွာ ဧသနိယာ သလ္လံ ဧသေယျ. ဧသနိယာ သလ္လံ ဧသိတွာ သလ္လံ အဗ္ဗုဟေယျ, အပနေယျ ဝိသဒေါသံ သဥပါဒိသေသံ. သဥပါဒိသေသောတိ ဇာနမာနော သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ဥဗ္ဘတံ ခေါ တေ သလ္လံ, အပနီတော ဝိသဒေါသော သဥပါဒိသေသော. အနလဉ္စ တေ အန္တရာယာယ. သပ္ပာယာနိ စေဝ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇေယျာသိ, မာ တေ အသပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇတော ဝဏော အဿာဝီ အဿ. ကာလေန ကာလဉ္စ ဝဏံ ဓောဝေယျာသိ, ကာလေန ကာလံ ဝဏမုခံ အာလိမ္ပေယျာသိ, မာ တေ န ကာလေန ကာလံ ဝဏံ ဓောဝတော န ကာလေန ကာလံ ဝဏမုခံ အာလိမ္ပတော ပုဗ္ဗလောဟိတံ ဝဏမုခံ ပရိယောနန္ဓိ. မာ စ ဝါတာတပေ စာရိတ္တံ အနုယုဉ္ဇိ, မာ တေ ဝါတာတပေ စာရိတ္တံ အနုယုတ္တဿ ရဇောသူကံ ဝဏမုခံ အနုဒ္ဓံသေသိ. ဝဏာနုရက္ခီ စ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဝိဟရေယျာသိ ဝဏသာရောပီ’တိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ဥဗ္ဘတံ ခေါ မေ သလ္လံ, အပနီတော ဝိသဒေါသော အနုပါဒိသေသော. အနလဉ္စ မေ အန္တရာယာယာ’တိ. သော အသပ္ပာယာနိ စေဝ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇေယျ. တဿ အသပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇတော ဝဏော အဿာဝီ အဿ. န စ ကာလေန ကာလံ ဝဏံ ဓောဝေယျ, န စ ကာလေန ကာလံ ဝဏမုခံ အာလိမ္ပေယျ. တဿ န ကာလေန ကာလံ ဝဏံ ဓောဝတော, န ကာလေန ကာလံ ဝဏမုခံ အာလိမ္ပတော ပုဗ္ဗလောဟိတံ ဝဏမုခံ ပရိယောနန္ဓေယျ. ဝါတာတပေ စ စာရိတ္တံ အနုယုဉ္ဇေယျ. တဿ ဝါတာတပေ စာရိတ္တံ အနုယုတ္တဿ ရဇောသူကံ ဝဏမုခံ [Pg.45] အနုဒ္ဓံသေယျ. န စ ဝဏာနုရက္ခီ ဝိဟရေယျ န ဝဏသာရောပီ. တဿ ဣမိဿာ စ အသပ္ပာယကိရိယာယ, အသုစိ ဝိသဒေါသော အပနီတော သဥပါဒိသေသော တဒုဘယေန ဝဏော ပုထုတ္တံ ဂစ္ဆေယျ. သော ပုထုတ္တံ ဂတေန ဝဏေန မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ.

Suppose, Sunakkhatta, a man were to be pierced by an arrow thickly smeared with poison. His friends and companions, his kinsmen and relatives, would arrange for a physician, a surgeon. That physician and surgeon would cut around the opening of the wound with a knife. Having cut around the opening of the wound with a knife, he would search for the dart with a probe. Having searched for the dart with a probe, he would extract the dart and remove the poison-fault, with a remainder. And he, knowing it as 'with a remainder,' would say this: ‘Good man, your dart has indeed been extracted, and the poison-fault has been removed with a remainder. It is not sufficient to cause you mortal danger. You should eat only suitable foods; lest, from eating unsuitable foods, your wound should discharge. From time to time you should wash the wound, and from time to time you should anoint the opening of the wound. Do not let pus and blood envelop the opening of the wound from not washing the wound from time to time and not anointing the opening of the wound from time to time. And do not engage in walking about in the wind and sun, lest dust and fine particles should corrupt the opening of the wound. Good man, you should dwell guarding the wound and promoting its healing.’ It might occur to that man: ‘My dart has been extracted, and the poison-fault has been removed without remainder. It is not sufficient to cause me mortal danger.’ He would eat unsuitable foods. For him who eats unsuitable foods, the wound would discharge. And he would not wash the wound from time to time, nor would he anoint the opening of the wound from time to time. For him who does not wash the wound from time to time and does not anoint the opening of the wound from time to time, pus and blood would envelop the opening of the wound. And he would engage in walking about in the wind and sun. For him who engages in walking about in the wind and sun, dust and fine particles would corrupt the opening of the wound. And he would not dwell guarding the wound nor promoting its healing. Because of this unsuitable action and because that impure poison-fault was removed with a remainder, due to both these causes, the wound would grow large. With the wound having grown large, that man would come to death or to suffering equivalent to death.

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စဿ ဘိက္ခုနော ဧဝမဿ – ‘တဏှာ ခေါ သလ္လံ သမဏေန ဝုတ္တံ, အဝိဇ္ဇာဝိသဒေါသော ဆန္ဒရာဂဗျာပါဒေန ရုပ္ပတိ. တံ မေ တဏှာသလ္လံ ပဟီနံ, အပနီတော အဝိဇ္ဇာဝိသဒေါသော, သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တောဟမသ္မီ’တိ. ဧဝံမာနိ အဿ အတထံ သမာနံ. သော ယာနိ သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တဿ အသပ္ပာယာနိ တာနိ အနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ စက္ခုနာ ရူပဒဿနံ အနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ သောတေန သဒ္ဒံ အနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ဃာနေန ဂန္ဓံ အနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ဇိဝှာယ ရသံ အနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ အနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ မနသာ ဓမ္မံ အနုယုဉ္ဇေယျ. တဿ အသပ္ပာယံ စက္ခုနာ ရူပဒဿနံ အနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ သောတေန သဒ္ဒံ အနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ဃာနေန ဂန္ဓံ အနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ဇိဝှာယ ရသံ အနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ အနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ မနသာ ဓမ္မံ အနုယုတ္တဿ ရာဂေါ စိတ္တံ အနုဒ္ဓံသေယျ. သော ရာဂါနုဒ္ဓံသိတေန စိတ္တေန မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ. မရဏဉှေတံ, သုနက္ခတ္တ, အရိယဿ ဝိနယေ ယော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ; မရဏမတ္တဉှေတံ, သုနက္ခတ္တ, ဒုက္ခံ ယံ အညတရံ သံကိလိဋ္ဌံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ.

In the very same way, Sunakkhatta, this possibility exists: that here a certain bhikkhu might have this thought: ‘Craving has been called a dart by the Ascetic; the poison-fault of ignorance is afflicted through sensual desire and ill will. That dart of craving has been abandoned by me, the poison-fault of ignorance has been removed; I am one who is rightly intent on Nibbāna.’ He might have such a conceit, it being untrue. He might pursue those things that are unsuitable for one who is rightly intent on Nibbāna; he might pursue the unsuitable seeing of forms with the eye, he might pursue unsuitable sounds with the ear, he might pursue unsuitable odors with the nose, he might pursue unsuitable tastes with the tongue, he might pursue unsuitable tangible objects with the body, he might pursue unsuitable mental phenomena with the mind. For him who pursues the unsuitable seeing of forms with the eye, who pursues unsuitable sounds with the ear, who pursues unsuitable odors with the nose, who pursues unsuitable tastes with the tongue, who pursues unsuitable tangible objects with the body, who pursues unsuitable mental phenomena with the mind, lust might corrupt his mind. He, with a mind corrupted by lust, might come to death or to suffering equivalent to death. And this, Sunakkhatta, is death in the discipline of the Noble One: whoever, having rejected the training, reverts to the lower life. And this, Sunakkhatta, is suffering equivalent to death: that one commits some defiled offense.

၆၄. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, သုနက္ခတ္တ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စဿ ဘိက္ခုနော ဧဝမဿ – ‘တဏှာ ခေါ သလ္လံ သမဏေန ဝုတ္တံ, အဝိဇ္ဇာဝိသဒေါသော ဆန္ဒရာဂဗျာပါဒေန ရုပ္ပတိ. တံ မေ တဏှာသလ္လံ ပဟီနံ, အပနီတော အဝိဇ္ဇာဝိသဒေါသော, သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တောဟမသ္မီ’တိ. သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တဿေဝ သတော သော ယာနိ သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တဿ အသပ္ပာယာနိ တာနိ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ စက္ခုနာ ရူပဒဿနံ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ သောတေန သဒ္ဒံ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ဃာနေန ဂန္ဓံ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ဇိဝှာယ ရသံ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ မနသာ ဓမ္မံ နာနုယုဉ္ဇေယျ. တဿ အသပ္ပာယံ စက္ခုနာ ရူပဒဿနံ နာနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ သောတေန သဒ္ဒံ နာနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ဃာနေန ဂန္ဓံ နာနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ဇိဝှာယ ရသံ နာနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ [Pg.46] ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ နာနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ မနသာ ဓမ္မံ နာနုယုတ္တဿ ရာဂေါ စိတ္တံ နာနုဒ္ဓံသေယျ. သော န ရာဂါနုဒ္ဓံသိတေန စိတ္တေန နေဝ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ န မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ.

64. Indeed, Sunakkhatta, this case exists where a certain bhikkhu might think: ‘Craving is the dart spoken of by the Recluse; the poison-fault of ignorance is afflicted by sensual desire and ill will. That dart of craving has been abandoned by me, the poison-fault of ignorance has been removed, and I am rightly intent on Nibbāna.’ Being rightly intent on Nibbāna, he would not pursue things unsuitable for one rightly intent on Nibbāna—he would not pursue the unsuitable seeing of forms with the eye, an unsuitable sound with the ear, an unsuitable smell with the nose, an unsuitable taste with the tongue, an unsuitable tangible object with the body, or an unsuitable mental object with the mind. For one who does not pursue the unsuitable seeing of forms with the eye… or an unsuitable mental object with the mind, lust would not corrupt his mind. With a mind not corrupted by lust, he would not go to death or to suffering equivalent to death.

‘‘သေယျထာပိ, သုနက္ခတ္တ, ပုရိသော သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ အဿ သဝိသေန ဂါဠှူပလေပနေန. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော သတ္ထေန ဝဏမုခံ ပရိကန္တေယျ. သတ္ထေန ဝဏမုခံ ပရိကန္တိတွာ ဧသနိယာ သလ္လံ ဧသေယျ. ဧသနိယာ သလ္လံ ဧသိတွာ သလ္လံ အဗ္ဗုဟေယျ, အပနေယျ ဝိသဒေါသံ အနုပါဒိသေသံ. အနုပါဒိသေသောတိ ဇာနမာနော သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ဥဗ္ဘတံ ခေါ တေ သလ္လံ, အပနီတော ဝိသဒေါသော အနုပါဒိသေသော. အနလဉ္စ တေ အန္တရာယာယ. သပ္ပာယာနိ စေဝ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇေယျာသိ, မာ တေ အသပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇတော ဝဏော အဿာဝီ အဿ. ကာလေန ကာလဉ္စ ဝဏံ ဓောဝေယျာသိ, ကာလေန ကာလံ ဝဏမုခံ အာလိမ္ပေယျာသိ. မာ တေ န ကာလေန ကာလံ ဝဏံ ဓောဝတော န ကာလေန ကာလံ ဝဏမုခံ အာလိမ္ပတော ပုဗ္ဗလောဟိတံ ဝဏမုခံ ပရိယောနန္ဓိ. မာ စ ဝါတာတပေ စာရိတ္တံ အနုယုဉ္ဇိ, မာ တေ ဝါတာတပေ စာရိတ္တံ အနုယုတ္တဿ ရဇောသူကံ ဝဏမုခံ အနုဒ္ဓံသေသိ. ဝဏာနုရက္ခီ စ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဝိဟရေယျာသိ ဝဏသာရောပီ’တိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘ဥဗ္ဘတံ ခေါ မေ သလ္လံ, အပနီတော ဝိသဒေါသော အနုပါဒိသေသော. အနလဉ္စ မေ အန္တရာယာယာ’တိ. သော သပ္ပာယာနိ စေဝ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇေယျ. တဿ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇတော ဝဏော န အဿာဝီ အဿ. ကာလေန ကာလဉ္စ ဝဏံ ဓောဝေယျ, ကာလေန ကာလံ ဝဏမုခံ အာလိမ္ပေယျ. တဿ ကာလေန ကာလံ ဝဏံ ဓောဝတော ကာလေန ကာလံ ဝဏမုခံ အာလိမ္ပတော န ပုဗ္ဗလောဟိတံ ဝဏမုခံ ပရိယောနန္ဓေယျ. န စ ဝါတာတပေ စာရိတ္တံ အနုယုဉ္ဇေယျ. တဿ ဝါတာတပေ စာရိတ္တံ အနနုယုတ္တဿ ရဇောသူကံ ဝဏမုခံ နာနုဒ္ဓံသေယျ. ဝဏာနုရက္ခီ စ ဝိဟရေယျ ဝဏသာရောပီ. တဿ ဣမိဿာ စ သပ္ပာယကိရိယာယ အသု စ ဝိသဒေါသော အပနီတော အနုပါဒိသေသော တဒုဘယေန ဝဏော ဝိရုဟေယျ. သော ရုဠှေန ဝဏေန သဉ္ဆဝိနာ နေဝ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ န မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ.

Suppose, Sunakkhatta, a man were pierced by an arrow thickly smeared with poison. His friends, companions, and blood-relatives would bring a surgeon, an arrow-remover. That surgeon, the arrow-remover, would cut around the mouth of the wound with a knife. Having cut around the mouth of the wound with a knife, he would search for the arrow with a probe. Having searched for the arrow with a probe, he would extract the arrow and remove the poison-fault, leaving no residue. Knowing that no residue remains, he would say: ‘My good man, your arrow has been extracted, and the poison-fault has been removed, leaving no residue. It is no longer able to endanger you. You should eat suitable foods; do not eat unsuitable foods, lest your wound should fester. From time to time, you should wash the wound, and from time to time, you should anoint the mouth of the wound. Lest, by not washing the wound from time to time and not anointing the mouth of the wound from time to time, pus and blood cover the mouth of the wound. Do not exert yourself by travelling in the wind and sun, lest dust and fine particles contaminate the mouth of the wound. My good man, you should dwell protecting the wound and promoting its healing.’ It would occur to that man: ‘My arrow has been extracted, and the poison-fault has been removed, leaving no residue. It is no longer able to endanger me.’ He would eat suitable foods, and by eating suitable foods, his wound would not fester. He would wash the wound from time to time and anoint the mouth of the wound from time to time. For him, who washes the wound from time to time and anoints the mouth of the wound from time to time, pus and blood would not cover the mouth of the wound. He would not exert himself by travelling in the wind and sun. For him, who does not exert himself by travelling in the wind and sun, dust and fine particles would not contaminate the mouth of the wound. He would dwell protecting the wound and promoting its healing. For him, due to both this suitable regimen and that poison-fault having been removed without remainder, the wound would heal. With the wound healed and his skin made whole, he would not go to death or to suffering equivalent to death.

‘‘ဧဝမေဝ [Pg.47] ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စဿ ဘိက္ခုနော ဧဝမဿ – ‘တဏှာ ခေါ သလ္လံ သမဏေန ဝုတ္တံ, အဝိဇ္ဇာဝိသဒေါသော ဆန္ဒရာဂဗျာပါဒေန ရုပ္ပတိ. တံ မေ တဏှာသလ္လံ ပဟီနံ, အပနီတော အဝိဇ္ဇာဝိသဒေါသော, သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တောဟမသ္မီ’တိ. သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တဿေဝ သတော သော ယာနိ သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တဿ အသပ္ပာယာနိ တာနိ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ စက္ခုနာ ရူပဒဿနံ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ သောတေန သဒ္ဒံ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ဃာနေန ဂန္ဓံ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ဇိဝှာယ ရသံ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ နာနုယုဉ္ဇေယျ, အသပ္ပာယံ မနသာ ဓမ္မံ နာနုယုဉ္ဇေယျ. တဿ အသပ္ပာယံ စက္ခုနာ ရူပဒဿနံ နာနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ သောတေန သဒ္ဒံ နာနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ဃာနေန ဂန္ဓံ နာနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ဇိဝှာယ ရသံ နာနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ နာနုယုတ္တဿ, အသပ္ပာယံ မနသာ ဓမ္မံ နာနုယုတ္တဿ, ရာဂေါ စိတ္တံ နာနုဒ္ဓံသေယျ. သော န ရာဂါနုဒ္ဓံသိတေန စိတ္တေန နေဝ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ န မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ.

In this very way, Sunakkhatta, it is possible that a certain bhikkhu might think: ‘Craving has been declared a dart by the Recluse; the poison-fault of ignorance is vexed by sensual desire and ill will. That dart of craving has been abandoned by me, the poison-fault of ignorance has been removed, and I am one who is rightly intent on Nibbāna.’ Being one who is rightly intent on Nibbāna, he should not pursue what is unsuitable for one rightly intent on Nibbāna. He should not pursue the unsuitable seeing of forms with the eye, an unsuitable sound with the ear, an unsuitable smell with the nose, an unsuitable taste with the tongue, an unsuitable tangible object with the body, or an unsuitable mental object with the mind. For one who does not pursue the unsuitable seeing of forms with the eye... or an unsuitable mental object with the mind, lust would not contaminate his mind. With a mind not contaminated by lust, he would not go to death or to suffering equivalent to death.

၆၅. ‘‘ဥပမာ ခေါ မေ အယံ, သုနက္ခတ္တ, ကတာ အတ္ထဿ ဝိညာပနာယ. အယံယေဝေတ္ထ အတ္ထော – ဝဏောတိ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ; ဝိသဒေါသောတိ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, အဝိဇ္ဇာယေတံ အဓိဝစနံ; သလ္လန္တိ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, တဏှာယေတံ အဓိဝစနံ; ဧသနီတိ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, သတိယာယေတံ အဓိဝစနံ; သတ္ထန္တိ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, အရိယာယေတံ ပညာယ အဓိဝစနံ; ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တောတိ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, တထာဂတဿေတံ အဓိဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

65. This simile, Sunakkhatta, has been made by me to make the meaning known. And this is the meaning here: ‘Wound,’ Sunakkhatta, is a designation for the six internal sense bases. ‘Poison-fault,’ Sunakkhatta, is a designation for ignorance. ‘Dart,’ Sunakkhatta, is a designation for craving. ‘Probe,’ Sunakkhatta, is a designation for mindfulness. ‘Knife,’ Sunakkhatta, is a designation for noble wisdom. ‘Surgeon, the arrow-remover,’ Sunakkhatta, is a designation for the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.

‘‘သော ဝတ, သုနက္ခတ္တ, ဘိက္ခု ဆသု ဖဿာယတနေသု သံဝုတကာရီ ‘ဥပဓိ ဒုက္ခဿ မူလ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ နိရုပဓိ ဥပဓိသင်္ခယေ ဝိမုတ္တော ဥပဓိသ္မိံ ဝါ ကာယံ ဥပသံဟရိဿတိ စိတ္တံ ဝါ ဥပ္ပာဒေဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, သုနက္ခတ္တ, အာပါနီယကံသော ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော ဂန္ဓသမ္ပန္နော ရသသမ္ပန္နော; သော စ ခေါ ဝိသေန သံသဋ္ဌော. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဇီဝိတုကာမော အမရိတုကာမော သုခကာမော ဒုက္ခပဋိကူလော. တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အာပါနီယကံသံ ပိဝေယျ ယံ ဇညာ – ‘ဣမာဟံ ပိဝိတွာ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆာမိ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, သော ဝတ ဘိက္ခု ဆသု ဖဿာယတနေသု သံဝုတကာရီ ‘ဥပဓိ ဒုက္ခဿ မူလ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ နိရုပဓိ ဥပဓိသင်္ခယေ ဝိမုတ္တော [Pg.48] ဥပဓိသ္မိံ ဝါ ကာယံ ဥပသံဟရိဿတိ စိတ္တံ ဝါ ဥပ္ပာဒေဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, သုနက္ခတ္တ, အာသီဝိသော ဃောရဝိသော. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဇီဝိတုကာမော အမရိတုကာမော သုခကာမော ဒုက္ခပဋိကူလော. တံ ကိံ မညသိ, သုနက္ခတ္တ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုဿ အာသီဝိသဿ ဃောရဝိသဿ ဟတ္ထံ ဝါ အင်္ဂုဋ္ဌံ ဝါ ဒဇ္ဇာ ယံ ဇညာ – ‘ဣမိနာဟံ ဒဋ္ဌော မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆာမိ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, သုနက္ခတ္တ, သော ဝတ ဘိက္ခု ဆသု ဖဿာယတနေသု သံဝုတကာရီ ‘ဥပဓိ ဒုက္ခဿ မူလ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ နိရုပဓိ ဥပဓိသင်္ခယေ ဝိမုတ္တော ဥပဓိသ္မိံ ဝါ ကာယံ ဥပသံဟရိဿတိ စိတ္တံ ဝါ ဥပ္ပာဒေဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

Indeed, Sunakkhatta, that bhikkhu, being one who practices restraint in the six bases of contact, having known thus: ‘The substrates are the root of suffering,’ is without substrates, liberated in the destruction of the substrates. That he would direct his body or cause his mind to arise towards a substrate—this is not possible. Suppose, Sunakkhatta, there is a bronze cup of a beverage, beautiful in color, fragrant in smell, and pleasant in taste, but it is mixed with poison. Then a man would come along, desiring to live, not desiring to die, desiring happiness, and averse to suffering. What do you think, Sunakkhatta? Would that man drink from that bronze cup, knowing: ‘Having drunk this, I will go to my death or to suffering equivalent to death’?” “Certainly not, venerable sir.” “Even so, Sunakkhatta, that bhikkhu, being one who practices restraint in the six bases of contact, having known thus: ‘The substrates are the root of suffering,’ is without substrates, liberated in the destruction of the substrates. That he would direct his body or cause his mind to arise towards a substrate—this is not possible. Suppose, Sunakkhatta, there is a snake with swift and terrible venom. Then a man would come along, desiring to live, not desiring to die, desiring happiness, and averse to suffering. What do you think, Sunakkhatta? Would that man offer his hand or his thumb to that snake with swift and terrible venom, knowing: ‘Having been bitten by this, I will go to my death or to suffering equivalent to death’?” “Certainly not, venerable sir.” “Even so, Sunakkhatta, that bhikkhu, being one who practices restraint in the six bases of contact, having known thus: ‘The substrates are the root of suffering,’ is without substrates, liberated in the destruction of the substrates. That he would direct his body or cause his mind to arise towards a substrate—this is not possible.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော သုနက္ခတ္တော လိစ္ဆဝိပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. Pleased, Sunakkhatta, the son of the Licchavi, greatly delighted in the Blessed One’s statement.

သုနက္ခတ္တသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

The fifth discourse, the Sunakkhatta Sutta, is finished.

၆. အာနေဉ္ဇသပ္ပာယသုတ္တံ

6. The Discourse on What is Conducive to the Imperturbable

၆၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုရူသု ဝိဟရတိ ကမ္မာသဓမ္မံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အနိစ္စာ, ဘိက္ခဝေ, ကာမာ တုစ္ဆာ မုသာ မောသဓမ္မာ. မာယာကတမေ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလလာပနံ. ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမာ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမာ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမသညာ – ဥဘယမေတံ မာရဓေယျံ, မာရဿေသ ဝိသယော, မာရဿေသ နိဝါပေါ, မာရဿေသ ဂေါစရော. ဧတ္ထေတေ ပါပကာ အကုသလာ မာနသာ အဘိဇ္ဈာပိ ဗျာပါဒါပိ သာရမ္ဘာပိ သံဝတ္တန္တိ. တေဝ အရိယသာဝကဿ ဣဓမနုသိက္ခတော အန္တရာယာယ သမ္ဘဝန္တိ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမာ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမာ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမသညာ – ဥဘယမေတံ မာရဓေယျံ, မာရဿေသ ဝိသယော, မာရဿေသ နိဝါပေါ, မာရဿေသ ဂေါစရော. ဧတ္ထေတေ [Pg.49] ပါပကာ အကုသလာ မာနသာ အဘိဇ္ဈာပိ ဗျာပါဒါပိ သာရမ္ဘာပိ သံဝတ္တန္တိ, တေဝ အရိယသာဝကဿ ဣဓမနုသိက္ခတော အန္တရာယာယ သမ္ဘဝန္တိ. ယံနူနာဟံ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန စေတသာ ဝိဟရေယျံ အဘိဘုယျ လောကံ အဓိဋ္ဌာယ မနသာ. ဝိပုလေန ဟိ မေ မဟဂ္ဂတေန စေတသာ ဝိဟရတော အဘိဘုယျ လောကံ အဓိဋ္ဌာယ မနသာ ယေ ပါပကာ အကုသလာ မာနသာ အဘိဇ္ဈာပိ ဗျာပါဒါပိ သာရမ္ဘာပိ တေ န ဘဝိဿန္တိ. တေသံ ပဟာနာ အပရိတ္တဉ္စ မေ စိတ္တံ ဘဝိဿတိ အပ္ပမာဏံ သုဘာဝိတ’န္တိ. တဿ ဧဝံပဋိပန္နဿ တဗ္ဗဟုလဝိဟာရိနော အာယတနေ စိတ္တံ ပသီဒတိ. သမ္ပသာဒေ သတိ ဧတရဟိ ဝါ အာနေဉ္ဇံ သမာပဇ္ဇတိ ပညာယ ဝါ အဓိမုစ္စတိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ. ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ တံသံဝတ္တနိကံ ဝိညာဏံ အဿ အာနေဉ္ဇူပဂံ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမာ အာနေဉ္ဇသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ အက္ခာယတိ’’.

66. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling among the Kurus, at a town of the Kurus named Kammāsadhamma. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied. The Blessed One said this: “Bhikkhus, sensual pleasures are impermanent, hollow, false, and of a deceptive nature. They are a magic trick, bhikkhus, the babbling of fools. Both the sensual pleasures in this present life and the sensual pleasures in a future life, and both the perception of sensual pleasures in this present life and the perception of sensual pleasures in a future life—both of these are Māra’s realm, Māra’s domain, Māra’s fodder, Māra’s pasture. Herein arise these evil, unwholesome mental states: covetousness, ill will, and rivalry. These become an obstacle for a noble disciple training herein. There, bhikkhus, a noble disciple reflects thus: ‘Both the sensual pleasures in this present life and the sensual pleasures in a future life, and both the perception of sensual pleasures in this present life and the perception of sensual pleasures in a future life—both of these are Māra’s realm, Māra’s domain, Māra’s fodder, Māra’s pasture. Herein arise these evil, unwholesome mental states: covetousness, ill will, and rivalry. These become an obstacle for a noble disciple training herein. What if I were to dwell having overcome the world with a vast, exalted mind, with my mind well-established? For one dwelling with a vast, exalted mind, having overcome the world with the mind well-established, those evil, unwholesome mental states—covetousness, ill will, and rivalry—will not exist. Through their abandoning, my mind will become unlimited, immeasurable, and well-developed.’ For one who has undertaken this practice and dwells frequently in it, the mind becomes serene in that sphere. When there is serenity, he either attains the imperturbable now, or he is resolved upon it by wisdom. With the breakup of the body, after death, it is possible that the consciousness conducive to that state will go to the imperturbable. This, bhikkhus, is said to be the first practice conducive to the imperturbable.”

၆၇. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမာ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမာ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမသညာ; ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ (သဗ္ဗံ ရူပံ) စတ္တာရိ စ မဟာဘူတာနိ, စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပ’န္တိ. တဿ ဧဝံပဋိပန္နဿ တဗ္ဗဟုလဝိဟာရိနော အာယတနေ စိတ္တံ ပသီဒတိ. သမ္ပသာဒေ သတိ ဧတရဟိ ဝါ အာနေဉ္ဇံ သမာပဇ္ဇတိ ပညာယ ဝါ အဓိမုစ္စတိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ. ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ တံသံဝတ္တနိကံ ဝိညာဏံ အဿ အာနေဉ္ဇူပဂံ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယာ အာနေဉ္ဇသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ အက္ခာယတိ.

67. Furthermore, bhikkhus, a noble disciple reflects thus: ‘Both the sensual pleasures in this present life and the sensual pleasures in a future life; and both the perception of sensual pleasures in this present life and the perception of sensual pleasures in a future life; whatever form there is—all form consists of the four great elements and form derived from the four great elements.’ For one who has undertaken this practice and dwells frequently in it, the mind becomes serene in that sphere. When there is serenity, he either attains the imperturbable now, or he is resolved upon it by wisdom. With the breakup of the body, after death, it is possible that the consciousness conducive to that state will go to the imperturbable. This, bhikkhus, is said to be the second practice conducive to the imperturbable.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမာ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမာ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမသညာ; ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ရူပါ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ရူပါ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ရူပသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ရူပသညာ – ဥဘယမေတံ အနိစ္စံ. ယဒနိစ္စံ တံ နာလံ အဘိနန္ဒိတုံ, နာလံ အဘိဝဒိတုံ, နာလံ အဇ္ဈောသိတု’န္တိ. တဿ ဧဝံပဋိပန္နဿ တဗ္ဗဟုလဝိဟာရိနော အာယတနေ စိတ္တံ ပသီဒတိ. သမ္ပသာဒေ သတိ ဧတရဟိ ဝါ အာနေဉ္ဇံ သမာပဇ္ဇတိ ပညာယ ဝါ အဓိမုစ္စတိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ. ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ တံသံဝတ္တနိကံ ဝိညာဏံ အဿ အာနေဉ္ဇူပဂံ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယာ အာနေဉ္ဇသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ အက္ခာယတိ.

Furthermore, monks, a noble disciple reflects thus: ‘Whatever sensual pleasures are of the present life, and whatever sensual pleasures are of a future life; whatever perceptions of sensual pleasure are of the present life, and whatever perceptions of sensual pleasure are of a future life; whatever forms are of the present life, and whatever forms are of a future life; whatever perceptions of form are of the present life, and whatever perceptions of form are of a future life—both these are impermanent. What is impermanent is not fit to be delighted in, not fit to be welcomed, not fit to be clung to.’ For one who practices thus, who dwells frequently in this, the mind becomes serene in that base. When there is serenity, he either attains the imperturbable now, or is liberated by wisdom. After the breaking up of the body, after death, it is possible that the consciousness leading to rebirth would be one that has reached the imperturbable. This, monks, is declared as the third practice suitable for the imperturbable.

၆၈. ‘‘ပုန [Pg.50] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမာ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမာ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမသညာ; ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ရူပါ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ရူပါ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ရူပသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ရူပသညာ; ယာ စ အာနေဉ္ဇသညာ – သဗ္ဗာ သညာ. ယတ္ထေတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ – ယဒိဒံ အာကိဉ္စညာယတန’န္တိ. တဿ ဧဝံပဋိပန္နဿ တဗ္ဗဟုလဝိဟာရိနော အာယတနေ စိတ္တံ ပသီဒတိ. သမ္ပသာဒေ သတိ ဧတရဟိ ဝါ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပဇ္ဇတိ ပညာယ ဝါ အဓိမုစ္စတိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ. ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ တံသံဝတ္တနိကံ ဝိညာဏံ အဿ အာကိဉ္စညာယတနူပဂံ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမာ အာကိဉ္စညာယတနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ အက္ခာယတိ.

68. Furthermore, monks, a noble disciple reflects thus: ‘Whatever sensual pleasures are of the present life, and whatever sensual pleasures are of a future life; whatever perceptions of sensual pleasure are of the present life, and whatever perceptions of sensual pleasure are of a future life; whatever forms are of the present life, and whatever forms are of a future life; whatever perceptions of form are of the present life, and whatever perceptions of form are of a future life; and whatever perception of the imperturbable there is—all are perceptions. Where these cease without remainder, that is peaceful, that is sublime—namely, the base of nothingness.’ For one who practices thus, who dwells frequently in this, the mind becomes serene in that base. When there is serenity, he either attains the base of nothingness now, or is liberated by wisdom. After the breaking up of the body, after death, it is possible that the consciousness leading to rebirth would be one that has reached the base of nothingness. This, monks, is declared as the first practice suitable for the base of nothingness.

၆၉. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သုညမိဒံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ’တိ. တဿ ဧဝံပဋိပန္နဿ တဗ္ဗဟုလဝိဟာရိနော အာယတနေ စိတ္တံ ပသီဒတိ. သမ္ပသာဒေ သတိ ဧတရဟိ ဝါ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပဇ္ဇတိ ပညာယ ဝါ အဓိမုစ္စတိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ. ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ တံသံဝတ္တနိကံ ဝိညာဏံ အဿ အာကိဉ္စညာယတနူပဂံ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယာ အာကိဉ္စညာယတနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ အက္ခာယတိ.

69. Furthermore, monks, a noble disciple, having gone to the forest, or to the root of a tree, or to an empty dwelling, reflects thus: ‘This is empty of self or of what belongs to self.’ For one who practices thus, who dwells frequently in this, the mind becomes serene in that base. When there is serenity, he either attains the base of nothingness now, or is liberated by wisdom. After the breaking up of the body, after death, it is possible that the consciousness leading to rebirth would be one that has reached the base of nothingness. This, monks, is declared as the second practice suitable for the base of nothingness.

၇၀. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘နာဟံ ကွစနိ ကဿစိ ကိဉ္စနတသ္မိံ, န စ မမ ကွစနိ ကိသ္မိဉ္စိ ကိဉ္စနံ နတ္ထီ’တိ. တဿ ဧဝံပဋိပန္နဿ တဗ္ဗဟုလဝိဟာရိနော အာယတနေ စိတ္တံ ပသီဒတိ. သမ္ပသာဒေ သတိ ဧတရဟိ ဝါ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပဇ္ဇတိ ပညာယ ဝါ အဓိမုစ္စတိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ. ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ တံသံဝတ္တနိကံ ဝိညာဏံ အဿ အာကိဉ္စညာယတနူပဂံ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယာ အာကိဉ္စညာယတနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ အက္ခာယတိ.

70. Furthermore, monks, a noble disciple reflects thus: ‘I am not anything to anyone anywhere, nor is there for me anything of anyone's anywhere.’ For one who practices thus, who dwells frequently in this, the mind becomes serene in that base. When there is serenity, he either attains the base of nothingness now, or is liberated by wisdom. After the breaking up of the body, after death, it is possible that the consciousness leading to rebirth would be one that has reached the base of nothingness. This, monks, is declared as the third practice suitable for the base of nothingness.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမာ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမာ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမသညာ; ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ရူပါ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ရူပါ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ရူပသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ရူပသညာ[Pg.51]; ယာ စ အာနေဉ္ဇသညာ, ယာ စ အာကိဉ္စညာယတနသညာ – သဗ္ဗာ သညာ. ယတ္ထေတာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ – ယဒိဒံ နေဝသညာနာသညာယတန’န္တိ. တဿ ဧဝံပဋိပန္နဿ တဗ္ဗဟုလဝိဟာရိနော အာယတနေ စိတ္တံ ပသီဒတိ. သမ္ပသာဒေ သတိ ဧတရဟိ ဝါ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပဇ္ဇတိ ပညာယ ဝါ အဓိမုစ္စတိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ. ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ တံသံဝတ္တနိကံ ဝိညာဏံ အဿ နေဝသညာနာသညာယတနူပဂံ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, နေဝသညာနာသညာယတနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ အက္ခာယတီ’’တိ.

Furthermore, monks, a noble disciple reflects thus: ‘Whatever sensual pleasures are of the present life, and whatever sensual pleasures are of a future life; whatever perceptions of sensual pleasure are of the present life, and whatever perceptions of sensual pleasure are of a future life; whatever forms are of the present life, and whatever forms are of a future life; whatever perceptions of form are of the present life, and whatever perceptions of form are of a future life; whatever perception of the imperturbable there is, and whatever perception of the base of nothingness there is—all are perceptions. Where these cease without remainder, that is peaceful, that is sublime—namely, the base of neither-perception-nor-non-perception.’ For one who practices thus, who dwells frequently in this, the mind becomes serene in that base. When there is serenity, he either attains the base of neither-perception-nor-non-perception now, or is liberated by wisdom. After the breaking up of the body, after death, it is possible that the consciousness leading to rebirth would be one that has reached the base of neither-perception-nor-non-perception. This, monks, is declared as the practice suitable for the base of neither-perception-nor-non-perception.

၇၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဋိပန္နော ဟောတိ – ‘နော စဿ, နော စ မေ သိယာ; န ဘဝိဿတိ, န မေ ဘဝိဿတိ; ယဒတ္ထိ ယံ, ဘူတံ – တံ ပဇဟာမီ’တိ. ဧဝံ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. ပရိနိဗ္ဗာယေယျ နု ခေါ သော, ဘန္တေ, ဘိက္ခု န ဝါ ပရိနိဗ္ဗာယေယျာ’’တိ? ‘‘အပေတ္ထေကစ္စော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ပရိနိဗ္ဗာယေယျ, အပေတ္ထေကစ္စော ဘိက္ခု န ပရိနိဗ္ဗာယေယျာ’’တိ. ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေနပေတ္ထေကစ္စော ဘိက္ခု ပရိနိဗ္ဗာယေယျ, အပေတ္ထေကစ္စော ဘိက္ခု န ပရိနိဗ္ဗာယေယျာ’’တိ? ‘‘ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဋိပန္နော ဟောတိ – ‘နော စဿ, နော စ မေ သိယာ; န ဘဝိဿတိ, န မေ ဘဝိဿတိ; ယဒတ္ထိ, ယံ ဘူတံ – တံ ပဇဟာမီ’တိ. ဧဝံ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. သော တံ ဥပေက္ခံ အဘိနန္ဒတိ, အဘိဝဒတိ, အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ ဥပေက္ခံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော တန္နိဿိတံ ဟောတိ ဝိညာဏံ တဒုပါဒါနံ. သဥပါဒါနော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု န ပရိနိဗ္ဗာယတီ’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန သော, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယတီ’’တိ? ‘‘နေဝသညာနာသညာယတနံ, အာနန္ဒာ’’တိ. ‘‘ဥပါဒါနသေဋ္ဌံ ကိရ သော, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယတီ’’တိ? ‘‘ဥပါဒါနသေဋ္ဌဉှိ သော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယတိ. ဥပါဒါနသေဋ္ဌဉှေတံ, အာနန္ဒ, ယဒိဒံ – နေဝသညာနာသညာယတနံ’’.

71. When this was said, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One: 'Here, venerable sir, a bhikkhu practices thus: ‘If it had not been, it would not be mine; it will not be, it will not be mine; whatever exists, whatever has come to be—that I abandon.’ Thus he attains equanimity. Venerable sir, would that bhikkhu attain final Nibbāna, or not?' 'Herein, Ānanda, some bhikkhu might attain final Nibbāna, and some bhikkhu might not.' 'What, venerable sir, is the cause, what is the condition, whereby herein some bhikkhu might attain final Nibbāna, and some bhikkhu might not?' 'Here, Ānanda, a bhikkhu practices thus: ‘If it had not been, it would not be mine; it will not be, it will not be mine; whatever exists, whatever has come to be—that I abandon.’ Thus he attains equanimity. He delights in that equanimity, speaks in praise of it, and abides engrossed in it. For one who delights in, speaks in praise of, and abides engrossed in that equanimity, his consciousness becomes dependent on it, with that as its clinging. Ānanda, a bhikkhu with clinging does not attain final Nibbāna.' 'Venerable sir, when that bhikkhu clings, to what does he cling?' 'To the base of neither-perception-nor-non-perception, Ānanda.' 'It seems then, venerable sir, that when that bhikkhu clings, he clings to the highest object of clinging.' 'Indeed, Ānanda, when that bhikkhu clings, he clings to the highest object of clinging. For this, Ānanda, is the highest object of clinging, that is, the base of neither-perception-nor-non-perception.'

၇၂. ‘‘ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဋိပန္နော ဟောတိ – ‘နော စဿ, နော စ မေ သိယာ; န ဘဝိဿတိ, န မေ ဘဝိဿတိ; ယဒတ္ထိ, ယံ ဘူတံ – တံ ပဇဟာမီ’တိ. ဧဝံ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတိ. သော တံ ဥပေက္ခံ နာဘိနန္ဒတိ, နာဘိဝဒတိ, န အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ ဥပေက္ခံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ [Pg.52] တိဋ္ဌတော န တန္နိဿိတံ ဟောတိ ဝိညာဏံ န တဒုပါဒါနံ. အနုပါဒါနော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ပရိနိဗ္ဗာယတီ’’တိ.

72. Here, Ānanda, a bhikkhu practices thus: ‘If it had not been, it would not be mine; it will not be, it will not be mine; whatever exists, whatever has come to be—that I abandon.’ Thus he attains equanimity. He does not delight in that equanimity, does not speak in praise of it, and does not abide engrossed in it. For one who does not delight in, does not speak in praise of, and does not abide engrossed in that equanimity, his consciousness is not dependent on it, nor does it have that as its clinging. Ānanda, a bhikkhu without clinging attains final Nibbāna.

၇၃. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! နိဿာယ နိဿာယ ကိရ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩဃဿ နိတ္ထရဏာ အက္ခာတာ. ကတမော ပန, ဘန္တေ, အရိယော ဝိမောက္ခော’’တိ? ‘‘ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမာ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမာ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ကာမသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ကာမသညာ; ယေ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ရူပါ, ယေ စ သမ္ပရာယိကာ ရူပါ; ယာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာ ရူပသညာ, ယာ စ သမ္ပရာယိကာ ရူပသညာ; ယာ စ အာနေဉ္ဇသညာ, ယာ စ အာကိဉ္စညာယတနသညာ, ယာ စ နေဝသညာနာသညာယတနသညာ – ဧသ သက္ကာယော ယာဝတာ သက္ကာယော. ဧတံ အမတံ ယဒိဒံ အနုပါဒါ စိတ္တဿ ဝိမောက္ခော. ဣတိ, ခေါ, အာနန္ဒ, ဒေသိတာ မယာ အာနေဉ္ဇသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ, ဒေသိတာ အာကိဉ္စညာယတနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ, ဒေသိတာ နေဝသညာနာသညာယတနသပ္ပာယာ ပဋိပဒါ, ဒေသိတာ နိဿာယ နိဿာယ ဩဃဿ နိတ္ထရဏာ, ဒေသိတော အရိယော ဝိမောက္ခော. ယံ ခေါ, အာနန္ဒ, သတ္ထာရာ ကရဏီယံ သာဝကာနံ ဟိတေသိနာ အနုကမ္ပကေန အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ, ကတံ ဝေါ တံ မယာ. ဧတာနိ, အာနန္ဒ, ရုက္ခမူလာနိ, ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ. ဈာယထာနန္ဒ, မာ ပမာဒတ္ထ, မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ’’’တိ.

73. Wonderful, venerable sir! Marvelous, venerable sir! It seems, venerable sir, that the Blessed One has declared for us the crossing of the flood by relying on one support after another. But what, venerable sir, is the noble liberation?' 'Here, Ānanda, a noble disciple reflects thus: ‘Whatever sensual pleasures there are, in this present life or in future lives; whatever perceptions of sensual pleasure there are, in this present life or in future lives; whatever forms there are, in this present life or in future lives; whatever perceptions of form there are, in this present life or in future lives; the perception of the imperturbable, the perception of the base of nothingness, and the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception—this is personal existence, as far as personal existence extends. This is the deathless, that is, the liberation of the mind through non-clinging.’ Thus, Ānanda, I have taught the path conducive to the imperturbable, I have taught the path conducive to the base of nothingness, I have taught the path conducive to the base of neither-perception-nor-non-perception, I have taught the crossing of the flood by relying on one support after another, and I have taught the noble liberation. Whatever, Ānanda, should be done by a teacher for his disciples, seeking their welfare, compassionate, out of compassion, that has been done by me for you. These, Ānanda, are the roots of trees; these are empty dwellings. Meditate, Ānanda, do not be heedless, lest you be remorseful later. This is our instruction to you.'

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Ānanda, delighted, rejoiced in the Blessed One's speech.

အာနေဉ္ဇသပ္ပာယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

The sixth, the Sutta on What is Conducive to the Imperturbable, is concluded.

၇. ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တံ

7. The Sutta on Gaṇaka Moggallāna

၇၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. အထ ခေါ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ [Pg.53] သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

74. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in the Eastern Park, in Migāra’s mother’s mansion. Then the brahmin Gaṇaka Moggallāna approached the Blessed One, exchanged greetings with him, and after exchanging courteous and amiable conversation, sat down to one side. Seated thus to one side, the brahmin Gaṇaka Moggallāna said this to the Blessed One:

‘‘သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမဿ မိဂါရမာတုပါသာဒဿ ဒိဿတိ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ ယဒိဒံ – ယာဝ ပစ္ဆိမသောပါနကဠေဝရာः ဣမေသမ္ပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာနံ ဒိဿတိ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ ယဒိဒံ – အဇ္ဈေနေः ဣမေသမ္ပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣဿာသာနံ ဒိဿတိ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ ယဒိဒံ – ဣဿတ္ထေ. အမှာကမ္ပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဂဏကာနံ ဂဏနာဇီဝါနံ ဒိဿတိ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ ယဒိဒံ – သင်္ခါနေ. မယဉှိ, ဘော ဂေါတမ, အန္တေဝါသိံ လဘိတွာ ပဌမံ ဧဝံ ဂဏာပေမ – ‘ဧကံ ဧကကံ, ဒွေ ဒုကာ, တီဏိ တိကာ, စတ္တာရိ စတုက္ကာ, ပဉ္စ ပဉ္စကာ, ဆ ဆက္ကာ, သတ္တ သတ္တကာ, အဋ္ဌ အဋ္ဌကာ, နဝ နဝကာ, ဒသ ဒသကာ’တိ; သတမ္ပိ မယံ, ဘော ဂေါတမ, ဂဏာပေမ, ဘိယျောပိ ဂဏာပေမ. သက္ကာ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမသ္မိမ္ပိ ဓမ္မဝိနယေ ဧဝမေဝ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ ပညပေတု’’န္တိ?

“Just as, venerable Gotama, for this mansion of Migāra's mother, a gradual training, a gradual action, and a gradual practice are evident, right up to the final plank of the staircase. For these brahmins too, venerable Gotama, a gradual training, a gradual action, and a gradual practice are evident, that is, in the study of the Vedas. For these archers too, venerable Gotama, a gradual training, a gradual action, and a gradual practice are evident, that is, in archery. And for us accountants too, venerable Gotama, who live by calculation, a gradual training, a gradual action, and a gradual practice are evident, that is, in calculation. For when we, venerable Gotama, get a student, we first have them calculate thus: ‘one one, two twos, three threes, four fours, five fives, six sixes, seven sevens, eight eights, nine nines, ten tens.’ We have them calculate up to a hundred, venerable Gotama, and we have them calculate even further. Is it possible, venerable Gotama, to likewise lay down a gradual training, a gradual action, and a gradual practice in this Dhamma and Discipline?”

၇၅. ‘‘သက္ကာ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမသ္မိမ္ပိ ဓမ္မဝိနယေ အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ ပညပေတုံ. သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, ဒက္ခော အဿဒမ္မကော ဘဒ္ဒံ အဿာဇာနီယံ လဘိတွာ ပဌမေနေဝ မုခါဓာနေ ကာရဏံ ကာရေတိ, အထ ဥတ္တရိံ ကာရဏံ ကာရေတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, တထာဂတော ပုရိသဒမ္မံ လဘိတွာ ပဌမံ ဧဝံ ဝိနေတိ – ‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, သီလဝါ ဟောဟိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရာဟိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခဿု သိက္ခာပဒေသူ’’’တိ.

75. “It is possible, brahmin, to establish a gradual training, a gradual action, and a gradual practice in this Dhamma and Discipline. Just as, brahmin, a skilled horse-tamer, having obtained a fine thoroughbred horse, first has it undergo the training with the bit, and then has it undergo further training; even so, brahmin, the Tathāgata, having obtained a person to be tamed, first trains him thus: ‘Come, monk, be virtuous; dwell restrained by the restraint of the Pātimokkha, endowed with right conduct and resort, seeing danger in the slightest faults; undertake and train in the training rules.’”

‘‘ယတော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု, တမေနံ တထာဂတော ဥတ္တရိံ ဝိနေတိ – ‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောဟိ, စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ မာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောဟိ မာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇာဟိ; ရက္ခာဟိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ [Pg.54] အာပဇ္ဇာဟိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ မာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောဟိ မာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇာဟိ; ရက္ခာဟိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇာဟီ’’’တိ.

“When, brahmin, a monk is virtuous, dwells restrained by the restraint of the Pātimokkha, is endowed with right conduct and resort, sees danger in the slightest faults, and undertakes and trains in the training rules, the Tathāgata trains him further: ‘Come, monk, be one who has the doors of his sense faculties guarded. Having seen a form with the eye, do not be one who grasps at its signs or its details. For if he were to dwell with the eye faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail him. Practice for its restraint; guard the eye faculty; undertake the restraint of the eye faculty. Having heard a sound with the ear… Having smelled an odor with the nose… Having tasted a flavor with the tongue… Having touched a tangible with the body… Having cognized a mental object with the mind, do not be one who grasps at its signs or its details. For if he were to dwell with the mind faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail him. Practice for its restraint; guard the mind faculty; undertake the restraint of the mind faculty.’”

‘‘ယတော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, တမေနံ တထာဂတော ဥတ္တရိံ ဝိနေတိ – ‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောဟိ. ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေယျာသိ – နေဝ ဒဝါယ န မဒါယ န မဏ္ဍနာယ န ဝိဘူသနာယ, ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ – ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’’’တိ.

“When, brahmin, a monk has the doors of his sense faculties guarded, the Tathāgata trains him further: ‘Come, monk, be one who knows the measure in eating. Having reflected wisely, you should take food not for sport, not for intoxication, not for adornment, not for beautification, but only for the maintenance and sustenance of this body, for the cessation of discomfort, and for the support of the holy life, thinking: “Thus I will eliminate the old feeling and not give rise to a new feeling. There will be sustenance for me, and I will be blameless and dwell in comfort.”’”

‘‘ယတော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, တမေနံ တထာဂတော ဥတ္တရိံ ဝိနေတိ – ‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဝိဟရာဟိ, ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေဟိ, ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေဟိ, ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေယျာသိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ သတော သမ္ပဇာနော ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိကရိတွာ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမံ ယာမံ ပစ္စုဋ္ဌာယ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေဟီ’’’တိ.

“When, brahmin, a monk knows the measure in eating, the Tathāgata trains him further: ‘Come, monk, apply yourself to wakefulness. During the day, by walking and sitting, cleanse your mind of obstructive states. In the first watch of the night, by walking and sitting, cleanse your mind of obstructive states. In the middle watch of the night, you should adopt the lion’s posture on your right side, placing one foot slightly over the other, mindful and clearly comprehending, having established in your mind the perception of rising. In the last watch of the night, having risen, by walking and sitting, cleanse your mind of obstructive states.’”

‘‘ယတော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ, တမေနံ တထာဂတော ဥတ္တရိံ ဝိနေတိ – ‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဟောဟိ, အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ’’’တိ.

“When, brahmin, a monk is devoted to wakefulness, the Tathāgata trains him further: ‘Come, monk, be endowed with mindfulness and clear comprehension. In going forward and returning, act with clear comprehension; in looking ahead and looking around, act with clear comprehension; in bending and stretching, act with clear comprehension; in wearing the double robe, bowl, and outer robe, act with clear comprehension; in eating, drinking, chewing, and tasting, act with clear comprehension; in defecating and urinating, act with clear comprehension; in walking, standing, sitting, sleeping, being awake, speaking, and in being silent, act with clear comprehension.’”

‘‘ယတော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, တမေနံ တထာဂတော ဥတ္တရိံ ဝိနေတိ – ‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇာဟိ [Pg.55] အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇ’န္တိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပ္ပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ, ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ, ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထိနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ.

“When, brahmin, a monk is endowed with mindfulness and clear comprehension, the Tathāgata trains him further: ‘Come, monk, resort to a secluded dwelling—a forest, the root of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a woodland, an open space, a heap of straw.’ He resorts to a secluded dwelling—a forest, the root of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a woodland, an open space, or a heap of straw. After his meal, returning from his alms-round, he sits down, folding his legs crosswise, holding his body erect, and establishing mindfulness before him. Having abandoned covetousness in the world, he dwells with a mind devoid of covetousness; he purifies his mind of covetousness. Having abandoned ill will and malice, he dwells with a mind free from ill will, compassionate for the welfare of all living beings; he purifies his mind of ill will and malice. Having abandoned sloth and torpor, he dwells free from sloth and torpor, perceiving light, mindful and clearly comprehending; he purifies his mind of sloth and torpor. Having abandoned restlessness and remorse, he dwells unagitated, with a mind inwardly stilled; he purifies his mind of restlessness and remorse. Having abandoned doubt, he dwells having overcome doubt, without uncertainty about wholesome states; he purifies his mind of doubt.”

၇၆. ‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

76. Having abandoned these five hindrances, which are defilements of the mind and weaken wisdom, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, he enters and abides in the first jhāna, which is accompanied by initial and sustained application, with rapture and happiness born of seclusion. With the stilling of initial and sustained application… he enters and abides in the second jhāna. With the fading away of rapture… he enters and abides in the third jhāna. With the abandoning of pleasure… he enters and abides in the fourth jhāna.

‘‘ယေ ခေါ တေ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခူ သေက္ခာ အပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ တေသု မေ အယံ ဧဝရူပီ အနုသာသနီ ဟောတိ. ယေ ပန တေ ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ တေသံ ဣမေ ဓမ္မာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယ စေဝ သံဝတ္တန္တိ, သတိသမ္ပဇညာယ စာ’’တိ.

Brahmin, for those monks who are learners, who have not attained their goal and are aspiring for the unsurpassed security from bondage, this is my instruction. But as for those monks who are Arahants, whose taints are destroyed, who have lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, reached their own true goal, whose fetters of existence are utterly destroyed, and who are liberated through right understanding—for them, these states lead to pleasant abiding in this very life and to mindfulness and clear comprehension.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘောတော ဂေါတမဿ သာဝကာ ဘောတာ ဂေါတမေန ဧဝံ ဩဝဒီယမာနာ ဧဝံ အနုသာသီယမာနာ သဗ္ဗေ အစ္စန္တံ နိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေန္တိ ဥဒါဟု ဧကစ္စေ နာရာဓေန္တီ’’တိ? ‘‘အပ္ပေကစ္စေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, မမ သာဝကာ မယာ [Pg.56] ဧဝံ ဩဝဒီယမာနာ ဧဝံ အနုသာသီယမာနာ အစ္စန္တံ နိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေန္တိ, ဧကစ္စေ နာရာဓေန္တီ’’တိ.

When this was said, the brahmin Gaṇaka Moggallāna said to the Blessed One: “Do all of Master Gotama’s disciples, when thus advised and instructed by Master Gotama, attain the supreme goal, Nibbāna, or do some not attain it?” “Some of my disciples, brahmin, thus advised and instructed by me, attain the supreme goal, Nibbāna, but some do not.”

‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယံ တိဋ္ဌတေဝ နိဗ္ဗာနံ, တိဋ္ဌတိ နိဗ္ဗာနဂါမီ မဂ္ဂေါ, တိဋ္ဌတိ ဘဝံ ဂေါတမော သမာဒပေတာ; အထ စ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ သာဝကာ ဘောတာ ဂေါတမေန ဧဝံ ဩဝဒီယမာနာ ဧဝံ အနုသာသီယမာနာ အပ္ပေကစ္စေ အစ္စန္တံ နိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေန္တိ, ဧကစ္စေ နာရာဓေန္တီ’’တိ?

“What, Master Gotama, is the cause, what is the reason, that while Nibbāna exists, the path leading to Nibbāna exists, and Master Gotama exists as the one who directs, some of your disciples, thus advised and instructed by you, attain the supreme goal, Nibbāna, but some do not?”

၇၇. ‘‘တေန ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, တံယေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ကုသလော တွံ ရာဇဂဟဂါမိဿ မဂ္ဂဿာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော, ကုသလော အဟံ ရာဇဂဟဂါမိဿ မဂ္ဂဿာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ရာဇဂဟံ ဂန္တုကာမော. သော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, ရာဇဂဟံ ဂန္တုံ; တဿ မေ ရာဇဂဟဿ မဂ္ဂံ ဥပဒိသာ’တိ. တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘ဧဟမ္ဘော ပုရိသ, အယံ မဂ္ဂေါ ရာဇဂဟံ ဂစ္ဆတိ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ, တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ အမုကံ နာမ ဂါမံ, တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ, တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ အမုကံ နာမ နိဂမံ; တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ, တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ ရာဇဂဟဿ အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏီရာမဏေယျက’န္တိ. သော တယာ ဧဝံ ဩဝဒီယမာနော ဧဝံ အနုသာသီယမာနော ဥမ္မဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ပစ္ဆာမုခေါ ဂစ္ဆေယျ. အထ ဒုတိယော ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ရာဇဂဟံ ဂန္တုကာမော. သော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, ရာဇဂဟံ ဂန္တုံ; တဿ မေ ရာဇဂဟဿ မဂ္ဂံ ဥပဒိသာ’တိ. တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘ဧဟမ္ဘော ပုရိသ, အယံ မဂ္ဂေါ ရာဇဂဟံ ဂစ္ဆတိ. တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ, တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ အမုကံ နာမ ဂါမံ; တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ, တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ အမုကံ နာမ နိဂမံ; တေန မုဟုတ္တံ ဂစ္ဆ, တေန မုဟုတ္တံ ဂန္တွာ ဒက္ခိဿသိ ရာဇဂဟဿ အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏီရာမဏေယျက’န္တိ. သော တယာ ဧဝံ ဩဝဒီယမာနော ဧဝံ အနုသာသီယမာနော သောတ္ထိနာ ရာဇဂဟံ ဂစ္ဆေယျ. ကော နု ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယံ တိဋ္ဌတေဝ ရာဇဂဟံ[Pg.57], တိဋ္ဌတိ ရာဇဂဟဂါမီ မဂ္ဂေါ, တိဋ္ဌသိ တွံ သမာဒပေတာ; အထ စ ပန တယာ ဧဝံ ဩဝဒီယမာနော ဧဝံ အနုသာသီယမာနော ဧကော ပုရိသော ဥမ္မဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ပစ္ဆာမုခေါ ဂစ္ဆေယျ, ဧကော သောတ္ထိနာ ရာဇဂဟံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ? ‘‘ဧတ္ထ ကျာဟံ, ဘော ဂေါတမ, ကရောမိ? မဂ္ဂက္ခာယီဟံ, ဘော ဂေါတမာ’’တိ.

77. “Well then, brahmin, I shall question you in turn on this very matter. Answer as you see fit. What do you think, brahmin, are you skilled in the path for one going to Rājagaha?” “Yes, Master Gotama, I am skilled in the path for one going to Rājagaha.” “What do you think, brahmin? Suppose a man were to come here wishing to go to Rājagaha. Approaching you, he would say: ‘Sir, I wish to go to Rājagaha; please point out the path to Rājagaha for me.’ And you would say to him: ‘Come, good man, this path goes to Rājagaha. Go along it for a while, and after going for a while, you will see a certain village. Go along it for a while, and after going for a while, you will see a certain town. Go along it for a while, and after going for a while, you will see Rājagaha’s delightful parks, delightful forests, delightful grounds, and delightful ponds.’ But though instructed and advised by you in this way, he might take a wrong path and go in the opposite direction. Then a second man might come wishing to go to Rājagaha. Approaching you, he would say: ‘Sir, I wish to go to Rājagaha; please point out the path to Rājagaha for me.’ And you would say to him: ‘Come, good man, this path goes to Rājagaha. Go along it for a while, and after going for a while, you will see a certain village. Go along it for a while, and after going for a while, you will see a certain town. Go along it for a while, and after going for a while, you will see Rājagaha’s delightful parks, delightful forests, delightful grounds, and delightful ponds.’ And instructed and advised by you in this way, he might safely reach Rājagaha. Now, brahmin, what is the cause, what is the reason, when Rājagaha exists, the path to Rājagaha exists, and you stand as one who directs them, that one man, though instructed and advised by you, takes a wrong path and goes in the opposite direction, while another reaches Rājagaha safely?” “In that case, Master Gotama, what can I do? I am one who points out the path, Master Gotama.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, တိဋ္ဌတေဝ နိဗ္ဗာနံ, တိဋ္ဌတိ နိဗ္ဗာနဂါမီ မဂ္ဂေါ, တိဋ္ဌာမဟံ သမာဒပေတာ; အထ စ ပန မမ သာဝကာ မယာ ဧဝံ ဩဝဒီယမာနာ ဧဝံ အနုသာသီယမာနာ အပ္ပေကစ္စေ အစ္စန္တံ နိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေန္တိ, ဧကစ္စေ နာရာဓေန္တိ. ဧတ္ထ ကျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ကရောမိ? မဂ္ဂက္ခာယီဟံ, ဗြာဟ္မဏ, တထာဂတော’’တိ.

“Just so, brahmin, Nibbāna exists, the path leading to Nibbāna exists, and I stand as one who directs. Yet when my disciples are thus advised and instructed by me, some attain the supreme goal, Nibbāna, while some do not. In that case, brahmin, what can I do? The Tathāgata, brahmin, is one who points out the path.”

၇၈. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယေမေ, ဘော ဂေါတမ, ပုဂ္ဂလာ အဿဒ္ဓါ ဇီဝိကတ္ထာ န သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ သဌာ မာယာဝိနော ကေတဗိနော ဥဒ္ဓတာ ဥန္နဠာ စပလာ မုခရာ ဝိကိဏ္ဏဝါစာ ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရာ ဘောဇနေ အမတ္တညုနော ဇာဂရိယံ အနနုယုတ္တာ သာမညေ အနပေက္ခဝန္တော သိက္ခာယ န တိဗ္ဗဂါရဝါ ဗာဟုလိကာ သာထလိကာ ဩက္ကမနေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ပဝိဝေကေ နိက္ခိတ္တဓုရာ ကုသီတာ ဟီနဝီရိယာ မုဋ္ဌဿတိနော အသမ္ပဇာနာ အသမာဟိတာ ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တာ ဒုပ္ပညာ ဧဠမူဂါ, န တေဟိ ဘဝံ ဂေါတမော သဒ္ဓိံ သံဝသတိ’’.

78. When this was said, the brahmin Gaṇaka Moggallāna said to the Blessed One: “Master Gotama, those individuals who are faithless, who have gone forth from the household life into homelessness not out of faith but for the sake of a livelihood, who are deceitful, cunning, fraudulent, restless, arrogant, fickle, garrulous, of scattered speech, with unguarded sense-faculties, immoderate in eating, not devoted to wakefulness, with no regard for the ascetic life, with no intense respect for the training, indulgent, slack, foremost in backsliding, having thrown off the yoke in regard to seclusion, lazy, of inferior energy, of lapsed mindfulness, without clear comprehension, unconcentrated, with bewildered minds, unwise, and like slobbering mutes—the venerable Gotama does not dwell together with them.”

‘‘ယေ ပန တေ ကုလပုတ္တာ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ အသဌာ အမာယာဝိနော အကေတဗိနော အနုဒ္ဓတာ အနုန္နဠာ အစပလာ အမုခရာ အဝိကိဏ္ဏဝါစာ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရာ ဘောဇနေ မတ္တညုနော ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တာ သာမညေ အပေက္ခဝန္တော သိက္ခာယ တိဗ္ဗဂါရဝါ နဗာဟုလိကာ နသာထလိကာ ဩက္ကမနေ နိက္ခိတ္တဓုရာ ပဝိဝေကေ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ အာရဒ္ဓဝီရိယာ ပဟိတတ္တာ ဥပဋ္ဌိတဿတိနော သမ္ပဇာနာ သမာဟိတာ ဧကဂ္ဂစိတ္တာ ပညဝန္တော အနေဠမူဂါ, တေဟိ ဘဝံ ဂေါတမော သဒ္ဓိံ သံဝသတိ.

“But those sons of good families who have gone forth out of faith from the household life into homelessness, who are not deceitful, not cunning, not fraudulent, not restless, not arrogant, not fickle, not garrulous, and not of scattered speech, who have guarded sense-faculties, are moderate in eating, devoted to wakefulness, regardful of the ascetic life, with intense respect for the training, not indulgent and not slack, having thrown off the yoke in regard to backsliding, foremost in seclusion, with aroused energy, with resolute minds, with established mindfulness, clearly comprehending, concentrated, with one-pointed minds, wise, and not like slobbering mutes—the venerable Gotama dwells together with them.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, ယေ ကေစိ မူလဂန္ဓာ, ကာလာနုသာရိ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ယေ ကေစိ သာရဂန္ဓာ, လောဟိတစန္ဒနံ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ယေ ကေစိ ပုပ္ဖဂန္ဓာ, ဝဿိကံ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတိ; ဧဝမေဝ ဘောတော ဂေါတမဿ ဩဝါဒေါ ပရမဇ္ဇဓမ္မေသု.

“Just as, Master Gotama, among all root-scents, black aloe is declared the chief; among all heartwood-scents, red sandalwood is declared the chief; among all flower-scents, jasmine is declared the chief; just so is the venerable Gotama’s instruction supreme among the teachings of today.”

‘‘အဘိက္ကန္တံ[Pg.58], ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

“Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama! Just as if, Master Gotama, one were to set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or point out the way to one who was lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes might see forms; just so has the Dhamma been made clear by the venerable Gotama in many ways. I go to the venerable Gotama for refuge, and to the Dhamma, and to the Bhikkhu Saṅgha. May the venerable Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forth, for as long as life lasts.”

ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

The Gaṇakamoggallāna Sutta, the seventh, is concluded.

၈. ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တံ

8. The Gopaka Moggallāna Sutta

၇၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ အစိရပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ မာဂဓော အဇာတသတ္တု ဝေဒေဟိပုတ္တော ရာဇဂဟံ ပဋိသင်္ခါရာပေတိ ရညော ပဇ္ဇောတဿ အာသင်္ကမာနော. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ယေန ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကမ္မန္တော, ယေန ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ.

79. Thus have I heard. At one time, not long after the Blessed One had attained final Nibbāna, the Venerable Ānanda was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels' Sanctuary. Now at that time, King Ajātasattu of Magadha, son of the Videhī queen, being fearful of King Pajjota, was having Rājagaha renovated. Then the Venerable Ānanda, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Rājagaha for alms. Then it occurred to the Venerable Ānanda: “It is still too early to wander for alms in Rājagaha. What if I were to go to the workplace of the brahmin Gopaka Moggallāna, to where the brahmin Gopaka Moggallāna is?”

အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကမ္မန္တော, ယေန ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ ဘဝံ အာနန္ဒော. သွာဂတံ ဘောတော အာနန္ဒဿ. စိရဿံ ခေါ ဘဝံ အာနန္ဒော ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု ဘဝံ အာနန္ဒော, ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပညတ္တေ အာသနေ. ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနောပိ ခေါ ဗြာဟ္မဏော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော အာနန္ဒ, ဧကဘိက္ခုပိ တေဟိ [Pg.59] ဓမ္မေဟိ သဗ္ဗေနသဗ္ဗံ သဗ္ဗထာသဗ္ဗံ သမန္နာဂတော ယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော သော ဘဝံ ဂေါတမော အဟောသိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ တေဟိ ဓမ္မေဟိ သဗ္ဗေနသဗ္ဗံ သဗ္ဗထာသဗ္ဗံ သမန္နာဂတော ယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော သော ဘဂဝါ အဟောသိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. သော ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဘဂဝါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပာဒေတာ, အသဉ္ဇာတဿ မဂ္ဂဿ သဉ္ဇနေတာ, အနက္ခာတဿ မဂ္ဂဿ အက္ခာတာ, မဂ္ဂညူ, မဂ္ဂဝိဒူ, မဂ္ဂကောဝိဒေါ; မဂ္ဂါနုဂါ စ ပန ဧတရဟိ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ ပစ္ဆာ သမန္နာဂတာ’’တိ. အယဉ္စ ဟိဒံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနေန ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ အဟောသိ.

Then the Venerable Ānanda went to the workplace of the brahmin Gopaka Moggallāna, to where the brahmin Gopaka Moggallāna was. The brahmin Gopaka Moggallāna saw the Venerable Ānanda coming from afar. Having seen him, he said to the Venerable Ānanda: “Let the Master Ānanda come. Welcome to the Master Ānanda. It has been a long time, Master Ānanda, since you have made this occasion to come here. Let the Master Ānanda be seated; this seat is prepared.” The Venerable Ānanda sat down on the prepared seat. The brahmin Gopaka Moggallāna also took a certain low seat and sat to one side. Seated to one side, the brahmin Gopaka Moggallāna said to the Venerable Ānanda: “Is there, Master Ānanda, even one monk who is in every way, entirely and altogether, endowed with those qualities with which the Master Gotama, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, was endowed?” “No, brahmin, there is not even one monk who is in every way, entirely and altogether, endowed with those qualities with which the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, was endowed. For that Blessed One, brahmin, was the producer of the unarisen path, the generator of the ungenerated path, the declarer of the undeclared path; he was the knower of the path, the one who understood the path, the one skilled in the path. But now the disciples dwell as followers of the path, and they become endowed with it afterwards.” And this conversation between the Venerable Ānanda and the brahmin Gopaka Moggallāna was left unfinished.

အထ ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ရာဇဂဟေ ကမ္မန္တေ အနုသညာယမာနော ယေန ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကမ္မန္တော, ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာယနုတ္ထ, ဘော အာနန္ဒ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မံ, ဗြာဟ္မဏ, ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော အာနန္ဒ, ဧကဘိက္ခုပိ တေဟိ ဓမ္မေဟိ သဗ္ဗေနသဗ္ဗံ သဗ္ဗထာသဗ္ဗံ သမန္နာဂတော ယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော သော ဘဝံ ဂေါတမော အဟောသိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစံ – ‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ တေဟိ ဓမ္မေဟိ သဗ္ဗေနသဗ္ဗံ သဗ္ဗထာသဗ္ဗံ သမန္နာဂတော ယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော သော ဘဂဝါ အဟောသိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. သော ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဘဂဝါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပာဒေတာ, အသဉ္ဇာတဿ မဂ္ဂဿ သဉ္ဇနေတာ, အနက္ခာတဿ မဂ္ဂဿ အက္ခာတာ, မဂ္ဂညူ, မဂ္ဂဝိဒူ, မဂ္ဂကောဝိဒေါ; မဂ္ဂါနုဂါ စ ပန ဧတရဟိ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ ပစ္ဆာ သမန္နာဂတာ’တိ. အယံ ခေါ နော, ဗြာဟ္မဏ, ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနေန ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ. အထ တွံ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

Then the brahmin Vassakāra, the chief minister of Magadha, while inspecting the works in Rājagaha, went to the workplace of the brahmin Gopaka Moggallāna, to where the Venerable Ānanda was. Having gone there, he exchanged greetings with the Venerable Ānanda. Having exchanged pleasant and memorable greetings, he sat to one side. Seated to one side, the brahmin Vassakāra, the chief minister of Magadha, said to the Venerable Ānanda: “For what talk, Master Ānanda, were you gathered just now, and what was your unfinished conversation?” “Just now, brahmin, the brahmin Gopaka Moggallāna said this to me: ‘Is there, Master Ānanda, even one monk who is in every way, entirely and altogether, endowed with those qualities with which the Master Gotama, the Arahant, the Perfectly Enlightened One was endowed?’ When this was said, brahmin, I said this to the brahmin Gopaka Moggallāna: ‘There is not, brahmin, even one monk who is in every way, entirely and altogether, endowed with those qualities with which the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One was endowed. For that Blessed One, brahmin, was the producer of the unarisen path, the generator of the ungenerated path, the declarer of the undeclared path; he was the knower of the path, the one who understood the path, the one skilled in the path. But now the disciples dwell as followers of the path, and they become endowed with it afterwards.’ This, brahmin, was our unfinished conversation with the brahmin Gopaka Moggallāna when you arrived.”

၈၀. ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော အာနန္ဒ, ဧကဘိက္ခုပိ တေန ဘောတာ ဂေါတမေန ဌပိတော – ‘အယံ ဝေါ မမစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီ’တိ, ယံ တုမှေ ဧတရဟိ [Pg.60] ပဋိပါဒေယျာထာ’’တိ ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဌပိတော – ‘အယံ ဝေါ မမစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီ’တိ, ယံ မယံ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာမာ’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော အာနန္ဒ, ဧကဘိက္ခုပိ သံဃေန သမ္မတော, သမ္ဗဟုလေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဌပိတော – ‘အယံ နော ဘဂဝတော အစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီ’တိ, ယံ တုမှေ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာထာ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ သံဃေန သမ္မတော, သမ္ဗဟုလေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဌပိတော – ‘အယံ နော ဘဂဝတော အစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီ’တိ, ယံ မယံ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ အပ္ပဋိသရဏေ စ ပန, ဘော အာနန္ဒ, ကော ဟေတု သာမဂ္ဂိယာ’’တိ? ‘‘န ခေါ မယံ, ဗြာဟ္မဏ, အပ္ပဋိသရဏာ; သပ္ပဋိသရဏာ မယံ, ဗြာဟ္မဏ; ဓမ္မပ္ပဋိသရဏာ’’တိ.

80. “Is there, Master Ānanda, even one monk appointed by that Master Gotama, who said, ‘He will be your refuge after my passing,’ to whom you now resort?” “There is not, brahmin, even one monk appointed by that Blessed One—the Knower, the Seer, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—who said, ‘He will be your refuge after my passing,’ to whom we now resort.” “But is there, Master Ānanda, even one monk agreed upon by the Saṅgha and appointed by numerous elder monks, who said, ‘He will be our refuge after the Blessed One’s passing,’ to whom you now resort?” “There is not, brahmin, even one monk agreed upon by the Saṅgha and appointed by numerous elder monks, who said, ‘He will be our refuge after the Blessed One’s passing,’ to whom we now resort.” “Since you are thus without a refuge, Master Ānanda, what is the cause of your unity?” “We are not without a refuge, brahmin. We have a refuge, brahmin; we have the Dhamma as our refuge.”

‘‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော အာနန္ဒ, ဧကဘိက္ခုပိ တေန ဘောတာ ဂေါတမေန ဌပိတော – အယံ ဝေါ မမစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီတိ, ယံ တုမှေ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာထာ’တိ – ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဌပိတော – အယံ ဝေါ မမစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီတိ, ယံ မယံ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာမာ’တိ ဝဒေသိ; ‘အတ္ထိ ပန, ဘော အာနန္ဒ, ဧကဘိက္ခုပိ သံဃေန သမ္မတော, သမ္ဗဟုလေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဌပိတော – အယံ နော ဘဂဝတော အစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီတိ, ယံ တုမှေ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာထာ’တိ – ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ သံဃေန သမ္မတော, သမ္ဗဟုလေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဌပိတော – အယံ နော ဘဂဝတော အစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီတိ, ယံ မယံ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာမာ’တိ – ဝဒေသိ; ‘ဧဝံ အပ္ပဋိသရဏေ စ ပန, ဘော အာနန္ဒ, ကော ဟေတု သာမဂ္ဂိယာ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ မယံ, ဗြာဟ္မဏ, အပ္ပဋိသရဏာ; သပ္ပဋိသရဏာ မယံ, ဗြာဟ္မဏ; ဓမ္မပ္ပဋိသရဏာ’တိ ဝဒေသိ. ဣမဿ ပန, ဘော အာနန္ဒ, ဘာသိတဿ ကထံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ?

“‘Is there, Venerable Ānanda, even one monk appointed by the venerable Gotama, saying: “He shall be your refuge after my passing,” whom you would now rely on?’—being asked thus, you say: ‘No, brahmin, there is not even one monk appointed by that Blessed One, the knower, the seer, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, saying: “He shall be your refuge after my passing,” whom we would now rely on.’ ‘Is there, Venerable Ānanda, even one monk approved by the Saṅgha and appointed by a number of elder monks, saying: “He shall be our refuge after the Blessed One's passing,” whom you would now rely on?’—being asked thus, you say: ‘No, brahmin, there is not even one monk approved by the Saṅgha and appointed by a number of elder monks, saying: “He shall be our refuge after the Blessed One's passing,” whom we would now rely on.’ ‘But then, Venerable Ānanda, since you have no refuge, what is the reason for your concord?’—being asked thus, you say: ‘We are not without a refuge, brahmin; we have a refuge, brahmin—the Dhamma is our refuge.’ How then, Venerable Ānanda, should the meaning of this statement be understood?”

၈၁. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဘိက္ခူနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ, ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ. တေ မယံ တဒဟုပေါသထေ ယာဝတိကာ ဧကံ ဂါမခေတ္တံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရာမ တေ သဗ္ဗေ [Pg.61] ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတာမ; သန္နိပတိတွာ ယဿ တံ ပဝတ္တတိ တံ အဇ္ဈေသာမ. တသ္မိံ စေ ဘညမာနေ ဟောတိ ဘိက္ခုဿ အာပတ္တိ ဟောတိ ဝီတိက္ကမော တံ မယံ ယထာဓမ္မံ ယထာနုသိဋ္ဌံ ကာရေမာတိ.

81. “Brahmin, a training rule has been laid down for the monks and the Pātimokkha has been declared by that Blessed One, the knower, the seer, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. On the Uposatha day, as many of us as dwell depending on a single village district gather together in one place. Having gathered, we invite the one whose turn it is to recite it. If, while it is being recited, a monk has committed an offense or a transgression, we deal with him according to the Dhamma and according to the instruction.”

‘‘န ကိရ နော ဘဝန္တော ကာရေန္တိ; ဓမ္မော နော ကာရေတိ’’. ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော အာနန္ဒ, ဧကဘိက္ခုပိ ယံ တုမှေ ဧတရဟိ သက္ကရောထ ဂရုံ ကရောထ မာနေထ ပူဇေထ; သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရထာ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ ယံ မယံ ဧတရဟိ သက္ကရောမ ဂရုံ ကရောမ မာနေမ ပူဇေမ; သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရာမာ’’တိ.

“So it is not you, venerable sirs, who take action; it is the Dhamma that takes action. Is there, Venerable Ānanda, even one monk whom you now honor, respect, esteem, and venerate; and having honored and respected him, live in dependence on him?” “There is not, brahmin, even one monk whom we now honor, respect, esteem, and venerate; and having honored and respected him, live in dependence on him.”

‘‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော အာနန္ဒ, ဧကဘိက္ခုပိ တေန ဘောတာ ဂေါတမေန ဌပိတော – အယံ ဝေါ မမစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီတိ ယံ တုမှေ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာထာ’တိ – ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဌပိတော – အယံ ဝေါ မမစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီတိ ယံ မယံ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာမာ’တိ ဝဒေသိ; ‘အတ္ထိ ပန, ဘော အာနန္ဒ, ဧကဘိက္ခုပိ သံဃေန သမ္မတော, သမ္ဗဟုလေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဌပိတော – အယံ နော ဘဂဝတော အစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီတိ ယံ တုမှေ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာထာ’တိ – ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ သံဃေန သမ္မတော, သမ္ဗဟုလေဟိ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဌပိတော – အယံ နော ဘဂဝတော အစ္စယေန ပဋိသရဏံ ဘဝိဿတီတိ ယံ မယံ ဧတရဟိ ပဋိပါဒေယျာမာ’တိ ဝဒေသိ; ‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော အာနန္ဒ, ဧကဘိက္ခုပိ ယံ တုမှေ ဧတရဟိ သက္ကရောထ ဂရုံ ကရောထ မာနေထ ပူဇေထ; သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရထာ’တိ – ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ ယံ မယံ ဧတရဟိ သက္ကရောမ ဂရုံ ကရောမ မာနေမ ပူဇေမ; သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရာမာ’တိ ဝဒေသိ. ဣမဿ ပန, ဘော အာနန္ဒ, ဘာသိတဿ ကထံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ?

“‘Is there, Venerable Ānanda, even one monk appointed by the venerable Gotama, saying, “He will be your refuge after my passing,” whom you would now rely on?’—being asked thus, you say: ‘No, brahmin, there is not even one monk appointed by that Blessed One, the Knower and Seer, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, saying, “He will be your refuge after my passing,” whom we would now rely on.’ ‘Is there, Venerable Ānanda, even one monk approved by the Saṅgha and appointed by many elder monks, saying, “He will be our refuge after the Blessed One’s passing,” whom you would now rely on?’—being asked thus, you say: ‘No, brahmin, there is not even one monk approved by the Saṅgha and appointed by many elder monks, saying, “He will be our refuge after the Blessed One’s passing,” whom we would now rely on.’ ‘Is there, Venerable Ānanda, even one monk whom you now honor, respect, esteem, and venerate; and having honored and respected him, live in dependence on him?’—being asked thus, you say: ‘No, brahmin, there is not even one monk whom we now honor, respect, esteem, and venerate; and having honored and respected him, live in dependence on him.’ But, Venerable Ānanda, how is the meaning of this statement to be understood?’”

၈၂. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒသ ပသာဒနီယာ ဓမ္မာ အက္ခာတာ. ယသ္မိံ နော ဣမေ ဓမ္မာ သံဝိဇ္ဇန္တိ တံ မယံ ဧတရဟိ သက္ကရောမ ဂရုံ ကရောမ မာနေမ ပူဇေမ; သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရာမ. ကတမေ ဒသ?

82. “Brahmin, there are ten confidence-inspiring qualities declared by that Blessed One, the Knower and Seer, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One. Whomever among us possesses these qualities, him we now honor, respect, esteem, and venerate; and having honored and respected him, we live in dependence on him. What are the ten?

‘‘ဣဓ[Pg.62], ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု.

“Here, brahmin, a monk is virtuous; he dwells restrained by the restraint of the Pātimokkha, is endowed with proper conduct and resort, and sees danger in the slightest faults; he undertakes and trains in the training rules.

‘‘ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော. ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ, မဇ္ဈေကလျာဏာ, ပရိယောသာနကလျာဏာ, သာတ္ထံ, သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ.

“He is very learned, a retainer of what has been heard, an accumulator of what has been heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with meaning and phrasing, which declare the holy life that is utterly complete and pure—such teachings have been much heard by him, are retained, practiced with the voice, examined with the mind, and are well penetrated by wisdom.

‘‘သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ( ) စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ.

“He is content with robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick.

‘‘စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ.

“He is a gainer at will, without difficulty, and without trouble of the four jhānas that pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life.

‘‘အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောတိ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ; အာဝိဘာဝံ တိရောဘာဝံ; တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတိ, သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောတိ, သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆတိ, သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမတိ, သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရိမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ, ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ.

“He experiences various kinds of supernormal power: being one, he becomes many; being many, he becomes one. He manifests and disappears. He goes unhindered through walls, ramparts, and mountains as if in space. He dives into and out of the earth as if in water. He walks on water without parting it as if on earth. He travels through the sky cross-legged, like a winged bird. He touches and strokes with his hand the moon and sun, so mighty and powerful. He wields bodily mastery even as far as the Brahmā world.

‘‘ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏာတိ – ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ, ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ.

“With the divine ear element, purified and surpassing the human, he hears both kinds of sounds, divine and human, both those far and those near.

‘‘ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ. သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘သံခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘မဟဂ္ဂတံ [Pg.63] စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဥတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘အနုတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အသမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ.

“He understands the minds of other beings and other persons by encompassing their minds with his own mind. A mind with lust, he understands as ‘a mind with lust’; a mind without lust, he understands as ‘a mind without lust’; a mind with hatred, he understands as ‘a mind with hatred’; a mind without hatred, he understands as ‘a mind without hatred’; a mind with delusion, he understands as ‘a mind with delusion’; a mind without delusion, he understands as ‘a mind without delusion’; a constricted mind, he understands as ‘a constricted mind’; a scattered mind, he understands as ‘a scattered mind’; a sublime mind, he understands as ‘a sublime mind’; an unsublime mind, he understands as ‘an unsublime mind’; a mind with a superior, he understands as ‘a mind with a superior’; a mind without a superior, he understands as ‘a mind without a superior’; a concentrated mind, he understands as ‘a concentrated mind’; an unconcentrated mind, he understands as ‘an unconcentrated mind’; a liberated mind, he understands as ‘a liberated mind’; an unliberated mind, he understands as ‘an unliberated mind’.

‘‘အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာရီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

He recollects his manifold past lives, that is to say: one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births, many eons of cosmic contraction, many eons of cosmic expansion, many eons of cosmic contraction and expansion. ‘There I was, with such a name, such a clan, such a complexion, such food, such an experience of pleasure and pain, such a lifespan; and passing away from there, I was reborn elsewhere. There too I was, with such a name, such a clan, such a complexion, such food, such an experience of pleasure and pain, such a lifespan; and passing away from there, I have been reborn here.’ Thus he recollects his manifold past lives with their aspects and details.

‘‘ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

With the divine eye, purified and surpassing that of humans, he sees beings passing away and being reborn—lowly and exalted, fair and ugly, fortunate and unfortunate—and understands beings as they fare according to their kamma.

‘‘အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

With the destruction of the taints, he enters upon and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having directly known and realized it for himself in this very life.

‘‘ဣမေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒသ ပသာဒနီယာ ဓမ္မာ အက္ခာတာ. ယသ္မိံ နော ဣမေ ဓမ္မာ သံဝိဇ္ဇန္တိ တံ မယံ ဧတရဟိ သက္ကရောမ ဂရုံ ကရောမ မာနေမ ပူဇေမ; သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရာမာ’’တိ.

These, brahmin, are the ten qualities that inspire confidence declared by that Blessed One, the Knower and Seer, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One. In whom these qualities are found, him we now honor, respect, esteem, and venerate; having honored and respected him, we live in dependence on him.

၈၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော ဥပနန္ဒံ သေနာပတိံ အာမန္တေသိ – ‘‘တံ ကိံ မညတိ ဘဝံ သေနာပတိ ယဒိမေ ဘောန္တော သက္ကာတဗ္ဗံ သက္ကရောန္တိ, ဂရုံ ကာတဗ္ဗံ ဂရုံ ကရောန္တိ, မာနေတဗ္ဗံ မာနေန္တိ[Pg.64], ပူဇေတဗ္ဗံ ပူဇေန္တိ’’? ‘‘တဂ္ဃိမေ ဘောန္တော သက္ကာတဗ္ဗံ သက္ကရောန္တိ, ဂရုံ ကာတဗ္ဗံ ဂရုံ ကရောန္တိ, မာနေတဗ္ဗံ မာနေန္တိ, ပူဇေတဗ္ဗံ ပူဇေန္တိ. ဣမဉ္စ ဟိ တေ ဘောန္တော န သက္ကရေယျုံ န ဂရုံ ကရေယျုံ န မာနေယျုံ န ပူဇေယျုံ; အထ ကိဉ္စရဟိ တေ ဘောန္တော သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ မာနေတွာ ပူဇေတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျု’’န္တိ? အထ ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ ပန ဘဝံ အာနန္ဒော ဧတရဟိ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘ဝေဠုဝနေ ခေါဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧတရဟိ ဝိဟရာမီ’’တိ. ‘‘ကစ္စိ ပန, ဘော အာနန္ဒ, ဝေဠုဝနံ ရမဏီယဉ္စေဝ အပ္ပသဒ္ဒဉ္စ အပ္ပနိဂ္ဃောသဉ္စ ဝိဇနဝါတံ မနုဿရာဟဿေယျကံ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပ’’န္တိ? ‘‘တဂ္ဃ, ဗြာဟ္မဏ, ဝေဠုဝနံ ရမဏီယဉ္စေဝ အပ္ပသဒ္ဒဉ္စ အပ္ပနိဂ္ဃောသဉ္စ ဝိဇနဝါတံ မနုဿရာဟဿေယျကံ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပံ, ယထာ တံ တုမှာဒိသေဟိ ရက္ခကေဟိ ဂေါပကေဟီ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ, ဘော အာနန္ဒ, ဝေဠုဝနံ ရမဏီယဉ္စေဝ အပ္ပသဒ္ဒဉ္စ အပ္ပနိဂ္ဃောသဉ္စ ဝိဇနဝါတံ မနုဿရာဟဿေယျကံ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပံ, ယထာ တံ ဘဝန္တေဟိ ဈာယီဟိ ဈာနသီလီဟိ. ဈာယိနော စေဝ ဘဝန္တော ဈာနသီလိနော စ’’.

83. When this was said, the Magadhan chief minister, the brahmin Vassakāra, addressed the general Upananda: “What do you think of this, General? These venerable ones honor one who is worthy of honor, respect one who is worthy of respect, esteem one who is worthy of esteem, and venerate one who is worthy of veneration.” “Indeed, they honor one who is worthy of honor, respect one who is worthy of respect, esteem one who is worthy of esteem, and venerate one who is worthy of veneration. For if these venerable ones were not to honor, respect, esteem, or venerate this person, then what other person would they honor, respect, esteem, and venerate, and live in dependence upon after having done so?” Then the Magadhan chief minister, the brahmin Vassakāra, said this to the Venerable Ānanda: “Where is the Venerable Ānanda dwelling now?” “I am dwelling now, brahmin, in the Bamboo Grove.” “Is the Bamboo Grove delightful, peaceful, without clamor, secluded, remote from human beings, and suitable for seclusion?” “Indeed, brahmin, the Bamboo Grove is delightful, peaceful, without clamor, secluded, remote from human beings, and suitable for seclusion, as is fitting for a place with protectors and guardians such as yourself.” “Indeed, Venerable Ānanda, the Bamboo Grove is delightful, peaceful, without clamor, secluded, remote from human beings, and suitable for seclusion, as is fitting for venerable ones like you who are meditators and devoted to meditation. For you venerable ones are indeed meditators and devoted to meditation.”

‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘော အာနန္ဒ, သမယံ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. အထ ခွာဟံ, ဘော အာနန္ဒ, ယေန မဟာဝနံ ကူဋာဂါရသာလာ ယေန သော ဘဝံ ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမိံ. တတြ စ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော အနေကပရိယာယေန ဈာနကထံ ကထေသိ. ဈာယီ စေဝ သော ဘဝံ ဂေါတမော အဟောသိ ဈာနသီလီ စ. သဗ္ဗဉ္စ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော ဈာနံ ဝဏ္ဏေသီ’’တိ.

“Venerable Ānanda, at one time, the venerable Gotama was dwelling in Vesālī, in the Great Wood, at the Gabled Hall. Then, Venerable Ānanda, I went to the Great Wood and the Gabled Hall, to where the venerable Gotama was. There, the venerable Gotama spoke on the topic of jhāna in many ways. The venerable Gotama was both an attainer of jhāna and one whose practice was jhāna. But did the venerable Gotama praise every kind of jhāna?”

၈၄. ‘‘န စ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သော ဘဂဝါ သဗ္ဗံ ဈာနံ ဝဏ္ဏေသိ, နပိ သော ဘဂဝါ သဗ္ဗံ ဈာနံ န ဝဏ္ဏေသီတိ. ကထံ ရူပဉ္စ, ဗြာဟ္မဏ, သော ဘဂဝါ ဈာနံ န ဝဏ္ဏေသိ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ ကာမရာဂပရေတေန, ဥပ္ပန္နဿ စ ကာမရာဂဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; သော ကာမရာဂံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတိ. ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ ဗျာပါဒပရေတေန, ဥပ္ပန္နဿ စ ဗျာပါဒဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; သော ဗျာပါဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတိ. ထိနမိဒ္ဓပရိယုဋ္ဌိတေန [Pg.65] စေတသာ ဝိဟရတိ ထိနမိဒ္ဓပရေတေန, ဥပ္ပန္နဿ စ ထိနမိဒ္ဓဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; သော ထိနမိဒ္ဓံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတိ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စပရေတေန, ဥပ္ပန္နဿ စ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; သော ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတိ. ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ ဝိစိကိစ္ဆာပရေတေန, ဥပ္ပန္နာယ စ ဝိစိကိစ္ဆာယ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ; သော ဝိစိကိစ္ဆံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတိ. ဧဝရူပံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သော ဘဂဝါ ဈာနံ န ဝဏ္ဏေသိ.

84. “Brahmin, it is not that the Blessed One praised every jhāna, nor is it that he did not praise every jhāna. And what kind of jhāna, brahmin, did the Blessed One not praise? Here, brahmin, someone dwells with a mind assailed and overcome by sensual desire, and he does not understand as it really is the escape from arisen sensual desire. He meditates, contemplates, reflects, and scrutinizes, having made that very sensual desire his inner focus. He dwells with a mind assailed and overcome by ill will, and he does not understand as it really is the escape from arisen ill will. He meditates, contemplates, reflects, and scrutinizes, having made that very ill will his inner focus. He dwells with a mind assailed and overcome by sloth and torpor, and he does not understand as it really is the escape from arisen sloth and torpor. He meditates, contemplates, reflects, and scrutinizes, having made that very sloth and torpor his inner focus. He dwells with a mind assailed and overcome by restlessness and remorse, and he does not understand as it really is the escape from arisen restlessness and remorse. He meditates, contemplates, reflects, and scrutinizes, having made that very restlessness and remorse his inner focus. He dwells with a mind assailed and overcome by doubt, and he does not understand as it really is the escape from arisen doubt. He meditates, contemplates, reflects, and scrutinizes, having made that very doubt his inner focus. It is this kind of jhāna, brahmin, that the Blessed One did not praise.”

‘‘ကထံ ရူပဉ္စ, ဗြာဟ္မဏ, သော ဘဂဝါ ဈာနံ ဝဏ္ဏေသိ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝရူပံ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, သော ဘဂဝါ ဈာနံ ဝဏ္ဏေသီ’’တိ.

“And what kind of jhāna, brahmin, did the Blessed One praise? Here, brahmin, a bhikkhu, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by applied thought and sustained thought, with rapture and pleasure born of seclusion. With the stilling of applied thought and sustained thought, he enters and dwells in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without applied thought and sustained thought, and has rapture and pleasure born of concentration… he enters and dwells in the third jhāna… he enters and dwells in the fourth jhāna. It is this kind of jhāna, brahmin, that the Blessed One praised.”

‘‘ဂါရယှံ ကိရ, ဘော အာနန္ဒ, သော ဘဝံ ဂေါတမော ဈာနံ ဂရဟိ, ပါသံသံ ပသံသိ. ဟန္ဒ, စ ဒါနိ မယံ, ဘော အာနန္ဒ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ဝဿကာရော ဗြာဟ္မဏော မဂဓမဟာမတ္တော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

“Indeed, Venerable Ānanda, the venerable Gotama has condemned the jhāna that should be condemned and praised the jhāna that should be praised. Well then, Venerable Ānanda, we shall now go; we have much to do, many duties.” “Now, brahmin, do as you think fit.” Then Vassakāra the brahmin, the chief minister of Magadha, having delighted in and approved of the Venerable Ānanda’s words, rose from his seat and departed.

အထ ခေါ ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနော ဗြာဟ္မဏော အစိရပက္ကန္တေ ဝဿကာရေ ဗြာဟ္မဏေ မဂဓမဟာမတ္တေ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယံ နော မယံ ဘဝန္တံ အာနန္ဒံ အပုစ္ဆိမှာ တံ နော ဘဝံ အာနန္ဒော န ဗျာကာသီ’’တိ. ‘‘နနု တေ, ဗြာဟ္မဏ, အဝေါစုမှာ – ‘နတ္ထိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကဘိက္ခုပိ တေဟိ ဓမ္မေဟိ သဗ္ဗေနသဗ္ဗံ သဗ္ဗထာသဗ္ဗံ သမန္နာဂတော ယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော သော ဘဂဝါ အဟောသိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. သော ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဘဂဝါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပာဒေတာ, အသဉ္ဇာတဿ မဂ္ဂဿ သဉ္ဇနေတာ, အနက္ခာတဿ မဂ္ဂဿ အက္ခာတာ, မဂ္ဂညူ, မဂ္ဂဝိဒူ, မဂ္ဂကောဝိဒေါ[Pg.66]. မဂ္ဂါနုဂါ စ ပန ဧတရဟိ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ ပစ္ဆာ သမန္နာဂတာ’’’တိ.

Then, soon after Vassakāra the brahmin, the chief minister of Magadha, had departed, Gopaka Moggallāna the brahmin said to the Venerable Ānanda: “Venerable Ānanda, you did not answer the question we asked you.” “But, brahmin, did I not tell you: ‘Brahmin, there is not even one bhikkhu who is altogether endowed in every way with those qualities with which the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, was endowed. For that Blessed One, brahmin, was the producer of the unarisen path, the generator of the ungenerated path, the declarer of the undeclared path. He was the knower of the path, the expert in the path, the one skilled in the path. And now his disciples dwell following that path, having become endowed with it afterwards’?”

ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

The Gopaka Moggallāna Sutta, the eighth, is finished.

၉. မဟာပုဏ္ဏမသုတ္တံ

9. The Great Full-Moon Discourse

၈၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ပုဏ္ဏာယ ပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

85. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in the Eastern Park, in the Mansion of Migāra's Mother. Now on that occasion, on the Uposatha day of the fifteenth, the night of the full moon, the Blessed One was seated in the open air surrounded by the Sangha of bhikkhus. Then a certain bhikkhu rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, extended his hands in reverential salutation toward the Blessed One, and said to the Blessed One:

‘‘ပုစ္ဆေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ကိဉ္စိဒေဝ ဒေသံ, သစေ မေ ဘဂဝါ ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, ဘိက္ခု, သကေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ပုစ္ဆ ယဒါကင်္ခသီ’’တိ.

“Venerable sir, I would ask the Blessed One about a certain point, if the Blessed One would grant me the opportunity for an explanation of the question.” “Well then, bhikkhu, sit down on your own seat and ask whatever you wish.”

၈၆. အထ ခေါ သော ဘိက္ခု သကေ အာသနေ နိသီဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမေ နု ခေါ, ဘန္တေ, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော’’တိ? ‘‘ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခု, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော’’တိ.

86. Then that bhikkhu, having sat down in his own seat, said to the Blessed One: “Are these, venerable sir, the five aggregates of clinging, namely: the aggregate of clinging to form, the aggregate of clinging to feeling, the aggregate of clinging to perception, the aggregate of clinging to formations, and the aggregate of clinging to consciousness?” “These, bhikkhu, are the five aggregates of clinging, namely: the aggregate of clinging to form, the aggregate of clinging to feeling, the aggregate of clinging to perception, the aggregate of clinging to formations, and the aggregate of clinging to consciousness.”

‘‘သာဓု, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဣမေ ပန, ဘန္တေ, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ကိံမူလကာ’’တိ? ‘‘ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခု, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဆန္ဒမူလကာ’’တိ. ‘‘တံယေဝ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဥပါဒါနံ တေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ, ဥဒါဟု အညတြ ပဉ္စဟုပါဒါနက္ခန္ဓေဟိ ဥပါဒါန’’န္တိ? ‘‘န ခေါ, ဘိက္ခု, တံယေဝ ဥပါဒါနံ တေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ, နာပိ အညတြ ပဉ္စဟုပါဒါနက္ခန္ဓေဟိ ဥပါဒါနံ. ယော ခေါ, ဘိက္ခု, ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဆန္ဒရာဂေါ တံ တတ္ထ ဥပါဒါန’’န္တိ.

“Good, venerable sir.” That bhikkhu, rejoicing and delighting in the Blessed One’s words, asked the Blessed One a further question: “But, venerable sir, what is the root of these five aggregates of clinging?” “These five aggregates of clinging, bhikkhu, are rooted in desire.” “Is that very clinging the same as these five aggregates of clinging, or is the clinging something apart from the five aggregates of clinging?” “The clinging is neither the same as these five aggregates of clinging, nor is it something apart from the five aggregates of clinging. Rather, bhikkhu, the desire and lust in relation to the five aggregates of clinging—that is the clinging there.”

‘‘သိယာ ပန, ဘန္တေ, ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဆန္ဒရာဂဝေမတ္တတာ’’တိ? ‘‘သိယာ ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, ဧကစ္စဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဧဝံရူပေါ [Pg.67] သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံဝေဒနော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံသညော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, သိယာ ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဆန္ဒရာဂဝေမတ္တတာ’’တိ.

“Venerable sir, could there be diversity in desire and lust regarding the five aggregates of clinging?” “There could be, bhikkhu,” the Blessed One said. “Here, bhikkhu, someone thinks thus: ‘May I be of such form in the future! May I be of such feeling in the future! May I be of such perception in the future! May I be of such formations in the future! May I be of such consciousness in the future!’ In this way, bhikkhu, there can be diversity in desire and lust regarding the five aggregates of clinging.”

‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘန္တေ, ခန္ဓာနံ ခန္ဓာဓိဝစနံ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ဘိက္ခု, ရူပံ – အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ, ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ, ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ, ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ – အယံ ရူပက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ – အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ, ဩဠာရိကာ ဝါ သုခုမာ ဝါ, ဟီနာ ဝါ ပဏီတာ ဝါ, ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ – အယံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော. ယာ ကာစိ သညာ – အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ…ပေ… ယာ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ – အယံ သညာက္ခန္ဓော. ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ – အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နာ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ, ဩဠာရိကာ ဝါ သုခုမာ ဝါ, ဟီနာ ဝါ ပဏီတာ ဝါ, ယေ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ – အယံ သင်္ခါရက္ခန္ဓော. ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ – အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ, ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ, ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ, ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ – အယံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘိက္ခု, ခန္ဓာနံ ခန္ဓာဓိဝစနံ ဟောတီ’’တိ.

“But, venerable sir, to what extent is the term ‘aggregate’ applied to the aggregates?” “Whatever form there is, bhikkhu—whether past, future, or present; internal or external; gross or subtle; inferior or superior; far or near—this is the form aggregate. Whatever feeling there is—whether past, future, or present; internal or external; gross or subtle; inferior or superior; far or near—this is the feeling aggregate. Whatever perception there is—whether past, future, or present… far or near—this is the perception aggregate. Whatever formations there are—whether past, future, or present; internal or external; gross or subtle; inferior or superior; far or near—these are the formations aggregate. Whatever consciousness there is—whether past, future, or present; internal or external; gross or subtle; inferior or superior; far or near—this is the consciousness aggregate. To this extent, bhikkhu, the term ‘aggregate’ is applied to the aggregates.”

‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ရူပက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ? ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ? ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော သညာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ? ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော သင်္ခါရက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ? ကော ဟေတု ကော ပစ္စယော ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယာ’’တိ?

“What, venerable sir, is the cause, what is the condition for the designation of the form aggregate? What is the cause, what is the condition for the designation of the feeling aggregate? What is the cause, what is the condition for the designation of the perception aggregate? What is the cause, what is the condition for the designation of the formations aggregate? What is the cause, what is the condition for the designation of the consciousness aggregate?”

‘‘စတ္တာရော ခေါ, ဘိက္ခု, မဟာဘူတာ ဟေတု, စတ္တာရော မဟာဘူတာ ပစ္စယော ရူပက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. ဖဿော ဟေတု, ဖဿော ပစ္စယော ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. ဖဿော ဟေတု, ဖဿော ပစ္စယော သညာက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. ဖဿော ဟေတု, ဖဿော ပစ္စယော သင်္ခါရက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယ. နာမရူပံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဟေတု, နာမရူပံ ပစ္စယော ဝိညာဏက္ခန္ဓဿ ပညာပနာယာ’’တိ.

“The four great elements, bhikkhu, are a cause; the four great elements are a condition for the designation of the form aggregate. Contact is a cause; contact is a condition for the designation of the feeling aggregate. Contact is a cause; contact is a condition for the designation of the perception aggregate. Contact is a cause; contact is a condition for the designation of the formations aggregate. Name-and-form, bhikkhu, is a cause; name-and-form is a condition for the designation of the consciousness aggregate.”

၈၇. ‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော [Pg.68] သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ရူပံ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ; သညံ အတ္တတော သမနုပဿတိ သညာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ သညံ သညာယ ဝါ အတ္တာနံ; သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ သင်္ခါရဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ သင်္ခါရေ သင်္ခါရေသု ဝါ အတ္တာနံ; ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ.

87. “Venerable sir, how then does identity-view come to be?” “Here, bhikkhu, an uninstructed worldling, who has not seen the noble ones, is unskilled in the Dhamma of the noble ones, undisciplined in the Dhamma of the noble ones; who has not seen the good persons, is unskilled in the Dhamma of the good persons, undisciplined in the Dhamma of the good persons, regards form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. He regards feeling as self, or self as possessing feeling, or feeling as in self, or self as in feeling. He regards perception as self, or self as possessing perception, or perception as in self, or self as in perception. He regards formations as self, or self as possessing formations, or formations as in self, or self as in formations. He regards consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. It is in this way, bhikkhu, that identity-view comes to be.”

‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခု, သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; န ဝေဒနံ အတ္တတော သမနုပဿတိ န ဝေဒနာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ န အတ္တနိ ဝါ ဝေဒနံ န ဝေဒနာယ ဝါ အတ္တာနံ; န သညံ အတ္တတော သမနုပဿတိ န သညာဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ န အတ္တနိ ဝါ သညံ န သညာယ ဝါ အတ္တာနံ; န သင်္ခါရေ အတ္တတော သမနုပဿတိ န သင်္ခါရဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ န အတ္တနိ ဝါ သင်္ခါရေ န သင်္ခါရေသု ဝါ အတ္တာနံ; န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, သက္ကာယဒိဋ္ဌိ န ဟောတီ’’တိ.

“Venerable sir, how then does identity-view not come to be?” “Here, bhikkhu, an instructed noble disciple, who has seen the noble ones, is skilled in the Dhamma of the noble ones, well-disciplined in the Dhamma of the noble ones; who has seen the good persons, is skilled in the Dhamma of the good persons, well-disciplined in the Dhamma of the good persons, does not regard form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form; does not regard feeling as self, or self as possessing feeling, or feeling as in self, or self as in feeling; does not regard perception as self, or self as possessing perception, or perception as in self, or self as in perception; does not regard formations as self, or self as possessing formations, or formations as in self, or self as in formations; does not regard consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. It is in this way, bhikkhu, that identity-view does not come to be.”

၈၈. ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ရူပေ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏံ? ကော ဝေဒနာယ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏံ? ကော သညာယ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏံ? ကော သင်္ခါရေသု အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏံ? ကော ဝိညာဏေ အဿာဒေါ, ကော အာဒီနဝေါ, ကိံ နိဿရဏ’’န္တိ? ‘‘ယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ရူပံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ ရူပေ အဿာဒေါ. ယံ ရူပံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အယံ ရူပေ အာဒီနဝေါ. ယော ရူပေ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ ရူပေ နိဿရဏံ. ယံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဝေဒနံ ပဋိစ္စ… သညံ [Pg.69] ပဋိစ္စ… သင်္ခါရေ ပဋိစ္စ… ဝိညာဏံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, အယံ ဝိညာဏေ အဿာဒေါ. ယံ ဝိညာဏံ အနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, အယံ ဝိညာဏေ အာဒီနဝေါ. ယော ဝိညာဏေ ဆန္ဒရာဂဝိနယော ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ, ဣဒံ ဝိညာဏေ နိဿရဏ’’န္တိ.

88. “Venerable sir, what is the gratification in form, what is the danger, and what is the escape? What is the gratification in feeling, what is the danger, and what is the escape? What is the gratification in perception, what is the danger, and what is the escape? What is the gratification in formations, what is the danger, and what is the escape? What is the gratification in consciousness, what is the danger, and what is the escape?” “Bhikkhu, the pleasure and joy that arise in dependence on form: this is the gratification in form. That form is impermanent, suffering, and subject to change: this is the danger in form. The subduing of desire and lust, the abandoning of desire and lust for form: this is the escape from form. Bhikkhu, the pleasure and joy that arise in dependence on feeling… in dependence on perception… in dependence on formations… in dependence on consciousness: this is the gratification in consciousness. That consciousness is impermanent, suffering, and subject to change: this is the danger in consciousness. The subduing of desire and lust, the abandoning of desire and lust for consciousness: this is the escape from consciousness.”

၈၉. ‘‘ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဇာနတော ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟံကာရမမံကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ဘိက္ခု, ရူပံ – အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ – သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ – အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ – သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟံကာရမမံကာရမာနာနုသယာ န ဟောန္တီ’’တိ.

89. “Venerable sir, for one who knows in what way, for one who sees in what way, do the underlying tendencies to I-making, mine-making, and conceit not occur in regard to this body with its consciousness and externally in regard to all signs?” “Whatever form there is, bhikkhu—past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near—all form he sees as it really is with right wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Whatever feeling there is… whatever perception there is… whatever formations there are… whatever consciousness there is—past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near—all consciousness he sees as it really is with right wisdom thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ It is for one who knows thus, bhikkhu, for one who sees thus, that the underlying tendencies to I-making, mine-making, and conceit do not occur in regard to this body with its consciousness and externally in regard to all signs.”

၉၀. အထ ခေါ အညတရဿ ဘိက္ခုနော ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ဣတိ ကိရ, ဘော, ရူပံ အနတ္တာ, ဝေဒနာ အနတ္တာ, သညာ အနတ္တာ, သင်္ခါရာ အနတ္တာ, ဝိညာဏံ အနတ္တာ; အနတ္တကတာနိ ကမ္မာနိ ကမတ္တာနံ ဖုသိဿန္တီ’’တိ? အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ ဘိက္ခုနော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဣဓေကစ္စော မောဃပုရိသော အဝိဒွါ အဝိဇ္ဇာဂတော တဏှာဓိပတေယျေန စေတသာ သတ္ထု သာသနံ အတိဓာဝိတဗ္ဗံ မညေယျ – ‘ဣတိ ကိရ, ဘော, ရူပံ အနတ္တာ, ဝေဒနာ အနတ္တာ, သညာ အနတ္တာ, သင်္ခါရာ အနတ္တာ, ဝိညာဏံ အနတ္တာ; အနတ္တကတာနိ ကမ္မာနိ ကမတ္တာနံ ဖုသိဿန္တီ’တိ. ပဋိဝိနီတာ ခေါ မေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တတြ တတြ ဓမ္မေသု’’.

90. Then this line of reasoning arose in the mind of a certain bhikkhu: ‘So it seems, sirs, that form is not-self, feeling is not-self, perception is not-self, formations are not-self, and consciousness is not-self. What self, then, will be affected by the deeds done by what is not-self?’ Then the Blessed One, having known with his own mind the line of reasoning in that bhikkhu's mind, addressed the bhikkhus: ‘It is possible, bhikkhus, that some foolish person here—ignorant, fallen into ignorance, with a mind dominated by craving—might think to overstep the Teacher's Dispensation thus: “So it seems, sirs, that form is not-self, feeling is not-self, perception is not-self, formations are not-self, and consciousness is not-self. What self, then, will be affected by the deeds done by what is not-self?” Bhikkhus, you have been trained by me in these various teachings.’”

‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ[Pg.70], ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သဗ္ဗံ ရူပံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယာ ကာစိ ဝေဒနာ… ယာ ကာစိ သညာ… ယေ ကေစိ သင်္ခါရာ… ယံ ကိဉ္စိ ဝိညာဏံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ သဗ္ဗံ ဝိညာဏံ – ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ရူပသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သညာယပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သင်္ခါရေသုပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝိညာဏသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ; နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ, ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.

“What do you think, bhikkhus, is form permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “And what is impermanent, is that suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “And what is impermanent, suffering, and subject to change, is it proper to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “No, venerable sir.” “What do you think, bhikkhus, is feeling… perception… volitional formations… consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “And what is impermanent, is that suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “And what is impermanent, suffering, and subject to change, is it proper to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “No, venerable sir.” “Therefore, bhikkhus, whatever form—past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near—all form should be seen with right wisdom as it really is thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Whatever feeling… whatever perception… whatever volitional formations… whatever consciousness—past, future, or present, internal or external, gross or subtle, inferior or superior, far or near—all consciousness should be seen with right wisdom as it really is thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Seeing thus, bhikkhus, the instructed noble disciple becomes disenchanted with form, disenchanted with feeling, disenchanted with perception, disenchanted with volitional formations, and disenchanted with consciousness. Being disenchanted, he becomes dispassionate. Through dispassion, he is liberated. When he is liberated, the knowledge arises: ‘He is liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more coming to any state of being.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ သဋ္ဌိမတ္တာနံ ဘိက္ခူနံ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသူတိ.

The Blessed One said this. Those bhikkhus, being delighted, rejoiced in the Blessed One’s words. And while this discourse was being spoken, the minds of sixty bhikkhus were liberated from the taints without clinging.

မဟာပုဏ္ဏမသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

The Great Full Moon Discourse, the ninth, is concluded.

၁၀. စူဠပုဏ္ဏမသုတ္တံ

10. The Shorter Full Moon Discourse

၉၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ပုဏ္ဏာယ ပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီဘူတံ တုဏှီဘူတံ ဘိက္ခုသံဃံ အနုဝိလောကေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဇာနေယျ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ – ‘အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဓု, ဘိက္ခဝေ; အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော [Pg.71] ယံ အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – ‘အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’န္တိ. ဇာနေယျ ပန, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ – ‘သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဓု, ဘိက္ခဝေ; ဧတမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌာနံ အနဝကာသော ယံ အသပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – ‘သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’န္တိ. အသပ္ပုရိသော, ဘိက္ခဝေ, အဿဒ္ဓမ္မသမန္နာဂတော ဟောတိ, အသပ္ပုရိသဘတ္တိ ဟောတိ, အသပ္ပုရိသစိန္တီ ဟောတိ, အသပ္ပုရိသမန္တီ ဟောတိ, အသပ္ပုရိသဝါစော ဟောတိ, အသပ္ပုရိသကမ္မန္တော ဟောတိ, အသပ္ပုရိသဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; အသပ္ပုရိသဒါနံ ဒေတိ’’.

91. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, at the Eastern Park, in the palace of Migāra’s mother. Now at that time, on the fifteenth, the Uposatha day, on the night of the full moon, the Blessed One was seated in the open, surrounded by the Sangha of monks. Then, having surveyed the utterly silent Sangha of monks, the Blessed One addressed the monks: “Monks, could an ignoble person know another ignoble person thus: ‘This venerable one is an ignoble person’?” “Certainly not, venerable sir.” “Good, monks. It is impossible, monks, it is not possible that an ignoble person could know another ignoble person thus: ‘This venerable one is an ignoble person.’ But, monks, could an ignoble person know a noble person thus: ‘This venerable one is a noble person’?” “Certainly not, venerable sir.” “Good, monks. This too is impossible, monks, it is not possible that an ignoble person could know a noble person thus: ‘This venerable one is a noble person.’ Monks, an ignoble person is endowed with the qualities of the ignoble, associates with the ignoble, thinks like the ignoble, counsels like the ignoble, speaks like the ignoble, acts like the ignoble, holds the views of the ignoble, and gives the gift of the ignoble.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အဿဒ္ဓမ္မသမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အဿဒ္ဓေါ ဟောတိ, အဟိရိကော ဟောတိ, အနောတ္တပ္ပီ ဟောတိ, အပ္ပဿုတော ဟောတိ, ကုသီတော ဟောတိ, မုဋ္ဌဿတိ ဟောတိ, ဒုပ္ပညော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အဿဒ္ဓမ္မသမန္နာဂတော ဟောတိ.

“And how, monks, is an ignoble person endowed with the qualities of the ignoble? Here, monks, an ignoble person is faithless, shameless, has no fear of wrongdoing, is unlearned, lazy, of lapsed mindfulness, and unwise. It is in this way, monks, that an ignoble person is endowed with the qualities of the ignoble.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသဘတ္တိ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဿ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဿဒ္ဓါ အဟိရိကာ အနောတ္တပ္ပိနော အပ္ပဿုတာ ကုသီတာ မုဋ္ဌဿတိနော ဒုပ္ပညာ တျာဿ မိတ္တာ ဟောန္တိ တေ သဟာယာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသဘတ္တိ ဟောတိ.

“And how, monks, does an ignoble person associate with the ignoble? Here, monks, those ascetics and brahmins who are faithless, shameless, have no fear of wrongdoing, are unlearned, lazy, of lapsed mindfulness, and unwise are the friends and companions of an ignoble person. It is in this way, monks, that an ignoble person associates with the ignoble.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသစိန္တီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ စေတေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသစိန္တီ ဟောတိ.

“And how, monks, does an ignoble person think like the ignoble? Here, monks, an ignoble person intends for his own affliction, for the affliction of others, and for the affliction of both. It is in this way, monks, that an ignoble person thinks like the ignoble.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသမန္တီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ မန္တေတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ မန္တေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ မန္တေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသမန္တီ ဟောတိ.

“And how, monks, does an ignoble person counsel like the ignoble? Here, monks, an ignoble person counsels for his own affliction, for the affliction of others, and for the affliction of both. It is in this way, monks, that an ignoble person counsels like the ignoble.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသဝါစော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပိသုဏဝါစော ဟောတိ, ဖရုသဝါစော ဟောတိ[Pg.72], သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသဝါစော ဟောတိ.

“And how, monks, does an ignoble person speak like the ignoble? Here, monks, an ignoble person speaks falsehood, speaks divisive speech, speaks harsh speech, and engages in idle chatter. It is in this way, monks, that an ignoble person speaks like the ignoble.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသကမ္မန္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသကမ္မန္တော ဟောတိ.

“And how, monks, does an ignoble person act like the ignoble? Here, monks, an ignoble person takes life, takes what is not given, and engages in sexual misconduct. It is in this way, monks, that an ignoble person acts like the ignoble.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသဒိဋ္ဌိ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ, ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသဒိဋ္ဌိ ဟောတိ.

“And how, monks, does an ignoble person hold the views of the ignoble? Here, monks, an ignoble person holds such a view: ‘There is no result from what is given, no result from what is offered, no result from what is sacrificed; there is no fruit or result of good and bad deeds; there is no this world, no other world; there is no mother, no father; there are no spontaneously arisen beings; there are no ascetics and brahmins in the world who are well-gone and well-practiced, who, having realized this world and the other world for themselves through direct knowledge, declare it.’ It is in this way, monks, that an ignoble person holds the views of the ignoble.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသဒါနံ ဒေတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒေတိ, အသဟတ္ထာ ဒါနံ ဒေတိ, အစိတ္တီကတွာ ဒါနံ ဒေတိ, အပဝိဋ္ဌံ ဒါနံ ဒေတိ အနာဂမနဒိဋ္ဌိကော ဒါနံ ဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသဒါနံ ဒေတိ.

“And how, monks, does an ignoble person give the gift of the ignoble? Here, monks, an ignoble person gives a gift disrespectfully, not with his own hand, without care, as if throwing it away, and gives a gift without seeing a future result. It is in this way, monks, that an ignoble person gives the gift of the ignoble.

‘‘သော, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ဧဝံ အဿဒ္ဓမ္မသမန္နာဂတော, ဧဝံ အသပ္ပုရိသဘတ္တိ, ဧဝံ အသပ္ပုရိသစိန္တီ, ဧဝံ အသပ္ပုရိသမန္တီ, ဧဝံ အသပ္ပုရိသဝါစော, ဧဝံ အသပ္ပုရိသကမ္မန္တော, ဧဝံ အသပ္ပုရိသဒိဋ္ဌိ; ဧဝံ အသပ္ပုရိသဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ယာ အသပ္ပုရိသာနံ ဂတိ တတ္ထ ဥပပဇ္ဇတိ. ကာ စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသာနံ ဂတိ? နိရယော ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိ ဝါ.

“Monks, that ignoble person—being thus endowed with the qualities of the ignoble, thus associating with the ignoble, thus thinking like the ignoble, thus counseling like the ignoble, thus speaking like the ignoble, thus acting like the ignoble, thus holding the views of the ignoble, and having thus given the gift of the ignoble—on the breaking up of the body, after death, is reborn in the destination of the ignoble. And what, monks, is the destination of the ignoble? Hell or the animal realm.”

၉၂. ‘‘ဇာနေယျ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ – ‘သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဓု, ဘိက္ခဝေ; ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – ‘သပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’န္တိ. ဇာနေယျ ပန, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ – ‘အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘သာဓု, ဘိက္ခဝေ; ဧတမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သပ္ပုရိသော အသပ္ပုရိသံ ဇာနေယျ – ‘အသပ္ပုရိသော အယံ ဘဝ’န္တိ. သပ္ပုရိသော, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓမ္မသမန္နာဂတော ဟောတိ, သပ္ပုရိသဘတ္တိ ဟောတိ, သပ္ပုရိသစိန္တီ [Pg.73] ဟောတိ, သပ္ပုရိသမန္တီ ဟောတိ, သပ္ပုရိသဝါစော ဟောတိ, သပ္ပုရိသကမ္မန္တော ဟောတိ, သပ္ပုရိသဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သပ္ပုရိသဒါနံ ဒေတိ’’.

92. “Monks, would a virtuous person know another virtuous person, thinking: ‘This venerable one is a virtuous person’?” “Yes, venerable sir.” “Good, monks. This is possible, monks, that a virtuous person would know another virtuous person, thinking: ‘This venerable one is a virtuous person.’ And, monks, would a virtuous person know an unvirtuous person, thinking: ‘This venerable one is an unvirtuous person’?” “Yes, venerable sir.” “Good, monks. This too is possible, monks, that a virtuous person would know an unvirtuous person, thinking: ‘This venerable one is an unvirtuous person.’ A virtuous person, monks, is endowed with the true Dhamma, has virtuous associates, thinks virtuous thoughts, takes virtuous counsel, speaks virtuous speech, performs virtuous actions, holds virtuous views, and gives a virtuous gift.”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သဒ္ဓမ္မသမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဟိရိမာ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ, ဗဟုဿုတော ဟောတိ, အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟောတိ, ဥပဋ္ဌိတဿတိ ဟောတိ, ပညဝါ ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သဒ္ဓမ္မသမန္နာဂတော ဟောတိ.

“And how, monks, is a virtuous person endowed with the true Dhamma? Here, monks, a virtuous person has faith, has a sense of shame, has a sense of moral dread, is of great learning, has aroused energy, has established mindfulness, and is wise. Thus, monks, is a virtuous person endowed with the true Dhamma.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသဘတ္တိ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဿ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါ ဟိရိမန္တော ဩတ္တပ္ပိနော ဗဟုဿုတာ အာရဒ္ဓဝီရိယာ ဥပဋ္ဌိတဿတိနော ပညဝန္တော တျာဿ မိတ္တာ ဟောန္တိ, တေ သဟာယာ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသဘတ္တိ ဟောတိ.

“And how, monks, does a virtuous person have virtuous associates? Here, monks, for a virtuous person, whatever ascetics and brahmins have faith, a sense of shame, a sense of moral dread, are of great learning, have aroused energy, have established mindfulness, and are wise—they are his friends, they are his companions. Thus, monks, a virtuous person has virtuous associates.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသစိန္တီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော နေဝတ္တဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယ စေတေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသစိန္တီ ဟောတိ.

“And how, monks, does a virtuous person think virtuous thoughts? Here, monks, a virtuous person does not think for his own affliction, nor for the affliction of others, nor for the affliction of both. Thus, monks, a virtuous person thinks virtuous thoughts.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသမန္တီ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော နေဝတ္တဗျာဗာဓာယ မန္တေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယ မန္တေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယ မန္တေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသမန္တီ ဟောတိ.

“And how, monks, does a virtuous person take virtuous counsel? Here, monks, a virtuous person does not take counsel for his own affliction, nor for the affliction of others, nor for the affliction of both. Thus, monks, a virtuous person takes virtuous counsel.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသဝါစော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသဝါစော ဟောတိ.

“And how, monks, does a virtuous person speak virtuous speech? Here, monks, a virtuous person abstains from false speech, abstains from divisive speech, abstains from harsh speech, and abstains from idle chatter. Thus, monks, a virtuous person speaks virtuous speech.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသကမ္မန္တော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသကမ္မန္တော ဟောတိ.

“And how, monks, does a virtuous person perform virtuous actions? Here, monks, a virtuous person abstains from taking life, abstains from taking what is not given, and abstains from sexual misconduct. Thus, monks, a virtuous person performs virtuous actions.

‘‘ကထဉ္စ[Pg.74], ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသဒိဋ္ဌိ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, အတ္ထိ ဟုတံ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အတ္ထိ အယံ လောကော, အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ မာတာ, အတ္ထိ ပိတာ, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသဒိဋ္ဌိ ဟောတိ.

“And how, monks, does a virtuous person hold virtuous views? Here, monks, a virtuous person holds such a view: ‘There is what is given, there is what is offered, there is what is sacrificed; there is fruit and result of good and bad deeds; there is this world, there is another world; there is mother, there is father; there are spontaneously arisen beings; there are in the world ascetics and brahmins who are well-gone and well-practiced, who, having realized this world and the other world for themselves through direct knowledge, declare it.’ Thus, monks, a virtuous person holds virtuous views.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသဒါနံ ဒေတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒေတိ, သဟတ္ထာ ဒါနံ ဒေတိ, စိတ္တီကတွာ ဒါနံ ဒေတိ, အနပဝိဋ္ဌံ ဒါနံ ဒေတိ, အာဂမနဒိဋ္ဌိကော ဒါနံ ဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သပ္ပုရိသဒါနံ ဒေတိ.

“And how, monks, does a virtuous person give a virtuous gift? Here, monks, a virtuous person gives a gift respectfully, gives a gift with their own hand, gives a gift with reverence, gives a gift not as if casting it away, and gives a gift with the view that there is a result to come. Thus, monks, a virtuous person gives a virtuous gift.

‘‘သော, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော ဧဝံ သဒ္ဓမ္မသမန္နာဂတော, ဧဝံ သပ္ပုရိသဘတ္တိ, ဧဝံ သပ္ပုရိသစိန္တီ, ဧဝံ သပ္ပုရိသမန္တီ, ဧဝံ သပ္ပုရိသဝါစော, ဧဝံ သပ္ပုရိသကမ္မန္တော, ဧဝံ သပ္ပုရိသဒိဋ္ဌိ; ဧဝံ သပ္ပုရိသဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ယာ သပ္ပုရိသာနံ ဂတိ တတ္ထ ဥပပဇ္ဇတိ. ကာ စ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသာနံ ဂတိ? ဒေဝမဟတ္တတာ ဝါ မနုဿမဟတ္တတာ ဝါ’’တိ.

“So, monks, a virtuous person, thus endowed with the true Dhamma, with such virtuous associates, with such virtuous thoughts, with such virtuous counsel, with such virtuous speech, with such virtuous actions, with such virtuous views; having given such a virtuous gift, with the breaking up of the body, after death, is reborn in the destination of virtuous persons. And what, monks, is the destination of virtuous persons? It is either greatness among devas or greatness among humans.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

This is what the Blessed One said. The monks, being satisfied, delighted in the Blessed One’s words.

စူဠပုဏ္ဏမသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

The Cūḷapuṇṇama Sutta, the tenth, is concluded.

ဒေဝဒဟဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော ပဌမော.

The Devadaha Chapter, the first, is concluded.

တဿုဒ္ဒါနံ –

The summary of it:

ဒေဝဒဟံ ပဉ္စတ္တယံ, ကိန္တိ-သာမ-သုနက္ခတ္တံ;

သပ္ပာယ-ဂဏ-ဂေါပက-မဟာပုဏ္ဏစူဠပုဏ္ဏဉ္စာတိ.

Devadaha, Pañcattaya, Kinti, Sāma, Sunakkhatta; Sappāya, Gaṇa, Gopaka, Mahāpuṇṇa, and Cūḷapuṇṇa.

၂. အနုပဒဝဂ္ဂေါ

2. The Anupada Chapter

၁. အနုပဒသုတ္တံ

1. The Anupada Sutta

၉၃. ဧဝံ [Pg.75] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

93. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. There the Blessed One addressed the monks: “Monks!” “Venerable sir,” they replied. The Blessed One said this:

‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော; မဟာပညော, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော; ပုထုပညော, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော; ဟာသပညော, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော; ဇဝနပညော, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော; တိက္ခပညော, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော; နိဗ္ဗေဓိကပညော, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော; သာရိပုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎမာသံ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနံ ဝိပဿတိ. တတြိဒံ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တဿ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနာယ ဟောတိ.

“Monks, Sāriputta is wise. Monks, Sāriputta has great wisdom. Monks, Sāriputta has broad wisdom. Monks, Sāriputta has joyful wisdom. Monks, Sāriputta has swift wisdom. Monks, Sāriputta has sharp wisdom. Monks, Sāriputta has penetrating wisdom. Monks, for half a month Sāriputta practices insight contemplation into the states one by one. In this regard, monks, this is Sāriputta's insight contemplation into the states one by one.

၉၄. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ ပဌမေ ဈာနေ ဓမ္မာ ဝိတက္ကော စ ဝိစာရော စ ပီတိ စ သုခဉ္စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ, ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ, ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

94. “Here, bhikkhus, Sāriputta, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by applied thought and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. And whatever states there are in the first jhāna—applied thought and sustained thought, rapture and happiness, and unification of mind; contact, feeling, perception, volition, consciousness, zeal, determination, energy, mindfulness, equanimity, and attention—these states are discerned by him one after another. These states are known to him as they arise, known to him as they are present, and known to him as they pass away. He understands thus: ‘So it seems these states, not having been, come into being; having been, they cease.’ Regarding those states, he dwells unattached, unrepelled, independent, unbound, liberated, disjoined, with a mind without boundaries. He understands: ‘There is a further escape.’ By making much of that, it becomes a certainty for him that there is indeed.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ ဒုတိယေ ဈာနေ ဓမ္မာ – အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒေါ စ ပီတိ စ သုခဉ္စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ, ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ [Pg.76] စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ, ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

“Furthermore, bhikkhus, Sāriputta, with the stilling of applied and sustained thought, enters and dwells in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without applied and sustained thought, and is born of concentration, with rapture and happiness. And whatever states there are in the second jhāna—internal confidence, rapture and happiness, and unification of mind; contact, feeling, perception, volition, consciousness, zeal, determination, energy, mindfulness, equanimity, and attention—these states are discerned by him one after another. These states are known to him as they arise, known to him as they are present, and known to him as they pass away. He understands thus: ‘So it seems these states, not having been, come into being; having been, they cease.’ Regarding those states, he dwells unattached, unrepelled, independent, unbound, liberated, disjoined, with a mind without boundaries. He understands: ‘There is a further escape.’ By making much of that, it becomes a certainty for him that there is indeed.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ. ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ တတိယေ ဈာနေ ဓမ္မာ – သုခဉ္စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ, ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ, တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ, ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

“Furthermore, bhikkhus, Sāriputta, with the fading away of rapture, dwells equanimous, mindful, and clearly comprehending, and experiences pleasure with the body. He enters and dwells in the third jhāna, of which the noble ones declare: ‘Equanimous and mindful, one has a pleasant abiding.’ And whatever states there are in the third jhāna—happiness, mindfulness, clear comprehension, and unification of mind; contact, feeling, perception, volition, consciousness, zeal, determination, energy, mindfulness, equanimity, and attention—these states are discerned by him one after another. These states are known to him as they arise, known to him as they are present, and known to him as they pass away. He understands thus: ‘So it seems these states, not having been, come into being; having been, they cease.’ Regarding those states, he dwells unattached, unrepelled, independent, unbound, liberated, disjoined, with a mind without boundaries. He understands: ‘There is a further escape.’ By making much of that, it becomes a certainty for him that there is indeed.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဓမ္မာ – ဥပေက္ခာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ ပဿဒ္ဓတ္တာ စေတသော အနာဘောဂေါ သတိပါရိသုဒ္ဓိ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ, ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ, ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

“Again, bhikkhus, Sāriputta, with the abandoning of pleasure and pain, and with the previous disappearance of joy and sorrow, enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither painful nor pleasant and has purity of mindfulness due to equanimity. And whatever states there are in the fourth jhāna—equanimity, the neither-painful-nor-pleasant feeling, non-application of mind due to tranquility, purity of mindfulness, and unification of mind; contact, feeling, perception, volition, consciousness, zeal, determination, energy, mindfulness, equanimity, and attention—these states are discerned by him one after another. These states are known to him as they arise, known to him as they are present, and known to him as they pass away. He understands thus: ‘So it seems these states, not having been, come into being; having been, they cease.’ Regarding those states, he dwells unattached, unrepelled, independent, unbound, liberated, disjoined, with a mind without boundaries. He understands: ‘There is a further escape.’ By making much of that, it becomes a certainty for him that there is indeed.

‘‘ပုန [Pg.77] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ အာကာသာနဉ္စာယတနေ ဓမ္မာ – အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ, ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

“Again, bhikkhus, Sāriputta, with the complete surmounting of perceptions of form, with the disappearance of perceptions of sensory impingement, and with non-attention to perceptions of diversity, perceiving ‘Space is infinite,’ enters and dwells in the dimension of infinite space. And whatever states there are in the dimension of infinite space—the perception of the dimension of infinite space and unification of mind; contact, feeling, perception, volition, consciousness, zeal, determination, energy, mindfulness, equanimity, and attention—these states are discerned by him one after another. These states are known to him as they arise, known to him as they are present, and known to him as they pass away. He understands thus: ‘So it seems these states, not having been, come into being; having been, they cease.’ Regarding those states, he dwells unattached, unrepelled, independent, unbound, liberated, disjoined, with a mind without boundaries. He understands: ‘There is a further escape.’ By making much of that, it becomes a certainty for him that there is indeed.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ ဝိညာဏဉ္စာယတနေ ဓမ္မာ – ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ, ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ, ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

Furthermore, bhikkhus, Sāriputta, having completely transcended the base of infinite space, enters and dwells in the base of infinite consciousness, thinking, ‘Consciousness is infinite.’ And these are the phenomena in the base of infinite consciousness: the perception of the base of infinite consciousness, one-pointedness of mind, contact, feeling, perception, volition, consciousness, zeal, determination, energy, mindfulness, equanimity, and attention. Those phenomena are discerned by him in succession. Those phenomena arise known to him, are present known to him, and pass away known to him. He understands thus: ‘So it is that these phenomena, not having been, come into being; having been, they vanish.’ In regard to those phenomena, he dwells unattached, unrepelled, independent, unbound, liberated, disjoined, with a mind without barriers. He understands: ‘There is a further escape.’ Through repeated practice of that, it becomes certain for him that there is indeed a further escape.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယေ စ အာကိဉ္စညာယတနေ ဓမ္မာ – အာကိဉ္စညာယတနသညာ စ စိတ္တေကဂ္ဂတာ စ, ဖဿော ဝေဒနာ သညာ စေတနာ စိတ္တံ ဆန္ဒော အဓိမောက္ခော ဝီရိယံ သတိ ဥပေက္ခာ မနသိကာရော – တျာဿ ဓမ္မာ အနုပဒဝဝတ္ထိတာ ဟောန္တိ. တျာဿ ဓမ္မာ ဝိဒိတာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ, ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော [Pg.78] ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

Furthermore, bhikkhus, Sāriputta, having completely transcended the base of infinite consciousness, enters and dwells in the base of nothingness, thinking, ‘There is nothing.’ And these are the phenomena in the base of nothingness: the perception of the base of nothingness, one-pointedness of mind, contact, feeling, perception, volition, consciousness, zeal, determination, energy, mindfulness, equanimity, and attention. Those phenomena are discerned by him in succession. Those phenomena arise known to him, are present known to him, and pass away known to him. He understands thus: ‘So it is that these phenomena, not having been, come into being; having been, they vanish.’ In regard to those phenomena, he dwells unattached, unrepelled, independent, unbound, liberated, disjoined, with a mind without barriers. He understands: ‘There is a further escape.’ Through repeated practice of that, it becomes certain for him that there is indeed a further escape.

၉၅. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော တာယ သမာပတ္တိယာ သတော ဝုဋ္ဌဟတိ. သော တာယ သမာပတ္တိယာ သတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ယေ ဓမ္မာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ တေ ဓမ္မေ သမနုပဿတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ, ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘အတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ အတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

95. Furthermore, bhikkhus, Sāriputta, having completely transcended the base of nothingness, enters and dwells in the base of neither-perception-nor-non-perception. He emerges from that attainment mindfully. Having emerged from that attainment mindfully, he contemplates those phenomena that have passed, ceased, and changed, thus: ‘So it is that these phenomena, not having been, come into being; having been, they vanish.’ In regard to those phenomena, he dwells unattached, unrepelled, independent, unbound, liberated, disjoined, with a mind without barriers. He understands: ‘There is a further escape.’ Through repeated practice of that, it becomes certain for him that there is indeed a further escape.

၉၆. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. သော တာယ သမာပတ္တိယာ သတော ဝုဋ္ဌဟတိ. သော တာယ သမာပတ္တိယာ သတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ယေ ဓမ္မာ အတီတာ နိရုဒ္ဓါ ဝိပရိဏတာ တေ ဓမ္မေ သမနုပဿတိ – ‘ဧဝံ ကိရမေ ဓမ္မာ အဟုတွာ သမ္ဘောန္တိ, ဟုတွာ ပဋိဝေန္တီ’တိ. သော တေသု ဓမ္မေသု အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ. သော ‘နတ္ထိ ဥတ္တရိ နိဿရဏ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဗ္ဗဟုလီကာရာ နတ္ထိတွေဝဿ ဟောတိ.

96. Furthermore, bhikkhus, Sāriputta, having completely transcended the base of neither-perception-nor-non-perception, enters and dwells in the cessation of perception and feeling. And having seen with wisdom, his taints are destroyed. He emerges from that attainment mindfully. Having emerged from that attainment mindfully, he contemplates those phenomena that have passed, ceased, and changed, thus: ‘So it is that these phenomena, not having been, come into being; having been, they vanish.’ In regard to those phenomena, he dwells unattached, unrepelled, independent, unbound, liberated, disjoined, with a mind without barriers. He understands: ‘There is no further escape.’ Through repeated practice of that, it becomes certain for him that there is indeed no further escape.

၉၇. ‘‘ယံ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သီလသ္မိံ, ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သမာဓိသ္မိံ, ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ပညာယ, ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ဝိမုတ္တိယာ’တိ, သာရိပုတ္တမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သီလသ္မိံ, ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သမာဓိသ္မိံ, ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ပညာယ, ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ဝိမုတ္တိယာ’တိ. ယံ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ[Pg.79], သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဘဂဝတော ပုတ္တော ဩရသော မုခတော ဇာတော ဓမ္မဇော ဓမ္မနိမ္မိတော ဓမ္မဒါယာဒေါ နော အာမိသဒါယာဒေါ’တိ, သာရိပုတ္တမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဘဂဝတော ပုတ္တော ဩရသော မုခတော ဇာတော ဓမ္မဇော ဓမ္မနိမ္မိတော ဓမ္မဒါယာဒေါ နော အာမိသဒါယာဒေါ’တိ. သာရိပုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ သမ္မဒေဝ အနုပ္ပဝတ္တေတီ’’တိ.

97. Bhikkhus, if one were to speak rightly, one would say: ‘He has attained mastery and reached the culmination in noble virtue; he has attained mastery and reached the culmination in noble concentration; he has attained mastery and reached the culmination in noble wisdom; he has attained mastery and reached the culmination in noble liberation.’ It is of Sāriputta that one would rightly say this. If one were to speak rightly, one would say: ‘He is the Blessed One’s true-born son, born from his mouth, born of the Dhamma, created by the Dhamma, an heir to the Dhamma, not an heir to material things.’ It is of Sāriputta that one would rightly say this. Bhikkhus, Sāriputta rightly keeps turning the supreme Wheel of Dhamma that was set in motion by the Tathāgata.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

This is what the Blessed One said. The bhikkhus, gratified, rejoiced in the Blessed One’s words.

အနုပဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

The First Discourse on the Step-by-Step is concluded.

၂. ဆဗ္ဗိသောဓနသုတ္တံ

2. The Discourse on the Sixfold Purification

၉၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

98. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညံ ဗျာကရောတိ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ နပ္ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ‘စတ္တာရောမေ, အာဝုသော, ဝေါဟာရာ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကတမေ စတ္တာရော? ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, သုတေ သုတဝါဒိတာ, မုတေ မုတဝါဒိတာ, ဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒိတာ – ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, စတ္တာရော ဝေါဟာရာ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကထံ ဇာနတော ပနာယသ္မတော, ကထံ ပဿတော ဣမေသု စတူသု ဝေါဟာရေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ? ခီဏာသဝဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဝုသိတဝတော ကတကရဏီယဿ ဩဟိတဘာရဿ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထဿ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနဿ သမ္မဒညာဝိမုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ ဝေယျာကရဏာယ – ‘ဒိဋ္ဌေ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော [Pg.80] အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရာမိ. သုတေ ခေါ အဟံ, အာဝုသော…ပေ… မုတေ ခေါ အဟံ, အာဝုသော… ဝိညာတေ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, အနုပါယော အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒီကတေန စေတသာ ဝိဟရာမိ. ဧဝံ ခေါ မေ, အာဝုသော, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမေသု စတူသု ဝေါဟာရေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ အနုမောဒိတဗ္ဗံ. ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥတ္တရိံ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော.

“Here, bhikkhus, a bhikkhu declares final knowledge: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being,’ I understand. Bhikkhus, that bhikkhu’s statement should neither be approved nor disapproved. Without approving or disapproving, a question should be asked: ‘Friend, these four modes of expression have been rightly declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. What four? Speaking of what is seen as seen, of what is heard as heard, of what is sensed as sensed, of what is cognized as cognized. These, friend, are the four modes of expression rightly declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. But how, venerable one, knowing and seeing, is your mind liberated from the taints without clinging in regard to these four modes of expression?’ For a bhikkhu whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what had to be done, laid down the burden, attained his own welfare, utterly destroyed the fetters of existence, and is completely liberated through right knowledge—this is the proper way to answer: ‘Friend, regarding what is seen, I abide unattached, unrepelled, independent, unbound, released, disjoined, with a mind that has transcended limitations. Regarding what is heard… regarding what is sensed… regarding what is cognized, I abide unattached, unrepelled, independent, unbound, released, disjoined, with a mind that has transcended limitations. Thus knowing, thus seeing, my mind is liberated from the taints without clinging in regard to these four modes of expression.’ Bhikkhus, that bhikkhu’s statement should be approved and welcomed: ‘Good!’ Having approved and welcomed it with ‘Good!’, a further question should be asked.

၉၉. ‘‘‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကတမေ ပဉ္စ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော – ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကထံ ဇာနတော ပနာယသ္မတော, ကထံ ပဿတော ဣမေသု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ? ခီဏာသဝဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဝုသိတဝတော ကတကရဏီယဿ ဩဟိတဘာရဿ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထဿ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနဿ သမ္မဒညာဝိမုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ ဝေယျာကရဏာယ – ‘ရူပံ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, အဗလံ ဝိရာဂုနံ အနဿာသိကန္တိ ဝိဒိတွာ ယေ ရူပေ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. ဝေဒနံ ခေါ အဟံ, အာဝုသော…ပေ… သညံ ခေါ အဟံ, အာဝုသော… သင်္ခါရေ ခေါ အဟံ, အာဝုသော… ဝိညာဏံ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, အဗလံ ဝိရာဂုနံ အနဿာသိကန္တိ ဝိဒိတွာ ယေ ဝိညာဏေ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. ဧဝံ ခေါ မေ, အာဝုသော, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမေသု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ, အနုမောဒိတဗ္ဗံ. ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥတ္တရိံ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော.

99. “‘Friend, these five aggregates subject to clinging have been rightly declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Which five? They are: the aggregate of form subject to clinging, the aggregate of feeling subject to clinging, the aggregate of perception subject to clinging, the aggregate of volitional formations subject to clinging, and the aggregate of consciousness subject to clinging. These, friend, are the five aggregates subject to clinging rightly declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. How does the venerable one know, how does he see, that his mind is liberated from the taints without clinging in regard to these five aggregates subject to clinging?’ For a bhikkhu whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what had to be done, laid down the burden, attained his own welfare, utterly destroyed the fetters of existence, and is completely liberated through right knowledge—this is the proper way to answer: ‘Friend, having understood form as feeble, fading, and unconsoling, and knowing that whatever appropriation and clinging, mental standpoints, adherence, and underlying tendencies there are in regard to form—through their destruction, fading away, cessation, abandonment, and relinquishment—I understand that my mind is liberated. Having understood feeling… perception… volitional formations… consciousness as feeble, fading, and unconsoling, and knowing that whatever appropriation and clinging, mental standpoints, adherence, and underlying tendencies there are in regard to consciousness—through their destruction, fading away, cessation, abandonment, and relinquishment—I understand that my mind is liberated. Thus, friend, knowing thus, seeing thus, my mind is liberated from the taints without clinging in regard to these five aggregates subject to clinging.’ Bhikkhus, that bhikkhu’s statement should be approved and welcomed: ‘Good!’. Having approved and welcomed it with ‘Good!’, a further question should be asked.

၁၀၀. ‘‘‘ဆယိမာ[Pg.81], အာဝုသော, ဓာတုယော တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကတမာ ဆ? ပထဝီဓာတု, အာပေါဓာတု, တေဇောဓာတု, ဝါယောဓာတု, အာကာသဓာတု, ဝိညာဏဓာတု – ဣမာ ခေါ, အာဝုသော, ဆ ဓာတုယော တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာ. ကထံ ဇာနတော ပနာယသ္မတော, ကထံ ပဿတော ဣမာသု ဆသု ဓာတူသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ? ခီဏာသဝဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဝုသိတဝတော ကတကရဏီယဿ ဩဟိတဘာရဿ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထဿ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနဿ သမ္မဒညာဝိမုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ ဝေယျာကရဏာယ – ‘ပထဝီဓာတုံ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, န အတ္တတော ဥပဂစ္ဆိံ, န စ ပထဝီဓာတုနိဿိတံ အတ္တာနံ. ယေ စ ပထဝီဓာတုနိဿိတာ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. အာပေါဓာတုံ ခေါ အဟံ, အာဝုသော…ပေ… တေဇောဓာတုံ ခေါ အဟံ, အာဝုသော… ဝါယောဓာတုံ ခေါ အဟံ, အာဝုသော… အာကာသဓာတုံ ခေါ အဟံ, အာဝုသော… ဝိညာဏဓာတုံ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, န အတ္တတော ဥပဂစ္ဆိံ, န စ ဝိညာဏဓာတုနိဿိတံ အတ္တာနံ. ယေ စ ဝိညာဏဓာတုနိဿိတာ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. ဧဝံ ခေါ မေ, အာဝုသော, ဇာနတော, ဧဝံ ပဿတော ဣမာသု ဆသု ဓာတူသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ, အနုမောဒိတဗ္ဗံ. ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥတ္တရိံ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော.

100. “‘Friend, these six elements have been well declared by the Blessed One who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. What six? The earth element, the water element, the fire element, the air element, the space element, and the consciousness element. These, friend, are the six elements well declared by the Blessed One who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. How, then, does the venerable one know, how does he see, that in regard to these six elements his mind is liberated from the taints without clinging?’ For a monk, monks, whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained his own welfare, utterly destroyed the fetters of existence, and is completely liberated through right knowledge—this is the proper way to answer: ‘Friend, I did not approach the earth element as self, nor did I approach that which is dependent on the earth element as self. And whatever approaches and clingings, mental standpoints, adherences, and underlying tendencies there are based on the earth element—through their destruction, fading away, cessation, abandonment, and relinquishment—I know that my mind is liberated. Friend, I did not approach the water element... the fire element... the air element... the space element... Friend, I did not approach the consciousness element as self, nor did I approach that which is dependent on the consciousness element as self. And whatever approaches and clingings, mental standpoints, adherences, and underlying tendencies there are based on the consciousness element—through their destruction, fading away, cessation, abandonment, and relinquishment—I know that my mind is liberated. Thus, friend, knowing thus, seeing thus, in regard to these six elements, my mind is liberated from the taints without clinging.’ Monks, when a monk speaks thus, his words should be approved with ‘Excellent!’ and rejoiced in. Having approved and rejoiced in his words, a further question should be asked.”

၁၀၁. ‘‘‘ဆ ခေါ ပနိမာနိ, အာဝုသော, အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာနိ. ကတမာနိ ဆ? စက္ခု စေဝ ရူပါ စ, သောတဉ္စ သဒ္ဒါ စ, ဃာနဉ္စ ဂန္ဓာ စ, ဇိဝှာ စ ရသာ စ, ကာယော စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ, မနော စ ဓမ္မာ စ – ဣမာနိ ခေါ, အာဝုသော, ဆ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္မဒက္ခာတာနိ. ကထံ ဇာနတော ပနာယသ္မတော, ကထံ ပဿတော ဣမေသု ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု [Pg.82] အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ? ခီဏာသဝဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဝုသိတဝတော ကတကရဏီယဿ ဩဟိတဘာရဿ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထဿ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနဿ သမ္မဒညာဝိမုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ ဝေယျာကရဏာယ – ‘စက္ခုသ္မိံ, အာဝုသော, ရူပေ စက္ခုဝိညာဏေ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ စ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. သောတသ္မိံ, အာဝုသော, သဒ္ဒေ သောတဝိညာဏေ…ပေ… ဃာနသ္မိံ, အာဝုသော, ဂန္ဓေ ဃာနဝိညာဏေ… ဇိဝှာယ, အာဝုသော, ရသေ ဇိဝှာဝိညာဏေ… ကာယသ္မိံ, အာဝုသော, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ကာယဝိညာဏေ… မနသ္မိံ, အာဝုသော, ဓမ္မေ မနောဝိညာဏေ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ စ ဥပါယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ တေသံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ ဝိမုတ္တံ မေ စိတ္တန္တိ ပဇာနာမိ. ဧဝံ ခေါ မေ, အာဝုသော, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမေသု ဆသု အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုတ္တ’န္တိ. တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ အနုမောဒိတဗ္ဗံ. ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥတ္တရိံ ပဉှော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော.

101. “‘Friend, these six internal and external sense bases have been well declared by the Blessed One who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. What six? The eye and forms, the ear and sounds, the nose and odors, the tongue and tastes, the body and tactile objects, the mind and phenomena. These, friend, are the six internal and external sense bases well declared by the Blessed One who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. How, then, does the venerable one know, how does he see, that in regard to these six internal and external sense bases his mind is liberated from the taints without clinging?’ For a monk, monks, whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained his own welfare, utterly destroyed the fetters of existence, and is completely liberated through right knowledge—this is the proper way to answer: ‘Friend, in regard to the eye, forms, eye-consciousness, and phenomena cognizable by eye-consciousness—whatever desire, passion, delight, craving, and whatever approaches and clingings, mental standpoints, adherences, and underlying tendencies there are—through their destruction, fading away, cessation, abandonment, and relinquishment, I know that my mind is liberated. Friend, in regard to the ear, sounds, ear-consciousness... in regard to the nose, odors, nose-consciousness... in regard to the tongue, tastes, tongue-consciousness... in regard to the body, tactile objects, body-consciousness... Friend, in regard to the mind, phenomena, mind-consciousness, and phenomena cognizable by mind-consciousness—whatever desire, passion, delight, craving, and whatever approaches and clingings, mental standpoints, adherences, and underlying tendencies there are—through their destruction, fading away, cessation, abandonment, and relinquishment, I know that my mind is liberated. Thus, friend, knowing thus, seeing thus, in regard to these six internal and external sense bases, my mind is liberated from the taints without clinging.’ Monks, when a monk speaks thus, his words should be approved with ‘Excellent!’ and rejoiced in. Having approved and rejoiced in his words, a further question should be asked.”

၁၀၂. ‘‘‘ကထံ ဇာနတော ပနာယသ္မတော, ကထံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟံကာရမမံကာရမာနာနုသယာ သမူဟတာ’တိ ? ခီဏာသဝဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဝုသိတဝတော ကတကရဏီယဿ ဩဟိတဘာရဿ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထဿ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနဿ သမ္မဒညာဝိမုတ္တဿ အယမနုဓမ္မော ဟောတိ ဝေယျာကရဏာယ – ‘ပုဗ္ဗေ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, အဂါရိယဘူတော သမာနော အဝိဒ္ဒသု အဟောသိံ. တဿ မေ တထာဂတော ဝါ တထာဂတသာဝကော ဝါ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တာဟံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘိံ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိံ – သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ [Pg.83] အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’’’န္တိ.

102. “‘How, venerable one, knowing thus, seeing thus, are the underlying tendencies to I-making, mine-making, and conceit uprooted in this conscious body and in all external signs?’ For a monk, monks, whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained his own welfare, utterly destroyed the fetters of existence, and is completely liberated through right knowledge—this is the proper way to answer: ‘Formerly, friends, when I was a householder, I was ignorant. To me, the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata taught the Dhamma. Having heard that Dhamma, I gained faith in the Tathāgata. Endowed with that gain of faith, I reflected thus: “Household life is confining, a path of dust; the going forth is the open air. It is not easy for one living at home to practice the holy life that is utterly complete, utterly pure, polished like a conch shell. What if I, having shaved off my hair and beard, having put on the ochre robes, should go forth from the home life into homelessness?”’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အာဝုသော, အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိံ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော, လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟာသိံ. အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ, အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟာသိံ. အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ အဟောသိံ အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ. မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ. ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ; ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိံ. ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ; ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိံ. သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ; ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ အဟောသိံ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ.

Friends, at a later time, having abandoned a small or large fortune, having abandoned a small or large circle of relatives, I shaved off my hair and beard, put on the ochre robes, and went forth from the household life into homelessness. Having thus gone forth, and having undertaken the training and livelihood of the bhikkhus, I abandoned the taking of life and abstained from it. Having laid down the rod and the weapon, I was conscientious, merciful, and dwelt with compassion for the welfare of all living beings. I abandoned taking what is not given and abstained from it, taking only what was given, expecting only what was given; I dwelt with a self that was pure, not a thief. I abandoned unchastity and became celibate, living aloof, refraining from sexual intercourse, the practice of villagers. I abandoned false speech and abstained from it; I was a speaker of truth, one who joins truth to truth, steadfast, trustworthy, and not a deceiver of the world. I abandoned divisive speech and abstained from it; having heard something here, I would not repeat it there to create division among those people, or having heard something there, I would not repeat it here to create division among these people. Thus, I was a reconciler of those who were divided and a supporter of those who were united. I delighted in concord, was fond of concord, rejoiced in concord, and spoke words that created concord. I abandoned harsh speech and abstained from it; I spoke such words as were blameless, pleasant to the ear, endearing, going to the heart, courteous, dear to many, and pleasing to many. I abandoned idle chatter and abstained from it; I was one who spoke at the proper time, who spoke what was true, who spoke on what is beneficial, who spoke on the Dhamma and the Vinaya. I spoke words worth treasuring, which were timely, accompanied by reasons, circumscribed, and connected with benefit.

‘‘သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, ဧကဘတ္တိကော အဟောသိံ ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ. နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ. မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ. ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ. ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ; ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, အဇေဠကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, ကုက္ကုဋသူကရပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ[Pg.84], ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ. ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, ကယဝိက္ကယာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, တုလာကူဋကံသကူဋမာနကူဋာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, ဥက္ကောဋနဝဉ္စနနိကတိသာစိယောဂါ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ, ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော အဟောသိံ.

I abstained from destroying seed-life and plant-life. I was one who ate a single meal, abstaining from eating at night and refraining from eating at the wrong time. I abstained from dancing, singing, instrumental music, and watching shows. I abstained from wearing garlands, applying scents, and using cosmetics for the purpose of adornment and embellishment. I abstained from high and luxurious beds. I abstained from accepting gold and silver. I abstained from accepting uncooked grain. I abstained from accepting uncooked meat. I abstained from accepting women and girls. I abstained from accepting male and female slaves. I abstained from accepting goats and sheep. I abstained from accepting fowl and pigs. I abstained from accepting elephants, cattle, horses, and mares. I abstained from accepting fields and land. I abstained from undertaking the duties of a messenger or go-between. I abstained from buying and selling. I abstained from cheating with scales, coins, or measures. I abstained from the crooked ways of bribery, deception, and fraud. I abstained from cutting, killing, binding, highway robbery, plundering, and acts of violence.

‘‘သော သန္တုဋ္ဌော အဟောသိံ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန, ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမိံ သမာဒါယေဝ ပက္ကမိံ. သေယျထာပိ နာမ ပက္ခီ သကုဏော ယေန ယေနေဝ ဍေတိ သပတ္တဘာရောဝ ဍေတိ; ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, အာဝုသော; သန္တုဋ္ဌော အဟောသိံ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန, ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမိံ သမာဒါယေဝ ပက္ကမိံ. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေသိံ.

I was content with robes sufficient for the protection of the body and with alms-food sufficient for the sustenance of the belly. Wherever I went, I went taking only my requisites with me. Just as a winged bird, wherever it flies, flies with only the burden of its wings; even so, friends, I was content with robes sufficient for the protection of the body and with alms-food sufficient for the sustenance of the belly. Wherever I went, I went taking only my requisites with me. Endowed with this noble aggregate of virtue, I experienced within myself a blameless happiness.

၁၀၃. ‘‘သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ အဟောသိံ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ; ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇိံ; ရက္ခိံ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇိံ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ အဟောသိံ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ; ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ, တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇိံ; ရက္ခိံ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇိံ. သော ဣမိနာ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အဗျာသေကသုခံ ပဋိသံဝေဒေသိံ.

103. Having seen a form with the eye, I was not a grasper of signs or features. Since, if I were to dwell with the eye faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure would assail me, I practiced for its restraint; I guarded the eye faculty, I undertook the restraint of the eye faculty. Having heard a sound with the ear… Having smelled an odor with the nose… Having tasted a flavor with the tongue… Having felt a tangible object with the body… Having cognized a mental object with the mind, I was not a grasper of signs or features. Since, if I were to dwell with the mind faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure would assail me, I practiced for its restraint; I guarded the mind faculty, I undertook the restraint of the mind faculty. Endowed with this noble restraint of the faculties, I experienced within myself an unadulterated happiness.

‘‘သော အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ အဟောသိံ.

I was one who acted with clear comprehension in going forward and returning; I acted with clear comprehension in looking ahead and looking around; I acted with clear comprehension in bending and stretching my limbs; I acted with clear comprehension in bearing the outer robe, bowl, and robes; I acted with clear comprehension in eating, drinking, chewing, and savoring; I acted with clear comprehension in defecating and urinating; I acted with clear comprehension in walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and in being silent.

‘‘သော [Pg.85] ဣမိနာ စ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော, (ဣမာယ စ အရိယာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော,) ဣမိနာ စ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇိံ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော နိသီဒိံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ.

I, endowed with this noble aggregate of virtue, endowed with this noble restraint of the faculties, and endowed with this noble mindfulness and clear comprehension, resorted to a secluded lodging: a forest, the foot of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a jungle thicket, an open space, or a heap of straw. After the meal, having returned from the alms-round, I sat down, folding my legs crosswise, holding my body erect, and establishing mindfulness before me.

‘‘သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟာသိံ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေသိံ. ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟာသိံ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေသိံ. ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဝိဟာသိံ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထိနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေသိံ. ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟာသိံ အဇ္ဈတ္တံ, ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေသိံ. ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟာသိံ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေသိံ.

Having abandoned covetousness in the world, I dwelt with a mind free from covetousness; I cleansed my mind of covetousness. Having abandoned ill will and malice, I dwelt with a mind free from ill will, compassionate for the welfare of all living beings; I cleansed my mind of ill will and malice. Having abandoned sloth and torpor, I dwelt free from sloth and torpor, perceiving light, mindful and clearly comprehending; I cleansed my mind of sloth and torpor. Having abandoned restlessness and remorse, I dwelt unagitated, with a mind inwardly pacified; I cleansed my mind of restlessness and remorse. Having abandoned doubt, I dwelt having crossed over doubt, free from uncertainty regarding wholesome states; I cleansed my mind of doubt.

၁၀၄. ‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

104. Having abandoned these five hindrances, which are defilements of the mind and weakeners of wisdom, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, I entered and dwelt in the first jhāna, which is accompanied by applied and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. With the stilling of applied and sustained thought, I entered and dwelt in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without applied and sustained thought, and has rapture and happiness born of concentration... I entered and dwelt in the third jhāna... I entered and dwelt in the fourth jhāna.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ; ဣမေ အာသဝါတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အယံ အာသဝသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အယံ အာသဝနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ. တဿ မေ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ [Pg.86] ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထः ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ အဟောသိ. ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ အဗ္ဘညာသိံ. ဧဝံ ခေါ မေ, အာဝုသော, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ဣမသ္မိဉ္စ သဝိညာဏကေ ကာယေ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေသု အဟံကာရမမံကာရမာနာနုသယာ သမူဟတာ’’တိ. ‘‘တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတဗ္ဗံ အနုမောဒိတဗ္ဗံ. ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘လာဘာ နော, အာဝုသော, သုလဒ္ဓံ နော, အာဝုသော, ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ သမနုပဿာမာ’’’တိ.

When my mind was thus concentrated, purified, bright, unblemished, free from defilements, malleable, workable, firm, and had attained imperturbability, I inclined and directed it to the knowledge of the destruction of the taints. I directly knew as it actually is: ‘This is suffering.’ I directly knew as it actually is: ‘This is the origin of suffering.’ I directly knew as it actually is: ‘This is the cessation of suffering.’ I directly knew as it actually is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’ I directly knew as it actually is: ‘These are the taints.’ I directly knew as it actually is: ‘This is the origin of the taints.’ I directly knew as it actually is: ‘This is the cessation of the taints.’ I directly knew as it actually is: ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ As I knew and saw thus, my mind was liberated from the taint of sensual pleasure, from the taint of existence, and from the taint of ignorance. When it was liberated, the knowledge arose: ‘It is liberated.’ I directly knew: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’ Thus, friends, for me who knows and sees thus, in this conscious body and in all external signs, the underlying tendencies of I-making, my-making, and conceit have been uprooted.” “Bhikkhus, the speech of that bhikkhu should be acclaimed and approved with the words, ‘Well said!’ Having acclaimed and approved his speech with the words, ‘Well said!’, he should be addressed thus: ‘It is a gain for us, friend, it is well-gained for us, that we see such a companion in the holy life as the venerable one.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Delighted, those bhikkhus rejoiced in the Blessed One’s words.

ဆဗ္ဗိသောဓနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

The second Discourse on the Sixfold Cleansing is concluded.

၃. သပ္ပုရိသသုတ္တံ

3. The Discourse on the Virtuous Person

၁၀၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သပ္ပုရိသဓမ္မဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အသပ္ပုရိသဓမ္မဉ္စ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

105. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus responded to the Blessed One. The Blessed One said this: “I will teach you, bhikkhus, the Dhamma of a virtuous person and the Dhamma of an unvirtuous person. Listen to it and attend carefully, I will speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus responded to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ဥစ္စာကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဥစ္စာကုလာ ပဗ္ဗဇိတော, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဥစ္စာကုလာ ပဗ္ဗဇိတာ’တိ. သော တာယ ဥစ္စာကုလီနတာယ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဥစ္စာကုလီနတာယ လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ[Pg.87], မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဥစ္စာကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ ဥစ္စာကုလီနတာယ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

“And what, bhikkhus, is the Dhamma of an unvirtuous person? Here, bhikkhus, an unvirtuous person has gone forth from a high clan. He reflects thus: ‘I have gone forth from a high clan, but these other bhikkhus have not gone forth from a high clan.’ Because of his high birth, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is the Dhamma of an unvirtuous person. But a virtuous person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not by high birth that states of greed come to an end, nor states of hatred, nor states of delusion. Even if one has not gone forth from a high clan, if one practices in accordance with the Dhamma, practices properly, and lives in conformity with the Dhamma, one is worthy of veneration there, one is worthy of praise there.’ So, making practice itself the criterion, he neither exalts himself nor disparages others because of his high birth. This, bhikkhus, is the Dhamma of a virtuous person.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော မဟာကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ…ပေ… မဟာဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ…ပေ… ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတော, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတာ’တိ. သော တာယ ဥဠာရဘောဂတာယ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဥဠာရဘောဂတာယ လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ ဥဠာရဘောဂတာယ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

“Furthermore, bhikkhus, an ignoble person has gone forth from a great clan… from a clan with great wealth… from a clan with magnificent wealth. He reflects thus: ‘I have gone forth from a clan with magnificent wealth, but these other bhikkhus have not gone forth from clans with magnificent wealth.’ On account of that magnificent wealth, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is the nature of an ignoble person. But a noble person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not on account of magnificent wealth that states of greed, states of hatred, or states of delusion come to an end. Even if one has not gone forth from a clan with magnificent wealth, if one practices in accordance with the Dhamma, practices properly, and lives in conformity with the Dhamma, one is worthy of veneration there, one is worthy of praise there.’ So, making the practice itself the essential matter, on account of that magnificent wealth he neither exalts himself nor disparages others. This, bhikkhus, is the nature of a noble person.”

၁၀၆. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ဉာတော ဟောတိ ယသဿီ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဉာတော ယသဿီ, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ အပ္ပညာတာ အပ္ပေသက္ခာ’တိ. သော တေန ဉတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဉတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဉာတော ဟောတိ ယသဿီ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ဉတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

106. “Furthermore, bhikkhus, an ignoble person is well-known and influential. He reflects thus: ‘I am well-known and influential, but these other bhikkhus are unknown and without influence.’ On account of that fame, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is the nature of an ignoble person. But a noble person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not on account of fame that states of greed, states of hatred, or states of delusion come to an end. Even if one is not well-known and influential, if one practices in accordance with the Dhamma, practices properly, and lives in conformity with the Dhamma, one is worthy of veneration there, one is worthy of praise there.’ So, making the practice itself the essential matter, on account of that fame he neither exalts himself nor disparages others. This, bhikkhus, is the nature of a noble person.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ [Pg.88] လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န လာဘိနော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’န္တိ. သော တေန လာဘေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ လာဘေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန လာဘေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

“Furthermore, bhikkhus, an ignoble person obtains robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick. He reflects thus: ‘I obtain robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick, but these other bhikkhus do not obtain robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick.’ On account of that gain, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is the nature of an ignoble person. But a noble person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not on account of gain that states of greed, states of hatred, or states of delusion come to an end. Even if one does not obtain robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick, if one practices in accordance with the Dhamma, practices properly, and lives in conformity with the Dhamma, one is worthy of veneration there, one is worthy of praise there.’ So, making the practice itself the essential matter, on account of that gain he neither exalts himself nor disparages others. This, bhikkhus, is the nature of a noble person.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ဗဟုဿုတော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဗဟုဿုတော, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဗဟုဿုတာ’တိ. သော တေန ဗာဟုသစ္စေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဗာဟုသစ္စေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဗဟုဿုတော ဟောတိ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ဗာဟုသစ္စေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

“Furthermore, bhikkhus, an ignoble person is very learned. He reflects thus: ‘I am very learned, but these other bhikkhus are not very learned.’ On account of that great learning, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is the nature of an ignoble person. But a noble person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not on account of great learning that states of greed, states of hatred, or states of delusion come to an end. Even if one is not very learned, if one practices in accordance with the Dhamma, practices properly, and lives in conformity with the Dhamma, one is worthy of veneration there, one is worthy of praise there.’ So, making the practice itself the essential matter, on account of that great learning he neither exalts himself nor disparages others. This, bhikkhus, is the nature of a noble person.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ဝိနယဓရော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဝိနယဓရော, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဝိနယဓရာ’တိ. သော တေန ဝိနယဓရတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဝိနယဓရတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဝိနယဓရော ဟောတိ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ဝိနယဓရတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

“Furthermore, bhikkhus, an ignoble person is an expert in the Vinaya. He reflects thus: ‘I am an expert in the Vinaya, but these other bhikkhus are not experts in the Vinaya.’ On account of being an expert in the Vinaya, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is the nature of an ignoble person. But a noble person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not on account of being an expert in the Vinaya that states of greed, states of hatred, or states of delusion come to an end. Even if one is not an expert in the Vinaya, if one practices in accordance with the Dhamma, practices properly, and lives in conformity with the Dhamma, one is worthy of veneration there, one is worthy of praise there.’ So, making the practice itself the essential matter, on account of being an expert in the Vinaya he neither exalts himself nor disparages others. This, bhikkhus, is the nature of a noble person.”

‘‘ပုန [Pg.89] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ဓမ္မကထိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဓမ္မကထိကော, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဓမ္မကထိကာ’တိ. သော တေန ဓမ္မကထိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဓမ္မကထိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဓမ္မကထိကော ဟောတိ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ဓမ္မကထိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

Furthermore, bhikkhus, an unworthy person is a preacher of the Dhamma. He reflects thus: ‘I am a preacher of the Dhamma, but these other bhikkhus are not preachers of the Dhamma.’ By means of being a preacher of the Dhamma, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is a quality of an unworthy person. But a worthy person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not by means of being a preacher of the Dhamma that states of greed come to an end, or states of hatred come to an end, or states of delusion come to an end. Even if one is not a preacher of the Dhamma, if that bhikkhu practices in accordance with the Dhamma, practices with propriety, and lives in conformity with the Dhamma, he is worthy of veneration among them, he is worthy of praise among them.’ So, making the practice itself the essential thing, he neither exalts himself nor disparages others by means of being a preacher of the Dhamma. This, bhikkhus, is a quality of a worthy person.

၁၀၇. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော အာရညိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ အာရညိကော ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န အာရညိကာ’တိ. သော တေန အာရညိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ အာရညိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ အာရညိကော ဟောတိ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန အာရညိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

107. Furthermore, bhikkhus, an unworthy person is a forest-dweller. He reflects thus: ‘I am a forest-dweller, but these other bhikkhus are not forest-dwellers.’ By means of being a forest-dweller, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is a quality of an unworthy person. But a worthy person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not by means of being a forest-dweller that states of greed come to an end, or states of hatred come to an end, or states of delusion come to an end. Even if one is not a forest-dweller, if that bhikkhu practices in accordance with the Dhamma, practices with propriety, and lives in conformity with the Dhamma, he is worthy of veneration among them, he is worthy of praise among them.’ So, making the practice itself the essential thing, he neither exalts himself nor disparages others by means of being a forest-dweller. This, bhikkhus, is a quality of a worthy person.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ပံသုကူလိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ပံသုကူလိကော, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ပံသုကူလိကာ’တိ. သော တေန ပံသုကူလိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ပံသုကူလိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ပံသုကူလိကော ဟောတိ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ပံသုကူလိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

Furthermore, bhikkhus, an unworthy person is a wearer of rag-robes. He reflects thus: ‘I am a wearer of rag-robes, but these other bhikkhus are not wearers of rag-robes.’ By means of being a wearer of rag-robes, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is a quality of an unworthy person. But a worthy person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not by means of being a wearer of rag-robes that states of greed come to an end, or states of hatred come to an end, or states of delusion come to an end. Even if one is not a wearer of rag-robes, if that bhikkhu practices in accordance with the Dhamma, practices with propriety, and lives in conformity with the Dhamma, he is worthy of veneration among them, he is worthy of praise among them.’ So, making the practice itself the essential thing, he neither exalts himself nor disparages others by means of being a wearer of rag-robes. This, bhikkhus, is a quality of a worthy person.

‘‘ပုန [Pg.90] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ပိဏ္ဍပါတိကော, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ပိဏ္ဍပါတိကာ’တိ. သော တေန ပိဏ္ဍပါတိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ပိဏ္ဍပါတိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ပိဏ္ဍပါတိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

Furthermore, bhikkhus, an unworthy person is one who lives on alms-food. He reflects thus: ‘I am one who lives on alms-food, but these other bhikkhus are not.’ By means of living on alms-food, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is a quality of an unworthy person. But a worthy person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not by means of living on alms-food that states of greed come to an end, or states of hatred come to an end, or states of delusion come to an end. Even if one is not one who lives on alms-food, if that bhikkhu practices in accordance with the Dhamma, practices with propriety, and lives in conformity with the Dhamma, he is worthy of veneration among them, he is worthy of praise among them.’ So, making the practice itself the essential thing, he neither exalts himself nor disparages others by means of living on alms-food. This, bhikkhus, is a quality of a worthy person.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ရုက္ခမူလိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ရုက္ခမူလိကော, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ရုက္ခမူလိကာ’တိ. သော တေန ရုက္ခမူလိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ရုက္ခမူလိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ရုက္ခမူလိကော ဟောတိ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တေန ရုက္ခမူလိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

Furthermore, bhikkhus, an unworthy person is a tree-root-dweller. He reflects thus: ‘I am a tree-root-dweller, but these other bhikkhus are not.’ By means of being a tree-root-dweller, he exalts himself and disparages others. This, bhikkhus, is a quality of an unworthy person. But a worthy person, bhikkhus, reflects thus: ‘It is not by means of being a tree-root-dweller that states of greed come to an end, or states of hatred come to an end, or states of delusion come to an end. Even if one is not a tree-root-dweller, if that bhikkhu practices in accordance with the Dhamma, practices with propriety, and lives in conformity with the Dhamma, he is worthy of veneration among them, he is worthy of praise among them.’ So, making the practice itself the essential thing, he neither exalts himself nor disparages others by means of being a tree-root-dweller. This, bhikkhus, is a quality of a worthy person.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော သောသာနိကော ဟောတိ…ပေ… အဗ္ဘောကာသိကော ဟောတိ… နေသဇ္ဇိကော ဟောတိ… ယထာသန္ထတိကော ဟောတိ… ဧကာသနိကော ဟောတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဧကာသနိကော, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ န ဧကာသနိကာ’တိ. သော တေန ဧကာသနိကတ္တေန အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘န ခေါ ဧကာသနိကတ္တေန လောဘဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, ဒေါသဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, မောဟဓမ္မာ ဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. နော စေပိ ဧကာသနိကော ဟောတိ; သော စ ဟောတိ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော အနုဓမ္မစာရီ, သော တတ္ထ ပုဇ္ဇော, သော တတ္ထ ပါသံသော’တိ. သော ပဋိပဒံယေဝ အန္တရံ ကရိတွာ [Pg.91] တေန ဧကာသနိကတ္တေန နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

Furthermore, monks, an unvirtuous person is one who undertakes the charnel-ground-dweller's practice... and so on... one who undertakes the open-air-dweller's practice... one who undertakes the sitter's practice... one who undertakes the practice of using any mat... one who undertakes the practice of eating in one session. He reflects thus: ‘I am one who undertakes the practice of eating in one session, but these other monks do not.’ By means of that practice of eating in one session, he exalts himself and disparages others. This, monks, is a quality of an unvirtuous person. But a virtuous person reflects thus: ‘Indeed, by undertaking the practice of eating in one session, states of greed do not go to destruction, states of hatred do not go to destruction, nor do states of delusion go to destruction. Even if one does not undertake this practice, if one practices in accordance with the Dhamma, practices respectfully, and lives in conformity with the Dhamma, such a one is worthy of veneration there, such a one is worthy of praise there.’ Making the practice itself the essential thing, by means of that practice of eating in one session, he neither exalts himself nor disparages others. This, monks, is a quality of a virtuous person.

၁၀၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ လာဘီ, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ ပဌမဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

108. Furthermore, monks, an unvirtuous person, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and abides in the first jhāna, which is accompanied by thought and examination, with rapture and happiness born of seclusion. He reflects thus: ‘I am a gainer of the attainment of the first jhāna, but these other monks are not gainers of the attainment of the first jhāna.’ By means of that attainment of the first jhāna, he exalts himself and disparages others. This, monks, is a quality of an unvirtuous person. But a virtuous person reflects thus: ‘Non-identification has been declared by the Blessed One even in regard to the attainment of the first jhāna. For in whatever way they conceive, it becomes otherwise than that.’ Making non-identification itself the essential thing, by means of that attainment of the first jhāna, he neither exalts himself nor disparages others. This, monks, is a quality of a virtuous person.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ လာဘီ, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

Furthermore, monks, an unvirtuous person, with the stilling of thought and examination, enters and abides in the second jhāna, which brings internal tranquility and unification of mind, and is without thought and examination, with rapture and happiness born of concentration... and so on... the third jhāna... the fourth jhāna. He reflects thus: ‘I am a gainer of the attainment of the fourth jhāna, but these other monks are not gainers of the attainment of the fourth jhāna.’ By means of that attainment of the fourth jhāna, he exalts himself and disparages others. This, monks, is a quality of an unvirtuous person. But a virtuous person reflects thus: ‘Non-identification has been declared by the Blessed One even in regard to the attainment of the fourth jhāna. For in whatever way they conceive, it becomes otherwise than that.’ Making non-identification itself the essential thing, by means of that attainment of the fourth jhāna, he neither exalts himself nor disparages others. This, monks, is a quality of a virtuous person.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီ, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ [Pg.92] – ‘အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

Furthermore, monks, an unvirtuous person, having entirely transcended perceptions of form, with the passing away of perceptions of resistance, not attending to perceptions of diversity, thinking, ‘Space is infinite,’ enters and abides in the base of the infinity of space. He reflects thus: ‘I am a gainer of the attainment of the base of the infinity of space, but these other monks are not gainers of the attainment of the base of the infinity of space.’ By means of that attainment of the base of the infinity of space, he exalts himself and disparages others. This, monks, is a quality of an unvirtuous person. But a virtuous person, monks, reflects thus: ‘Non-identification has been declared by the Blessed One even in regard to the attainment of the base of the infinity of space. For in whatever way they conceive, it becomes otherwise than that.’ Making non-identification itself the essential thing, by means of that attainment of the base of the infinity of space, he neither exalts himself nor disparages others. This, monks, is a quality of a virtuous person.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီ, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

Furthermore, monks, an unvirtuous person, having completely transcended the base of infinite space, thinking, ‘Consciousness is infinite,’ enters and abides in the base of infinite consciousness. He reflects thus: ‘I am a gainer of the attainment of the base of infinite consciousness, but these other monks are not gainers of the attainment of the base of infinite consciousness.’ By means of that attainment of the base of infinite consciousness, he exalts himself and disparages others. This, monks, is a quality of an unvirtuous person. But a virtuous person, monks, reflects thus: ‘Non-identification has been declared by the Blessed One even with regard to the attainment of the base of infinite consciousness. For in whatever way they conceive, it becomes otherwise than that.’ Making non-identification itself the essential thing, by means of that attainment of the base of infinite consciousness, he neither exalts himself nor disparages others. This, monks, is a quality of a virtuous person.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီ, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

Furthermore, monks, an unvirtuous person, having completely transcended the base of infinite consciousness, thinking, ‘There is nothing,’ enters and dwells in the base of nothingness. He reflects thus: ‘I am a gainer of the attainment of the base of nothingness, but these other monks are not gainers of the attainment of the base of nothingness.’ He exalts himself because of that attainment of the base of nothingness and disparages others. This too, monks, is the way of an unvirtuous person. But a virtuous person, monks, reflects thus: ‘The state of being without craving has been spoken of by the Blessed One even with regard to the attainment of the base of nothingness. For in whatever way they conceive, it becomes otherwise than that.’ Making that very state of being without craving the essential point, he neither exalts himself nor disparages others because of that attainment of the base of nothingness. This too, monks, is the way of a virtuous person.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသော သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီ, ဣမေ ပနညေ ဘိက္ခူ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ န လာဘိနော’တိ. သော တာယ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ[Pg.93], ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, အသပ္ပုရိသဓမ္မော. သပ္ပုရိသော စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာပိ ခေါ အတမ္မယတာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. ယေန ယေန ဟိ မညန္တိ တတော တံ ဟောတိ အညထာ’တိ. သော အတမ္မယတညေဝ အန္တရံ ကရိတွာ တာယ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. အယမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသဓမ္မော.

Furthermore, monks, an unvirtuous person, having completely transcended the base of nothingness, enters and dwells in the base of neither-perception-nor-non-perception. He reflects thus: ‘I am a gainer of the attainment of the base of neither-perception-nor-non-perception, but these other monks are not gainers of the attainment of the base of neither-perception-nor-non-perception.’ He exalts himself because of that attainment of the base of neither-perception-nor-non-perception and disparages others. This too, monks, is the way of an unvirtuous person. But a virtuous person, monks, reflects thus: ‘The state of being without craving has been spoken of by the Blessed One even with regard to the attainment of the base of neither-perception-nor-non-perception. For in whatever way they conceive, it becomes otherwise than that.’ Making that very state of being without craving the essential point, he neither exalts himself nor disparages others because of that attainment of the base of neither-perception-nor-non-perception. This too, monks, is the way of a virtuous person.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပုရိသော သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ကိဉ္စိ မညတိ, န ကုဟိဉ္စိ မညတိ, န ကေနစိ မညတီ’’တိ.

Furthermore, monks, a virtuous person, having completely transcended the base of neither-perception-nor-non-perception, enters and dwells in the cessation of perception and feeling. And having seen with wisdom, his taints are destroyed. This monk, monks, does not identify himself with anything, anywhere, or by anything.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. The monks, delighted, rejoiced in the Blessed One's words.

သပ္ပုရိသသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

The Discourse on the Virtuous Person, the third, is finished.

၄. သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗသုတ္တံ

4. The Discourse on What Should Be Cultivated and What Should Not Be Cultivated

၁၀၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

4. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Monastery. There the Blessed One addressed the monks: “Monks!” “Venerable sir,” they replied. The Blessed One then said: “Monks, I shall teach you a discourse on what should be cultivated and what should not be cultivated. Listen to it and attend carefully, and I shall speak.” “So be it, venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One then said:

‘‘ကာယသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ကာယသမာစာရံ. ဝစီသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ဝစီသမာစာရံ. မနောသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ မနောသမာစာရံ. စိတ္တုပ္ပာဒံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ စိတ္တုပ္ပာဒံ. သညာပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ[Pg.94], အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ သညာပဋိလာဘံ. ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ. အတ္တဘာဝပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘ’’န္တိ.

109. “Monks, I declare bodily conduct to be twofold: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of bodily conduct are distinct. I declare verbal conduct to be twofold: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of verbal conduct are distinct. I declare mental conduct to be twofold: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of mental conduct are distinct. I declare the arising of thought to be twofold: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of arising of thought are distinct. I declare the acquisition of perception to be twofold: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of acquisition of perception are distinct. I declare the acquisition of views to be twofold: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of acquisition of views are distinct. I declare the acquisition of an individual existence to be twofold: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of acquisition of an individual existence are distinct.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ, ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ.

When this was said, the Venerable Sāriputta said to the Blessed One: “Venerable sir, of this teaching spoken in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail, I understand the detailed meaning thus:

၁၁၀. ‘‘‘ကာယသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ကာယသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော.

“‘Monks, I declare bodily conduct to be twofold: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of bodily conduct are distinct.’ This, indeed, was said by the Blessed One. And in reference to what was this said? Venerable sir, bodily conduct of such a kind that for one who cultivates it unwholesome states increase and wholesome states decline—such bodily conduct should not be cultivated. And indeed, venerable sir, bodily conduct of such a kind that for one who cultivates it unwholesome states decline and wholesome states increase—such bodily conduct should be cultivated.

၁၁၁. ‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပ္ပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု; အဒိန္နာဒါယီ ခေါ ပန ဟောတိ, ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ ဂါမဂတံ ဝါ အရညဂတံ ဝါ တံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတာ ဟောတိ; ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ခေါ ပန ဟောတိ, ယာ တာ မာတုရက္ခိတာ ပိတုရက္ခိတာ မာတာပိတုရက္ခိတာ ဘာတုရက္ခိတာ ဘဂိနိရက္ခိတာ ဉာတိရက္ခိတာ ဂေါတ္တရက္ခိတာ ဓမ္မရက္ခိတာ သဿာမိကာ သပရိဒဏ္ဍာ အန္တမသော မာလာဂုဠပရိက္ခိတ္တာပိ တထာရူပါသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတာ ဟောတိ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

111. “Venerable sir, for one who cultivates what kind of bodily conduct do unwholesome states increase and wholesome states decline? Here, venerable sir, someone destroys life; he is cruel, with bloody hands, devoted to killing and striking, without compassion for living beings. Furthermore, he takes what is not given; he takes by way of theft the wealth and property of others, whether in a village or in the wilderness, that has not been given. Furthermore, he engages in sexual misconduct; he has intercourse with women who are protected by their mother, protected by their father, protected by both mother and father, protected by their brother, protected by their sister, protected by their relatives, protected by their clan, protected by the Dhamma, who have a husband, who are subject to punishment, and even those betrothed with a garland. Venerable sir, for one who cultivates such bodily conduct, unwholesome states increase and wholesome states decline.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော, လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ; အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ [Pg.95] ဂါမဂတံ ဝါ အရညဂတံ ဝါ တံ နာဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတာ ဟောတိ; ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ယာ တာ မာတုရက္ခိတာ ပိတုရက္ခိတာ မာတာပိတုရက္ခိတာ ဘာတုရက္ခိတာ ဘဂိနိရက္ခိတာ ဉာတိရက္ခိတာ ဂေါတ္တရက္ခိတာ ဓမ္မရက္ခိတာ သဿာမိကာ သပရိဒဏ္ဍာ အန္တမသော မာလာဂုဠပရိက္ခိတ္တာပိ တထာရူပါသု န စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတာ ဟောတိ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘ကာယသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ကာယသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“Venerable sir, for one who cultivates what kind of bodily conduct do unwholesome states decline and wholesome states increase? Here, venerable sir, someone, having abandoned the destruction of life, abstains from destroying life; with rod laid down and weapon laid down, he is conscientious, compassionate, and dwells sympathetic to the welfare of all living beings. Having abandoned taking what is not given, he abstains from taking what is not given; he does not take by way of theft the wealth and property of others, whether in a village or in the wilderness, that has not been given. Having abandoned sexual misconduct, he abstains from sexual misconduct; he does not have intercourse with women who are protected by their mother, protected by their father, protected by both mother and father, protected by their brother, protected by their sister, protected by their relatives, protected by their clan, protected by the Dhamma, who have a husband, who are subject to punishment, and even those betrothed with a garland. Venerable sir, for one who cultivates such bodily conduct, unwholesome states decline and wholesome states increase. ‘Bhikkhus, I declare bodily conduct to be twofold: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of bodily conduct are distinct from each other.’ That which was spoken by the Blessed One was spoken in reference to this.”

‘‘‘ဝစီသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ဝစီသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဧဝရူပေါ ဝစီသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ ဝစီသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော.

“‘Bhikkhus, I declare verbal conduct to be twofold: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of verbal conduct are distinct from each other.’ This, indeed, was said by the Blessed One. And in reference to what was this said? Venerable sir, verbal conduct of such a kind that for one who cultivates it unwholesome states increase and wholesome states decline—such verbal conduct should not be cultivated. And indeed, venerable sir, verbal conduct of such a kind that for one who cultivates it unwholesome states decline and wholesome states increase—such verbal conduct should be cultivated.”

၁၁၂. ‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော မုသာဝါဒီ ဟောတိ, သဘာဂတော ဝါ ပရိသာဂတော ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘ဧဟမ္ဘော ပုရိသ, ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’တိ သော အဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘ဇာနာမီ’တိ, ဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘န ဇာနာမီ’တိ; အပဿံ ဝါ အာဟ – ‘ပဿာမီ’တိ, ပဿံ ဝါ အာဟ – ‘န ပဿာမီ’တိ – ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ; ပိသုဏဝါစော ခေါ ပန ဟောတိ, ဣတော သုတွာ အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, အမုတြ ဝါ သုတွာ ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ – ဣတိ သမဂ္ဂါနံ ဝါ ဘေတ္တာ, ဘိန္နာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ, ဝဂ္ဂါရာမော, ဝဂ္ဂရတော, ဝဂ္ဂနန္ဒီ, ဝဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ [Pg.96] ဟောတိ; ဖရုသဝါစော ခေါ ပန ဟောတိ, ယာ သာ ဝါစာ ကဏ္ဍကာ ကက္ကသာ ဖရုသာ ပရကဋုကာ ပရာဘိသဇ္ဇနီ ကောဓသာမန္တာ အသမာဓိသံဝတ္တနိကာ, တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ; သမ္ဖပ္ပလာပီ ခေါ ပန ဟောတိ အကာလဝါဒီ အဘူတဝါဒီ အနတ္ထဝါဒီ အဓမ္မဝါဒီ အဝိနယဝါဒီ, အနိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ အကာလေန အနပဒေသံ အပရိယန္တဝတိံ အနတ္ထသံဟိတံ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

112. “Venerable sir, for one who cultivates what kind of verbal conduct do unwholesome states increase and wholesome states decline? Here, venerable sir, a certain person is a liar. When in an assembly, or in a council, or in the midst of his relatives, or in the midst of a guild, or in the midst of a royal family, and is brought forward and questioned as a witness, ‘Come, good man, say what you know,’ he, not knowing, says, ‘I know,’ or knowing, says, ‘I do not know’; not seeing, he says, ‘I see,’ or seeing, he says, ‘I do not see.’ Thus, for his own sake, for the sake of another, or for the sake of some trifling material gain, he speaks a deliberate falsehood. Furthermore, he speaks divisive speech. Having heard from here, he tells it elsewhere for the division of these people; or having heard from elsewhere, he tells it to these people for the division of those people. Thus, he is a divider of the united or an encourager of the divided. He delights in faction, is devoted to faction, rejoices in faction, and speaks words that cause faction. Furthermore, he speaks harsh speech. Whatever speech is thorny, coarse, harsh, bitter to others, reviling of others, bordering on anger, and not conducive to concentration—he speaks such speech. Furthermore, he engages in frivolous chatter. He speaks at the wrong time, speaks what is not fact, speaks what is not beneficial, speaks what is not the Dhamma, and speaks what is not the Vinaya. He speaks speech that is not worth treasuring, at the wrong time, without reference, without limit, and unconnected with benefit. Venerable sir, for one who cultivates such verbal conduct, unwholesome states increase and wholesome states decline.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သဘာဂတော ဝါ ပရိသာဂတော ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘ဧဟမ္ဘော ပုရိသ, ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’တိ သော အဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘န ဇာနာမီ’တိ, ဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘ဇာနာမီ’တိ, အပဿံ ဝါ အာဟ – ‘န ပဿာမီ’တိ, ပဿံ ဝါ အာဟ – ‘ပဿာမီ’တိ – ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ န သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတာ ဟောတိ; ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ – ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ; ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ; သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ, နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, ဝစီသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘ဝစီသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ဝစီသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“Venerable sir, for one who cultivates what kind of verbal conduct do unwholesome states decline and wholesome states increase? Here, venerable sir, a certain person, having abandoned false speech, abstains from false speech. Whether in an assembly, a council, in the midst of his relatives, a guild, or a royal family, when he is brought forward and questioned as a witness, ‘Come, good man, say what you know,’ he, not knowing, says, ‘I do not know,’ or knowing, says, ‘I know’; not seeing, he says, ‘I do not see,’ or seeing, he says, ‘I see.’ Thus, for his own sake, for the sake of another, or for the sake of some trifling material gain, he does not speak a deliberate falsehood. Having abandoned divisive speech, he abstains from divisive speech. What he has heard here, he does not tell elsewhere for the division of these people; nor what he has heard elsewhere does he tell to these people for the division of those people. Thus, he is a reconciler of the divided or an encourager of the united. He delights in harmony, is devoted to harmony, rejoices in harmony, and speaks words that cause harmony. Having abandoned harsh speech, he abstains from harsh speech. He speaks such speech as is faultless, pleasing to the ear, endearing, going to the heart, courteous, liked by many people, and agreeable to many people. Having abandoned frivolous chatter, he abstains from frivolous chatter. He is a speaker at the right time, a speaker of fact, a speaker on the beneficial, a speaker on the Dhamma, and a speaker on the Vinaya. He speaks speech that is worth treasuring, at the proper time, with reference, with limits, and connected with benefit. Venerable sir, for one who cultivates such verbal conduct, unwholesome states decline and wholesome states increase. ‘Monks, I declare verbal conduct to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of verbal conduct are distinct from one another.’ Thus, what was spoken by the Blessed One was spoken in reference to this.”

‘‘‘မနောသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ မနောသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ [Pg.97] ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ မနောသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ မနောသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော.

“‘Monks, I declare mental conduct to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of mental conduct are distinct from one another.’ Thus, indeed, this was spoken by the Blessed One. In reference to what was this spoken? Venerable sir, whatever kind of mental conduct, for one who cultivates it, leads to the increase of unwholesome states and the decline of wholesome states—such mental conduct should not be cultivated. And venerable sir, whatever kind of mental conduct, for one who cultivates it, leads to the decline of unwholesome states and the increase of wholesome states—such mental conduct should be cultivated.”

၁၁၃. ‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ တံ အဘိဇ္ဈာတာ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတ ယံ ပရဿ တံ မမဿာ’တိ; ဗျာပန္နစိတ္တော ခေါ ပန ဟောတိ ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော – ‘ဣမေ သတ္တာ ဟညန္တု ဝါ ဝဇ္ဈန္တု ဝါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တု ဝါ ဝိနဿန္တု ဝါ မာ ဝါ အဟေသု’န္တိ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

113. “Venerable sir, for one who cultivates what kind of mental conduct do unwholesome states increase and wholesome states decline? Here, venerable sir, a certain person is covetous. He covets the wealth and property of another, thinking: ‘Oh, that what belongs to another might be mine!’ Furthermore, he has a mind of ill will and a corrupt mental resolve, thinking: ‘May these beings be struck down, or bound, or cut off, or destroyed, or may they not exist at all!’ Venerable sir, for one who cultivates such mental conduct, unwholesome states increase and wholesome states decline.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ တံ နာဘိဇ္ဈာတာ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတ ယံ ပရဿ တံ မမဿာ’တိ; အဗျာပန္နစိတ္တော ခေါ ပန ဟောတိ အပ္ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပော – ‘ဣမေ သတ္တာ အဝေရာ အဗျာဗဇ္ဈာ အနီဃာ သုခီ အတ္တာနံ ပရိဟရန္တူ’တိ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, မနောသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘မနောသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ မနောသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“Venerable sir, for one who cultivates what kind of mental conduct do unwholesome states decline and wholesome states increase? Here, venerable sir, a certain person is not covetous. They do not covet the wealth and property of another with the thought: ‘Oh, that what belongs to another might be mine!’ Furthermore, they have a mind without ill will and an uncorrupted mental resolve: ‘May these beings be free from enmity, free from affliction, free from distress, and may they maintain themselves in happiness!’ Venerable sir, for one who cultivates mental conduct of this kind, unwholesome states decline and wholesome states increase. ‘Monks, I declare mental conduct to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of mental conduct are distinct from one another.’ Thus, what was spoken by the Blessed One was spoken in reference to this.”

၁၁၄. ‘‘‘စိတ္တုပ္ပာဒံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ စိတ္တုပ္ပာဒ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, စိတ္တုပ္ပာဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ စိတ္တုပ္ပာဒေါ န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, စိတ္တုပ္ပာဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ စိတ္တုပ္ပာဒေါ သေဝိတဗ္ဗော.

114. “‘Monks, I declare the arising of thought to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and these two kinds of arising of thought are distinct from one another.’ Thus, indeed, was this said by the Blessed One. In reference to what was this said? Venerable sir, whatever kind of arising of thought, when cultivated, causes unwholesome states to increase and wholesome states to decline—such an arising of thought should not be cultivated. And indeed, venerable sir, whatever kind of arising of thought, when cultivated, causes unwholesome states to decline and wholesome states to increase—such an arising of thought should be cultivated.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, စိတ္တုပ္ပာဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဘိဇ္ဈာသဟဂတေန [Pg.98] စေတသာ ဝိဟရတိ; ဗျာပါဒဝါ ဟောတိ, ဗျာပါဒသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ; ဝိဟေသဝါ ဟောတိ, ဝိဟေသာသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, စိတ္တုပ္ပာဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

“Venerable sir, for one who cultivates what kind of arising of thought do unwholesome states increase and wholesome states decline? Here, venerable sir, a certain person is covetous; they dwell with a mind accompanied by covetousness. They have ill will; they dwell with a mind accompanied by ill will. They are cruel; they dwell with a mind accompanied by cruelty. Venerable sir, for one who cultivates an arising of thought of this kind, unwholesome states increase and wholesome states decline.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, စိတ္တုပ္ပာဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ; အဗျာပါဒဝါ ဟောတိ, အဗျာပါဒသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ; အဝိဟေသဝါ ဟောတိ, အဝိဟေသာသဟဂတေန စေတသာ ဝိဟရတိ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, စိတ္တုပ္ပာဒံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘စိတ္တုပ္ပာဒံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ စိတ္တုပ္ပာဒ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“Venerable sir, for one who cultivates what kind of arising of thought do unwholesome states decline and wholesome states increase? Here, venerable sir, a certain person is not covetous; they dwell with a mind unaccompanied by covetousness. They are without ill will; they dwell with a mind unaccompanied by ill will. They are not cruel; they dwell with a mind unaccompanied by cruelty. Venerable sir, for one who cultivates an arising of thought of this kind, unwholesome states decline and wholesome states increase. ‘Monks, I declare the arising of thought to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and that arising of thought is distinct from each other.’ Thus, that which was said by the Blessed One was said in reference to this.”

၁၁၅. ‘‘‘သညာပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ သညာပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ သညာပဋိလာဘော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ သညာပဋိလာဘော သေဝိတဗ္ဗော.

115. “‘Monks, I declare the attainment of perception to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and that attainment of perception is distinct from each other.’ Thus, indeed, was this said by the Blessed One. In reference to what was this said? Venerable sir, whatever kind of attainment of perception, when cultivated, causes unwholesome states to increase and wholesome states to decline—such an attainment of perception should not be cultivated. And indeed, venerable sir, whatever kind of attainment of perception, when cultivated, causes unwholesome states to decline and wholesome states to increase—such an attainment of perception should be cultivated.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဘိဇ္ဈာသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ; ဗျာပါဒဝါ ဟောတိ, ဗျာပါဒသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ; ဝိဟေသဝါ ဟောတိ, ဝိဟေသာသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

“Venerable sir, for one who cultivates what kind of attainment of perception do unwholesome states increase and wholesome states decline? Here, venerable sir, a certain person is covetous; they dwell with a perception accompanied by covetousness. They have ill will; they dwell with a perception accompanied by ill will. They are cruel; they dwell with a perception accompanied by cruelty. Venerable sir, for one who cultivates an attainment of perception of this kind, unwholesome states increase and wholesome states decline.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, သညာပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ; အဗျာပါဒဝါ ဟောတိ, အဗျာပါဒသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ; အဝိဟေသဝါ ဟောတိ, အဝိဟေသာသဟဂတာယ သညာယ ဝိဟရတိ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, သညာပဋိလာဘံ သေဝတော [Pg.99] အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘သညာပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ သညာပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“Venerable sir, for one who cultivates what kind of attainment of perception do unwholesome states decline and wholesome states increase? Here, venerable sir, a certain person is not covetous; they dwell with a perception unaccompanied by covetousness. They are without ill will; they dwell with a perception unaccompanied by ill will. They are not cruel; they dwell with a perception unaccompanied by cruelty. Venerable sir, for one who cultivates an attainment of perception of this kind, unwholesome states decline and wholesome states increase. ‘Monks, I declare the attainment of perception to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and that attainment of perception is distinct from each other.’ Thus, that which was said by the Blessed One was said in reference to this.”

၁၁၆. ‘‘‘ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ – ဧဝရူပေါ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘော သေဝိတဗ္ဗော.

116. “‘Monks, I declare the attainment of a view to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and that attainment of a view is distinct from each other.’ Thus, indeed, was this said by the Blessed One. In reference to what was this said? Venerable sir, whatever kind of attainment of a view, when cultivated, causes unwholesome states to increase and wholesome states to decline—such an attainment of a view should not be cultivated. And indeed, venerable sir, whatever kind of attainment of a view, when cultivated, causes unwholesome states to decline and wholesome states to increase—such an attainment of a view should be cultivated.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော ဧဝံဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

“Venerable sir, for one who cultivates what kind of attainment of a view do unwholesome states increase and wholesome states decline? Here, venerable sir, someone holds such a view: ‘There is nothing given, nothing sacrificed, nothing offered; there is no fruit or result of good and bad actions; there is no this world, no other world; there is no mother, no father; there are no spontaneously arisen beings; there are in the world no ascetics or brahmins who are well-gone and well-practiced, who, having realized this world and the other world for themselves by direct knowledge, make it known.’ Venerable sir, for one who cultivates such an attainment of a view, unwholesome states increase and wholesome states decline.”

‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော ဧဝံဒိဋ္ဌိကော ဟောတိ – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, အတ္ထိ ဟုတံ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အတ္ထိ အယံ လောကော, အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ မာတာ, အတ္ထိ ပိတာ, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ – ဧဝရူပံ, ဘန္တေ, ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“Venerable sir, for one who cultivates what kind of attainment of a view do unwholesome states decline and wholesome states increase? Here, venerable sir, someone holds such a view: ‘There is what is given, what is sacrificed, what is offered; there is fruit and result of good and bad actions; there is this world, there is the other world; there is mother, there is father; there are spontaneously arisen beings; there are in the world ascetics and brahmins who are well-gone and well-practiced, who, having realized this world and the other world for themselves by direct knowledge, make it known.’ Venerable sir, for one who cultivates such an attainment of a view, unwholesome states decline and wholesome states increase. ‘Monks, I declare the attainment of a view to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated; and that attainment of a view is distinct from each other.’ Thus, that which was said by the Blessed One was said in reference to this.”

၁၁၇. ‘‘‘အတ္တဘာဝပဋိလာဘံပါဟံ[Pg.100], ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ – ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ – ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော သေဝိတဗ္ဗော.

117. ‘Monks, I declare the acquisition of an individual existence to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated. And these acquisitions of an individual existence are distinct from each other.’ This, indeed, was spoken by the Blessed One. And in reference to what was this spoken? Venerable sir, that kind of acquisition of an individual existence for one who cultivates which unwholesome qualities increase and wholesome qualities decline—such an acquisition of an individual existence should not be cultivated. And indeed, venerable sir, that kind of acquisition of an individual existence for one who cultivates which unwholesome qualities decline and wholesome qualities increase—such an acquisition of an individual existence should be cultivated.

‘‘ကထံရူပံ, ဘန္တေ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? သဗျာဗဇ္ဈံ, ဘန္တေ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အဘိနိဗ္ဗတ္တယတော အပရိနိဋ္ဌိတဘာဝါယ အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ; အဗျာဗဇ္ဈံ, ဘန္တေ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အဘိနိဗ္ဗတ္တယတော ပရိနိဋ္ဌိတဘာဝါယ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘အတ္တဘာဝပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

Venerable sir, for one who cultivates what kind of acquisition of an individual existence do unwholesome qualities increase and wholesome qualities decline? Venerable sir, for one who brings about an afflictive acquisition of an individual existence for the sake of an unperfected state, unwholesome qualities increase and wholesome qualities decline. Venerable sir, for one who brings about a non-afflictive acquisition of an individual existence for the sake of a perfected state, unwholesome qualities decline and wholesome qualities increase. ‘Monks, I declare the acquisition of an individual existence to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated. And these acquisitions of an individual existence are distinct from each other.’ Thus, what was spoken by the Blessed One was spoken in reference to this.

‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ, ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.

Venerable sir, this is how I understand in detail the meaning of this statement spoken in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail.

၁၁၈. ‘‘သာဓု သာဓု, သာရိပုတ္တ! သာဓု ခေါ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ, ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ.

118. Good, good, Sāriputta! It is good, Sāriputta, that you understand in detail the meaning of this which I have spoken in brief, the meaning of which was not analyzed in detail.

‘‘‘ကာယသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ကာယသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ မယာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, သာရိပုတ္တ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, သာရိပုတ္တ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ – ဧဝရူပေါ ကာယသမာစာရော သေဝိတဗ္ဗော.

‘Monks, I declare bodily conduct to be of two kinds: that which should be cultivated and that which should not be cultivated. And these instances of bodily conduct are distinct from each other.’ This, indeed, was spoken by me. And in reference to what was this spoken? Sāriputta, that kind of bodily conduct for one who cultivates which unwholesome qualities increase and wholesome qualities decline—such bodily conduct should not be cultivated. And indeed, Sāriputta, that kind of bodily conduct for one who cultivates which unwholesome qualities decline and wholesome qualities increase—such bodily conduct should be cultivated.

‘‘ကထံရူပံ, သာရိပုတ္တ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? ဣဓ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ [Pg.101] လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပ္ပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု; အဒိန္နာဒါယီ ခေါ ပန ဟောတိ, ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ ဂါမဂတံ ဝါ အရညဂတံ ဝါ တံ အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတာ ဟောတိ; ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ခေါ ပန ဟောတိ, ယာ တာ မာတုရက္ခိတာ ပိတုရက္ခိတာ မာတာပိတုရက္ခိတာ ဘာတုရက္ခိတာ ဘဂိနိရက္ခိတာ ဉာတိရက္ခိတာ ဂေါတ္တရက္ခိတာ ဓမ္မရက္ခိတာ သဿာမိကာ သပရိဒဏ္ဍာ အန္တမသော မာလာဂုဠပရိက္ခိတ္တာပိ တထာရူပါသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတာ ဟောတိ – ဧဝရူပံ, သာရိပုတ္တ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ.

Sāriputta, for one who cultivates what kind of bodily conduct do unwholesome qualities increase and wholesome qualities decline? Here, Sāriputta, someone is a killer of living beings—cruel, bloody-handed, devoted to striking and killing, without mercy for living beings. Moreover, he is a taker of what is not given: he takes by way of theft the wealth and property of others in a village or in the wilderness that has not been given. Furthermore, he engages in sexual misconduct: he transgresses with women who are protected by their mother, protected by their father, protected by both mother and father, protected by their brother, protected by their sister, protected by their relatives, protected by their clan, protected by the Dhamma, who have a husband, who are protected by law, and even with those who are garlanded in betrothal. Sāriputta, for one who cultivates such bodily conduct, unwholesome qualities increase and wholesome qualities decline.

‘‘ကထံရူပံ, သာရိပုတ္တ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ? ဣဓ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော, လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ; အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ယံ တံ ပရဿ ပရဝိတ္တူပကရဏံ ဂါမဂတံ ဝါ အရညဂတံ ဝါ တံ နာဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတာ ဟောတိ; ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ယာ တာ မာတုရက္ခိတာ ပိတုရက္ခိတာ မာတာပိတုရက္ခိတာ ဘာတုရက္ခိတာ ဘဂိနိရက္ခိတာ ဉာတိရက္ခိတာ ဂေါတ္တရက္ခိတာ ဓမ္မရက္ခိတာ သဿာမိကာ သပရိဒဏ္ဍာ အန္တမသော မာလာဂုဠပရိက္ခိတ္တာပိ တထာရူပါသု န စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတာ ဟောတိ – ဧဝရူပံ, သာရိပုတ္တ, ကာယသမာစာရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘ကာယသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ ကာယသမာစာရ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

Sāriputta, for one who cultivates what kind of bodily conduct do unwholesome qualities decline and wholesome qualities increase? Herein, Sāriputta, a certain person, having abandoned the destruction of life, abstains from the destruction of life. Having laid down the rod and laid down the weapon, he is conscientious, compassionate, and dwells wishing for the welfare of all living beings. Having abandoned taking what is not given, he abstains from taking what is not given; he is not one who takes what belongs to another with thievish intent, whether it is in a village or in a forest. Having abandoned sexual misconduct, he abstains from sexual misconduct; he does not engage in transgression with such women as are protected by their mother, protected by their father, protected by both mother and father, protected by their brother, protected by their sister, protected by their relatives, protected by their clan, protected by the Dhamma, who have a husband, who are subject to punishment, and even those who are garlanded as a token of engagement. Sāriputta, for one who cultivates such bodily conduct, unwholesome qualities decline and wholesome qualities increase. 'Monks, I declare bodily conduct to be of two kinds: to be cultivated and not to be cultivated; and these instances of bodily conduct are distinct from each other.' What was spoken by me was spoken in reference to this.

‘‘ဝစီသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ …ပေ… မနောသမာစာရံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ…ပေ… စိတ္တုပ္ပာဒံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ…ပေ… သညာပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ…ပေ… ဒိဋ္ဌိပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ…ပေ….

Monks, I declare verbal conduct to be of two kinds... Monks, I declare mental conduct to be of two kinds... Monks, I declare the arising of thought to be of two kinds... Monks, I declare the acquisition of perception to be of two kinds... Monks, I declare the acquisition of view to be of two kinds...

‘‘‘အတ္တဘာဝပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ မယာ. ကိဉ္စေတံ [Pg.102] ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, သာရိပုတ္တ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, သာရိပုတ္တ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ – ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝပဋိလာဘော သေဝိတဗ္ဗော.

“Monks, I declare the acquisition of an individual existence to be of two kinds: to be cultivated and not to be cultivated; and these are distinct from each other.’ This, indeed, was spoken by me. In reference to what was this said? Sāriputta, whatever kind of acquisition of an individual existence, when cultivated, causes unwholesome qualities to increase and wholesome qualities to decline, such an acquisition of an individual existence is not to be cultivated. And whatever kind of acquisition of an individual existence, Sāriputta, when cultivated, causes unwholesome qualities to decline and wholesome qualities to increase—such an acquisition of an individual existence is to be cultivated.

‘‘ကထံရူပံ, သာရိပုတ္တ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ? သဗျာဗဇ္ဈံ, သာရိပုတ္တ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အဘိနိဗ္ဗတ္တယတော အပရိနိဋ္ဌိတဘာဝါယ အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ; အဗျာဗဇ္ဈံ, သာရိပုတ္တ, အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အဘိနိဗ္ဗတ္တယတော ပရိနိဋ္ဌိတဘာဝါယ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ‘အတ္တဘာဝပဋိလာဘံပါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; တဉ္စ အညမညံ အတ္တဘာဝပဋိလာဘ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမဿ ခေါ, သာရိပုတ္တ, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

“Sāriputta, for one who cultivates what kind of acquisition of an individual existence do unwholesome qualities increase and wholesome qualities decline? Sāriputta, for one who generates an acquisition of an individual existence that is afflicted, for the sake of an uncompleted state of being, unwholesome qualities increase and wholesome qualities decline. For one who generates an acquisition of an individual existence that is unafflicted, for the sake of a completed state of being, unwholesome qualities decline and wholesome qualities increase. ‘Monks, I declare the acquisition of an individual existence to be of two kinds: to be cultivated and not to be cultivated; and these are distinct from each other.’ That which was spoken by me was spoken in reference to this. Sāriputta, the meaning of this which was spoken by me in brief should be understood in detail in this way.

၁၁၉. ‘‘စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; သောတဝိညေယျံ သဒ္ဒံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; ဃာနဝိညေယျံ ဂန္ဓံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; ဇိဝှာဝိညေယျံ ရသံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; ကာယဝိညေယျံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ; မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ.

119. “Sāriputta, I declare forms cognizable by eye-consciousness to be of two kinds—to be cultivated and not to be cultivated. Sāriputta, I declare sounds cognizable by ear-consciousness to be of two kinds—to be cultivated and not to be cultivated. Sāriputta, I declare odors cognizable by nose-consciousness to be of two kinds—to be cultivated and not to be cultivated. Sāriputta, I declare flavors cognizable by tongue-consciousness to be of two kinds—to be cultivated and not to be cultivated. Sāriputta, I declare tangibles cognizable by body-consciousness to be of two kinds—to be cultivated and not to be cultivated. Sāriputta, I declare mental phenomena cognizable by mind-consciousness to be of two kinds—to be cultivated and not to be cultivated.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ, ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. ‘စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ န သေဝိတဗ္ဗံ; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝိတဗ္ဗံ. ‘စက္ခုဝိညေယျံ [Pg.103] ရူပံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

When this was said, the Venerable Sāriputta said this to the Blessed One: “Venerable sir, of this which was spoken in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail, I understand the meaning in detail in this way: ‘Sāriputta, I declare forms cognizable by eye-consciousness to be of two kinds—to be cultivated and not to be cultivated.’ This, indeed, was spoken by the Blessed One. In reference to what was this said? Venerable sir, whatever kind of form cognizable by eye-consciousness, when cultivated, causes unwholesome qualities to increase and wholesome qualities to decline, such a form cognizable by eye-consciousness is not to be cultivated. And whatever kind of form cognizable by eye-consciousness, Venerable sir, when cultivated, causes unwholesome qualities to decline and wholesome qualities to increase, such a form cognizable by eye-consciousness is to be cultivated. ‘Sāriputta, I declare forms cognizable by eye-consciousness to be of two kinds—to be cultivated and not to be cultivated.’ That which was spoken by the Blessed One was spoken in reference to this.

‘‘သောတဝိညေယျံ သဒ္ဒံပါဟံ, သာရိပုတ္တ…ပေ… ဧဝရူပေါ သောတဝိညေယျော သဒ္ဒေါ န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ သောတဝိညေယျော သဒ္ဒေါ သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ဃာနဝိညေယျော ဂန္ဓော န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ဃာနဝိညေယျော ဂန္ဓော သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ဇိဝှာဝိညေယျော ရသော န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ဇိဝှာဝိညေယျော ရသော သေဝိတဗ္ဗော… ကာယဝိညေယျံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံပါဟံ, သာရိပုတ္တ … ဧဝရူပေါ ကာယဝိညေယျော ဖောဋ္ဌဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ကာယဝိညေယျော ဖောဋ္ဌဗ္ဗော သေဝိတဗ္ဗော.

“Sāriputta, I… a sound cognizable by ear-consciousness… and so on… Such a sound cognizable by ear-consciousness is not to be cultivated… Such a sound cognizable by ear-consciousness is to be cultivated… Such an odor cognizable by nose-consciousness is not to be cultivated… Such an odor cognizable by nose-consciousness is to be cultivated… Such a flavor cognizable by tongue-consciousness is not to be cultivated… Such a flavor cognizable by tongue-consciousness is to be cultivated… Sāriputta, I… a tangible object cognizable by body-consciousness… Such a tangible object cognizable by body-consciousness is not to be cultivated… Such a tangible object cognizable by body-consciousness is to be cultivated.

‘‘‘မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ မနောဝိညေယျော ဓမ္မော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ မနောဝိညေယျော ဓမ္မော သေဝိတဗ္ဗော. ‘မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ, ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.

“‘Sāriputta, I declare mental phenomena cognizable by mind-consciousness to be of two kinds—to be cultivated and not to be cultivated.’ This, indeed, was spoken by the Blessed One. In reference to what was this said? Venerable sir, whatever kind of mental phenomenon cognizable by mind-consciousness, when cultivated, causes unwholesome qualities to increase and wholesome qualities to decline, such a mental phenomenon cognizable by mind-consciousness is not to be cultivated. And whatever kind of mental phenomenon cognizable by mind-consciousness, Venerable sir, when cultivated, causes unwholesome qualities to decline and wholesome qualities to increase, such a mental phenomenon cognizable by mind-consciousness is to be cultivated. ‘Sāriputta, I declare mental phenomena cognizable by mind-consciousness to be of two kinds—to be cultivated and not to be cultivated.’ That which was spoken by the Blessed One was spoken in reference to this. Venerable sir, of this discourse on the Dhamma spoken in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail, I understand the meaning in detail in this way.”

၁၂၀. ‘‘သာဓု သာဓု, သာရိပုတ္တ! သာဓု ခေါ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ, ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ‘စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ မယာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, သာရိပုတ္တ, စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ န သေဝိတဗ္ဗံ; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, သာရိပုတ္တ, စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပံ စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံ သေဝိတဗ္ဗံ. ‘စက္ခုဝိညေယျံ ရူပံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

120. “Excellent, excellent, Sāriputta! It is good, Sāriputta, that you understand in detail in this way the meaning of this teaching spoken in brief by me, the meaning of which was not analyzed in detail. ‘Sāriputta, I declare a form cognizable by eye-consciousness also in two ways: as that which should be resorted to and that which should not be resorted to.’ This, indeed, was said by me. In reference to what was this said? Sāriputta, when, by resorting to a certain kind of form cognizable by eye-consciousness, unwholesome states increase and wholesome states decline, such a form cognizable by eye-consciousness should not be resorted to. And when, Sāriputta, by resorting to a certain kind of form cognizable by eye-consciousness, unwholesome states decline and wholesome states increase, such a form cognizable by eye-consciousness should be resorted to. ‘Sāriputta, I declare a form cognizable by eye-consciousness also in two ways: as that which should be resorted to and that which should not be resorted to.’ That which was said by me was said in reference to this.”

‘‘သောတဝိညေယျံ [Pg.104] သဒ္ဒံပါဟံ, သာရိပုတ္တ…ပေ… ဧဝရူပေါ သောတဝိညေယျော သဒ္ဒေါ န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ သောတဝိညေယျော သဒ္ဒေါ သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ဃာနဝိညေယျော ဂန္ဓော န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ဃာနဝိညေယျော ဂန္ဓော သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ဇိဝှာဝိညေယျော ရသော န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ဇိဝှာဝိညေယျော ရသော သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ကာယဝိညေယျော ဖောဋ္ဌဗ္ဗော န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ကာယဝိညေယျော ဖောဋ္ဌဗ္ဗော သေဝိတဗ္ဗော.

“Sāriputta, I… a sound cognizable by ear-consciousness also… and so on… Such a sound cognizable by ear-consciousness should not be resorted to… Such a sound cognizable by ear-consciousness should be resorted to… Such an odor cognizable by nose-consciousness should not be resorted to… Such an odor cognizable by nose-consciousness should be resorted to… Such a flavor cognizable by tongue-consciousness should not be resorted to… Such a flavor cognizable by tongue-consciousness should be resorted to… Such a tangible object cognizable by body-consciousness should not be resorted to… Such a tangible object cognizable by body-consciousness should be resorted to.”

‘‘မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ, သာရိပုတ္တ…ပေ… ဧဝရူပေါ မနောဝိညေယျော ဓမ္မော န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ မနောဝိညေယျော ဓမ္မော သေဝိတဗ္ဗော. ‘မနောဝိညေယျံ ဓမ္မံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမဿ ခေါ, သာရိပုတ္တ, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

“Sāriputta, I… a mental object cognizable by mind-consciousness also… and so on… Such a mental object cognizable by mind-consciousness should not be resorted to… Such a mental object cognizable by mind-consciousness should be resorted to. ‘Sāriputta, I declare a mental object cognizable by mind-consciousness also in two ways: as that which should be resorted to and that which should not be resorted to.’ That which was said by me was said in reference to this. Sāriputta, the meaning of this which was spoken in brief by me should be understood in detail in this way.”

၁၂၁. ‘‘စီဝရံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ…ပေ… ပိဏ္ဍပါတံပါဟံ, သာရိပုတ္တ… သေနာသနံပါဟံ, သာရိပုတ္တ… ဂါမံပါဟံ, သာရိပုတ္တ… နိဂမံပါဟံ, သာရိပုတ္တ… နဂရံပါဟံ, သာရိပုတ္တ… ဇနပဒံပါဟံ, သာရိပုတ္တ… ပုဂ္ဂလံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’’တိ.

121. “Sāriputta, I declare a robe also in two ways: as that which should be resorted to and that which should not be resorted to… and so on… Sāriputta, I… almsfood also… Sāriputta, I… a lodging also… Sāriputta, I… a village also… Sāriputta, I… a market town also… Sāriputta, I… a city also… Sāriputta, I… a district also… Sāriputta, I declare a person also in two ways: as one who should be associated with and one who should not be associated with.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ, ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. ‘စီဝရံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပံ စီဝရံ န သေဝိတဗ္ဗံ; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပံ စီဝရံ သေဝိတဗ္ဗံ. ‘စီဝရံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

When this was said, the Venerable Sāriputta said this to the Blessed One: “Venerable Sir, of this teaching spoken in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail, I understand the meaning in detail in this way. ‘Sāriputta, I declare a robe also in two ways: as that which should be resorted to and that which should not be resorted to.’ This, indeed, was said by the Blessed One. In reference to what was this said? Venerable Sir, when, by resorting to a certain kind of robe, unwholesome states increase and wholesome states decline, such a robe should not be resorted to. And when, Venerable Sir, by resorting to a certain kind of robe, unwholesome states decline and wholesome states increase, such a robe should be resorted to. ‘Sāriputta, I declare a robe also in two ways: as that which should be resorted to and that which should not be resorted to.’ That which was said by the Blessed One was said in reference to this.”

‘‘ပိဏ္ဍပါတံပါဟံ, သာရိပုတ္တ…ပေ… ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော သေဝိတဗ္ဗော… သေနာသနံပါဟံ, သာရိပုတ္တ…ပေ… ဧဝရူပံ သေနာသနံ န သေဝိတဗ္ဗံ… ဧဝရူပံ သေနာသနံ သေဝိတဗ္ဗံ… ဂါမံပါဟံ, သာရိပုတ္တ [Pg.105] …ပေ… ဧဝရူပေါ ဂါမော န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ဂါမော သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ နိဂမော န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ နိဂမော သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပံ နဂရံ န သေဝိတဗ္ဗံ… ဧဝရူပံ နဂရံ သေဝိတဗ္ဗံ… ဧဝရူပေါ ဇနပဒေါ န သေဝိတဗ္ဗော… ဧဝရူပေါ ဇနပဒေါ သေဝိတဗ္ဗော.

“Sāriputta, I… almsfood also… and so on… Such almsfood should not be resorted to… Such almsfood should be resorted to. Sāriputta, I… a lodging also… and so on… Such a lodging should not be resorted to… Such a lodging should be resorted to. Sāriputta, I… a village also… and so on… Such a village should not be resorted to… Such a village should be resorted to. Such a market town should not be resorted to… Such a market town should be resorted to. Such a city should not be resorted to… Such a city should be resorted to. Such a district should not be resorted to… Such a district should be resorted to.”

‘‘‘ပုဂ္ဂလံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော. ‘ပုဂ္ဂလံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တန္တိ. ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ, ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမီ’’တိ.

“‘Sāriputta, I declare a person also in two ways: as one who should be associated with and one who should not be associated with.’ This, indeed, was said by the Blessed One. In reference to what was this said? Venerable Sir, when associating with a certain kind of person, unwholesome states increase and wholesome states decline—such a person should not be associated with. And when, Venerable Sir, by associating with a certain kind of person, unwholesome states decline and wholesome states increase—such a person should be associated with. ‘Sāriputta, I declare a person also in two ways: as one who should be associated with and one who should not be associated with.’ That which was said by the Blessed One was said in reference to this. Venerable Sir, of this teaching spoken in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail, I understand the meaning in detail thus.”

၁၂၂. ‘‘သာဓု သာဓု, သာရိပုတ္တ! သာဓု ခေါ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ, ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာသိ. ‘စီဝရံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ မယာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, သာရိပုတ္တ, စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပံ စီဝရံ န သေဝိတဗ္ဗံ; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, သာရိပုတ္တ, စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပံ စီဝရံ သေဝိတဗ္ဗံ. ‘စီဝရံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. (ယထာ ပဌမံ တထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ) ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော… ဧဝရူပံ သေနာသနံ… ဧဝရူပေါ ဂါမော… ဧဝရူပေါ နိဂမော… ဧဝရူပံ နဂရံ… ဧဝရူပေါ ဇနပဒေါ.

122. “Good, good, Sāriputta! It is good indeed, Sāriputta, that you understand in detail thus the meaning of this teaching spoken in brief by me, the meaning of which was not analyzed in detail. ‘Sāriputta, I declare a robe also in two ways: to be resorted to and not to be resorted to.’ This, indeed, was said by me. In reference to what was this said? Sāriputta, when resorting to a certain kind of robe, unwholesome states increase and wholesome states decline—such a robe should not be resorted to. And Sāriputta, when resorting to a certain kind of robe, unwholesome states decline and wholesome states increase—such a robe should be resorted to. ‘Sāriputta, I declare a robe also in two ways: to be resorted to and not to be resorted to’—that which was said by me was said in reference to this. (As in the first case, so it should be elaborated.) Such almsfood… such a lodging… such a village… such a market town… such a city… such a district.”

‘‘‘ပုဂ္ဂလံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ မယာ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယထာရူပံ, သာရိပုတ္တ, ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော န သေဝိတဗ္ဗော; ယထာရူပဉ္စ ခေါ, သာရိပုတ္တ, ပုဂ္ဂလံ သေဝတော [Pg.106] အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော သေဝိတဗ္ဗော. ‘ပုဂ္ဂလံပါဟံ, သာရိပုတ္တ, ဒုဝိဓေန ဝဒါမိ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ, အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ မယာ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမဿ ခေါ, သာရိပုတ္တ, မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

“‘Sāriputta, I declare a person also in two ways: to be associated with and not to be associated with.’ This, indeed, was said by me. In reference to what was this said? Sāriputta, when associating with a certain kind of person, unwholesome states increase and wholesome states decline—such a person should not be associated with. And Sāriputta, when associating with a certain kind of person, unwholesome states decline and wholesome states increase—such a person should be associated with. ‘Sāriputta, I declare a person also in two ways: to be associated with and not to be associated with’—that which was said by me was said in reference to this. Sāriputta, the meaning of this teaching spoken in brief by me should be seen in detail thus.”

၁၂၃. ‘‘သဗ္ဗေပိ စေ, သာရိပုတ္တ, ခတ္တိယာ ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနေယျုံ, သဗ္ဗေသာနမ္ပိဿ ခတ္တိယာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဗ္ဗေပိ စေ, သာရိပုတ္တ, ဗြာဟ္မဏာ…ပေ… သဗ္ဗေပိ စေ, သာရိပုတ္တ, ဝေဿာ… သဗ္ဗေပိ စေ, သာရိပုတ္တ, သုဒ္ဒါ ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနေယျုံ, သဗ္ဗေသာနမ္ပိဿ သုဒ္ဒါနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. သဒေဝကောပိ စေ, သာရိပုတ္တ, လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ ဣမဿ မယာ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနေယျ, သဒေဝကဿပိဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

123. “If, Sāriputta, all the nobles were to understand in detail thus the meaning of this teaching spoken in brief by me, it would be for the long-term welfare and happiness of all those nobles. If, Sāriputta, all the brahmins… if, Sāriputta, all the merchants… if, Sāriputta, all the commoners were to understand in detail thus the meaning of this teaching spoken in brief by me, it would be for the long-term welfare and happiness of all those commoners. If, Sāriputta, the world with its devas, Māra, and Brahmā, the populace with its ascetics and brahmins, with its devas and humans, were to understand in detail thus the meaning of this teaching spoken in brief by me, it would be for the long-term welfare and happiness of the world with its devas, Māra, and Brahmā, and of the populace with its ascetics and brahmins, with its devas and humans.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. Pleased, the Venerable Sāriputta rejoiced in the Blessed One’s words.

သေဝိတဗ္ဗာသေဝိတဗ္ဗသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

The Discourse on What Should and Should Not Be Resorted To, the fourth, is concluded.

၅. ဗဟုဓာတုကသုတ္တံ

5. The Discourse on the Many Elements

၁၂၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

124. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ယာနိ ကာနိစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော; ယေ ကေစိ ဥပဒ္ဒဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော; ယေ ကေစိ ဥပသဂ္ဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ[Pg.107], နဠာဂါရာ ဝါ တိဏာဂါရာ ဝါ အဂ္ဂိ မုတ္တော ကူဋာဂါရာနိပိ ဒဟတိ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တာနိ နိဝါတာနိ ဖုသိတဂ္ဂဠာနိ ပိဟိတဝါတပါနာနိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယာနိ ကာနိစိ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော; ယေ ကေစိ ဥပဒ္ဒဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော; ယေ ကေစိ ဥပသဂ္ဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သဗ္ဗေ တေ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, နော ပဏ္ဍိတတော. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သပ္ပဋိဘယော ဗာလော, အပ္ပဋိဘယော ပဏ္ဍိတော; သဥပဒ္ဒဝေါ ဗာလော, အနုပဒ္ဒဝေါ ပဏ္ဍိတော; သဥပသဂ္ဂေါ ဗာလော, အနုပသဂ္ဂေါ ပဏ္ဍိတော. နတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတတော ဘယံ, နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပဒ္ဒဝေါ, နတ္ထိ ပဏ္ဍိတတော ဥပသဂ္ဂေါ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ‘ပဏ္ဍိတာ ဘဝိဿာမ ဝီမံသကာ’တိ – ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ.

“Whatever fears arise, bhikkhus, all arise from the fool, not from the wise one; whatever calamities arise, all arise from the fool, not from the wise one; whatever afflictions arise, all arise from the fool, not from the wise one. Just as, bhikkhus, a fire that starts in a hut of reeds or grass can burn down even a gabled house, plastered inside and out, draft-free, with bolted doors and shuttered windows—in the same way, bhikkhus, whatever fears arise, all arise from the fool, not from the wise one; whatever calamities arise, all arise from the fool, not from the wise one; whatever afflictions arise, all arise from the fool, not from the wise one. Thus, bhikkhus, the fool is accompanied by fear, the wise one is without fear; the fool is accompanied by calamity, the wise one is without calamity; the fool is accompanied by affliction, the wise one is without affliction. There is no fear from the wise one, bhikkhus, no calamity from the wise one, no affliction from the wise one. Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘We will be wise and discerning.’”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ပဏ္ဍိတော ဘိက္ခု ‘ဝီမံသကော’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘ယတော ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဓာတုကုသလော စ ဟောတိ, အာယတနကုသလော စ ဟောတိ, ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒကုသလော စ ဟောတိ, ဌာနာဌာနကုသလော စ ဟောတိ – ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာနန္ဒ, ပဏ္ဍိတော ဘိက္ခု ‘ဝီမံသကော’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

When this was said, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “To what extent, venerable sir, is it fit to call a bhikkhu ‘wise and discerning’?” “Ānanda, when a bhikkhu is skilled in the elements, skilled in the sense bases, skilled in dependent origination, and skilled in what is possible and impossible—to that extent, Ānanda, it is fit to call a bhikkhu ‘wise and discerning’.”

၁၂၅. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘန္တေ, ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘အဋ္ဌာရသ ခေါ ဣမာ, အာနန္ဒ, ဓာတုယော – စက္ခုဓာတု, ရူပဓာတု, စက္ခုဝိညာဏဓာတု; သောတဓာတု, သဒ္ဒဓာတု, သောတဝိညာဏဓာတု; ဃာနဓာတု, ဂန္ဓဓာတု, ဃာနဝိညာဏဓာတု; ဇိဝှာဓာတု, ရသဓာတု, ဇိဝှာဝိညာဏဓာတု; ကာယဓာတု, ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု, ကာယဝိညာဏဓာတု; မနောဓာတု, ဓမ္မဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု. ဣမာ ခေါ, အာနန္ဒ, အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

125. “But to what extent, venerable sir, is it fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’?” “There are these eighteen elements, Ānanda: the eye element, the form element, the eye-consciousness element; the ear element, the sound element, the ear-consciousness element; the nose element, the odor element, the nose-consciousness element; the tongue element, the taste element, the tongue-consciousness element; the body element, the tangible element, the body-consciousness element; the mind element, the mental-object element, the mind-consciousness element. When, Ānanda, one knows and sees these eighteen elements, to that extent also, Ānanda, it is fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’.”

‘‘သိယာ ပန, ဘန္တေ, အညောပိ ပရိယာယော, ယထာ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘သိယာ, အာနန္ဒ. ဆယိမာ, အာနန္ဒ, ဓာတုယော – ပထဝီဓာတု, အာပေါဓာတု, တေဇောဓာတု, ဝါယောဓာတု, အာကာသဓာတု, ဝိညာဏဓာတု. ဣမာ ခေါ, အာနန္ဒ, ဆ ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ [Pg.108] ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

“But, venerable sir, might there be another way by which it would be fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’?” “There might be, Ānanda. There are these six elements, Ānanda: the earth element, the water element, the fire element, the air element, the space element, and the consciousness element. When, Ānanda, one knows and sees these six elements, to that extent also, Ānanda, it is fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’.”

‘‘သိယာ ပန, ဘန္တေ, အညောပိ ပရိယာယော, ယထာ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘သိယာ, အာနန္ဒ. ဆယိမာ, အာနန္ဒ, ဓာတုယော – သုခဓာတု, ဒုက္ခဓာတု, သောမနဿဓာတု, ဒေါမနဿဓာတု, ဥပေက္ခာဓာတု, အဝိဇ္ဇာဓာတု. ဣမာ ခေါ, အာနန္ဒ, ဆ ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

“But, venerable sir, might there be another way by which it would be fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’?” “There might be, Ānanda. There are these six elements, Ānanda: the pleasure element, the pain element, the joy element, the grief element, the equanimity element, and the ignorance element. When, Ānanda, one knows and sees these six elements, to that extent also, Ānanda, it is fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’.”

‘‘သိယာ ပန, ဘန္တေ, အညောပိ ပရိယာယော, ယထာ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘သိယာ, အာနန္ဒ. ဆယိမာ, အာနန္ဒ, ဓာတုယော – ကာမဓာတု, နေက္ခမ္မဓာတု, ဗျာပါဒဓာတု, အဗျာပါဒဓာတု, ဝိဟိံသာဓာတု, အဝိဟိံသာဓာတု. ဣမာ ခေါ, အာနန္ဒ, ဆ ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

“But, venerable sir, might there be another way by which it would be fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’?” “There might be, Ānanda. There are these six elements, Ānanda: the sensual-desire element, the renunciation element, the ill-will element, the non-ill-will element, the cruelty element, and the non-cruelty element. When, Ānanda, one knows and sees these six elements, to that extent also, Ānanda, it is fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’.”

‘‘သိယာ ပန, ဘန္တေ, အညောပိ ပရိယာယော, ယထာ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘သိယာ, အာနန္ဒ. တိဿော ဣမာ, အာနန္ဒ, ဓာတုယော – ကာမဓာတု, ရူပဓာတု, အရူပဓာတု. ဣမာ ခေါ, အာနန္ဒ, တိဿော ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

“But, venerable sir, might there be another way by which it would be fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’?” “There might be, Ānanda. There are these three elements, Ānanda: the sensual-sphere element, the form-sphere element, and the formless-sphere element. When, Ānanda, one knows and sees these three elements, to that extent also, Ānanda, it is fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’.”

‘‘သိယာ ပန, ဘန္တေ, အညောပိ ပရိယာယော, ယထာ ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘သိယာ, အာနန္ဒ. ဒွေ ဣမာ, အာနန္ဒ, ဓာတုယော – သင်္ခတာဓာတု, အသင်္ခတာဓာတု. ဣမာ ခေါ, အာနန္ဒ, ဒွေ ဓာတုယော ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ‘ဓာတုကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

“But, venerable sir, might there be another way by which it would be fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’?” “There might be, Ānanda. There are these two elements, Ānanda: the conditioned element and the unconditioned element. When, Ānanda, one knows and sees these two elements, to that extent also, Ānanda, it is fit to call a bhikkhu ‘skilled in the elements’.”

၁၂၆. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘန္တေ, ‘အာယတနကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘ဆ ခေါ ပနိမာနိ, အာနန္ဒ, အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ – စက္ခုစေဝ ရူပါ စ သောတဉ္စ သဒ္ဒါ စ ဃာနဉ္စ ဂန္ဓာ စ ဇိဝှာ စ ရသာ စ ကာယော စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ မနော စ ဓမ္မာ စ. ဣမာနိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဆ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ယတော ဇာနာတိ ပဿတိ – ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာနန္ဒ, ‘အာယတနကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

126. “But to what extent, venerable sir, is it fit to call a bhikkhu ‘skilled in the sense bases’?” “There are these six internal and external sense bases, Ānanda: the eye and forms, the ear and sounds, the nose and odors, the tongue and tastes, the body and tangibles, the mind and mental objects. When, Ānanda, one knows and sees these six internal and external sense bases, to that extent, Ānanda, it is fit to call a bhikkhu ‘skilled in the sense bases’.”

‘‘ကိတ္တာဝတာ [Pg.109] ပန, ဘန္တေ, ‘ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ, ဣမဿုပ္ပာဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ, ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတိ, ယဒိဒံ – အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ, သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿူပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ. အဝိဇ္ဇာယတွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော, ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော, နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော, သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော, ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော, ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော, တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော, ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿူပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတိ’. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာနန္ဒ, ‘ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

“But to what extent, venerable sir, is it fit to call a bhikkhu ‘skilled in dependent origination’?” “Here, Ānanda, a bhikkhu understands thus: ‘When this exists, that comes to be; with the arising of this, that arises. When this does not exist, that does not come to be; with the cessation of this, that ceases. That is: With ignorance as condition, volitional formations come to be; with volitional formations as condition, consciousness comes to be; with consciousness as condition, name-and-form comes to be; with name-and-form as condition, the six sense bases come to be; with the six sense bases as condition, contact comes to be; with contact as condition, feeling comes to be; with feeling as condition, craving comes to be; with craving as condition, clinging comes to be; with clinging as condition, existence comes to be; with existence as condition, birth comes to be; with birth as condition, aging-and-death, sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair come to be. Thus is the origin of this entire mass of suffering. But with the remainderless fading away and cessation of that very ignorance, there is the cessation of volitional formations; with the cessation of volitional formations, the cessation of consciousness; with the cessation of consciousness, the cessation of name-and-form; with the cessation of name-and-form, the cessation of the six sense bases; with the cessation of the six sense bases, the cessation of contact; with the cessation of contact, the cessation of feeling; with the cessation of feeling, the cessation of craving; with the cessation of craving, the cessation of clinging; with the cessation of clinging, the cessation of existence; with the cessation of existence, the cessation of birth; with the cessation of birth, aging-and-death, sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair cease. Thus is the cessation of this entire mass of suffering.’ To this extent, Ānanda, it is fit to call a bhikkhu ‘skilled in dependent origination’.”

၁၂၇. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘန္တေ, ‘ဌာနာဌာနကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ? ‘‘ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ နိစ္စတော ဥပဂစ္ဆေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ နိစ္စတော ဥပဂစ္ဆေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ သုခတော ဥပဂစ္ဆေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ကဉ္စိ သင်္ခါရံ သုခတော ဥပဂစ္ဆေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ကဉ္စိ ဓမ္မံ အတ္တတော ဥပဂစ္ဆေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ, ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ကဉ္စိ ဓမ္မံ အတ္တတော ဥပဂစ္ဆေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ.

127. “Furthermore, Venerable Sir, to what extent is a bhikkhu worthy to be called ‘skilled in the possible and the impossible’?” “Here, Ānanda, a bhikkhu understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a person endowed with right view would regard any formation as permanent; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that an ordinary person would regard any formation as permanent; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a person endowed with right view would regard any formation as pleasant; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that an ordinary person would regard any formation as pleasant; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a person endowed with right view would regard any phenomenon as self; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that an ordinary person would regard any phenomenon as self; that possibility exists.’”

၁၂၈. ‘‘‘အဋ္ဌာနမေတံ [Pg.110] အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ပိတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ…ပေ… အရဟန္တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော ဒုဋ္ဌစိတ္တော တထာဂတဿ လောဟိတံ ဥပ္ပာဒေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော ဒုဋ္ဌစိတ္တော တထာဂတဿ လောဟိတံ ဥပ္ပာဒေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော သံဃံ ဘိန္ဒေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော သံဃံ ဘိန္ဒေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော ပုဂ္ဂလော အညံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိသေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုထုဇ္ဇနော အညံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိသေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ.

128. “He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a person endowed with right view would deprive his mother of life; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that an ordinary person would deprive his mother of life; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a person endowed with right view would deprive his father of life… or would deprive an Arahant of life; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that an ordinary person would deprive his father of life… or would deprive an Arahant of life; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a person endowed with right view would, with a malicious mind, draw the blood of a Tathāgata; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that an ordinary person would, with a malicious mind, draw the blood of a Tathāgata; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a person endowed with right view would cause a schism in the Saṅgha; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that an ordinary person would cause a schism in the Saṅgha; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a person endowed with right view would designate another as his teacher; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that an ordinary person would designate another as his teacher; that possibility exists.’”

၁၂၉. ‘‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဒွေ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဧကော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဒွေ ရာဇာနော စက္ကဝတ္တိနော အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ ဧကော ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ.

129. “He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that in one world-system two Arahants, Perfectly Enlightened Ones, would arise simultaneously; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that in one world-system one Arahant, a Perfectly Enlightened One, would arise; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that in one world-system two wheel-turning monarchs would arise simultaneously; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that in one world-system one wheel-turning monarch would arise; that possibility exists.’”

၁၃၀. ‘‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဣတ္ထီ အရဟံ အဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုရိသော အရဟံ အဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဣတ္ထီ ရာဇာ အဿ စက္ကဝတ္တီ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုရိသော ရာဇာ အဿ စက္ကဝတ္တီ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဣတ္ထီ သက္ကတ္တံ ကရေယျ … မာရတ္တံ ကရေယျ… ဗြဟ္မတ္တံ ကရေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ပုရိသော သက္ကတ္တံ [Pg.111] ကရေယျ… မာရတ္တံ ကရေယျ… ဗြဟ္မတ္တံ ကရေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ.

130. “He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a woman would be an Arahant, a Perfectly Enlightened One; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that a man would be an Arahant, a Perfectly Enlightened One; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a woman would be a wheel-turning monarch; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that a man would be a wheel-turning monarch; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that a woman would attain the state of Sakka… the state of Māra… or the state of Brahmā; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that a man would attain the state of Sakka… the state of Māra… or the state of Brahmā; that possibility exists.’”

၁၃၁. ‘‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယဒုစ္စရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယဒုစ္စရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီဒုစ္စရိတဿ…ပေ… ယံ မနောဒုစ္စရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီဒုစ္စရိတဿ…ပေ… ယံ မနောဒုစ္စရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီတိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယသုစရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယသုစရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီသုစရိတဿ…ပေ… ယံ မနောသုစရိတဿ အနိဋ္ဌော အကန္တော အမနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီသုစရိတဿ…ပေ… ယံ မနောသုစရိတဿ ဣဋ္ဌော ကန္တော မနာပေါ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ.

131. “He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that for bodily misconduct a desired, pleasing, and agreeable result would arise; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that for bodily misconduct an undesired, displeasing, and disagreeable result would arise; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that for verbal misconduct… or for mental misconduct a desired, pleasing, and agreeable result would arise; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that for verbal misconduct… or for mental misconduct an undesired, displeasing, and disagreeable result would arise; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that for bodily good conduct an undesired, displeasing, and disagreeable result would arise; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that for bodily good conduct a desired, pleasing, and agreeable result would arise; that possibility exists.’ He understands: ‘It is impossible, there is no occasion, that for verbal good conduct… or for mental good conduct an undesired, displeasing, and disagreeable result would arise; that possibility does not exist.’ He understands: ‘But it is possible that for verbal good conduct… or for mental good conduct a desired, pleasing, and agreeable result would arise; that possibility exists.’”

‘‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ…ပေ… ယံ မနောဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ…ပေ… ယံ မနောဒုစ္စရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ကာယသုစရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ [Pg.112] ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ကာယသုစရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော ယံ ဝစီသုစရိတသမင်္ဂီ…ပေ… ယံ မနောသုစရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဝစီသုစရိတသမင်္ဂီ…ပေ… ယံ မနောသုစရိတသမင်္ဂီ တံနိဒါနာ တပ္ပစ္စယာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ ပဇာနာတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာနန္ဒ, ‘ဌာနာဌာနကုသလော ဘိက္ခူ’တိ အလံ ဝစနာယာ’’တိ.

He understands: ‘It is impossible, it is no occasion, that one endowed with bodily misconduct, because of that cause and condition, with the breakup of the body, after death, should be reborn in a good destination, a heavenly world—this condition does not exist.’ He understands: ‘And indeed, it is a possible condition that one endowed with bodily misconduct, because of that cause and condition, with the breakup of the body, after death, should be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell—this condition exists.’ He understands: ‘It is impossible, it is no occasion, that one endowed with verbal misconduct… that one endowed with mental misconduct, because of that cause and condition, with the breakup of the body, after death, should be reborn in a good destination, a heavenly world—this condition does not exist.’ He understands: ‘And indeed, it is a possible condition that one endowed with verbal misconduct… that one endowed with mental misconduct, because of that cause and condition, with the breakup of the body, after death, should be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell—this condition exists.’ He understands: ‘It is impossible, it is no occasion, that one endowed with bodily good conduct, because of that cause and condition, with the breakup of the body, after death, should be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell—this condition does not exist.’ He understands: ‘And indeed, it is a possible condition that one endowed with bodily good conduct, because of that cause and condition, with the breakup of the body, after death, should be reborn in a good destination, a heavenly world—this condition exists.’ He understands: ‘It is impossible, it is no occasion, that one endowed with verbal good conduct… that one endowed with mental good conduct, because of that cause and condition, with the breakup of the body, after death, should be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell—this condition does not exist.’ He understands: ‘And indeed, it is a possible condition that one endowed with verbal good conduct… that one endowed with mental good conduct, because of that cause and condition, with the breakup of the body, after death, should be reborn in a good destination, a heavenly world—this condition exists.’ Indeed, Ānanda, to this extent, it is fitting to call a bhikkhu ‘skilled in the possible and the impossible.’”

၁၃၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ကောနာမော အယံ, ဘန္တေ, ဓမ္မပရိယာယော’’တိ? ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ, အာနန္ဒ, ဣမံ ဓမ္မပရိယာယံ ‘ဗဟုဓာတုကော’တိပိ နံ ဓာရေဟိ, ‘စတုပရိဝဋ္ဋော’တိပိ နံ ဓာရေဟိ, ‘ဓမ္မာဒါသော’တိပိ နံ ဓာရေဟိ, ‘အမတဒုန္ဒုဘီ’တိပိ နံ ဓာရေဟိ, ‘အနုတ္တရော သင်္ဂါမဝိဇယော’တိပိ နံ ဓာရေဟီ’’တိ.

132. When this was said, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “Wonderful, venerable sir! Amazing, venerable sir! What, venerable sir, is the name of this exposition of the Dhamma?” “Therefore, Ānanda, you should bear this exposition of the Dhamma in mind as ‘The Discourse of Many Elements,’ also as ‘The Fourfold Revolution,’ also as ‘The Mirror of the Dhamma,’ also as ‘The Drum of the Deathless,’ and also as ‘The Unsurpassed Victory in Battle.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. Delighted, the Venerable Ānanda rejoiced in the Blessed One’s utterance.

ဗဟုဓာတုကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

The Bahudhātuka Sutta, the fifth, is concluded.

၆. ဣသိဂိလိသုတ္တံ

6. The Discourse at Isigili

၁၃၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

133. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, on the mountain Isigili. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ပဿထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ဝေဘာရံ ပဗ္ဗတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧတဿပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဘာရဿ ပဗ္ဗတဿ အညာဝ သမညာ အဟောသိ အညာ ပညတ္တိ’’.

“Bhikkhus, do you see this Vebhāra mountain?” “Yes, venerable sir.” “Bhikkhus, this Vebhāra mountain also had a different designation, a different appellation.”

‘‘ပဿထ [Pg.113] နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ပဏ္ဍဝံ ပဗ္ဗတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧတဿပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍဝဿ ပဗ္ဗတဿ အညာဝ သမညာ အဟောသိ အညာ ပညတ္တိ’’.

“Bhikkhus, do you see this Paṇḍava mountain?” “Yes, venerable sir.” “Bhikkhus, this Paṇḍava mountain also had a different designation, a different appellation.”

‘‘ပဿထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ဝေပုလ္လံ ပဗ္ဗတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧတဿပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေပုလ္လဿ ပဗ္ဗတဿ အညာဝ သမညာ အဟောသိ အညာ ပညတ္တိ’’.

“Bhikkhus, do you see this Vepulla mountain?” “Yes, venerable sir.” “Bhikkhus, this Vepulla mountain also had a different designation, a different appellation.”

‘‘ပဿထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ဂိဇ္ဈကူဋံ ပဗ္ဗတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧတဿပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဂိဇ္ဈကူဋဿ ပဗ္ဗတဿ အညာဝ သမညာ အဟောသိ အညာ ပညတ္တိ’’.

“Bhikkhus, do you see this Gijjhakūṭa mountain?” “Yes, venerable sir.” “Bhikkhus, this Gijjhakūṭa mountain also had a different designation, a different appellation.”

‘‘ပဿထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဣမံ ဣသိဂိလိံ ပဗ္ဗတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣမဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဣသိဂိလိဿ ပဗ္ဗတဿ ဧသာဝ သမညာ အဟောသိ ဧသာ ပညတ္တိ’’.

“Bhikkhus, do you see this Isigili mountain?” “Yes, venerable sir.” “Bhikkhus, for this Isigili mountain, this very name has been its designation; this has been its appellation.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓသတာနိ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသိနော အဟေသုံ. တေ ဣမံ ပဗ္ဗတံ ပဝိသန္တာ ဒိဿန္တိ, ပဝိဋ္ဌာ န ဒိဿန္တိ. တမေနံ မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘အယံ ပဗ္ဗတော ဣမေ ဣသီ ဂိလတီ’တိ; ‘ဣသိဂိလိ ဣသိဂိလိ’ တွေဝ သမညာ ဥဒပါဒိ. အာစိက္ခိဿာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ နာမာနိ; ကိတ္တယိဿာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ နာမာနိ; ဒေသေဿာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ နာမာနိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“Bhikkhus, in the past, five hundred Paccekabuddhas were long-term dwellers on this Isigili mountain. As they entered this mountain, they were seen, but having entered, they were not seen. Seeing this, people said: ‘This mountain swallows these seers!’ Thus, the name ‘Isigili’ arose. Bhikkhus, I will declare the names of the Paccekabuddhas; I will proclaim the names of the Paccekabuddhas; I will teach the names of the Paccekabuddhas. Listen to this, attend to it well in your minds; I will speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

၁၃၄. ‘‘အရိဋ္ဌော နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; ဥပရိဋ္ဌော နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; တဂရသိခီ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; ယသဿီ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; သုဒဿနော နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; ပိယဒဿီ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ [Pg.114] ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; ဂန္ဓာရော နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; ပိဏ္ဍောလော နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; ဥပါသဘော နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; နီတော နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; တထော နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ, သုတဝါ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ; ဘာဝိတတ္တော နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဣသိဂိလိသ္မိံ ပဗ္ဗတေ စိရနိဝါသီ အဟောသိ.

134. Bhikkhus, the Paccekabuddha named Ariṭṭha was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Upariṭṭha was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Tagarasikhī was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Yasassī was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Sudassana was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Piyadassī was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Gandhāra was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Piṇḍola was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Upāsabha was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Nīta was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Tato was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Sutavā was a long-term dweller on this Isigili mountain; the Paccekabuddha named Bhāvitatta was a long-term dweller on this Isigili mountain.

၁၃၅.

135.

‘‘ယေ သတ္တသာရာ အနီဃာ နိရာသာ,ပစ္စေကမေဝဇ္ဈဂမံသု ဗောဓိံ ;

တေသံ ဝိသလ္လာန နရုတ္တမာနံ,နာမာနိ မေ ကိတ္တယတော သုဏာထ.

They who are the essence of beings, without suffering, without craving, attained enlightenment each for himself alone. Of them, the supreme among men, free from darts, listen to the names from me as I proclaim them.

‘‘အရိဋ္ဌော ဥပရိဋ္ဌော တဂရသိခီ ယသဿီ,သုဒဿနော ပိယဒဿီ စ သုသမ္ဗုဒ္ဓေါ ;

ဂန္ဓာရော ပိဏ္ဍောလော ဥပါသဘော စ,နီတော တထော သုတဝါ ဘာဝိတတ္တော.

Ariṭṭha, Upariṭṭha, Tagarasikhī, Yasassī, Sudassana, and Piyadassī; Gandhāra, Piṇḍola, and Upāsabha; Nīta, Tato, Sutavā, Bhāvitatto.

‘‘သုမ္ဘော သုဘော မတုလော အဋ္ဌမော စ,အထဿုမေဃော အနီဃော သုဒါဌော;

ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဘဝနေတ္တိခီဏာ,ဟိင်္ဂူ စ ဟိင်္ဂေါ စ မဟာနုဘာဝါ.

Sumbha, Subha, and Atula the eighth, then Sumegha, Anīgha, Sudāṭṭha; Hiṅgū and Hiṅgo—Paccekabuddhas of great power who have exhausted the craving for existence.

‘‘ဒွေ ဇာလိနော မုနိနော အဋ္ဌကော စ,အထ ကောသလ္လော ဗုဒ္ဓေါ အထော သုဗာဟု;

ဥပနေမိသော နေမိသော သန္တစိတ္တော,သစ္စော တထော ဝိရဇော ပဏ္ဍိတော စ.

The two sages named Jālī, and Aṭṭhaka; then Kosalla, Buddha, and then Subāhu; Upanemisa, Nemisa, Santacitta, Sacca, Tato, Viraja, and Paṇḍita.

‘‘ကာဠူပကာဠာ [Pg.115] ဝိဇိတော ဇိတော စ,အင်္ဂေါ စ ပင်္ဂေါ စ ဂုတ္တိဇိတော စ;

ပဿိ ဇဟိ ဥပဓိဒုက္ခမူလံ,အပရာဇိတော မာရဗလံ အဇေသိ.

Kāḷa and Upakāḷa, Vijita and Jita, Aṅga and Paṅga, and Guttijita; Passi, who abandoned the substrates, the root of suffering; Aparājita, who conquered Māra’s army.

‘‘သတ္ထာ ပဝတ္တာ သရဘင်္ဂေါ လောမဟံသော,ဥစ္စင်္ဂမာယော အသိတော အနာသဝေါ;

မနောမယော မာနစ္ဆိဒေါ စ ဗန္ဓုမာ,တဒါဓိမုတ္တော ဝိမလော စ ကေတုမာ.

Satthā, Pavatta, Sarabhaṅga, Lomahaṃsa, Uccaṅgamāya, Asita, Anāsava; Manomaya, and Bandhumā who cuts off conceit; Tadādhimutta, Vimala, and Ketumā.

‘‘ကေတုမ္ဘရာဂေါ စ မာတင်္ဂေါ အရိယော,အထစ္စုတော အစ္စုတဂါမဗျာမကော;

သုမင်္ဂလော ဒဗ္ဗိလော သုပတိဋ္ဌိတော,အသယှော ခေမာဘိရတော စ သောရတော.

Ketumbharāga, Mātaṅga, Ariya, then Accuta, Accutagāmabyāmaka; Sumaṅgala, Dabbila, Supatiṭṭhita, Asayha, Khemābhirata, and Sorata.

‘‘ဒုရန္နယော သံဃော အထောပိ ဥဇ္ဇယော,အပရော မုနိ သယှော အနောမနိက္ကမော;

အာနန္ဒော နန္ဒော ဥပနန္ဒော ဒွါဒသ,ဘာရဒွါဇော အန္တိမဒေဟဓာရီ.

Durannaya, Saṅgha, and also Ujjaya; another sage, Sayha of unremitting effort; Ānanda, Nanda, Upananda—twelve in all; and Bhāradvāja, bearer of the final body.

‘‘ဗောဓိ မဟာနာမော အထောပိ ဥတ္တရော,ကေသီ သိခီ သုန္ဒရော ဒွါရဘာဇော;

တိဿူပတိဿာ ဘဝဗန္ဓနစ္ဆိဒါ,ဥပသိခိ တဏှစ္ဆိဒေါ စ သိခရိ.

Bodhi, Mahānāma, and also Uttara; Kesī, Sikhī, Sundara, Dvārabhāja; Tissa and Upatissa, who cut the bonds of existence; Upasikhi, and Sikhari who cuts off craving.

‘‘ဗုဒ္ဓေါ အဟု မင်္ဂလော ဝီတရာဂေါ,ဥသဘစ္ဆိဒါ ဇာလိနိံ ဒုက္ခမူလံ;

သန္တံ ပဒံ အဇ္ဈဂမောပနီတော,ဥပေါသထော သုန္ဒရော သစ္စနာမော.

There was the Buddha Maṅgala, who was free from passion; Usabha, who cut the net of craving, the root of suffering; Upanīta, who attained the peaceful state; Uposatha, Sundara, and Saccanāma.

‘‘ဇေတော ဇယန္တော ပဒုမော ဥပ္ပလော စ,ပဒုမုတ္တရော ရက္ခိတော ပဗ္ဗတော စ;

မာနတ္ထဒ္ဓေါ သောဘိတော ဝီတရာဂေါ,ကဏှော စ ဗုဒ္ဓေါ သုဝိမုတ္တစိတ္တော.

Jeta, Jayanta, Paduma, and Uppala, Padumuttara, Rakkhita, and Pabbata; Mānatthaddha, Sobhita, Vītarāga, and Kaṇha, and the Buddha with a well-liberated mind.

‘‘ဧတေ [Pg.116] စ အညေ စ မဟာနုဘာဝါ,ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဘဝနေတ္တိခီဏာ;

တေ သဗ္ဗသင်္ဂါတိဂတေ မဟေသီ,ပရိနိဗ္ဗုတေ ဝန္ဒထ အပ္ပမေယျေ’’တိ.

These and other Paccekabuddhas of great power, for whom the craving for existence is destroyed; venerate them, the great seers who have gone beyond all attachments, who have attained Parinibbāna, the immeasurable ones.

ဣသိဂိလိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

The Isigili Sutta, the sixth, is concluded.

၇. မဟာစတ္တာရီသကသုတ္တံ

7. The Great Forty Sutta

၁၃၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အရိယံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသမာဓိံ ဒေသေဿာမိ သဥပနိသံ သပရိက္ခာရံ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

136. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus.” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “Bhikkhus, I will teach you the noble right concentration with its supports and its accessories. Listen and attend closely; I will speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, အရိယော သမ္မာသမာဓိ သဥပနိသော သပရိက္ခာရော? သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ; ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေဟိ သတ္တဟင်္ဂေဟိ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတာ ပရိက္ခတာ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အရိယော သမ္မာသမာဓိ သဥပနိသော ဣတိပိ, သပရိက္ခာရော ဣတိပိ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ’တိ ပဇာနာတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ‘သမ္မာဒိဋ္ဌီ’တိ ပဇာနာတိ – သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ.

“And what, bhikkhus, is the noble right concentration with its supports and its accessories? It is this: right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, and right mindfulness. The one-pointedness of mind equipped with these seven factors, bhikkhus, is called the noble right concentration with its supports and with its accessories. Therein, bhikkhus, right view is the forerunner. And how, bhikkhus, is right view the forerunner? One understands wrong view as wrong view, and right view as right view—this is one's right view.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ? ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ.

“And what, bhikkhus, is wrong view? ‘There is nothing given, nothing sacrificed, nothing offered; there is no fruit or result of good and bad deeds; there is no this world, there is no other world; there is no mother, there is no father; there are no beings of spontaneous birth; there are in the world no ascetics or brahmins who have attained the right way and are practicing rightly, who, having realized for themselves with direct knowledge, declare this world and the other world.’ This, bhikkhus, is wrong view.

‘‘ကတမာ [Pg.117] စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ? သမ္မာဒိဋ္ဌိံပဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒွါယံ ဝဒါမိ – အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ? ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, အတ္ထိ ဟုတံ, အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, အတ္ထိ အယံ လောကော, အတ္ထိ ပရော လောကော, အတ္ထိ မာတာ, အတ္ထိ ပိတာ, အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ.

“And what, monks, is Right View? Right View, I say, is twofold. There is, monks, Right View that is affected by the taints, partaking of merit, ripening in renewed existence; and there is, monks, Right View that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path. And what, monks, is Right View that is affected by the taints, partaking of merit, ripening in renewed existence? ‘There is what is given, what is sacrificed, what is offered; there is fruit and result of good and bad deeds; there is this world, there is the other world; there is mother, there is father; there are beings of spontaneous birth; there are in the world ascetics and brahmins who have attained the right way and are practicing rightly, who, having realized for themselves with direct knowledge, declare this world and the other world.’ This, monks, is Right View that is affected by the taints, partaking of merit, ripening in renewed existence.

‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ? ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ သမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂင်္ဂံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ. သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ပဟာနာယ ဝါယမတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ, ဥပသမ္ပဒါယ, သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. သော သတော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပဇဟတိ, သတော သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, သာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ. ဣတိယိမေ တယော ဓမ္မာ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ.

“And what, monks, is Right View that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path? The wisdom, the faculty of wisdom, the power of wisdom, the enlightenment factor of investigation of phenomena, Right View, a factor of the path, in one of a noble mind, a taintless mind, who is endowed with the noble path and is developing the noble path—this, monks, is called Right View that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path. One strives for the abandoning of Wrong View and for the attainment of Right View: this is one's Right Effort. Mindfully one abandons Wrong View; mindfully one attains and abides in Right View: this is one's Right Mindfulness. Thus these three phenomena run alongside and revolve around Right View, that is: Right View, Right Effort, and Right Mindfulness.

၁၃၇. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပံ ‘မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော’တိ ပဇာနာတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပံ ‘သမ္မာသင်္ကပ္ပော’တိ ပဇာနာတိ, သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ.

137. “Therein, monks, Right View is the forerunner. And how, monks, is Right View the forerunner? One understands Wrong Intention as ‘Wrong Intention’ and Right Intention as ‘Right Intention’: this is one's Right View.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော? ကာမသင်္ကပ္ပော, ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော, ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော – အယံ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော.

“And what, monks, is Wrong Intention? The intention of sensual desire, the intention of ill will, and the intention of cruelty: this, monks, is Wrong Intention.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော? သမ္မာသင်္ကပ္ပံပဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒွါယံ ဝဒါမိ – အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော [Pg.118] ဥပဓိဝေပက္ကော? နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပော, အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော, အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော – ‘အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော’’’.

“And what, monks, is Right Intention? Right Intention, I say, is twofold. There is, monks, Right Intention that is affected by the taints, partaking of merit, ripening in renewed existence; and there is, monks, Right Intention that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path. And what, monks, is Right Intention that is affected by the taints, partaking of merit, ripening in renewed existence? The intention of renunciation, the intention of non-ill will, and the intention of non-harming: this, monks, is Right Intention that is affected by the taints, partaking of merit, ripening in renewed existence.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ? ယော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော တက္ကော ဝိတက္ကော သင်္ကပ္ပော အပ္ပနာ ဗျပ္ပနာ စေတသော အဘိနိရောပနာ ဝစီသင်္ခါရော – အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. သော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပဿ ပဟာနာယ ဝါယမတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ ဥပသမ္ပဒါယ, သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. သော သတော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပံ ပဇဟတိ, သတော သမ္မာသင်္ကပ္ပံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ. ဣတိယိမေ တယော ဓမ္မာ သမ္မာသင်္ကပ္ပံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ.

“And what, monks, is Right Intention that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path? Whatever, monks, for one with a noble mind, a taintless mind, who is endowed with the noble path and is developing the noble path, is thought, initial thought, intention, application, thorough application, directing of the mind, and verbal formation—this, monks, is Right Intention that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path. One strives for the abandoning of Wrong Intention and for the attainment of Right Intention: that is one's Right Effort. Mindfully, one abandons Wrong Intention; mindfully, one attains and abides in Right Intention: that is one's Right Mindfulness. Thus, these three phenomena run alongside and revolve around Right Intention, namely: Right View, Right Effort, and Right Mindfulness.”

၁၃၈. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? မိစ္ဆာဝါစံ ‘မိစ္ဆာဝါစာ’တိ ပဇာနာတိ, သမ္မာဝါစံ ‘သမ္မာဝါစာ’တိ ပဇာနာတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာဝါစာ? မုသာဝါဒေါ, ပိသုဏာ ဝါစာ, ဖရုသာ ဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပေါ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာဝါစာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါစာ? သမ္မာဝါစံပဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒွါယံ ဝဒါမိ – အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါစာ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါစာ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါစာ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ? မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါစာ သာသဝါ ပုညဘာဂိယာ ဥပဓိဝေပက္ကာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါစာ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ? ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော စတူဟိ ဝစီဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဝါစာ အရိယာ အနာသဝါ လောကုတ္တရာ မဂ္ဂင်္ဂါ. သော မိစ္ဆာဝါစာယ ပဟာနာယ ဝါယမတိ, သမ္မာဝါစာယ ဥပသမ္ပဒါယ; သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. သော သတော မိစ္ဆာဝါစံ ပဇဟတိ, သတော သမ္မာဝါစံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; သာဿ ဟောတိ [Pg.119] သမ္မာသတိ. ဣတိယိမေ တယော ဓမ္မာ သမ္မာဝါစံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ.

138. “Therein, monks, Right View is the forerunner. And how, monks, is Right View the forerunner? One understands Wrong Speech as ‘Wrong Speech’ and Right Speech as ‘Right Speech’: that is one's Right View. And what, monks, is Wrong Speech? False speech, divisive speech, harsh speech, and idle chatter—this, monks, is Wrong Speech. And what, monks, is Right Speech? I declare, monks, that Right Speech is twofold: there is, monks, Right Speech that is affected by the taints, partaking of merit, ripening in renewed existence; and there is, monks, Right Speech that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path. And what, monks, is Right Speech that is affected by the taints, partaking of merit, ripening in renewed existence? Abstinence from false speech, abstinence from divisive speech, abstinence from harsh speech, and abstinence from idle chatter—this, monks, is Right Speech that is affected by the taints, partaking of merit, ripening in renewed existence. And what, monks, is Right Speech that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path? Whatever, monks, for one with a noble mind, a taintless mind, who is endowed with the noble path and is developing the noble path, is the abstinence from, refraining from, restraint from, and avoidance of the four kinds of verbal misconduct—this, monks, is Right Speech that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path. One strives for the abandoning of Wrong Speech and for the attainment of Right Speech: that is one's Right Effort. Mindfully, one abandons Wrong Speech; mindfully, one attains and abides in Right Speech: that is one's Right Mindfulness. Thus, these three phenomena run alongside and revolve around Right Speech, namely: Right View, Right Effort, and Right Mindfulness.”

၁၃၉. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? မိစ္ဆာကမ္မန္တံ ‘မိစ္ဆာကမ္မန္တော’တိ ပဇာနာတိ, သမ္မာကမ္မန္တံ ‘သမ္မာကမ္မန္တော’တိ ပဇာနာတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော? ပါဏာတိပါတော, အဒိန္နာဒါနံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော – အယံ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာကမ္မန္တော? သမ္မာကမ္မန္တံပဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒွါယံ ဝဒါမိ – အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာကမ္မန္တော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာကမ္မန္တော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာကမ္မန္တော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော? ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာကမ္မန္တော သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာကမ္မန္တော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ? ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော တီဟိ ကာယဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာကမ္မန္တော အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. သော မိစ္ဆာကမ္မန္တဿ ပဟာနာယ ဝါယမတိ, သမ္မာကမ္မန္တဿ ဥပသမ္ပဒါယ; သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. သော သတော မိစ္ဆာကမ္မန္တံ ပဇဟတိ, သတော သမ္မာကမ္မန္တံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ. ဣတိယိမေ တယော ဓမ္မာ သမ္မာကမ္မန္တံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ.

139. Therein, monks, Right View is the forerunner. And how, monks, is Right View the forerunner? One understands wrong action as ‘wrong action’ and right action as ‘right action’: that is his Right View. And what, monks, is wrong action? Killing living beings, taking what is not given, and sexual misconduct—this, monks, is wrong action. And what, monks, is Right Action? I declare, monks, that Right Action is twofold: there is, monks, Right Action that is with taints, partaking of merit, ripening in acquisitions; and there is, monks, Right Action that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path. And what, monks, is Right Action that is with taints, partaking of merit, ripening in acquisitions? Abstinence from killing living beings, abstinence from taking what is not given, abstinence from sexual misconduct—this, monks, is Right Action that is with taints, partaking of merit, ripening in acquisitions. And what, monks, is Right Action that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path? Whatever, monks, for one with a noble mind, a taintless mind, who is endowed with the noble path and is developing the noble path, is the abstinence from, desisting from, refraining from, and avoidance of the three kinds of bodily misconduct—this, monks, is Right Action that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path. He strives for the abandoning of wrong action and for the attainment of right action: that is his Right Effort. Mindfully, he abandons wrong action; mindfully, he attains and abides in right action: that is his Right Mindfulness. Thus, these three phenomena run and revolve around Right Action, namely: Right View, Right Effort, and Right Mindfulness.

၁၄၀. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? မိစ္ဆာအာဇီဝံ ‘မိစ္ဆာအာဇီဝေါ’တိ ပဇာနာတိ, သမ္မာအာဇီဝံ ‘သမ္မာအာဇီဝေါ’တိ ပဇာနာတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာအာဇီဝေါ? ကုဟနာ, လပနာ, နေမိတ္တိကတာ, နိပ္ပေသိကတာ, လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီသနတာ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာအာဇီဝေါ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာအာဇီဝေါ? သမ္မာအာဇီဝံပဟံ, ဘိက္ခဝေ[Pg.120], ဒွါယံ ဝဒါမိ – အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာအာဇီဝေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော; အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာအာဇီဝေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာအာဇီဝေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော မိစ္ဆာအာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာအာဇီဝေါ သာသဝေါ ပုညဘာဂိယော ဥပဓိဝေပက္ကော. ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာအာဇီဝေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ? ယာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယစိတ္တဿ အနာသဝစိတ္တဿ အရိယမဂ္ဂသမင်္ဂိနော အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝယတော မိစ္ဆာအာဇီဝါ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာအာဇီဝေါ အရိယော အနာသဝေါ လောကုတ္တရော မဂ္ဂင်္ဂေါ. သော မိစ္ဆာအာဇီဝဿ ပဟာနာယ ဝါယမတိ, သမ္မာအာဇီဝဿ ဥပသမ္ပဒါယ; သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော. သော သတော မိစ္ဆာအာဇီဝံ ပဇဟတိ, သတော သမ္မာအာဇီဝံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ. ဣတိယိမေ တယော ဓမ္မာ သမ္မာအာဇီဝံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တိ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ.

140. Therein, monks, Right View is the forerunner. And how, monks, is Right View the forerunner? One understands wrong livelihood as ‘wrong livelihood,’ and one understands right livelihood as ‘right livelihood’; that is his Right View. And what, monks, is wrong livelihood? Deceit, talkativeness, hinting, belittling, and pursuing gain with gain—this, monks, is wrong livelihood. And what, monks, is Right Livelihood? I declare, monks, that Right Livelihood is twofold: there is, monks, Right Livelihood that is with taints, partaking of merit, ripening in acquisitions; and there is, monks, Right Livelihood that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path. And what, monks, is Right Livelihood that is with taints, partaking of merit, ripening in acquisitions? Here, monks, a noble disciple, having abandoned wrong livelihood, makes a living by right livelihood—this, monks, is Right Livelihood that is with taints, partaking of merit, ripening in acquisitions. And what, monks, is Right Livelihood that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path? Whatever, monks, for one with a noble mind, a taintless mind, who is endowed with the noble path and is developing the noble path, is the abstinence from, desisting from, refraining from, and avoidance of wrong livelihood—this, monks, is Right Livelihood that is noble, taintless, supramundane, a factor of the path. He strives for the abandoning of wrong livelihood and for the attainment of right livelihood: that is his Right Effort. Mindfully, he abandons wrong livelihood; mindfully, he attains and abides in right livelihood: that is his Right Mindfulness. Thus, these three phenomena run and revolve around Right Livelihood, namely: Right View, Right Effort, and Right Mindfulness.

၁၄၁. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော ပဟောတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ သမ္မာဝါစာ ပဟောတိ, သမ္မာဝါစဿ သမ္မာကမ္မန္တော ပဟောတိ, သမ္မာကမ္မန္တဿ သမ္မာအာဇီဝေါ ပဟောတိ, သမ္မာအာဇီဝဿ သမ္မာဝါယာမော ပဟောတိ, သမ္မာဝါယာမဿ သမ္မာသတိ ပဟောတိ, သမ္မာသတိဿ သမ္မာသမာဓိ ပဟောတိ, သမ္မာသမာဓိဿ သမ္မာဉာဏံ ပဟောတိ, သမ္မာဉာဏဿ သမ္မာဝိမုတ္တိ ပဟောတိ. ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော သေက္ခော, ဒသင်္ဂသမန္နာဂတော အရဟာ ဟောတိ. (တတြပိ သမ္မာဉာဏေန အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ဝိဂတာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ).

141. Therein, monks, Right View is the forerunner. And how, monks, is Right View the forerunner? For one with Right View, monks, Right Thought arises. For one with Right Thought, Right Speech arises. For one with Right Speech, Right Action arises. For one with Right Action, Right Livelihood arises. For one with Right Livelihood, Right Effort arises. For one with Right Effort, Right Mindfulness arises. For one with Right Mindfulness, Right Concentration arises. For one with Right Concentration, Right Knowledge arises. For one with Right Knowledge, Right Liberation arises. Thus, monks, a trainee is one endowed with eight factors, and an Arahant is one endowed with ten factors. And therein, through right knowledge, many evil, unwholesome states, having been eliminated, go to the fulfillment of development.

၁၄၂. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဟောတိ? သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတိ. ယေ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ တေ [Pg.121] စဿ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောန္တိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ. သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဝါစဿ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာဝါစာ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတိ… သမ္မာကမ္မန္တဿ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဟောတိ… သမ္မာအာဇီဝဿ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာအာဇီဝေါ နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဟောတိ… သမ္မာဝါယာမဿ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာဝါယာမော နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဟောတိ… သမ္မာသတိဿ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာသတိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတိ… သမ္မာသမာဓိဿ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာသမာဓိ နိဇ္ဇိဏ္ဏော ဟောတိ… သမ္မာဉာဏဿ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာဉာဏံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဟောတိ… သမ္မာဝိမုတ္တဿ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတိ. ယေ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိပစ္စယာ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ တေ စဿ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောန္တိ. သမ္မာဝိမုတ္တိပစ္စယာ စ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ.

142. “Herein, Bhikkhus, right view is the forerunner. And how, Bhikkhus, is right view the forerunner? For one with right view, Bhikkhus, wrong view is overcome. And whatever many evil, unwholesome states arise conditioned by wrong view, those too are overcome for him. Conditioned by right view, many wholesome states go to the fulfillment of development. For one with right thought, Bhikkhus, wrong thought is overcome… For one with right speech, Bhikkhus, wrong speech is overcome… For one with right action, Bhikkhus, wrong action is overcome… For one with right livelihood, Bhikkhus, wrong livelihood is overcome… For one with right effort, Bhikkhus, wrong effort is overcome… For one with right mindfulness, Bhikkhus, wrong mindfulness is overcome… For one with right concentration, Bhikkhus, wrong concentration is overcome… For one with right knowledge, Bhikkhus, wrong knowledge is overcome… For one with right liberation, Bhikkhus, wrong liberation is overcome. And whatever many evil, unwholesome states arise conditioned by wrong liberation, those too are overcome for him. And conditioned by right liberation, many wholesome states go to the fulfillment of development.”

‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝီသတိ ကုသလပက္ခာ, ဝီသတိ အကုသလပက္ခာ – မဟာစတ္တာရီသကော ဓမ္မပရိယာယော ပဝတ္တိတော အပ္ပဋိဝတ္တိယော သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ.

“Thus, Bhikkhus, there are twenty factors on the side of the wholesome and twenty on the side of the unwholesome. This discourse on the Dhamma, the Great Forty, has been set forth, not to be overturned by any ascetic or brahmin or deva or Māra or Brahmā or by anyone in the world.”

၁၄၃. ‘‘ယော ဟိ ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣမံ မဟာစတ္တာရီသကံ ဓမ္မပရိယာယံ ဂရဟိတဗ္ဗံ ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ မညေယျ တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒသသဟဓမ္မိကာ ဝါဒါနုဝါဒါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ – သမ္မာဒိဋ္ဌိံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ, ယေ စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေ ဘောတော ပုဇ္ဇာ, တေ ဘောတော ပါသံသာ; သမ္မာသင်္ကပ္ပံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ, ယေ စ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေ ဘောတော ပုဇ္ဇာ, တေ ဘောတော ပါသံသာ; သမ္မာဝါစံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ…ပေ… သမ္မာကမ္မန္တံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ… သမ္မာအာဇီဝံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ… သမ္မာဝါယာမံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ… သမ္မာသတိံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ… သမ္မာသမာဓိံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ… သမ္မာဉာဏံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ … သမ္မာဝိမုတ္တိံ စေ ဘဝံ ဂရဟတိ, ယေ စ မိစ္ဆာဝိမုတ္တီ သမဏဗြာဟ္မဏာ တေ ဘောတော ပုဇ္ဇာ, တေ ဘောတော ပါသံသာ. ယော ကောစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣမံ မဟာစတ္တာရီသကံ ဓမ္မပရိယာယံ ဂရဟိတဗ္ဗံ ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ မညေယျ တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဣမေ ဒသသဟဓမ္မိကာ ဝါဒါနုဝါဒါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တိ. ယေပိ တေ, ဘိက္ခဝေ, အဟေသုံ ဩက္ကလာ ဝဿဘညာ အဟေတုဝါဒါ အကိရိယဝါဒါ နတ္ထိကဝါဒါ တေပိ မဟာစတ္တာရီသကံ ဓမ္မပရိယာယံ န ဂရဟိတဗ္ဗံ [Pg.122] နပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ အမညိံသု. တံ ကိဿ ဟေတု? နိန္ဒာဗျာရောသဥပါရမ္ဘဘယာ’’တိ.

143. “Bhikkhus, should any ascetic or brahmin think this Great Fortyfold Dhamma exposition is to be criticized or rejected, for him, in this very life, ten legitimate arguments and counter-arguments become grounds for censure. If you, venerable sir, criticize right view, then those ascetics and brahmins who hold wrong view are revered by you, they are praised by you. If you, venerable sir, criticize right thought, then those ascetics and brahmins who hold wrong thought are revered by you, they are praised by you. If you, venerable sir, criticize right speech… if you, venerable sir, criticize right action… if you, venerable sir, criticize right livelihood… if you, venerable sir, criticize right effort… if you, venerable sir, criticize right mindfulness… if you, venerable sir, criticize right concentration… if you, venerable sir, criticize right knowledge… if you, venerable sir, criticize right liberation, then those ascetics and brahmins who hold wrong liberation are revered by you, they are praised by you. Bhikkhus, should any ascetic or brahmin think this Great Fortyfold Dhamma exposition is to be criticized or rejected, for him, in this very life, these ten legitimate arguments and counter-arguments become grounds for censure. Bhikkhus, even those of Ukkalā, the Vassabhaññā, who were proponents of no-cause, proponents of no-action, and proponents of nihilism, did not think this Great Fortyfold Dhamma exposition was to be criticized or rejected. For what reason? For fear of blame, animosity, and reproach.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Delighted, those bhikkhus greatly rejoiced in the Blessed One’s words.

မဟာစတ္တာရီသကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

The seventh, the Discourse on the Great Forty, is concluded.

၈. အာနာပါနဿတိသုတ္တံ

8. The Discourse on Mindfulness of Breathing

၁၄၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ သမ္ဗဟုလေဟိ အဘိညာတေဟိ အဘိညာတေဟိ ထေရေဟိ သာဝကေဟိ သဒ္ဓိံ – အာယသ္မတာ စ သာရိပုတ္တေန အာယသ္မတာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန အာယသ္မတာ စ မဟာကဿပေန အာယသ္မတာ စ မဟာကစ္စာယနေန အာယသ္မတာ စ မဟာကောဋ္ဌိကေန အာယသ္မတာ စ မဟာကပ္ပိနေန အာယသ္မတာ စ မဟာစုန္ဒေန အာယသ္မတာ စ အနုရုဒ္ဓေန အာယသ္မတာ စ ရေဝတေန အာယသ္မတာ စ အာနန္ဒေန, အညေဟိ စ အဘိညာတေဟိ အဘိညာတေဟိ ထေရေဟိ သာဝကေဟိ သဒ္ဓိံ.

144. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, at the Eastern Park, in the mansion of Migāra’s mother, together with many very distinguished elder disciples—with the Venerable Sāriputta, the Venerable Mahāmoggallāna, the Venerable Mahākassapa, the Venerable Mahākaccāyana, the Venerable Mahākoṭṭhika, the Venerable Mahākappina, the Venerable Mahācunda, the Venerable Anuruddha, the Venerable Revata, and the Venerable Ānanda, and with other very distinguished elder disciples.

တေန ခေါ ပန သမယေန ထေရာ ဘိက္ခူ နဝေ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ. အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ ဒသပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝီသမ္ပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ တိံသမ္ပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ စတ္တာရီသမ္ပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ. တေ စ နဝါ ဘိက္ခူ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဩဝဒိယမာနာ အနုသာသိယမာနာ ဥဠာရံ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ ဇာနန္တိ.

Now at that time, the elder monks were instructing and admonishing the new monks. Some elder monks instructed and admonished ten monks, some elder monks instructed and admonished twenty monks, some elder monks instructed and admonished thirty monks, and some elder monks instructed and admonished forty monks. And those new monks, being instructed and admonished by the elder monks, came to know a sublime special attainment beyond what was previous.

၁၄၅. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ပဝါရဏာယ ပုဏ္ဏာယ ပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီဘူတံ တုဏှီဘူတံ ဘိက္ခုသံဃံ အနုဝိလောကေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာရဒ္ဓေါသ္မိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမာယ ပဋိပဒါယ; အာရဒ္ဓစိတ္တောသ္မိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမာယ ပဋိပဒါယ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဘိယျောသောမတ္တာယ ဝီရိယံ အာရဘထ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ, အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ[Pg.123], အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. ဣဓေဝါဟံ သာဝတ္ထိယံ ကောမုဒိံ စာတုမာသိနိံ အာဂမေဿာမီ’’တိ. အဿောသုံ ခေါ ဇာနပဒါ ဘိက္ခူ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ တတ္ထေဝ သာဝတ္ထိယံ ကောမုဒိံ စာတုမာသိနိံ အာဂမေဿတီ’’တိ. တေ ဇာနပဒါ ဘိက္ခူ သာဝတ္ထိံ ဩသရန္တိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေ စ ခေါ ထေရာ ဘိက္ခူ ဘိယျောသောမတ္တာယ နဝေ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ. အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ ဒသပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ ဝီသမ္ပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ တိံသမ္ပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ထေရာ ဘိက္ခူ စတ္တာရီသမ္ပိ ဘိက္ခူ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ. တေ စ နဝါ ဘိက္ခူ ထေရေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဩဝဒိယမာနာ အနုသာသိယမာနာ ဥဠာရံ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ ဇာနန္တိ.

145. Now at that time, on the Uposatha day of the fifteenth, on the full-moon night of the Pavāraṇā, the Blessed One was seated in the open air, surrounded by the assembly of monks. Then the Blessed One, having surveyed the utterly silent assembly of monks, addressed them: 'I am pleased, Bhikkhus, with this practice; my mind is pleased, Bhikkhus, with this practice. Therefore, Bhikkhus, here in this teaching, arouse energy even more exceedingly for attaining the unattained, for achieving the unachieved, for realizing the unrealized. I will wait right here in Sāvatthī until the Komudī, the full moon at the end of the four months of rain.' The monks from the countryside heard: 'The Blessed One, it is said, will wait right there in Sāvatthī until the Komudī, the full moon at the end of the four months of rain.' Those monks from the countryside converged on Sāvatthī to see the Blessed One. And those elder monks instructed and admonished the new monks even more. Some elder monks instructed and admonished ten monks, some elder monks instructed and admonished twenty monks, some elder monks instructed and admonished thirty monks, and some elder monks instructed and admonished forty monks. And those new monks, being instructed and admonished by the elder monks, came to know a sublime special attainment beyond what was previous.

၁၄၆. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ကောမုဒိယာ စာတုမာသိနိယာ ပုဏ္ဏာယ ပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီဘူတံ တုဏှီဘူတံ ဘိက္ခုသံဃံ အနုဝိလောကေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အပလာပါယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ; နိပ္ပလာပါယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ; သုဒ္ဓါ သာရေ ပတိဋ္ဌိတာ. တထာရူပေါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုသံဃော; တထာရူပါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ ယထာရူပါ ပရိသာ အာဟုနေယျာ ပါဟုနေယျာ ဒက္ခိဏေယျာ အဉ္ဇလိကရဏီယာ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. တထာရူပေါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုသံဃော; တထာရူပါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ ယထာရူပါယ ပရိသာယ အပ္ပံ ဒိန္နံ ဗဟု ဟောတိ, ဗဟု ဒိန္နံ ဗဟုတရံ. တထာရူပေါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုသံဃော; တထာရူပါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ ယထာရူပါ ပရိသာ ဒုလ္လဘာ ဒဿနာယ လောကဿ. တထာရူပေါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုသံဃော; တထာရူပါ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိသာ ယထာရူပံ ပရိသံ အလံ ယောဇနဂဏနာနိ ဒဿနာယ ဂန္တုံ ပုဋောသေနာပိ’’.

146. At that time, on the Uposatha day, the fifteenth, on the full-moon night of the Komudī, at the end of the four months, the Blessed One was seated in the open air surrounded by the assembly of monks. Then the Blessed One, having surveyed the silent assembly of monks, addressed the Bhikkhus: 'This assembly, Bhikkhus, is free from prattle; this assembly, Bhikkhus, is without prattle; it is pure, established in the essence. Such, Bhikkhus, is this assembly of monks; such, Bhikkhus, is this assembly that is worthy of offerings brought from afar, worthy of hospitality, worthy of choice offerings, worthy of reverential salutation—an unsurpassed field of merit for the world. Such, Bhikkhus, is this assembly of monks; such, Bhikkhus, is this assembly that when a little is given to it, it becomes much, and when much is given, it becomes even more. Such, Bhikkhus, is this assembly of monks; such, Bhikkhus, is this assembly that is rare for the world to see. Such, Bhikkhus, is this assembly of monks; such, Bhikkhus, is this assembly that it is worthy to travel for many leagues to see, even with a bundle of provisions.'

၁၄၇. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာဝိမုတ္တာ – ဧဝရူပါပိ, ဘိက္ခဝေ, သန္တိ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ[Pg.124]. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ – ဧဝရူပါပိ, ဘိက္ခဝေ, သန္တိ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနော သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ – ဧဝရူပါပိ, ဘိက္ခဝေ, သန္တိ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယနာ – ဧဝရူပါပိ, ဘိက္ခဝေ, သန္တိ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ.

147. There are, Bhikkhus, in this assembly of monks, Arahants whose taints are destroyed, who have lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained their own goal, whose fetters of becoming are destroyed, and who are liberated through right understanding—such monks, Bhikkhus, are also in this assembly of monks. There are, Bhikkhus, in this assembly of monks, those who, with the destruction of the five lower fetters, are spontaneously reborn, will attain final Nibbāna there, and are of the nature of not returning from that world—such monks, Bhikkhus, are also in this assembly of monks. There are, Bhikkhus, in this assembly of monks, those who, with the destruction of the three fetters and the attenuation of greed, hatred, and delusion, are Once-returners, who, having come to this world only once, will make an end of suffering—such monks, Bhikkhus, are also in this assembly of monks. There are, Bhikkhus, in this assembly of monks, those who, with the destruction of the three fetters, are Stream-enterers, of a nature not to fall into states of woe, assured, and destined for supreme enlightenment—such monks, Bhikkhus, are also in this assembly of monks.

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ – ဧဝရူပါပိ, ဘိက္ခဝေ, သန္တိ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ…ပေ… စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ… ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ… ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ… သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ… အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ – ဧဝရူပါပိ, ဘိက္ခဝေ, သန္တိ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ မေတ္တာဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ… ကရုဏာဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ… မုဒိတာဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ… ဥပေက္ခာဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ… အသုဘဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ… အနိစ္စသညာဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ – ဧဝရူပါပိ, ဘိက္ခဝေ, သန္တိ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ. သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ အာနာပါနဿတိဘာဝနာနုယောဂမနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ. အာနာပါနဿတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. အာနာပါနဿတိ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ပရိပူရေတိ. စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ပရိပူရေန္တိ. သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိံ ပရိပူရေန္တိ.

There are, monks, in this assembly of monks, those who dwell devoted to the practice of developing the four foundations of mindfulness—such monks, monks, are in this assembly of monks. There are, monks, in this assembly of monks, those who dwell devoted to the practice of developing the four right exertions… the four bases of spiritual power… the five faculties… the five powers… the seven factors of enlightenment… the Noble Eightfold Path—such monks, monks, are in this assembly of monks. There are, monks, in this assembly of monks, those who dwell devoted to the practice of developing loving-kindness… compassion… sympathetic joy… equanimity… contemplation of the unloveliness of the body… perception of impermanence—such monks, monks, are in this assembly of monks. There are, monks, in this assembly of monks, those who dwell devoted to the practice of developing mindfulness of breathing. Mindfulness of breathing, monks, when developed and cultivated, is of great fruit and great benefit. Mindfulness of breathing, monks, when developed and cultivated, fulfills the four foundations of mindfulness. The four foundations of mindfulness, when developed and cultivated, fulfill the seven factors of enlightenment. The seven factors of enlightenment, when developed and cultivated, fulfill knowledge and liberation.

၁၄၈. ‘‘ကထံ ဘာဝိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, အာနာပါနဿတိ ကထံ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ [Pg.125] ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော သတောဝ အဿသတိ သတောဝ ပဿသတိ.

148. And how, monks, is mindfulness of breathing developed and cultivated so that it is of great fruit and great benefit? Here, monks, a monk, having gone to the forest, or to the root of a tree, or to an empty dwelling, sits down; having folded his legs crosswise, set his body erect, and established mindfulness before him. He, ever mindful, breathes out; ever mindful, he breathes in.

‘‘ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘ဒီဃံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘ရဿံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ရဿံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

Breathing out long, he knows, 'I am breathing out long'; or breathing in long, he knows, 'I am breathing in long.' Breathing out short, he knows, 'I am breathing out short'; or breathing in short, he knows, 'I am breathing in short.' He trains thus: 'I shall breathe out experiencing the whole body'; he trains thus: 'I shall breathe in experiencing the whole body.' He trains thus: 'I shall breathe out calming the bodily formation'; he trains thus: 'I shall breathe in calming the bodily formation.'

‘‘‘ပီတိပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပီတိပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သုခပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘သုခပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

He trains thus: ‘Experiencing rapture, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Experiencing rapture, I will breathe in.’ He trains thus: ‘Experiencing pleasure, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Experiencing pleasure, I will breathe in.’ He trains thus: ‘Experiencing the mental formation, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Experiencing the mental formation, I will breathe in.’ He trains thus: ‘Calming the mental formation, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Calming the mental formation, I will breathe in.’

‘‘‘စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘စိတ္တပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘သမာဒဟံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

He trains thus: ‘Experiencing the mind, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Experiencing the mind, I will breathe in.’ He trains thus: ‘Gladdening the mind, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Gladdening the mind, I will breathe in.’ He trains thus: ‘Concentrating the mind, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Concentrating the mind, I will breathe in.’ He trains thus: ‘Liberating the mind, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Liberating the mind, I will breathe in.’

‘‘‘အနိစ္စာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘အနိစ္စာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိရာဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ဝိရာဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘နိရောဓာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘နိရောဓာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ. ဧဝံ ဘာဝိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အာနာပါနဿတိ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ.

He trains thus: ‘Contemplating impermanence, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Contemplating impermanence, I will breathe in.’ He trains thus: ‘Contemplating fading away, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Contemplating fading away, I will breathe in.’ He trains thus: ‘Contemplating cessation, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Contemplating cessation, I will breathe in.’ He trains thus: ‘Contemplating relinquishment, I will breathe out.’ He trains thus: ‘Contemplating relinquishment, I will breathe in.’ Monks, mindfulness of breathing thus developed and thus cultivated is of great fruit, of great benefit.

၁၄၉. ‘‘ကထံ [Pg.126] ဘာဝိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, အာနာပါနဿတိ ကထံ ဗဟုလီကတာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ပရိပူရေတိ? ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘ဒီဃံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘ရဿံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ရဿံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ကာယေ ကာယာနုပဿီ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ကာယေသု ကာယညတရာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝဒါမိ ယဒိဒံ – အဿာသပဿာသာ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ကာယေ ကာယာနုပဿီ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

149. And how, monks, is mindfulness of breathing developed and cultivated so that it fulfills the four foundations of mindfulness? On whatever occasion, monks, a monk, breathing out long, knows, ‘I am breathing out long’; or breathing in long, knows, ‘I am breathing in long’; or breathing out short, knows, ‘I am breathing out short’; or breathing in short, knows, ‘I am breathing in short’; he trains thus: ‘Experiencing the whole body, I will breathe out’; he trains thus: ‘Experiencing the whole body, I will breathe in’; he trains thus: ‘Calming the bodily formation, I will breathe out’; he trains thus: ‘Calming the bodily formation, I will breathe in.’ On that occasion, monks, the monk dwells contemplating the body in the body, ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in regard to the world. I say, monks, that this—namely, the in-breaths and the out-breaths—is a certain body among the bodies. Therefore, monks, on that occasion the monk dwells contemplating the body in the body, ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in regard to the world.

‘‘ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ပီတိပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပီတိပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သုခပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘သုခပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘စိတ္တသင်္ခါရပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု ဝေဒနာညတရာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဝဒါမိ ယဒိဒံ – အဿာသပဿာသာနံ သာဓုကံ မနသိကာရံ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

When, monks, a monk trains thus: ‘Experiencing rapture, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Experiencing rapture, I will breathe in’; he trains thus: ‘Experiencing pleasure, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Experiencing pleasure, I will breathe in’; he trains thus: ‘Experiencing the mental formation, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Experiencing the mental formation, I will breathe in’; he trains thus: ‘Calming the mental formation, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Calming the mental formation, I will breathe in’; at that time, monks, a monk dwells contemplating feelings in feelings, ardent, clearly comprehending, and mindful, having subdued covetousness and displeasure for the world. I say, monks, that this—namely, the careful attention to in-breaths and out-breaths—is one among the feelings. Therefore, monks, at that time a monk dwells contemplating feelings in feelings, ardent, clearly comprehending, and mindful, having subdued covetousness and displeasure for the world.

‘‘ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘စိတ္တပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘စိတ္တပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘သမာဒဟံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ဝိမောစယံ [Pg.127] စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, မုဋ္ဌဿတိဿ အသမ္ပဇာနဿ အာနာပါနဿတိံ ဝဒါမိ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

When, monks, a monk trains thus: ‘Experiencing the mind, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Experiencing the mind, I will breathe in’; he trains thus: ‘Gladdening the mind, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Gladdening the mind, I will breathe in’; he trains thus: ‘Concentrating the mind, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Concentrating the mind, I will breathe in’; he trains thus: ‘Liberating the mind, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Liberating the mind, I will breathe in’; at that time, monks, a monk dwells contemplating the mind in the mind, ardent, clearly comprehending, and mindful, having subdued covetousness and displeasure for the world. I do not say, monks, that mindfulness of breathing is for one with lapsed mindfulness and without clear comprehension. Therefore, monks, at that time a monk dwells contemplating the mind in the mind, ardent, clearly comprehending, and mindful, having subdued covetousness and displeasure for the world.

‘‘ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘အနိစ္စာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘အနိစ္စာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိရာဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ဝိရာဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘နိရောဓာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘နိရောဓာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ, ဘိက္ခဝေ, တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. သော ယံ တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာနံ ပဟာနံ တံ ပညာယ ဒိသွာ သာဓုကံ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတိ. တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ.

When, monks, a monk trains thus: ‘Contemplating impermanence, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Contemplating impermanence, I will breathe in’; he trains thus: ‘Contemplating dispassion, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Contemplating dispassion, I will breathe in’; he trains thus: ‘Contemplating cessation, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Contemplating cessation, I will breathe in’; he trains thus: ‘Contemplating relinquishment, I will breathe out,’ he trains thus: ‘Contemplating relinquishment, I will breathe in’; at that time, monks, a monk dwells contemplating phenomena in phenomena, ardent, clearly comprehending, and mindful, having subdued covetousness and displeasure for the world. Having seen with wisdom the abandoning of that covetousness and displeasure, he closely observes with equanimity. Therefore, monks, at that time a monk dwells contemplating phenomena in phenomena, ardent, clearly comprehending, and mindful, having subdued covetousness and displeasure for the world.

‘‘ဧဝံ ဘာဝိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အာနာပါနဿတိ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ပရိပူရေတိ.

Monks, mindfulness of breathing thus developed and cultivated fulfills the four foundations of mindfulness.

၁၅၀. ‘‘ကထံ ဘာဝိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ကထံ ဗဟုလီကတာ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ပရိပူရေန္တိ? ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ, ဥပဋ္ဌိတာဿ တသ္မိံ သမယေ သတိ ဟောတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပဋ္ဌိတာ သတိ ဟောတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ. သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

150. And how, monks, do the four foundations of mindfulness, when developed and cultivated, fulfill the seven factors of enlightenment? When a monk dwells contemplating the body in the body—ardent, clearly comprehending, and mindful, having subdued covetousness and displeasure for the world—at that time his mindfulness is established and unconfused. When, monks, a monk's mindfulness is established and unconfused, the enlightenment factor of mindfulness is initiated for him. At that time, the monk develops the enlightenment factor of mindfulness, and for him the enlightenment factor of mindfulness goes to fulfillment by development.

‘‘သော တထာသတော ဝိဟရန္တော တံ ဓမ္မံ ပညာယ ပဝိစိနတိ ပဝိစယတိ ပရိဝီမံသံ အာပဇ္ဇတိ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တထာသတော ဝိဟရန္တော [Pg.128] တံ ဓမ္မံ ပညာယ ပဝိစိနတိ ပဝိစယတိ ပရိဝီမံသံ အာပဇ္ဇတိ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

Dwelling thus mindful, he investigates, examines, and engages in thorough scrutiny of that phenomenon with wisdom. When, monks, a monk dwelling thus mindful investigates, examines, and engages in thorough scrutiny of that phenomenon with wisdom, the enlightenment factor of investigation of phenomena is initiated for him. At that time, the monk develops the enlightenment factor of investigation of phenomena, and for him the enlightenment factor of investigation of phenomena goes to fulfillment by development.

‘‘တဿ တံ ဓမ္မံ ပညာယ ပဝိစိနတော ပဝိစယတော ပရိဝီမံသံ အာပဇ္ဇတော အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တံ ဓမ္မံ ပညာယ ပဝိစိနတော ပဝိစယတော ပရိဝီမံသံ အာပဇ္ဇတော အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

For one who investigates, examines, and engages in thorough scrutiny of that phenomenon with wisdom, unflagging energy is aroused. When, monks, unflagging energy is aroused in a monk who investigates, examines, and engages in thorough scrutiny of that phenomenon with wisdom, the enlightenment factor of energy is initiated for him. At that time, the monk develops the enlightenment factor of energy, and for him the enlightenment factor of energy goes to fulfillment by development.

‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ နိရာမိသာ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ နိရာမိသာ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

For one with aroused energy, unworldly rapture arises. When, monks, unworldly rapture arises for a monk with aroused energy, the enlightenment factor of rapture is initiated for him. At that time, the monk develops the enlightenment factor of rapture, and for him the enlightenment factor of rapture goes to fulfillment by development.

‘‘ပီတိမနဿ ကာယောပိ ပဿမ္ဘတိ, စိတ္တမ္ပိ ပဿမ္ဘတိ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပီတိမနဿ ကာယောပိ ပဿမ္ဘတိ, စိတ္တမ္ပိ ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

For one with a joyful mind, the body becomes tranquil and the mind becomes tranquil. Bhikkhus, at the time when, for a bhikkhu with a joyful mind, the body becomes tranquil and the mind becomes tranquil, at that time the tranquility factor of enlightenment is initiated for that bhikkhu. At that time, the bhikkhu develops the tranquility factor of enlightenment. At that time, for that bhikkhu, the tranquility factor of enlightenment goes to fulfillment by development.

‘‘ပဿဒ္ဓကာယဿ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပဿဒ္ဓကာယဿ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ, သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

For one with a tranquil body who is happy, the mind becomes concentrated. Bhikkhus, at the time when the mind of a bhikkhu with a tranquil body who is happy becomes concentrated, at that time the concentration factor of enlightenment is initiated for that bhikkhu. At that time, the bhikkhu develops the concentration factor of enlightenment. At that time, for that bhikkhu, the concentration factor of enlightenment goes to fulfillment by development.

‘‘သော တထာသမာဟိတံ စိတ္တံ သာဓုကံ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတိ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တထာသမာဟိတံ စိတ္တံ သာဓုကံ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတိ, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

He becomes one who regards well with equanimity the mind thus concentrated. Bhikkhus, at the time when a bhikkhu becomes one who regards well with equanimity the mind thus concentrated, at that time the equanimity factor of enlightenment is initiated for that bhikkhu. At that time, the bhikkhu develops the equanimity factor of enlightenment. At that time, for that bhikkhu, the equanimity factor of enlightenment goes to fulfillment by development.

၁၅၁. ‘‘ယသ္မိံ [Pg.129] သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ, ဥပဋ္ဌိတာဿ တသ္မိံ သမယေ သတိ ဟောတိ အသမ္မုဋ္ဌာ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပဋ္ဌိတာ သတိ ဟောတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

151. Bhikkhus, at the time when a bhikkhu dwells contemplating feelings in feelings... mind in mind... phenomena in phenomena, ardent, clearly comprehending, and mindful, having subdued covetousness and displeasure in the world, at that time his mindfulness is established and unconfused. Bhikkhus, at the time when a bhikkhu's mindfulness is established and unconfused, the mindfulness factor of enlightenment is initiated for that bhikkhu. At that time, the bhikkhu develops the mindfulness factor of enlightenment. At that time, for that bhikkhu, the mindfulness factor of enlightenment goes to fulfillment by development.

‘‘သော တထာသတော ဝိဟရန္တော တံ ဓမ္မံ ပညာယ ပဝိစိနတိ ပဝိစယတိ ပရိဝီမံသံ အာပဇ္ဇတိ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တထာသတော ဝိဟရန္တော တံ ဓမ္မံ ပညာယ ပဝိစိနတိ ပဝိစယတိ ပရိဝီမံသံ အာပဇ္ဇတိ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

Dwelling thus mindful, he investigates that dhamma with wisdom, scrutinizes it, and undertakes a full inquiry. Bhikkhus, at the time when a bhikkhu, dwelling thus mindful, investigates that dhamma with wisdom, scrutinizes it, and undertakes a full inquiry, at that time the investigation-of-dharmas factor of enlightenment is initiated for that bhikkhu. At that time, the bhikkhu develops the investigation-of-dharmas factor of enlightenment. At that time, for that bhikkhu, the investigation-of-dharmas factor of enlightenment goes to fulfillment by development.

‘‘တဿ တံ ဓမ္မံ ပညာယ ပဝိစိနတော ပဝိစယတော ပရိဝီမံသံ အာပဇ္ဇတော အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တံ ဓမ္မံ ပညာယ ပဝိစိနတော ပဝိစယတော ပရိဝီမံသံ အာပဇ္ဇတော အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

For him who investigates that dhamma with wisdom, scrutinizes it, and undertakes a full inquiry, energy is initiated without slackening. Bhikkhus, at the time when, for a bhikkhu who investigates that dhamma with wisdom, scrutinizes it, and undertakes a full inquiry, energy is initiated without slackening, at that time the energy factor of enlightenment is initiated for that bhikkhu. At that time, the bhikkhu develops the energy factor of enlightenment. At that time, for that bhikkhu, the energy factor of enlightenment goes to fulfillment by development.

‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ နိရာမိသာ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓဝီရိယဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပီတိ နိရာမိသာ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

For one with initiated energy, non-sensual rapture arises. Bhikkhus, at the time when non-sensual rapture arises in a bhikkhu with initiated energy, at that time the rapture factor of enlightenment is initiated for that bhikkhu. At that time, the bhikkhu develops the rapture factor of enlightenment. At that time, for that bhikkhu, the rapture factor of enlightenment goes to fulfillment by development.

‘‘ပီတိမနဿ ကာယောပိ ပဿမ္ဘတိ, စိတ္တမ္ပိ ပဿမ္ဘတိ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပီတိမနဿ ကာယောပိ ပဿမ္ဘတိ, စိတ္တမ္ပိ ပဿမ္ဘတိ, ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

For one with a rapturous mind, the body becomes tranquil and the mind becomes tranquil. Bhikkhus, at the time when, for a bhikkhu with a rapturous mind, the body becomes tranquil and the mind becomes tranquil, at that time the tranquility factor of enlightenment is initiated for that bhikkhu. At that time, the bhikkhu develops the tranquility factor of enlightenment. At that time, for that bhikkhu, the tranquility factor of enlightenment goes to fulfillment by development.

‘‘ပဿဒ္ဓကာယဿ [Pg.130] သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပဿဒ္ဓကာယဿ သုခိနော စိတ္တံ သမာဓိယတိ, သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

For one with a tranquil body who is happy, the mind becomes concentrated. Bhikkhus, at the time when the mind of a bhikkhu with a tranquil body who is happy becomes concentrated, at that time the concentration factor of enlightenment is initiated for that bhikkhu. At that time, the bhikkhu develops the concentration factor of enlightenment. At that time, for that bhikkhu, the concentration factor of enlightenment goes to fulfillment by development.

‘‘သော တထာသမာဟိတံ စိတ္တံ သာဓုကံ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတိ. ယသ္မိံ သမယေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တထာသမာဟိတံ စိတ္တံ သာဓုကံ အဇ္ဈုပေက္ခိတာ ဟောတိ, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော အာရဒ္ဓေါ ဟောတိ, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဘာဝေတိ, ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ တသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခုနော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝံ ဘာဝိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ သတ္တ သမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ပရိပူရေန္တိ.

He regards well with equanimity his mind thus concentrated. Bhikkhus, at the time when a bhikkhu regards well with equanimity his mind thus concentrated, at that time the equanimity factor of enlightenment is initiated for that bhikkhu. At that time, the bhikkhu develops the equanimity factor of enlightenment. At that time, for that bhikkhu, the equanimity factor of enlightenment goes to fulfillment by development. Thus developed, bhikkhus, and thus frequently practiced, the four foundations of mindfulness fulfill the seven factors of enlightenment.

၁၅၂. ‘‘ကထံ ဘာဝိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ကထံ ဗဟုလီကတာ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိံ ပရိပူရေန္တိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. ဧဝံ ဘာဝိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိံ ပရိပူရေန္တီ’’တိ.

152. “And how, bhikkhus, being developed and frequently practiced, do the seven enlightenment factors fulfill knowledge and liberation? Here, bhikkhus, a bhikkhu develops the enlightenment factor of mindfulness based on seclusion, based on dispassion, based on cessation, culminating in relinquishment. He develops the enlightenment factor of investigation of phenomena… he develops the enlightenment factor of energy… he develops the enlightenment factor of rapture… he develops the enlightenment factor of tranquility… he develops the enlightenment factor of concentration… he develops the enlightenment factor of equanimity based on seclusion, based on dispassion, based on cessation, culminating in relinquishment. Thus, bhikkhus, the seven enlightenment factors, being so developed and so frequently practiced, fulfill knowledge and liberation.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Delighted, those bhikkhus rejoiced in the Blessed One’s speech.

အာနာပါနဿတိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

The eighth Discourse on Mindfulness of Breathing is concluded.

၉. ကာယဂတာသတိသုတ္တံ

9. The Discourse on Mindfulness Directed to the Body

၁၅၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ [Pg.131] ဥဒပါဒိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော! ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဝုတ္တာ မဟာနိသံသာ’’တိ. အယဉ္စ ဟိဒံ တေသံ ဘိက္ခူနံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ ဟောတိ, အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဥပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အမှာကံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော! ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဝုတ္တာ မဟာနိသံသာ’တိ. အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ, အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

153. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then, a number of bhikkhus, after the meal, having returned from their alms-round, gathered and sat together in the assembly hall, and this conversation arose among them: “Friends, it is wonderful! Friends, it is marvelous! How this mindfulness directed to the body, when developed and cultivated, has been declared by that Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—to be of great fruit and great benefit!” And this conversation among those bhikkhus was unfinished when, in the evening, the Blessed One rose from seclusion and approached the assembly hall. Having approached, he sat down on the prepared seat. Sitting there, the Blessed One addressed the bhikkhus: “For what conversation, bhikkhus, are you gathered together here now? And what was your unfinished conversation?” “Here, venerable sir, for us, after the meal, having returned from our alms-round, having gathered and sat together in the assembly hall, this conversation arose: ‘Friends, it is wonderful! Friends, it is marvelous! How this mindfulness directed to the body, when developed and cultivated, has been declared by that Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—to be of great fruit and great benefit!’ This, venerable sir, was our unfinished conversation, when the Blessed One arrived.”

၁၅၄. ‘‘ကထံ ဘာဝိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဂတာသတိ ကထံ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော သတောဝ အဿသတိ သတောဝ ပဿသတိ; ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘ဒီဃံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘ရဿံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ရဿံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘သဗ္ဗကာယပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ, ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ယေ ဂေဟသိတာ သရသင်္ကပ္ပာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သန္တိဋ္ဌတိ သန္နိသီဒတိ ဧကောဒိ ဟောတိ သမာဓိယတိ. ဧဝံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

154. “And how, bhikkhus, is mindfulness directed to the body, when developed and cultivated, of great fruit and great benefit? Here, bhikkhus, a bhikkhu—gone to the forest, or to the root of a tree, or to an empty dwelling—sits down, having folded his legs crosswise, holds his body erect, and establishes mindfulness before him. Mindful, he breathes out; mindful, he breathes in. Breathing out long, he knows, ‘I am breathing out long’; or breathing in long, he knows, ‘I am breathing in long.’ Or breathing out short, he knows, ‘I am breathing out short’; or breathing in short, he knows, ‘I am breathing in short.’ He trains himself, ‘I shall breathe out experiencing the whole body’; he trains himself, ‘I shall breathe in experiencing the whole body.’ He trains himself, ‘I shall breathe out calming the bodily formation’; he trains himself, ‘I shall breathe in calming the bodily formation.’ As he dwells thus, diligent, ardent, and resolute, any thoughts connected with the household life are abandoned. With their abandonment, his mind becomes inwardly established, settles down, becomes unified, and concentrated. In this way, bhikkhus, a bhikkhu develops mindfulness directed to the body.

‘‘ပုန [Pg.132] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဂစ္ဆန္တော ဝါ ‘ဂစ္ဆာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဌိတော ဝါ ‘ဌိတောမှီ’တိ ပဇာနာတိ, နိသိန္နော ဝါ ‘နိသိန္နောမှီ’တိ ပဇာနာတိ, သယာနော ဝါ ‘သယာနောမှီ’တိ ပဇာနာတိ. ယထာ ယထာ ဝါ ပနဿ ကာယော ပဏိဟိတော ဟောတိ, တထာ တထာ နံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ယေ ဂေဟသိတာ သရသင်္ကပ္ပာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သန္တိဋ္ဌတိ သန္နိသီဒတိ ဧကောဒိ ဟောတိ သမာဓိယတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu, when walking, knows, ‘I am walking’; when standing, he knows, ‘I am standing’; when sitting, he knows, ‘I am sitting’; when lying down, he knows, ‘I am lying down.’ Or in whatever way his body is disposed, he knows it accordingly. As he dwells thus, diligent, ardent, and resolute, any thoughts connected with the household life are abandoned. With their abandonment, his mind becomes inwardly established, settles down, becomes unified, and concentrated. In this way too, bhikkhus, a bhikkhu develops mindfulness directed to the body.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ယေ ဂေဟသိတာ သရသင်္ကပ္ပာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သန္တိဋ္ဌတိ သန္နိသီဒတိ ဧကောဒိ ဟောတိ သမာဓိယတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu acts with clear comprehension when going forward and returning; he acts with clear comprehension when looking ahead and looking around; he acts with clear comprehension when bending and stretching; he acts with clear comprehension when wearing his outer robe, bowl, and other robes; he acts with clear comprehension when eating, drinking, chewing, and tasting; he acts with clear comprehension when defecating and urinating; he acts with clear comprehension when walking, standing, sitting, sleeping, waking up, speaking, and keeping silent. As he dwells thus, diligent, ardent, and resolute, any thoughts connected with the household life are abandoned. With their abandonment, his mind becomes inwardly established, settles down, becomes unified, and concentrated. In this way too, bhikkhus, a bhikkhu develops mindfulness directed to the body.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’န္တိ.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu reviews this very body upwards from the soles of the feet and downwards from the top of the head, bounded by skin and full of various kinds of impurity: 'In this body there are: head hairs, body hairs, nails, teeth, skin, flesh, sinews, bones, bone marrow, kidneys, heart, liver, pleura, spleen, lungs, intestines, mesentery, stomach contents, feces, bile, phlegm, pus, blood, sweat, fat, tears, grease, saliva, snot, synovial fluid, and urine.'

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဘတောမုခါ ပုတောဠိ ပူရာ နာနာဝိဟိတဿ ဓညဿ, သေယျထိဒံ – သာလီနံ ဝီဟီနံ မုဂ္ဂါနံ မာသာနံ တိလာနံ တဏ္ဍုလာနံ, တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော မုဉ္စိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ – ‘ဣမေ သာလီ ဣမေ ဝီဟီ ဣမေ မုဂ္ဂါ ဣမေ မာသာ ဣမေ တိလာ ဣမေ တဏ္ဍုလာ’တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ တစပရိယန္တံ ပူရံ [Pg.133] နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တ’န္တိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ယေ ဂေဟသိတာ သရသင်္ကပ္ပာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သန္တိဋ္ဌတိ သန္နိသီဒတိ ဧကောဒိ ဟောတိ သမာဓိယတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

Just as, bhikkhus, there might be a bag with an opening at both ends, filled with various kinds of grain—that is to say, fine rice, paddy, mung beans, black gram, sesame seeds, and husked rice—and a man with good eyesight, having untied it, should reflect: 'These are fine rice, this is paddy, these are mung beans, these are black gram, these are sesame seeds, these are husked rice.' Even so, bhikkhus, a bhikkhu reflects upon this very body, from the soles of the feet upwards and from the tips of the hair downwards, bounded by skin and full of various kinds of impurities: 'In this body there are: head hairs, body hairs, nails, teeth, skin, flesh, sinews, bones, bone marrow, kidneys, heart, liver, pleura, spleen, lungs, intestines, mesentery, contents of the stomach, feces, bile, phlegm, pus, blood, sweat, fat, tears, grease, saliva, snot, synovial fluid, and urine.' For him, dwelling thus diligent, ardent, and resolute, whatever thoughts are based on the household life are abandoned. With their abandonment, the mind becomes established internally, settles down, becomes unified, and is concentrated. In this way too, bhikkhus, a bhikkhu develops mindfulness directed to the body.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ယထာဌိတံ ယထာပဏိဟိတံ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu reflects upon this very body, however it is situated and however it is placed, by way of the elements: 'In this body there is the earth element, the water element, the fire element, and the wind element.'

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ ဂါဝိံ ဝဓိတွာ စတုမဟာပထေ ဗိလသော ဝိဘဇိတွာ နိသိန္နော အဿ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ယထာဌိတံ ယထာပဏိဟိတံ ဓာတုသော ပစ္စဝေက္ခတိ – ‘အတ္ထိ ဣမသ္မိံ ကာယေ ပထဝီဓာတု အာပေါဓာတု တေဇောဓာတု ဝါယောဓာတူ’တိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ယေ ဂေဟသိတာ သရသင်္ကပ္ပာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သန္တိဋ္ဌတိ သန္နိသီဒတိ ဧကောဒိ ဟောတိ သမာဓိယတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

Just as, bhikkhus, a skilled cow-butcher or a cow-butcher's apprentice, having slaughtered a cow and divided it into portions, might be seated at a crossroads of four great roads; even so, bhikkhus, a bhikkhu reflects upon this very body, however it is situated and however it is placed, by way of the elements: 'In this body there is the earth element, the water element, the fire element, and the wind element.' For him, dwelling thus diligent, ardent, and resolute, whatever thoughts are based on the household life are abandoned. With their abandonment, the mind becomes established internally, settles down, becomes unified, and is concentrated. In this way too, bhikkhus, a bhikkhu develops mindfulness directed to the body.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ ဧကာဟမတံ ဝါ ဒွီဟမတံ ဝါ တီဟမတံ ဝါ ဥဒ္ဓုမာတကံ ဝိနီလကံ ဝိပုဗ္ဗကဇာတံ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ယေ ဂေဟသိတာ သရသင်္ကပ္ပာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သန္တိဋ္ဌတိ သန္နိသီဒတိ ဧကောဒိ ဟောတိ သမာဓိယတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu might see a body discarded in a charnel ground, dead for one day, or two days, or three days, bloated, discolored, and festering. He applies this to his own body thus: 'This body of mine, indeed, is of such a nature, it will become like this, it has not gone beyond this state.' For him, dwelling thus diligent, ardent, and resolute, whatever thoughts are based on the household life are abandoned. With their abandonment, the mind becomes established internally, settles down, becomes unified, and is concentrated. In this way too, bhikkhus, a bhikkhu develops mindfulness directed to the body.

‘‘ပုန [Pg.134] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ ကာကေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ကုလလေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဂိဇ္ဈေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ကင်္ကေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ သုနခေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဗျဂ္ဃေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဒီပီဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ သိင်္ဂါလေဟိ ဝါ ခဇ္ဇမာနံ ဝိဝိဓေဟိ ဝါ ပါဏကဇာတေဟိ ခဇ္ဇမာနံ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ…ပေ… ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu might see a body discarded in a charnel ground, being eaten by crows, or by hawks, or by vultures, or by herons, or by dogs, or by tigers, or by leopards, or by jackals, or by various kinds of living creatures. He applies this to his own body thus: 'This body of mine, indeed, is of such a nature, it will become like this, it has not gone beyond this state.' For that diligent bhikkhu... and so on... In this way too, bhikkhus, a bhikkhu develops mindfulness directed to the body.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ သမံသလောဟိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ…ပေ… အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ နိမ္မံသလောဟိတမက္ခိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ…ပေ… အဋ္ဌိကသင်္ခလိကံ အပဂတမံသလောဟိတံ နှာရုသမ္ဗန္ဓံ…ပေ… အဋ္ဌိကာနိ အပဂတသမ္ဗန္ဓာနိ ဒိသာဝိဒိသာဝိက္ခိတ္တာနိ အညေန ဟတ္ထဋ္ဌိကံ အညေန ပါဒဋ္ဌိကံ အညေန ဂေါပ္ဖကဋ္ဌိကံ အညေန ဇင်္ဃဋ္ဌိကံ အညေန ဦရုဋ္ဌိကံ အညေန ကဋိဋ္ဌိကံ အညေန ဖာသုကဋ္ဌိကံ အညေန ပိဋ္ဌိဋ္ဌိကံ အညေန ခန္ဓဋ္ဌိကံ အညေန ဂီဝဋ္ဌိကံ အညေန ဟနုကဋ္ဌိကံ အညေန ဒန္တဋ္ဌိကံ အညေန သီသကဋာဟံ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ…ပေ… ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu might see a body discarded in a charnel ground: a skeleton with flesh and blood, bound by sinews... a skeleton without flesh but smeared with blood, bound by sinews... a skeleton without flesh and blood, bound by sinews... disconnected bones scattered in all directions and sub-directions—a hand bone in one place, a foot bone in another, an ankle bone in another, a shin bone in another, a thigh bone in another, a hip bone in another, a rib bone in another, a backbone in another, a shoulder bone in another, a neck bone in another, a jaw bone in another, a tooth in another, a skull in another. He applies this to his own body thus: 'This body of mine, indeed, is of such a nature, it will become like this, it has not gone beyond this state.' For that diligent bhikkhu... and so on... In this way too, bhikkhus, a bhikkhu develops mindfulness directed to the body.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သေယျထာပိ ပဿေယျ သရီရံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ – အဋ္ဌိကာနိ သေတာနိ သင်္ခဝဏ္ဏပဋိဘာဂါနိ …ပေ… အဋ္ဌိကာနိ ပုဉ္ဇကိတာနိ တေရောဝဿိကာနိ…ပေ… အဋ္ဌိကာနိ ပူတီနိ စုဏ္ဏကဇာတာနိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဥပသံဟရတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ကာယော ဧဝံဓမ္မော ဧဝံဘာဝီ ဧဝံအနတီတော’တိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ…ပေ… ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu might see a body discarded in a charnel ground: bones white, like the color of a conch shell... bones heaped up, more than a year old... bones rotten and crumbled to powder. He applies this to his own body thus: 'This body of mine, indeed, is of such a nature, it will become like this, it has not gone beyond this state.' For that diligent bhikkhu... and so on... In this way too, bhikkhus, a bhikkhu develops mindfulness directed to the body.

၁၅၅. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ [Pg.135] ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒက္ခော နှာပကော ဝါ နှာပကန္တေဝါသီ ဝါ ကံသထာလေ နှာနီယစုဏ္ဏာနိ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ သန္နေယျ, သာယံ နှာနီယပိဏ္ဍိ သ္နေဟာနုဂတာ သ္နေဟပရေတာ သန္တရဗာဟိရာ ဖုဋာ သ္နေဟေန န စ ပဂ္ဃရိဏီ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ; နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ…ပေ… ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

155. Furthermore, monks, quite secluded from sensual pleasures… a monk enters and dwells in the first jhāna. He drenches, steeps, fills, and pervades this very body with the rapture and pleasure born of seclusion, so that there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and pleasure born of seclusion. Just as a skilled bath attendant or his apprentice might pour bath powder into a bronze basin, sprinkle it again and again with water, and knead it together, so that the ball of bath powder is saturated with moisture, permeated and pervaded by it within and without, yet does not drip; in the same way, monks, a monk drenches, steeps, fills, and pervades this very body with the rapture and pleasure born of seclusion, so that there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and pleasure born of seclusion. For a monk who is thus diligent… in this way too, monks, a monk develops mindfulness of the body.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ; နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကရဟဒေါ ဂမ္ဘီရော ဥဗ္ဘိဒေါဒကော. တဿ နေဝဿ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ န ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ န ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ န ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ; ဒေဝေါ စ န ကာလေန ကာလံ သမ္မာ ဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ; အထ ခေါ တမှာဝ ဥဒကရဟဒါ သီတာ ဝါရိဓာရာ ဥဗ္ဘိဇ္ဇိတွာ တမေဝ ဥဒကရဟဒံ သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္ဒေယျ ပရိသန္ဒေယျ ပရိပူရေယျ ပရိပ္ဖရေယျ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ဥဒကရဟဒဿ သီတေန ဝါရိနာ အပ္ဖုဋံ အဿ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ…ပေ… ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

Furthermore, monks, with the stilling of applied and sustained thought… a monk enters and dwells in the second jhāna. He drenches, steeps, fills, and pervades this very body with the rapture and pleasure born of concentration, so that there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and pleasure born of concentration. Just as, monks, there might be a deep lake with water welling up from within, having no inflow from the east, west, north, or south, and not replenished from time to time by rain, and a cool stream of water, having welled up from that very lake, would drench, steep, fill, and pervade that lake with cool water, so that no part of the entire lake would be unpervaded by cool water; in the same way, monks, a monk drenches, steeps, fills, and pervades this very body with the rapture and pleasure born of concentration, so that there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and pleasure born of concentration. For a monk who is thus diligent… in this way too, monks, a monk develops mindfulness of the body.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပ္ပလိနိယံ ဝါ ပဒုမိနိယံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကိနိယံ ဝါ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ [Pg.136] ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနိ, တာနိ ယာဝ စဂ္ဂါ ယာဝ စ မူလာ သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္နာနိ ပရိသန္နာနိ ပရိပူရာနိ ပရိပ္ဖုဋာနိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတံ ဥပ္ပလာနံ ဝါ ပဒုမာနံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနံ ဝါ သီတေန ဝါရိနာ အပ္ဖုဋံ အဿ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ…ပေ… ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

Furthermore, monks, with the fading away of rapture… a monk enters and dwells in the third jhāna. He drenches, steeps, fills, and pervades this very body with pleasure devoid of rapture, so that there is no part of his entire body unpervaded by pleasure devoid of rapture. Just as, monks, in a pond of blue, red, or white lotuses, some lotuses are born in the water, grow in the water, have not risen above the water, and are nourished while submerged; they are drenched, steeped, filled, and pervaded by cool water from their tips to their roots, so that no part of those lotuses is unpervaded by cool water; in the same way, monks, a monk drenches, steeps, fills, and pervades this very body with pleasure devoid of rapture, so that there is no part of his entire body unpervaded by pleasure devoid of rapture. For a monk who is thus diligent… in this way too, monks, a monk develops mindfulness of the body.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန ဖရိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ; နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဩဒါတေန ဝတ္ထေန သသီသံ ပါရုပိတွာ နိသိန္နော အဿ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဩဒါတေန ဝတ္ထေန အပ္ဖုဋံ အဿ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန ဖရိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော ယေ ဂေဟသိတာ သရသင်္ကပ္ပာ တေ ပဟီယန္တိ. တေသံ ပဟာနာ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သန္တိဋ္ဌတိ, သန္နိသီဒတိ ဧကောဒိ ဟောတိ သမာဓိယတိ. ဧဝမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေတိ.

Furthermore, monks, with the abandoning of pleasure… a monk enters and dwells in the fourth jhāna. He sits pervading this very body with a mind that is utterly pure and bright, so that there is no part of his entire body not pervaded by that utterly pure and bright mind. Just as if, monks, a man were to sit wrapped from head to foot in a white cloth, so that there would be no part of his entire body not covered by the white cloth; in the same way, monks, a monk sits pervading this very body with a mind that is utterly pure and bright, so that there is no part of his entire body not pervaded by that utterly pure and bright mind. As he dwells thus, diligent, ardent, and resolute, those thoughts connected with the household life are abandoned. With their abandoning, his mind becomes settled internally, subsides, becomes unified, and concentrated. In this way too, monks, a monk develops mindfulness of the body.

၁၅၆. ‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, အန္တောဂဓာဝါဿ ကုသလာ ဓမ္မာ ယေ ကေစိ ဝိဇ္ဇာဘာဂိယာ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ မဟာသမုဒ္ဒေါ စေတသာ ဖုဋော, အန္တောဂဓာဝါဿ ကုန္နဒိယော ယာ ကာစိ သမုဒ္ဒင်္ဂမာ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, အန္တောဂဓာဝါဿ ကုသလာ ဓမ္မာ ယေ ကေစိ ဝိဇ္ဇာဘာဂိယာ.

156. Monks, for whomever mindfulness of the body is developed and cultivated, all wholesome states that are part of knowledge are included within that. Just as, monks, for whomever the great ocean is pervaded by mind, all the small rivers that flow into the ocean are included within it; even so, monks, for whomever mindfulness of the body is developed and cultivated, all wholesome states that are part of knowledge are included within that.

‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဂတာသတိ အဘာဝိတာ အဗဟုလီကတာ, လဘတိ တဿ မာရော ဩတာရံ, လဘတိ တဿ မာရော အာရမ္မဏံ. သေယျထာပိ[Pg.137], ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဂရုကံ သိလာဂုဠံ အလ္လမတ္တိကာပုဉ္ဇေ ပက္ခိပေယျ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု တံ ဂရုကံ သိလာဂုဠံ အလ္လမတ္တိကာပုဉ္ဇေ လဘေထ ဩတာရ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ကာယဂတာသတိ အဘာဝိတာ အဗဟုလီကတာ, လဘတိ တဿ မာရော ဩတာရံ, လဘတိ တဿ မာရော အာရမ္မဏံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ ; အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ကာယဂတာသတိ အဘာဝိတာ အဗဟုလီကတာ, လဘတိ တဿ မာရော ဩတာရံ, လဘတိ တဿ မာရော အာရမ္မဏံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကမဏိကော ရိတ္တော တုစ္ဆော အာဓာရေ ဌပိတော; အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥဒကဘာရံ အာဒါယ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု သော ပုရိသော လဘေထ ဥဒကဿ နိက္ခေပန’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ကာယဂတာသတိ အဘာဝိတာ အဗဟုလီကတာ, လဘတိ တဿ မာရော ဩတာရံ, လဘတိ တဿ မာရော အာရမ္မဏံ’’.

In whomever, monks, mindfulness of the body is undeveloped and uncultivated, Māra finds an opportunity, Māra finds a support. Just as, monks, if a man were to throw a heavy stone ball into a pile of wet clay, what do you think, monks, would that heavy stone ball find an opportunity in that pile of wet clay?" "Yes, venerable sir." "In the same way, monks, in whomever mindfulness of the body is undeveloped and uncultivated, Māra finds an opportunity, Māra finds a support. Just as, monks, if there were dry, sapless wood, and a man were to come along with an upper fire-stick, thinking, 'I will produce fire, I will generate heat,' what do you think, monks, could that man produce fire and generate heat by taking an upper fire-stick and rubbing that dry, sapless wood?" "Yes, venerable sir." "In the same way, monks, in whomever mindfulness of the body is undeveloped and uncultivated, Māra finds an opportunity, Māra finds a support. Just as, monks, if there were a water-pot, empty and hollow, set on a stand, and a man were to come along with a load of water, what do you think, monks, could that man find a place to deposit the water?" "Yes, venerable sir." "In the same way, monks, in whomever mindfulness of the body is undeveloped and uncultivated, Māra finds an opportunity, Māra finds a support.

၁၅၇. ‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, န တဿ လဘတိ မာရော ဩတာရံ, န တဿ လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော လဟုကံ သုတ္တဂုဠံ သဗ္ဗသာရမယေ အဂ္ဂဠဖလကေ ပက္ခိပေယျ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု သော ပုရိသော တံ လဟုကံ သုတ္တဂုဠံ သဗ္ဗသာရမယေ အဂ္ဂဠဖလကေ လဘေထ ဩတာရ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, န တဿ လဘတိ မာရော ဩတာရံ, န တဿ လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ; အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ[Pg.138], ယဿ ကဿစိ ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, န တဿ လဘတိ မာရော ဩတာရံ, န တဿ လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကမဏိကော ပူရော ဥဒကဿ သမတိတ္တိကော ကာကပေယျော အာဓာရေ ဌပိတော; အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥဒကဘာရံ အာဒါယ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု သော ပုရိသော လဘေထ ဥဒကဿ နိက္ခေပန’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, န တဿ လဘတိ မာရော ဩတာရံ, န တဿ လဘတိ မာရော အာရမ္မဏံ’’.

157. In whomever, monks, mindfulness of the body is developed and cultivated, Māra does not find an opportunity, Māra does not find a support. Just as, monks, if a man were to throw a light ball of thread onto a door panel made entirely of heartwood, what do you think, monks, would that light ball of thread find an opening in that door panel made entirely of heartwood?" "No, venerable sir." "In the same way, monks, in whomever mindfulness of the body is developed and cultivated, Māra does not find an opportunity, Māra does not find a support. Just as, monks, if there were a wet, sappy piece of wood, and a man were to come along with an upper fire-stick, thinking, 'I will produce fire, I will generate heat,' what do you think, monks, could that man produce fire and generate heat by taking an upper fire-stick and rubbing that wet, sappy piece of wood?" "No, venerable sir." "In the same way, monks, in whomever mindfulness of the body is developed and cultivated, Māra does not find an opportunity, Māra does not find a support. Just as, monks, if there were a water pot full of water, brimful so that a crow could drink from it, placed on a stand, and a man were to come along with a load of water, what do you think, monks, could that man find a place to deposit the water?" "No, venerable sir." "In the same way, monks, in whomever mindfulness of the body is developed and cultivated, Māra does not find an opportunity, Māra does not find a support.

၁၅၈. ‘‘ယဿ ကဿစိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, သော ယဿ ယဿ အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဿ ဓမ္မဿ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ အဘိညာသစ္ဆိကိရိယာယ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကမဏိကော ပူရော ဥဒကဿ သမတိတ္တိကော ကာကပေယျော အာဓာရေ ဌပိတော. တမေနံ ဗလဝါ ပုရိသော ယတော ယတော အာဝိဉ္ဆေယျ, အာဂစ္ဆေယျ ဥဒက’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သော, ယဿ ယဿ အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဿ ဓမ္မဿ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ အဘိညာသစ္ဆိကိရိယာယ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သမေ ဘူမိဘာဂေ စတုရဿာ ပေါက္ခရဏီ အဿ အာဠိဗန္ဓာ ပူရာ ဥဒကဿ သမတိတ္တိကာ ကာကပေယျာ. တမေနံ ဗလဝါ ပုရိသော ယတော ယတော အာဠိံ မုဉ္စေယျ အာဂစ္ဆေယျ ဥဒက’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, သော ယဿ ယဿ အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဿ ဓမ္မဿ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ အဘိညာသစ္ဆိကိရိယာယ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, သုဘူမိယံ စတုမဟာပထေ အာဇညရထော ယုတ္တော အဿ ဌိတော ဩဓသ္တပတောဒေါ ; တမေနံ ဒက္ခော ယောဂ္ဂါစရိယော အဿဒမ္မသာရထိ အဘိရုဟိတွာ ဝါမေန ဟတ္ထေန ရသ္မိယော ဂဟေတွာ ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန ပတောဒံ ဂဟေတွာ ယေနိစ္ဆကံ ယဒိစ္ဆကံ သာရေယျာပိ [Pg.139] ပစ္စာသာရေယျာပိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဿစိ ကာယဂတာသတိ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ, သော ယဿ ယဿ အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဿ ဓမ္မဿ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ အဘိညာသစ္ဆိကိရိယာယ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိအာယတနေ’’.

158. Monks, for anyone who has developed and cultivated mindfulness of the body, whatever state realizable by direct knowledge he inclines his mind to realize by direct knowledge, he attains the capacity for witnessing in that very matter, there being a basis for mindfulness. Just as, monks, a water pot full of water, brimful, so that a crow could drink from it, is placed on a stand. If a strong man were to tilt it in any direction, would water not flow out?” “It would, venerable sir.” “In the same way, monks, for anyone who has developed and cultivated mindfulness of the body, whatever state realizable by direct knowledge he inclines his mind to realize by direct knowledge, he attains the capacity for witnessing in that very matter, there being a basis for mindfulness. Just as, monks, on level ground, there might be a square pond with embankments, full of water up to the brim, so that a crow could drink from it. If a strong man were to release the embankment in any direction, would water not flow out?” “It would, venerable sir.” “In the same way, monks, for anyone who has developed and cultivated mindfulness of the body, whatever state realizable by direct knowledge he inclines his mind to realize by direct knowledge, he attains the capacity for witnessing in that very matter, there being a basis for mindfulness. Just as, monks, on good ground at a great crossroads, a thoroughbred chariot stands harnessed, with the goad laid aside; a skilled trainer, a charioteer who tames horses, mounts it, takes the reins in his left hand and the goad in his right, and can drive it forward or back wherever he wishes. In the same way, monks, for anyone who has developed and cultivated mindfulness of the body, whatever state realizable by direct knowledge he inclines his mind to realize by direct knowledge, he attains the capacity for witnessing in that very matter, there being a basis for mindfulness.

၁၅၉. ‘‘ကာယဂတာယ, ဘိက္ခဝေ, သတိယာ အာသေဝိတာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ ယာနီကတာယ ဝတ္ထုကတာယ အနုဋ္ဌိတာယ ပရိစိတာယ သုသမာရဒ္ဓါယ ဒသာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ. အရတိရတိသဟော ဟောတိ, န စ တံ အရတိ သဟတိ, ဥပ္ပန္နံ အရတိံ အဘိဘုယျ ဝိဟရတိ.

159. Monks, when mindfulness of the body is practiced, developed, cultivated, made a vehicle, made a foundation, established, familiarized, and properly undertaken, ten benefits can be expected. He becomes an endurer of discontent, and discontent does not overcome him; he dwells having overcome any arisen discontent.

‘‘ဘယဘေရဝသဟော ဟောတိ, န စ တံ ဘယဘေရဝံ သဟတိ, ဥပ္ပန္နံ ဘယဘေရဝံ အဘိဘုယျ ဝိဟရတိ.

He becomes an endurer of fear and dread, and fear and dread do not overcome him; he dwells having overcome any arisen fear and dread.

‘‘ခမော ဟောတိ သီတဿ ဥဏှဿ ဇိဃစ္ဆာယ ပိပါသာယ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿာနံ ဒုရုတ္တာနံ ဒုရာဂတာနံ ဝစနပထာနံ, ဥပ္ပန္နာနံ သာရီရိကာနံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခာနံ တိဗ္ဗာနံ ခရာနံ ကဋုကာနံ အသာတာနံ အမနာပါနံ ပါဏဟရာနံ အဓိဝါသကဇာတိကော ဟောတိ.

He is patient with cold and heat, hunger and thirst, with the touch of flies, mosquitoes, wind, sun, and creeping things; with ill-spoken, ill-come paths of speech. He is of a nature to endure arisen bodily feelings that are painful, sharp, harsh, piercing, disagreeable, unpleasant, and life-threatening.

‘‘စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ.

He gains, whenever he wants, without trouble or difficulty, the four jhānas that pertain to the higher mind and are a pleasant abiding in this very life.

‘‘သော အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စာနုဘောတိ. ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ, အာဝိဘာဝံ…ပေ… ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေတိ.

He experiences various kinds of psychic power. Having been one, he becomes many; having been many, he becomes one. He appears and vanishes... and so on... He exercises mastery with the body as far as the Brahmā world.

‘‘ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏာတိ ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ, ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ…ပေ….

With the divine ear-element, purified and surpassing the human, he hears both kinds of sounds, the divine and the human, those that are far and near... and so on.

‘‘ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတိ. သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ…ပေ… သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ… ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ… သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ… ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ… သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ… အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ… သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ… အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ… သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ… အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ… ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနာတိ.

He knows the minds of other beings and other persons, having encompassed them with his own mind. He understands a mind with lust as ‘a mind with lust,’ a mind without lust as ‘a mind without lust’… and so on… an unliberated mind as ‘an unliberated mind.’

‘‘သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

He recollects his manifold past lives, that is to say, one birth, two births… and so on… thus with its aspects and details, he recollects his manifold past lives.

‘‘ဒိဗ္ဗေန [Pg.140] စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

With the divine eye, purified and surpassing the human, he sees beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate—and he understands beings passing on according to their kamma.

‘‘အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

Through the destruction of the taints, he enters and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having realized it for himself with direct knowledge in this very life.

‘‘ကာယဂတာယ, ဘိက္ခဝေ, သတိယာ အာသေဝိတာယ ဘာဝိတာယ ဗဟုလီကတာယ ယာနီကတာယ ဝတ္ထုကတာယ အနုဋ္ဌိတာယ ပရိစိတာယ သုသမာရဒ္ဓါယ ဣမေ ဒသာနိသံသာ ပါဋိကင်္ခါ’’တိ.

Monks, when mindfulness of the body is practiced, developed, cultivated, made a vehicle, made a foundation, established, familiarized, and properly undertaken, these ten benefits are to be expected.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. The monks, delighted, rejoiced at the Blessed One's words.

ကာယဂတာသတိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

The Discourse on Mindfulness of the Body, the ninth, is concluded.

၁၀. သင်္ခါရုပပတ္တိသုတ္တံ

10. The Discourse on the Arising of Formations

၁၆၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သင်္ခါရုပပတ္တိံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

160. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: "Bhikkhus." "Venerable sir," those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this: "Bhikkhus, I will teach you the arising of formations. Listen to it, attend carefully; I will speak." "Yes, venerable sir," those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

၁၆၁. ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, သုတေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, စာဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ [Pg.141] တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

161. Here, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue, endowed with learning, endowed with generosity, and endowed with wisdom. It occurs to him: ‘Oh, that with the breakup of the body, after death, I might be reborn in the company of the great khattiya families!’ He sets his mind on that, resolves on it, and develops it. Those formations and states of being of his, thus developed and cultivated, conduce to rebirth there. This, bhikkhus, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၆၂. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, သုတေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, စာဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာနံ…ပေ… ဂဟပတိမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

162. Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue, endowed with learning, endowed with generosity, and endowed with wisdom. It occurs to him: ‘Oh, that with the breakup of the body, after death, I might be reborn in the company of the great brahmin families… or in the company of the great householder families!’ He sets his mind on that, resolves on it, and develops it. Those formations and states of being of his, thus developed and cultivated, conduce to rebirth there. This, bhikkhus, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၆၃. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, သုတေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, စာဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

163. Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue, endowed with learning, endowed with generosity, and endowed with wisdom. He has heard: ‘The devas of the Four Great Kings are long-lived, beautiful, and have abundant happiness.’ It occurs to him: ‘Oh, that with the breakup of the body, after death, I might be reborn in the company of the devas of the Four Great Kings!’ He sets his mind on that, resolves on it, and develops it. Those formations and states of being of his, thus developed and cultivated, conduce to rebirth there. This, bhikkhus, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၆၄. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, သုတေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, စာဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – တာဝတိံသာ ဒေဝါ…ပေ… ယာမာ ဒေဝါ… တုသိတာ ဒေဝါ… နိမ္မာနရတီ ဒေဝါ… ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ [Pg.142] ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

164. Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue, endowed with learning, endowed with generosity, and endowed with wisdom. He has heard: ‘The Tāvatiṃsa devas… the Yāma devas… the Tusita devas… the Nimmānaratī devas… the Paranimmitavasavattī devas are long-lived, beautiful, and have abundant happiness.’ It occurs to him: ‘Oh, that with the breakup of the body, after death, I might be reborn in the company of the Paranimmitavasavattī devas!’ He sets his mind on that, resolves on it, and develops it. Those formations and states of being of his, thus developed and cultivated, conduce to rebirth there. This, bhikkhus, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၆၅. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, သုတေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, စာဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘သဟဿော ဗြဟ္မာ ဒီဃာယုကော ဝဏ္ဏဝါ သုခဗဟုလော’တိ. သဟဿော, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မာ သဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုမာ ပုရိသော ဧကံ အာမဏ္ဍံ ဟတ္ထေ ကရိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သဟဿော ဗြဟ္မာ သဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သဟဿဿ ဗြဟ္မုနော သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

165. Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue, endowed with learning, endowed with generosity, and endowed with wisdom. He has heard: ‘The Brahmā Sahassa is long-lived, beautiful, and has abundant happiness.’ Bhikkhus, the Brahmā Sahassa dwells pervading and resolved upon the thousandfold world-system. He also dwells pervading and resolved upon whatever beings are reborn there. Just as, bhikkhus, a man with good sight might take a single myrobalan fruit in his hand and inspect it; even so, bhikkhus, the Brahmā Sahassa dwells pervading and resolved upon the thousandfold world-system. He also dwells pervading and resolved upon whatever beings are reborn there. It occurs to him: ‘Oh, that with the breakup of the body, after death, I might be reborn in the company of the Brahmā Sahassa!’ He sets his mind on that, resolves on it, and develops it. Those formations and states of being of his, thus developed and cultivated, conduce to rebirth there. This, bhikkhus, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၆၆. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, သုတေန… စာဂေန… ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ဒွိသဟဿော ဗြဟ္မာ…ပေ… တိသဟဿော ဗြဟ္မာ… စတုသဟဿော ဗြဟ္မာ… ပဉ္စသဟဿော ဗြဟ္မာ ဒီဃာယုကော ဝဏ္ဏဝါ သုခဗဟုလောတိ. ပဉ္စသဟဿော, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မာ ပဉ္စသဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုမာ ပုရိသော ပဉ္စ အာမဏ္ဍာနိ ဟတ္ထေ ကရိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စသဟဿော ဗြဟ္မာ ပဉ္စသဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဉ္စသဟဿဿ ဗြဟ္မုနော သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ [Pg.143] တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

166. Furthermore, O bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue, endowed with learning… with generosity… is endowed with wisdom. He has heard: ‘The Dvisahassa Brahmā… the Tisahassa Brahmā… the Catusahassa Brahmā… the Pañcasahassa Brahmā is long-lived, beautiful, and abounds in happiness.’ The Pañcasahassa Brahmā, O bhikkhus, dwells pervading and intent upon the five-thousandfold world-system. He also dwells pervading and intent upon whatever beings are reborn there. Just as, O bhikkhus, a man with good sight might take five emblic myrobalan fruits in his hand and examine them; even so, O bhikkhus, the Pañcasahassa Brahmā dwells pervading and intent upon the five-thousandfold world-system. He also dwells pervading and intent upon whatever beings are reborn there. It occurs to him: ‘Oh, that with the breaking up of the body, after death, I might be reborn into companionship with the Pañcasahassa Brahmā!’ He directs his mind to that, he resolves on that mind, he develops that mind. His volitional formations and abidings, thus developed and made much of, conduce to rebirth there. This, O bhikkhus, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၆၇. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, သုတေန… စာဂေန… ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဒသသဟဿော ဗြဟ္မာ ဒီဃာယုကော ဝဏ္ဏဝါ သုခဗဟုလော’တိ. ဒသသဟဿော, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မာ ဒသသဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒသသဟဿော ဗြဟ္မာ ဒသသဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒသသဟဿဿ ဗြဟ္မုနော သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

167. Furthermore, O bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue, endowed with learning… with generosity… is endowed with wisdom. He has heard: ‘The Dasasahassa Brahmā is long-lived, beautiful, and abounds in happiness.’ The Dasasahassa Brahmā, O bhikkhus, dwells pervading and intent upon the ten-thousandfold world-system. He also dwells pervading and intent upon whatever beings are reborn there. Just as, O bhikkhus, a beryl gem—beautiful, of excellent quality, eight-faceted, well-wrought, placed on a bright red blanket—shines, glows, and is brilliant; even so, O bhikkhus, the Dasasahassa Brahmā dwells pervading and intent upon the ten-thousandfold world-system. He also dwells pervading and intent upon whatever beings are reborn there. It occurs to him: ‘Oh, that with the breaking up of the body, after death, I might be reborn into companionship with the Dasasahassa Brahmā!’ He directs his mind to that, he resolves on that mind, he develops that mind. His volitional formations and abidings, thus developed and made much of, conduce to rebirth there. This, O bhikkhus, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၆၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန… သုတေန… စာဂေန… ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘သတသဟဿော ဗြဟ္မာ ဒီဃာယုကော ဝဏ္ဏဝါ သုခဗဟုလော’တိ. သတသဟဿော, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မာ သတသဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, နိက္ခံ ဇမ္ဗောနဒံ ဒက္ခကမ္မာရပုတ္တဥက္ကာမုခသုကုသလသမ္ပဟဋ္ဌံ ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တံ ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတသဟဿော ဗြဟ္မာ သတသဟဿိလောကဓာတုံ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သတသဟဿဿ ဗြဟ္မုနော သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ[Pg.144]. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

168. Furthermore, O bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue… with learning… with generosity… is endowed with wisdom. He has heard: ‘The Satasahassa Brahmā is long-lived, beautiful, and abounds in happiness.’ The Satasahassa Brahmā, O bhikkhus, dwells pervading and intent upon the hundred-thousandfold world-system. He also dwells pervading and intent upon whatever beings are reborn there. Just as, O bhikkhus, a coin of Jambu-river gold, well-smelted and beaten by a skilled goldsmith's son at the mouth of a furnace, placed on a bright red blanket, shines, glows, and is brilliant; even so, O bhikkhus, the Satasahassa Brahmā dwells pervading and intent upon the hundred-thousandfold world-system. He also dwells pervading and intent upon whatever beings are reborn there. It occurs to him: ‘Oh, that with the breaking up of the body, after death, I might be reborn into companionship with the Satasahassa Brahmā!’ He directs his mind to that, he resolves on that mind, he develops that mind. His volitional formations and abidings, thus developed and made much of, conduce to rebirth there. This, O bhikkhus, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၆၉. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန… သုတေန… စာဂေန… ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – အာဘာ ဒေဝါ…ပေ… ပရိတ္တာဘာ ဒေဝါ… အပ္ပမာဏာဘာ ဒေဝါ… အာဘဿရာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အာဘဿရာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

169. Furthermore, O bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, endowed with virtue… with learning… with generosity… is endowed with wisdom. He has heard: ‘The Ābhā devas… the Parittābhā devas… the Appamāṇābhā devas… the Ābhassara devas are long-lived, beautiful, and abound in happiness.’ It occurs to him: ‘Oh, that with the breaking up of the body, after death, I might be reborn into companionship with the Ābhassara devas!’ He directs his mind to that, he resolves on that mind, he develops that mind. His volitional formations and abidings, thus developed and made much of, conduce to rebirth there. This, O bhikkhus, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၇၀. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန … သုတေန… စာဂေန… ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ပရိတ္တသုဘာ ဒေဝါ…ပေ… အပ္ပမာဏသုဘာ ဒေဝါ… သုဘကိဏှာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဘကိဏှာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

170. Furthermore, monks, a monk is possessed of faith, virtue, learning, generosity, and wisdom. He has heard: 'The devas of Limited Radiance... the devas of Immeasurable Radiance... the devas of Refulgent Radiance are long-lived, beautiful, and have much happiness.' It occurs to him: 'Oh, that I, with the breakup of the body, after death, might arise in companionship with the devas of Refulgent Radiance!' He sets his mind on this, resolves his mind on this, develops his mind for this. For him, those formations and states of being, thus developed and cultivated, conduce to rebirth there. This, monks, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၇၁. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန… သုတေန… စာဂေန… ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ဝေဟပ္ဖလာ ဒေဝါ…ပေ… အဝိဟာ ဒေဝါ… အတပ္ပာ ဒေဝါ… သုဒဿာ ဒေဝါ… သုဒဿီ ဒေဝါ… အကနိဋ္ဌာ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ ဝဏ္ဏဝန္တော သုခဗဟုလာတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အကနိဋ္ဌာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ [Pg.145] စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

171. Furthermore, monks, a monk is possessed of faith, virtue, learning, generosity, and wisdom. He has heard: 'The devas of Great Fruit... the Aviha devas... the Atappa devas... the Sudassa devas... the Sudassi devas... the Akaniṭṭha devas are long-lived, beautiful, and have much happiness.' It occurs to him: 'Oh, that I, with the breakup of the body, after death, might arise in companionship with the Akaniṭṭha devas!' He sets his mind on this, resolves his mind on this, develops his mind for this. For him, those formations and states of being, thus developed and cultivated, conduce to rebirth there. This, monks, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၇၂. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန… သုတေန… စာဂေန… ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ စိရဋ္ဌိတိကာ သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

172. Furthermore, monks, a monk is possessed of faith, virtue, learning, generosity, and wisdom. He has heard: 'The devas who have reached the sphere of infinite space are long-lived, of long duration, and have much happiness.' It occurs to him: 'Oh, that I, with the breakup of the body, after death, might arise in companionship with the devas who have reached the sphere of infinite space!' He sets his mind on this, resolves his mind on this, develops his mind for this. For him, those formations and states of being, thus developed and cultivated, conduce to rebirth there. This, monks, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၇၃. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန… သုတေန… စာဂေန… ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – ‘ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ စိရဋ္ဌိတိကာ သုခဗဟုလာ’တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

173. Furthermore, monks, a monk is possessed of faith, virtue, learning, generosity, and wisdom. He has heard: 'The devas who have reached the sphere of infinite consciousness are long-lived, of long duration, and have much happiness.' It occurs to him: 'Oh, that I, with the breakup of the body, after death, might arise in companionship with the devas who have reached the sphere of infinite consciousness!' He sets his mind on this, resolves his mind on this, develops his mind for this. For him, those formations and states of being, thus developed and cultivated, conduce to rebirth there. This, monks, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၇၄. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန… သုတေန… စာဂေန… ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ သုတံ ဟောတိ – အာကိဉ္စညာယတနူပဂါ ဒေဝါ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါ ဒေဝါ ဒီဃာယုကာ စိရဋ္ဌိတိကာ သုခဗဟုလာတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟော ဝတာဟံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇေယျ’န္တိ. သော တံ စိတ္တံ ဒဟတိ, တံ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌာတိ, တံ စိတ္တံ ဘာဝေတိ. တဿ တေ သင်္ခါရာ စ ဝိဟာရာ စ ဧဝံ ဘာဝိတာ ဧဝံ ဗဟုလီကတာ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တန္တိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ တတြုပပတ္တိယာ သံဝတ္တတိ.

174. Furthermore, monks, a monk is possessed of faith, virtue, learning, generosity, and wisdom. He has heard: 'The devas who have reached the sphere of nothingness... the devas who have reached the sphere of neither perception nor non-perception are long-lived, of long duration, and have much happiness.' It occurs to him: 'Oh, that I, with the breakup of the body, after death, might arise in companionship with the devas who have reached the sphere of neither perception nor non-perception!' He sets his mind on this, resolves his mind on this, develops his mind for this. For him, those formations and states of being, thus developed and cultivated, conduce to rebirth there. This, monks, is the path, this is the practice that conduces to rebirth there.

၁၇၅. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သီလေန… သုတေန… စာဂေန… ပညာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ [Pg.146] – ‘အဟော ဝတာဟံ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ. သော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု န ကတ္ထစိ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ.

175. Furthermore, monks, a monk is possessed of faith, virtue, learning, generosity, and wisdom. It occurs to him: 'Oh, that I, through the destruction of the taints, having realized for myself with direct knowledge the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, in this very life, and having attained it, might dwell therein!' Through the destruction of the taints, he realizes for himself with direct knowledge the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, in this very life, and having attained it, he dwells therein. This monk, monks, is not reborn anywhere.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Those monks, being delighted, rejoiced in the Blessed One's words.

သင်္ခါရုပပတ္တိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

The tenth Sutta on Rebirth by Formations is concluded.

အနုပဒဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော ဒုတိယော.

The second Anupada Chapter is concluded.

တဿုဒ္ဒါနံ –

The summary verse for it:

အနုပါဒ-သောဓန-ပေါရိသဓမ္မော, သေဝိတဗ္ဗ-ဗဟုဓာတု-ဝိဘတ္တိ;

ဗုဒ္ဓဿ ကိတ္တိနာမ-စတ္တာရီသေန, အာနာပါနော ကာယဂတော ဥပပတ္တိ.

Anupāda, Sodhana, the Qualities of a True Person; Sevitabba, the Analysis of the Many Elements; Proclaiming the Buddha's Name, with the Forty; Ānāpāna, Kāyagatā, and Upapatti.

၃. သုညတဝဂ္ဂေါ

3. The Chapter on Emptiness

၁. စူဠသုညတသုတ္တံ

1. The Shorter Discourse on Emptiness

၁၇၆. ဧဝံ [Pg.147] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ပုဗ္ဗာရာမေ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧကမိဒံ, ဘန္တေ, သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ နဂရကံ နာမ သကျာနံ နိဂမော. တတ္ထ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘သုညတာဝိဟာရေနာဟံ, အာနန္ဒ, ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရာမီ’တိ. ကစ္စိ မေတံ, ဘန္တေ, သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတ’’န္တိ? ‘‘တဂ္ဃ တေ ဧတံ, အာနန္ဒ, သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ. ပုဗ္ဗေပါဟံ, အာနန္ဒ, ဧတရဟိပိ သုညတာဝိဟာရေန ဗဟုလံ ဝိဟရာမိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, အယံ မိဂါရမာတုပါသာဒေါ သုညော ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝေန, သုညော ဇာတရူပရဇတေန, သုညော ဣတ္ထိပုရိသသန္နိပါတေန အတ္ထိ စေဝိဒံ အသုညတံ ယဒိဒံ – ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တံ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အမနသိကရိတွာ ဂါမသညံ, အမနသိကရိတွာ မနုဿသညံ, အရညသညံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တံ. တဿ အရညသညာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယေ အဿု ဒရထာ ဂါမသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, ယေ အဿု ဒရထာ မနုဿသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, အတ္ထိ စေဝါယံ ဒရထမတ္တာ ယဒိဒံ – အရညသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. သော ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ ဂါမသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ မနုဿသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အတ္ထိ စေဝိဒံ အသုညတံ ယဒိဒံ – အရညသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. ဣတိ ယဉှိ ခေါ တတ္ထ န ဟောတိ တေန တံ သုညံ သမနုပဿတိ, ယံ ပန တတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ တံ ‘သန္တမိဒံ အတ္ထီ’’’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိဿ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယထာဘုစ္စာ အဝိပလ္လတ္ထာ ပရိသုဒ္ဓါ သုညတာဝက္ကန္တိ ဘဝတိ.

176. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in the Eastern Park, in Migāramātā’s palace. Then, in the evening, the Venerable Ānanda rose from his seclusion and approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “On one occasion, Venerable Sir, the Blessed One was dwelling among the Sakyans in the Sakyan town named Nagaraka. There, Venerable Sir, I heard this from the Blessed One’s own lips, received it in his presence: ‘Ānanda, I now often dwell in the abiding of emptiness.’ Venerable Sir, did I hear that well, grasp it well, attend to it well, and retain it well?” “Certainly, Ānanda, you heard it well, grasped it well, attended to it well, and retained it well. Both in the past and now, Ānanda, I often dwell in the abiding of emptiness. Just as, Ānanda, this palace of Migāramātā is empty of elephants, cattle, horses, and mares, empty of gold and silver, empty of gatherings of men and women, and there is only this non-emptiness, namely, the singularity dependent on the community of bhikkhus; so too, Ānanda, a bhikkhu, not attending to the perception of village, not attending to the perception of human beings, attends to the singularity dependent on the perception of the wilderness. His mind leaps up at, grows confident in, settles upon, and becomes resolved on the perception of the wilderness. He understands thus: ‘Whatever disturbances might exist dependent on the perception of village are not present here. Whatever disturbances might exist dependent on the perception of human beings are not present here. There is only this measure of disturbance, namely, the singularity dependent on the perception of the wilderness.’ He understands: ‘This field of perception is empty of the perception of village.’ He understands: ‘This field of perception is empty of the perception of human beings.’ He understands: ‘There is only this non-emptiness, namely, the singularity dependent on the perception of the wilderness.’ Thus, he regards it as empty of whatever is not there. But of what remains there, he understands that it is present: ‘This is present.’ In this way, Ānanda, this becomes for him a genuine, undistorted, and pure entry into emptiness.

၁၇၇. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အမနသိကရိတွာ မနုဿသညံ, အမနသိကရိတွာ အရညသညံ, ပထဝီသညံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တံ. တဿ ပထဝီသညာယ [Pg.148] စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, အာသဘစမ္မံ သင်္ကုသတေန သုဝိဟတံ ဝိဂတဝလိကံ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ယံ ဣမိဿာ ပထဝိယာ ဥက္ကူလဝိက္ကူလံ နဒီဝိဒုဂ္ဂံ ခါဏုကဏ္ဋကဋ္ဌာနံ ပဗ္ဗတဝိသမံ တံ သဗ္ဗံ အမနသိကရိတွာ ပထဝီသညံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တံ. တဿ ပထဝီသညာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယေ အဿု ဒရထာ မနုဿသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, ယေ အဿု ဒရထာ အရညသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, အတ္ထိ စေဝါယံ ဒရထမတ္တာ ယဒိဒံ – ပထဝီသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. သော ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ မနုဿသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ အရညသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အတ္ထိ စေဝိဒံ အသုညတံ ယဒိဒံ – ပထဝီသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. ဣတိ ယဉှိ ခေါ တတ္ထ န ဟောတိ တေန တံ သုညံ သမနုပဿတိ, ယံ ပန တတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ တံ ‘သန္တမိဒံ အတ္ထီ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိဿ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယထာဘုစ္စာ အဝိပလ္လတ္ထာ ပရိသုဒ္ဓါ သုညတာဝက္ကန္တိ ဘဝတိ.

177. Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, not attending to the perception of human beings, not attending to the perception of the wilderness, attends to the singularity dependent on the perception of earth. His mind leaps up at, grows confident in, settles upon, and becomes resolved on the perception of earth. Just as, Ānanda, a bull’s hide that has been well-stretched with a hundred pegs is free of wrinkles; so too, Ānanda, a bhikkhu, not attending to all the highlands and lowlands of this earth, its rivers and inaccessible places, its places with stumps and thorns, and its rugged mountains, attends to the singularity dependent on the perception of earth. His mind leaps up at, grows confident in, settles upon, and becomes resolved on the perception of earth. He understands thus: ‘Whatever disturbances might exist dependent on the perception of human beings are not present here. Whatever disturbances might exist dependent on the perception of the wilderness are not present here. There is only this measure of disturbance, namely, the singularity dependent on the perception of earth.’ He understands: ‘This field of perception is empty of the perception of human beings.’ He understands: ‘This field of perception is empty of the perception of the wilderness.’ He understands: ‘There is only this non-emptiness, namely, the singularity dependent on the perception of earth.’ Thus, he regards it as empty of whatever is not there. But of what remains there, he understands that it is present: ‘This is present.’ In this way, Ānanda, this becomes for him a genuine, undistorted, and pure entry into emptiness.

၁၇၈. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အမနသိကရိတွာ အရညသညံ, အမနသိကရိတွာ ပထဝီသညံ, အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တံ. တဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယေ အဿု ဒရထာ အရညသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, ယေ အဿု ဒရထာ ပထဝီသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, အတ္ထိ စေဝါယံ ဒရထမတ္တာ ယဒိဒံ – အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. သော ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ အရညသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ ပထဝီသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အတ္ထိ စေဝိဒံ အသုညတံ ယဒိဒံ – အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. ဣတိ ယဉှိ ခေါ တတ္ထ န ဟောတိ တေန တံ သုညံ သမနုပဿတိ, ယံ ပန တတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ တံ ‘သန္တမိဒံ အတ္ထီ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိဿ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယထာဘုစ္စာ အဝိပလ္လတ္ထာ ပရိသုဒ္ဓါ သုညတာဝက္ကန္တိ ဘဝတိ.

178. Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, not attending to the perception of the wilderness, not attending to the perception of earth, attends to the singularity dependent on the perception of the dimension of infinite space. His mind leaps up at, grows confident in, settles upon, and becomes resolved on the perception of the dimension of infinite space. He understands thus: ‘Whatever disturbances might exist dependent on the perception of the wilderness are not present here. Whatever disturbances might exist dependent on the perception of earth are not present here. There is only this measure of disturbance, namely, the singularity dependent on the perception of the dimension of infinite space.’ He understands: ‘This field of perception is empty of the perception of the wilderness.’ He understands: ‘This field of perception is empty of the perception of earth.’ He understands: ‘There is only this non-emptiness, namely, the singularity dependent on the perception of the dimension of infinite space.’ Thus, he regards it as empty of whatever is not there. But of what remains there, he understands that it is present: ‘This is present.’ In this way, Ānanda, this becomes for him a genuine, undistorted, and pure entry into emptiness.

၁၇၉. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အမနသိကရိတွာ ပထဝီသညံ, အမနသိကရိတွာ အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တံ. တဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယေ အဿု ဒရထာ ပထဝီသညံ [Pg.149] ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, ယေ အဿု ဒရထာ အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, အတ္ထိ စေဝါယံ ဒရထမတ္တာ ယဒိဒံ – ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. သော ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ ပထဝီသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အတ္ထိ စေဝိဒံ အသုညတံ ယဒိဒံ – ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. ဣတိ ယဉှိ ခေါ တတ္ထ န ဟောတိ တေန တံ သုညံ သမနုပဿတိ, ယံ ပန တတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ တံ ‘သန္တမိဒံ အတ္ထီ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိဿ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယထာဘုစ္စာ အဝိပလ္လတ္ထာ ပရိသုဒ္ဓါ သုညတာဝက္ကန္တိ ဘဝတိ.

179. Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, not attending to the perception of earth, not attending to the perception of the base of infinite space, attends to the oneness that is dependent on the perception of the base of infinite consciousness. His mind leaps towards, becomes tranquil in, is established in, and is resolved upon the perception of the base of infinite consciousness. He understands thus: ‘Whatever disturbances there might be dependent on the perception of earth, those are not present here. Whatever disturbances there might be dependent on the perception of the base of infinite space, those are not present here. There is only this measure of disturbance, namely, the oneness dependent on the perception of the base of infinite consciousness.’ He understands: ‘This state of perception is void of the perception of earth.’ He understands: ‘This state of perception is void of the perception of the base of infinite space.’ He understands: ‘There is this non-voidness, namely, the oneness dependent on the perception of the base of infinite consciousness.’ Thus, whatever is not present there, he regards that as void. But as for what remains there, he understands of that which is present: ‘This exists.’ In this way, Ānanda, for him this is a real, undistorted, and utterly pure entry into voidness.

၁၈၀. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အမနသိကရိတွာ အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ, အမနသိကရိတွာ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ, အာကိဉ္စညာယတနသညံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တံ. တဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယေ အဿု ဒရထာ အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, ယေ အဿု ဒရထာ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, အတ္ထိ စေဝါယံ ဒရထမတ္တာ ယဒိဒံ – အာကိဉ္စညာယတနသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. သော ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အတ္ထိ စေဝိဒံ အသုညတံ ယဒိဒံ – အာကိဉ္စညာယတနသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. ဣတိ ယဉှိ ခေါ တတ္ထ န ဟောတိ တေန တံ သုညံ သမနုပဿတိ, ယံ ပန တတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ တံ ‘သန္တမိဒံ အတ္ထီ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိဿ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယထာဘုစ္စာ အဝိပလ္လတ္ထာ ပရိသုဒ္ဓါ သုညတာဝက္ကန္တိ ဘဝတိ.

180. Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, not attending to the perception of the base of infinite space, not attending to the perception of the base of infinite consciousness, attends to the oneness that is dependent on the perception of the base of nothingness. His mind leaps towards, becomes tranquil in, is established in, and is resolved upon the perception of the base of nothingness. He understands thus: ‘Whatever disturbances there might be dependent on the perception of the base of infinite space, those are not present here. Whatever disturbances there might be dependent on the perception of the base of infinite consciousness, those are not present here. There is only this measure of disturbance, namely, the oneness dependent on the perception of the base of nothingness.’ He understands: ‘This state of perception is void of the perception of the base of infinite space.’ He understands: ‘This state of perception is void of the perception of the base of infinite consciousness.’ He understands: ‘There is this non-voidness, namely, the oneness dependent on the perception of the base of nothingness.’ Thus, whatever is not present there, he regards that as void. But as for what remains there, he understands of that which is present: ‘This exists.’ In this way, Ānanda, for him this is a real, undistorted, and utterly pure entry into voidness.

၁၈၁. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ ဘိက္ခု အမနသိကရိတွာ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ, အမနသိကရိတွာ အာကိဉ္စညာယတနသညံ, နေဝသညာနာသညာယတနသညံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တံ. တဿ နေဝသညာနာသညာယတနသညာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယေ အဿု ဒရထာ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, ယေ အဿု ဒရထာ အာကိဉ္စညာယတနသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, အတ္ထိ စေဝါယံ ဒရထမတ္တာ ယဒိဒံ – နေဝသညာနာသညာယတနသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. သော ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ အာကိဉ္စညာယတနသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အတ္ထိ စေဝိဒံ အသုညတံ [Pg.150] ယဒိဒံ – နေဝသညာနာသညာယတနသညံ ပဋိစ္စ ဧကတ္တ’န္တိ. ဣတိ ယဉှိ ခေါ တတ္ထ န ဟောတိ တေန တံ သုညံ သမနုပဿတိ, ယံ ပန တတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ တံ ‘သန္တမိဒံ အတ္ထီ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိဿ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယထာဘုစ္စာ အဝိပလ္လတ္ထာ ပရိသုဒ္ဓါ သုညတာဝက္ကန္တိ ဘဝတိ.

181. Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, not attending to the perception of the base of infinite consciousness, not attending to the perception of the base of nothingness, attends to the oneness that is dependent on the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception. His mind leaps towards, becomes tranquil in, is established in, and is resolved upon the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception. He understands thus: ‘Whatever disturbances there might be dependent on the perception of the base of infinite consciousness, those are not present here. Whatever disturbances there might be dependent on the perception of the base of nothingness, those are not present here. There is only this measure of disturbance, namely, the oneness dependent on the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception.’ He understands: ‘This state of perception is void of the perception of the base of infinite consciousness.’ He understands: ‘This state of perception is void of the perception of the base of nothingness.’ He understands: ‘There is this non-voidness, namely, the oneness dependent on the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception.’ Thus, whatever is not present there, he regards that as void. But as for what remains there, he understands of that which is present: ‘This exists.’ In this way, Ānanda, for him this is a real, undistorted, and utterly pure entry into voidness.

၁၈၂. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အမနသိကရိတွာ အာကိဉ္စညာယတနသညံ, အမနသိကရိတွာ နေဝသညာနာသညာယတနသညံ, အနိမိတ္တံ စေတောသမာဓိံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တံ. တဿ အနိမိတ္တေ စေတောသမာဓိမှိ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယေ အဿု ဒရထာ အာကိဉ္စညာယတနသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, ယေ အဿု ဒရထာ နေဝသညာနာသညာယတနသညံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, အတ္ထိ စေဝါယံ ဒရထမတ္တာ ယဒိဒံ – ဣမမေဝ ကာယံ ပဋိစ္စ သဠာယတနိကံ ဇီဝိတပစ္စယာ’တိ. သော ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ အာကိဉ္စညာယတနသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ နေဝသညာနာသညာယတနသညာယာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အတ္ထိ စေဝိဒံ အသုညတံ ယဒိဒံ – ဣမမေဝ ကာယံ ပဋိစ္စ သဠာယတနိကံ ဇီဝိတပစ္စယာ’တိ. ဣတိ ယဉှိ ခေါ တတ္ထ န ဟောတိ တေန တံ သုညံ သမနုပဿတိ, ယံ ပန တတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ တံ ‘သန္တမိဒံ အတ္ထီ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိဿ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယထာဘုစ္စာ အဝိပလ္လတ္ထာ ပရိသုဒ္ဓါ သုညတာဝက္ကန္တိ ဘဝတိ.

182. Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, not attending to the perception of the base of nothingness, not attending to the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception, attends to the oneness that is dependent on the signless concentration of mind. His mind leaps towards, becomes tranquil in, is established in, and is resolved upon the signless concentration of mind. He understands thus: ‘Whatever disturbances there might be dependent on the perception of the base of nothingness, those are not present here. Whatever disturbances there might be dependent on the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception, those are not present here. There is only this measure of disturbance: that pertaining to the six sense bases which is dependent on this very body and conditioned by life.’ He understands: ‘This state of perception is void of the perception of the base of nothingness.’ He understands: ‘This state of perception is void of the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception.’ He understands: ‘There is this non-voidness: that pertaining to the six sense bases which is dependent on this very body and conditioned by life.’ Thus, whatever is not present there, he regards that as void. But as for what remains there, he understands of that which is present: ‘This exists.’ In this way, Ānanda, for him this is a real, undistorted, and utterly pure entry into voidness.

၁၈၃. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အမနသိကရိတွာ အာကိဉ္စညာယတနသညံ, အမနသိကရိတွာ နေဝသညာနာသညာယတနသညံ, အနိမိတ္တံ စေတောသမာဓိံ ပဋိစ္စ မနသိ ကရောတိ ဧကတ္တံ. တဿ အနိမိတ္တေ စေတောသမာဓိမှိ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ အဓိမုစ္စတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ အနိမိတ္တော စေတောသမာဓိ အဘိသင်္ခတော အဘိသဉ္စေတယိတော’. ‘ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယေ အဿု ဒရထာ ကာမာသဝံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, ယေ အဿု ဒရထာ ဘဝါသဝံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, ယေ အဿု ဒရထာ အဝိဇ္ဇာသဝံ ပဋိစ္စ တေဓ န သန္တိ, အတ္ထိ စေဝါယံ ဒရထမတ္တာ ယဒိဒံ – ဣမမေဝ ကာယံ ပဋိစ္စ သဠာယတနိကံ [Pg.151] ဇီဝိတပစ္စယာ’တိ. သော ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ ကာမာသဝေနာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ ဘဝါသဝေနာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘သုညမိဒံ သညာဂတံ အဝိဇ္ဇာသဝေနာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အတ္ထိ စေဝိဒံ အသုညတံ ယဒိဒံ – ဣမမေဝ ကာယံ ပဋိစ္စ သဠာယတနိကံ ဇီဝိတပစ္စယာ’တိ. ဣတိ ယဉှိ ခေါ တတ္ထ န ဟောတိ တေန တံ သုညံ သမနုပဿတိ, ယံ ပန တတ္ထ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ တံ ‘သန္တမိဒံ အတ္ထီ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝမ္ပိဿ ဧသာ, အာနန္ဒ, ယထာဘုစ္စာ အဝိပလ္လတ္ထာ ပရိသုဒ္ဓါ ပရမာနုတ္တရာ သုညတာဝက္ကန္တိ ဘဝတိ.

183. Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, not attending to the perception of the base of nothingness, not attending to the perception of the base of neither-perception-nor-non-perception, attends to singleness dependent on the signless concentration of mind. His mind enters into, becomes clear, settles upon, and is resolved upon that signless concentration of mind. He understands thus: ‘This signless concentration of mind is conditioned and intentionally produced.’ He understands: ‘Whatever is conditioned and intentionally produced is impermanent, subject to cessation.’ Knowing and seeing thus, his mind is liberated from the taint of sensual desire, the taint of being, and the taint of ignorance. In liberation, there is the knowledge: ‘Liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’ He understands thus: ‘Whatever disturbances there might be dependent on the taint of sensual desire, those are not present here; whatever disturbances there might be dependent on the taint of being, those are not present here; whatever disturbances there might be dependent on the taint of ignorance, those are not present here. But there is only this measure of disturbance, namely, this very body with its six sense bases, dependent on life.’ He understands: ‘This state of perception is empty of the taint of sensual desire.’ He understands: ‘This state of perception is empty of the taint of being.’ He understands: ‘This state of perception is empty of the taint of ignorance.’ He understands: ‘There is only this that is not empty, namely, this very body with its six sense bases, dependent on life.’ Thus, whatever is not present there, he rightly sees that as empty. But whatever remains there, he understands, ‘This existing thing is present.’ In this way, Ānanda, this becomes his genuine, undistorted, pure, and supreme, unsurpassed entry into emptiness.

၁၈၄. ‘‘ယေပိ ဟိ ကေစိ, အာနန္ဒ, အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ပရိသုဒ္ဓံ ပရမာနုတ္တရံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိံသု, သဗ္ဗေ တေ ဣမံယေဝ ပရိသုဒ္ဓံ ပရမာနုတ္တရံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိံသု. ယေပိ ဟိ ကေစိ, အာနန္ဒ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ပရိသုဒ္ဓံ ပရမာနုတ္တရံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမံယေဝ ပရိသုဒ္ဓံ ပရမာနုတ္တရံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿန္တိ. ယေပိ ဟိ ကေစိ, အာနန္ဒ, ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ပရိသုဒ္ဓံ ပရမာနုတ္တရံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဣမံယေဝ ပရိသုဒ္ဓံ ပရမာနုတ္တရံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. တသ္မာတိဟ, အာနန္ဒ, ‘ပရိသုဒ္ဓံ ပရမာနုတ္တရံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမာ’တိ – ဧဝဉှိ ဝေါ, အာနန္ဒ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ.

184. Ānanda, whatever ascetics or brahmins in the past, having attained, dwelt in the pure, supreme, unsurpassed emptiness, all of them, having attained, dwelt in this very same pure, supreme, unsurpassed emptiness. Whatever ascetics or brahmins in the future, having attained, will dwell in the pure, supreme, unsurpassed emptiness, all of them, having attained, will dwell in this very same pure, supreme, unsurpassed emptiness. Whatever ascetics or brahmins at present, having attained, dwell in the pure, supreme, unsurpassed emptiness, all of them, having attained, dwell in this very same pure, supreme, unsurpassed emptiness. Therefore, Ānanda, you should train thus: ‘We will, having attained, dwell in the pure, supreme, unsurpassed emptiness.’ Thus, Ānanda, should you train.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One spoke this. The Venerable Ānanda, delighted, rejoiced in the Blessed One's words.

စူဠသုညတသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

The Shorter Discourse on Emptiness, the first, is concluded.

၂. မဟာသုညတသုတ္တံ

2. The Greater Discourse on Emptiness

၁၈၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကပိလဝတ္ထုံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ကာဠခေမကဿ သက္ကဿ ဝိဟာရော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကာဠခေမကဿ [Pg.152] သက္ကဿ ဝိဟာရေ သမ္ဗဟုလာနိ သေနာသနာနိ ပညတ္တာနိ ဟောန္တိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ ကာဠခေမကဿ သက္ကဿ ဝိဟာရေ သမ္ဗဟုလာနိ သေနာသနာနိ ပညတ္တာနိ. ဒိသွာန ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘သမ္ဗဟုလာနိ ခေါ ကာဠခေမကဿ သက္ကဿ ဝိဟာရေ သေနာသနာနိ ပညတ္တာနိ. သမ္ဗဟုလာ နု ခေါ ဣဓ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

185. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling among the Sakyans at Kapilavatthu in the Banyan Tree Park. Then, the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Kapilavatthu for alms. Having wandered for alms in Kapilavatthu, after the meal, on his return from the alms round, he approached the dwelling of Kāḷakhemaka the Sakyan for the day's abiding. Now at that time, many lodgings had been prepared in the dwelling of Kāḷakhemaka the Sakyan. The Blessed One saw the many lodgings prepared in the dwelling of Kāḷakhemaka the Sakyan. Having seen this, it occurred to the Blessed One: “Many lodgings have been prepared in the dwelling of Kāḷakhemaka the Sakyan. Are many monks dwelling here?”

၁၈၆. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အာနန္ဒော သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဃဋာယ သက္ကဿ ဝိဟာရေ စီဝရကမ္မံ ကရောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဃဋာယ သက္ကဿ ဝိဟာရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘သမ္ဗဟုလာနိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကာဠခေမကဿ သက္ကဿ ဝိဟာရေ သေနာသနာနိ ပညတ္တာနိ. သမ္ဗဟုလာ နု ခေါ ဧတ္ထ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တီ’’တိ? ‘‘သမ္ဗဟုလာနိ, ဘန္တေ, ကာဠခေမကဿ သက္ကဿ ဝိဟာရေ သေနာသနာနိ ပညတ္တာနိ. သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဧတ္ထ ဝိဟရန္တိ. စီဝရကာရသမယော နော, ဘန္တေ, ဝတ္တတီ’’တိ.

186. Now at that time, the venerable Ānanda, together with many monks, was doing robe-making work in the monastery of Ghaṭā the Sakyan. Then the Blessed One, having risen from seclusion in the evening, approached the monastery of Ghaṭā the Sakyan. Having approached, he sat down on the prepared seat. Sitting there, the Blessed One addressed the venerable Ānanda: “Ānanda, many lodgings have been prepared in the dwelling of Kāḷakhemaka the Sakyan. Are many monks dwelling here?” “Venerable sir, many lodgings have been prepared in the dwelling of Kāḷakhemaka the Sakyan. Many monks are dwelling here. It is our robe-making season, venerable sir.”

‘‘န ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု သောဘတိ သင်္ဂဏိကာရာမော သင်္ဂဏိကရတော သင်္ဂဏိကာရာမတံ အနုယုတ္တော ဂဏာရာမော ဂဏရတော ဂဏသမ္မုဒိတော. သော ဝတာနန္ဒ, ဘိက္ခု သင်္ဂဏိကာရာမော သင်္ဂဏိကရတော သင်္ဂဏိကာရာမတံ အနုယုတ္တော ဂဏာရာမော ဂဏရတော ဂဏသမ္မုဒိတော ယံ တံ နေက္ခမ္မသုခံ ပဝိဝေကသုခံ ဥပသမသုခံ သမ္ဗောဓိသုခံ တဿ သုခဿ နိကာမလာဘီ ဘဝိဿတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယော စ ခေါ သော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရတိ တဿေတံ ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ယံ တံ နေက္ခမ္မသုခံ ပဝိဝေကသုခံ ဥပသမသုခံ သမ္ဗောဓိသုခံ တဿ သုခဿ နိကာမလာဘီ ဘဝိဿတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

“Ānanda, a monk who delights in company, is fond of company, is devoted to delighting in company, delights in a group, is fond of a group, and rejoices in a group does not shine. Ānanda, that a monk who delights in company, is fond of company, is devoted to delighting in company, delights in a group, is fond of a group, and rejoices in a group will obtain at will, without difficulty, without trouble, the bliss of renunciation, the bliss of seclusion, the bliss of tranquility, the bliss of enlightenment—this is not possible. But as for that monk, Ānanda, who dwells alone, withdrawn from a group, it is to be expected of that monk that he will obtain at will, without difficulty, without trouble, the bliss of renunciation, the bliss of seclusion, the bliss of tranquility, the bliss of enlightenment—this is possible.

‘‘သော ဝတာနန္ဒ, ဘိက္ခု သင်္ဂဏိကာရာမော သင်္ဂဏိကရတော သင်္ဂဏိကာရာမတံ အနုယုတ္တော ဂဏာရာမော ဂဏရတော ဂဏသမ္မုဒိတော သာမာယိကံ ဝါ ကန္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ အသာမာယိကံ ဝါ အကုပ္ပန္တိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ယော စ ခေါ သော, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော [Pg.153] ဝိဟရတိ တဿေတံ ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ သာမာယိကံ ဝါ ကန္တံ စေတောဝိမုတ္တိံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿတိ အသာမာယိကံ ဝါ အကုပ္ပန္တိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

“Ānanda, that a monk who delights in company, is fond of company, is devoted to delighting in company, delights in a group, is fond of a group, and rejoices in a group will enter and dwell in the temporary, agreeable liberation of mind or in the non-temporary, unshakable liberation of mind—this is not possible. But as for that monk, Ānanda, who dwells alone, withdrawn from a group, it is to be expected of that monk that he will enter and dwell in the temporary, agreeable liberation of mind or in the non-temporary, unshakable liberation of mind—this is possible.

‘‘နာဟံ, အာနန္ဒ, ဧကံ ရူပမ္ပိ သမနုပဿာမိ ယတ္ထ ရတ္တဿ ယထာဘိရတဿ ရူပဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ န ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿူပါယာသာ.

“Ānanda, I do not see even a single form such that, for one attached to it and delighting in it, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair would not arise from its change and alteration.

၁၈၇. ‘‘အယံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဝိဟာရော တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ယဒိဒံ – သဗ္ဗနိမိတ္တာနံ အမနသိကာရာ အဇ္ဈတ္တံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတုံ. တတြ စေ, အာနန္ဒ, တထာဂတံ ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရန္တံ ဘဝန္တိ ဥပသင်္ကမိတာရော ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဥပါသကာ ဥပါသိကာယော ရာဇာနော ရာဇမဟာမတ္တာ တိတ္ထိယာ တိတ္ထိယသာဝကာ. တတြာနန္ဒ, တထာဂတော ဝိဝေကနိန္နေနေဝ စိတ္တေန ဝိဝေကပေါဏေန ဝိဝေကပဗ္ဘာရေန ဝူပကဋ္ဌေန နေက္ခမ္မာဘိရတေန ဗျန္တီဘူတေန သဗ္ဗသော အာသဝဋ္ဌာနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ အညဒတ္ထု ဥယျောဇနိကပဋိသံယုတ္တံယေဝ ကထံ ကတ္တာ ဟောတိ. တသ္မာတိဟာနန္ဒ, ဘိက္ခု စေပိ အာကင်္ခေယျ – ‘အဇ္ဈတ္တံ သုညတံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ, တေနာနန္ဒ, ဘိက္ခုနာ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေတဗ္ဗံ သန္နိသာဒေတဗ္ဗံ ဧကောဒိ ကာတဗ္ဗံ သမာဒဟာတဗ္ဗံ.

187. “Now, Ānanda, this is a dwelling fully realized by the Tathāgata, that is: to enter and dwell in internal emptiness by not attending to any signs. And if, Ānanda, while the Tathāgata is dwelling in this way, there are visitors—monks, nuns, laymen, laywomen, kings, royal ministers, sectarians, or disciples of sectarians—then, Ānanda, the Tathāgata, with a mind inclined to seclusion, tending to seclusion, gravitating towards seclusion, withdrawn, delighting in renunciation, having become entirely separate from all things that are a basis for the taints, will speak only words connected with dismissal. Therefore, Ānanda, if a monk should wish, ‘May I enter and dwell in internal emptiness,’ then that monk should internally establish the mind, settle it, unify it, and concentrate it.

၁၈၈. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေတိ သန္နိသာဒေတိ ဧကောဒိံ ကရောတိ သမာဒဟတိ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေတိ သန္နိသာဒေတိ ဧကောဒိံ ကရောတိ သမာဒဟတိ. သော အဇ္ဈတ္တံ သုညတံ မနသိ ကရောတိ. တဿ အဇ္ဈတ္တံ သုညတံ မနသိကရောတော သုညတာယ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. ဧဝံ သန္တမေတံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အဇ္ဈတ္တံ သုညတံ ခေါ မေ မနသိကရောတော အဇ္ဈတ္တံ သုညတာယ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ. သော ဗဟိဒ္ဓါ သုညတံ မနသိ ကရောတိ…ပေ… သော အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ သုညတံ မနသိ ကရောတိ [Pg.154] …ပေ… သော အာနေဉ္ဇံ မနသိ ကရောတိ. တဿ အာနေဉ္ဇံ မနသိကရောတော အာနေဉ္ဇာယ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ. ဧဝံ သန္တမေတံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အာနေဉ္ဇံ ခေါ မေ မနသိကရောတော အာနေဉ္ဇာယ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ.

188. “And how, Ānanda, does a bhikkhu establish the mind internally, cause it to settle, unify it, and concentrate it? Here, Ānanda, a bhikkhu, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states… enters and dwells in the first jhāna… the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna. It is in this way, Ānanda, that a bhikkhu establishes the mind internally, causes it to settle, unify it, and concentrate it. He attends to emptiness internally. While he is attending to emptiness internally, his mind does not enter into, does not settle upon, does not become established in, and is not released into that internal emptiness. When this is so, Ānanda, the bhikkhu understands thus: ‘While I am attending to emptiness internally, my mind does not enter into, does not settle upon, does not become established in, and is not released into that internal emptiness.’ In this way, he is clearly comprehending therein. He attends to emptiness externally… He attends to emptiness internally and externally… He attends to the imperturbable. While he is attending to the imperturbable, his mind does not enter into, does not settle upon, does not become established in, and is not released into the imperturbable. When this is so, Ānanda, the bhikkhu understands thus: ‘While I am attending to the imperturbable, my mind does not enter into, does not settle upon, does not become established in, and is not released into the imperturbable.’ In this way, he is clearly comprehending therein.”

‘‘တေနာနန္ဒ, ဘိက္ခုနာ တသ္မိံယေဝ ပုရိမသ္မိံ သမာဓိနိမိတ္တေ အဇ္ဈတ္တမေဝ စိတ္တံ သဏ္ဌပေတဗ္ဗံ သန္နိသာဒေတဗ္ဗံ ဧကောဒိ ကာတဗ္ဗံ သမာဒဟာတဗ္ဗံ. သော အဇ္ဈတ္တံ သုညတံ မနသိ ကရောတိ. တဿ အဇ္ဈတ္တံ သုညတံ မနသိကရောတော အဇ္ဈတ္တံ သုညတာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. ဧဝံ သန္တမေတံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အဇ္ဈတ္တံ သုညတံ ခေါ မေ မနသိကရောတော အဇ္ဈတ္တံ သုညတာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ. သော ဗဟိဒ္ဓါ သုညတံ မနသိ ကရောတိ…ပေ… သော အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ သုညတံ မနသိ ကရောတိ…ပေ… သော အာနေဉ္ဇံ မနသိ ကရောတိ. တဿ အာနေဉ္ဇံ မနသိကရောတော အာနေဉ္ဇာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ. ဧဝံ သန္တမေတံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အာနေဉ္ဇံ ခေါ မေ မနသိကရောတော အာနေဉ္ဇာယ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ.

“Therefore, Ānanda, that bhikkhu should, in regard to that very same former sign of concentration, establish the mind internally, cause it to settle, unify it, and concentrate it. He attends to emptiness internally. As he is attending to emptiness internally, his mind enters into, settles upon, becomes established in, and is released into internal emptiness. When this is so, Ānanda, a bhikkhu understands thus: ‘As I am attending to emptiness internally, my mind enters into, settles upon, becomes established in, and is released into internal emptiness.’ In this way, he is clearly comprehending therein. He attends to emptiness externally… He attends to emptiness internally and externally… He attends to the imperturbable. As he is attending to the imperturbable, his mind enters into, settles upon, becomes established in, and is released into the imperturbable. When this is so, Ānanda, a bhikkhu understands thus: ‘As I am attending to the imperturbable, my mind enters into, settles upon, becomes established in, and is released into the imperturbable.’ In this way, he is clearly comprehending therein.”

၁၈၉. ‘‘တဿ စေ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော စင်္ကမာယ စိတ္တံ နမတိ, သော စင်္ကမတိ – ‘ဧဝံ မံ စင်္ကမန္တံ နာဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝိဿန္တီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ. တဿ စေ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဌာနာယ စိတ္တံ နမတိ, သော တိဋ္ဌတိ – ‘ဧဝံ မံ ဌိတံ နာဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝိဿန္တီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ. တဿ စေ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော နိသဇ္ဇာယ စိတ္တံ နမတိ, သော နိသီဒတိ – ‘ဧဝံ မံ နိသိန္နံ နာဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝိဿန္တီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ. တဿ စေ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော သယနာယ စိတ္တံ နမတိ, သော သယတိ – ‘ဧဝံ မံ သယန္တံ နာဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝိဿန္တီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ.

189. “If, Ānanda, while that bhikkhu is dwelling by this means, his mind inclines to walking, he walks, reflecting: ‘As I am walking thus, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure will not assail me.’ In this way, he is clearly comprehending therein. If, Ānanda, while that bhikkhu is dwelling by this means, his mind inclines to standing, he stands, reflecting: ‘As I am standing thus, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure will not assail me.’ In this way, he is clearly comprehending therein. If, Ānanda, while that bhikkhu is dwelling by this means, his mind inclines to sitting, he sits, reflecting: ‘As I am sitting thus, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure will not assail me.’ In this way, he is clearly comprehending therein. If, Ānanda, while that bhikkhu is dwelling by this means, his mind inclines to lying down, he lies down, reflecting: ‘As I am lying down thus, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure will not assail me.’ In this way, he is clearly comprehending therein.”

‘‘တဿ [Pg.155] စေ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ကထာယ စိတ္တံ နမတိ, သော – ‘ယာယံ ကထာ ဟီနာ ဂမ္မာ ပေါထုဇ္ဇနိကာ အနရိယာ အနတ္ထသံဟိတာ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, သေယျထိဒံ – ရာဇကထာ စောရကထာ မဟာမတ္တကထာ သေနာကထာ ဘယကထာ ယုဒ္ဓကထာ အန္နကထာ ပါနကထာ ဝတ္ထကထာ သယနကထာ မာလာကထာ ဂန္ဓကထာ ဉာတိကထာ ယာနကထာ ဂါမကထာ နိဂမကထာ နဂရကထာ ဇနပဒကထာ ဣတ္ထိကထာ သုရာကထာ ဝိသိခါကထာ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထာ ပုဗ္ဗပေတကထာ နာနတ္တကထာ လောကက္ခာယိကာ သမုဒ္ဒက္ခာယိကာ ဣတိဘဝါဘဝကထာ ဣတိ ဝါ ဣတိ – ဧဝရူပိံ ကထံ န ကထေဿာမီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ. ယာ စ ခေါ အယံ, အာနန္ဒ, ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိနီဝရဏသပ္ပာယာ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ သန္တုဋ္ဌိကထာ ပဝိဝေကကထာ အသံသဂ္ဂကထာ ဝီရိယာရမ္ဘကထာ သီလကထာ သမာဓိကထာ ပညာကထာ ဝိမုတ္တိကထာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ ဣတိ – ‘ဧဝရူပိံ ကထံ ကထေဿာမီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ.

“If, Ānanda, while that bhikkhu is dwelling by this means, his mind inclines to talk, he reflects: ‘That talk which is base, of the village folk, of the common folk, ignoble, unbeneficial, and which does not lead to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to full understanding, or to Nibbāna—namely, talk of kings, talk of thieves, talk of chief ministers, talk of armies, talk of fears, talk of battles; talk of food, talk of drink, talk of clothing, talk of beds, talk of garlands, talk of perfumes; talk of relatives, talk of vehicles, talk of villages, talk of towns, talk of cities, talk of countries; talk of women, talk of liquor, talk of the streets, talk about the potter's place; talk about the departed, talk of various kinds, tales of the world, tales of the sea, and talk of existence and non-existence—I will not engage in such talk.’ In this way, he is clearly comprehending therein. But as to that talk which is for the sake of effacement, suitable for clearing the mind of hindrances, which leads exclusively to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to full understanding, and to Nibbāna—namely, talk on having few wishes, talk on contentment, talk on seclusion, talk on non-association, talk on arousing energy; talk on virtue, talk on concentration, talk on wisdom, talk on liberation, talk on the knowledge and vision of liberation—he reflects: ‘I will engage in such talk.’ In this way, he is clearly comprehending therein.”

‘‘တဿ စေ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိတက္ကာယ စိတ္တံ နမတိ, သော – ‘ယေ တေ ဝိတက္ကာ ဟီနာ ဂမ္မာ ပေါထုဇ္ဇနိကာ အနရိယာ အနတ္ထသံဟိတာ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ, သေယျထိဒံ – ကာမဝိတက္ကော ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဣတိ ဧဝရူပေ ဝိတက္ကေ န ဝိတက္ကေဿာမီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ. ယေ စ ခေါ ဣမေ, အာနန္ဒ, ဝိတက္ကာ အရိယာ နိယျာနိကာ နိယျန္တိ တက္ကရဿ သမ္မာဒုက္ခက္ခယာယ, သေယျထိဒံ – နေက္ခမ္မဝိတက္ကော အဗျာပါဒဝိတက္ကော အဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဣတိ – ‘ဧဝရူပေ ဝိတက္ကေ ဝိတက္ကေဿာမီ’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ.

“If, Ānanda, while that bhikkhu is dwelling in this way, his mind inclines towards thinking, he reflects: ‘Those thoughts that are inferior, of villagers, of ordinary people, not of the noble ones, not connected with benefit, which do not lead to disenchantment, nor to dispassion, nor to cessation, nor to the calming of defilements, nor to direct knowledge, nor to full understanding, nor to Nibbāna—namely, the thought of sensual pleasure, the thought of ill will, and the thought of cruelty—I will not think such thoughts.’ Thus, in that matter, he is clearly comprehending. And those thoughts, Ānanda, that are noble, that lead out from the round of existence, that lead the one who practices them to the complete exhaustion of suffering—namely, the thought of renunciation, the thought of non-ill will, and the thought of non-cruelty—he reflects: ‘I will think such thoughts.’ Thus, in that matter, he is clearly comprehending.”

၁၉၀. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, အာနန္ဒ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ [Pg.156] သဒ္ဒါ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, အာနန္ဒ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ ယတ္ထ ဘိက္ခုနာ အဘိက္ခဏံ သကံ စိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ မေ ဣမေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု အညတရသ္မိံ ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ အာယတနေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စေတသော သမုဒါစာရော’တိ? သစေ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘အတ္ထိ ခေါ မေ ဣမေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု အညတရသ္မိံ ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ အာယတနေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စေတသော သမုဒါစာရော’တိ, ဧဝံ သန္တမေတံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယော ခေါ ဣမေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဆန္ဒရာဂေါ သော မေ နပ္ပဟီနော’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ. သစေ ပနာနန္ဒ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘နတ္ထိ ခေါ မေ ဣမေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု အညတရသ္မိံ ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ အာယတနေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စေတသော သမုဒါစာရော’တိ, ဧဝံ သန္တမေတံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယော ခေါ ဣမေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဆန္ဒရာဂေါ သော မေ ပဟီနော’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ.

190. “Ānanda, there are these five strands of sensual pleasure. Which five? Forms cognizable by eye-consciousness that are wished for, pleasing, delightful, of a dear nature, connected with sensual pleasure, and enticing; sounds cognizable by ear-consciousness… smells cognizable by nose-consciousness… tastes cognizable by tongue-consciousness… tangible objects cognizable by body-consciousness that are wished for, pleasing, delightful, of a dear nature, connected with sensual pleasure, and enticing. These, Ānanda, are the five strands of sensual pleasure, in regard to which a bhikkhu should constantly reflect upon his own mind: ‘Does an arising of the mind occur for me in regard to any one or another of these five strands of sensual pleasure, in any one or another of their bases for the arising of defilements?’ If, Ānanda, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘An arising of the mind does occur for me in regard to any one or another of these five strands of sensual pleasure, in any one or another of their bases for the arising of defilements,’ then, Ānanda, that being the case, the bhikkhu knows thus: ‘The lust and desire for these five strands of sensual pleasure has not been abandoned by me.’ Thus, in that matter, he is clearly comprehending. But if, Ānanda, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘No arising of the mind occurs for me in regard to any one or another of these five strands of sensual pleasure, in any one or another of their bases for the arising of defilements,’ then, Ānanda, that being the case, the bhikkhu knows thus: ‘The lust and desire for these five strands of sensual pleasure has been abandoned by me.’ Thus, in that matter, he is clearly comprehending.”

၁၉၁. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, အာနန္ဒ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ယတ္ထ ဘိက္ခုနာ ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿိနာ ဝိဟာတဗ္ဗံ – ‘ဣတိ ရူပံ ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော, ဣတိ ဝေဒနာ… ဣတိ သညာ… ဣတိ သင်္ခါရာ… ဣတိ ဝိညာဏံ ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ. တဿ ဣမေသု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿိနော ဝိဟရတော ယော ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အသ္မိမာနော သော ပဟီယတိ. ဧဝံ သန္တမေတံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ယော ခေါ ဣမေသု ပဉ္စသု ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသု အသ္မိမာနော သော မေ ပဟီနော’တိ. ဣတိဟ တတ္ထ သမ္ပဇာနော ဟောတိ. ဣမေ ခေါ တေ, အာနန္ဒ, ဓမ္မာ ဧကန္တကုသလာ ကုသလာယာတိကာ အရိယာ လောကုတ္တရာ အနဝက္ကန္တာ ပါပိမတာ. တံ ကိံ မညသိ, အာနန္ဒ, ကံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော အရဟတိ သာဝကော သတ္ထာရံ အနုဗန္ဓိတုံ အပိ ပဏုဇ္ဇမာနော’’တိ ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဘဂဝံနေတ္တိကာ ဘဂဝံပဋိသရဏာ[Pg.157]. သာဓု ဝတ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံယေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ.

191. “Ānanda, there are these five aggregates of clinging, in which a bhikkhu should dwell, repeatedly observing their arising and passing away: ‘Thus is form, thus is the origin of form, thus is the cessation of form; thus is feeling… thus is perception… thus are formations… thus is consciousness, thus is the origin of consciousness, thus is the cessation of consciousness.’ For one who dwells repeatedly observing the arising and passing away in these five aggregates of clinging, the conceit ‘I am’ in regard to the five aggregates of clinging is abandoned. This being so, Ānanda, the bhikkhu knows thus: ‘The conceit “I am” in regard to these five aggregates of clinging has been abandoned by me.’ Thus, he is clearly comprehending in that matter. These, Ānanda, are the teachings that are exclusively wholesome, rooted in the wholesome, noble, supramundane, and not overcome by the Evil One. What do you think, Ānanda? Seeing what benefit is a disciple worthy to follow the Teacher, even when being driven away?” “Venerable Sir, for us, the teachings have the Blessed One as their root, the Blessed One as their guide, the Blessed One as their refuge. It would be good, Venerable Sir, if the meaning of this utterance would become clear to the Blessed One himself. Having heard it from the Blessed One, the bhikkhus will bear it in mind.”

၁၉၂. ‘‘န ခေါ, အာနန္ဒ, အရဟတိ သာဝကော သတ္ထာရံ အနုဗန္ဓိတုံ, ယဒိဒံ သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏံ တဿ ဟေတု. တံ ကိဿ ဟေတု? ဒီဃရတ္တဿ ဟိ တေ, အာနန္ဒ, ဓမ္မာ သုတာ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. ယာ စ ခေါ အယံ, အာနန္ဒ, ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိနီဝရဏသပ္ပာယာ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ သန္တုဋ္ဌိကထာ ပဝိဝေကကထာ အသံသဂ္ဂကထာ ဝီရိယာရမ္ဘကထာ သီလကထာ သမာဓိကထာ ပညာကထာ ဝိမုတ္တိကထာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ – ဧဝရူပိယာ ခေါ, အာနန္ဒ, ကထာယ ဟေတု အရဟတိ သာဝကော သတ္ထာရံ အနုဗန္ဓိတုံ အပိ ပဏုဇ္ဇမာနော.

192. “Ānanda, a disciple is not worthy to follow the Teacher for the sake of this: Sutta, Geyya, and Veyyākaraṇa. For what reason? For a long time, Ānanda, these teachings have been heard by you, borne in mind, practiced with speech, repeatedly reflected upon with the mind, and well-penetrated by wisdom. But that talk, Ānanda, which is for effacement, suitable for clearing the mind of hindrances, and which leads exclusively to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to awakening, and to Nibbāna—namely, talk on fewness of wishes, talk on contentment, talk on seclusion, talk on non-association, talk on arousing energy, talk on virtue, talk on concentration, talk on wisdom, talk on liberation, and talk on the knowledge and vision of liberation—it is for the sake of such talk, Ānanda, that a disciple is worthy to follow the Teacher, even when being driven away.”

‘‘ဧဝံ သန္တေ ခေါ, အာနန္ဒ, အာစရိယူပဒ္ဒဝေါ ဟောတိ, ဧဝံ သန္တေ အန္တေဝါသူပဒ္ဒဝေါ ဟောတိ, ဧဝံ သန္တေ ဗြဟ္မစာရူပဒ္ဒဝေါ ဟောတိ.

“When this is the case, Ānanda, there is danger for the teacher; when this is the case, there is danger for the disciple; when this is the case, there is danger for the holy life.”

၁၉၃. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, အာစရိယူပဒ္ဒဝေါ ဟောတိ? ဣဓာနန္ဒ, ဧကစ္စော သတ္ထာ ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. တဿ တထာဝူပကဋ္ဌဿ ဝိဟရတော အနွာဝတ္တန္တိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ. သော အနွာဝတ္တန္တေသု ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ မုစ္ဆံ နိကာမယတိ, ဂေဓံ အာပဇ္ဇတိ, အာဝတ္တတိ ဗာဟုလ္လာယ. အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, ဥပဒ္ဒဝေါ အာစရိယော. အာစရိယူပဒ္ဒဝေန အဝဓိံသု နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, အာစရိယူပဒ္ဒဝေါ ဟောတိ.

193. “And how, Ānanda, is there danger for the teacher? Here, Ānanda, a certain teacher resorts to a secluded lodging: a forest, the root of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest grove, an open space, or a heap of straw. While he is dwelling thus withdrawn, brahmins and householders, from both towns and the countryside, follow after him. With those brahmins and householders from towns and the countryside following after him, he becomes infatuated, falls into greed, and returns to abundance. This, Ānanda, is called the danger for the teacher. By this danger for the teacher, evil, unwholesome states—defiling, leading to renewed existence, fraught with distress, resulting in suffering, and in the future leading to birth, aging, and death—strike him down. Thus, Ānanda, is there danger for the teacher.”

၁၉၄. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, အန္တေဝါသူပဒ္ဒဝေါ ဟောတိ? တဿေဝ ခေါ ပနာနန္ဒ, သတ္ထု သာဝကော တဿ သတ္ထု ဝိဝေကမနုဗြူဟယမာနော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ [Pg.158] အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. တဿ တထာဝူပကဋ္ဌဿ ဝိဟရတော အနွာဝတ္တန္တိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ. သော အနွာဝတ္တန္တေသု ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ မုစ္ဆံ နိကာမယတိ, ဂေဓံ အာပဇ္ဇတိ, အာဝတ္တတိ ဗာဟုလ္လာယ. အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, ဥပဒ္ဒဝေါ အန္တေဝါသီ. အန္တေဝါသူပဒ္ဒဝေန အဝဓိံသု နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, အန္တေဝါသူပဒ္ဒဝေါ ဟောတိ.

194. “And how, Ānanda, is there danger for the disciple? Furthermore, Ānanda, a disciple of that very teacher, emulating and developing that teacher's seclusion, resorts to a secluded lodging: a forest, the root of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest grove, an open space, or a heap of straw. While he is dwelling thus withdrawn, brahmins and householders, from both towns and the countryside, follow after him. With those brahmins and householders from towns and the countryside following after him, he becomes infatuated, falls into greed, and returns to abundance. This, Ānanda, is called the danger for the disciple. By this danger for the disciple, evil, unwholesome states—defiling, leading to renewed existence, fraught with distress, resulting in suffering, and in the future leading to birth, aging, and death—strike him down. Thus, Ānanda, is there danger for the disciple.”

၁၉၅. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, ဗြဟ္မစာရူပဒ္ဒဝေါ ဟောတိ? ဣဓာနန္ဒ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. တဿ တထာဝူပကဋ္ဌဿ ဝိဟရတော အနွာဝတ္တန္တိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ. သော အနွာဝတ္တန္တေသု ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ န မုစ္ဆံ နိကာမယတိ, န ဂေဓံ အာပဇ္ဇတိ, န အာဝတ္တတိ ဗာဟုလ္လာယ. တဿေဝ ခေါ ပနာနန္ဒ, သတ္ထု သာဝကော တဿ သတ္ထု ဝိဝေကမနုဗြူဟယမာနော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. တဿ တထာဝူပကဋ္ဌဿ ဝိဟရတော အနွာဝတ္တန္တိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ နေဂမာ စေဝ ဇာနပဒါ စ. သော အနွာဝတ္တန္တေသု ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ မုစ္ဆံ နိကာမယတိ, ဂေဓံ အာပဇ္ဇတိ, အာဝတ္တတိ ဗာဟုလ္လာယ. အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, ဥပဒ္ဒဝေါ ဗြဟ္မစာရီ. ဗြဟ္မစာရူပဒ္ဒဝေန အဝဓိံသု နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဗြဟ္မစာရူပဒ္ဒဝေါ ဟောတိ.

195. “And how, Ānanda, does the affliction of the holy life arise? Here, Ānanda, a Tathāgata arises in the world, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Well-Farer, the Knower of the world, the unsurpassed trainer of persons to be tamed, the teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One. He resorts to a secluded lodging: a forest, the foot of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest wilderness, an open space, or a heap of straw. As he dwells thus withdrawn, brahmins and householders from the towns and countryside follow after him. When they follow after him, he does not become infatuated, he does not fall into greed, and he does not revert to abundance. But indeed, Ānanda, a disciple of that very Teacher, emulating and developing the Teacher's seclusion, resorts to a secluded lodging: a forest, the foot of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest wilderness, an open space, or a heap of straw. As he dwells thus withdrawn, brahmins and householders from the towns and countryside follow after him. When they follow after him, he becomes infatuated, he falls into greed, and he reverts to abundance. This, Ānanda, is called the affliction of the holy life. Because of this affliction of the holy life, evil, unwholesome states—defiling, leading to renewed existence, causing distress, resulting in suffering, and in the future causing birth, aging, and death—strike him down. Thus, Ānanda, does the affliction of the holy life arise.”

‘‘တတြာနန္ဒ, ယော စေဝါယံ အာစရိယူပဒ္ဒဝေါ, ယော စ အန္တေဝါသူပဒ္ဒဝေါ အယံ တေဟိ ဗြဟ္မစာရူပဒ္ဒဝေါ ဒုက္ခဝိပါကတရော စေဝ ကဋုကဝိပါကတရော စ, အပိ စ ဝိနိပါတာယ သံဝတ္တတိ.

“Ānanda, among those afflictions—the affliction of the teacher and the affliction of the disciple—this affliction of the holy life has a more painful result and a more bitter result. Moreover, it leads to ruin.”

၁၉၆. ‘‘တသ္မာတိဟ မံ, အာနန္ဒ, မိတ္တဝတာယ သမုဒါစရထ, မာ သပတ္တဝတာယ. တံ ဝေါ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ.

196. “Therefore, Ānanda, conduct yourselves towards me as a friend, not as an enemy. That will be for your welfare and happiness for a long time.”

‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ[Pg.159], သတ္ထာရံ သာဝကာ သပတ္တဝတာယ သမုဒါစရန္တိ, နော မိတ္တဝတာယ? ဣဓာနန္ဒ, သတ္ထာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အနုကမ္ပကော ဟိတေသီ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ – ‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ, ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’တိ. တဿ သာဝကာ န သုဿူသန္တိ, န သောတံ ဩဒဟန္တိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, ဝေါက္ကမ္မ စ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, သတ္ထာရံ သာဝကာ သပတ္တဝတာယ သမုဒါစရန္တိ, နော မိတ္တဝတာယ.

“And how, Ānanda, do disciples conduct themselves towards the Teacher as an enemy, and not as a friend? Here, Ānanda, the Teacher, being compassionate and a well-wisher, teaches the Dhamma to the disciples out of compassion: ‘This is for your welfare, this is for your happiness.’ But his disciples do not wish to hear, they do not lend an ear, they do not apply their minds to understanding, and they act in transgression of the Teacher’s instruction. Thus, Ānanda, do disciples conduct themselves towards the Teacher as an enemy, and not as a friend.”

‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, သတ္ထာရံ သာဝကာ မိတ္တဝတာယ သမုဒါစရန္တိ, နော သပတ္တဝတာယ? ဣဓာနန္ဒ, သတ္ထာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အနုကမ္ပကော ဟိတေသီ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ – ‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ, ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’တိ. တဿ သာဝကာ သုဿူသန္တိ, သောတံ ဩဒဟန္တိ, အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, န စ ဝေါက္ကမ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, သတ္ထာရံ သာဝကာ မိတ္တဝတာယ သမုဒါစရန္တိ, နော သပတ္တဝတာယ.

“And how, Ānanda, do disciples conduct themselves towards the Teacher as a friend, and not as an enemy? Here, Ānanda, the Teacher, being compassionate and a well-wisher, teaches the Dhamma to the disciples out of compassion: ‘This is for your welfare, this is for your happiness.’ His disciples wish to hear, they lend an ear, they apply their minds to understanding, and they do not act in transgression of the Teacher’s instruction. Thus, Ānanda, do disciples conduct themselves towards the Teacher as a friend, and not as an enemy.”

‘‘တသ္မာတိဟ မံ, အာနန္ဒ, မိတ္တဝတာယ သမုဒါစရထ, မာ သပတ္တဝတာယ. တံ ဝေါ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. န ဝေါ အဟံ, အာနန္ဒ, တထာ ပရက္ကမိဿာမိ ယထာ ကုမ္ဘကာရော အာမကေ အာမကမတ္တေ. နိဂ္ဂယှ နိဂ္ဂယှာဟံ, အာနန္ဒ, ဝက္ခာမိ; ပဝယှ ပဝယှ, အာနန္ဒ, ဝက္ခာမိ. ယော သာရော သော ဌဿတီ’’တိ.

“Therefore, Ānanda, conduct yourselves towards me as a friend, not as an enemy. That will be for your welfare and happiness for a long time. I will not handle you, Ānanda, as a potter handles unfired, raw clay. Rebuking again and again, Ānanda, I will speak; praising again and again, Ānanda, I will speak. Whatever is the essence will remain.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. Delighted, the Venerable Ānanda rejoiced in the Blessed One's words.

မဟာသုညတသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

The second, the Great Discourse on Emptiness, is finished.

၃. အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတသုတ္တံ

3. The Discourse on the Wonderful and Marvelous

၁၉၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာနံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ, ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတော [Pg.160] အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာနိဿတိ – ‘ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပိ, ‘ဧဝံနာမာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပိ, ‘ဧဝံဂေါတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပိ, ‘ဧဝံသီလာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပိ, ‘ဧဝံဓမ္မာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပိ, ‘ဧဝံပညာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပိ, ‘ဧဝံဝိဟာရီ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပိ, ‘ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ’ ဣတိပီ’’တိ! ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယာ စေဝ, အာဝုသော, တထာဂတာ အစ္ဆရိယဓမ္မသမန္နာဂတာ စ; အဗ္ဘုတာ စေဝ, အာဝုသော, တထာဂတာ အဗ္ဘုတဓမ္မသမန္နာဂတာ စာ’’တိ. အယဉ္စ ဟိဒံ တေသံ ဘိက္ခူနံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ ဟောတိ.

197. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. Then, for many monks who had returned from the alms-round after their meal and were sitting together, gathered in the assembly hall, this conversation arose during an interval: 'It is wonderful, friends, it is marvelous, the great psychic power and great might of the Tathāgata! For the Tathāgata can know of the Buddhas in the past who have attained final Nibbāna, who have cut off conceptual proliferation, who have cut off the path of the round, who have brought the round to an end, who have transcended all suffering—He can know: “Those Blessed Ones were of such a birth,” and “Those Blessed Ones were of such a name,” and “Those Blessed Ones were of such a clan,” and “Those Blessed Ones were of such virtue,” and “Those Blessed Ones had such qualities,” and “Those Blessed Ones had such wisdom,” and “Those Blessed Ones had such a way of abiding,” and “Those Blessed Ones had such liberation.”' When this was said, the Venerable Ānanda said to those monks: 'The Tathāgatas are indeed wonderful, friends, and are endowed with wonderful qualities. The Tathāgatas are indeed marvelous, friends, and are endowed with marvelous qualities.' And this conversation of those monks was left unfinished.

၁၉၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနုပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အမှာကံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တာနံ ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော, တထာဂတဿ မဟိဒ္ဓိကတာ မဟာနုဘာဝတာ, ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတော အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဆိန္နပပဉ္စေ ဆိန္နဝဋုမေ ပရိယာဒိန္နဝဋ္ဋေ သဗ္ဗဒုက္ခဝီတိဝတ္တေ ဇာနိဿတိ – ဧဝံဇစ္စာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပိ, ဧဝံနာမာ… ဧဝံဂေါတ္တာ… ဧဝံသီလာ… ဧဝံဓမ္မာ.. ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသုံ ဣတိပီ’တိ! ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော အမှေ ဧတဒဝေါစ – ‘အစ္ဆရိယာ စေဝ, အာဝုသော, တထာဂတာ အစ္ဆရိယဓမ္မသမန္နာဂတာ စ, အဗ္ဘုတာ စေဝ, အာဝုသော, တထာဂတာ အဗ္ဘုတဓမ္မသမန္နာဂတာ စာ’တိ. အယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ; အထ ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

198. Then, in the evening, the Blessed One, having arisen from seclusion, went to the assembly hall. Having gone there, he sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One addressed the monks: ‘For what conversation, monks, are you now gathered here? And what was this unfinished conversation of yours that arose in the interval?’ ‘Here, venerable sir, after our meal, having returned from the alms-round, as we were sitting together, gathered in the assembly hall, this conversation arose among us: “It is wonderful, friends, it is marvelous, friends, the great psychic power and great might of the Tathāgata! For the Tathāgata can know of the Buddhas in the past who have attained final Nibbāna, who have cut off conceptual proliferation, who have cut off the round, who have brought the round to an end, who have transcended all suffering—He can know: ‘Those Blessed Ones were of such a birth, of such a name, of such a clan, of such virtue, of such a nature, of such wisdom, abiding in such a way, and were liberated in such a way.’ When this was said, venerable sir, the Venerable Ānanda said to us: ‘The Tathāgatas are indeed wonderful, friends, and are endowed with wonderful qualities. The Tathāgatas are indeed marvelous, friends, and are endowed with marvelous qualities.’ This, venerable sir, was our unfinished conversation that arose in the interval; then the Blessed One arrived.

၁၉၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘တသ္မာတိဟ တံ, အာနန္ဒ, ဘိယျောသောမတ္တာယ ပဋိဘန္တု တထာဂတဿ အစ္ဆရိယာ အဗ္ဘုတဓမ္မာ’’တိ.

199. Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: ‘Therefore, Ānanda, let the wonderful and marvelous qualities of the Tathāgata appear to you all the more.’

‘‘သမ္မုခါ [Pg.161] မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘သတော သမ္ပဇာနော, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော တုသိတံ ကာယံ ဥပပဇ္ဇီ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, သတော သမ္ပဇာနော ဗောဓိသတ္တော တုသိတံ ကာယံ ဥပပဇ္ဇိ ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

‘Venerable sir, in the Blessed One's presence I have heard this, in his presence I have received it: “Mindful and clearly comprehending, Ānanda, the Bodhisatta arose in the Tusita host.” That the Bodhisatta, venerable sir, arose in the Tusita host mindful and clearly comprehending—this I bear in mind as a wonderful and marvelous quality of the Blessed One.

‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘သတော သမ္ပဇာနော, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော တုသိတေ ကာယေ အဋ္ဌာသီ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, သတော သမ္ပဇာနော ဗောဓိသတ္တော တုသိတေ ကာယေ အဋ္ဌာသိ ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

‘Venerable sir, in the Blessed One's presence I have heard this, in his presence I have received it: “Mindful and clearly comprehending, Ānanda, the Bodhisatta remained in the Tusita host.” That the Bodhisatta, venerable sir, remained in the Tusita host mindful and clearly comprehending—this I bear in mind as a wonderful and marvelous quality of the Blessed One.

၂၀၀. ‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယာဝတာယုကံ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော တုသိတေ ကာယေ အဋ္ဌာသီ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ယာဝတာယုကံ ဗောဓိသတ္တော တုသိတေ ကာယေ အဋ္ဌာသိ ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

200. ‘Venerable sir, in the Blessed One's presence I have heard this, in his presence I have received it: “For the full extent of his lifespan, Ānanda, the Bodhisatta remained in the Tusita host.” That the Bodhisatta, venerable sir, remained in the Tusita host for the full extent of his lifespan—this I bear in mind as a wonderful and marvelous quality of the Blessed One.

‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘သတော သမ္ပဇာနော, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော တုသိတာ, ကာယာ စဝိတွာ မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမီ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, သတော သမ္ပဇာနော ဗောဓိသတ္တော တုသိတာ ကာယာ စဝိတွာ မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမိ ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

‘Venerable sir, in the Blessed One's presence I have heard this, in his presence I have received it: “Mindful and clearly comprehending, Ānanda, the Bodhisatta, having passed away from the Tusita host, descended into his mother’s womb.” That the Bodhisatta, venerable sir, mindful and clearly comprehending, having passed away from the Tusita host, descended into his mother’s womb—this I bear in mind as a wonderful and marvelous quality of the Blessed One.

၂၀၁. ‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော တုသိတာ ကာယာ စဝိတွာ မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကမတိ, အထ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော လောကေ ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယာပိ တာ လောကန္တရိကာ အဃာ အသံဝုတာ အန္ဓကာရာ အန္ဓကာရတိမိသာ, ယတ္ထပိမေ စန္ဒိမသူရိယာ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကာ ဧဝံမဟာနုဘာဝါ အာဘာယ နာနုဘောန္တိ တတ္ထပိ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော လောကေ ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ တေနောဘာသေန အညမညံ သဉ္ဇာနန္တိ – အညေပိ ကိရ, ဘော, သန္တိ သတ္တာ ဣဓူပပန္နာတိ. အယဉ္စ ဒသသဟဿီ လောကဓာတု သင်္ကမ္ပတိ သမ္ပကမ္ပတိ သမ္ပဝေဓတိ [Pg.162] အပ္ပမာဏော စ ဥဠာရော ဩဘာသော လောကေ ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝ’န္တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

201. ‘Venerable sir, in the Blessed One's presence I have heard this, in his presence I have received it: “When, Ānanda, the Bodhisatta passes away from the Tusita host and descends into his mother’s womb, then in this world with its devas, Māras, and Brahmās, in this generation with its ascetics and brahmins, devas and humans, an immeasurable, splendid light appears, surpassing the divine power of the devas. And even in those inter-world spaces—which are open, unenclosed, utter darkness, a blinding gloom—where even the sun and moon, so mighty and powerful, cannot shed their light, there too an immeasurable, splendid light appears, surpassing the divine power of the devas. And the beings reborn there recognize one another by that light, thinking: ‘Indeed, sirs, there are other beings reborn here!’ And this ten-thousandfold world-system shakes, quakes, and trembles, and an immeasurable, splendid light appears in the world, surpassing the divine power of the devas.” This too, venerable sir, I bear in mind as a wonderful and marvelous quality of the Blessed One.

၂၀၂. ‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, စတ္တာရော ဒေဝပုတ္တာ စတုဒ္ဒိသံ အာရက္ခာယ ဥပဂစ္ဆန္တိ – မာ နံ ဗောဓိသတ္တံ ဝါ ဗောဓိသတ္တမာတရံ ဝါ မနုဿော ဝါ အမနုဿော ဝါ ကောစိ ဝါ ဝိဟေဌေသီ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

202. ‘Venerable sir, in the Blessed One's presence I have heard this, in his presence I have received it: “When, Ānanda, the Bodhisatta has descended into his mother’s womb, four devaputtas come from the four directions to guard him, thinking: ‘Let no human, non-human, or anyone at all harm the Bodhisatta or the Bodhisatta's mother.’” This too, venerable sir, I bear in mind as a wonderful and marvelous quality of the Blessed One.

၂၀၃. ‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, ပကတိယာ သီလဝတီ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဟောတိ ဝိရတာ ပါဏာတိပါတာ ဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝိရတာ မုသာဝါဒါ ဝိရတာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

203. ‘Venerable sir, in the Blessed One's presence I have heard this, in his presence I have received it: “When, Ānanda, the Bodhisatta has descended into his mother's womb, the Bodhisatta's mother is by nature virtuous, abstaining from the destruction of life, abstaining from taking what is not given, abstaining from sexual misconduct, abstaining from false speech, and abstaining from distilled and fermented intoxicants which are the basis for heedlessness.” This too, venerable sir, I bear in mind as a wonderful and marvelous quality of the Blessed One.

‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, န ဗောဓိသတ္တမာတု ပုရိသေသု မာနသံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဂုဏူပသံဟိတံ, အနတိက္ကမနီယာ စ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဟောတိ ကေနစိ ပုရိသေန ရတ္တစိတ္တေနာ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

Venerable sir, I have heard this face to face from the Blessed One, I have received it face to face: 'When, Ānanda, the Bodhisatta has descended into his mother's womb, no thought connected with sensual pleasures towards men arises in the Bodhisatta's mother, and the Bodhisatta's mother cannot be transgressed by any man with a lustful mind.' This, venerable sir, I also remember as a marvelous and wonderful quality of the Blessed One.

‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, လာဘိနီ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဟောတိ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ. သာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရေတီ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

Venerable sir, I have heard this face to face from the Blessed One, I have received it face to face: 'When, Ānanda, the Bodhisatta has descended into his mother's womb, the Bodhisatta's mother becomes a recipient of the five strands of sensual pleasure. Endowed and furnished with these five strands of sensual pleasure, she enjoys them.' This, venerable sir, I also remember as a marvelous and wonderful quality of the Blessed One.

၂၀၄. ‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, န ဗောဓိသတ္တမာတု ကောစိဒေဝ အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ; သုခိနီ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဟောတိ အကိလန္တကာယာ; ဗောဓိသတ္တဉ္စ ဗောဓိသတ္တမာတာ တိရောကုစ္ဆိဂတံ [Pg.163] ပဿတိ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂံ အဟီနိန္ဒြိယံ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော. တတြာဿ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ဟတ္ထေ ကရိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ – အယံ ခေါ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော, တတြိဒံ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ, န ဗောဓိသတ္တမာတု ကောစိဒေဝ အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ; သုခိနီ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဟောတိ အကိလန္တကာယာ; ဗောဓိသတ္တဉ္စ ဗောဓိသတ္တမာတာ တိရောကုစ္ဆိဂတံ ပဿတိ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂံ အဟီနိန္ဒြိယ’န္တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

204. Venerable sir, I have heard this face to face from the Blessed One, I have received it face to face: ‘When, Ānanda, the Bodhisatta has descended into his mother’s womb, no affliction whatsoever arises for the Bodhisatta’s mother; the Bodhisatta’s mother is happy, her body untiring. And the Bodhisatta’s mother sees the Bodhisatta within her womb, complete in all his major and minor limbs, with unimpaired faculties. Just as, Ānanda, a beryl gem—beautiful, of fine quality, eight-faceted, and well-fashioned—might have a thread strung through it: blue, yellow, red, white, or pale-yellow. A man with good eyesight, taking it in his hand, would examine it thus: “This is a beryl gem, beautiful, of fine quality, eight-faceted, and well-fashioned, and through it is strung a thread: blue, yellow, red, white, or pale-yellow.” In the same way, Ānanda, when the Bodhisatta has descended into his mother’s womb, no affliction whatsoever arises for the Bodhisatta’s mother; the Bodhisatta’s mother is happy, her body untiring. And the Bodhisatta’s mother sees the Bodhisatta within her womb, complete in all his major and minor limbs, with unimpaired faculties.’ This, venerable sir, I also remember as a marvelous and wonderful quality of the Blessed One.

၂၀၅. ‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘သတ္တာဟဇာတေ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တေ ဗောဓိသတ္တမာတာ ကာလံ ကရောတိ, တုသိတံ ကာယံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

205. Venerable sir, I have heard this face to face from the Blessed One, I have received it face to face: ‘Seven days after the Bodhisatta is born, Ānanda, the Bodhisatta’s mother passes away and is reborn in the Tusita host.’ This, venerable sir, I also remember as a marvelous and wonderful quality of the Blessed One.

‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယထာ ခေါ ပနာနန္ဒ, အညာ ဣတ္ထိကာ နဝ ဝါ ဒသ ဝါ မာသေ ဂဗ္ဘံ ကုစ္ဆိနာ ပရိဟရိတွာ ဝိဇာယန္တိ, န ဟေဝံ ဗောဓိသတ္တံ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဝိဇာယတိ. ဒသေဝ မာသာနိ ဗောဓိသတ္တံ ဗောဓိသတ္တမာတာ ကုစ္ဆိနာ ပရိဟရိတွာ ဝိဇာယတီ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

Venerable sir, I have heard this face to face from the Blessed One, I have received it face to face: ‘Whereas, Ānanda, other women give birth after carrying the fetus in their womb for nine or ten months, the Bodhisatta’s mother does not give birth to the Bodhisatta in that way. The Bodhisatta’s mother gives birth after carrying the Bodhisatta in her womb for exactly ten months.’ This, venerable sir, I also remember as a marvelous and wonderful quality of the Blessed One.

‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယထာ ခေါ ပနာနန္ဒ, အညာ ဣတ္ထိကာ နိသိန္နာ ဝါ နိပန္နာ ဝါ ဝိဇာယန္တိ, န ဟေဝံ ဗောဓိသတ္တံ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဝိဇာယတိ. ဌိတာဝ ဗောဓိသတ္တံ ဗောဓိသတ္တမာတာ ဝိဇာယတီ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

Venerable sir, I have heard this face to face from the Blessed One, I have received it face to face: ‘Whereas, Ānanda, other women give birth while seated or lying down, the Bodhisatta’s mother does not give birth to the Bodhisatta in that way. The Bodhisatta’s mother gives birth to the Bodhisatta only while standing.’ This, venerable sir, I also remember as a marvelous and wonderful quality of the Blessed One.

‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, ဒေဝါ နံ ပဌမံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ ပစ္ဆာ မနုဿာ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

Venerable sir, I have heard this face to face from the Blessed One, I have received it face to face: ‘When, Ānanda, the Bodhisatta emerges from his mother’s womb, the devas receive him first, and human beings afterwards.’ This, venerable sir, I also remember as a marvelous and wonderful quality of the Blessed One.

၂၀၆. ‘‘သမ္မုခါ [Pg.164] မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, အပ္ပတ္တောဝ ဗောဓိသတ္တော ပထဝိံ ဟောတိ, စတ္တာရော နံ ဒေဝပုတ္တာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ မာတု ပုရတော ဌပေန္တိ – အတ္တမနာ, ဒေဝိ, ဟောဟိ; မဟေသက္ခော တေ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

206. Venerable sir, I have heard this face to face from the Blessed One, I have received it face to face: ‘When, Ānanda, the Bodhisatta emerges from his mother’s womb, before he touches the earth, four devaputtas receive him and place him before his mother, saying: “Rejoice, O queen! A son of great power has been born to you.”’ This, venerable sir, I also remember as a marvelous and wonderful quality of the Blessed One.

‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, ဝိသဒေါဝ နိက္ခမတိ အမက္ခိတော ဥဒေန အမက္ခိတော သေမှေန အမက္ခိတော ရုဟိရေန အမက္ခိတော ကေနစိ အသုစိနာ သုဒ္ဓေါ ဝိသဒေါ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, မဏိရတနံ ကာသိကေ ဝတ္ထေ နိက္ခိတ္တံ နေဝ မဏိရတနံ ကာသိကံ ဝတ္ထံ မက္ခေတိ နာပိ ကာသိကံ ဝတ္ထံ မဏိရတနံ မက္ခေတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဥဘိန္နံ သုဒ္ဓတ္တာ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယဒါ ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, ဝိသဒေါဝ နိက္ခမတိ အမက္ခိတော ဥဒေန အမက္ခိတော သေမှေန အမက္ခိတော ရုဟိရေန အမက္ခိတော ကေနစိ အသုစိနာ သုဒ္ဓေါ ဝိသဒေါ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

Venerable sir, I have heard this face to face from the Blessed One, I have received it face to face: ‘When, Ānanda, the Bodhisatta emerges from his mother’s womb, he emerges perfectly clear, unsmeared by water, unsmeared by phlegm, unsmeared by blood, unsmeared by any impurity; he is pure and stainless. Just as, Ānanda, a jewel placed on a cloth from Kāsi neither smears the cloth, nor does the cloth smear the jewel. For what reason? Because of the purity of both. In the same way, Ānanda, when the Bodhisatta emerges from his mother’s womb, he emerges perfectly clear, unsmeared by water, unsmeared by phlegm, unsmeared by blood, unsmeared by any impurity; he is pure and stainless.’ This, venerable sir, I also remember as a marvelous and wonderful quality of the Blessed One.

‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, ဒွေ ဥဒကဿ ဓာရာ အန္တလိက္ခာ ပါတုဘဝန္တိ – ဧကာ သီတဿ, ဧကာ ဥဏှဿ; ယေန ဗောဓိသတ္တဿ ဥဒကကိစ္စံ ကရောန္တိ မာတု စာ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

“Venerable sir, I have heard this directly from the Blessed One, received it face to face: ‘When, Ānanda, the Bodhisatta emerges from his mother’s womb, two streams of water appear from the sky—one cool and one warm—with which they perform the bathing for the Bodhisatta and for his mother.’ This too, venerable sir… this too, venerable sir, I hold as a marvelous and unprecedented quality of the Blessed One.”

၂၀၇. ‘‘သမ္မုခါ [Pg.165] မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘သမ္ပတိဇာတော, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော သမေဟိ ပါဒေဟိ ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌဟိတွာ ဥတ္တရာဘိမုခေါ သတ္တပဒဝီတိဟာရေန ဂစ္ဆတိ, သေတမှိ ဆတ္တေ အနုဓာရိယမာနေ, သဗ္ဗာ စ ဒိသာ ဝိလောကေတိ, အာသဘိဉ္စ ဝါစံ ဘာသတိ – အဂ္ဂေါဟမသ္မိ လောကဿ, ဇေဋ္ဌောဟမသ္မိ လောကဿ, သေဋ္ဌောဟမသ္မိ လောကဿ. အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမိ.

207. “Venerable sir, I have heard this directly from the Blessed One, received it face to face: ‘When the Bodhisatta is newly born, Ānanda, he stands firmly on the ground with both feet, faces north, and takes seven strides. With a white parasol held over him, he surveys all directions and utters a bull-like utterance: “I am the foremost in the world, I am the eldest in the world, I am the best in the world. This is my last birth; now there is no further becoming.”’ This too, venerable sir… this too, venerable sir, I hold as a marvelous and unprecedented quality of the Blessed One.”

‘‘သမ္မုခါ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယဒါ, အာနန္ဒ, ဗောဓိသတ္တော မာတုကုစ္ဆိမှာ နိက္ခမတိ, အထ သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော လောကေ ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယာပိ တာ လောကန္တရိကာ အဃာ အသံဝုတာ အန္ဓကာရာ အန္ဓကာရတိမိသာ ယတ္ထပိမေ စန္ဒိမသူရိယာ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကာ ဧဝံမဟာနုဘာဝါ အာဘာယ နာနုဘောန္တိ တတ္ထပိ အပ္ပမာဏော ဥဠာရော ဩဘာသော လောကေ ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝံ. ယေပိ တတ္ထ သတ္တာ ဥပပန္နာ တေပိ တေနောဘာသေန အညမညံ သဉ္ဇာနန္တိ – အညေပိ ကိရ, ဘော, သန္တိ သတ္တာ ဣဓူပပန္နာတိ. အယဉ္စ ဒသသဟဿီ လောကဓာတု သင်္ကမ္ပတိ သမ္ပကမ္ပတိ သမ္ပဝေဓတိ, အပ္ပမာဏော စ ဥဠာရော ဩဘာသော လောကေ ပါတုဘဝတိ အတိက္ကမ္မေဝ ဒေဝါနံ ဒေဝါနုဘာဝ’န္တိ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမီ’’တိ.

“Venerable sir, I have heard this directly from the Blessed One, received it face to face: ‘When, Ānanda, the Bodhisatta emerges from his mother’s womb, then in the world with its devas, Māras, and Brahmās, in this generation with its ascetics and brahmins, with its devas and humans, an immeasurable, splendid light appears, surpassing the divine majesty of the devas. And even in the inter-cosmic voids—abysmal, unenclosed, dark, and shrouded in blinding darkness—where even the sun and moon, so mighty and powerful, do not pervade with their radiance, there too an immeasurable, splendid light appears, surpassing the divine majesty of the devas. And the beings reborn there recognize one another by that light, thinking: “Sirs, it seems that other beings have been reborn here!” And this ten-thousandfold world system shakes, quakes, and trembles, and an immeasurable, splendid light appears in the world, surpassing the divine majesty of the devas.’ This too, venerable sir… this too, venerable sir, I hold as a marvelous and unprecedented quality of the Blessed One.”

၂၀၈. ‘‘တသ္မာတိဟ တွံ, အာနန္ဒ, ဣဒမ္ပိ တထာဂတဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေဟိ. ဣဓာနန္ဒ, တထာဂတဿ ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ; ဝိဒိတာ သညာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ; ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ဣဒမ္ပိ ခေါ, တွံ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေဟီ’’တိ. ‘‘ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝိဒိတာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ; ဝိဒိတာ သညာ… ဝိဒိတာ ဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဝိဒိတာ ဥပဋ္ဌဟန္တိ, ဝိဒိတာ အဗ္ဘတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. ဣဒံပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမီ’’တိ.

208. “Therefore, Ānanda, you should also hold this as a marvelous and unprecedented quality of the Tathāgata. Here, Ānanda, feelings are known to the Tathāgata as they arise, known as they are present, and known as they cease; perceptions are known as they arise, known as they are present, and known as they cease; thoughts are known as they arise, known as they are present, and known as they cease. This too, Ānanda, you should hold as a marvelous and unprecedented quality of the Tathāgata.’ ‘Venerable sir, that for the Blessed One feelings are known as they arise, known as they are present, and known as they cease; that perceptions… that thoughts are known as they arise, known as they are present, and known as they cease—this too, venerable sir, I hold as a marvelous and unprecedented quality of the Blessed One.’”

ဣဒမဝေါစ အာယသ္မာ အာနန္ဒော. သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ; အတ္တမနာ စ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Venerable Ānanda said this. The Teacher approved. Those bhikkhus, being delighted, rejoiced in the words of the Venerable Ānanda.

အစ္ဆရိယအဗ္ဘုတသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

The third, the Discourse on Marvelous and Unprecedented Qualities, is concluded.

၄. ဗာကုလသုတ္တံ

4. The Discourse on Bākula

၂၀၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ ဗာကုလော ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အစေလကဿပေါ အာယသ္မတော [Pg.166] ဗာကုလဿ ပုရာဏဂိဟိသဟာယော ယေနာယသ္မာ ဗာကုလော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ဗာကုလေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အစေလကဿပေါ အာယသ္မန္တံ ဗာကုလံ ဧတဒဝေါစ –

209. Thus have I heard. At one time the Venerable Bākula was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels' Sanctuary. Then the naked ascetic Kassapa, a former lay acquaintance of the Venerable Bākula, approached the Venerable Bākula. Having approached, he exchanged greetings with the Venerable Bākula. After concluding a courteous and memorable conversation, he sat down to one side. Seated to one side, the naked ascetic Kassapa said this to the Venerable Bākula:

‘‘ကီဝစိရံ ပဗ္ဗဇိတောသိ, အာဝုသော ဗာကုလာ’’တိ? ‘‘အသီတိ မေ, အာဝုသော, ဝဿာနိ ပဗ္ဗဇိတဿာ’’တိ. ‘‘ဣမေဟိ ပန တေ, အာဝုသော ဗာကုလ, အသီတိယာ ဝဿေဟိ ကတိက္ခတ္တုံ မေထုနော ဓမ္မော ပဋိသေဝိတော’’တိ? ‘‘န ခေါ မံ, အာဝုသော ကဿပ, ဧဝံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ – ‘ဣမေဟိ ပန တေ, အာဝုသော ဗာကုလ, အသီတိယာ ဝဿေဟိ ကတိက္ခတ္တုံ မေထုနော ဓမ္မော ပဋိသေဝိတော’တိ. ဧဝဉ္စ ခေါ မံ, အာဝုသော ကဿပ, ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ – ‘ဣမေဟိ ပန တေ, အာဝုသော ဗာကုလ, အသီတိယာ ဝဿေဟိ ကတိက္ခတ္တုံ ကာမသညာ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗာ’’’တိ? ( )

“Friend Bākula, how long have you been ordained?” “Friend, it has been eighty years since I ordained.” “But, friend Bākula, in these eighty years, how many times have you engaged in the sexual act?” “Friend Kassapa, I should not be asked in this way: ‘But, friend Bākula, in these eighty years, how many times have you engaged in the sexual act?’ Rather, friend Kassapa, I should be asked in this way: ‘But, friend Bākula, in these eighty years, how many times has a perception of sensual pleasure ever arisen?’”

၂၁၀. ‘‘အသီတိ မေ, အာဝုသော, ဝဿာနိ ပဗ္ဗဇိတဿ နာဘိဇာနာမိ ကာမသညံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ. ယံပါယသ္မာ ဗာကုလော အသီတိယာ ဝဿေဟိ နာဘိဇာနာတိ ကာမသညံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ ဣဒမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော ဗာကုလဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမ.

210. “Friend, for the eighty years that I have been ordained, I do not recall a perception of sensual pleasure ever having arisen. That for eighty years the Venerable Bākula does not recall a perception of sensual pleasure ever having arisen—this too we hold as a marvelous and unprecedented quality of the Venerable Bākula.”

‘‘အသီတိ မေ, အာဝုသော, ဝဿာနိ ပဗ္ဗဇိတဿ နာဘိဇာနာမိ ဗျာပါဒသညံ…ပေ… ဝိဟိံသာသညံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ. ယံပါယသ္မာ ဗာကုလော အသီတိယာ ဝဿေဟိ နာဘိဇာနာတိ ဝိဟိံသာသညံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ, ဣဒမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော ဗာကုလဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမ.

“Friend, for the eighty years that I have been ordained, I do not recall a perception of ill will… or a perception of cruelty ever having arisen. That for eighty years the Venerable Bākula does not recall a perception of cruelty ever having arisen—this too we hold as a marvelous and unprecedented quality of the Venerable Bākula.”

‘‘အသီတိ မေ, အာဝုသော, ဝဿာနိ ပဗ္ဗဇိတဿ နာဘိဇာနာမိ ကာမဝိတက္ကံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ. ယံပါယသ္မာ ဗာကုလော အသီတိယာ ဝဿေဟိ နာဘိဇာနာတိ ကာမဝိတက္ကံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ, ဣဒမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော ဗာကုလဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမ.

“Friend, for the eighty years that I have been ordained, I do not recall a thought of sensual pleasure ever having arisen. That for eighty years the Venerable Bākula does not recall a thought of sensual pleasure ever having arisen—this too we hold as a marvelous and unprecedented quality of the Venerable Bākula.”

‘‘အသီတိ မေ, အာဝုသော, ဝဿာနိ ပဗ္ဗဇိတဿ နာဘိဇာနာမိ ဗျာပါဒဝိတက္ကံ…ပေ… ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ. ယံပါယသ္မာ ဗာကုလော အသီတိယာ ဝဿေဟိ [Pg.167] နာဘိဇာနာတိ ဝိဟိံသာဝိတက္ကံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ, ဣဒမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော ဗာကုလဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမ.

“Friend, in the eighty years since I was ordained, I do not recall a thought of ill will… or a thought of cruelty ever having arisen. That for eighty years the Venerable Bākula does not recall a thought of cruelty ever having arisen—this too we hold as a wonderful and unprecedented quality of the Venerable Bākula.

၂၁၁. ‘‘အသီတိ မေ, အာဝုသော, ဝဿာနိ ပဗ္ဗဇိတဿ နာဘိဇာနာမိ ဂဟပတိစီဝရံ သာဒိတာ. ယံပါယသ္မာ ဗာကုလော အသီတိယာ ဝဿေဟိ နာဘိဇာနာတိ ဂဟပတိစီဝရံ သာဒိတာ, ဣဒမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော ဗာကုလဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမ.

211. “Friend, in the eighty years since I was ordained, I do not recall having accepted with pleasure a householder’s robe. That for eighty years the Venerable Bākula does not recall having accepted with pleasure a householder’s robe—this too we hold as a wonderful and unprecedented quality of the Venerable Bākula.

‘‘အသီတိ မေ, အာဝုသော, ဝဿာနိ ပဗ္ဗဇိတဿ နာဘိဇာနာမိ သတ္ထေန စီဝရံ ဆိန္ဒိတာ. ယံပါယသ္မာ ဗာကုလော အသီတိယာ ဝဿေဟိ နာဘိဇာနာတိ သတ္ထေန စီဝရံ ဆိန္ဒိတာ…ပေ… ဓာရေမ.

“Friend, in the eighty years since I was ordained, I do not recall having cut a robe with a knife. That for eighty years the Venerable Bākula does not recall having cut a robe with a knife… this too we hold as a wonderful and unprecedented quality of the Venerable Bākula.

‘‘အသီတိ မေ, အာဝုသော, ဝဿာနိ ပဗ္ဗဇိတဿ နာဘိဇာနာမိ သူစိယာ စီဝရံ သိဗ္ဗိတာ…ပေ… နာဘိဇာနာမိ ရဇနေန စီဝရံ ရဇိတာ… နာဘိဇာနာမိ ကထိနေ စီဝရံ သိဗ္ဗိတာ… နာဘိဇာနာမိ သဗြဟ္မစာရီနံ စီဝရကမ္မေ ဝိစာရိတာ … နာဘိဇာနာမိ နိမန္တနံ သာဒိတာ… နာဘိဇာနာမိ ဧဝရူပံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ – ‘အဟော ဝတ မံ ကောစိ နိမန္တေယျာ’တိ… နာဘိဇာနာမိ အန္တရဃရေ နိသီဒိတာ… နာဘိဇာနာမိ အန္တရဃရေ ဘုဉ္ဇိတာ… နာဘိဇာနာမိ မာတုဂါမဿ အနုဗျဉ္ဇနသော နိမိတ္တံ ဂဟေတာ… နာဘိဇာနာမိ မာတုဂါမဿ ဓမ္မံ ဒေသိတာ အန္တမသော စတုပ္ပဒမ္ပိ ဂါထံ… နာဘိဇာနာမိ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဥပသင်္ကမိတာ… နာဘိဇာနာမိ ဘိက္ခုနိယာ ဓမ္မံ ဒေသိတာ… နာဘိဇာနာမိ သိက္ခမာနာယ ဓမ္မံ ဒေသိတာ… နာဘိဇာနာမိ သာမဏေရိယာ ဓမ္မံ ဒေသိတာ… နာဘိဇာနာမိ ပဗ္ဗာဇေတာ… နာဘိဇာနာမိ ဥပသမ္ပာဒေတာ… နာဘိဇာနာမိ နိဿယံ ဒါတာ… နာဘိဇာနာမိ သာမဏေရံ ဥပဋ္ဌာပေတာ… နာဘိဇာနာမိ ဇန္တာဃရေ နှာယိတာ… နာဘိဇာနာမိ စုဏ္ဏေန နှာယိတာ… နာဘိဇာနာမိ သဗြဟ္မစာရီဂတ္တပရိကမ္မေ ဝိစာရိတာ … နာဘိဇာနာမိ အာဗာဓံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗံ, အန္တမသော ဂဒ္ဒူဟနမတ္တမ္ပိ… နာဘိဇာနာမိ ဘေသဇ္ဇံ ဥပဟရိတာ, အန္တမသော ဟရိတကိခဏ္ဍမ္ပိ… နာဘိဇာနာမိ အပဿေနကံ အပဿယိတာ… နာဘိဇာနာမိ သေယျံ ကပ္ပေတာ. ယံပါယသ္မာ…ပေ… ဓာရေမ.

“Friend, in the eighty years since I was ordained, I do not recall ever having sewn a robe with a needle… I do not recall ever having dyed a robe with dye… I do not recall ever having sewn a kathina robe… I do not recall ever having managed the robe-making for my fellow monastics… I do not recall ever having accepted an invitation with pleasure… I do not recall such a thought ever having arisen: ‘Oh, if only someone would invite me!’… I do not recall ever having sat inside a house… I do not recall ever having eaten inside a house… I do not recall ever having grasped the signs of a woman by way of her secondary characteristics… I do not recall ever having taught the Dhamma to a woman, even so much as a four-lined verse… I do not recall ever having approached a nunnery… I do not recall ever having taught the Dhamma to a nun… I do not recall ever having taught the Dhamma to a female probationer… I do not recall ever having taught the Dhamma to a female novice… I do not recall ever having given the going-forth… I do not recall ever having given the higher ordination… I do not recall ever having given dependence… I do not recall ever having had a novice attend on me… I do not recall ever having bathed in a steam-bath… I do not recall ever having bathed with powder… I do not recall ever having managed the bodily care of my fellow monastics… I do not recall an illness ever having arisen, even for the time it takes to milk a cow… I do not recall ever having used medicine, even so much as a piece of myrobalan… I do not recall ever having leaned on a leaning-board… I do not recall ever having prepared a sleeping place.

‘‘အသီတိ မေ, အာဝုသော, ဝဿာနိ ပဗ္ဗဇိတဿ နာဘိဇာနာမိ ဂါမန္တသေနာသနေ ဝဿံ ဥပဂန္တာ. ယံပါယသ္မာ ဗာကုလော အသီတိယာ ဝဿေဟိ [Pg.168] နာဘိဇာနာတိ ဂါမန္တသေနာသနေ ဝဿံ ဥပဂန္တာ, ဣဒမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော ဗာကုလဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမ.

“Friend, in the eighty years since I was ordained, I do not recall having entered upon the rains-residence in a monastery near a village. That for eighty years the Venerable Bākula does not recall having entered upon the rains-residence in a monastery near a village—this too we hold as a wonderful and unprecedented quality of the Venerable Bākula.

‘‘သတ္တာဟမေဝ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သရဏော ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိံ; အထ အဋ္ဌမိယံ အညာ ဥဒပါဒိ. ယံပါယသ္မာ ဗာကုလော သတ္တာဟမေဝ သရဏော ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ ဘုဉ္ဇိ; အထ အဋ္ဌမိယံ အညာ ဥဒပါဒိ ဣဒမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော ဗာကုလဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမ.

“Friend, for only seven days did I eat the country’s almsfood while still with defilements; then on the eighth day, final knowledge arose. That the Venerable Bākula for only seven days ate the country’s almsfood while still with defilements, and then on the eighth day final knowledge arose—this too we hold as a wonderful and unprecedented quality of the Venerable Bākula.

၂၁၂. ‘‘လဘေယျာဟံ, အာဝုသော ဗာကုလ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. အလတ္ထ ခေါ အစေလကဿပေါ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော ပနာယသ္မာ ကဿပေါ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ ကဿပေါ အရဟတံ အဟောသိ.

212. “Friend Bākula, may I receive the going forth in this Dhamma and Vinaya; may I receive the higher ordination.” The ascetic Kassapa then received the going forth in this Dhamma and Vinaya; he received the higher ordination. Not long after his higher ordination, the Venerable Kassapa, dwelling alone, secluded, diligent, ardent, and resolute, before long realized for himself with direct knowledge, in this very life, that unsurpassed culmination of the holy life for which sons of good family rightly go forth from the household life into homelessness, and having attained it, he dwelled therein. He knew directly: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’ Indeed, the Venerable Kassapa became one of the Arahants.

အထ ခေါ အာယသ္မာ ဗာကုလော အပရေန သမယေန အဝါပုရဏံ အာဒါယ ဝိဟာရေန ဝိဟာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော, အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော. အဇ္ဇ မေ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘ယံပါယသ္မာ ဗာကုလော အဝါပုရဏံ အာဒါယ ဝိဟာရေန ဝိဟာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော, အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော; အဇ္ဇ မေ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဘဝိဿတီ’တိ, ဣဒမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော ဗာကုလဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမ’’.

Then, at a later time, the Venerable Bākula, taking a key, went from monastery to monastery and said: “Come forward, venerables, come forward, venerables. Today my final passing away will occur.” That the Venerable Bākula, taking a key, went from monastery to monastery and said: ‘Come forward, venerables, come forward, venerables; today my final passing away will occur’—this too we hold as a wonderful and unprecedented quality of the Venerable Bākula.

အာယသ္မာ ဗာကုလော မဇ္ဈေ ဘိက္ခုသံဃဿ နိသိန္နကောဝ ပရိနိဗ္ဗာယိ. ‘‘ယံပါယသ္မာ ဗာကုလော မဇ္ဈေ ဘိက္ခုသံဃဿ နိသိန္နကောဝ ပရိနိဗ္ဗာယိ, ဣဒမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော ဗာကုလဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဓာရေမာ’’တိ.

The Venerable Bākula attained final passing away while seated in the midst of the community of bhikkhus. That the Venerable Bākula attained final passing away while seated in the midst of the community of bhikkhus—this too we hold as a wonderful and unprecedented quality of the Venerable Bākula.

ဗာကုလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

The Bākula Sutta, the fourth, is concluded.

၅. ဒန္တဘူမိသုတ္တံ

5. The Discourse on the Tamed State

၂၁၃. ဧဝံ [Pg.169] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အစိရဝတော သမဏုဒ္ဒေသော အရညကုဋိကာယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန အစိရဝတော သမဏုဒ္ဒေသော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အစိရဝတေန သမဏုဒ္ဒေသေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော အစိရဝတံ သမဏုဒ္ဒေသံ ဧတဒဝေါစ –

213. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels' Feeding Place. At that time, the novice Aciravata was dwelling in a forest hut. Then Prince Jayasena, while walking and wandering for exercise, approached the novice Aciravata. Having approached, he exchanged greetings with the novice Aciravata. When they had concluded their courteous and memorable talk, he sat down to one side. Seated to one side, Prince Jayasena said this to the novice Aciravata:

‘‘သုတံ မေတံ, ဘော အဂ္ဂိဝေဿန – ‘ဣဓ ဘိက္ခု အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော ဖုသေယျ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတ’န္တိ. ‘ဧဝမေတံ, ရာဇကုမာရ, ဧဝမေတံ, ရာဇကုမာရ. ဣဓ ဘိက္ခု အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော ဖုသေယျ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတ’န္တိ. ‘သာဓု မေ ဘဝံ အဂ္ဂိဝေဿနော ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဒေသေတူ’တိ. ‘န ခေါ တေ အဟံ, ရာဇကုမာရ, သက္ကောမိ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ. အဟဉ္စ ဟိ တေ, ရာဇကုမာရ, ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ, တွဉ္စ မေ ဘာသိတဿ အတ္ထံ န အာဇာနေယျာသိ; သော မမဿ ကိလမထော, သာ မမဿ ဝိဟေသာ’တိ. ‘ဒေသေတု မေ ဘဝံ အဂ္ဂိဝေဿနော ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ. အပ္ပေဝနာမာဟံ ဘောတော အဂ္ဂိဝေဿနဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနေယျ’န္တိ. ‘ဒေသေယျံ ခေါ တေ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ. သစေ မေ တွံ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနေယျာသိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ; နော စေ မေ တွံ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနေယျာသိ, ယထာသကေ တိဋ္ဌေယျာသိ, န မံ တတ္ထ ဥတ္တရိံ ပဋိပုစ္ဆေယျာသီ’တိ. ‘ဒေသေတု မေ ဘဝံ အဂ္ဂိဝေဿနော ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ. သစေ အဟံ ဘောတော အဂ္ဂိဝေဿနဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမိ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ; နော စေ အဟံ ဘောတော အဂ္ဂိဝေဿနဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမိ, ယထာသကေ တိဋ္ဌိဿာမိ, နာဟံ တတ္ထ ဘဝန္တံ အဂ္ဂိဝေဿနံ ဥတ္တရိံ ပဋိပုစ္ဆိဿာမီ’’’တိ.

“Venerable Aggivessana, I have heard this: ‘Here a bhikkhu, dwelling diligent, ardent, and resolute, may attain one-pointedness of mind.’” “That is so, prince, that is so. Here a bhikkhu, dwelling diligent, ardent, and resolute, may attain one-pointedness of mind.” “Good, Venerable Aggivessana, please teach me the Dhamma as you have heard it, as you have learned it.” “Prince, I am not able to teach you the Dhamma as I have heard it, as I have learned it. For if I were to teach you the Dhamma as I have heard it, as I have learned it, you would not understand the meaning of my words; that would be weariness for me, that would be vexation for me.” “Let Venerable Aggivessana teach me the Dhamma as he has heard it, as he has learned it. Perhaps I might understand the meaning of Venerable Aggivessana’s words.” “Prince, I shall teach you the Dhamma as I have heard it, as I have learned it. If you understand the meaning of my words, that would be good. If you do not understand the meaning of my words, you should remain as you are and not question me further on that matter.” “Let Venerable Aggivessana teach me the Dhamma as he has heard it, as he has learned it. If I understand the meaning of Venerable Aggivessana’s words, that would be good. If I do not understand the meaning of Venerable Aggivessana’s words, I will remain as I am, and I will not question Venerable Aggivessana further on that matter.”

၂၁၄. အထ [Pg.170] ခေါ အစိရဝတော သမဏုဒ္ဒေသော ဇယသေနဿ ရာဇကုမာရဿ ယထာသုတံ ယထာပရိယတ္တံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဇယသေနော ရာဇကုမာရော အစိရဝတံ သမဏုဒ္ဒေသံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘော အဂ္ဂိဝေဿန, အနဝကာသော ယံ ဘိက္ခု အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော ဖုသေယျ စိတ္တဿ ဧကဂ္ဂတ’’န္တိ. အထ ခေါ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော အစိရဝတဿ သမဏုဒ္ဒေသဿ အဋ္ဌာနတဉ္စ အနဝကာသတဉ္စ ပဝေဒေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

214. Then the novice Aciravata taught the Dhamma to Prince Jayasena as he had heard it and as he had learned it. When this was said, Prince Jayasena said this to the novice Aciravata: “Venerable Aggivessana, it is impossible, there is no opportunity, that a bhikkhu dwelling diligent, ardent, and resolute could attain one-pointedness of mind.” Then Prince Jayasena, having declared this impossibility and lack of opportunity to the novice Aciravata, rose from his seat and departed.

အထ ခေါ အစိရဝတော သမဏုဒ္ဒေသော အစိရပက္ကန္တေ ဇယသေနေ ရာဇကုမာရေ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အစိရဝတော သမဏုဒ္ဒေသော ယာဝတကော အဟောသိ ဇယသေနေန ရာဇကုမာရေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ.

Then, not long after Prince Jayasena had departed, the novice Aciravata approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the novice Aciravata reported to the Blessed One the entire conversation he had had with Prince Jayasena.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ အစိရဝတံ သမဏုဒ္ဒေသံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တံ ကုတေတ္ထ, အဂ္ဂိဝေဿန, လဗ္ဘာ. ယံ တံ နေက္ခမ္မေန ဉာတဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန ပတ္တဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ တံ ဝတ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော ကာမမဇ္ဈေ ဝသန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ကာမဝိတက္ကေဟိ ခဇ္ဇမာနော ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနော ကာမပရိယေသနာယ ဥဿုကော ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီ’’တိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

When this was said, the Blessed One spoke thus to the novice Aciravata: 'Aggivessana, how could that be obtained here? That which is to be known through renunciation, to be seen through renunciation, to be attained through renunciation, to be realized through renunciation—that Prince Jayasena, living in the midst of sensual pleasures, enjoying sensual pleasures, being devoured by thoughts of sensual pleasure, being burned by the fever of sensual pleasure, zealous in the search for sensual pleasures, will know it, or see it, or realize it—this circumstance does not exist.'

၂၁၅. ‘‘သေယျထာပိဿု, အဂ္ဂိဝေဿန, ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ သုဒန္တာ သုဝိနီတာ, ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ အဒန္တာ အဝိနီတာ. တံ ကိံ မညသိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ သုဒန္တာ သုဝိနီတာ, အပိ နု တေ ဒန္တာဝ ဒန္တကာရဏံ ဂစ္ဆေယျုံ, ဒန္တာဝ ဒန္တဘူမိံ သမ္ပာပုဏေယျု’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ အဒန္တာ အဝိနီတာ, အပိ နု တေ အဒန္တာဝ ဒန္တကာရဏံ ဂစ္ဆေယျုံ, အဒန္တာဝ ဒန္တဘူမိံ သမ္ပာပုဏေယျုံ, သေယျထာပိ တေ ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ သုဒန္တာ သုဝိနီတာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ယံ တံ နေက္ခမ္မေန ဉာတဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန ပတ္တဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ တံ ဝတ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော ကာမမဇ္ဈေ ဝသန္တော ကာမေ [Pg.171] ပရိဘုဉ္ဇန္တော ကာမဝိတက္ကေဟိ ခဇ္ဇမာနော ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနော ကာမပရိယေသနာယ ဥဿုကော ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီ’’တိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

215. “Suppose, Aggivessana, there were two elephants, horses, or oxen for taming that were well-tamed and well-trained, and two elephants, horses, or oxen for taming that were untamed and untrained. What do you think, Aggivessana? Regarding those two elephants, horses, or oxen that are well-tamed and well-trained, would they, being tamed, reach the conduct of the tamed and, being tamed, attain the state of the tamed?” “Yes, venerable sir.” “But regarding those two elephants, horses, or oxen that are untamed and untrained, would they, being untamed, reach the conduct of the tamed and, being untamed, attain the state of the tamed, just like those two that are well-tamed and well-trained?” “Certainly not, venerable sir.” “Even so, Aggivessana, that which is to be known through renunciation, to be seen through renunciation, to be attained through renunciation, to be realized through renunciation—that Prince Jayasena, living in the midst of sensual pleasures, enjoying sensual pleasures, being devoured by thoughts of sensual pleasure, being burned by the fever of sensual pleasure, zealous in the search for sensual pleasures, will know it, or see it, or realize it—this circumstance does not exist.”

၂၁၆. ‘‘သေယျထာပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဂါမဿ ဝါ နိဂမဿ ဝါ အဝိဒူရေ မဟာပဗ္ဗတော. တမေနံ ဒွေ သဟာယကာ တမှာ ဂါမာ ဝါ နိဂမာ ဝါ နိက္ခမိတွာ ဟတ္ထဝိလင်္ဃကေန ယေန သော ပဗ္ဗတော တေနုပသင်္ကမေယျုံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကော သဟာယကော ဟေဋ္ဌာ ပဗ္ဗတပါဒေ တိဋ္ဌေယျ, ဧကော သဟာယကော ဥပရိပဗ္ဗတံ အာရောဟေယျ. တမေနံ ဟေဋ္ဌာ ပဗ္ဗတပါဒေ ဌိတော သဟာယကော ဥပရိပဗ္ဗတေ ဌိတံ သဟာယကံ ဧဝံ ဝေဒယျ – ‘ယံ, သမ္မ, ကိံ တွံ ပဿသိ ဥပရိပဗ္ဗတေ ဌိတော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ပဿာမိ ခေါ အဟံ, သမ္မ, ဥပရိပဗ္ဗတေ ဌိတော အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏီရာမဏေယျက’’’န္တိ.

216. “Suppose, Aggivessana, there were a great mountain not far from a village or a town. Two companions, having departed from that village or town, might approach that mountain hand in hand. Having approached, one companion might stand at the foot of the mountain below, while the other might climb to the top of the mountain. The companion standing at the foot of the mountain below might say this to the companion standing on top of the mountain: 'Friend, standing on top of the mountain, what do you see?' He might reply thus: 'Friend, standing on top of the mountain, I see a delightful park, a delightful forest, a delightful landscape, and a delightful pond.'”

‘‘သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, သမ္မ, အနဝကာသော ယံ တွံ ဥပရိပဗ္ဗတေ ဌိတော ပဿေယျာသိ အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏီရာမဏေယျက’န္တိ. တမေနံ ဥပရိပဗ္ဗတေ ဌိတော သဟာယကော ဟေဋ္ဌိမပဗ္ဗတပါဒံ ဩရောဟိတွာ တံ သဟာယကံ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ ဥပရိပဗ္ဗတံ အာရောပေတွာ မုဟုတ္တံ အဿာသေတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယံ, သမ္မ, ကိံ တွံ ပဿသိ ဥပရိပဗ္ဗတေ ဌိတော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ပဿာမိ ခေါ အဟံ, သမ္မ, ဥပရိပဗ္ဗတေ ဌိတော အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏီရာမဏေယျက’’’န္တိ.

“He would say: ‘Friend, it is impossible, it is not the occasion, that you, standing on top of the mountain, could see a delightful park, a delightful forest, a delightful landscape, and a delightful pond.’ Then the companion standing on top of the mountain, having descended to the foot of the mountain below, taking that companion by the arm and having him ascend to the top of the mountain, and having let him rest for a moment, would say this: ‘Friend, standing on top of the mountain, what do you see?’ He would reply thus: ‘Friend, standing on top of the mountain, I see a delightful park, a delightful forest, a delightful landscape, and a delightful pond.’”

‘‘သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဣဒါနေဝ ခေါ တေ, သမ္မ, ဘာသိတံ – မယံ ဧဝံ အာဇာနာမ – အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ သမ္မ, အနဝကာသော ယံ တွံ ဥပရိပဗ္ဗတေ ဌိတော ပဿေယျာသိ အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏီရာမဏေယျက’န္တိ. ဣဒါနေဝ စ ပန တေ ဘာသိတံ မယံ ဧဝံ အာဇာနာမ – ‘ပဿာမိ ခေါ အဟံ, သမ္မ, ဥပရိပဗ္ဗတေ ဌိတော အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏီရာမဏေယျက’န္တိ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘တထာ ဟိ ပနာဟံ, သမ္မ, ဣမိနာ မဟတာ ပဗ္ဗတေန အာဝုတော ဒဋ္ဌေယျံ နာဒ္ဒသ’’’န္တိ.

“That one would say: ‘Friend, just now it was said by you—we know it thus—“It is impossible, friend, there is no opportunity, that you, standing on top of the mountain, could see a delightful park, a delightful forest, a delightful landscape, and a delightful pond.” And just now it was also said by you—we know it thus—“Friend, standing on top of the mountain, I see a delightful park, a delightful forest, a delightful landscape, and a delightful pond.”’ The other would say: ‘It is so, friend. Being obstructed by this great mountain, I did not see what was to be seen.’”

‘‘အတော [Pg.172] မဟန္တတရေန, အဂ္ဂိဝေဿန, အဝိဇ္ဇာခန္ဓေန ဇယသေနော ရာဇကုမာရော အာဝုတော နိဝုတော ဩဖုဋော ပရိယောနဒ္ဓေါ. သော ဝတ ယံ တံ နေက္ခမ္မေန ဉာတဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန ပတ္တဗ္ဗံ နေက္ခမ္မေန သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ တံ ဝတ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော ကာမမဇ္ဈေ ဝသန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ကာမဝိတက္ကေဟိ ခဇ္ဇမာနော ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနော ကာမပရိယေသနာယ ဥဿုကော ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သစေ ခေါ တံ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဇယသေနဿ ရာဇကုမာရဿ ဣမာ ဒွေ ဥပမာ ပဋိဘာယေယျုံ, အနစ္ဆရိယံ တေ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော ပသီဒေယျ, ပသန္နော စ တေ ပသန္နာကာရံ ကရေယျာ’’တိ. ‘‘ကုတော ပန မံ, ဘန္တေ, ဇယသေနဿ ရာဇကုမာရဿ ဣမာ ဒွေ ဥပမာ ပဋိဘာယိဿန္တိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ, သေယျထာပိ ဘဂဝန္တ’’န္တိ?

“By a mass of ignorance even greater than that, Aggivessana, Prince Jayasena is obstructed, hindered, covered, and enveloped. That he—living in the midst of sensual pleasures, enjoying sensual pleasures, being devoured by thoughts of sensual pleasure, being burned by the fever of sensual pleasure, zealous in the search for sensual pleasures—could know, or see, or realize that which is to be known through renunciation, to be seen through renunciation, to be attained through renunciation, to be realized through renunciation—this circumstance does not exist. If, Aggivessana, these two similes were to occur to Prince Jayasena, it would not be surprising if he were to have confidence in you, and having confidence, he would show you a sign of his confidence.” “But, venerable sir, how could these two amazing similes, unheard of before, occur to me as they do to the Blessed One?”

၂၁၇. ‘‘သေယျထာပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော နာဂဝနိကံ အာမန္တေတိ – ‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ နာဂဝနိက, ရညော နာဂံ အဘိရုဟိတွာ နာဂဝနံ ပဝိသိတွာ အာရညကံ နာဂံ အတိပဿိတွာ ရညော နာဂဿ ဂီဝါယံ ဥပနိဗန္ဓာဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, နာဂဝနိကော ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ရညော နာဂံ အဘိရုဟိတွာ နာဂဝနံ ပဝိသိတွာ အာရညကံ နာဂံ အတိပဿိတွာ ရညော နာဂဿ ဂီဝါယံ ဥပနိဗန္ဓတိ. တမေနံ ရညော နာဂေါ အဗ္ဘောကာသံ နီဟရတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, အာရညကော နာဂေါ အဗ္ဘောကာသံ ဂတော ဟောတိ. ဧတ္ထဂေဓာ ဟိ, အဂ္ဂိဝေဿန, အာရညကာ နာဂါ ယဒိဒံ – နာဂဝနံ. တမေနံ နာဂဝနိကော ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ အာရောစေသိ – ‘အဗ္ဘောကာသဂတော ခေါ, ဒေဝ, အာရညကော နာဂေါ’တိ. အထ ခေါ အဂ္ဂိဝေဿန, တမေနံ ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော ဟတ္ထိဒမကံ အာမန္တေသိ – ‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ ဟတ္ထိဒမက, အာရညကံ နာဂံ ဒမယာဟိ အာရညကာနဉ္စေဝ သီလာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ အာရညကာနဉ္စေဝ သရသင်္ကပ္ပာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ အာရညကာနဉ္စေဝ ဒရထကိလမထပရိဠာဟာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ ဂါမန္တေ အဘိရမာပနာယ မနုဿကန္တေသု သီလေသု သမာဒပနာယာ’’’တိ.

217. “Aggivessana, suppose an anointed khattiya king addresses an elephant-trapper: ‘Come, good elephant-trapper, mount the king’s elephant, enter the elephant forest, and when you see a wild elephant, bind it to the neck of the king’s elephant.’ ‘Yes, Your Majesty,’ the elephant-trapper replies to the anointed khattiya king. Having assented, he mounts the king’s elephant, enters the elephant forest, and upon seeing a wild elephant, binds it to the neck of the king’s elephant. The king’s elephant then leads it out into the open. To this extent, Aggivessana, the wild elephant has come out into the open. For wild elephants are attached to this, that is, the elephant forest. The elephant-trapper then reports to the anointed khattiya king: ‘Your Majesty, the wild elephant has come out into the open.’ Then, Aggivessana, the anointed khattiya king addresses his elephant-tamer: ‘Come, good elephant-tamer, tame the wild elephant in order to crush its wild habits, to crush its wild thoughts and intentions, to crush its wild distress, fatigue, and fever, to make it delight in the vicinity of the village, and to establish it in habits pleasing to humans.’”

‘‘‘ဧဝံ[Pg.173], ဒေဝါ’တိ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဟတ္ထိဒမကော ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ပဋိဿုတွာ မဟန္တံ ထမ္ဘံ ပထဝိယံ နိခဏိတွာ အာရညကဿ နာဂဿ ဂီဝါယံ ဥပနိဗန္ဓတိ အာရညကာနဉ္စေဝ သီလာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ အာရညကာနဉ္စေဝ သရသင်္ကပ္ပာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ အာရညကာနဉ္စေဝ ဒရထကိလမထပရိဠာဟာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ ဂါမန္တေ အဘိရမာပနာယ မနုဿကန္တေသု သီလေသု သမာဒပနာယ. တမေနံ ဟတ္ထိဒမကော ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပါဟိ ဝါစာဟိ သမုဒါစရတိ. ယတော ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, အာရညကော နာဂေါ ဟတ္ထိဒမကဿ ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပါဟိ ဝါစာဟိ သမုဒါစရိယမာနော သုဿူသတိ, သောတံ ဩဒဟတိ, အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေတိ; တမေနံ ဟတ္ထိဒမကော ဥတ္တရိ တိဏဃာသောဒကံ အနုပ္ပဝေစ္ဆတိ.

“‘Yes, Your Majesty,’ the elephant-tamer replies to the anointed khattiya king. Having assented, he drives a large post into the ground and ties the wild elephant to it by the neck, in order to crush its wild habits, to crush its wild thoughts and intentions, to crush its wild distress, fatigue, and fever, to make it delight in the vicinity of the village, and to establish it in habits pleasing to humans. The elephant-tamer then addresses it with speech that is faultless, pleasing to the ear, endearing, reaching the heart, urbane, liked by many people, and agreeable to many people. When, Aggivessana, the wild elephant is addressed by the elephant-tamer with such speech—faultless, pleasing to the ear, endearing, reaching the heart, urbane, liked by many people, and agreeable to many people—it listens attentively, gives ear, and establishes its mind in order to understand. Then the elephant-tamer provides it with more grass, fodder, and water.

‘‘ယတော ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, အာရညကော နာဂေါ ဟတ္ထိဒမကဿ တိဏဃာသောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, တတြ ဟတ္ထိဒမကဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဇီဝိဿတိ ခေါ ဒါနိ အာရညကော နာဂေါ’တိ. တမေနံ ဟတ္ထိဒမကော ဥတ္တရိ ကာရဏံ ကာရေတိ – ‘အာဒိယ, ဘော, နိက္ခိပ, ဘော’တိ. ယတော ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, အာရညကော နာဂေါ ဟတ္ထိဒမကဿ အာဒါနနိက္ခေပေ ဝစနကရော ဟောတိ ဩဝါဒပ္ပဋိကရော, တမေနံ ဟတ္ထိဒမကော ဥတ္တရိ ကာရဏံ ကာရေတိ – ‘အဘိက္ကမ, ဘော, ပဋိက္ကမ, ဘော’တိ. ယတော ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, အာရညကော နာဂေါ ဟတ္ထိဒမကဿ အဘိက္ကမပဋိက္ကမဝစနကရော ဟောတိ ဩဝါဒပ္ပဋိကရော, တမေနံ ဟတ္ထိဒမကော ဥတ္တရိ ကာရဏံ ကာရေတိ – ‘ဥဋ္ဌဟ, ဘော, နိသီဒ, ဘော’တိ. ယတော ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, အာရညကော နာဂေါ ဟတ္ထိဒမကဿ ဥဋ္ဌာနနိသဇ္ဇာယ ဝစနကရော ဟောတိ ဩဝါဒပ္ပဋိကရော, တမေနံ ဟတ္ထိဒမကော ဥတ္တရိ အာနေဉ္ဇံ နာမ ကာရဏံ ကာရေတိ, မဟန္တဿ ဖလကံ သောဏ္ဍာယ ဥပနိဗန္ဓတိ, တောမရဟတ္ထော စ ပုရိသော ဥပရိဂီဝါယ နိသိန္နော ဟောတိ, သမန္တတော စ တောမရဟတ္ထာ ပုရိသာ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဟောန္တိ, ဟတ္ထိဒမကော စ ဒီဃတောမရယဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ ပုရတော ဌိတော ဟောတိ. သော အာနေဉ္ဇံ ကာရဏံ ကာရိယမာနော နေဝ ပုရိမေ ပါဒေ စောပေတိ န ပစ္ဆိမေ ပါဒေ စောပေတိ, န ပုရိမကာယံ စောပေတိ န ပစ္ဆိမကာယံ စောပေတိ, န သီသံ စောပေတိ, န ကဏ္ဏေ စောပေတိ, န ဒန္တေ စောပေတိ[Pg.174], န နင်္ဂုဋ္ဌံ စောပေတိ, န သောဏ္ဍံ စောပေတိ. သော ဟောတိ အာရညကော နာဂေါ ခမော သတ္တိပ္ပဟာရာနံ အသိပ္ပဟာရာနံ ဥသုပ္ပဟာရာနံ သရပတ္တပ္ပဟာရာနံ ဘေရိပဏဝဝံသသင်္ခဍိဏ္ဍိမနိန္နာဒသဒ္ဒါနံ သဗ္ဗဝင်္ကဒေါသနိဟိတနိန္နီတကသာဝေါ ရာဇာရဟော ရာဇဘောဂ္ဂေါ ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

“When, Aggivessana, the wild elephant accepts the grass, fodder, and water from the elephant-tamer, it occurs to the elephant-tamer: ‘Now the wild elephant will live.’ Then the elephant-tamer makes it perform a further task: ‘Take this; put that down.’ When, Aggivessana, the wild elephant becomes obedient to the elephant-tamer’s commands to take and put down, and responsive to his instruction, the tamer makes it perform a further task: ‘Go forward; go back.’ When, Aggivessana, the wild elephant becomes obedient to the elephant-tamer’s commands to go forward and back, and responsive to his instruction, the tamer makes it perform a further task: ‘Stand up; sit down.’ When, Aggivessana, the wild elephant becomes obedient to the elephant-tamer’s commands to stand up and sit down, and responsive to his instruction, the tamer makes it perform a further task called ‘the immovable.’ A large board is fastened to its trunk, a man with a spear in hand sits on its neck, and men with spears in hand stand surrounding it. The elephant-tamer himself stands in front holding a long-shafted spear. While being made to perform the task of immovability, it does not stir its front legs or its back legs, its forequarters or its hindquarters, its head, its ears, its tusks, its tail, or its trunk. That wild elephant becomes able to endure blows from spears, swords, arrows, and darts, and the sounds of drums, kettledrums, flutes, conches, and tambourines. With all its crookedness, faults, and stains removed and eliminated, it is worthy of a king, fit for a king’s use, and is reckoned as a very constituent of the king.”

၂၁၈. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဣဓ တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော. သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ.

218. “Just so, Aggivessana, in this world a Tathāgata arises, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Fortunate One, knower of the world, an unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of devas and humans, the Enlightened One, the Blessed One. Having realized it himself through direct knowledge, he makes known this world with its devas, Māras, and Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, devas, and humans. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing; he proclaims the holy life that is utterly complete and pure. A householder or a householder's son, or one born into some other family, hears that Dhamma. Having heard the Dhamma, he acquires faith in the Tathāgata. Possessed of that acquired faith, he reflects thus: ‘Household life is confining, a path of dust; the going forth is the open air. It is not easy for one living at home to lead the holy life that is utterly complete, utterly pure, like a polished conch shell. What if I were to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?’”

‘‘သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, အရိယသာဝကော အဗ္ဘောကာသဂတော ဟောတိ. ဧတ္ထဂေဓာ ဟိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဒေဝမနုဿာ ယဒိဒံ – ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. တမေနံ တထာဂတော ဥတ္တရိံ ဝိနေတိ – ‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, သီလဝါ ဟောဟိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရာဟိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခဿု သိက္ခာပဒေသူ’’’တိ.

“Then, at a later time, having abandoned a small or large aggregate of wealth, having abandoned a small or large circle of relatives, he shaves off his hair and beard, puts on the ochre robes, and goes forth from the household life into homelessness. To this extent, Aggivessana, the noble disciple has come into the open. For gods and humans are greedy for these, Aggivessana, that is, the five strands of sensual pleasure. The Tathāgata trains him further thus: ‘Come, bhikkhu, be virtuous, dwell restrained by the restraint of the Pātimokkha, be accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults, and, having undertaken them, train in the training rules.’”

‘‘ယတော ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, အရိယသာဝကော သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု [Pg.175] ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု, တမေနံ တထာဂတော ဥတ္တရိံ ဝိနေတိ – ‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောဟိ, စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ မာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ…ပေ… (ယထာ ဂဏကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ္တန္တေ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာနိ.)

“When, Aggivessana, a noble disciple is virtuous, dwells restrained with the restraint of the Pātimokkha, is accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults, and undertakes and trains in the training rules, the Tathāgata further trains him thus: ‘Come, bhikkhu, guard the doors of your sense faculties. When seeing a form with the eye, do not grasp at signs…’ (as in the Gaṇakamoggallāna Sutta, so it should be elaborated in detail.)”

၂၁၉. ‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. သေယျထာပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဟတ္ထိဒမကော မဟန္တံ ထမ္ဘံ ပထဝိယံ နိခဏိတွာ အာရညကဿ နာဂဿ ဂီဝါယံ ဥပနိဗန္ဓတိ အာရညကာနဉ္စေဝ သီလာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ အာရညကာနဉ္စေဝ သရသင်္ကပ္ပာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ အာရညကာနဉ္စေဝ ဒရထကိလမထပရိဠာဟာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ ဂါမန္တေ အဘိရမာပနာယ မနုဿကန္တေသု သီလေသု သမာဒပနာယ; ဧဝမေဝ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, အရိယသာဝကဿ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ စေတသော ဥပနိဗန္ဓနာ ဟောန္တိ ဂေဟသိတာနဉ္စေဝ သီလာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ ဂေဟသိတာနဉ္စေဝ သရသင်္ကပ္ပာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ ဂေဟသိတာနဉ္စေဝ ဒရထကိလမထပရိဠာဟာနံ အဘိနိမ္မဒနာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ.

219. “Having abandoned these five hindrances—corruptions of the mind that weaken wisdom—he dwells contemplating the body in the body, ardent, clearly comprehending, mindful, having subdued covetousness and displeasure in the world. He dwells contemplating feelings in feelings… mind in mind… phenomena in phenomena, ardent, clearly comprehending, mindful, having subdued covetousness and displeasure in the world. Just as, Aggivessana, an elephant tamer drives a large post into the ground and ties a wild elephant to it by the neck in order to subdue its wild habits, its wild thoughts and resolves, and its wild distress, fatigue, and fever, and to make it delight in the village outskirts and to establish it in habits pleasing to humans; in the same way, Aggivessana, these four foundations of mindfulness are the bindings for the mind of the noble disciple, for the subduing of household-based habits, for the subduing of household-based thoughts and resolves, for the subduing of household-based distress, fatigue, and fever, for the attainment of the true way, and for the realization of Nibbāna.”

၂၂၀. ‘‘တမေနံ တထာဂတော ဥတ္တရိံ ဝိနေတိ – ‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရာဟိ, မာ စ ကာမူပသံဟိတံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေသိ. ဝေဒနာသု… စိတ္တေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရာဟိ, မာ စ ကာမူပသံဟိတံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေသီ’’’တိ.

220. “Then the Tathāgata trains him further: ‘Come, bhikkhu, dwell contemplating the body in the body, and do not think thoughts connected with sensual pleasure. Dwell contemplating feelings in feelings… mind in mind… phenomena in phenomena, and do not think thoughts connected with sensual pleasure.’”

‘‘သော ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

“With the stilling of applied and sustained thought, he enters and dwells in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without applied and sustained thought, and is filled with rapture and bliss born of concentration… he enters and dwells in the third jhāna… the fourth jhāna. When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of corruptions, malleable, wieldy, steady, and has attained to imperturbability, he directs his mind to the knowledge of the recollection of past lives. He recollects his manifold past lives, that is, one birth, two births… Thus with their aspects and details he recollects his manifold past lives.”

၂၂၁. ‘‘သော [Pg.176] ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

221. “When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of corruptions, malleable, wieldy, steady, and has attained to imperturbability, he directs his mind to the knowledge of the passing away and reappearance of beings. With the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate… and he understands how beings fare according to their kamma.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.

“When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of corruptions, malleable, wieldy, steady, and has attained to imperturbability, he directs his mind to the knowledge of the destruction of the taints. He understands as it really is: ‘This is suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘These are the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ When he knows and sees thus, his mind is released from the taint of sensual desire, his mind is released from the taint of existence, and his mind is released from the taint of ignorance. When it is released, the knowledge arises: ‘It is released.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’”

‘‘သော ဟောတိ ဘိက္ခု ခမော သီတဿ ဥဏှဿ ဇိဃစ္ဆာယ ပိပါသာယ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿာနံ ဒုရုတ္တာနံ ဒုရာဂတာနံ ဝစနပထာနံ, ဥပ္ပန္နာနံ သာရီရိကာနံ ဝေဒနာနံ ဒုက္ခာနံ တိဗ္ဗာနံ ခရာနံ ကဋုကာနံ အသာတာနံ အမနာပါနံ ပါဏဟရာနံ အဓိဝါသကဇာတိကော ဟောတိ သဗ္ဗရာဂဒေါသမောဟနိဟိတနိန္နီတကသာဝေါ အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ.

“He is a bhikkhu who is patient with cold and heat, with hunger and thirst, with the touch of gadflies, mosquitoes, wind, sun, and creeping things; patient with ill-spoken, unwelcome words; and is of a nature to endure bodily feelings that, when they arise, are painful, sharp, harsh, bitter, disagreeable, unpleasant, and life-threatening. He is one whose stains of all greed, hatred, and delusion have been laid down and removed. He is worthy of offerings, worthy of hospitality, worthy of gifts, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.”

၂၂၂. ‘‘မဟလ္လကော စေပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ရညော နာဂေါ အဒန္တော အဝိနီတော ကာလင်္ကရောတိ, ‘အဒန္တမရဏံ မဟလ္လကော ရညော နာဂေါ ကာလင်္ကတော’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; မဇ္ဈိမော စေပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ရညော နာဂေါ. ဒဟရော စေပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ရညော နာဂေါ အဒန္တော အဝိနီတော ကာလင်္ကရောတိ[Pg.177], ‘အဒန္တမရဏံ ဒဟရော ရညော နာဂေါ ကာလင်္ကတော’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ထေရော စေပိ ဘိက္ခု အခီဏာသဝေါ ကာလင်္ကရောတိ, ‘အဒန္တမရဏံ ထေရော ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; မဇ္ဈိမော စေပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဘိက္ခု. နဝေါ စေပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဘိက္ခု အခီဏာသဝေါ ကာလင်္ကရောတိ, ‘အဒန္တမရဏံ နဝေါ ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ.

222. “Aggivessana, if a king's old elephant dies untamed and undisciplined, it is reckoned only as: ‘The king's old elephant has died an untamed death.’ So too, Aggivessana, with a king's middle-aged elephant. And if a king's young elephant dies untamed and undisciplined, it is reckoned only as: ‘The king's young elephant has died an untamed death.’ In the same way, Aggivessana, if an elder bhikkhu whose taints are not destroyed dies, he is reckoned only as: ‘The elder bhikkhu has died an untamed death.’ So too, Aggivessana, with a middle-aged bhikkhu. And if a new bhikkhu whose taints are not destroyed dies, he is reckoned only as: ‘The new bhikkhu has died an untamed death.’”

‘‘မဟလ္လကော စေပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ရညော နာဂေါ သုဒန္တော သုဝိနီတော ကာလင်္ကရောတိ, ‘ဒန္တမရဏံ မဟလ္လကော ရညော နာဂေါ ကာလင်္ကတော’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; မဇ္ဈိမော စေပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ရညော နာဂေါ… ဒဟရော စေပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ရညော နာဂေါ သုဒန္တော သုဝိနီတော ကာလင်္ကရောတိ, ‘ဒန္တမရဏံ ဒဟရော ရညော နာဂေါ ကာလင်္ကတော’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ထေရော စေပိ ဘိက္ခု ခီဏာသဝေါ ကာလင်္ကရောတိ, ‘ဒန္တမရဏံ ထေရော ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ; မဇ္ဈိမော စေပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဘိက္ခု. နဝေါ စေပိ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဘိက္ခု ခီဏာသဝေါ ကာလင်္ကရောတိ, ‘ဒန္တမရဏံ နဝေါ ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော’တွေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

Aggivessana, if a king's old elephant dies well-tamed and well-disciplined, it is reckoned only as: 'The king's old elephant has died a tamed death.' Aggivessana, so too with a king's middle-aged elephant... And if a king's young elephant dies well-tamed and well-disciplined, it is reckoned only as: 'The king's young elephant has died a tamed death.' In the same way, Aggivessana, if an elder bhikkhu whose taints are destroyed dies, he is reckoned only as: 'The elder bhikkhu has died a tamed death.' Aggivessana, so too with a middle-aged bhikkhu. And if a new bhikkhu whose taints are destroyed dies, he is reckoned only as: 'The new bhikkhu has died a tamed death.'

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အစိရဝတော သမဏုဒ္ဒေသော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. Pleased, the novice Aciravata rejoiced in the Blessed One's words.

ဒန္တဘူမိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

The Discourse on the Tamed Ground, the fifth, is finished.

၆. ဘူမိဇသုတ္တံ

6. The Bhūmija Sutta

၂၂၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘူမိဇော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဇယသေနဿ ရာဇကုမာရဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော ယေနာယသ္မာ ဘူမိဇော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ဘူမိဇေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော အာယသ္မန္တံ ဘူမိဇံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္တိ, ဘော ဘူမိဇ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ [Pg.178] ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယာ’တိ. ဣဓ ဘောတော ဘူမိဇဿ သတ္ထာ ကိံဝါဒီ ကိမက္ခာယီ’’တိ? ‘‘န ခေါ မေတံ, ရာဇကုမာရ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဘဂဝါ ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ အယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ အယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ အယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ အယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယာ’တိ. န ခေါ မေ တံ, ရာဇကုမာရ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဘဂဝါ ဧဝံ ဗျာကရေယျာ’’တိ. ‘‘သစေ ခေါ ဘောတော ဘူမိဇဿ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝမက္ခာယီ, အဒ္ဓါ ဘောတော ဘူမိဇဿ သတ္ထာ သဗ္ဗေသံယေဝ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနံ မုဒ္ဓါနံ မညေ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတီ’’တိ. အထ ခေါ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော အာယသ္မန္တံ ဘူမိဇံ သကေနေဝ ထာလိပါကေန ပရိဝိသိ.

223. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary. Then, in the morning, Venerable Bhūmija, having dressed, took his bowl and robe, and went to the residence of Prince Jayasena. Having arrived, he sat down on the prepared seat. Then Prince Jayasena approached Venerable Bhūmija, exchanged polite greetings, and when the courteous and amiable talk was concluded, he sat down to one side. Sitting to one side, Prince Jayasena said to Venerable Bhūmija: “Venerable Bhūmija, there are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘Even if they practice the holy life with aspiration, they are incapable of attaining the fruit; even if they practice the holy life without aspiration, they are incapable of attaining the fruit; even if they practice the holy life both with and without aspiration, they are incapable of attaining the fruit; even if they practice the holy life neither with nor without aspiration, they are incapable of attaining the fruit.’ In this regard, what does the venerable Bhūmija's teacher say? What does he declare?” “Prince, I have not heard this directly from the Blessed One, nor have I received it face to face. But it is possible that the Blessed One would explain it thus: ‘Even if they practice the holy life with aspiration, but improperly, they are incapable of attaining the fruit; even if they practice the holy life without aspiration, but improperly, they are incapable of attaining the fruit; even if they practice the holy life both with and without aspiration, but improperly, they are incapable of attaining the fruit; even if they practice the holy life neither with nor without aspiration, but improperly, they are incapable of attaining the fruit. If they practice the holy life with aspiration, and properly, they are capable of attaining the fruit; if they practice the holy life without aspiration, and properly, they are capable of attaining the fruit; if they practice the holy life both with and without aspiration, and properly, they are capable of attaining the fruit; if they practice the holy life neither with nor without aspiration, and properly, they are capable of attaining the fruit.’ Prince, I have not heard this directly from the Blessed One, nor have I received it face to face. But it is possible that the Blessed One would explain it thus.” “If the venerable Bhūmija's teacher declares and explains it in this way, surely, I think, the venerable Bhūmija's teacher stands supreme over all the many ascetics and brahmins!” Then Prince Jayasena served Venerable Bhūmija with his own food.

၂၂၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘူမိဇော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဘူမိဇော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဇယသေနဿ ရာဇကုမာရဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ [Pg.179] အာသနေ နိသီဒိံ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, ဇယသေနော ရာဇကုမာရော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မယာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, ဘန္တေ, ဇယသေနော ရာဇကုမာရော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘သန္တိ, ဘော ဘူမိဇ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယာ’တိ. ‘ဣဓ ဘောတော ဘူမိဇဿ သတ္ထာ ကိံဝါဒီ ကိမက္ခာယီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ အဟံ, ဘန္တေ, ဇယသေနံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစံ – ‘န ခေါ မေ တံ, ရာဇကုမာရ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဘဂဝါ ဧဝံ ဗျာကရေယျ – အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ အယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ အယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ အယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ အယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ယောနိသော ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယာတိ. န ခေါ မေ တံ, ရာဇကုမာရ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ ဘဂဝါ ဧဝံ ဗျာကရေယျာ’တိ. ‘သစေ ဘောတော ဘူမိဇဿ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝမက္ခာယီ, အဒ္ဓါ ဘောတော ဘူမိဇဿ သတ္ထာ သဗ္ဗေသံယေဝ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာနံ မုဒ္ဓါနံ မညေ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတီ’တိ. ‘ကစ္စာဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ ဘဂဝတော ဟောမိ, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခာမိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောမိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’’တိ?

224. Then, after the meal, the Venerable Bhūmija, having returned from his alms-round, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Bhūmija said this to the Blessed One: 'Venerable Sir, this morning, having dressed and taken my bowl and robe, I went to the residence of Prince Jayasena. Having gone, I sat down on the prepared seat. Then, Venerable Sir, Prince Jayasena approached me. Having approached, he exchanged courteous greetings with me. When this pleasant and memorable talk was concluded, he sat down to one side. Seated to one side, Venerable Sir, Prince Jayasena said this to me: “Venerable Bhūmija, there are some ascetics and brahmins who hold this doctrine, this view: ‘If they practice the holy life with an aspiration, they are incapable of attaining the fruit; if they practice it without an aspiration… if they practice the holy life with and without an aspiration, they are incapable of attaining the fruit; if they practice the holy life neither with an aspiration nor without an aspiration, they are incapable of attaining the fruit.’ In this regard, what does the venerable Bhūmija’s teacher say? What does he proclaim?” When this was said, Venerable Sir, I said this to Prince Jayasena: ‘Prince, I have not heard this from the Blessed One in his presence, nor have I received it in his presence. But it is possible that the Blessed One might explain it thus: “If they practice the holy life with an aspiration, but improperly, they are incapable of attaining the fruit; if they practice it without an aspiration, but improperly, they are incapable of attaining the fruit; if they practice it with and without an aspiration, but improperly, they are incapable of attaining the fruit; if they practice it neither with an aspiration nor without an aspiration, but improperly, they are incapable of attaining the fruit. If they practice the holy life with an aspiration, properly, they are capable of attaining the fruit; if they practice it without an aspiration… if they practice it with and without an aspiration… if they practice it neither with an aspiration nor without an aspiration, properly, they are capable of attaining the fruit.” Prince, I have not heard this from the Blessed One in his presence, nor have I received it in his presence. But it is possible that the Blessed One might explain it thus.’ The Prince then said: ‘If the venerable Bhūmija’s teacher has such a doctrine and proclaims it thus, then surely, I think, the venerable Bhūmija’s teacher stands preeminent over all the many ascetics and brahmins.’ Venerable Sir, in answering thus when asked, am I one who speaks what was spoken by the Blessed One? Do I not misrepresent the Blessed One with what is untrue? Do I explain the Dhamma in accordance with the Dhamma, so that no reasoned refutation from a co-religionist can find grounds for censure?'

‘‘တဂ္ဃ တွံ, ဘူမိဇ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ မေ ဟောသိ, န စ မံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခသိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောသိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘူမိဇ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ မိစ္ဆာဝါစာ [Pg.180] မိစ္ဆာကမ္မန္တာ မိစ္ဆာအာဇီဝါ မိစ္ဆာဝါယာမာ မိစ္ဆာသတီ မိစ္ဆာသမာဓိနော တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ဖလဿ အဓိဂမာယ.

Indeed, Bhūmija, in answering thus when asked, you are one who speaks what was spoken by me. You do not misrepresent me with what is untrue, you explain the Dhamma in accordance with the Dhamma, and no reasoned refutation from a co-religionist can find grounds for censure. For, Bhūmija, whatever ascetics or brahmins have wrong view, wrong intention, wrong speech, wrong action, wrong livelihood, wrong effort, wrong mindfulness, and wrong concentration—if they practice the holy life with an aspiration, they are incapable of attaining the fruit; if they practice it without an aspiration, they are incapable of attaining the fruit; if they practice it with and without an aspiration, they are incapable of attaining the fruit; if they practice it neither with an aspiration nor without an aspiration, they are incapable of attaining the fruit. For what reason? Because, Bhūmija, that is an improper method for the attainment of the fruit.

၂၂၅. ‘‘သေယျထာပိ, ဘူမိဇ, ပုရိသော တေလတ္ထိကော တေလဂဝေသီ တေလပရိယေသနံ စရမာနော ဝါလိကံ ဒေါဏိယာ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ ပီဠေယျ. အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဝါလိကံ ဒေါဏိယာ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ ပီဠေယျ, အဘဗ္ဗော တေလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဝါလိကံ ဒေါဏိယာ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ ပီဠေယျ, အဘဗ္ဗော တေလဿ အဓိဂမာယ; အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဝါလိကံ ဒေါဏိယာ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ ပီဠေယျ, အဘဗ္ဗော တေလဿ အဓိဂမာယ; နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဝါလိကံ ဒေါဏိယာ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ ပီဠေယျ, အဘဗ္ဗော တေလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, တေလဿ အဓိဂမာယ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘူမိဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပာ မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တာ မိစ္ဆာအာဇီဝါ မိစ္ဆာဝါယာမာ မိစ္ဆာသတီ မိစ္ဆာသမာဓိနော တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ဖလဿ အဓိဂမာယ.

225. Bhūmija, suppose a man in need of oil, seeking oil, wandering in search of oil, were to pour sand into a trough and, sprinkling it again and again with water, press it. Even if, with a wish, he were to pour sand into a trough and, sprinkling it again and again with water, press it, he would be incapable of obtaining oil; if, without a wish, he were to pour sand into a trough and, sprinkling it again and again with water, press it, he would be incapable of obtaining oil; if, both with and without a wish, he were to pour sand into a trough and, sprinkling it again and again with water, press it, he would be incapable of obtaining oil; if, neither with nor without a wish, he were to pour sand into a trough and, sprinkling it again and again with water, press it, he would be incapable of obtaining oil. What is the reason for that? Because, Bhūmija, that is not the proper method for obtaining oil. In the same way, Bhūmija, whatever ascetics or brahmins hold wrong view, wrong intention, wrong speech, wrong action, wrong livelihood, wrong effort, wrong mindfulness, and wrong concentration—if, with a wish, they were to lead the holy life, they would be incapable of attaining the fruit; if, without a wish, they were to lead the holy life, they would be incapable of attaining the fruit; if, both with and without a wish, they were to lead the holy life, they would be incapable of attaining the fruit; if, neither with nor without a wish, they were to lead the holy life, they would be incapable of attaining the fruit. What is the reason for that? Because, Bhūmija, that is not the proper method for attaining the fruit.

‘‘သေယျထာပိ, ဘူမိဇ, ပုရိသော ခီရတ္ထိကော ခီရဂဝေသီ ခီရပရိယေသနံ စရမာနော ဂါဝိံ တရုဏဝစ္ဆံ ဝိသာဏတော အာဝိဉ္ဆေယျ. အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဂါဝိံ တရုဏဝစ္ဆံ ဝိသာဏတော အာဝိဉ္ဆေယျ, အဘဗ္ဗော ခီရဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ [Pg.181] နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဂါဝိံ တရုဏဝစ္ဆံ ဝိသာဏတော အာဝိဉ္ဆေယျ, အဘဗ္ဗော ခီရဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ခီရဿ အဓိဂမာယ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘူမိဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနော…ပေ… မိစ္ဆာသမာဓိနော တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ဖလဿ အဓိဂမာယ.

Bhūmija, suppose a man in need of milk, seeking milk, wandering in search of milk, were to milk the horn of a cow that has a young calf. Even if, with a wish, he were to milk the horn of a cow that has a young calf, he would be incapable of obtaining milk; if, without a wish… if, both with and without a wish… if, neither with nor without a wish, he were to milk the horn of a cow that has a young calf, he would be incapable of obtaining milk. What is the reason for that? Because, Bhūmija, that is not the proper method for obtaining milk. In the same way, Bhūmija, whatever ascetics or brahmins hold wrong view… wrong concentration—if, with a wish, they were to lead the holy life, they would be incapable of attaining the fruit; if, without a wish… if, both with and without a wish… if, neither with nor without a wish, they were to lead the holy life, they would be incapable of attaining the fruit. What is the reason for that? Because, Bhūmija, that is not the proper method for attaining the fruit.

၂၂၆. ‘‘သေယျထာပိ, ဘူမိဇ, ပုရိသော နဝနီတတ္ထိကော နဝနီတဂဝေသီ နဝနီတပရိယေသနံ စရမာနော ဥဒကံ ကလသေ အာသိဉ္စိတွာ မတ္ထေန အာဝိဉ္ဆေယျ. အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဥဒကံ ကလသေ အာသိဉ္စိတွာ မတ္ထေန အာဝိဉ္ဆေယျ, အဘဗ္ဗော နဝနီတဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဥဒကံ ကလသေ အာသိဉ္စိတွာ မတ္ထေန အာဝိဉ္ဆေယျ, အဘဗ္ဗော နဝနီတဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, နဝနီတဿ အဓိဂမာယ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘူမိဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနော…ပေ… မိစ္ဆာသမာဓိနော တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ဖလဿ အဓိဂမာယ.

226. Bhūmija, suppose a man in need of fresh butter, seeking fresh butter, wandering in search of fresh butter, were to pour water into a pot and churn it with a churning stick. Even if, with a wish, he were to pour water into a pot and churn it with a churning stick, he would be incapable of obtaining fresh butter; if, without a wish… if, both with and without a wish… if, neither with nor without a wish, he were to pour water into a pot and churn it with a churning stick, he would be incapable of obtaining fresh butter. What is the reason for that? Because, Bhūmija, that is not the proper method for obtaining fresh butter. In the same way, Bhūmija, whatever ascetics or brahmins hold wrong view… wrong concentration—if, with a wish, they were to lead the holy life, they would be incapable of attaining the fruit; if, without a wish… if, both with and without a wish… if, neither with nor without a wish, they were to lead the holy life, they would be incapable of attaining the fruit. What is the reason for that? Because, Bhūmija, that is not the proper method for attaining the fruit.

‘‘သေယျထာပိ, ဘူမိဇ, ပုရိသော အဂ္ဂိတ္ထိကော အဂ္ဂိဂဝေသီ အဂ္ဂိပရိယေသနံ စရမာနော အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေယျ. အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေယျ, အဘဗ္ဗော အဂ္ဂိဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေယျ, အဘဗ္ဗော အဂ္ဂိဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, အဂ္ဂိဿ အဓိဂမာယ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘူမိဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ [Pg.182] မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနော…ပေ… မိစ္ဆာသမာဓိနော တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ…အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ဖလဿ အဓိဂမာယ. ယေ ဟိ ကေစိ, ဘူမိဇ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမ္မာဒိဋ္ဌိနော သမ္မာသင်္ကပ္ပာ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တာ သမ္မာအာဇီဝါ သမ္မာဝါယာမာ သမ္မာသတီ သမ္မာသမာဓိနော တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ဖလဿ အဓိဂမာယ.

Bhūmija, suppose a man needing fire, seeking fire, searching for fire, were to take a damp, sappy upper fire-stick and rub it. Even if, having made a wish, he were to take a damp, sappy upper fire-stick and rub it, he would be incapable of obtaining fire; even if, having made no wish... even if, having made both a wish and no wish... even if, having made neither a wish nor no wish, he were to take a damp, sappy upper fire-stick and rub it, he would be incapable of obtaining fire. For what reason? Because, Bhūmija, that is the wrong method for obtaining fire. So too, Bhūmija, whatever ascetics or brahmins have wrong view... wrong concentration, even if, having made a wish, they practice the holy life, they are incapable of attaining the fruit; even if, having made no wish... even if, having made both a wish and no wish... even if, having made neither a wish nor no wish, they practice the holy life, they are incapable of attaining the fruit. For what reason? Because, Bhūmija, that is the wrong method for attaining the fruit. But, Bhūmija, whatever ascetics or brahmins have right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, and right concentration, even if, having made a wish, they practice the holy life, they are capable of attaining the fruit; even if, having made no wish, they practice the holy life, they are capable of attaining the fruit; even if, having made both a wish and no wish, they practice the holy life, they are capable of attaining the fruit; even if, having made neither a wish nor no wish, they practice the holy life, they are capable of attaining the fruit. For what reason? Because, Bhūmija, that is the right method for attaining the fruit.

၂၂၇. ‘‘သေယျထာပိ, ဘူမိဇ, ပုရိသော တေလတ္ထိကော တေလဂဝေသီ တေလပရိယေသနံ စရမာနော တိလပိဋ္ဌံ ဒေါဏိယာ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ ပီဠေယျ. အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ တိလပိဋ္ဌံ ဒေါဏိယာ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ ပီဠေယျ, ဘဗ္ဗော တေလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ တိလပိဋ္ဌံ ဒေါဏိယာ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ ပီဠေယျ, ဘဗ္ဗော တေလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, တေလဿ အဓိဂမာယ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘူမိဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမ္မာဒိဋ္ဌိနော…ပေ… သမ္မာသမာဓိနော တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ဖလဿ အဓိဂမာယ.

227. Bhūmija, suppose a man needing oil, seeking oil, searching for oil, were to pour sesame flour into a trough and, sprinkling it again and again with water, press it. Even if, having made a wish, he were to pour sesame flour into a trough and, sprinkling it again and again with water, press it, he would be capable of obtaining oil; even if, having made no wish... even if, having made both a wish and no wish... even if, having made neither a wish nor no wish, he were to pour sesame flour into a trough and, sprinkling it again and again with water, press it, he would be capable of obtaining oil. For what reason? Because, Bhūmija, that is the right method for obtaining oil. So too, Bhūmija, whatever ascetics or brahmins have right view... right concentration, even if, having made a wish, they practice the holy life, they are capable of attaining the fruit; even if, having made no wish... even if, having made both a wish and no wish... even if, having made neither a wish nor no wish, they practice the holy life, they are capable of attaining the fruit. For what reason? Because, Bhūmija, that is the right method for attaining the fruit.

‘‘သေယျထာပိ, ဘူမိဇ, ပုရိသော ခီရတ္ထိကော ခီရဂဝေသီ ခီရပရိယေသနံ စရမာနော ဂါဝိံ တရုဏဝစ္ဆံ ထနတော အာဝိဉ္ဆေယျ. အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဂါဝိံ တရုဏဝစ္ဆံ ထနတော အာဝိဉ္ဆေယျ, ဘဗ္ဗော ခီရဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဂါဝိံ တရုဏဝစ္ဆံ ထနတော အာဝိဉ္ဆေယျ, ဘဗ္ဗော ခီရဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ခီရဿ အဓိဂမာယ. ဧဝမေဝ [Pg.183] ခေါ, ဘူမိဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမ္မာဒိဋ္ဌိနော…ပေ… သမ္မာသမာဓိနော တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ…ပေ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ဖလဿ အဓိဂမာယ.

Bhūmija, suppose a man needing milk, seeking milk, searching for milk, were to milk a cow that has a young calf from the udder. Even if, having made a wish, he were to milk a cow that has a young calf from the udder, he would be capable of obtaining milk; even if, having made no wish... even if, having made both a wish and no wish... even if, having made neither a wish nor no wish, he were to milk a cow that has a young calf from the udder, he would be capable of obtaining milk. For what reason? Because, Bhūmija, that is the right method for obtaining milk. So too, Bhūmija, whatever ascetics or brahmins have right view... right concentration, even if, having made a wish... even if, having made no wish... even if, having made both a wish and no wish... even if, having made neither a wish nor no wish, they practice the holy life, they are capable of attaining the fruit. For what reason? Because, Bhūmija, that is the right method for attaining the fruit.

၂၂၈. ‘‘သေယျထာပိ, ဘူမိဇ, ပုရိသော နဝနီတတ္ထိကော နဝနီတဂဝေသီ နဝနီတပရိယေသနံ စရမာနော ဒဓိံ ကလသေ အာသိဉ္စိတွာ မတ္ထေန အာဝိဉ္ဆေယျ. အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဒဓိံ ကလသေ အာသိဉ္စိတွာ မတ္ထေန အာဝိဉ္ဆေယျ, ဘဗ္ဗော နဝနီတဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဒဓိံ ကလသေ အာသိဉ္စိတွာ မတ္ထေန အာဝိဉ္ဆေယျ, ဘဗ္ဗော နဝနီတဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, နဝနီတဿ အဓိဂမာယ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘူမိဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမ္မာဒိဋ္ဌိနော…ပေ… သမ္မာသမာဓိနော တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ… အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ … နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ဖလဿ အဓိဂမာယ.

228. Bhūmija, suppose a man needing fresh butter, seeking fresh butter, searching for fresh butter, were to pour curds into a pot and churn it with a churning stick. Even if, having made a wish, he were to pour curds into a pot and churn it with a churning stick, he would be capable of obtaining fresh butter; even if, having made no wish... even if, having made both a wish and no wish... even if, having made neither a wish nor no wish, he were to pour curds into a pot and churn it with a churning stick, he would be capable of obtaining fresh butter. For what reason? Because, Bhūmija, that is the right method for obtaining fresh butter. So too, Bhūmija, whatever ascetics or brahmins have right view... right concentration, even if, having made a wish, they practice the holy life, they are capable of attaining the fruit; even if, having made no wish... even if, having made both a wish and no wish... even if, having made neither a wish nor no wish, they practice the holy life, they are capable of attaining the fruit. For what reason? Because, Bhūmija, that is the right method for attaining the fruit.

‘‘သေယျထာပိ, ဘူမိဇ, ပုရိသော အဂ္ဂိတ္ထိကော အဂ္ဂိဂဝေသီ အဂ္ဂိပရိယေသနံ စရမာနော သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေယျ; ( ) အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ… အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ.. အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ… နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ သုက္ခ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေယျ, ဘဗ္ဗော အဂ္ဂိဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, အဂ္ဂိဿ အဓိဂမာယ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘူမိဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမ္မာဒိဋ္ဌိနော…ပေ… သမ္မာသမာဓိနော တေ အာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; အာသဉ္စ အနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ; နေဝါသံ နာနာသဉ္စေပိ ကရိတွာ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, ဘဗ္ဗာ ဖလဿ အဓိဂမာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယောနိ ဟေသာ, ဘူမိဇ, ဖလဿ အဓိဂမာယ.

Bhūmija, it is like a man who needs fire, is seeking fire, and is searching for fire. Taking a dry, sapless piece of wood as the upper fire-stick, he might rub it. Whether he rubs it having an aspiration, or having no aspiration, or having both an aspiration and no aspiration, or having neither an aspiration nor no aspiration, if he takes a dry, sapless piece of wood as the upper fire-stick and rubs it, he is capable of obtaining fire. For what reason? Because, Bhūmija, that is the right means for obtaining fire. So too, Bhūmija, whatever ascetics or brahmins have right view... right concentration, whether they live the holy life having an aspiration, they are capable of attaining the fruit; or having no aspiration, they are capable of attaining the fruit; or having both an aspiration and no aspiration, they are capable of attaining the fruit; or having neither an aspiration nor no aspiration, they are capable of attaining the fruit. For what reason? Because, Bhūmija, that is the right means for attaining the fruit.

‘‘သစေ [Pg.184] ခေါ တံ, ဘူမိဇ, ဇယသေနဿ ရာဇကုမာရဿ ဣမာ စတဿော ဥပမာ ပဋိဘာယေယျုံ အနစ္ဆရိယံ တေ ဇယသေနော ရာဇကုမာရော ပသီဒေယျ, ပသန္နော စ တေ ပသန္နာကာရံ ကရေယျာ’’တိ. ‘‘ကုတော ပန မံ, ဘန္တေ, ဇယသေနဿ ရာဇကုမာရဿ ဣမာ စတဿော ဥပမာ ပဋိဘာယိဿန္တိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ, သေယျထာပိ ဘဂဝန္တ’’န္တိ?

Bhūmija, if these four similes should occur to Prince Jayasena, it would not be surprising if Prince Jayasena were to be pleased with you, and being pleased, he would show you a sign of his pleasure." "But, venerable sir, how could these four wondrous similes, never heard before, occur to me as they do to the Blessed One?"

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ဘူမိဇော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Bhūmija, being delighted, rejoiced at the Blessed One's words.

ဘူမိဇသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

The Bhūmija Sutta, the sixth, is concluded.

၇. အနုရုဒ္ဓသုတ္တံ

7. The Discourse on Anuruddha

၂၂၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေနာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန အာယသ္မတော အနုရုဒ္ဓဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘ပဉ္စကင်္ဂေါ, ဘန္တေ, ထပတိ အာယသ္မတော အနုရုဒ္ဓဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘အဓိဝါသေတု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ပဉ္စကင်္ဂဿ ထပတိဿ သွာတနာယ အတ္တစတုတ္ထော ဘတ္တံ; ယေန စ ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ပဂေဝတရံ အာဂစ္ဆေယျ; ပဉ္စကင်္ဂေါ, ဘန္တေ, ထပတိ ဗဟုကိစ္စော ဗဟုကရဏီယော ရာဇကရဏီယေနာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ပဉ္စကင်္ဂဿ ထပတိဿ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဉ္စကင်္ဂေါ, ဘန္တေ, ထပတိ အာယသ္မတော အနုရုဒ္ဓဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘အဓိဝါသေတု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ပဉ္စကင်္ဂဿ ထပတိဿ သွာတနာယ အတ္တစတုတ္ထော ဘတ္တံ; ယေန စ ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ပဂေဝတရံ အာဂစ္ဆေယျ; ပဉ္စကင်္ဂေါ, ဘန္တေ, ထပတိ ဗဟုကိစ္စော ဗဟုကရဏီယော ရာဇကရဏီယေနာ’’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ တုဏှီဘာဝေန.

229. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then Pañcakaṅga the carpenter addressed a certain man, saying: “Come, good man, go to the Venerable Anuruddha. Having gone, in my name bow your head at the Venerable Anuruddha’s feet, saying: ‘Venerable sir, Pañcakaṅga the carpenter bows his head at the Venerable Anuruddha’s feet.’ And say this: ‘Venerable sir, may the Venerable Anuruddha consent to a meal tomorrow at the house of Pañcakaṅga the carpenter, with himself as the fourth. And, venerable sir, may the Venerable Anuruddha come rather early; for, venerable sir, Pañcakaṅga the carpenter has much to do and many duties with the king's business.’” “Yes, venerable sir,” that man replied to Pañcakaṅga the carpenter. Having assented, he went to the Venerable Anuruddha. Having gone, he paid homage to the Venerable Anuruddha and sat down to one side. Seated to one side, that man said this to the Venerable Anuruddha: “Venerable sir, Pañcakaṅga the carpenter bows his head at your feet and says this: ‘Venerable sir, may the Venerable Anuruddha consent to a meal tomorrow at the house of Pañcakaṅga the carpenter, with himself as the fourth. And, venerable sir, may the Venerable Anuruddha come rather early; for, venerable sir, Pañcakaṅga the carpenter has much to do and many duties with the king's business.’” The Venerable Anuruddha consented by his silence.

၂၃၀. အထ [Pg.185] ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ပဉ္စကင်္ဂဿ ထပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ –

230. Then, when the night had passed, the Venerable Anuruddha, having dressed in the morning time and taking his bowl and robe, went to the residence of Pañcakaṅga the carpenter. Having gone, he sat down on the prepared seat. Then Pañcakaṅga the carpenter, with his own hands, served and satisfied the Venerable Anuruddha with excellent hard and soft food. Then Pañcakaṅga the carpenter, knowing that the Venerable Anuruddha had finished his meal and had withdrawn his hand from the bowl, took a lower seat and sat down to one side. Seated to one side, Pañcakaṅga the carpenter said this to the Venerable Anuruddha:

‘‘ဣဓ မံ, ဘန္တေ, ထေရာ ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘အပ္ပမာဏံ, ဂဟပတိ, စေတောဝိမုတ္တိံ ဘာဝေဟီ’တိ. ဧကစ္စေ ထေရာ ဧဝမာဟံသု – ‘မဟဂ္ဂတံ, ဂဟပတိ, စေတောဝိမုတ္တိံ ဘာဝေဟီ’တိ. ယာ စာယံ, ဘန္တေ, အပ္ပမာဏာ စေတောဝိမုတ္တိ ယာ စ မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ – ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စ, ဥဒါဟု ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ? ‘‘တေန ဟိ, ဂဟပတိ, တံ ယေဝေတ္ထ ပဋိဘာတု. အပဏ္ဏကန္တေ ဣတော ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘မယှံ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယာ စာယံ အပ္ပမာဏာ စေတောဝိမုတ္တိ ယာ စ မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ ဣမေ ဓမ္မာ ဧကတ္ထာ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’’န္တိ. ‘‘ယာ စာယံ, ဂဟပတိ, အပ္ပမာဏာ စေတောဝိမုတ္တိ ယာ စ မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စ. တဒမိနာပေတံ, ဂဟပတိ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စ’’.

“Venerable sir, here some elder monks approached me and said, ‘Householder, develop the immeasurable liberation of mind.’ Certain other elders said, ‘Householder, develop the sublime liberation of mind.’ Now, venerable sir, regarding this immeasurable liberation of mind and this sublime liberation of mind—are these phenomena different in meaning and different in phrasing, or are they one in meaning with only the phrasing being different?” “In that case, householder, let it become clear to you right here. From this, your answer will be certain.” “Venerable sir, it occurs to me thus: ‘This immeasurable liberation of mind and this sublime liberation of mind—these phenomena are one in meaning, with only the phrasing being different.’” “Householder, this immeasurable liberation of mind and this sublime liberation of mind—these phenomena are different in meaning and different in phrasing. And by this method, householder, it should be understood how these phenomena are different in meaning and different in phrasing.”

‘‘ကတမာ စ, ဂဟပတိ, အပ္ပမာဏာ စေတောဝိမုတ္တိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, အပ္ပမာဏာ စေတောဝိမုတ္တိ.

And what, householder, is the immeasurable liberation of mind? Here, householder, a bhikkhu dwells pervading one direction with a mind imbued with loving-kindness, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth; thus above, below, across, everywhere, for all beings, he dwells pervading the entire world with a mind imbued with loving-kindness, vast, exalted, immeasurable, without enmity, without malevolence. With a mind imbued with compassion... with a mind imbued with appreciative joy... with a mind imbued with equanimity, he dwells pervading one direction, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth; thus above, below, across, everywhere, for all beings, he dwells pervading the entire world with a mind imbued with equanimity, vast, exalted, immeasurable, without enmity, without malevolence. This, householder, is called the immeasurable liberation of mind.

၂၃၁. ‘‘ကတမာ [Pg.186] စ, ဂဟပတိ, မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဧကံ ရုက္ခမူလံ မဟဂ္ဂတန္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ. ဣဓ ပန, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ရုက္ခမူလာနိ မဟဂ္ဂတန္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ. ဣဓ ပန, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဧကံ ဂါမက္ခေတ္တံ မဟဂ္ဂတန္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ. ဣဓ ပန, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဂါမက္ခေတ္တာနိ မဟဂ္ဂတန္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ. ဣဓ ပန, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဧကံ မဟာရဇ္ဇံ မဟဂ္ဂတန္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ. ဣဓ ပန, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ မဟာရဇ္ဇာနိ မဟဂ္ဂတန္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ. ဣဓ ပန, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ယာဝတာ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ မဟဂ္ဂတန္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတိ, မဟဂ္ဂတာ စေတောဝိမုတ္တိ. ဣမိနာ ခေါ ဧတံ, ဂဟပတိ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဣမေ ဓမ္မာ နာနတ္ထာ စေဝ နာနာဗျဉ္ဇနာ စ.

231. And what, householder, is the exalted liberation of mind? Here, householder, a bhikkhu dwells pervading and resolved upon the extent of a single tree's base as 'exalted.' This, householder, is called the exalted liberation of mind. Furthermore, householder, a bhikkhu dwells pervading and resolved upon the extent of two or three trees' bases as 'exalted.' This too, householder, is called the exalted liberation of mind. Furthermore, householder, a bhikkhu dwells pervading and resolved upon the extent of a single village field as 'exalted.' This too, householder, is called the exalted liberation of mind. Furthermore, householder, a bhikkhu dwells pervading and resolved upon the extent of two or three village fields as 'exalted.' This too, householder, is called the exalted liberation of mind. Furthermore, householder, a bhikkhu dwells pervading and resolved upon the extent of a single great kingdom as 'exalted.' This too, householder, is called the exalted liberation of mind. Furthermore, householder, a bhikkhu dwells pervading and resolved upon the extent of two or three great kingdoms as 'exalted.' This too, householder, is called the exalted liberation of mind. Furthermore, householder, a bhikkhu dwells pervading and resolved upon the extent of the earth bounded by the ocean as 'exalted.' This too, householder, is called the exalted liberation of mind. By this method, householder, it should be understood how these phenomena are different in meaning and different in phrasing.

၂၃၂. ‘‘စတဿော ခေါ ဣမာ ဂဟပတိ, ဘဝူပပတ္တိယော. ကတမာ စတဿော? ဣဓ, ဂဟပတိ, ဧကစ္စော ‘ပရိတ္တာဘာ’တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရိတ္တာဘာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဣဓ ပန, ဂဟပတိ, ဧကစ္စော ‘အပ္ပမာဏာဘာ’တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပ္ပမာဏာဘာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဣဓ ပန, ဂဟပတိ, ဧကစ္စော ‘သံကိလိဋ္ဌာဘာ’တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သံကိလိဋ္ဌာဘာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဣဓ ပန, ဂဟပတိ, ဧကစ္စော ‘ပရိသုဒ္ဓါဘာ’တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရိသုဒ္ဓါဘာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. ဣမာ ခေါ, ဂဟပတိ, စတဿော ဘဝူပပတ္တိယော.

232. There are, householder, these four kinds of rebirth. What four? Here, householder, someone dwells pervading and resolved upon 'limited radiance.' After the breakup of the body, after death, they are reborn into the company of the devas of limited radiance. Furthermore, householder, someone dwells pervading and resolved upon 'immeasurable radiance.' After the breakup of the body, after death, they are reborn into the company of the devas of immeasurable radiance. Furthermore, householder, someone dwells pervading and resolved upon 'tainted radiance.' After the breakup of the body, after death, they are reborn into the company of the devas of tainted radiance. Furthermore, householder, someone dwells pervading and resolved upon 'purified radiance.' After the breakup of the body, after death, they are reborn into the company of the devas of purified radiance. These, householder, are the four kinds of rebirth.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော, ဂဟပတိ, သမယော, ယာ တာ ဒေဝတာ ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတန္တိ, တာသံ ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတိတာနံ ဝဏ္ဏနာနတ္တဉှိ ခေါ ပညာယတိ နော စ အာဘာနာနတ္တံ[Pg.187]. သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ပုရိသော သမ္ဗဟုလာနိ တေလပ္ပဒီပါနိ ဧကံ ဃရံ ပဝေသေယျ. တေသံ ဧကံ ဃရံ ပဝေသိတာနံ အစ္စိနာနတ္တဉှိ ခေါ ပညာယေထ, နော စ အာဘာနာနတ္တံ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, ဟောတိ ခေါ သော သမယော, ယာ တာ ဒေဝတာ ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတန္တိ တာသံ ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတိတာနံ ဝဏ္ဏနာနတ္တဉှိ ခေါ ပညာယတိ, နော စ အာဘာနာနတ္တံ.

There is a time, householder, when those devas gather together. When they have gathered together, a difference in their complexions is apparent, but not a difference in their radiance. Just as, householder, a man might bring many oil lamps into one house. When they have been brought into the one house, a difference in their flames would be apparent, but not a difference in their light; in the same way, householder, there is a time when those devas gather together. When they have gathered together, a difference in their complexions is apparent, but not a difference in their radiance.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော, ဂဟပတိ, သမယော, ယာ တာ ဒေဝတာ တတော ဝိပက္ကမန္တိ, တာသံ တတော ဝိပက္ကမန္တီနံ ဝဏ္ဏနာနတ္တဉ္စေဝ ပညာယတိ အာဘာနာနတ္တဉ္စ. သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ပုရိသော တာနိ သမ္ဗဟုလာနိ တေလပ္ပဒီပါနိ တမှာ ဃရာ နီဟရေယျ. တေသံ တတော နီဟတာနံ အစ္စိနာနတ္တဉ္စေဝ ပညာယေထ အာဘာနာနတ္တဉ္စ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, ဟောတိ ခေါ သော သမယော, ယာ တာ ဒေဝတာ တတော ဝိပက္ကမန္တိ, တာသံ တတော ဝိပက္ကမန္တီနံ ဝဏ္ဏနာနတ္တဉ္စေဝ ပညာယတိ အာဘာနာနတ္တဉ္စ.

There is a time, householder, when those devas depart from there. As they are departing from there, a difference in their complexions and a difference in their radiance are both apparent. Just as, householder, a man might take those many oil lamps out of that house. As they are taken out from there, a difference in their flames and a difference in their radiance would both be apparent; in the same way, householder, there is a time when those devas depart from there. As they are departing from there, a difference in their complexions and a difference in their radiance are both apparent.

‘‘န ခေါ, ဂဟပတိ, တာသံ ဒေဝတာနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣဒံ အမှာကံ နိစ္စန္တိ ဝါ ဓုဝန္တိ ဝါ သဿတ’န္တိ ဝါ, အပိ စ ယတ္ထ ယတ္ထေဝ တာ ဒေဝတာ အဘိနိဝိသန္တိ တတ္ထ တတ္ထေဝ တာ ဒေဝတာ အဘိရမန္တိ. သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, မက္ခိကာနံ ကာဇေန ဝါ ပိဋကေန ဝါ ဟရီယမာနာနံ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣဒံ အမှာကံ နိစ္စန္တိ ဝါ ဓုဝန္တိ ဝါ သဿတ’န္တိ ဝါ, အပိ စ ယတ္ထ ယတ္ထေဝ တာ မက္ခိကာ အဘိနိဝိသန္တိ တတ္ထ တတ္ထေဝ တာ မက္ခိကာ အဘိရမန္တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, တာသံ ဒေဝတာနံ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဣဒံ အမှာကံ နိစ္စန္တိ ဝါ ဓုဝန္တိ ဝါ သဿတ’န္တိ ဝါ, အပိ စ ယတ္ထ ယတ္ထေဝ တာ ဒေဝတာ အဘိနိဝိသန္တိ တတ္ထ တတ္ထေဝ တာ ဒေဝတာ အဘိရမန္တီ’’တိ.

“Householder, it is not so for those deities that they think: ‘This is permanent for us, or stable, or eternal.’ Rather, wherever those deities settle, there they find delight. Just as, householder, for flies being carried by a carrying-pole or by a basket, it is not so that they think: ‘This is permanent for us, or stable, or eternal.’ Rather, wherever those flies settle, there they find delight. In the same way, householder, it is not so for those deities that they think: ‘This is permanent for us, or stable, or eternal.’ Rather, wherever those deities settle, there they find delight.”

၂၃၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ သဘိယော ကစ္စာနော အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု, ဘန္တေ အနုရုဒ္ဓ! အတ္ထိ စ မေ ဧတ္ထ ဥတ္တရိံ ပဋိပုစ္ဆိတဗ္ဗံ. ယာ တာ, ဘန္တေ, ဒေဝတာ အာဘာ သဗ္ဗာ တာ ပရိတ္တာဘာ ဥဒါဟု သန္တေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ အပ္ပမာဏာဘာ’’တိ? ‘‘တဒင်္ဂေန ခေါ, အာဝုသော ကစ္စာန, သန္တေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ပရိတ္တာဘာ, သန္တိ ပနေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ အပ္ပမာဏာဘာ’’တိ. ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ အနုရုဒ္ဓ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန တာသံ ဒေဝတာနံ ဧကံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပန္နာနံ [Pg.188] သန္တေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ပရိတ္တာဘာ, သန္တိ ပနေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ အပ္ပမာဏာဘာ’’တိ?

233. When this was said, the Venerable Sabhiya Kaccāna said this to the Venerable Anuruddha: “It is good, Venerable Anuruddha! I have a further question to ask on this matter. Venerable sir, of those deities who possess radiance, are all of them of limited radiance, or are there some deities here of immeasurable radiance?” “In that regard, friend Kaccāna, there are some deities here of limited radiance, and there are some deities here of immeasurable radiance.” “What, Venerable Anuruddha, is the cause, what is the reason, whereby among those deities reborn in the same divine assembly, some deities are of limited radiance, while some deities are of immeasurable radiance?”

‘‘တေန ဟာဝုသော ကစ္စာန, တံယေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ကစ္စာန, ယွာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဧကံ ရုက္ခမူလံ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ, ယောစာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ရုက္ခမူလာနိ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ ကတမာ စိတ္တဘာဝနာ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ရုက္ခမူလာနိ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – အယံ ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ.

“Well then, friend Kaccāna, I will ask you about this in return. Answer as you see fit. What do you think, friend Kaccāna? A bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon one tree root as ‘sublime,’ and a bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon two or three tree roots as ‘sublime’—which of these two developments of mind is more sublime?” “Venerable sir, the bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon two or three tree roots as ‘sublime’—of these two developments of mind, this one is more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ကစ္စာန, ယွာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ရုက္ခမူလာနိ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ, ယောစာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဧကံ ဂါမက္ခေတ္တံ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ ကတမာ စိတ္တဘာဝနာ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဧကံ ဂါမက္ခေတ္တံ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – အယံ ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ.

“What do you think, friend Kaccāna? A bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon two or three tree roots as ‘sublime,’ and a bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon a single village area as ‘sublime’—which of these two developments of mind is more sublime?” “Venerable sir, the bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon a single village area as ‘sublime’—of these two developments of mind, this one is more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ကစ္စာန, ယွာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဧကံ ဂါမက္ခေတ္တံ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ, ယောစာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဂါမက္ခေတ္တာနိ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ ကတမာ စိတ္တဘာဝနာ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဂါမက္ခေတ္တာနိ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – အယံ ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ.

“What do you think, friend Kaccāna? A bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon a single village area as ‘sublime,’ and a bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon two or three village areas as ‘sublime’—which of these two developments of mind is more sublime?” “Venerable sir, the bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon two or three village areas as ‘sublime’—of these two developments of mind, this one is more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ကစ္စာန, ယွာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဂါမက္ခေတ္တာနိ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ, ယောစာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဧကံ မဟာရဇ္ဇံ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ ကတမာ စိတ္တဘာဝနာ [Pg.189] မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဧကံ မဟာရဇ္ဇံ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – အယံ ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ.

“What do you think, friend Kaccāna? A bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon two or three village areas as ‘sublime,’ and a bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon a single great kingdom as ‘sublime’—which of these two developments of mind is more sublime?” “Venerable sir, the bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon a single great kingdom as ‘sublime’—of these two developments of mind, this one is more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ကစ္စာန, ယွာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဧကံ မဟာရဇ္ဇံ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ, ယောစာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ မဟာရဇ္ဇာနိ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ ကတမာ စိတ္တဘာဝနာ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ မဟာရဇ္ဇာနိ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – အယံ ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ.

“What do you think, friend Kaccāna? A bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon a single great kingdom as ‘sublime,’ and a bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon two or three great kingdoms as ‘sublime’—which of these two developments of mind is more sublime?” “Venerable sir, the bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon two or three great kingdoms as ‘sublime’—of these two developments of mind, this one is more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အာဝုသော ကစ္စာန, ယွာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ မဟာရဇ္ဇာနိ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ, ယောစာယံ ဘိက္ခု ယာဝတာ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ ကတမာ စိတ္တဘာဝနာ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ယာဝတာ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ ‘မဟဂ္ဂတ’န္တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ – အယံ ဣမာသံ ဥဘိန္နံ စိတ္တဘာဝနာနံ မဟဂ္ဂတတရာ’’တိ? ‘‘အယံ ခေါ, အာဝုသော ကစ္စာန, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန တာသံ ဒေဝတာနံ ဧကံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပန္နာနံ သန္တေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ပရိတ္တာဘာ, သန္တိ ပနေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ အပ္ပမာဏာဘာ’’တိ.

“What do you think, friend Kaccāna? A bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon two or three great kingdoms as ‘extensive,’ and a bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon the earth bounded by the ocean as ‘extensive’—which of these two developments of mind is greater?” “Venerable sir, the bhikkhu who dwells having pervaded and resolved upon the earth bounded by the ocean as ‘extensive’—this development of mind is greater between these two.” “This, friend Kaccāna, is the cause, this is the reason why, among those deities reborn in a single host of deities, some deities are of limited radiance, while others are of immeasurable radiance.”

၂၃၄. ‘‘သာဓု, ဘန္တေ အနုရုဒ္ဓ! အတ္ထိ စ မေ ဧတ္ထ ဥတ္တရိံ ပဋိပုစ္ဆိတဗ္ဗံ. ယာဝတာ, ဘန္တေ, ဒေဝတာ အာဘာ သဗ္ဗာ တာ သံကိလိဋ္ဌာဘာ ဥဒါဟု သန္တေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ပရိသုဒ္ဓါဘာ’’တိ? ‘‘တဒင်္ဂေန ခေါ, အာဝုသော ကစ္စာန, သန္တေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ သံကိလိဋ္ဌာဘာ, သန္တိ ပနေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ပရိသုဒ္ဓါဘာ’’တိ. ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, အနုရုဒ္ဓ, ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန တာသံ ဒေဝတာနံ ဧကံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပန္နာနံ သန္တေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ သံကိလိဋ္ဌာဘာ, သန္တိ ပနေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ပရိသုဒ္ဓါဘာ’’တိ?

234. “Excellent, Venerable Anuruddha! I still have something further to ask about this. Venerable sir, are all those deities with radiance of defiled radiance, or are there some deities of pure radiance?” “In that respect, friend Kaccāna, there are some deities of defiled radiance, and there are also some deities of pure radiance.” “What, Venerable Anuruddha, is the cause, what is the reason, that among those deities reborn in the same host of deities, some deities are of defiled radiance, while others are of pure radiance?”

‘‘တေန[Pg.190], ဟာဝုသော ကစ္စာန, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ. ဥပမာယပိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. သေယျထာပိ, အာဝုသော ကစ္စာန, တေလပ္ပဒီပဿ ဈာယတော တေလမ္ပိ အပရိသုဒ္ဓံ ဝဋ္ဋိပိ အပရိသုဒ္ဓါ. သော တေလဿပိ အပရိသုဒ္ဓတ္တာ ဝဋ္ဋိယာပိ အပရိသုဒ္ဓတ္တာ အန္ဓန္ဓံ ဝိယ ဈာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော ကစ္စာန, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ‘သံကိလိဋ္ဌာဘာ’တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ, တဿ ကာယဒုဋ္ဌုလ္လမ္ပိ န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ ဟောတိ, ထိနမိဒ္ဓမ္ပိ န သုသမူဟတံ ဟောတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စမ္ပိ န သုပ္ပဋိဝိနီတံ ဟောတိ. သော ကာယဒုဋ္ဌုလ္လဿပိ န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တာ ထိနမိဒ္ဓဿပိ န သုသမူဟတတ္တာ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿပိ န သုပ္ပဋိဝိနီတတ္တာ အန္ဓန္ဓံ ဝိယ ဈာယတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သံကိလိဋ္ဌာဘာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, အာဝုသော ကစ္စာန, တေလပ္ပဒီပဿ ဈာယတော တေလမ္ပိ ပရိသုဒ္ဓံ ဝဋ္ဋိပိ ပရိသုဒ္ဓါ. သော တေလဿပိ ပရိသုဒ္ဓတ္တာ ဝဋ္ဋိယာပိ ပရိသုဒ္ဓတ္တာ န အန္ဓန္ဓံ ဝိယ ဈာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာဝုသော ကစ္စာန, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ‘ပရိသုဒ္ဓါဘာ’တိ ဖရိတွာ အဓိမုစ္စိတွာ ဝိဟရတိ. တဿ ကာယဒုဋ္ဌုလ္လမ္ပိ သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ ဟောတိ, ထိနမိဒ္ဓမ္ပိ သုသမူဟတံ ဟောတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စမ္ပိ သုပ္ပဋိဝိနီတံ ဟောတိ. သော ကာယဒုဋ္ဌုလ္လဿပိ သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တာ ထိနမိဒ္ဓဿပိ သုသမူဟတတ္တာ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စဿပိ သုပ္ပဋိဝိနီတတ္တာ န အန္ဓန္ဓံ ဝိယ ဈာယတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပရိသုဒ္ဓါဘာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ ခေါ, အာဝုသော ကစ္စာန, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန တာသံ ဒေဝတာနံ ဧကံ ဒေဝနိကာယံ ဥပပန္နာနံ သန္တေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ သံကိလိဋ္ဌာဘာ, သန္တိ ပနေတ္ထ ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ပရိသုဒ္ဓါဘာ’’တိ.

“In that case, friend Kaccāna, I will give you a simile. For by means of a simile, some wise people understand the meaning of what is said. Just as, friend Kaccāna, when an oil lamp is burning, if the oil is impure and the wick is impure, then due to the impurity of the oil and the impurity of the wick, it burns dimly; even so, friend Kaccāna, some bhikkhu dwells pervading ‘defiled radiance,’ having resolved upon it. For him, bodily inertia is not fully pacified, sloth and torpor are not fully eradicated, and restlessness and remorse are not fully subdued. Due to bodily inertia not being fully pacified, sloth and torpor not being fully eradicated, and restlessness and remorse not being fully subdued, he shines dimly. After the breakup of the body, after death, he is reborn in the company of the deities of defiled radiance. Just as, friend Kaccāna, when an oil lamp is burning, if the oil is pure and the wick is pure, then due to the purity of the oil and the purity of the wick, it does not burn dimly; even so, friend Kaccāna, some bhikkhu dwells pervading ‘pure radiance,’ having resolved upon it. For him, bodily inertia is fully pacified, sloth and torpor are fully eradicated, and restlessness and remorse are fully subdued. Due to bodily inertia being fully pacified, sloth and torpor being fully eradicated, and restlessness and remorse being fully subdued, he does not shine dimly. After the breakup of the body, after death, he is reborn in the company of the deities of pure radiance. This, friend Kaccāna, is the cause, this is the reason why among those deities reborn in the same host of deities, some are of defiled radiance and some are of pure radiance.”

၂၃၅. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ သဘိယော ကစ္စာနော အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု, ဘန္တေ အနုရုဒ္ဓ! န, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဧဝမာဟ – ‘ဧဝံ မေ သုတ’န္တိ ဝါ ‘ဧဝံ အရဟတိ ဘဝိတု’န္တိ ဝါ; အထ စ ပန, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ‘ဧဝမ္ပိ တာ ဒေဝတာ, ဣတိပိ တာ ဒေဝတာ’တွေဝ ဘာသတိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဒ္ဓါ အာယသ္မတာ အနုရုဒ္ဓေန တာဟိ ဒေဝတာဟိ သဒ္ဓိံ သန္နိဝုတ္ထပုဗ္ဗဉ္စေဝ သလ္လပိတပုဗ္ဗဉ္စ သာကစ္ဆာ စ သမာပဇ္ဇိတပုဗ္ဗာ’’’တိ. ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ အယံ, အာဝုသော ကစ္စာန, အာသဇ္ဇ ဥပနီယ ဝါစာ ဘာသိတာ, အပိ စ တေ အဟံ ဗျာကရိဿာမိ – ‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ မေ, အာဝုသော [Pg.191] ကစ္စာန, တာဟိ ဒေဝတာဟိ သဒ္ဓိံ သန္နိဝုတ္ထပုဗ္ဗဉ္စေဝ သလ္လပိတပုဗ္ဗဉ္စ သာကစ္ဆာ စ သမာပဇ္ဇိတပုဗ္ဗာ’’’တိ.

235. When this was said, the Venerable Sabhiya Kaccāna said to the Venerable Anuruddha: “Excellent, Venerable Anuruddha! The Venerable Anuruddha does not say, ‘Thus have I heard,’ or ‘Thus it should be.’ Yet, the Venerable Anuruddha speaks only thus: ‘Such are those deities, and so are those deities.’ It occurs to me, venerable sir, ‘Surely, the Venerable Anuruddha must have lived together with those deities, conversed with them, and engaged in discussion with them in the past.’” “Indeed, friend Kaccāna, this speech of yours has been spoken pointedly and suggestively. Nevertheless, I will explain to you: ‘For a long time, friend Kaccāna, I have lived together with those deities, conversed with them, and engaged in discussion with them in the past.’”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ သဘိယော ကစ္စာနော ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘လာဘာ တေ, ဂဟပတိ, သုလဒ္ဓံ တေ, ဂဟပတိ, ယံ တွဉ္စေဝ တံ ကင်္ခါဓမ္မံ ပဟာသိ, မယဉ္စိမံ ဓမ္မပရိယာယံ အလတ္ထမှာ သဝနာယာ’’တိ.

When this was said, the Venerable Sabhiya Kaccāna said to the carpenter Pañcakaṅga: “It is a gain for you, householder, a great gain for you, householder, that you have abandoned that state of doubt, and we have obtained this discourse on the Dhamma for our hearing.”

အနုရုဒ္ဓသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

The Anuruddha Sutta, the seventh, is concluded.

၈. ဥပက္ကိလေသသုတ္တံ

8. The Discourse on Defilements

၂၃၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကောသမ္ဗိယံ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ကောသမ္ဗိယံ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ. သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဘိက္ခဝေ, မာ ဘဏ္ဍနံ, မာ ကလဟံ, မာ ဝိဂ္ဂဟံ, မာ ဝိဝါဒ’’န္တိ.

236. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Kosambi in Ghosita’s Park. Now at that time, the bhikkhus at Kosambi had become quarrelsome, contentious, and had fallen into dispute, dwelling while piercing one another with verbal spears. Then a certain bhikkhu approached the Blessed One, paid homage to him, and stood to one side. Standing there, that bhikkhu said to the Blessed One: “Venerable sir, here in Kosambi the bhikkhus have become quarrelsome, contentious, and have fallen into dispute, dwelling while piercing one another with verbal spears. It would be good, venerable sir, if the Blessed One would approach those bhikkhus out of compassion.” The Blessed One consented by silence. Then the Blessed One approached those bhikkhus and said to them: “Enough, bhikkhus! Do not quarrel, do not be contentious, do not create strife, do not dispute!”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမေတု, ဘန္တေ! ဘဂဝါ ဓမ္မဿာမီ; အပ္ပောဿုက္ကော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတု; မယမေတေန ဘဏ္ဍနေန ကလဟေန ဝိဂ္ဂဟေန ဝိဝါဒေန ပညာယိဿာမာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဘိက္ခဝေ, မာ ဘဏ္ဍနံ, မာ ကလဟံ, မာ ဝိဂ္ဂဟံ, မာ ဝိဝါဒ’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမေတု, ဘန္တေ! ဘဂဝါ ဓမ္မဿာမီ; အပ္ပောဿုက္ကော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတု; မယမေတေန ဘဏ္ဍနေန ကလဟေန ဝိဂ္ဂဟေန ဝိဝါဒေန ပညာယိဿာမာ’’တိ. တတိယမ္ပိ [Pg.192] ခေါ ဘဂဝါ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဘိက္ခဝေ, မာ ဘဏ္ဍနံ, မာ ကလဟံ, မာ ဝိဂ္ဂဟံ, မာ ဝိဝါဒ’’န္တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမေတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓမ္မဿာမီ; အပ္ပောဿုက္ကော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတု; မယမေတေန ဘဏ္ဍနေန ကလဟေန ဝိဂ္ဂဟေန ဝိဝါဒေန ပညာယိဿာမာ’’တိ.

When this was said, a certain bhikkhu said this to the Blessed One: “Please wait, venerable sir, Lord of the Dhamma! Venerable sir, may the Blessed One dwell unconcerned, devoted to a pleasant abiding in the present life. We shall become known by this quarreling, this contention, this strife, and this dispute.” A second time, the Blessed One said to those bhikkhus: “Enough, bhikkhus! Do not quarrel, do not be contentious, do not create strife, do not dispute!” A second time, that bhikkhu said to the Blessed One: “Please wait, venerable sir, Lord of the Dhamma! Venerable sir, may the Blessed One dwell unconcerned, devoted to a pleasant abiding in the present life. We shall become known by this quarreling, this contention, this strife, and this dispute.” A third time, the Blessed One said to those bhikkhus: “Enough, bhikkhus! Do not quarrel, do not be contentious, do not create strife, do not dispute!” A third time, that bhikkhu said to the Blessed One: “Please wait, venerable sir, Lord of the Dhamma! Venerable sir, may the Blessed One dwell unconcerned, devoted to a pleasant abiding in the present life. We shall become known by this quarreling, this contention, this strife, and this dispute.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကောသမ္ဗိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကောသမ္ဗိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဌိတကောဝ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

Then the Blessed One, having dressed in the morning, taking his bowl and robe, entered Kosambi for almsfood. Having gone for alms in Kosambi and returned from the alms round after the meal, he set his lodging in order, took his bowl and robe, and while still standing, recited these verses:

၂၃၇.

237.

‘‘ပုထုသဒ္ဒေါ သမဇနော, န ဗာလော ကောစိ မညထ;

သံဃသ္မိံ ဘိဇ္ဇမာနသ္မိံ, နာညံ ဘိယျော အမညရုံ.

“A great noise arose from the like-minded assembly, yet no one thought himself a fool. When the Sangha was being split, they considered nothing else more important.”

‘‘ပရိမုဋ္ဌာ ပဏ္ဍိတာဘာသာ, ဝါစာဂေါစရဘာဏိနော;

ယာဝိစ္ဆန္တိ မုခါယာမံ, ယေန နီတာ န တံ ဝိဒူ.

“Heedless are these who seem wise, speakers whose range is mere words. They speak as much as they desire, to their mouths' full extent; they do not know that by which they are led.”

‘‘အက္ကောစ္ဆိ မံ အဝဓိ မံ, အဇိနိ မံ အဟာသိ မေ;

ယေ စ တံ ဥပနယှန္တိ, ဝေရံ တေသံ န သမ္မတိ.

“‘He abused me, he struck me, he defeated me, he robbed me.’ For those who harbor such thoughts, hatred never ceases.”

‘‘အက္ကောစ္ဆိ မံ အဝဓိ မံ, အဇိနိ မံ အဟာသိ မေ;

ယေ စ တံ နုပနယှန္တိ, ဝေရံ တေသူပသမ္မတိ.

“‘He abused me, he struck me, he defeated me, he robbed me.’ For those who do not harbor such thoughts, their hatred is appeased.”

‘‘န ဟိ ဝေရေန ဝေရာနိ, သမ္မန္တီဓ ကုဒါစနံ;

အဝေရေန စ သမ္မန္တိ, ဧသ ဓမ္မော သနန္တနော.

“For hatreds are never appeased by hatred here in this world; they are appeased by non-hatred. This is an eternal law.”

‘‘ပရေ စ န ဝိဇာနန္တိ, မယမေတ္ထ ယမာမသေ;

ယေ စ တတ္ထ ဝိဇာနန္တိ, တတော သမ္မန္တိ မေဓဂါ.

“Others do not understand that here we are bound to perish; but those who do understand this, their quarrels are thereby appeased.”

‘‘အဋ္ဌိစ္ဆိန္နာ ပါဏဟရာ, ဂဝဿဓနဟာရိနော;

ရဋ္ဌံ ဝိလုမ္ပမာနာနံ, တေသမ္ပိ ဟောတိ သင်္ဂတိ;

ကသ္မာ တုမှာကံ နော သိယာ.

“Bone-breakers, life-takers, stealers of cattle, horses, and wealth, and those who plunder the kingdom—even they can have unity. So why can you not?”

‘‘သစေ လဘေထ နိပကံ သဟာယံ,သဒ္ဓိံ စရံ သာဓုဝိဟာရိ ဓီရံ;

အဘိဘုယျ သဗ္ဗာနိ ပရိဿယာနိ,စရေယျ တေနတ္တမနော သတီမာ.

“If one should find a prudent companion, steadfast and of good conduct, to walk with, then overcoming all dangers, one should walk with them, delighted and mindful.”

‘‘နော [Pg.193] စေ လဘေထ နိပကံ သဟာယံ,သဒ္ဓိံ စရံ သာဓုဝိဟာရိ ဓီရံ;

ရာဇာဝ ရဋ္ဌံ ဝိဇိတံ ပဟာယ,ဧကော စရေ မာတင်္ဂရညေဝ နာဂေါ.

“If one should not find a prudent companion, steadfast and of good conduct, to walk with, then like a king who has abandoned his conquered kingdom, one should walk alone, like a Matanga elephant in the forest.”

‘‘ဧကဿ စရိတံ သေယျော, နတ္ထိ ဗာလေ သဟာယတာ;

ဧကော စရေ န စ ပါပါနိ ကယိရာ,အပ္ပောဿုက္ကော မာတင်္ဂရညေဝ နာဂေါ’’တိ.

“It is better to walk alone; there is no companionship with a fool. One should walk alone and do no evil, unconcerned, like a Matanga elephant in the forest.”

၂၃၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဌိတကောဝ ဣမာ ဂါထာ ဘာသိတွာ ယေန ဗာလကလောဏကာရဂါမော တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဘဂု ဗာလကလောဏကာရဂါမေ ဝိဟရတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ ဘဂု ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အာသနံ ပညပေသိ ဥဒကဉ္စ ပါဒါနံ ဓောဝနံ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ပါဒေ ပက္ခာလေသိ. အာယသ္မာပိ ခေါ ဘဂု ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ဘဂုံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ, ဘိက္ခု, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ပိဏ္ဍကေန န ကိလမသီ’’တိ? ‘‘ခမနီယံ ဘဂဝါ, ယာပနီယံ ဘဂဝါ, န စာဟံ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍကေန ကိလမာမီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဘဂုံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ပါစီနဝံသဒါယော တေနုပသင်္ကမိ.

238. Then the Blessed One, while still standing, recited these verses and then approached the village of Balakalonakara. At that time, the Venerable Bhagu was dwelling in the village of Balakalonakara. The Venerable Bhagu saw the Blessed One coming from afar and, having seen him, prepared a seat and water for washing the feet. The Blessed One sat down on the prepared seat and, having sat down, washed his feet. The Venerable Bhagu also paid homage to the Blessed One and sat down to one side. The Blessed One said this to the Venerable Bhagu who was sitting to one side: “Bhikkhu, is it tolerable for you, is it sustainable? Are you not weary on account of almsfood?” “It is tolerable, Blessed One, it is sustainable, Blessed One. And I am not weary on account of almsfood, venerable sir.” Then the Blessed One, having instructed, settled, roused, and gladdened the Venerable Bhagu with a talk on the Dhamma, rose from his seat and approached the Eastern Bamboo Grove.

တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ အာယသ္မာ စ နန္ဒိယော အာယသ္မာ စ ကိမိလော ပါစီနဝံသဒါယေ ဝိဟရန္တိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဒါယပါလော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ, မဟာသမဏ, ဧတံ ဒါယံ ပါဝိသိ. သန္တေတ္ထ တယော ကုလပုတ္တာ အတ္တကာမရူပါ ဝိဟရန္တိ. မာ တေသံ အဖာသုမကာသီ’’တိ. အဿောသိ ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဒါယပါလဿ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ မန္တယမာနဿ. သုတွာန ဒါယပါလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ, အာဝုသော ဒါယပါလ, ဘဂဝန္တံ ဝါရေသိ. သတ္ထာ နော ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ.

At that time, the Venerable Anuruddha, the Venerable Nandiya, and the Venerable Kimila were dwelling in the Pācīnavaṃsa Grove. The grove keeper saw the Blessed One coming from afar. Having seen him, he said to the Blessed One: “Great Ascetic, do not enter this grove. There are three clansmen dwelling here who desire their own welfare. Do not cause them discomfort.” The Venerable Anuruddha heard the grove keeper speaking with the Blessed One. Having heard this, he said to the grove keeper: “Friend grove keeper, do not prevent the Blessed One. Our Teacher, the Blessed One, has arrived.”

၂၃၉. အထ [Pg.194] ခေါ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ယေနာယသ္မာ စ နန္ဒိယော ယေနာယသ္မာ စ ကိမိလော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တဉ္စ နန္ဒိယံ အာယသ္မန္တဉ္စ ကိမိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော, အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော, သတ္ထာ နော ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ အာယသ္မာ စ နန္ဒိယော အာယသ္မာ စ ကိမိလော ဘဂဝန္တံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဧကော ဘဂဝတော ပတ္တစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေသိ, ဧကော အာသနံ ပညပေသိ, ဧကော ပါဒေါဒကံ ဥပဋ္ဌပေသိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ပါဒေ ပက္ခာလေသိ. တေပိ ခေါ အာယသ္မန္တော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ ဝေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ, ကစ္စိ ပိဏ္ဍကေန န ကိလမထာ’’တိ? ‘‘ခမနီယံ ဘဂဝါ, ယာပနီယံ ဘဂဝါ, န စ မယံ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍကေန ကိလမာမာ’’တိ. ‘‘ကစ္စိ ပန ဝေါ, အနုရုဒ္ဓါ, သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရထာ’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ မယံ, ဘန္တေ, သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရာမာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တုမှေ, အနုရုဒ္ဓါ, သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရထာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ ယောဟံ ဧဝရူပေဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟရာမီ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဣမေသု အာယသ္မန္တေသု မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ, မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ, မေတ္တံ မနောကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ. တဿ, မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သကံ စိတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဣမေသံယေဝ အာယသ္မန္တာနံ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, သကံ စိတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဣမေသံယေဝ အာယသ္မန္တာနံ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တာမိ. နာနာ ဟိ ခေါ နော, ဘန္တေ, ကာယာ, ဧကဉ္စ ပန မညေ စိတ္တ’’န္တိ.

239. Then the Venerable Anuruddha went to where the Venerable Nandiya and the Venerable Kimila were. Having approached, he said to the Venerable Nandiya and the Venerable Kimila: “Come forward, Venerables, come forward! Our Teacher, the Blessed One, has arrived.” Then the Venerable Anuruddha, the Venerable Nandiya, and the Venerable Kimila went out to meet the Blessed One. One took the Blessed One’s bowl and robe, one prepared a seat, and one set out water for the feet. The Blessed One sat down on the prepared seat. Having sat down, he washed his feet. Those venerables also, having paid homage to the Blessed One, sat down to one side. The Blessed One said this to the Venerable Anuruddha, who was sitting to one side: “I hope, Anuruddhas, that you are well, that you are keeping on, and that you are not weary on account of almsfood?” “We are well, Blessed One. We are keeping on, Blessed One. And we, Venerable Sir, are not weary on account of almsfood.” “I hope, Anuruddhas, that you are dwelling in concord, rejoicing together, without dispute, like milk and water mixed, regarding one another with loving eyes?” “Certainly, Venerable Sir, we are dwelling in concord, rejoicing together, without dispute, like milk and water mixed, regarding one another with loving eyes.” “But how is it, Anuruddhas, that you dwell in concord, rejoicing together, without dispute, like milk and water mixed, regarding one another with loving eyes?” “Here, Venerable Sir, it occurs to me thus: ‘It is a gain for me, indeed! It is well-gained by me, indeed, that I dwell together with such companions in the holy life!’ For me, Venerable Sir, towards these venerables, loving bodily action is present, both openly and in private; loving verbal action is present, both openly and in private; loving mental action is present, both openly and in private. For me, Venerable Sir, it occurs to me thus: ‘What if I were to set aside my own mind and act according to the will of these venerables?’ And so, Venerable Sir, I set aside my own mind and act according to the will of these venerables. Indeed, Venerable Sir, our bodies are different, but our mind, I think, is one.”

အာယသ္မာပိ ခေါ နန္ဒိယော…ပေ… အာယသ္မာပိ ခေါ ကိမိလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယှမ္ပိ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ ယောဟံ ဧဝရူပေဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟရာမီ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဣမေသု အာယသ္မန္တေသု မေတ္တံ ကာယကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ, မေတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ အာဝိ စေဝ ရဟော စ, မေတ္တံ မနောကမ္မံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ [Pg.195] အာဝိ စေဝ ရဟော စ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သကံ စိတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဣမေသံယေဝ အာယသ္မန္တာနံ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, သကံ စိတ္တံ နိက္ခိပိတွာ ဣမေသံယေဝ အာယသ္မန္တာနံ စိတ္တဿ ဝသေန ဝတ္တာမိ. နာနာ ဟိ ခေါ နော, ဘန္တေ, ကာယာ, ဧကဉ္စ ပန မညေ စိတ္တန္တိ. ဧဝံ ခေါ မယံ, ဘန္တေ, သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရာမာ’’တိ.

The Venerable Nandiya also… and the Venerable Kimila also said this to the Blessed One: “For me too, Venerable Sir, it occurs to me thus: ‘It is a gain for me, indeed! It is well-gained by me, indeed, that I dwell with such companions in the holy life!’ For me, Venerable Sir, towards these venerables, loving bodily action is present, both openly and in private; loving verbal action is present, both openly and in private; loving mental action is present, both openly and in private. For me, Venerable Sir, it occurs to me thus: ‘What if I were to set aside my own mind and act according to the will of these venerables?’ And so, Venerable Sir, I set aside my own mind and act according to the will of these venerables. Indeed, Venerable Sir, our bodies are different, but our mind, I think, is one. Thus, Venerable Sir, we dwell in concord, rejoicing together, without dispute, like milk and water mixed, regarding one another with loving eyes.”

၂၄၀. ‘‘သာဓု, သာဓု, အနုရုဒ္ဓါ! ကစ္စိ ပန ဝေါ, အနုရုဒ္ဓါ, အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရထာ’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ မယံ, ဘန္တေ, အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရာမာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တုမှေ, အနုရုဒ္ဓါ, အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရထာ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အမှာကံ ယော ပဌမံ ဂါမတော ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမတိ, သော အာသနာနိ ပညပေတိ, ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတိ, အဝက္ကာရပါတိံ ဥပဋ္ဌာပေတိ. ယော ပစ္ဆာ ဂါမတော ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမတိ – သစေ ဟောတိ ဘုတ္တာဝသေသော, သစေ အာကင်္ခတိ, ဘုဉ္ဇတိ; နော စေ အာကင်္ခတိ, အပ္ပဟရိတေ ဝါ ဆဍ္ဍေတိ အပါဏကေ ဝါ ဥဒကေ ဩပိလာပေတိ – သော အာသနာနိ ပဋိသာမေတိ, ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ ပဋိသာမေတိ, အဝက္ကာရပါတိံ ဓောဝိတွာ ပဋိသာမေတိ, ဘတ္တဂ္ဂံ သမ္မဇ္ဇတိ. ယော ပဿတိ ပါနီယဃဋံ ဝါ ပရိဘောဇနီယဃဋံ ဝါ ဝစ္စဃဋံ ဝါ ရိတ္တံ တုစ္ဆံ သော ဥပဋ္ဌာပေတိ. သစဿ ဟောတိ အဝိသယှံ, ဟတ္ထဝိကာရေန ဒုတိယံ အာမန္တေတွာ ဟတ္ထဝိလင်္ဃကေန ဥပဋ္ဌာပေမ, န တွေဝ မယံ, ဘန္တေ, တပ္ပစ္စယာ ဝါစံ ဘိန္ဒာမ. ပဉ္စာဟိကံ ခေါ ပန မယံ, ဘန္တေ, သဗ္ဗရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္နိသီဒါမ. ဧဝံ ခေါ မယံ, ဘန္တေ, အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရာမာ’’တိ.

240. “Good, good, Anuruddhas! I trust that you, Anuruddhas, are dwelling heedfully, ardent, and with minds directed to the goal?” “Indeed, venerable sir, we dwell heedfully, ardent, and with minds directed to the goal.” “And how, Anuruddhas, do you dwell heedfully, ardent, and with minds directed to the goal?” “Here, venerable sir, whoever among us returns first from the village after the alms round prepares the seats, sets out drinking water and water for use, and places the waste bowl. Whoever returns later from the village after the alms round—if there are leftovers from the meal, and if he wishes, he eats; if he does not wish, he discards them in a place without green vegetation or immerses them in water where there are no living beings. He puts away the seats, puts away the drinking water and water for use, washes the waste bowl and puts it away, and sweeps the dining hall. Whoever sees that the pot for drinking water, the pot for water for use, or the pot for the privy is empty or void, he prepares it. If it is too heavy for him, he calls a second person by a hand gesture, and by linking hands, we set it up. But we do not, venerable sir, break into speech for that reason. Furthermore, venerable sir, every five days, we assemble for the entire night for a talk on the Dhamma. This, venerable sir, is how we dwell heedfully, ardent, and with minds directed to the goal.”

၂၄၁. ‘‘သာဓု, သာဓု, အနုရုဒ္ဓါ! အတ္ထိ ပန ဝေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧဝံ အပ္ပမတ္တာနံ အာတာပီနံ ပဟိတတ္တာနံ ဝိဟရတံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသော အဓိဂတော ဖာသုဝိဟာရော’’တိ? ‘‘ဣဓ မယံ, ဘန္တေ, အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရန္တာ ဩဘာသဉ္စေဝ သဉ္ဇာနာမ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သော ခေါ ပန နော ဩဘာသော နစိရဿေဝ အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ; တဉ္စ နိမိတ္တံ နပ္ပဋိဝိဇ္ဈာမာ’’တိ.

241. “Good, good, Anuruddhas! But for you, Anuruddhas, dwelling thus heedfully, ardent, and with minds directed to the goal, is there any state superior to the human, a distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones, a comfortable abiding that has been attained?” “Here, venerable sir, while dwelling heedfully, ardent, and with minds directed to the goal, we perceive light and the seeing of forms. But that light of ours soon disappears, as does the seeing of forms; and we do not penetrate that sign.”

‘‘တံ [Pg.196] ခေါ ပန ဝေါ, အနုရုဒ္ဓါ, နိမိတ္တံ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗံ. အဟမ္ပိ သုဒံ, အနုရုဒ္ဓါ, ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗောဓိသတ္တောဝ သမာနော ဩဘာသဉ္စေဝ သဉ္ဇာနာမိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သော ခေါ ပန မေ ဩဘာသော နစိရဿေဝ အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန မေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါန’န္တိ? တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဝိစိကိစ္ဆာ ခေါ မေ ဥဒပါဒိ, ဝိစိကိစ္ဆာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’’တိ.

“Anuruddhas, that sign should be penetrated by you. I myself, Anuruddhas, before my full enlightenment, when I was an unenlightened Bodhisatta, also perceived light and the seeing of forms. But that light of mine soon disappeared, as did the seeing of forms. Then, Anuruddhas, this thought occurred to me: ‘What is the cause, what is the reason, why my light disappears and the seeing of forms disappears?’ Then, Anuruddhas, this thought occurred to me: ‘Doubt arose in me, and on account of doubt, my concentration shifted. When my concentration had shifted, the light disappeared and the seeing of forms disappeared. I shall act in such a way that doubt will not arise in me again.’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ, အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော ဩဘာသဉ္စေဝ သဉ္ဇာနာမိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သော ခေါ ပန မေ ဩဘာသော နစိရဿေဝ အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန မေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါန’န္တိ? တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘အမနသိကာရော ခေါ မေ ဥဒပါဒိ, အမနသိကာရာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ န အမနသိကာရော’’’တိ.

“So I, Anuruddhas, dwelling heedful, ardent, and with my mind directed to the goal, perceived light and the seeing of forms. But that light of mine soon disappeared, as did the seeing of forms. Then, Anuruddhas, this thought occurred to me: ‘What is the cause, what is the reason, why my light disappears and the seeing of forms disappears?’ Then, Anuruddhas, this thought occurred to me: ‘Inattention arose in me, and on account of inattention, my concentration shifted. When my concentration had shifted, the light disappeared and the seeing of forms disappeared. I shall act in such a way that doubt will not arise in me again, nor inattention.’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ…ပေ… တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ထိနမိဒ္ဓံ ခေါ မေ ဥဒပါဒိ, ထိနမိဒ္ဓါဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ န အမနသိကာရော န ထိနမိဒ္ဓ’’’န္တိ.

“So I, Anuruddhas… Then, Anuruddhas, this thought occurred to me: ‘Sloth and torpor arose in me, and on account of sloth and torpor, my concentration shifted. When my concentration had shifted, the light disappeared and the seeing of forms disappeared. I shall act in such a way that doubt will not arise in me again, nor inattention, nor sloth and torpor.’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ…ပေ… တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဆမ္ဘိတတ္တံ ခေါ မေ ဥဒပါဒိ, ဆမ္ဘိတတ္တာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သေယျထာပိ, အနုရုဒ္ဓါ, ပုရိသော အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော, တဿ ဥဘတောပဿေ ဝဋ္ဋကာ ဥပ္ပတေယျုံ, တဿ တတောနိဒါနံ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, အနုရုဒ္ဓါ, ဆမ္ဘိတတ္တံ ဥဒပါဒိ, ဆမ္ဘိတတ္တာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ [Pg.197] စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ န အမနသိကာရော န ထိနမိဒ္ဓံ န ဆမ္ဘိတတ္တ’’’န္တိ.

“So I, Anuruddhas… Then, Anuruddhas, this thought occurred to me: ‘Terror arose in me, and on account of terror, my concentration shifted. When my concentration had shifted, the light disappeared and the seeing of forms disappeared. Just as, Anuruddhas, a man traveling on a long road might have quails fly up on both sides of him, and from that cause, terror would arise in him; in the same way, terror arose in me, and on account of terror, my concentration shifted. When my concentration had shifted, the light disappeared and the seeing of forms disappeared. I shall act in such a way that doubt will not arise in me again, nor inattention, nor sloth and torpor, nor terror.’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ…ပေ… တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဥပ္ပိလံ ခေါ မေ ဥဒပါဒိ, ဥပ္ပိလာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သေယျထာပိ, အနုရုဒ္ဓါ, ပုရိသော ဧကံ နိဓိမုခံ ဂဝေသန္တော သကိဒေဝ ပဉ္စနိဓိမုခါနိ အဓိဂစ္ဆေယျ, တဿ တတောနိဒါနံ ဥပ္ပိလံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပ္ပိလံ ဥဒပါဒိ, ဥပ္ပိလာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, န အမနသိကာရော, န ထိနမိဒ္ဓံ, န ဆမ္ဘိတတ္တံ, န ဥပ္ပိလ’’’န္တိ.

“Indeed, Anuruddhas… Then, Anuruddhas, this occurred to me: ‘Elation has arisen in me, and on account of that elation, my concentration has wavered. When concentration wavers, the light and the vision of forms disappear. Just as, Anuruddhas, a man searching for one opening to a treasure might at once find five openings to treasure, and from that cause, elation would arise in him; even so, Anuruddhas, elation arose in me, and on account of that elation, my concentration wavered. When concentration wavers, the light and the vision of forms disappear. I will act in such a way that doubt will not arise in me again, nor inattention, nor sloth and torpor, nor trembling, nor elation.’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ…ပေ… တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဒုဋ္ဌုလ္လံ ခေါ မေ ဥဒပါဒိ, ဒုဋ္ဌုလ္လာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, န အမနသိကာရော, န ထိနမိဒ္ဓံ, န ဆမ္ဘိတတ္တံ, န ဥပ္ပိလံ, န ဒုဋ္ဌုလ္လ’’’န္တိ.

“Indeed, Anuruddhas… Then, Anuruddhas, this occurred to me: ‘Grossness has arisen in me, and on account of that grossness, my concentration has wavered. When concentration wavers, the light and the vision of forms disappear. I will act in such a way that doubt will not arise in me again, nor inattention, nor sloth and torpor, nor trembling, nor elation, nor grossness.’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ…ပေ… တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ ခေါ မေ ဥဒပါဒိ, အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သေယျထာပိ, အနုရုဒ္ဓါ, ပုရိသော ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဝဋ္ဋကံ ဂါဠှံ ဂဏှေယျ, သော တတ္ထေဝ ပတမေယျ ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, အနုရုဒ္ဓါ, အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ ဥဒပါဒိ, အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, န အမနသိကာရော, န ထိနမိဒ္ဓံ, န ဆမ္ဘိတတ္တံ, န ဥပ္ပိလံ, န ဒုဋ္ဌုလ္လံ, န အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယ’’’န္တိ.

“Indeed, Anuruddhas… Then, Anuruddhas, this occurred to me: ‘Excessive energy had arisen in me, and on account of that excessive energy, my concentration wavered. When concentration wavers, the light and the vision of forms disappear. Just as, Anuruddhas, a man might grasp a quail tightly with both hands, and it would die right there; even so, Anuruddhas, excessive energy arose in me, and on account of that excessive energy, my concentration wavered. When concentration wavers, the light and the vision of forms disappear. I will act in such a way that doubt will not arise in me again, nor inattention, nor sloth and torpor, nor trembling, nor elation, nor grossness, nor excessive energy.’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ…ပေ… တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘အတိလီနဝီရိယံ ခေါ မေ ဥဒပါဒိ, အတိလီနဝီရိယာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ [Pg.198] သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သေယျထာပိ, အနုရုဒ္ဓါ, ပုရိသော ဝဋ္ဋကံ သိထိလံ ဂဏှေယျ, သော တဿ ဟတ္ထတော ဥပ္ပတေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, အနုရုဒ္ဓါ, အတိလီနဝီရိယံ ဥဒပါဒိ, အတိလီနဝီရိယာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, န အမနသိကာရော, န ထိနမိဒ္ဓံ, န ဆမ္ဘိတတ္တံ, န ဥပ္ပိလံ, န ဒုဋ္ဌုလ္လံ, န အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ, န အတိလီနဝီရိယ’’’န္တိ.

“Indeed, Anuruddhas… Then, Anuruddhas, this occurred to me: ‘Deficient energy had arisen in me, and on account of that deficient energy, my concentration wavered. When concentration wavers, the light and the vision of forms disappear. Just as, Anuruddhas, a man might grasp a quail loosely, and it would fly away from his hand; even so, Anuruddhas, deficient energy arose in me, and on account of that deficient energy, my concentration wavered. When concentration wavers, the light and the vision of forms disappear. I will act in such a way that doubt will not arise in me again, nor inattention, nor sloth and torpor, nor trembling, nor elation, nor grossness, nor excessive energy, nor deficient energy.’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ…ပေ… တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိဇပ္ပာ ခေါ မေ ဥဒပါဒိ, အဘိဇပ္ပာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, န အမနသိကာရော, န ထိနမိဒ္ဓံ, န ဆမ္ဘိတတ္တံ, န ဥပ္ပိလံ, န ဒုဋ္ဌုလ္လံ, န အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ, န အတိလီနဝီရိယံ, န အဘိဇပ္ပာ’’’တိ.

“Indeed, Anuruddhas… Then, Anuruddhas, this occurred to me: ‘Longing has arisen in me, and on account of that longing, my concentration has wavered. When concentration wavers, the light and the vision of forms disappear. I will act in such a way that doubt will not arise in me again, nor inattention, nor sloth and torpor, nor trembling, nor elation, nor grossness, nor excessive energy, nor deficient energy, nor longing.’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ…ပေ… တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘နာနတ္တသညာ ခေါ မေ ဥဒပါဒိ, နာနတ္တသညာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, န အမနသိကာရော, န ထိနမိဒ္ဓံ, န ဆမ္ဘိတတ္တံ, န ဥပ္ပိလံ, န ဒုဋ္ဌုလ္လံ, န အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ, န အတိလီနဝီရိယံ, န အဘိဇပ္ပာ, န နာနတ္တသညာ’’’တိ.

“Indeed, Anuruddhas… Then, Anuruddhas, this occurred to me: ‘Perception of diversity has arisen in me, and on account of that perception of diversity, my concentration has wavered. When concentration wavers, the light and the vision of forms disappear. I will act in such a way that doubt will not arise in me again, nor inattention, nor sloth and torpor, nor trembling, nor elation, nor grossness, nor excessive energy, nor deficient energy, nor longing, nor perception of diversity.’”

‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ, အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော ဩဘာသဉ္စေဝ သဉ္ဇာနာမိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သော ခေါ ပန မေ ဩဘာသော နစိရဿေဝ အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. တဿ မယှံ အနုရုဒ္ဓါ ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန မေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါန’န္တိ. တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘အတိနိဇ္ဈာယိတတ္တံ ခေါ မေ ရူပါနံ ဥဒပါဒိ, အတိနိဇ္ဈာယိတတ္တာဓိကရဏဉ္စ ပန မေ ရူပါနံ သမာဓိ စဝိ. သမာဓိမှိ စုတေ ဩဘာသော အန္တရဓာယတိ ဒဿနဉ္စ ရူပါနံ. သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မေ ပုန န ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, န အမနသိကာရော, န ထိနမိဒ္ဓံ, န ဆမ္ဘိတတ္တံ, န ဥပ္ပိလံ, န ဒုဋ္ဌုလ္လံ, န အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ, န အတိလီနဝီရိယံ, န အဘိဇပ္ပာ, န နာနတ္တသညာ, န အတိနိဇ္ဈာယိတတ္တံ ရူပါန’’’န္တိ.

“Indeed, Anuruddhas, while I was dwelling heedful, ardent, and resolute, I perceived the light and the vision of forms. But before long that light and the vision of forms disappeared for me. Then, Anuruddhas, this occurred to me: ‘What now is the cause, what is the reason, why the light and the vision of forms disappear for me?’ Then, Anuruddhas, this occurred to me: ‘Excessive contemplation of forms has arisen in me, and on account of that excessive contemplation of forms, my concentration has wavered. When concentration wavers, the light and the vision of forms disappear. I will act in such a way that doubt will not arise in me again, nor inattention, nor sloth and torpor, nor trembling, nor elation, nor grossness, nor excessive energy, nor deficient energy, nor longing, nor perception of diversity, nor excessive contemplation of forms.’”

၂၄၂. ‘‘သော [Pg.199] ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ, ‘ဝိစိကိစ္ဆာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ ဝိစိကိစ္ဆံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ, ‘အမနသိကာရော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ အမနသိကာရံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ, ‘ထိနမိဒ္ဓံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ ထိနမိဒ္ဓံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ, ‘ဆမ္ဘိတတ္တံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ ဆမ္ဘိတတ္တံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ, ‘ဥပ္ပိလံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ ဥပ္ပိလံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ, ‘ဒုဋ္ဌုလ္လံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ ဒုဋ္ဌုလ္လံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ, ‘အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ, ‘အတိလီနဝီရိယံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ အတိလီနဝီရိယံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ, ‘အဘိဇပ္ပာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ အဘိဇပ္ပံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ, ‘နာနတ္တသညာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ နာနတ္တသညံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ, ‘အတိနိဇ္ဈာယိတတ္တံ ရူပါနံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ အတိနိဇ္ဈာယိတတ္တံ ရူပါနံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟိံ.

242. So I, Anuruddhas, knowing that ‘doubt is a defilement of the mind,’ abandoned doubt as a defilement of the mind. Knowing that ‘inattention is a defilement of the mind,’ I abandoned inattention as a defilement of the mind. Knowing that ‘sloth and torpor are a defilement of the mind,’ I abandoned sloth and torpor as a defilement of the mind. Knowing that ‘anxiety is a defilement of the mind,’ I abandoned anxiety as a defilement of the mind. Knowing that ‘elation is a defilement of the mind,’ I abandoned elation as a defilement of the mind. Knowing that ‘coarseness is a defilement of the mind,’ I abandoned coarseness as a defilement of the mind. Knowing that ‘excessively exerted energy is a defilement of the mind,’ I abandoned excessively exerted energy as a defilement of the mind. Knowing that ‘excessively lax energy is a defilement of the mind,’ I abandoned excessively lax energy as a defilement of the mind. Knowing that ‘longing is a defilement of the mind,’ I abandoned longing as a defilement of the mind. Knowing that ‘diversity of perception is a defilement of the mind,’ I abandoned diversity of perception as a defilement of the mind. Knowing that ‘the state of excessively contemplating forms is a defilement of the mind,’ I abandoned the state of excessively contemplating forms as a defilement of the mind.

၂၄၃. ‘‘သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ, အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော ဩဘာသဉှိ ခေါ သဉ္ဇာနာမိ, န စ ရူပါနိ ပဿာမိ; ရူပါနိ ဟိ ခေါ ပဿာမိ, န စ ဩဘာသံ သဉ္ဇာနာမိ – ‘ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိံ, ကေဝလမ္ပိ ဒိဝံ, ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိန္ဒိဝံ’. တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော ယွာဟံ ဩဘာသဉှိ ခေါ သဉ္ဇာနာမိ န စ ရူပါနိ ပဿာမိ; ရူပါနိ ဟိ ခေါ ပဿာမိ န စ ဩဘာသံ သဉ္ဇာနာမိ – ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိံ, ကေဝလမ္ပိ ဒိဝံ, ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိန္ဒိဝ’န္တိ. တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယသ္မိဉှိ ခေါ အဟံ သမယေ ရူပနိမိတ္တံ အမနသိကရိတွာ ဩဘာသနိမိတ္တံ မနသိ ကရောမိ, ဩဘာသဉှိ ခေါ တသ္မိံ သမယေ သဉ္ဇာနာမိ, န စ ရူပါနိ ပဿာမိ. ယသ္မိံ ပနာဟံ သမယေ ဩဘာသနိမိတ္တံ အမနသိကရိတွာ ရူပနိမိတ္တံ မနသိ ကရောမိ, ရူပါနိ ဟိ ခေါ တသ္မိံ သမယေ ပဿာမိ န စ ဩဘာသံ သဉ္ဇာနာမိ – ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိံ, ကေဝလမ္ပိ ဒိဝံ, ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိန္ဒိဝ’’’န္တိ.

243. So I, Anuruddhas, dwelling diligent, ardent, and resolute, perceive light, but I do not see forms; I see forms, but I do not perceive light—for the entire night, for the entire day, for the entire night and day. Then, Anuruddhas, it occurred to me: ‘What is the cause, what is the reason, that I perceive light but do not see forms; I see forms but do not perceive light—for the entire night, for the entire day, for the entire night and day?’ Then, Anuruddhas, it occurred to me: ‘At the time when I do not attend to the sign of forms but attend to the sign of light, at that time I perceive light, but I do not see forms. But at the time when I do not attend to the sign of light but attend to the sign of forms, at that time I see forms, but I do not perceive light—for the entire night, for the entire day, for the entire night and day.’

‘‘သော [Pg.200] ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ, အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော ပရိတ္တဉ္စေဝ ဩဘာသံ သဉ္ဇာနာမိ, ပရိတ္တာနိ စ ရူပါနိ ပဿာမိ; အပ္ပမာဏဉ္စေဝ ဩဘာသံ သဉ္ဇာနာမိ, အပ္ပမာဏာနိ စ ရူပါနိ ပဿာမိ – ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိံ, ကေဝလမ္ပိ ဒိဝံ, ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိန္ဒိဝံ. တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော ယွာဟံ ပရိတ္တဉ္စေဝ ဩဘာသံ သဉ္ဇာနာမိ, ပရိတ္တာနိ စ ရူပါနိ ပဿာမိ; အပ္ပမာဏဉ္စေဝ ဩဘာသံ သဉ္ဇာနာမိ, အပ္ပမာဏာနိ စ ရူပါနိ ပဿာမိ – ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိံ, ကေဝလမ္ပိ ဒိဝံ, ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိန္ဒိဝ’န္တိ. တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယသ္မိံ ခေါ မေ သမယေ ပရိတ္တော သမာဓိ ဟောတိ, ပရိတ္တံ မေ တသ္မိံ သမယေ စက္ခု ဟောတိ. သောဟံ ပရိတ္တေန စက္ခုနာ ပရိတ္တဉ္စေဝ ဩဘာသံ သဉ္ဇာနာမိ, ပရိတ္တာနိ စ ရူပါနိ ပဿာမိ. ယသ္မိံ ပန မေ သမယေ အပ္ပမာဏော သမာဓိ ဟောတိ, အပ္ပမာဏံ မေ တသ္မိံ သမယေ စက္ခု ဟောတိ. သောဟံ အပ္ပမာဏေန စက္ခုနာ အပ္ပမာဏဉ္စေဝ ဩဘာသံ သဉ္ဇာနာမိ, အပ္ပမာဏာနိ စ ရူပါနိ ပဿာမိ – ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိံ, ကေဝလမ္ပိ ဒိဝံ, ကေဝလမ္ပိ ရတ္တိန္ဒိဝ’’’န္တိ.

So I, Anuruddhas, dwelling diligent, ardent, and resolute, perceive a limited light and see limited forms; I perceive a measureless light and see measureless forms—for the entire night, for the entire day, for the entire night and day. Then, Anuruddhas, it occurred to me: ‘What is the cause, what is the reason, that I perceive a limited light and see limited forms; I perceive a measureless light and see measureless forms—for the entire night, for the entire day, for the entire night and day?’ Then, Anuruddhas, it occurred to me: ‘When my concentration is limited, my eye is limited. With a limited eye, I perceive a limited light and see limited forms. But when my concentration is measureless, my eye is measureless. With a measureless eye, I perceive a measureless light and see measureless forms—for the entire night, for the entire day, for the entire night and day.’

၂၄၄. ယတော ခေါ မေ, အနုရုဒ္ဓါ, ‘ဝိစိကိစ္ဆာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ ဝိစိကိစ္ဆာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ, ‘အမနသိကာရော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ အမနသိကာရော စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ, ‘ထိနမိဒ္ဓံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ ထိနမိဒ္ဓံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ, ‘ဆမ္ဘိတတ္တံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ ဆမ္ဘိတတ္တံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ, ‘ဥပ္ပိလံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ ဥပ္ပိလံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ, ‘ဒုဋ္ဌုလ္လံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ ဒုဋ္ဌုလ္လံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ, ‘အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ အစ္စာရဒ္ဓဝီရိယံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ, ‘အတိလီနဝီရိယံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ အတိလီနဝီရိယံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ, ‘အဘိဇပ္ပာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ အဘိဇပ္ပာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ, ‘နာနတ္တသညာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ နာနတ္တသညာ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ, ‘အတိနိဇ္ဈာယိတတ္တံ ရူပါနံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ [Pg.201] အတိနိဇ္ဈာယိတတ္တံ ရူပါနံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော ပဟီနော အဟောသိ.

244. When for me, Anuruddhas, having known thus, ‘doubt is a defilement of the mind,’ doubt as a defilement of the mind was abandoned; having known thus, ‘inattention is a defilement of the mind,’ inattention as a defilement of the mind was abandoned; having known thus, ‘sloth and torpor are a defilement of the mind,’ sloth and torpor as a defilement of the mind was abandoned; having known thus, ‘anxiety is a defilement of the mind,’ anxiety as a defilement of the mind was abandoned; having known thus, ‘elation is a defilement of the mind,’ elation as a defilement of the mind was abandoned; having known thus, ‘coarseness is a defilement of the mind,’ coarseness as a defilement of the mind was abandoned; having known thus, ‘excessively exerted energy is a defilement of the mind,’ excessively exerted energy as a defilement of the mind was abandoned; having known thus, ‘excessively lax energy is a defilement of the mind,’ excessively lax energy as a defilement of the mind was abandoned; having known thus, ‘longing is a defilement of the mind,’ longing as a defilement of the mind was abandoned; having known thus, ‘diversity of perception is a defilement of the mind,’ diversity of perception as a defilement of the mind was abandoned; having known thus, ‘the state of excessively contemplating forms is a defilement of the mind,’ the state of excessively contemplating forms as a defilement of the mind was abandoned.

၂၄၅. ‘‘တဿ မယှံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယေ ခေါ မေ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ တေ မေ ပဟီနာ. ဟန္ဒ, ဒါနာဟံ တိဝိဓေန သမာဓိံ ဘာဝေမီ’တိ. သော ခေါ အဟံ, အနုရုဒ္ဓါ, သဝိတက္ကမ္ပိ သဝိစာရံ သမာဓိံ ဘာဝေသိံ, အဝိတက္ကမ္ပိ ဝိစာရမတ္တံ သမာဓိံ ဘာဝေသိံ, အဝိတက္ကမ္ပိ အဝိစာရံ သမာဓိံ ဘာဝေသိံ, သပ္ပီတိကမ္ပိ သမာဓိံ ဘာဝေသိံ, နိပ္ပီတိကမ္ပိ သမာဓိံ ဘာဝေသိံ, သာတသဟဂတမ္ပိ သမာဓိံ ဘာဝေသိံ, ဥပေက္ခာသဟဂတမ္ပိ သမာဓိံ ဘာဝေသိံ. ယတော ခေါ မေ, အနုရုဒ္ဓါ, သဝိတက္ကောပိ သဝိစာရော သမာဓိ ဘာဝိတော အဟောသိ, အဝိတက္ကောပိ ဝိစာရမတ္တော သမာဓိ ဘာဝိတော အဟောသိ, အဝိတက္ကောပိ အဝိစာရော သမာဓိ ဘာဝိတော အဟောသိ, သပ္ပီတိကောပိ သမာဓိ ဘာဝိတော အဟောသိ, နိပ္ပီတိကောပိ သမာဓိ ဘာဝိတော အဟောသိ, သာတသဟဂတောပိ သမာဓိ ဘာဝိတော အဟောသိ, ဥပေက္ခာသဟဂတောပိ သမာဓိ ဘာဝိတော အဟောသိ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ, အကုပ္ပာ မေ စေတောဝိမုတ္တိ. အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ.

245. Then, Anuruddhā, this thought occurred to me: ‘Whatever defilements of my mind there were, they have been abandoned. Now, I shall develop concentration in three ways.’ So, Anuruddhā, I developed concentration with applied thought and sustained thought; I developed concentration without applied thought but with sustained thought only; I developed concentration without applied thought and without sustained thought; I developed concentration accompanied by rapture; I developed concentration without rapture; I developed concentration accompanied by happiness; I developed concentration accompanied by equanimity. When, Anuruddhā, I had developed concentration with applied thought and sustained thought, and concentration without applied thought but with sustained thought only, and concentration without applied thought and without sustained thought, and concentration accompanied by rapture, and concentration without rapture, and concentration accompanied by happiness, and concentration accompanied by equanimity, then knowledge and vision arose in me: ‘My liberation of mind is unshakable. This is the final birth. Now there is no renewed existence.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Anuruddha, pleased, rejoiced at the Blessed One’s words.

ဥပက္ကိလေသသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

The eighth Sutta on Defilements is concluded.

၉. ဗာလပဏ္ဍိတသုတ္တံ

9. The Sutta on the Fool and the Wise

၂၄၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

246. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the monks: “Monks.” “Venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလဿ ဗာလလက္ခဏာနိ ဗာလနိမိတ္တာနိ ဗာလာပဒါနာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီ စ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စ. နော စေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော [Pg.202] ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ စ အဘဝိဿ ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီ စ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စ ကေန နံ ပဏ္ဍိတာ ဇာနေယျုံ – ‘ဗာလော အယံ ဘဝံ အသပ္ပုရိသော’တိ? ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဒုစ္စိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ ဒုဗ္ဘာသိတဘာသီ စ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ စ တသ္မာ နံ ပဏ္ဍိတာ ဇာနန္တိ – ‘ဗာလော အယံ ဘဝံ အသပ္ပုရိသော’တိ. သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော တိဝိဓံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော သဘာယံ ဝါ နိသိန္နော ဟောတိ, ရထိကာယ ဝါ နိသိန္နော ဟောတိ, သိင်္ဃာဋကေ ဝါ နိသိန္နော ဟောတိ; တတြ စေ ဇနော တဇ္ဇံ တဿာရုပ္ပံ ကထံ မန္တေတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ ဟောတိ, တတြ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံ ခေါ ဇနော တဇ္ဇံ တဿာရုပ္ပံ ကထံ မန္တေတိ, သံဝိဇ္ဇန္တေဝ တေ ဓမ္မာ မယိ, အဟဉ္စ တေသု ဓမ္မေသု သန္ဒိဿာမီ’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ပဌမံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

“Monks, there are these three characteristics of a fool, three signs of a fool, and three courses of conduct of a fool. What are the three? Here, monks, a fool is one who thinks bad thoughts, speaks bad words, and does bad deeds. If, monks, a fool did not think bad thoughts, speak bad words, or do bad deeds, how would the wise know of him: ‘This person is a fool, not a good person’? But because, monks, a fool thinks bad thoughts, speaks bad words, and does bad deeds, the wise therefore know of him: ‘This person is a fool, not a good person.’ That fool, monks, experiences three kinds of suffering and sorrow in this very life. If, monks, a fool is seated in an assembly, or on a street, or at a crossroads, and the people there discuss matters that are fitting and appropriate to him—if, monks, the fool is one who takes life, who takes what is not given, who engages in sexual misconduct, who speaks falsely, or who is given to intoxicating drink and drugs that are the basis for negligence—then, monks, it occurs to the fool: ‘The matters that these people are discussing, which are fitting and appropriate, these things are found in me, and I am seen in these things.’ This, monks, is the first instance of suffering and sorrow that a fool experiences in this very life.

၂၄၇. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ပဿတိ ရာဇာနော စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေန္တေ – ကသာဟိပိ တာဠေန္တေ ဝေတ္တေဟိပိ တာဠေန္တေ အဒ္ဓဒဏ္ဍကေဟိပိ တာဠေန္တေ ဟတ္ထမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ဟတ္ထပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ကဏ္ဏမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ နာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ကဏ္ဏနာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ဗိလင်္ဂထာလိကမ္ပိ ကရောန္တေ သင်္ခမုဏ္ဍိကမ္ပိ ကရောန္တေ ရာဟုမုခမ္ပိ ကရောန္တေ ဇောတိမာလိကမ္ပိ ကရောန္တေ ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကမ္ပိ ကရောန္တေ ဧရကဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တေ စီရကဝါသိကမ္ပိ ကရောန္တေ ဧဏေယျကမ္ပိ ကရောန္တေ ဗဠိသမံသိကမ္ပိ ကရောန္တေ ကဟာပဏိကမ္ပိ ကရောန္တေ ခါရာပတစ္ဆိကမ္ပိ ကရောန္တေ ပလိဃပရိဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တေ ပလာလပီဌကမ္ပိ ကရောန္တေ တတ္တေနပိ တေလေန ဩသိဉ္စန္တေ သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တေ ဇီဝန္တမ္ပိ သူလေ ဥတ္တာသေန္တေ အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တေ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယထာရူပါနံ ခေါ ပါပကာနံ ကမ္မာနံ ဟေတု ရာဇာနော စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေန္တိ – ကသာဟိပိ တာဠေန္တိ…ပေ… အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တိ; သံဝိဇ္ဇန္တေဝ တေ ဓမ္မာ မယိ, အဟဉ္စ တေသု ဓမ္မေသု သန္ဒိဿာမိ. မံ စေပိ ရာဇာနော ဇာနေယျုံ, မမ္ပိ ရာဇာနော ဂဟေတွာ [Pg.203] ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေယျုံ – ကသာဟိပိ တာဠေယျုံ…ပေ… ဇီဝန္တမ္ပိ သူလေ ဥတ္တာသေယျုံ, အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒေယျု’န္တိ. ဣဒမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဒုတိယံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

247. “Furthermore, monks, a fool sees that when kings have arrested a thief, a wrongdoer, they inflict various punishments—flogging with whips, beating with canes, striking with clubs; cutting off his hands, cutting off his feet, cutting off his hands and feet; cutting off his ears, cutting off his nose, cutting off his ears and nose; subjecting him to the ‘gruel pot,’ to the ‘polished-shell shave,’ to ‘Rāhu’s mouth,’ to the ‘fire garland,’ to the ‘flaming hand,’ to the ‘reed-wrap,’ to the ‘bark garment,’ to the ‘antelope,’ to ‘meat-hooking,’ to the ‘coin-slice,’ to ‘pickling with lye,’ to the ‘pivot-stake,’ to the ‘straw mattress’; having him splashed with hot oil, fed to dogs, impaled alive on a stake, and beheaded with a sword. There, monks, it occurs to the fool: ‘It is because of evil deeds of such a kind that kings, having arrested a thief, a wrongdoer, inflict various punishments—flogging with whips… and beheading with a sword. These things are found in me, and I am seen in these things. If the kings were to know of me, they would arrest me too and inflict the same various punishments—flogging me with whips… impaling me alive on a stake, and beheading me with a sword.’ This, monks, is the second instance of suffering and sorrow that a fool experiences in this very life.”

၂၄၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလံ ပီဌသမာရူဠှံ ဝါ မဉ္စသမာရူဠှံ ဝါ ဆမာယံ ဝါ သေမာနံ, ယာနိဿ ပုဗ္ဗေ ပါပကာနိ ကမ္မာနိ ကတာနိ ကာယေန ဒုစ္စရိတာနိ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတာနိ မနသာ ဒုစ္စရိတာနိ တာနိဿ တမှိ သမယေ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟတံ ပဗ္ဗတကူဋာနံ ဆာယာ သာယနှသမယံ ပထဝိယာ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလံ ပီဌသမာရူဠှံ ဝါ မဉ္စသမာရူဠှံ ဝါ ဆမာယံ ဝါ သေမာနံ, ယာနိဿ ပုဗ္ဗေ ပါပကာနိ ကမ္မာနိ ကတာနိ ကာယေန ဒုစ္စရိတာနိ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတာနိ မနသာ ဒုစ္စရိတာနိ တာနိဿ တမှိ သမယေ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အကတံ ဝတ မေ ကလျာဏံ, အကတံ ကုသလံ, အကတံ ဘီရုတ္တာဏံ; ကတံ ပါပံ, ကတံ လုဒ္ဒံ, ကတံ ကိဗ္ဗိသံ. ယာဝတာ, ဘော, အကတကလျာဏာနံ အကတကုသလာနံ အကတဘီရုတ္တာဏာနံ ကတပါပါနံ ကတလုဒ္ဒါနံ ကတကိဗ္ဗိသာနံ ဂတိ တံ ဂတိံ ပေစ္စ ဂစ္ဆာမီ’တိ. သော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. ဣဒမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော တတိယံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

248. Furthermore, monks, when a fool is placed on a stool, or placed on a bed, or is lying on the ground, whatever evil deeds he has previously done—misconduct by body, misconduct by speech, and misconduct by mind—at that time they loom over him, hang over him, and overwhelm him. Just as, monks, in the evening, the shadows of the great mountain peaks loom over the earth, hang over it, and overwhelm it; even so, monks, when a fool is placed on a stool, or placed on a bed, or is lying on the ground, whatever evil deeds he has previously done—misconduct by body, misconduct by speech, and misconduct by mind—at that time they loom over him, hang over him, and overwhelm him. At that time, monks, it occurs to the fool: ‘Indeed, I have not done what is good, I have not done what is wholesome, I have not made a refuge from fear; I have done what is evil, I have done what is cruel, I have done what is wicked. Whatever the destination, sirs, for those who have not done what is good, not done what is wholesome, not made a refuge from fear, but have done what is evil, done what is cruel, and done what is wicked, to that destination I go after death.’ He sorrows, becomes weary, laments, beats his breast and wails, and falls into delusion. This, monks, is the third suffering and displeasure that a fool experiences in this very life.

‘‘သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယံ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဧကန္တံ အနိဋ္ဌံ ဧကန္တံ အကန္တံ ဧကန္တံ အမနာပ’န္တိ, နိရယမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဧကန္တံ အနိဋ္ဌံ ဧကန္တံ အကန္တံ ဧကန္တံ အမနာပ’န္တိ. ယာဝဉ္စိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပမာပိ န သုကရာ ယာဝ ဒုက္ခာ နိရယာ’’တိ.

That fool, monks, having engaged in misconduct by body, speech, and mind, on the dissolution of the body, after death, is reborn in a state of loss, a bad destination, a place of ruin, in hell. If one were to rightly say of anything, ‘It is utterly undesirable, utterly unpleasing, utterly disagreeable,’ it is of hell that one could rightly say this: ‘It is utterly undesirable, utterly unpleasing, utterly disagreeable.’ So much so, monks, that it is not easy to give an analogy for how painful hell is.”

၂၄၉. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သက္ကာ ပန, ဘန္တေ, ဥပမံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘သက္ကာ ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ရညော ဒဿေယျုံ – ‘အယံ ခေါ, ဒေဝ, စောရော အာဂုစာရီ, ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. တမေနံ ရာဇာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဂစ္ဆထ, ဘော, ဣမံ ပုရိသံ ပုဗ္ဗဏှသမယံ သတ္တိသတေန ဟနထာ’တိ[Pg.204]. တမေနံ ပုဗ္ဗဏှသမယံ သတ္တိသတေန ဟနေယျုံ. အထ ရာဇာ မဇ္ဈနှိကသမယံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမ္ဘော, ကထံ သော ပုရိသော’တိ? ‘‘‘တထေဝ, ဒေဝ, ဇီဝတီ’တိ. တမေနံ ရာဇာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဂစ္ဆထ, ဘော, တံ ပုရိသံ မဇ္ဈနှိကသမယံ သတ္တိသတေန ဟနထာ’တိ. တမေနံ မဇ္ဈနှိကသမယံ သတ္တိသတေန ဟနေယျုံ. အထ ရာဇာ သာယနှသမယံ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမ္ဘော, ကထံ သော ပုရိသော’တိ? ‘တထေဝ, ဒေဝ, ဇီဝတီ’တိ. တမေနံ ရာဇာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဂစ္ဆထ, ဘော, တံ ပုရိသံ သာယနှသမယံ သတ္တိသတေန ဟနထာ’တိ. တမေနံ သာယနှသမယံ သတ္တိသတေန ဟနေယျုံ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု သော ပုရိသော တီဟိ သတ္တိသတေဟိ ဟညမာနော တတောနိဒါနံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒိယေထာ’’တိ? ‘‘ဧကိဿာပိ, ဘန္တေ, သတ္တိယာ ဟညမာနော သော ပုရိသော တတောနိဒါနံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒိယေထ, ကော ပန ဝါဒေါ တီဟိ သတ္တိသတေဟီ’’တိ?

249. When this was said, a certain monk said to the Blessed One: “But, venerable sir, is it possible to make a comparison?” “It is possible, monk,” the Blessed One replied. “Suppose, monk, they were to seize a thief, an evildoer, and present him to the king, saying: ‘Your Majesty, this is a thief, an evildoer. Inflict upon him whatever punishment you wish.’ Then the king would say: ‘Go, sirs, and in the morning strike this man with a hundred spears.’ And in the morning they would strike him with a hundred spears. Then at noon the king would ask: ‘Sirs, how is that man?’ ‘He is still alive, Your Majesty.’ Then the king would say: ‘Go, sirs, and at noon strike that man with a hundred spears.’ And at noon they would strike him with a hundred spears. Then in the evening the king would ask: ‘Sirs, how is that man?’ ‘He is still alive, Your Majesty.’ Then the king would say: ‘Go, sirs, and in the evening strike that man with a hundred spears.’ And in the evening they would strike him with a hundred spears. What do you think, monks? Would that man, being struck with three hundred spears, experience suffering and displeasure on account of that?” “Venerable sir, being struck with even one spear, that man would experience suffering and displeasure on account of that. What is there to say of being struck with three hundred spears?”

၂၅၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပရိတ္တံ ပါဏိမတ္တံ ပါသာဏံ ဂဟေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ကတမော နု ခေါ မဟန္တတရော – ယော စာယံ မယာ ပရိတ္တော ပါဏိမတ္တော ပါသာဏော ဂဟိတော, ယော စ ဟိမဝါ ပဗ္ဗတရာဇာ’’တိ? ‘‘အပ္ပမတ္တကော အယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ပရိတ္တော ပါဏိမတ္တော ပါသာဏော ဂဟိတော, ဟိမဝန္တံ ပဗ္ဗတရာဇာနံ ဥပနိဓာယ သင်္ခမ္ပိ န ဥပေတိ, ကလဘာဂမ္ပိ န ဥပေတိ, ဥပနိဓမ္ပိ န ဥပေတိ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ သော ပုရိသော တီဟိ သတ္တိသတေဟိ ဟညမာနော တတောနိဒါနံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ တံ နိရယကဿ ဒုက္ခဿ ဥပနိဓာယ သင်္ခမ္ပိ န ဥပေတိ, ကလဘာဂမ္ပိ န ဥပေတိ, ဥပနိဓမ္ပိ န ဥပေတိ’’.

250. Then the Blessed One, picking up a small, hand-sized stone, addressed the monks: “What do you think, monks? Which is greater—this small, hand-sized stone that I have picked up, or the Himālaya, the king of mountains?” “Venerable sir, this small, hand-sized stone that the Blessed One has picked up is insignificant. Compared to the Himālaya, the king of mountains, it does not enter into calculation, it does not amount to a fraction, it does not bear comparison.” “In the same way, monks, the suffering and displeasure that that man experiences from being struck with three hundred spears, when compared to the suffering of hell, does not enter into calculation, it does not amount to a fraction, and does not bear comparison.”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနံ နာမ ကမ္မကာရဏံ ကရောန္တိ – တတ္တံ အယောခိလံ ဟတ္ထေ ဂမေန္တိ, တတ္တံ အယောခိလံ ဒုတိယေ ဟတ္ထေ ဂမေန္တိ, တတ္တံ အယောခိလံ ပါဒေ ဂမေန္တိ, တတ္တံ အယောခိလံ ဒုတိယေ ပါဒေ ဂမေန္တိ, တတ္တံ အယောခိလံ မဇ္ဈေ ဥရသ္မိံ ဂမေန္တိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလံ ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ သံဝေသေတွာ ကုဌာရီဟိ တစ္ဆန္တိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ…ပေ… ဗျန္တီဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ဥဒ္ဓံပါဒံ အဓောသိရံ ဂဟေတွာ ဝါသီဟိ တစ္ဆန္တိ. သော [Pg.205] တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ…ပေ… ဗျန္တီဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ရထေ ယောဇေတွာ အာဒိတ္တာယ ပထဝိယာ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ သာရေန္တိပိ ပစ္စာသာရေန္တိပိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ…ပေ… ဗျန္တီဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ မဟန္တံ အင်္ဂါရပဗ္ဗတံ အာဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ အာရောပေန္တိပိ ဩရောပေန္တိပိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလံ ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ဥဒ္ဓံပါဒံ အဓောသိရံ ဂဟေတွာ တတ္တာယ လောဟကုမ္ဘိယာ ပက္ခိပန္တိ အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ. သော တတ္ထ ဖေဏုဒ္ဒေဟကံ ပစ္စတိ. သော တတ္ထ ဖေဏုဒ္ဒေဟကံ ပစ္စမာနော သကိမ္ပိ ဥဒ္ဓံ ဂစ္ဆတိ, သကိမ္ပိ အဓော ဂစ္ဆတိ, သကိမ္ပိ တိရိယံ ဂစ္ဆတိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ မဟာနိရယေ ပက္ခိပန္တိ. သော ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, မဟာနိရယော –

Then, monks, the hell-wardens inflict on him a torture called the fivefold binding. They drive a red-hot iron stake through one hand, they drive a red-hot iron stake through the other hand, they drive a red-hot iron stake through one foot, they drive a red-hot iron stake through the other foot, and they drive a red-hot iron stake through the middle of his chest. There he experiences painful, sharp, harsh, and bitter feelings, yet he does not die so long as that evil kamma is not exhausted. Then, monks, the hell-wardens lay him down and chop him with axes. There he experiences painful, sharp feelings... so long as that evil kamma is not exhausted. Then, monks, the hell-wardens seize him by the feet, turn him upside down, and hew him with adzes. There he experiences painful, sharp feelings... so long as that evil kamma is not exhausted. Then, monks, the hell-wardens harness him to a chariot and drive him back and forth across burning ground that is ablaze and aflame. There he experiences painful, sharp feelings... so long as that evil kamma is not exhausted. Then, monks, the hell-wardens make him climb up and down a great mountain of embers that is burning, blazing, and aflame. There he experiences painful, sharp, harsh, and bitter feelings, yet he does not die so long as that evil kamma is not exhausted. Then, monks, the hell-wardens seize him by the feet, turn him upside down, and throw him into a red-hot iron cauldron that is burning, blazing, and aflame. There he is cooked, bubbling up like foam. While being cooked there, bubbling up like foam, he sometimes goes up, sometimes goes down, and sometimes goes sideways. There he experiences painful, sharp, harsh, and bitter feelings, yet he does not die so long as that evil kamma is not exhausted. Then, monks, the hell-wardens throw him into the Great Hell. And that Great Hell, monks—

‘‘စတုက္ကဏ္ဏော စတုဒွါရော, ဝိဘတ္တော ဘာဂသော မိတော;

အယောပါကာရပရိယန္တော, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတော.

Four-cornered, with four gates, divided into measured portions; encircled by an iron rampart, roofed over with iron.

‘‘တဿ အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ;

သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ’’.

Its ground is made of iron, burning and endowed with flames; it always remains, extending for a hundred leagues all around.

‘‘အနေကပရိယာယေနပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယကထံ ကထေယျံ; ယာဝဉ္စိဒံ, ဘိက္ခဝေ, န သုကရာ အက္ခာနေန ပါပုဏိတုံ ယာဝ ဒုက္ခာ နိရယာ.

Monks, in many ways I could speak on the topic of hell; yet, monks, it is not easy to convey by description the extent to which the hells are painful.

၂၅၁. ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ တိဏဘက္ခာ. တေ အလ္လာနိပိ တိဏာနိ သုက္ခာနိပိ တိဏာနိ ဒန္တုလ္လေဟကံ ခါဒန္တိ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ တိဏဘက္ခာ? ဟတ္ထီ အဿာ ဂေါဏာ ဂဒြဘာ အဇာ မိဂါ, ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ တိဏဘက္ခာ. သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဣဓ ပုဗ္ဗေ ရသာဒေါ ဣဓ ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တေသံ သတ္တာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ ယေ တေ သတ္တာ တိဏဘက္ခာ.

251. Monks, there are animals in the animal realm that subsist on grass. They eat fresh grass and dry grass, grinding it with their teeth. And which, monks, are the animals in the animal realm that subsist on grass? Elephants, horses, cattle, donkeys, goats, deer, and whatever other animals in the animal realm subsist on grass. That fool, monks, who here formerly was one who delighted in tastes and did evil deeds here, upon the breakup of the body, after death, is reborn into companionship with those beings who subsist on grass.

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ ဂူထဘက္ခာ. တေ ဒူရတောဝ ဂူထဂန္ဓံ ဃာယိတွာ ဓာဝန္တိ – ‘ဧတ္ထ ဘုဉ္ဇိဿာမ, ဧတ္ထ ဘုဉ္ဇိဿာမာ’တိ. သေယျထာပိ [Pg.206] နာမ ဗြာဟ္မဏာ အာဟုတိဂန္ဓေန ဓာဝန္တိ – ‘ဧတ္ထ ဘုဉ္ဇိဿာမ, ဧတ္ထ ဘုဉ္ဇိဿာမာ’တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သန္တိ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ ဂူထဘက္ခာ, တေ ဒူရတောဝ ဂူထဂန္ဓံ ဃာယိတွာ ဓာဝန္တိ – ‘ဧတ္ထ ဘုဉ္ဇိဿာမ, ဧတ္ထ ဘုဉ္ဇိဿာမာ’တိ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ ဂူထဘက္ခာ? ကုက္ကုဋာ သူကရာ သောဏာ သိင်္ဂါလာ, ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ ဂူထဘက္ခာ. သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဣဓ ပုဗ္ဗေ ရသာဒေါ ဣဓ ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တေသံ သတ္တာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ ယေ တေ သတ္တာ ဂူထဘက္ခာ.

Monks, there are animals in the animal realm who feed on excrement. From afar, they smell the odor of excrement and run, thinking, ‘Here we will eat, here we will eat!’ Just as brahmins run toward the scent of sacrificial offerings, thinking, ‘Here we will eat, here we will eat!’—even so, monks, there are animals in the animal realm who feed on excrement; from afar, they smell the odor of excrement and run, thinking, ‘Here we will eat, here we will eat!’ And which, monks, are the animals in the animal realm who feed on excrement? Chickens, pigs, dogs, jackals, and whatever other animals in the animal realm there are who feed on excrement. That fool, monks, who here formerly was one who delighted in tastes and did evil deeds here, upon the breakup of the body, after death, is reborn into companionship with those beings who feed on excrement.

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ အန္ဓကာရေ ဇာယန္တိ အန္ဓကာရေ ဇီယန္တိ အန္ဓကာရေ မီယန္တိ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ အန္ဓကာရေ ဇာယန္တိ အန္ဓကာရေ ဇီယန္တိ အန္ဓကာရေ မီယန္တိ? ကီဋာ ပုဠဝါ ဂဏ္ဍုပ္ပာဒါ, ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ အန္ဓကာရေ ဇာယန္တိ အန္ဓကာရေ ဇီယန္တိ အန္ဓကာရေ မီယန္တိ. သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဣဓ ပုဗ္ဗေ ရသာဒေါ, ဣဓ ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တေသံ သတ္တာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ ယေ တေ သတ္တာ အန္ဓကာရေ ဇာယန္တိ အန္ဓကာရေ ဇီယန္တိ အန္ဓကာရေ မီယန္တိ.

Monks, there are animals in the animal realm that are born in darkness, grow old in darkness, and die in darkness. And which, monks, are the animals in the animal realm that are born in darkness, grow old in darkness, and die in darkness? Insects, maggots, earthworms, and whatever other animals in the animal realm there are that are born in darkness, grow old in darkness, and die in darkness. That fool, monks, who here formerly was one who delighted in tastes and did evil deeds here, upon the breakup of the body, after death, is reborn into companionship with those beings who are born in darkness, grow old in darkness, and die in darkness.

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ ဥဒကသ္မိံ ဇာယန္တိ ဥဒကသ္မိံ ဇီယန္တိ ဥဒကသ္မိံ မီယန္တိ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ ဥဒကသ္မိံ ဇာယန္တိ ဥဒကသ္မိံ ဇီယန္တိ ဥဒကသ္မိံ မီယန္တိ? မစ္ဆာ ကစ္ဆပါ သုသုမာရာ, ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ ဥဒကသ္မိံ ဇာယန္တိ ဥဒကသ္မိံ ဇီယန္တိ ဥဒကသ္မိံ မီယန္တိ. သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဣဓ ပုဗ္ဗေ ရသာဒေါ ဣဓ ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တေသံ သတ္တာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ ယေ တေ သတ္တာ ဥဒကသ္မိံ ဇာယန္တိ ဥဒကသ္မိံ ဇီယန္တိ ဥဒကသ္မိံ မီယန္တိ.

Monks, there are animals in the animal realm who are born in water, grow old in water, and die in water. And which, monks, are the animals in the animal realm who are born in water, grow old in water, and die in water? Fish, turtles, crocodiles, and whatever other animals in the animal realm there are who are born in water, grow old in water, and die in water. That fool, monks, who here formerly was one who delighted in tastes and did evil deeds here, upon the breakup of the body, after death, is reborn into companionship with those beings who are born in water, grow old in water, and die in water.

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ အသုစိသ္မိံ ဇာယန္တိ အသုစိသ္မိံ ဇီယန္တိ အသုစိသ္မိံ မီယန္တိ. ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ အသုစိသ္မိံ ဇာယန္တိ အသုစိသ္မိံ ဇီယန္တိ အသုစိသ္မိံ မီယန္တိ? ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ပူတိမစ္ဆေ ဝါ ဇာယန္တိ ပူတိမစ္ဆေ ဝါ ဇီယန္တိ ပူတိမစ္ဆေ ဝါ မီယန္တိ ပူတိကုဏပေ ဝါ…ပေ… ပူတိကုမ္မာသေ ဝါ… စန္ဒနိကာယ ဝါ… ဩလိဂလ္လေ [Pg.207] ဝါ ဇာယန္တိ, (ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ အသုစိသ္မိံ ဇာယန္တိ အသုစိသ္မိံ ဇီယန္တိ အသုစိသ္မိံ မီယန္တိ.) သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော ဣဓ ပုဗ္ဗေ ရသာဒေါ ဣဓ ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တေသံ သတ္တာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ ယေ တေ သတ္တာ အသုစိသ္မိံ ဇာယန္တိ အသုစိသ္မိံ ဇီယန္တိ အသုစိသ္မိံ မီယန္တိ.

Monks, there are beings of the animal realm who are born in what is impure, age in what is impure, and die in what is impure. And what, monks, are the beings of the animal realm who are born in what is impure, age in what is impure, and die in what is impure? Those beings, monks, who are born in rotting fish, age in rotting fish, and die in rotting fish; or in rotting corpses; or in rotting dough; or in a cesspool; or in a sewer; or whatever other beings of the animal realm are born in what is impure, age in what is impure, and die in what is impure. That fool, monks, having formerly delighted in tastes in this world and having done evil deeds, upon the breakup of the body, after death, is reborn into the companionship of those beings who are born in what is impure, age in what is impure, and die in what is impure.

‘‘အနေကပရိယာယေနပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနယောနိကထံ ကထေယျံ; ယာဝဉ္စိဒံ, ဘိက္ခဝေ, န သုကရံ အက္ခာနေန ပါပုဏိတုံ ယာဝ ဒုက္ခာ တိရစ္ဆာနယောနိ.

Monks, I could indeed speak in many ways of the discourse on the animal realm; however, monks, it is not easy to convey by description just how sorrowful the animal realm is.

၂၅၂. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော ဧကစ္ဆိဂ္ဂလံ ယုဂံ မဟာသမုဒ္ဒေ ပက္ခိပေယျ. တမေနံ ပုရတ္ထိမော ဝါတော ပစ္ဆိမေန သံဟရေယျ, ပစ္ဆိမော ဝါတော ပုရတ္ထိမေန သံဟရေယျ, ဥတ္တရော ဝါတော ဒက္ခိဏေန သံဟရေယျ, ဒက္ခိဏော ဝါတော ဥတ္တရေန သံဟရေယျ. တတြာဿ ကာဏော ကစ္ဆပေါ, သော ဝဿသတဿ ဝဿသတဿ အစ္စယေန သကိံ ဥမ္မုဇ္ဇေယျ. တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု သော ကာဏော ကစ္ဆပေါ အမုသ္မိံ ဧကစ္ဆိဂ္ဂလေ ယုဂေ ဂီဝံ ပဝေသေယျာ’’တိ? (‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.) ‘‘ယဒိ ပန, ဘန္တေ, ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေနာ’’တိ. ‘‘ခိပ္ပတရံ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ကာဏော ကစ္ဆပေါ အမုသ္မိံ ဧကစ္ဆိဂ္ဂလေ ယုဂေ ဂီဝံ ပဝေသေယျ, အတော ဒုလ္လဘတရာဟံ, ဘိက္ခဝေ, မနုဿတ္တံ ဝဒါမိ သကိံ ဝိနိပါတဂတေန ဗာလေန. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟေတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထိ ဓမ္မစရိယာ သမစရိယာ ကုသလကိရိယာ ပုညကိရိယာ. အညမညခါဒိကာ ဧတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, ဝတ္တတိ ဒုဗ္ဗလခါဒိကာ’’.

252. Suppose, monks, a man were to cast a yoke with a single hole into the great ocean. The east wind might carry it west, the west wind might carry it east, the north wind might carry it south, and the south wind might carry it north. And there might be a blind turtle there, which surfaces once every hundred years. What do you think, monks, would that blind turtle insert its neck into that yoke with a single hole?” “That would not happen, venerable sir. Yet it might, venerable sir, sometime or other after the passing of a long time.” “That blind turtle, monks, would sooner insert its neck into that yoke with a single hole than a fool, once gone to the downfall, would regain the human state. For what reason? Because herein, monks, there is no righteous conduct, peaceful conduct, skillful action, or meritorious action. Herein, monks, mutual devouring and the devouring of the weak prevails.”

‘‘သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗာလော သစေ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, ယာနိ တာနိ နီစကုလာနိ – စဏ္ဍာလကုလံ ဝါ နေသာဒကုလံ ဝါ ဝေနကုလံ ဝါ ရထကာရကုလံ ဝါ ပုက္ကုသကုလံ ဝါ. တထာရူပေ ကုလေ ပစ္စာဇာယတိ ဒလိဒ္ဒေ အပ္ပန္နပါနဘောဇနေ ကသိရဝုတ္တိကေ, ယတ္ထ ကသိရေန ဃာသစ္ဆာဒေါ လဗ္ဘတိ. သော စ ဟောတိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဒုဒ္ဒသိကော [Pg.208] ဩကောဋိမကော ဗဝှာဗာဓော ကာဏော ဝါ ကုဏီ ဝါ ခုဇ္ဇော ဝါ ပက္ခဟတော ဝါ န လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရတိ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရတိ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရတိ. သော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ.

That fool, monks, if sometime or other after the passing of a long time he comes to the human state, he is reborn into one of those low families—a caṇḍāla family, a hunter’s family, a bamboo-weaver’s family, a leather-worker’s family, or a refuse-remover’s family. He is reborn in such a family that is poor, with little food and drink, with a difficult livelihood, where food and clothing are obtained with difficulty. And he is of bad complexion, unpleasant to see, dwarfish, very sickly—blind, or with crooked limbs, or hunchbacked, or paralyzed. He is not a recipient of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, ointments, beds, lodgings, or lamps. He practices misconduct by body, speech, and mind. Having practiced misconduct by body, speech, and mind, upon the breakup of the body, after death, he is reborn in the plane of deprivation, a bad destination, the downfall, in hell.

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အက္ခဓုတ္တော ပဌမေနေဝ ကလိဂ္ဂဟေန ပုတ္တမ္ပိ ဇီယေထ, ဒါရမ္ပိ ဇီယေထ, သဗ္ဗံ သာပတေယျမ္ပိ ဇီယေထ, ဥတ္တရိပိ အဓိဗန္ဓံ နိဂစ္ဆေယျ. အပ္ပမတ္တကော သော, ဘိက္ခဝေ, ကလိဂ္ဂဟော ယံ သော အက္ခဓုတ္တော ပဌမေနေဝ ကလိဂ္ဂဟေန ပုတ္တမ္ပိ ဇီယေထ, ဒါရမ္ပိ ဇီယေထ, သဗ္ဗံ သာပတေယျမ္ပိ ဇီယေထ, ဥတ္တရိပိ အဓိဗန္ဓံ နိဂစ္ဆေယျ. အထ ခေါ အယမေဝ တတော မဟန္တတရော ကလိဂ္ဂဟော ယံ သော ဗာလော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ကေဝလာ ပရိပူရာ ဗာလဘူမီ’’တိ.

Suppose, monks, a gambler, with the very first losing throw, were to lose his son, his wife, and all his property, and furthermore go into bondage. That losing throw, monks, by which the gambler with his very first losing throw would lose his son, his wife, and all his property, and furthermore go into bondage, is a small thing. But this is a far greater losing throw: that the fool, having practiced misconduct by body, speech, and mind, upon the breakup of the body, after death, is reborn in the plane of deprivation, a bad destination, the downfall, in hell. This, monks, is the entire, complete domain of a fool.

၂၅၃. ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဍိတလက္ခဏာနိ ပဏ္ဍိတနိမိတ္တာနိ ပဏ္ဍိတာပဒါနာနိ. ကတမာနိ တီဏိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော သုစိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ သုဘာသိတဘာသီ စ သုကတကမ္မကာရီ စ. နော စေတံ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော သုစိန္တိတစိန္တီ စ အဘဝိဿ သုဘာသိတဘာသီ စ သုကတကမ္မကာရီ စ, ကေန နံ ပဏ္ဍိတာ ဇာနေယျုံ – ‘ပဏ္ဍိတော အယံ ဘဝံ သပ္ပုရိသော’တိ? ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော သုစိန္တိတစိန္တီ စ ဟောတိ သုဘာသိတဘာသီ စ သုကတကမ္မကာရီ စ တသ္မာ နံ ပဏ္ဍိတာ ဇာနန္တိ – ‘ပဏ္ဍိတော အယံ ဘဝံ သပ္ပုရိသော’တိ. သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော တိဝိဓံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော သဘာယံ ဝါ နိသိန္နော ဟောတိ, ရထိကာယ ဝါ နိသိန္နော ဟောတိ, သိင်္ဃာဋကေ ဝါ နိသိန္နော ဟောတိ; တတြ စေ ဇနော တဇ္ဇံ တဿာရုပ္ပံ ကထံ မန္တေတိ[Pg.209]. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပ္ပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; တတြ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံ ခေါ ဇနော တဇ္ဇံ တဿာရုပ္ပံ ကထံ မန္တေတိ; သံဝိဇ္ဇန္တေဝ တေ ဓမ္မာ မယိ, အဟဉ္စ တေသု ဓမ္မေသု သန္ဒိဿာမီ’တိ. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော ပဌမံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

253. “Monks, there are these three characteristics of a wise person, signs of a wise person, and conduct of a wise person. What three? Here, monks, a wise person is one who thinks well-thought thoughts, speaks well-spoken words, and performs well-done deeds. If, monks, a wise person were not one who thinks well-thought thoughts, speaks well-spoken words, and performs well-done deeds, by what would the wise know them, thinking: ‘This venerable one is a wise person, a good person’? But because, monks, a wise person is one who thinks well-thought thoughts, speaks well-spoken words, and performs well-done deeds, the wise therefore know them, thinking: ‘This venerable one is a wise person, a good person.’ That wise person, monks, experiences threefold happiness and mental joy in this very life. If, monks, a wise person is seated in an assembly, or on a street, or at a crossroads, and the people there discuss a topic that is relevant and appropriate to them; if, monks, that wise person is one who abstains from the destruction of life, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, and abstains from intoxicating drink and drugs which are a cause of heedlessness; then, monks, it occurs to the wise person thus: ‘The topic that the people are discussing, which is relevant and appropriate, concerns qualities that are indeed found in me, and I am seen in those qualities.’ This, monks, is the first happiness and mental joy that a wise person experiences in this very life.”

၂၅၄. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော ပဿတိ ရာဇာနော စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေန္တေ – ကသာဟိပိ တာဠေန္တေ ဝေတ္တေဟိပိ တာဠေန္တေ အဒ္ဓဒဏ္ဍကေဟိပိ တာဠေန္တေ ဟတ္ထမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ဟတ္ထပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ကဏ္ဏမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ နာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ကဏ္ဏနာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ဗိလင်္ဂထာလိကမ္ပိ ကရောန္တေ သင်္ခမုဏ္ဍိကမ္ပိ ကရောန္တေ ရာဟုမုခမ္ပိ ကရောန္တေ ဇောတိမာလိကမ္ပိ ကရောန္တေ ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကမ္ပိ ကရောန္တေ ဧရကဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တေ စီရကဝါသိကမ္ပိ ကရောန္တေ ဧဏေယျကမ္ပိ ကရောန္တေ ဗလိသမံသိကမ္ပိ ကရောန္တေ ကဟာပဏိကမ္ပိ ကရောန္တေ ခါရာပတစ္ဆိကမ္ပိ ကရောန္တေ ပလိဃပရိဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တေ ပလာလပီဌကမ္ပိ ကရောန္တေ တတ္တေနပိ တေလေန ဩသိဉ္စန္တေ သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တေ ဇီဝန္တမ္ပိ သူလေ ဥတ္တာသေန္တေ အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တေ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယထာရူပါနံ ခေါ ပါပကာနံ ကမ္မာနံ ဟေတု ရာဇာနော စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေန္တိ ကသာဟိပိ တာဠေန္တိ, ဝေတ္တေဟိပိ တာဠေန္တိ, အဒ္ဓဒဏ္ဍကေဟိပိ တာဠေန္တိ, ဟတ္ထမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ဟတ္ထပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ကဏ္ဏမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, နာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ကဏ္ဏနာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ဗိလင်္ဂထာလိကမ္ပိ ကရောန္တိ, သင်္ခမုဏ္ဍိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ရာဟုမုခမ္ပိ ကရောန္တိ, ဇောတိမာလိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဧရကဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တိ, စီရကဝါသိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဧဏေယျကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဗလိသမံသိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ကဟာပဏိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ခါရာပတစ္ဆိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ပလိဃပရိဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ပလာလပီဌကမ္ပိ ကရောန္တိ, တတ္တေနပိ တေလေန ဩသိဉ္စန္တိ, သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တိ, ဇီဝန္တမ္ပိ သူလေ ဥတ္တာသေန္တိ, အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တိ, န တေ ဓမ္မာ မယိ သံဝိဇ္ဇန္တိ, အဟဉ္စ န တေသု ဓမ္မေသု သန္ဒိဿာမီ’တိ. ဣဒမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော ဒုတိယံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

254. “Furthermore, monks, a wise person sees how kings, having seized a thief, a wrongdoer, inflict various punishments: flogging with whips, beating with canes, beating with split bamboo; cutting off their hand, cutting off their foot, cutting off their hand and foot; cutting off their ear, cutting off their nose, cutting off their ear and nose; inflicting the ‘gruel-pot’ torture, the ‘polished conch-shell’ torture, the ‘Rāhu’s mouth’ torture, the ‘garland of fire’ torture, the ‘hand-torch’ torture, the ‘straw-strips’ torture, the ‘bark-garment’ torture, the ‘antelope’ torture, the ‘flesh-hooking’ torture, the ‘coin-sized flesh-carving’ torture, the ‘lye-pickling’ torture, the ‘pivot-on-a-bar’ torture, and the ‘straw-mattress’ torture; pouring boiling oil over them, having them devoured by dogs, impaling them alive on a stake, and cutting off their head with a sword. There, monks, it occurs to the wise person thus: ‘It is because of such evil deeds that kings, having seized a thief, a wrongdoer, inflict various punishments: flogging with whips, beating with canes, beating with split bamboo; cutting off their hand, cutting off their foot, cutting off their hand and foot; cutting off their ear, cutting off their nose, cutting off their ear and nose; inflicting the ‘gruel-pot’ torture, the ‘polished conch-shell’ torture, the ‘Rāhu’s mouth’ torture, the ‘garland of fire’ torture, the ‘hand-torch’ torture, the ‘straw-strips’ torture, the ‘bark-garment’ torture, the ‘antelope’ torture, the ‘flesh-hooking’ torture, the ‘coin-sized flesh-carving’ torture, the ‘lye-pickling’ torture, the ‘pivot-on-a-bar’ torture, and the ‘straw-mattress’ torture; pouring boiling oil over them, having them devoured by dogs, impaling them alive on a stake, and cutting off their head with a sword. Those qualities are not found in me, and I am not seen in those qualities.’ This, monks, is the second happiness and mental joy that a wise person experiences in this very life.”

၂၅၅. ‘‘ပုန [Pg.210] စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတံ ပီဌသမာရူဠှံ ဝါ မဉ္စသမာရူဠှံ ဝါ ဆမာယံ ဝါ သေမာနံ, ယာနိဿ ပုဗ္ဗေ ကလျာဏာနိ ကမ္မာနိ ကတာနိ ကာယေန သုစရိတာနိ ဝါစာယ သုစရိတာနိ မနသာ သုစရိတာနိ တာနိဿ တမှိ သမယေ ဩလမ္ဗန္တိ…ပေ… သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, မဟတံ ပဗ္ဗတကူဋာနံ ဆာယာ သာယနှသမယံ ပထဝိယာ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတံ ပီဌသမာရူဠှံ ဝါ မဉ္စသမာရူဠှံ ဝါ ဆမာယံ ဝါ သေမာနံ ယာနိဿ ပုဗ္ဗေ ကလျာဏာနိ ကမ္မာနိ ကတာနိ ကာယေန သုစရိတာနိ ဝါစာယ သုစရိတာနိ မနသာ သုစရိတာနိ တာနိဿ တမှိ သမယေ ဩလမ္ဗန္တိ အဇ္ဈောလမ္ဗန္တိ အဘိပ္ပလမ္ဗန္တိ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အကတံ ဝတ မေ ပါပံ, အကတံ လုဒ္ဒံ, အကတံ ကိဗ္ဗိသံ; ကတံ ကလျာဏံ, ကတံ ကုသလံ, ကတံ ဘီရုတ္တာဏံ. ယာဝတာ, ဘော, အကတပါပါနံ အကတလုဒ္ဒါနံ အကတကိဗ္ဗိသာနံ ကတကလျာဏာနံ ကတကုသလာနံ ကတဘီရုတ္တာဏာနံ ဂတိ တံ ဂတိံ ပေစ္စ ဂစ္ဆာမီ’တိ. သော န သောစတိ, န ကိလမတိ, န ပရိဒေဝတိ, န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ, န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. ဣဒမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော တတိယံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

255. “Furthermore, monks, when a wise person is on their deathbed, whether placed on a chair or a couch, or lying on the ground, whatever wholesome deeds they have done previously—good conduct by body, good conduct by speech, good conduct by mind—those deeds appear to them at that time... Just as, monks, in the evening the shadows of great mountain peaks descend upon the earth, overhang it, and envelop it; in the same way, monks, when a wise person is on their deathbed, whether placed on a chair or a couch, or lying on the ground, whatever wholesome deeds they have done previously—good conduct by body, good conduct by speech, good conduct by mind—those deeds appear to them at that time, overhang them, and envelop them. There, monks, it occurs to the wise person thus: ‘Indeed, no evil has been done by me, no cruel deed, no wicked deed. Wholesome deeds have been done, skillful deeds have been done, protection from fear has been provided. Sirs, whatever destination there is for those who have done no evil, no cruel deeds, no wicked deeds, but have done wholesome deeds, skillful deeds, and have provided protection from fear, I am going to that destination after death.’ They do not grieve, they are not troubled, they do not lament, they do not beat their breast and wail, nor do they fall into confusion. This, monks, is the third happiness and mental joy that a wise person experiences in this very life.”

‘‘သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယံ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဧကန္တံ ဣဋ္ဌံ ဧကန္တံ ကန္တံ ဧကန္တံ မနာပ’န္တိ, သဂ္ဂမေဝ တံ သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျ – ‘ဧကန္တံ ဣဋ္ဌံ ဧကန္တံ ကန္တံ ဧကန္တံ မနာပ’န္တိ. ယာဝဉ္စိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပမာပိ န သုကရာ ယာဝ သုခါ သဂ္ဂါ’’တိ.

“Indeed, O monks, that wise person, having practiced good conduct by body, speech, and mind, on the breaking up of the body, after death, is reborn in a good destination, a heavenly world. O monks, whatever one, speaking rightly, might say is ‘entirely desirable, entirely agreeable, entirely pleasing,’ it is of heaven alone that one, speaking rightly, would say this: ‘entirely desirable, entirely agreeable, entirely pleasing.’ So very pleasant, O monks, are the heavens that it is not easy even to make a comparison.”

၂၅၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သက္ကာ ပန, ဘန္တေ, ဥပမံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘သက္ကာ ဘိက္ခူ’’တိ ဘဂဝါ အဝေါစ. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သတ္တဟိ ရတနေဟိ သမန္နာဂတော စတူဟိ စ ဣဒ္ဓီဟိ တတောနိဒါနံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ. ကတမေဟိ သတ္တဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ သီသံနှာတဿ ဥပေါသထိကဿ ဥပရိပါသာဒဝရဂတဿ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ပါတုဘဝတိ သဟဿာရံ သနေမိကံ သနာဘိကံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ. တံ ဒိသွာန ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သုတံ ခေါ ပန မေတံ [Pg.211] ယဿ ရညော ခတ္တိယဿ မုဒ္ဓါဝသိတ္တဿ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ သီသံနှာတဿ ဥပေါသထိကဿ ဥပရိပါသာဒဝရဂတဿ ဒိဗ္ဗံ စက္ကရတနံ ပါတုဘဝတိ သဟဿာရံ သနေမိကံ သနာဘိကံ သဗ္ဗာကာရပရိပူရံ, သော ဟောတိ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီတိ. အဿံ နု ခေါ အဟံ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ’’’တိ?

256. When this was said, a certain monk said to the Blessed One: “But is it possible, venerable sir, to make a comparison?” “It is possible, O monk,” the Blessed One said. “Suppose, O monks, a wheel-turning monarch is endowed with seven treasures and four powers, and because of that experiences happiness and joy. With which seven? Here, O monks, for a khattiya king who has been anointed on the head, on that Uposatha day, the fifteenth, having bathed his head and observing the Uposatha, having gone to the upper story of the excellent palace, a divine wheel-treasure appears to him, with a thousand spokes, with a rim, with a hub, complete in all aspects. Seeing it, it occurs to the anointed khattiya king: ‘I have heard this: “For whichever khattiya king who has been anointed on the head, on that Uposatha day, the fifteenth, having bathed his head and observing the Uposatha, having gone to the upper story of the excellent palace, a divine wheel-treasure appears with a thousand spokes, with a rim, with a hub, complete in all aspects, he becomes a wheel-turning monarch.” Might I be a wheel-turning monarch?’”

‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော ဝါမေန ဟတ္ထေန ဘိင်္ကာရံ ဂဟေတွာ ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန စက္ကရတနံ အဗ္ဘုက္ကိရတိ – ‘ပဝတ္တတု ဘဝံ စက္ကရတနံ, အဘိဝိဇိနာတု ဘဝံ စက္ကရတန’န္တိ. အထ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကရတနံ ပုရတ္ထိမံ ဒိသံ ပဝတ္တတိ. အနွဒေဝ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပဒေသေ စက္ကရတနံ ပတိဋ္ဌာတိ တတ္ထ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဝါသံ ဥပေတိ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော တေ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဟိ ခေါ, မဟာရာဇ! သွာဂတံ တေ, မဟာရာဇ ! သကံ တေ, မဟာရာဇ! အနုသာသ, မဟာရာဇာ’တိ. ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဧဝမာဟ – ‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော, အဒိန္နံ နာဒါတဗ္ဗံ, ကာမေသုမိစ္ဆာ န စရိတဗ္ဗာ, မုသာ န ဘာသိတဗ္ဗာ, မဇ္ဇံ န ပါတဗ္ဗံ, ယထာဘုတ္တဉ္စ ဘုဉ္ဇထာ’တိ. ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော တေ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အနုယန္တာ ဘဝန္တိ.

“Then, O monks, the anointed khattiya king, taking a water pot with his left hand, sprinkles the wheel-treasure with his right hand, saying: ‘May the honorable wheel-treasure roll forth, may the honorable wheel-treasure conquer!’ Then, O monks, that wheel-treasure rolls towards the eastern direction. The wheel-turning monarch follows right after, together with his four-division army. And in whatever region the wheel-treasure stops, O monks, there the wheel-turning monarch takes up residence, together with his four-division army. Then, O monks, the rival kings in the eastern direction approach the wheel-turning monarch and say this: ‘Come, great king! Welcome to you, great king! This is yours, great king! Instruct us, great king!’ The wheel-turning monarch says this: ‘Living beings are not to be killed; what is not given is not to be taken; sexual misconduct is not to be committed; false speech is not to be spoken; intoxicants are not to be drunk. And enjoy your revenues as before.’ Then, O monks, the rival kings in the eastern direction become followers of the wheel-turning king.

၂၅၇. ‘‘အထ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကရတနံ ပုရတ္ထိမံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ ပဝတ္တတိ…ပေ… ဒက္ခိဏံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ပစ္ဆိမံ ဒိသံ ပဝတ္တတိ… ပစ္ဆိမံ သမုဒ္ဒံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဥတ္တရံ ဒိသံ ပဝတ္တတိ အနွဒေဝ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ. ယသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပဒေသေ စက္ကရတနံ ပတိဋ္ဌာတိ တတ္ထ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဝါသံ ဥပေတိ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ.

257. “Then, O monks, that wheel-treasure, having plunged into the eastern ocean and emerged again, rolls towards the southern direction… having plunged into the southern ocean and emerged again, it rolls towards the western direction… having plunged into the western ocean and emerged again, it rolls towards the northern direction. The wheel-turning monarch follows right after, together with his four-division army. And in whatever region the wheel-treasure stops, O monks, there the wheel-turning monarch takes up residence, together with his four-division army.

‘‘ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော တေ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဧဟိ ခေါ, မဟာရာဇ! သွာဂတံ တေ, မဟာရာဇ! သကံ တေ, မဟာရာဇ! အနုသာသ, မဟာရာဇာ’တိ. ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဧဝမာဟ – ‘ပါဏော န ဟန္တဗ္ဗော, အဒိန္နံ နာဒါတဗ္ဗံ, ကာမေသုမိစ္ဆာ န [Pg.212] စရိတဗ္ဗာ, မုသာ န ဘာသိတဗ္ဗာ, မဇ္ဇံ န ပါတဗ္ဗံ; ယထာဘုတ္တဉ္စ ဘုဉ္ဇထာ’တိ. ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ပဋိရာဇာနော တေ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အနုယန္တာ ဘဝန္တိ.

“Then, O monks, the rival kings in the northern direction approach the wheel-turning monarch and say this: ‘Come, great king! Welcome to you, great king! This is yours, great king! Instruct us, great king!’ The wheel-turning monarch says this: ‘Living beings are not to be killed; what is not given is not to be taken; sexual misconduct is not to be committed; false speech is not to be spoken; intoxicants are not to be drunk. And enjoy your revenues as before.’ Then, O monks, the rival kings in the northern direction become followers of the wheel-turning king.

‘‘အထ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကရတနံ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ အဘိဝိဇိနိတွာ တမေဝ ရာဇဓာနိံ ပစ္စာဂန္တွာ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အန္တေပုရဒွါရေ အက္ခာဟတံ မညေ တိဋ္ဌတိ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အန္တေပုရဒွါရံ ဥပသောဘယမာနံ. ရညော, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တိဿ ဧဝရူပံ စက္ကရတနံ ပါတုဘဝတိ.

“Then, O monks, that wheel-treasure, having conquered the earth up to its ocean boundary, returns to that same royal capital and stands at the gate of the inner palace of the wheel-turning monarch as if fixed to an axle, adorning the inner palace gate of the wheel-turning monarch. For a wheel-turning monarch, O monks, such a wheel-treasure appears.

၂၅၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ဟတ္ထိရတနံ ပါတုဘဝတိ – သဗ္ဗသေတော သတ္တပ္ပတိဋ္ဌော ဣဒ္ဓိမာ ဝေဟာသင်္ဂမော ဥပေါသထော နာမ နာဂရာဇာ. တံ ဒိသွာန ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စိတ္တံ ပသီဒတိ – ‘ဘဒ္ဒကံ ဝတ, ဘော, ဟတ္ထိယာနံ, သစေ ဒမထံ ဥပေယျာ’တိ. အထ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဟတ္ထိရတနံ သေယျထာပိ နာမ ဘဒ္ဒေါ ဟတ္ထာဇာနီယော ဒီဃရတ္တံ သုပရိဒန္တော ဧဝမေဝ ဒမထံ ဥပေတိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တမေဝ ဟတ္ထိရတနံ ဝီမံသမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ အဘိရုဟိတွာ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ အနုသံယာယိတွာ တမေဝ ရာဇဓာနိံ ပစ္စာဂန္တွာ ပါတရာသမကာသိ. ရညော, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တိဿ ဧဝရူပံ ဟတ္ထိရတနံ ပါတုဘဝတိ.

258. “Furthermore, O monks, an elephant-treasure appears to the wheel-turning monarch: the king of elephants named Uposatha, completely white, firm on seven points, possessing psychic power, able to travel through the air. Seeing him, the mind of the wheel-turning monarch is pleased: ‘It would be a fine elephant mount, indeed, if it would submit to training.’ Then, O monks, that elephant-treasure submits to training just like a fine thoroughbred elephant that has been well-trained for a long time. Formerly, O monks, the wheel-turning monarch, wishing to test that very elephant-treasure, mounted it in the morning, traveled around the earth to its ocean boundary, and having returned to that same royal capital, took his morning meal. For a wheel-turning monarch, O monks, such an elephant-treasure appears.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ အဿရတနံ ပါတုဘဝတိ – သဗ္ဗသေတော ကာဠသီသော မုဉ္ဇကေသော ဣဒ္ဓိမာ ဝေဟာသင်္ဂမော ဝလာဟကော နာမ အဿရာဇာ. တံ ဒိသွာန ရညော စက္ကဝတ္တိဿ စိတ္တံ ပသီဒတိ – ‘ဘဒ္ဒကံ ဝတ, ဘော, အဿယာနံ, သစေ ဒမထံ ဥပေယျာ’တိ. အထ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, အဿရတနံ သေယျထာပိ နာမ ဘဒ္ဒေါ အဿာဇာနီယော ဒီဃရတ္တံ သုပရိဒန္တော ဧဝမေဝ ဒမထံ ဥပေတိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တမေဝ အဿရတနံ ဝီမံသမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ အဘိရုဟိတွာ သမုဒ္ဒပရိယန္တံ ပထဝိံ အနုသံယာယိတွာ တမေဝ ရာဇဓာနိံ ပစ္စာဂန္တွာ ပါတရာသမကာသိ. ရညော, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တိဿ ဧဝရူပံ အဿရတနံ ပါတုဘဝတိ.

Furthermore, Bhikkhus, the horse treasure appears to the Wheel-turning Monarch: a pure white royal horse named Valāhaka, with a black head and muñja-grass mane, endowed with supernormal power, able to travel through the air. Seeing it, the Wheel-turning Monarch’s mind is pleased: ‘Truly excellent, good sir, is this horse mount, if it would submit to training.’ Then, Bhikkhus, that horse treasure submits to training just as a fine thoroughbred horse, long well-trained, would. Once, Bhikkhus, the Wheel-turning Monarch, testing that very horse treasure, mounted it in the morning and traveled around the earth to the ocean's border, returning to his capital and had his morning meal. Such, Bhikkhus, is the horse treasure that appears to the Wheel-turning Monarch.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ မဏိရတနံ ပါတုဘဝတိ. သော ဟောတိ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော. တဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, မဏိရတနဿ အာဘာ သမန္တာ ယောဇနံ ဖုဋာ ဟောတိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တမေဝ မဏိရတနံ ဝီမံသမာနော စတုရင်္ဂိနိံ [Pg.213] သေနံ သန္နယှိတွာ မဏိံ ဓဇဂ္ဂံ အာရောပေတွာ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ပါယာသိ. ယေ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမန္တာ ဂါမာ အဟေသုံ တေ တေနောဘာသေန ကမ္မန္တေ ပယောဇေသုံ ‘ဒိဝါ’တိ မညမာနာ. ရညော, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တိဿ ဧဝရူပံ မဏိရတနံ ပါတုဘဝတိ.

Furthermore, Bhikkhus, the jewel treasure appears to the Wheel-turning Monarch. It is a beryl jewel, beautiful, of good birth, eight-faceted, excellently worked. The radiance of that jewel treasure, Bhikkhus, extends a league in all directions. Once, Bhikkhus, the Wheel-turning Monarch, testing that very jewel treasure, mobilized his four-constituent army, hoisted the jewel on the banner-staff, and set out in the dense darkness of night. And the people in the surrounding villages, Bhikkhus, by that light, applied themselves to their work, thinking it was day. Such, Bhikkhus, is the jewel treasure that appears to the Wheel-turning Monarch.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ဣတ္ထိရတနံ ပါတုဘဝတိ. သာ အဘိရူပါ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတာ နာတိဒီဃာ နာတိရဿာ နာတိကိသာ နာတိထူလာ နာတိကာဠိကာ နာစ္စောဒါတာ, အတိက္ကန္တာ မာနုသံ ဝဏ္ဏံ, အပ္ပတ္တာ ဒိဗ္ဗံ ဝဏ္ဏံ. တဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဣတ္ထိရတနဿ ဧဝရူပေါ ကာယသမ္ဖဿော ဟောတိ သေယျထာပိ နာမ တူလပိစုနော ဝါ ကပ္ပာသပိစုနော ဝါ. တဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဣတ္ထိရတနဿ သီတေ ဥဏှာနိ ဂတ္တာနိ ဟောန္တိ, ဥဏှေ သီတာနိ ဂတ္တာနိ ဟောန္တိ. တဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဣတ္ထိရတနဿ ကာယတော စန္ဒနဂန္ဓော ဝါယတိ, မုခတော ဥပ္ပလဂန္ဓော ဝါယတိ. တံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဣတ္ထိရတနံ ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယိနီ ဟောတိ ပစ္ဆာနိပါတိနီ ကိံကာရပဋိဿာဝိနီ မနာပစာရိနီ ပိယဝါဒိနီ. တံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဣတ္ထိရတနံ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ မနသာပိ နော အတိစရတိ, ကုတော ပန ကာယေန? ရညော, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တိဿ ဧဝရူပံ ဣတ္ထိရတနံ ပါတုဘဝတိ.

Furthermore, Bhikkhus, the woman treasure appears to the Wheel-turning Monarch. She is beautiful, lovely, pleasing to behold, possessed of the utmost beauty of complexion, neither too tall nor too short, neither too thin nor too stout, neither too dark nor too pale, having surpassed human complexion, but not attained divine complexion. The touch of this woman treasure's body, Bhikkhus, is such as if it were a tuft of silk-cotton or a tuft of cotton. The limbs of this woman treasure, Bhikkhus, are warm in the cold season, and cool in the hot season. From the body of this woman treasure, Bhikkhus, a sandalwood fragrance wafts, and from her mouth a blue lotus fragrance wafts. This woman treasure, Bhikkhus, rises before the Wheel-turning Monarch, retires after him, is attentive to his wishes, of pleasing conduct, and speaks affectionately. This woman treasure, Bhikkhus, does not transgress against the Wheel-turning Monarch even in mind, how much less then in body? Such, Bhikkhus, is the woman treasure that appears to the Wheel-turning Monarch.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ဂဟပတိရတနံ ပါတုဘဝတိ. တဿ ကမ္မဝိပါကဇံ ဒိဗ္ဗစက္ခု ပါတုဘဝတိ, ယေန နိဓိံ ပဿတိ သဿာမိကမ္ပိ အဿာမိကမ္ပိ. သော ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ဒေဝ, ဟောဟိ. အဟံ တေ ဓနေန ဓနကရဏီယံ ကရိဿာမီ’တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တမေဝ ဂဟပတိရတနံ ဝီမံသမာနော နာဝံ အဘိရုဟိတွာ မဇ္ဈေ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတံ ဩဂါဟိတွာ ဂဟပတိရတနံ ဧတဒဝေါစ – ‘အတ္ထော မေ, ဂဟပတိ, ဟိရညသုဝဏ္ဏေနာ’တိ. ‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, ဧကံ တီရံ နာဝါ ဥပေတူ’တိ. ‘ဣဓေဝ မေ, ဂဟပတိ, အတ္ထော ဟိရညသုဝဏ္ဏေနာ’တိ. အထ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဂဟပတိရတနံ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥဒကေ ဩမသိတွာ ပူရံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ကုမ္ဘိံ ဥဒ္ဓရိတွာ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလမေတ္တာဝတာ, မဟာရာဇ! ကတမေတ္တာဝတာ, မဟာရာဇ! ပူဇိတမေတ္တာဝတာ, မဟာရာဇာ’တိ. ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဧဝမာဟ – ‘အလမေတ္တာဝတာ, ဂဟပတိ! ကတမေတ္တာဝတာ, ဂဟပတိ! ပူဇိတမေတ္တာဝတာ, ဂဟပတီ’တိ[Pg.214]. ရညော, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တိဿ ဧဝရူပံ ဂဟပတိရတနံ ပါတုဘဝတိ.

Furthermore, Bhikkhus, the householder treasure appears to the Wheel-turning Monarch. He possesses the divine eye, born of the result of his deeds, by which he sees treasure, both with owners and without owners. He approaches the Wheel-turning Monarch and says: ‘Be without anxiety, O lord. I will do for you with wealth what needs to be done with wealth.’ Once, Bhikkhus, the Wheel-turning Monarch, testing this householder treasure, boarded a boat and, in the middle of the Ganges river, entering the current, said to the householder treasure: ‘I need gold and silver, O householder.’ ‘Then, O great king, let the boat approach one shore.’ ‘Right here, O householder, I need gold and silver.’ Then, Bhikkhus, the householder treasure, plunging both hands into the water, drew up a pot full of gold and silver and said to the Wheel-turning Monarch: ‘Is this sufficient, O great king? Is this enough, O great king? Have I honored you sufficiently, O great king?’ The Wheel-turning Monarch replied: ‘It is sufficient, O householder! It is enough, O householder! You have honored me sufficiently, O householder!’ Such, Bhikkhus, is the householder treasure that appears to the Wheel-turning Monarch.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရညော စက္ကဝတ္တိဿ ပရိဏာယကရတနံ ပါတုဘဝတိ – ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော မေဓာဝီ ပဋိဗလော ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဥပယာပေတဗ္ဗံ ဥပယာပေတုံ အပယာပေတဗ္ဗံ အပယာပေတုံ ဌပေတဗ္ဗံ ဌပေတုံ. သော ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပ္ပောဿုက္ကော တွံ, ဒေဝ, ဟောဟိ. အဟမနုသာသိဿာမီ’တိ. ရညော, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တိဿ ဧဝရူပံ ပရိဏာယကရတနံ ပါတုဘဝတိ. ရာဇာ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တီ ဣမေဟိ သတ္တဟိ ရတနေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

Furthermore, Bhikkhus, the counselor treasure appears to the Wheel-turning Monarch: wise, clever, intelligent, capable of advising the Wheel-turning Monarch on what should be approached, what should be avoided, and what should be established. Approaching the Wheel-turning Monarch, he says: ‘Be without anxiety, O lord. I will instruct you.’ Such, Bhikkhus, is the counselor treasure that appears to the Wheel-turning Monarch. The Wheel-turning Monarch, Bhikkhus, is endowed with these seven treasures.

၂၅၉. ‘‘ကတမာဟိ စတူဟိ ဣဒ္ဓီဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ အဘိရူပေါ ဟောတိ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော အတိဝိယ အညေဟိ မနုဿေဟိ. ရာဇာ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တီ ဣမာယ ပဌမာယ ဣဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

259. With which four powers? Here, Bhikkhus, a Wheel-turning Monarch is beautiful, fair to see, pleasing, possessed of utmost beauty of complexion, surpassing other men. A Wheel-turning Monarch, Bhikkhus, is endowed with this first power.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဒီဃာယုကော ဟောတိ စိရဋ္ဌိတိကော အတိဝိယ အညေဟိ မနုဿေဟိ. ရာဇာ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တီ ဣမာယ ဒုတိယာယ ဣဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

Furthermore, Bhikkhus, a Wheel-turning Monarch is long-lived, enduring for a long time, exceedingly more so than other human beings. A Wheel-turning Monarch, Bhikkhus, is endowed with this second power.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ အပ္ပာတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ အတိဝိယ အညေဟိ မနုဿေဟိ. ရာဇာ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တီ ဣမာယ တတိယာယ ဣဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

Furthermore, bhikkhus, a wheel-turning monarch is free from illness and affliction, possessing a digestion that functions well, being neither too cold nor too hot, surpassing other men. A wheel-turning monarch, bhikkhus, is endowed with this third power.

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာနံ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပိတာ ပုတ္တာနံ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာနံ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ. ရညောပိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တိဿ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ပိယာ ဟောန္တိ မနာပါ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပိတု ပုတ္တာ ပိယာ ဟောန္တိ မနာပါ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရညောပိ စက္ကဝတ္တိဿ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ပိယာ ဟောန္တိ မနာပါ.

Furthermore, bhikkhus, a wheel-turning monarch is dear and agreeable to brahmins and householders. Just as, bhikkhus, a father is dear and agreeable to his sons, so too, bhikkhus, a wheel-turning monarch is dear and agreeable to brahmins and householders. And the brahmins and householders, bhikkhus, are dear and agreeable to the wheel-turning monarch. Just as, bhikkhus, sons are dear and agreeable to a father, so too, bhikkhus, the brahmins and householders are dear and agreeable to the wheel-turning monarch.

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ[Pg.215], ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ ဥယျာနဘူမိံ နိယျာသိ. အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘အတရမာနော, ဒေဝ, ယာဟိ ယထာ တံ မယံ စိရတရံ ပဿေယျာမာ’တိ. ရာဇာပိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တီ သာရထိံ အာမန္တေသိ – ‘အတရမာနော, သာရထိ, ပေသေဟိ ယထာ မံ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ စိရတရံ ပဿေယျု’န္တိ. ရာဇာ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တီ ဣမာယ စတုတ္ထာယ ဣဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ရာဇာ, ဘိက္ခဝေ, စက္ကဝတ္တီ ဣမာဟိ စတူဟိ ဣဒ္ဓီဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

Formerly, bhikkhus, a wheel-turning monarch went out to the pleasure grounds with his four-constituent army. Then, bhikkhus, brahmins and householders approached the wheel-turning monarch and said: ‘Go slowly, O King, so that we may see you longer.’ Then, bhikkhus, the wheel-turning monarch addressed his charioteer: ‘Drive slowly, charioteer, so that the brahmins and householders may see me longer.’ The wheel-turning monarch, bhikkhus, was endowed with this fourth power. The wheel-turning monarch, bhikkhus, was endowed with these four powers.

‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, အပိ နု ခေါ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ ဣမေဟိ သတ္တဟိ ရတနေဟိ သမန္နာဂတော ဣမာဟိ စတူဟိ စ ဣဒ္ဓီဟိ တတောနိဒါနံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒိယေထာ’’တိ? ‘‘ဧကမေကေနပိ, ဘန္တေ, ရတနေန သမန္နာဂတော ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ တတောနိဒါနံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒိယေထ, ကော ပန ဝါဒေါ သတ္တဟိ ရတနေဟိ စတူဟိ စ ဣဒ္ဓီဟီ’’တိ?

“What do you think, bhikkhus? Would a wheel-turning monarch, endowed with these seven treasures and these four powers, experience happiness and joy because of that?” “Even with one treasure, Venerable Sir, a wheel-turning monarch would experience happiness and joy because of that; what then of seven treasures and four powers!”

၂၆၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပရိတ္တံ ပါဏိမတ္တံ ပါသာဏံ ဂဟေတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘိက္ခဝေ, ကတမော နု ခေါ မဟန္တတရော – ယော စာယံ မယာ ပရိတ္တော ပါဏိမတ္တော ပါသာဏော ဂဟိတော ယော စ ဟိမဝါ ပဗ္ဗတရာဇာ’’တိ? ‘‘အပ္ပမတ္တကော အယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ပရိတ္တော ပါဏိမတ္တော ပါသာဏော ဂဟိတော; ဟိမဝန္တံ ပဗ္ဗတရာဇာနံ ဥပနိဓာယ သင်္ခမ္ပိ န ဥပေတိ; ကလဘာဂမ္ပိ န ဥပေတိ; ဥပနိဓမ္ပိ န ဥပေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ရာဇာ စက္ကဝတ္တီ သတ္တဟိ ရတနေဟိ သမန္နာဂတော စတူဟိ စ ဣဒ္ဓီဟိ တတောနိဒါနံ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ တံ ဒိဗ္ဗဿ သုခဿ ဥပနိဓာယ သင်္ခမ္ပိ န ဥပေတိ; ကလဘာဂမ္ပိ န ဥပေတိ; ဥပနိဓမ္ပိ န ဥပေတိ’’.

260. Then the Blessed One, taking a small stone the size of his palm, addressed the bhikkhus: “What do you think, bhikkhus, which is greater: this small stone the size of my palm that I have taken, or the Himalayas, the king of mountains?” “Venerable Sir, this small stone the size of your palm that the Blessed One has taken is insignificant; compared to the Himalayas, the king of mountains, it does not amount to a count, a fraction, or a comparison.” “Even so, bhikkhus, whatever happiness and joy a wheel-turning monarch experiences, endowed with the seven treasures and the four powers—compared to heavenly happiness, it does not amount to a count, a fraction, or a comparison.”

‘‘သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဍိတော သစေ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ, ယာနိ တာနိ ဥစ္စာကုလာနိ – ခတ္တိယမဟာသာလကုလံ ဝါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလံ ဝါ ဂဟပတိမဟာသာလကုလံ ဝါ တထာရူပေ ကုလေ ပစ္စာဇာယတိ အဍ္ဎေ မဟဒ္ဓနေ မဟာဘောဂေ ပဟူတဇာတရူပရဇတေ ပဟူတဝိတ္တူပကရဏေ ပဟူတဓနဓညေ. သော စ ဟောတိ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ [Pg.216] ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော, လာဘီ အန္နဿ ပါနဿ ဝတ္ထဿ ယာနဿ မာလာဂန္ဓဝိလေပနဿ သေယျာဝသထပဒီပေယျဿ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရတိ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရတိ, မနသာ သုစရိတံ စရတိ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ, မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အက္ခဓုတ္တော ပဌမေနေဝ ကဋဂ္ဂဟေန မဟန္တံ ဘောဂက္ခန္ဓံ အဓိဂစ္ဆေယျ; အပ္ပမတ္တကော သော, ဘိက္ခဝေ, ကဋဂ္ဂဟော ယံ သော အက္ခဓုတ္တော ပဌမေနေဝ ကဋဂ္ဂဟေန မဟန္တံ ဘောဂက္ခန္ဓံ အဓိဂစ္ဆေယျ. အထ ခေါ အယမေဝ တတော မဟန္တတရော ကဋဂ္ဂဟော ယံ သော ပဏ္ဍိတော ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ, ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ, မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. အယံ, ဘိက္ခဝေ, ကေဝလာ ပရိပူရာ ပဏ္ဍိတဘူမီ’’တိ.

“Bhikkhus, if that wise one should ever, after a long time, come to the human state, he is reborn in a high family—a wealthy noble family, or a wealthy brahmin family, or a wealthy householder family—a family that is rich, with great wealth and great possessions, with abundant gold and silver, abundant means and resources, and abundant grain and provisions. He is beautiful, pleasing, and attractive, endowed with supreme beauty of complexion. He obtains food, drink, clothing, vehicles, garlands, perfumes, unguents, beds, dwellings, and lamps. He practices good conduct in body, speech, and mind. Having practiced good conduct in body, speech, and mind, with the breakup of the body, after death, he reappears in a good destination, in a heavenly world. Just as, bhikkhus, a gambler might win a great heap of wealth with his very first winning throw; that winning throw, bhikkhus, by which the gambler wins a great heap of wealth with his very first throw, is but a trifling thing. But far greater than that winning throw is this: that the wise one, having practiced good conduct in body, speech, and mind, with the breakup of the body, after death, reappears in a good destination, in a heavenly world. This, bhikkhus, is the complete, perfect sphere of the wise.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. The bhikkhus were delighted and rejoiced in the Blessed One’s words.

ဗာလပဏ္ဍိတသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

The Discourse on the Fool and the Wise, the ninth, is concluded.

၁၀. ဒေဝဒူတသုတ္တံ

10. The Discourse on the Divine Messengers

၂၆၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

261. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. There the Blessed One addressed the bhikkhus, saying, 'Bhikkhus!' 'Venerable sir!' those bhikkhus responded to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဒွေ အဂါရာ သဒွါရာ, တတ္ထ စက္ခုမာ ပုရိသော မဇ္ဈေ ဌိတော ပဿေယျ မနုဿေ ဂေဟံ ပဝိသန္တေပိ နိက္ခမန္တေပိ အနုစင်္ကမန္တေပိ အနုဝိစရန္တေပိ; ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာမိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ [Pg.217] သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ; တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ; တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မနုဿေသု ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ; တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ; တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ; တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ’’’တိ.

“Bhikkhus, it is as if there were two houses with a door, and a man with good sight standing in the middle would see people entering the house, leaving, walking back and forth, and moving about. In the same way, bhikkhus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, I see beings passing away and being reborn—inferior and superior, of good appearance and bad appearance, in good destinations and in bad destinations. I understand beings as they fare according to their kamma: ‘Indeed, sirs, these beings were endowed with good conduct of body, good conduct of speech, and good conduct of mind; they were not revilers of the noble ones, they held right view, and they undertook actions based on right view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn in a good destination, in the heavenly world.’ ‘Or, sirs, these beings were endowed with good conduct of body, good conduct of speech, and good conduct of mind; they were not revilers of the noble ones, they held right view, and they undertook actions based on right view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn among humans.’ ‘Indeed, sirs, these beings were endowed with bad conduct of body, bad conduct of speech, and bad conduct of mind; they were revilers of the noble ones, they held wrong view, and they undertook actions based on wrong view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn in the realm of ghosts.’ ‘Or, sirs, these beings were endowed with bad conduct of body, bad conduct of speech, and bad conduct of mind; they were revilers of the noble ones, they held wrong view, and they undertook actions based on wrong view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn in the animal realm.’ ‘Or, sirs, these beings were endowed with bad conduct of body, bad conduct of speech, and bad conduct of mind; they were revilers of the noble ones, they held wrong view, and they undertook actions based on wrong view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn in a state of deprivation, a bad destination, the downfall, in hell.’”

၂၆၂. ‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ ယမဿ ရညော ဒဿေန္တိ – ‘အယံ, ဒေဝ, ပုရိသော အမတ္တေယျော အပေတ္တေယျော အသာမညော အဗြာဟ္မညော, န ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယီ. ဣမဿ ဒေဝေါ ဒဏ္ဍံ ပဏေတူ’တိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ပဌမံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇတိ သမနုဂါဟတိ သမနုဘာသတိ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ပဌမံ ဒေဝဒူတံ ပါတုဘူတ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’တိ.

262. “Bhikkhus, the hell-wardens seize that person by his various arms and present him to King Yama, saying: ‘Your majesty, this man was disrespectful to his mother, disrespectful to his father, disrespectful to ascetics, disrespectful to brahmins, and did not honor the elders of his family. Let your majesty inflict punishment upon him.’ Then, bhikkhus, King Yama questions, probes, and interrogates him about the first divine messenger: ‘Good man, did you not see the first divine messenger appear among humans?’ He says thus: ‘I did not see, lord.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ဒဟရံ ကုမာရံ မန္ဒံ ဥတ္တာနသေယျကံ သကေ မုတ္တကရီသေ ပလိပန္နံ သေမာန’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘အဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, did you not see among humans a young, tender infant, lying on its back, wallowing and sleeping in its own urine and feces?’ He says thus: ‘I saw, lord.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, တဿ တေ ဝိညုဿ သတော မဟလ္လကဿ န ဧတဒဟောသိ – အဟမ္ပိ ခေါမှိ ဇာတိဓမ္မော, ဇာတိံ အနတီတော. ဟန္ဒာဟံ ကလျာဏံ ကရောမိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာသက္ခိဿံ, ဘန္တေ, ပမာဒဿံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, for you, being intelligent and mature, did this thought not arise: “I too am subject to birth, I have not gone beyond birth. Come now, let me do what is good by body, speech, and mind”?’ He says thus: ‘I was not able, lord. I was heedless, lord.’”

‘‘တမေနံ[Pg.218], ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ပမာဒဝတာယ န ကလျာဏမကာသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. တဂ္ဃ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, တထာ ကရိဿန္တိ ယထာ တံ ပမတ္တံ. တံ ခေါ ပန တေ ဧတံ ပါပကမ္မံ နေဝ မာတရာ ကတံ န ပိတရာ ကတံ န ဘာတရာ ကတံ န ဘဂိနိယာ ကတံ န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ န ဒေဝတာဟိ ကတံ, တယာဝေတံ ပါပကမ္မံ ကတံ, တွညေဝေတဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိဿသီ’’’တိ.

“Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, on account of heedlessness you did not do what is good by body, speech, or mind. Indeed, good man, they will do to you in accordance with how you were heedless. This evil kamma of yours was not done by your mother, not done by your father, not done by your brother, not done by your sister, not done by your friends and companions, not done by your relatives and kinsmen, not done by ascetics and brahmins, and not done by devas. This evil kamma was done by you alone, and you alone will experience its result.’”

၂၆၃. ‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ပဌမံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇိတွာ သမနုဂါဟိတွာ သမနုဘာသိတွာ ဒုတိယံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇတိ သမနုဂါဟတိ သမနုဘာသတိ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ဒုတိယံ ဒေဝဒူတံ ပါတုဘူတ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

263. “Then, bhikkhus, King Yama, having questioned, probed, and interrogated him about the first divine messenger, questions, probes, and interrogates him about the second divine messenger: ‘Good man, did you not see the second divine messenger appear among humans?’ He says thus: ‘I did not see, lord.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ ( ) ဇိဏ္ဏံ ဂေါပါနသိဝင်္ကံ ဘောဂ္ဂံ ဒဏ္ဍပရာယနံ ပဝေဓမာနံ ဂစ္ဆန္တံ အာတုရံ ဂတယောဗ္ဗနံ ခဏ္ဍဒန္တံ ပလိတကေသံ ဝိလူနံ ခလိတသိရံ ဝလိနံ တိလကာဟတဂတ္တ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘အဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, did you not see among humans a woman or a man who was aged, bent like a rafter, crooked, reliant on a staff, walking while trembling, afflicted, with youth gone, with broken teeth, with grey hair, with sparse hair, bald-headed, with wrinkled skin, and with a body covered in dark spots?’ He says thus: ‘I saw, lord.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, တဿ တေ ဝိညုဿ သတော မဟလ္လကဿ န ဧတဒဟောသိ – အဟမ္ပိ ခေါမှိ ဇရာဓမ္မော, ဇရံ အနတီတော. ဟန္ဒာဟံ ကလျာဏံ ကရောမိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာသက္ခိဿံ, ဘန္တေ, ပမာဒဿံ, ဘန္တေ’’’တိ.

“Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, for you, being intelligent and mature, did this thought not arise: “I too am subject to old age, I have not gone beyond old age. Come now, let me do what is good by body, speech, and mind”?’ He says thus: ‘I was not able, lord. I was heedless, lord.’”

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ပမာဒဝတာယ န ကလျာဏမကာသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. တဂ္ဃ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, တထာ ကရိဿန္တိ ယထာ တံ ပမတ္တံ. တံ ခေါ ပန တေ ဧတံ ပါပကမ္မံ နေဝ မာတရာ ကတံ န ပိတရာ ကတံ န ဘာတရာ ကတံ န ဘဂိနိယာ ကတံ န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ န [Pg.219] သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ န ဒေဝတာဟိ ကတံ, တယာဝေတံ ပါပကမ္မံ ကတံ, တွညေဝေတဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိဿသီ’’’တိ.

Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, because of heedlessness, you did no good by body, speech, or mind. Indeed, good man, they will do to you as befits one who was heedless. This evil deed was not done by your mother, nor by your father, nor by your brother, nor by your sister, nor by your friends and associates, nor by your relatives and blood kin, nor by ascetics and brahmins, nor by the devas. You alone have done this evil deed, and you alone will experience its result.’

၂၆၄. ‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဒုတိယံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇိတွာ သမနုဂါဟိတွာ သမနုဘာသိတွာ တတိယံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇတိ သမနုဂါဟတိ သမနုဘာသတိ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု တတိယံ ဒေဝဒူတံ ပါတုဘူတ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

264. Then, bhikkhus, King Yama, having questioned, examined, and cross-examined him about the second divine messenger, questions, examines, and cross-examines him about the third divine messenger: ‘Good man, did you not see the third divine messenger appearing among human beings?’ He replies: ‘No, lord.’

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ အာဗာဓိကံ ဒုက္ခိတံ ဗာဠှဂိလာနံ သကေ မုတ္တကရီသေ ပလိပန္နံ သေမာနံ အညေဟိ ဝုဋ္ဌာပိယမာနံ အညေဟိ သံဝေသိယမာန’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘အဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, did you not see among human beings a woman or a man who was afflicted, suffering, gravely ill, lying wallowing in their own urine and excrement, being raised up by others, and being laid down by others?’ He replies: ‘I saw, lord.’

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, တဿ တေ ဝိညုဿ သတော မဟလ္လကဿ န ဧတဒဟောသိ – အဟမ္ပိ ခေါမှိ ဗျာဓိဓမ္မော, ဗျာဓိံ အနတီတော. ဟန္ဒာဟံ ကလျာဏံ ကရောမိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာသက္ခိဿံ, ဘန္တေ, ပမာဒဿံ, ဘန္တေ’’’တိ.

Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, being an intelligent and mature person, did this not occur to you: “I too am subject to sickness, I have not gone beyond sickness. Let me now do good by body, speech, and mind”?’ He replies: ‘I was not able, lord. I was heedless, lord.’

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ပမာဒဝတာယ န ကလျာဏမကာသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. တဂ္ဃ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, တထာ ကရိဿန္တိ ယထာ တံ ပမတ္တံ. တံ ခေါ ပန တေ ဧတံ ပါပကမ္မံ နေဝ မာတရာ ကတံ န ပိတရာ ကတံ န ဘာတရာ ကတံ န ဘဂိနိယာ ကတံ န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ န ဒေဝတာဟိ ကတံ, တယာဝေတံ ပါပကမ္မံ ကတံ, တွညေဝေတဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိဿသီ’’’တိ.

Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, because of heedlessness, you did no good by body, speech, or mind. Indeed, good man, they will do to you as befits one who was heedless. This evil deed was not done by your mother, nor by your father, nor by your brother, nor by your sister, nor by your friends and associates, nor by your relatives and blood kin, nor by ascetics and brahmins, nor by the devas. You alone have done this evil deed, and you alone will experience its result.’

၂၆၅. ‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ တတိယံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇိတွာ သမနုဂါဟိတွာ သမနုဘာသိတွာ စတုတ္ထံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇတိ သမနုဂါဟတိ သမနုဘာသတိ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု စတုတ္ထံ ဒေဝဒူတံ ပါတုဘူတ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

265. Then, bhikkhus, King Yama, having questioned, examined, and cross-examined him about the third divine messenger, questions, examines, and cross-examines him about the fourth divine messenger: ‘Good man, did you not see the fourth divine messenger appearing among human beings?’ He replies: ‘No, lord.’

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ရာဇာနော စောရံ အာဂုစာရိံ ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေန္တေ – ကသာဟိပိ တာဠေန္တေ ဝေတ္တေဟိပိ တာဠေန္တေ အဒ္ဓဒဏ္ဍကေဟိပိ တာဠေန္တေ ဟတ္ထမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ဟတ္ထပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ကဏ္ဏမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ [Pg.220] နာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ကဏ္ဏနာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တေ ဗိလင်္ဂထာလိကမ္ပိ ကရောန္တေ သင်္ခမုဏ္ဍိကမ္ပိ ကရောန္တေ ရာဟုမုခမ္ပိ ကရောန္တေ ဇောတိမာလိကမ္ပိ ကရောန္တေ ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကမ္ပိ ကရောန္တေ ဧရကဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တေ စီရကဝါသိကမ္ပိ ကရောန္တေ ဧဏေယျကမ္ပိ ကရောန္တေ ဗဠိသမံသိကမ္ပိ ကရောန္တေ ကဟာပဏိကမ္ပိ ကရောန္တေ ခါရာပတစ္ဆိကမ္ပိ ကရောန္တေ ပလိဃပရိဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တေ ပလာလပီဌကမ္ပိ ကရောန္တေ တတ္တေနပိ တေလေန ဩသိဉ္စန္တေ သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တေ ဇီဝန္တမ္ပိ သူလေ ဥတ္တာသေန္တေ အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တေ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘အဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, did you not see among human beings kings who, having arrested a thief, an evildoer, inflict various punishments—flogging with whips, beating with canes, beating with half-staffs; cutting off hands, cutting off feet, cutting off hands and feet; cutting off ears, cutting off noses, cutting off ears and noses; subjecting him to the “porridge pot,” the “polished shell,” the “Rāhu’s mouth,” the “flaming garland,” the “blazing hand,” the “grass-strip garment,” the “bark-strip garment,” the “antelope,” the “meat hooks,” the “coin-flesh removal,” the “lye-brine pickle,” the “pivoting on a stake,” the “straw-mat roll”; having him splashed with boiling oil, fed to dogs, impaled alive on a stake, and having his head cut off with a sword?’ He replies: ‘I saw, lord.’

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, တဿ တေ ဝိညုဿ သတော မဟလ္လကဿ န ဧတဒဟောသိ – ယေ ကိရ, ဘော, ပါပကာနိ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ တေ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဧဝရူပါ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကရီယန္တိ, ကိမင်္ဂံ ပန ပရတ္ထ! ဟန္ဒာဟံ ကလျာဏံ ကရောမိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာသက္ခိဿံ, ဘန္တေ, ပမာဒဿံ, ဘန္တေ’’’တိ.

Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, being an intelligent and mature person, did this not occur to you: “Sirs, those who do evil deeds are subjected to such various punishments in this very life; what then of the next life? Let me now do good by body, speech, and mind!”?’ He replies: ‘I was not able, lord. I was heedless, lord.’

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ပမာဒဝတာယ န ကလျာဏမကာသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. တဂ္ဃ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, တထာ ကရိဿန္တိ ယထာ တံ ပမတ္တံ. တံ ခေါ ပန တေ ဧတံ ပါပကမ္မံ နေဝ မာတရာ ကတံ န ပိတရာ ကတံ န ဘာတရာ ကတံ န ဘဂိနိယာ ကတံ န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ န ဒေဝတာဟိ ကတံ, တယာဝေတံ ပါပကမ္မံ ကတံ, တွညေဝေတဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိဿသီ’’’တိ.

Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, because of heedlessness, you did no good by body, speech, or mind. Indeed, good man, they will do to you as befits one who was heedless. This evil deed was not done by your mother, nor by your father, nor by your brother, nor by your sister, nor by your friends and associates, nor by your relatives and blood kin, nor by ascetics and brahmins, nor by the devas. You alone have done this evil deed, and you alone will experience its result.’

၂၆၆. ‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ စတုတ္ထံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇိတွာ သမနုဂါဟိတွာ သမနုဘာသိတွာ ပဉ္စမံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇတိ သမနုဂါဟတိ သမနုဘာသတိ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ပဉ္စမံ ဒေဝဒူတံ ပါတုဘူတ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

266. Then, bhikkhus, King Yama, having questioned, examined, and cross-examined him about the fourth divine messenger, questions, examines, and cross-examines him about the fifth divine messenger: ‘Good man, did you not see the fifth divine messenger appearing among human beings?’ He replies: ‘No, lord.’

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, န တွံ အဒ္ဒသ မနုဿေသု ဣတ္ထိံ ဝါ ပုရိသံ ဝါ ဧကာဟမတံ ဝါ ဒွီဟမတံ ဝါ တီဟမတံ ဝါ ဥဒ္ဓုမာတကံ ဝိနီလကံ ဝိပုဗ္ဗကဇာတ’န္တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘အဒ္ဒသံ, ဘန္တေ’’’တိ.

Then, bhikkhus, King Yama says to him: ‘Good man, did you not see among human beings a woman or a man, dead for one day, two days, or three days, who had become swollen, discolored, and festering?’ He replies: ‘I saw, lord.’

‘‘တမေနံ[Pg.221], ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, တဿ တေ ဝိညုဿ သတော မဟလ္လကဿ န ဧတဒဟောသိ – အဟမ္ပိ ခေါမှိ မရဏဓမ္မော, မရဏံ အနတီတော. ဟန္ဒာဟံ ကလျာဏံ ကရောမိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘နာသက္ခိဿံ, ဘန္တေ, ပမာဒဿံ, ဘန္တေ’’’တိ.

Then, monks, King Yama says to him: 'Good man, did it not occur to you, being an intelligent and elderly person, "I too am subject to death, I have not gone beyond death. Come now, I shall do good by body, speech, and mind"?' He says, 'I was not able, venerable sir; I was heedless, venerable sir.'

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ဧဝမာဟ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ပမာဒဝတာယ န ကလျာဏမကာသိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ. တဂ္ဃ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, တထာ ကရိဿန္တိ ယထာ တံ ပမတ္တံ. တံ ခေါ ပန တေ ဧတံ ပါပကမ္မံ နေဝ မာတရာ ကတံ န ပိတရာ ကတံ န ဘာတရာ ကတံ န ဘဂိနိယာ ကတံ န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ န ဒေဝတာဟိ ကတံ, တယာဝေတံ ပါပကမ္မံ ကတံ, တွညေဝေတဿ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိဿသီ’’’တိ.

Then, monks, King Yama says to him: 'Good man, on account of your heedlessness, you did not do good by body, speech, or mind. Indeed, good man, they will do to you according to your heedlessness. This evil kamma of yours was not done by your mother, not done by your father, not done by your brother, not done by your sister, not done by your friends and companions, not done by your relatives and kinsmen, not done by ascetics and brahmins, not done by deities. This evil kamma was done by you alone, and you alone will experience its result.'

၂၆၇. ‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, ယမော ရာဇာ ပဉ္စမံ ဒေဝဒူတံ သမနုယုဉ္ဇိတွာ သမနုဂါဟိတွာ သမနုဘာသိတွာ တုဏှီ ဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနံ နာမ ကမ္မကာရဏံ ကရောန္တိ – တတ္တံ အယောခိလံ ဟတ္ထေ ဂမေန္တိ, တတ္တံ အယောခိလံ ဒုတိယေ ဟတ္ထေ ဂမေန္တိ, တတ္တံ အယောခိလံ ပါဒေ ဂမေန္တိ, တတ္တံ အယောခိလံ ဒုတိယေ ပါဒေ ဂမေန္တိ, တတ္တံ အယောခိလံ မဇ္ဈေဥရသ္မိံ ဂမေန္တိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလံ ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ သံဝေသေတွာ ကုဌာရီဟိ တစ္ဆန္တိ…ပေ… တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ဥဒ္ဓံပါဒံ အဓောသိရံ ဂဟေတွာ ဝါသီဟိ တစ္ဆန္တိ…ပေ… တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ရထေ ယောဇေတွာ အာဒိတ္တာယ ပထဝိယာ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ သာရေန္တိပိ, ပစ္စာသာရေန္တိပိ…ပေ… တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ မဟန္တံ အင်္ဂါရပဗ္ဗတံ အာဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ အာရောပေန္တိပိ ဩရောပေန္တိပိ…ပေ… တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ဥဒ္ဓံပါဒံ အဓောသိရံ ဂဟေတွာ တတ္တာယ လောဟကုမ္ဘိယာ ပက္ခိပန္တိ အာဒိတ္တာယ သမ္ပဇ္ဇလိတာယ သဇောတိဘူတာယ. သော တတ္ထ ဖေဏုဒ္ဒေဟကံ ပစ္စတိ. သော တတ္ထ ဖေဏုဒ္ဒေဟကံ ပစ္စမာနော သကိမ္ပိ ဥဒ္ဓံ ဂစ္ဆတိ, သကိမ္ပိ အဓော ဂစ္ဆတိ, သကိမ္ပိ တိရိယံ ဂစ္ဆတိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ မဟာနိရယေ ပက္ခိပန္တိ. သော ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, မဟာနိရယော –

267. Then, monks, King Yama, having questioned, cross-examined, and admonished him regarding the fifth divine messenger, becomes silent. Then, monks, the hell-wardens inflict upon him the punishment called the fivefold bondage: they drive a red-hot iron stake through one hand, they drive a red-hot iron stake through the other hand, they drive a red-hot iron stake through one foot, they drive a red-hot iron stake through the other foot, and they drive a red-hot iron stake through the middle of his chest. There he experiences painful, sharp, harsh, and bitter feelings, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted. Then, monks, the hell-wardens make him lie down and plane him with axes... Then, monks, the hell-wardens, seizing him by the feet with his head down, plane him with adzes... Then, monks, the hell-wardens harness him to a chariot and drive him back and forth across the ground that is blazing, aflame, and smoking... Then, monks, the hell-wardens make him ascend and descend a great mountain of embers that is blazing, aflame, and smoking... Then, monks, the hell-wardens, seizing him by the feet with his head down, throw him into a red-hot iron cauldron that is blazing, aflame, and smoking. There he is cooked, producing froth. As he is cooked, producing froth, he sometimes goes up, sometimes goes down, and sometimes goes sideways. There he experiences painful, sharp, harsh, and bitter feelings, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted. Then, monks, the hell-wardens throw him into the Great Hell. And that Great Hell, monks—

‘‘စတုက္ကဏ္ဏော [Pg.222] စတုဒွါရော, ဝိဘတ္တော ဘာဂသော မိတော;

အယောပါကာရပရိယန္တော, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတော.

Four-cornered, with four gates, divided into portions and measured; surrounded by an iron wall, and covered with an iron lid.

‘‘တဿ အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာယုတာ;

သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ’’.

Its ground, made of iron, is blazing, endowed with fiery splendor; extending a hundred yojanas all around, it remains so always.

၂၆၈. ‘‘တဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, မဟာနိရယဿ ပုရတ္ထိမာယ ဘိတ္တိယာ အစ္စိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ပစ္ဆိမာယ ဘိတ္တိယာ ပဋိဟညတိ, ပစ္ဆိမာယ ဘိတ္တိယာ အစ္စိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ပုရတ္ထိမာယ ဘိတ္တိယာ ပဋိဟညတိ, ဥတ္တရာယ ဘိတ္တိယာ အစ္စိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဒက္ခိဏာယ ဘိတ္တိယာ ပဋိဟညတိ, ဒက္ခိဏာယ ဘိတ္တိယာ အစ္စိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဥတ္တရာယ ဘိတ္တိယာ ပဋိဟညတိ, ဟေဋ္ဌာ အစ္စိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဥပရိ ပဋိဟညတိ, ဥပရိတော အစ္စိ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဟေဋ္ဌာ ပဋိဟညတိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

268. Furthermore, monks, in that Great Hell, a flame rises from the eastern wall and strikes the western wall; a flame rises from the western wall and strikes the eastern wall; a flame rises from the northern wall and strikes the southern wall; a flame rises from the southern wall and strikes the northern wall; a flame rises from below and strikes above; a flame rises from above and strikes below. There he experiences painful, sharp, harsh, and bitter feelings, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန တဿ မဟာနိရယဿ ပုရတ္ထိမံ ဒွါရံ အပါပုရီယတိ. သော တတ္ထ သီဃေန ဇဝေန ဓာဝတိ. တဿ သီဃေန ဇဝေန ဓာဝတော ဆဝိမ္ပိ ဍယှတိ, စမ္မမ္ပိ ဍယှတိ, မံသမ္ပိ ဍယှတိ, နှာရုမ္ပိ ဍယှတိ, အဋ္ဌီနိပိ သမ္ပဓူပါယန္တိ, ဥဗ္ဘတံ တာဒိသမေဝ ဟောတိ. ယတော စ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗဟုသမ္ပတ္တော ဟောတိ, အထ တံ ဒွါရံ ပိဓီယတိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

There comes a time, monks, when at some point, after a long period has passed, the eastern gate of that Great Hell is opened. He runs there with swift momentum. As he runs with swift momentum, his outer skin burns, his inner skin burns, his flesh burns, his sinews burn, and his bones give off smoke; when his foot is lifted, it is just the same. And when he has finally reached it, that gate is closed. There he experiences painful, sharp, harsh, and bitter feelings, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted.

‘‘ဟောတိ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန တဿ မဟာနိရယဿ ပစ္ဆိမံ ဒွါရံ အပါပုရီယတိ…ပေ… ဥတ္တရံ ဒွါရံ အပါပုရီယတိ…ပေ… ဒက္ခိဏံ ဒွါရံ အပါပုရီယတိ. သော တတ္ထ သီဃေန ဇဝေန ဓာဝတိ. တဿ သီဃေန ဇဝေန ဓာဝတော ဆဝိမ္ပိ ဍယှတိ, စမ္မမ္ပိ ဍယှတိ, မံသမ္ပိ ဍယှတိ, နှာရုမ္ပိ ဍယှတိ, အဋ္ဌီနိပိ သမ္ပဓူပါယန္တိ, ဥဗ္ဘတံ တာဒိသမေဝ ဟောတိ. ယတော စ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဗဟုသမ္ပတ္တော ဟောတိ, အထ တံ ဒွါရံ ပိဓီယတိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

There comes a time, monks, when at some point, after a long period has passed, the western gate of that Great Hell is opened... the northern gate is opened... the southern gate is opened. He runs there with swift momentum. As he runs with swift momentum, his outer skin burns, his inner skin burns, his flesh burns, his sinews burn, and his bones give off smoke; when his foot is lifted, it is just the same. And when he has finally reached it, that gate is closed. There he experiences painful, sharp, harsh, and bitter feelings, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted.

‘‘ဟောတိ [Pg.223] ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, သမယော ယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန တဿ မဟာနိရယဿ ပုရတ္ထိမံ ဒွါရံ အပါပုရီယတိ. သော တတ္ထ သီဃေန ဇဝေန ဓာဝတိ. တဿ သီဃေန ဇဝေန ဓာဝတော ဆဝိမ္ပိ ဍယှတိ, စမ္မမ္ပိ ဍယှတိ, မံသမ္ပိ ဍယှတိ, နှာရုမ္ပိ ဍယှတိ, အဋ္ဌီနိပိ သမ္ပဓူပါယန္တိ, ဥဗ္ဘတံ တာဒိသမေဝ ဟောတိ. သော တေန ဒွါရေန နိက္ခမတိ.

Bhikkhus, there is an occasion when, at some time or other after a long period has passed, the eastern gate of that great hell is opened. He runs there with swift speed. As he runs with swift speed, his outer skin burns, his inner skin burns, his flesh burns, his sinews burn, and his bones emit smoke. His lifted foot is in the same condition. He exits through that gate.

၂၆၉. ‘‘တဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, မဟာနိရယဿ သမနန္တရာ သဟိတမေဝ မဟန္တော ဂူထနိရယော. သော တတ္ထ ပတတိ. တသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဂူထနိရယေ သူစိမုခါ ပါဏာ ဆဝိံ ဆိန္ဒန္တိ, ဆဝိံ ဆေတွာ စမ္မံ ဆိန္ဒန္တိ, စမ္မံ ဆေတွာ မံသံ ဆိန္ဒန္တိ, မံသံ ဆေတွာ နှာရုံ ဆိန္ဒန္တိ, နှာရုံ ဆေတွာ အဋ္ဌိံ ဆိန္ဒန္တိ, အဋ္ဌိံ ဆေတွာ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ခါဒန္တိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

269. Moreover, bhikkhus, immediately adjoining that great hell is a great hell of filth. He falls into it. Then, bhikkhus, in that hell of filth, needle-mouthed beings cut his outer skin; having cut the outer skin, they cut the inner skin; having cut the inner skin, they cut the flesh; having cut the flesh, they cut the sinews; having cut the sinews, they cut the bone; having cut the bone, they eat the marrow. There he experiences feelings that are painful, sharp, harsh, and bitter, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted.

‘‘တဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဂူထနိရယဿ သမနန္တရာ သဟိတမေဝ မဟန္တော ကုက္ကုလနိရယော. သော တတ္ထ ပတတိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

Moreover, bhikkhus, immediately adjoining that hell of filth is a great hell of hot embers. He falls into it. There he experiences feelings that are painful, sharp, harsh, and bitter, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted.

‘‘တဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ကုက္ကုလနိရယဿ သမနန္တရာ သဟိတမေဝ မဟန္တံ သိမ္ဗလိဝနံ ဥဒ္ဓံ ယောဇနမုဂ္ဂတံ သောဠသင်္ဂုလကဏ္ဋကံ အာဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ. တတ္ထ အာရောပေန္တိပိ ဩရောပေန္တိပိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

Moreover, bhikkhus, immediately adjoining that hell of hot embers is a great silk-cotton tree forest, a yojana high, with sixteen-finger-breadth thorns, blazing, flaming, and emitting smoke. There they make him ascend and descend. There he experiences feelings that are painful, sharp, harsh, and bitter, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted.

‘‘တဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သိမ္ဗလိဝနဿ သမနန္တရာ သဟိတမေဝ မဟန္တံ အသိပတ္တဝနံ. သော တတ္ထ ပဝိသတိ. တဿ ဝါတေရိတာနိ ပတ္တာနိ ပတိတာနိ ဟတ္ထမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ဟတ္ထပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ကဏ္ဏမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, နာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ကဏ္ဏနာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

Moreover, bhikkhus, immediately adjoining that silk-cotton tree forest is a great sword-leaf forest. He enters it. As they are stirred by the wind, the falling leaves cut off his hands, cut off his feet, cut off his hands and feet, cut off his ears, cut off his nose, and cut off his ears and nose. There he experiences feelings that are painful, sharp, harsh, and bitter, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted.

‘‘တဿ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, အသိပတ္တဝနဿ သမနန္တရာ သဟိတမေဝ မဟတီ ခါရောဒကာ နဒီ. သော တတ္ထ ပတတိ. သော တတ္ထ အနုသောတမ္ပိ ဝုယှတိ[Pg.224], ပဋိသောတမ္ပိ ဝုယှတိ, အနုသောတပဋိသောတမ္ပိ ဝုယှတိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

Moreover, bhikkhus, immediately adjoining that sword-leaf forest is a great river of caustic water. He falls into it. There he is swept downstream, he is swept upstream, and he is swept both downstream and upstream. There he experiences feelings that are painful, sharp, harsh, and bitter, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted.

၂၇၀. ‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ဗလိသေန ဥဒ္ဓရိတွာ ထလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ကိံ ဣစ္ဆသီ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘ဇိဃစ္ဆိတောသ္မိ, ဘန္တေ’တိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ တတ္တေန အယောသင်္ကုနာ မုခံ ဝိဝရိတွာ အာဒိတ္တေန သမ္ပဇ္ဇလိတေန သဇောတိဘူတေန တတ္တံ လောဟဂုဠံ မုခေ ပက္ခိပန္တိ အာဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ. သော တဿ ဩဋ္ဌမ္ပိ ဒဟတိ, မုခမ္ပိ ဒဟတိ, ကဏ္ဌမ္ပိ ဒဟတိ, ဥရမ္ပိ ဒဟတိ, အန္တမ္ပိ အန္တဂုဏမ္ပိ အာဒါယ အဓောဘာဂါ နိက္ခမတိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ.

270. Then, bhikkhus, the hell-wardens, having pulled him out with a hook and set him on dry land, say to him: ‘Well, man, what do you wish for?’ He says: ‘Sirs, I am hungry.’ Then, bhikkhus, the hell-wardens, having pried open his mouth with a heated iron spike, place in his mouth a heated iron ball that is blazing, flaming, and emitting smoke. It burns his lips, it burns his mouth, it burns his throat, it burns his chest; and taking his large and small intestines, it passes out from his lower parts. There he experiences feelings that are painful, sharp, harsh, and bitter, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted.

‘‘တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ဧဝမာဟံသု – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ကိံ ဣစ္ဆသီ’တိ? သော ဧဝမာဟ – ‘ပိပါသိတောသ္မိ, ဘန္တေ’တိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ တတ္တေန အယောသင်္ကုနာ မုခံ ဝိဝရိတွာ အာဒိတ္တေန သမ္ပဇ္ဇလိတေန သဇောတိဘူတေန တတ္တံ တမ္ဗလောဟံ မုခေ အာသိဉ္စန္တိ အာဒိတ္တံ သမ္ပဇ္ဇလိတံ သဇောတိဘူတံ. တံ တဿ ဩဋ္ဌမ္ပိ ဒဟတိ, မုခမ္ပိ ဒဟတိ, ကဏ္ဌမ္ပိ ဒဟတိ, ဥရမ္ပိ ဒဟတိ, အန္တမ္ပိ အန္တဂုဏမ္ပိ အာဒါယ အဓောဘာဂါ နိက္ခမတိ. သော တတ္ထ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒေတိ, န စ တာဝ ကာလင်္ကရောတိ, ယာဝ န တံ ပါပကမ္မံ ဗျန္တီဟောတိ. တမေနံ, ဘိက္ခဝေ, နိရယပါလာ ပုန မဟာနိရယေ ပက္ခိပန္တိ.

Then, bhikkhus, the hell-wardens say to him: ‘Well, man, what do you wish for?’ He says: ‘Sirs, I am thirsty.’ Then, bhikkhus, the hell-wardens, having pried open his mouth with a heated iron spike, pour into his mouth molten copper that is heated, blazing, flaming, and emitting smoke. It burns his lips, it burns his mouth, it burns his throat, it burns his chest; and taking his large and small intestines, it passes out from his lower parts. There he experiences feelings that are painful, sharp, harsh, and bitter, and he does not die so long as that evil kamma is not exhausted. Then, bhikkhus, the hell-wardens throw him back into the great hell.

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ယမဿ ရညော ဧတဒဟောသိ – ‘ယေ ကိရ, ဘော, လောကေ ပါပကာနိ အကုသလာနိ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ တေ ဧဝရူပါ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကရီယန္တိ. အဟော ဝတာဟံ မနုဿတ္တံ လဘေယျံ. တထာဂတော စ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. တဉ္စာဟံ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသေယျံ. သော စ မေ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေယျ. တဿ စာဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ အာဇာနေယျ’န္တိ. တံ ခေါ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နာညဿ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ သုတွာ ဝဒါမိ, အပိ စ ယဒေဝ သာမံ ဉာတံ သာမံ ဒိဋ္ဌံ သာမံ ဝိဒိတံ တဒေဝါဟံ ဝဒါမီ’’တိ.

Once in the past, bhikkhus, this thought occurred to King Yama: ‘Indeed, those in the world who perform evil, unwholesome kammas are made to undergo such varied punishments. Oh, that I might attain the human state! That a Tathāgata, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, might arise in the world! That I might attend upon that Blessed One! That the Blessed One might teach me the Dhamma! And that I might understand the Dhamma of that Blessed One!’ Bhikkhus, I do not say this having heard it from any other ascetic or brahmin. Rather, it is just what has been known by myself, seen by myself, and understood by myself that I declare.

၂၇၁. ဣဒမဝေါစ [Pg.225] ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

271. The Blessed One said this. Having said this, the Sugata, the Teacher, further said this:

‘‘စောဒိတာ ဒေဝဒူတေဟိ, ယေ ပမဇ္ဇန္တိ မာဏဝါ;

တေ ဒီဃရတ္တံ သောစန္တိ, ဟီနကာယူပဂါ နရာ.

Those people who, being urged by the divine messengers, are heedless—they, having reached an inferior state, grieve for a long time.

‘‘ယေ စ ခေါ ဒေဝဒူတေဟိ, သန္တော သပ္ပုရိသာ ဣဓ;

စောဒိတာ နပ္ပမဇ္ဇန္တိ, အရိယဓမ္မေ ကုဒါစနံ.

But those good and peaceful people here, being urged by the divine messengers, are never heedless in regard to the Noble Dhamma.

‘‘ဥပါဒါနေ ဘယံ ဒိသွာ, ဇာတိမရဏသမ္ဘဝေ;

အနုပါဒါ ဝိမုစ္စန္တိ, ဇာတိမရဏသင်္ခယေ.

Having seen the danger in clinging, the origin of birth and death, they are liberated without clinging, in the destruction of birth and death.

‘‘တေ ခေမပ္ပတ္တာ သုခိနော, ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာ;

သဗ္ဗဝေရဘယာတီတာ, သဗ္ဗဒုက္ခံ ဥပစ္စဂု’’န္တိ.

They have attained safety, are happy, and are extinguished in this very life. Having gone beyond all enmity and fear, they have surmounted all suffering.

ဒေဝဒူတသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

The Devadūta Sutta, the tenth, is concluded.

သုညတဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော တတိယော.

The Suññata Vagga, the third, is concluded.

တဿုဒ္ဒါနံ –ဒွိဓာဝ သုညတာ ဟောတိ, အဗ္ဘုတဓမ္မဗာကုလံ;

အစိရဝတဘူမိဇနာမော, အနုရုဒ္ဓုပက္ကိလေသံ;

ဗာလပဏ္ဍိတော ဒေဝဒူတဉ္စ တေ ဒသာတိ.

The summary thereof: Emptiness is twofold, Abbhutadhamma and Bākula, Aciravata and Bhūmija, Anuruddha and Upakkilesa, Bālapaṇḍita and Devadūta—these are the ten.

၄. ဝိဘင်္ဂဝဂ္ဂေါ

4. The Division of Exposition

၁. ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တံ

1. The Discourse on One with a Fortunate Night

၂၇၂. ဧဝံ [Pg.226] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

272. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. There the Blessed One addressed the monks: “Monks!” “Venerable sir!” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “Monks, I will teach you the summary and exposition of one with a fortunate night. Listen to it, attend carefully; I shall speak.” “Yes, venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

One should not pursue the past, nor should one long for the future. For what is past has been abandoned, and the future has not been reached.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

And whatever phenomenon is present, one who sees it with insight then and there; that which is not grasped at, that which is unshakeable—knowing this, one should cultivate it.

‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

Today itself the effort should be made. Who knows if death will come tomorrow? For we have no pact with Death and his great army.

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနိ’’.

One who dwells thus, ardent, tirelessly day and night—that one, indeed, the peaceful sage declares to be ‘one with a fortunate night’.

၂၇၃. ‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အတီတံ အနွာဂမေတိ? ‘ဧဝံရူပေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ, ‘ဧဝံဝေဒနော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ, ‘ဧဝံသညော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ, ‘ဧဝံသင်္ခါရော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ, ‘ဧဝံဝိညာဏော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ – ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတီတံ အနွာဂမေတိ.

273. And how, monks, does one pursue the past? One generates delight therein, thinking, ‘I was of such a form in the past.’ One generates delight therein, thinking, ‘I was of such a feeling in the past.’ One generates delight therein, thinking, ‘I was of such a perception in the past.’ One generates delight therein, thinking, ‘I was of such formations in the past.’ One generates delight therein, thinking, ‘I was of such a consciousness in the past.’ This, monks, is how one pursues the past.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အတီတံ နာနွာဂမေတိ? ‘ဧဝံရူပေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ, ‘ဧဝံဝေဒနော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ, ‘ဧဝံသညော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ [Pg.227] တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ, ‘ဧဝံသင်္ခါရော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ, ‘ဧဝံဝိညာဏော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ – ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတီတံ နာနွာဂမေတိ.

And how, monks, does one not pursue the past? One does not generate delight therein, thinking, ‘I was of such a form in the past.’ One does not generate delight therein, thinking, ‘I was of such a feeling in the past.’ One does not generate delight therein, thinking, ‘I was of such a perception in the past.’ One does not generate delight therein, thinking, ‘I was of such formations in the past.’ One does not generate delight therein, thinking, ‘I was of such a consciousness in the past.’ This, monks, is how one does not pursue the past.

၂၇၄. ‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ? ‘ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ, ဧဝံဝေဒနော သိယံ…ပေ… ဧဝံသညော သိယံ… ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ… ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ – ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ.

274. And how, monks, does one long for the future? One generates delight therein, thinking, ‘May I be of such a form in the future.’ One generates delight therein, thinking, ‘May I be of such a feeling…’ … ‘May I be of such a perception…’ … ‘May I be of such formations…’ One generates delight therein, thinking, ‘May I be of such a consciousness in the future.’ This, monks, is how one longs for the future.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ? ‘ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ, ဧဝံဝေဒနော သိယံ … ဧဝံသညော သိယံ… ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ… ‘ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ – ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ.

And how, monks, does one not long for the future? One does not generate delight therein, thinking, ‘May I be of such a form in the future.’ … ‘May I be of such a feeling…’ … ‘May I be of such a perception…’ … ‘May I be of such formations…’ One does not generate delight therein, thinking, ‘May I be of such a consciousness in the future.’ This, monks, is how one does not long for the future.

၂၇၅. ‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; ဝေဒနံ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ – ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ.

275. And how, monks, is one drawn away by present phenomena? Here, monks, an uninstructed worldling—who has not seen the noble ones, is unskilled in the noble Dhamma, and untrained in the noble Dhamma; who has not seen true persons, is unskilled in the Dhamma of true persons, and untrained in the Dhamma of true persons—regards form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. He regards feeling… perception… formations… He regards consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. This, monks, is how one is drawn away by present phenomena.

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ – ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ.

And how, monks, is one not drawn away by present phenomena? Here, monks, an instructed noble disciple—who has seen the noble ones, is skilled in the noble Dhamma, and well-trained in the noble Dhamma; who has seen true persons, is skilled in the Dhamma of true persons, and well-trained in the Dhamma of true persons—does not regard form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. He does not regard feeling… perception… formations… He does not regard consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. This, monks, is how one is not drawn away by present phenomena.

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

One should not pursue the past, nor should one long for the future. For what is past has been abandoned, and the future has not been reached.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ [Pg.228] ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

And whatever phenomenon is present, one who sees it with insight then and there; that which is not grasped at, that which is unshakeable—knowing this, one should cultivate it.

‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

Today itself the effort should be made. Who knows if death will come tomorrow? For we have no pact with Death and his great army.

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

One who dwells thus, ardent, tirelessly day and night—that one, indeed, the peaceful sage declares to be ‘one with a fortunate night’.

‘‘‘ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ ဒေသေဿာမီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ.

“‘Bhikkhus, I will teach you the summary and exposition of the Bhaddekaratta’—this was said in reference to that.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Those bhikkhus, delighted, rejoiced at the Blessed One's words.

ဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

The first Bhaddekaratta Sutta is concluded.

၂. အာနန္ဒဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တံ

2. The Ānanda Bhaddekaratta Sutta

၂၇၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ ဘာသတိ.

276. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. At that time the Venerable Ānanda was instructing, urging, inspiring, and gladdening the bhikkhus in the assembly hall with a Dhamma talk, reciting the summary and exposition of the Bhaddekaratta.

အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနုပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ အဘာသီ’’တိ? ‘‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, အာနန္ဒော ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ အဘာသီ’’တိ.

Then, in the evening, the Blessed One arose from seclusion and approached the assembly hall. Having approached, he sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One addressed the bhikkhus: “Who, bhikkhus, in the assembly hall has been instructing, urging, inspiring, and gladdening the bhikkhus with a Dhamma talk, and has recited the summary and exposition of the Bhaddekaratta?” “Venerable Sir, it was the Venerable Ānanda who in the assembly hall instructed, urged, inspired, and gladdened the bhikkhus with a Dhamma talk, and recited the summary and exposition of the Bhaddekaratta.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ[Pg.229], ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ အဘာသီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိံ သမာဒပေသိံ သမုတ္တေဇေသိံ သမ္ပဟံသေသိံ, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ အဘာသိံ –

Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “But how, Ānanda, did you instruct, urge, inspire, and gladden the bhikkhus with a Dhamma talk, and recite the summary and exposition of the Bhaddekaratta?” “Thus, Venerable Sir, I instructed, urged, inspired, and gladdened the bhikkhus with a Dhamma talk, and recited the summary and exposition of the Bhaddekaratta—

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

“One should not pursue the past, nor long for the future. That which is past is abandoned; and the future has not been reached.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

Whoever sees with insight the present phenomena then and there, as unagitated and unshakeable, should, being wise, cultivate that.

‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

Today the ardent effort should be made; who knows if death will come tomorrow? For we have no pact with Death and his mighty host.

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနိ’’.

One who dwells thus, ardent and untiring day and night—that one, truly, the peaceful sage declares to be ‘one with an auspicious night.’”

၂၇၇. ‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, အတီတံ အနွာဂမေတိ? ဧဝံရူပေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ, ဧဝံဝေဒနော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ, ဧဝံသညော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ, ဧဝံသင်္ခါရော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ, ဧဝံဝိညာဏော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အတီတံ အနွာဂမေတိ.

277. “And how, friends, does one pursue the past? One thinks: ‘I was of such form in the past,’ and one generates delight therein. ‘I was of such feeling in the past,’ and one generates delight therein. ‘I was of such perception in the past,’ and one generates delight therein. ‘I was of such formations in the past,’ and one generates delight therein. ‘I was of such consciousness in the past,’ and one generates delight therein. It is in this way, friends, that one pursues the past.

‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, အတီတံ နာနွာဂမေတိ? ဧဝံရူပေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ, ဧဝံဝေဒနော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ, ဧဝံသညော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ, ဧဝံသင်္ခါရော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ, ဧဝံဝိညာဏော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အတီတံ နာနွာဂမေတိ.

“And how, friends, does one not pursue the past? One thinks: ‘I was of such form in the past,’ and one does not generate delight therein. ‘I was of such feeling in the past,’ and one does not generate delight therein. ‘I was of such perception in the past,’ and one does not generate delight therein. ‘I was of such formations in the past,’ and one does not generate delight therein. ‘I was of such consciousness in the past,’ and one does not generate delight therein. It is in this way, friends, that one does not pursue the past.

‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ? ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ, ဧဝံဝေဒနော သိယံ…ပေ… ဧဝံသညော သိယံ… ဧဝံသင်္ခါရော [Pg.230] သိယံ… ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမနွာနေတိ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ.

“And how, friends, does one long for the future? One thinks: ‘May I be of such form in the future,’ and one generates delight therein. ‘May I be of such feeling in the future’… ‘May I be of such perception in the future’… ‘May I be of such formations in the future’… ‘May I be of such consciousness in the future,’ and one generates delight therein. It is in this way, friends, that one longs for the future.

‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ? ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ, ဧဝံဝေဒနော သိယံ…ပေ… ဧဝံသညော သိယံ… ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ… ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါနန္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ န သမနွာနေတိ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ.

“And how, friends, does one not long for the future? One thinks: ‘May I be of such form in the future,’ and one does not generate delight therein. ‘May I be of such feeling in the future’… ‘May I be of such perception in the future’… ‘May I be of such formations in the future’… ‘May I be of such consciousness in the future,’ and one does not generate delight therein. It is in this way, friends, that one does not long for the future.

‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ? ဣဓ, အာဝုသော, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ.

“And how, friends, is one dragged along by present phenomena? Here, friends, an uninstructed ordinary person—who has not seen the noble ones, is unskilled in the Noble Dhamma, untrained in the Noble Dhamma; who has not seen true persons, is unskilled in the Dhamma of true persons, untrained in the Dhamma of true persons—regards form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. They regard feeling… perception… formations… consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. It is in this way, friends, that one is dragged along by present phenomena.

‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ? ဣဓ, အာဝုသော, သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ, န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ; န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ, န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ, န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ, န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ.

“And how, friends, is one not drawn in by present phenomena? Here, friends, an instructed noble disciple—who is accustomed to seeing the noble ones, is skilled in the Noble Dhamma, and well-trained in the Noble Dhamma; who is accustomed to seeing true persons, is skilled in the Dhamma of true persons, and well-trained in the Dhamma of true persons—does not regard form as self, or the self as possessing form, or form as in the self, or the self as in form. They do not regard feeling… perception… formations… they do not regard consciousness as self, or the self as possessing consciousness, or consciousness as in the self, or the self as in consciousness. In this way, friends, one is not drawn in by present phenomena.”

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

“One should not pursue the past, nor should one long for the future. For what is past has been abandoned, and the future has not been reached.”

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

“And one who sees with insight the present phenomenon in each and every case—that unshrinking, unshakable state—should, having understood it, cultivate it.”

‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

“Today itself the effort should be made. Who knows if death will come tomorrow? For there is no making a pact with Death and his great army.”

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

“One who dwells thus ardently, untiring day and night—that one, indeed, the peaceful Sage declares to be ‘one who has a single auspicious night.’”

‘‘ဧဝံ [Pg.231] ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိံ သမာဒပေသိံ သမုတ္တေဇေသိံ သမ္ပဟံသေသိံ, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ အဘာသိ’’န္တိ.

“In this way, Venerable Sir, I have shown the bhikkhus, made them undertake, roused, and gladdened them with a Dhamma talk, and I have spoken the summary and the detailed analysis of the Bhaddekaratta.”

၂၇၈. ‘‘သာဓု, သာဓု, အာနန္ဒ! သာဓု ခေါ တွံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခူနံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ အဘာသိ –

278. “Excellent, excellent, Ānanda! It is good, Ānanda, that you have shown the bhikkhus, made them undertake, roused, and gladdened them with a Dhamma talk, and have spoken the summary and the detailed analysis of the Bhaddekaratta:

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ…ပေ…တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

“‘One should not pursue the past… that one, indeed, the peaceful Sage declares to be “one who has a single auspicious night.”’”

‘‘ကထဉ္စ, အာနန္ဒ, အတီတံ အနွာဂမေတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, အတီတံ အနွာဂမေတိ. ကထဉ္စ, အာနန္ဒ, အတီတံ နာနွာဂမေတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, အတီတံ နာနွာဂမေတိ. ကထဉ္စ, အာနန္ဒ, အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ. ကထဉ္စ, အာနန္ဒ, အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ. ကထဉ္စ, အာနန္ဒ, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ. ကထဉ္စ, အာနန္ဒ, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ.

“And how, Ānanda, does one pursue the past?… In this way, Ānanda, one pursues the past. And how, Ānanda, does one not pursue the past?… In this way, Ānanda, one does not pursue the past. And how, Ānanda, does one long for the future?… In this way, Ānanda, one longs for the future. And how, Ānanda, does one not long for the future?… In this way, Ānanda, one does not long for the future. And how, Ānanda, is one drawn in by present phenomena?… In this way, Ānanda, one is drawn in by present phenomena. And how, Ānanda, is one not drawn in by present phenomena?… In this way, Ānanda, one is not drawn in by present phenomena.”

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ…ပေ… တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

“‘One should not pursue the past… that one, indeed, the peaceful Sage declares to be “one who has a single auspicious night.”’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Ānanda, with a gladdened mind, delighted in the Blessed One’s words.

အာနန္ဒဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

The Ānandabhaddekaratta Sutta, the second, is concluded.

၃. မဟာကစ္စာနဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တံ

3. The Mahākaccāna Bhaddekaratta Sutta

၂၇၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ တပေါဒါရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ ယေန တပေါဒေါ တေနုပသင်္ကမိ ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတုံ. တပေါဒေ ဂတ္တာနိ [Pg.232] ပရိသိဉ္စိတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဧကစီဝရော အဋ္ဌာသိ ဂတ္တာနိ ပုဗ္ဗာပယမာနော. အထ ခေါ အညတရာ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ တပေါဒံ ဩဘာသေတွာ ယေနာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ အာယသ္မန္တံ သမိဒ္ဓိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓာရေသိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စာ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. တွံ ပနာဝုသော, ဓာရေသိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စာ’’တိ? ‘‘အဟမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. ဓာရေသိ ပန တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာတိ. တွံ ပနာဝုသော, ဓာရေသိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’’တိ? ‘‘အဟမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု န ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာတိ. ဥဂ္ဂဏှာဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ; ပရိယာပုဏာဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ; ဓာရေဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. အတ္ထသံဟိတော, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသော စ ဝိဘင်္ဂေါ စ အာဒိဗြဟ္မစရိယကော’’တိ. ဣဒမဝေါစ သာ ဒေဝတာ; ဣဒံ ဝတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ.

279. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Tapodārāma. Then, Venerable Samiddhi rose at dawn and went to the Tapoda hot spring to bathe his limbs. Having bathed his limbs in the Tapoda and emerged, he stood in a single robe drying his limbs. Then a certain deity, when the night was advanced, of surpassing beauty, illuminating the entire Tapoda, approached Venerable Samiddhi. Having approached, the deity stood to one side. Standing to one side, that deity said to Venerable Samiddhi: 'Do you, bhikkhu, remember the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta?' 'Indeed, friend, I do not remember the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta. But do you, friend, remember the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta?' 'I too, bhikkhu, do not remember the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta. But do you, bhikkhu, remember the verses of the Bhaddekaratta?' 'Indeed, friend, I do not remember the verses of the Bhaddekaratta. But do you, friend, remember the verses of the Bhaddekaratta?' 'I too, bhikkhu, do not remember the verses of the Bhaddekaratta. Learn, bhikkhu, the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta; master, bhikkhu, the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta; remember, bhikkhu, the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta. The summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta, bhikkhu, is connected with benefit and is fundamental to the holy life.' Having said this, the deity vanished right there.

၂၈၀. အထ ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

280. Then, after that night had passed, Venerable Samiddhi approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, Venerable Samiddhi said this to the Blessed One:

‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ ယေန တပေါဒေါ တေနုပသင်္ကမိံ ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတုံ. တပေါဒေ ဂတ္တာနိ ပရိသိဉ္စိတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဧကစီဝရော အဋ္ဌာသိံ ဂတ္တာနိ ပုဗ္ဗာပယမာနော. အထ ခေါ ဘန္တေ, အညတရာ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ တပေါဒံ ဩဘာသေတွာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ သာ ဒေဝတာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဓာရေသိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စာ’’’တိ?

“Here, venerable sir, in the early morning, I arose and went to the Tapoda pool to bathe my limbs. Having bathed my limbs in the Tapoda and come out, I stood in a single robe, drying my limbs. Then, venerable sir, a certain deity, in the advanced part of the night, of surpassing beauty, illuminating the entire Tapoda, approached me. Having approached, the deity stood to one side. Standing to one side, that deity said this to me: ‘Do you, bhikkhu, remember the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta?’”

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ အဟံ, ဘန္တေ, တံ ဒေဝတံ ဧတဒဝေါစံ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. တွံ ပနာဝုသော, ဓာရေသိ [Pg.233] ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စာ’တိ? ‘အဟမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. ဓာရေသိ ပန တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’တိ? ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာတိ. တွံ ပနာဝုသော, ဓာရေသိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’တိ? ‘အဟမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာတိ. ဥဂ္ဂဏှာဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ; ပရိယာပုဏာဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ; ဓာရေဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. အတ္ထသံဟိတော, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသော စ ဝိဘင်္ဂေါ စ အာဒိဗြဟ္မစရိယကော’တိ. ဣဒမဝေါစ, ဘန္တေ, သာ ဒေဝတာ; ဣဒံ ဝတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ. သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ ဒေသေတူ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခု, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“When this was said, venerable sir, I said to that deity: ‘Indeed, friend, I do not remember the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta. But do you, friend, remember the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta?’ ‘I too, bhikkhu, do not remember the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta. But do you, bhikkhu, remember the verses of the Bhaddekaratta?’ ‘Indeed, friend, I do not remember the verses of the Bhaddekaratta. But do you, friend, remember the verses of the Bhaddekaratta?’ ‘I too, bhikkhu, do not remember the verses of the Bhaddekaratta. Learn, bhikkhu, the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta; master, bhikkhu, the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta; remember, bhikkhu, the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta. The summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta, bhikkhu, is connected with benefit and is fundamental to the holy life.’ Thus, venerable sir, that deity spoke; having said this, the deity vanished right there. It would be good, venerable sir, if the Blessed One would teach me the summary and the detailed explanation of the Bhaddekaratta.” “In that case, bhikkhu, listen and pay close attention; I will speak.” “Even so, venerable sir,” Venerable Samiddhi replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

“One should not pursue the past, nor should one long for the future. For what is past is left behind, and the future is unattained.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

“One who sees with insight the present phenomenon, wherever it arises—unwavering and unshakeable—let the wise one cultivate that.

‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

“The effort must be made today; who knows if death will come tomorrow? For we have no agreement with Death and his great army.

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

“One who dwells thus ardently, unwearied day and night—that one, indeed, the peaceful sage calls ‘one who has a single auspicious night’.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ; ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ. အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ, အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော, ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော –

The Blessed One said this. Having said this, the Sugata rose from his seat and entered the dwelling. Then, not long after the Blessed One had departed, this thought occurred to those bhikkhus: “Friends, the Blessed One, having set forth this summary in brief without analyzing the meaning in detail, has risen from his seat and entered the dwelling:

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

“One should not pursue the past, nor should one long for the future. For what is past is left behind, and the future is unattained.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

“One who sees with insight the present phenomenon, wherever it arises—unwavering and unshakeable—let the wise one cultivate that.

‘‘အဇ္ဇေဝ [Pg.234] ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

“The effort must be made today; who knows if death will come tomorrow? For we have no agreement with Death and his great army.”

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

“One who dwells thus ardently, unwearied day and night—that one, indeed, the peaceful sage calls ‘one who has a single auspicious night’.”

‘‘ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’’တိ?

“Who, indeed, could analyze in detail the meaning of this summary stated in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail?”

အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ; ပဟောတိ စာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’’တိ.

Then this thought occurred to those bhikkhus: ‘This Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. Venerable Mahākaccāna is capable of analyzing in detail the meaning of this summary stated in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. What if we were to approach the Venerable Mahākaccāna and ask him about this matter?’”

၂၈၁. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော ကစ္စာန, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော –

281. Then those bhikkhus approached the Venerable Mahākaccāna. Having approached, they exchanged greetings with the Venerable Mahākaccāna. Having concluded their pleasant and memorable talk, they sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said this to the Venerable Mahākaccāna: ‘Friend Kaccāna, the Blessed One, having stated this summary in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered his dwelling—

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ…ပေ…တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

“One should not pursue the past… that one, indeed, the peaceful sage calls ‘one who has a single auspicious night’.”

‘‘တေသံ နော, အာဝုသော ကစ္စာန, အမှာကံ, အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော, ဧတဒဟောသိ – ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော –

“Friend Kaccāna, to us, not long after the Blessed One had departed, this thought occurred: ‘Friends, the Blessed One, having stated this summary in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered his dwelling—’

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ…ပေ…တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

“One should not pursue the past… that one, indeed, the peaceful sage calls ‘one who has a single auspicious night’.”

‘‘ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာတိ? တေသံ နော[Pg.235], အာဝုသော ကစ္စာန, အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’တိ. ဝိဘဇတာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော’’တိ.

'Who, indeed, could analyze in detail the meaning of this exposition, which was stated in brief by the Blessed One but whose meaning was not analyzed in detail?' Then, friend Kaccāna, this thought occurred to us: 'This Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise fellow practitioners. Venerable Mahākaccāna is capable of analyzing in detail the meaning of this exposition, which was stated in brief by the Blessed One but whose meaning was not analyzed in detail. What if we were to approach the Venerable Mahākaccāna and ask him about this meaning?' May the Venerable Mahākaccāna analyze it.

‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, ပုရိသော သာရတ္ထိကော သာရဂဝေသီ သာရပရိယေသနံ စရမာနော မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော အတိက္ကမ္မေဝ မူလံ အတိက္ကမ္မ ခန္ဓံ သာခါပလာသေ သာရံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ မညေယျ; ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ အာယသ္မန္တာနံ သတ္ထရိ သမ္မုခီဘူတေ တံ ဘဂဝန္တံ အတိသိတွာ အမှေ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆိတဗ္ဗံ မညထ. သော ဟာဝုသော, ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတိ, စက္ခုဘူတော ဉာဏဘူတော ဓမ္မဘူတော ဗြဟ္မဘူတော ဝတ္တာ ပဝတ္တာ အတ္ထဿ နိန္နေတာ အမတဿ ဒါတာ ဓမ္မဿာမီ တထာဂတော. သော စေဝ ပနေတဿ ကာလော အဟောသိ ယံ ဘဂဝန္တံယေဝ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ, ယထာ ဝေါ ဘဂဝါ ဗျာကရေယျ တထာ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ.

“Friends, it is just as if a man needing heartwood, seeking heartwood, wandering in search of heartwood, were to pass over the root and trunk of a great, standing, heartwood-bearing tree, thinking that heartwood should be sought in its branches and leaves. So it is with you venerable ones: with the Teacher present before you, you pass over that Blessed One and think that we should be asked about this meaning. For, friends, that Blessed One knows what is to be known, sees what is to be seen; he has become the eye, has become knowledge, has become the Dhamma, has become the supreme one. He is the speaker, the proclaimer, the elucidator of meaning, the giver of the deathless, the lord of the Dhamma, the Tathāgata. That was the time for you to ask the Blessed One himself about this meaning. As the Blessed One would have explained it to you, so you should have remembered it.”

‘‘အဒ္ဓါဝုသော ကစ္စာန, ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတိ, စက္ခုဘူတော ဉာဏဘူတော ဓမ္မဘူတော ဗြဟ္မဘူတော ဝတ္တာ ပဝတ္တာ အတ္ထဿ နိန္နေတာ အမတဿ ဒါတာ ဓမ္မဿာမီ တထာဂတော. သော စေဝ ပနေတဿ ကာလော အဟောသိ ယံ ဘဂဝန္တံယေဝ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမ; ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရေယျ တထာ နံ ဓာရေယျာမ. အပိ စာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သတ္ထုစေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ; ပဟောတိ စာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ဝိဘဇတာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော အဂရုံ ကရိတွာ’’တိ.

“Certainly, friend Kaccāna, the Blessed One knows what is to be known, sees what is to be seen; he has become the eye, has become knowledge, has become the Dhamma, has become the supreme one. He is the speaker, the proclaimer, the elucidator of meaning, the giver of the deathless, the lord of the Dhamma, the Tathāgata. That was indeed the time for us to ask the Blessed One himself about this meaning, and as the Blessed One would have explained it to us, so we would have remembered it. However, the Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise fellow practitioners. The Venerable Mahākaccāna is capable of analyzing in detail the meaning of this exposition, which was stated in brief by the Blessed One but whose meaning was not analyzed in detail. May the Venerable Mahākaccāna analyze it without finding it burdensome.”

‘‘တေန ဟာဝုသော, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာကစ္စာနဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဧတဒဝေါစ –

“In that case, friends, listen and pay close attention. I will speak.” “Yes, friend,” those monks replied to the Venerable Mahākaccāna. The Venerable Mahākaccāna said this:

‘‘ယံ [Pg.236] ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော –

“Friends, regarding that exposition which the Blessed One stated for us in brief without analyzing the meaning in detail, after which he rose from his seat and entered his dwelling—

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ…ပေ…တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

‘One should not pursue the past… The peaceful sage declares that one is indeed one who has a single auspicious night.’”

ဣမဿ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ –

“Friends, of this exposition stated in brief by the Blessed One, whose meaning was not analyzed in detail, I understand the meaning in detail thus:

၂၈၂. ‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, အတီတံ အနွာဂမေတိ? ဣတိ မေ စက္ခု အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ရူပါတိ – တတ္ထ ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ ဝိညာဏံ, ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ဝိညာဏဿ တဒဘိနန္ဒတိ, တဒဘိနန္ဒန္တော အတီတံ အနွာဂမေတိ. ဣတိ မေ သောတံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ သဒ္ဒါတိ…ပေ… ဣတိ မေ ဃာနံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဂန္ဓာတိ… ဣတိ မေ ဇိဝှာ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ရသာတိ… ဣတိ မေ ကာယော အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာတိ… ဣတိ မေ မနော အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဓမ္မာတိ – တတ္ထ ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ ဝိညာဏံ, ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ဝိညာဏဿ တဒဘိနန္ဒတိ, တဒဘိနန္ဒန္တော အတီတံ အနွာဂမေတိ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အတီတံ အနွာဂမေတိ.

282. “And how, friends, does one pursue the past? Thinking, ‘Thus was my eye in the past, thus were forms’—in regard to them, consciousness bound by desire and lust arises. Because of the consciousness being bound by desire and lust, one delights in that. Delighting in that, one pursues the past. Thinking, ‘Thus was my ear in the past, thus were sounds’… ‘Thus was my nose in the past, thus were odors’… ‘Thus was my tongue in the past, thus were tastes’… ‘Thus was my body in the past, thus were tangibles’… ‘Thus was my mind in the past, thus were mental phenomena’—in regard to them, consciousness bound by desire and lust arises. Because of the consciousness being bound by desire and lust, one delights in that. Delighting in that, one pursues the past. This, friends, is how one pursues the past.

‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, အတီတံ နာနွာဂမေတိ? ဣတိ မေ စက္ခု အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ရူပါတိ – တတ္ထ န ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ ဝိညာဏံ, န ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ဝိညာဏဿ န တဒဘိနန္ဒတိ, န တဒဘိနန္ဒန္တော အတီတံ နာနွာဂမေတိ. ဣတိ မေ သောတံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ သဒ္ဒါတိ…ပေ… ဣတိ မေ ဃာနံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဂန္ဓာတိ… ဣတိ မေ ဇိဝှာ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ရသာတိ… ဣတိ မေ ကာယော အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာတိ… ဣတိ မေ မနော အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဓမ္မာတိ – တတ္ထ န ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ ဝိညာဏံ, န ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ဝိညာဏဿ, န တဒဘိနန္ဒတိ, န တဒဘိနန္ဒန္တော အတီတံ နာနွာဂမေတိ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အတီတံ နာနွာဂမေတိ.

“And how, friends, does one not pursue the past? Thinking, ‘Thus was my eye in the past, thus were forms’—in regard to them, consciousness bound by desire and lust does not arise. Because of the consciousness not being bound by desire and lust, one does not delight in that. Not delighting in that, one does not pursue the past. Thinking, ‘Thus was my ear in the past, thus were sounds’… ‘Thus was my nose in the past, thus were odors’… ‘Thus was my tongue in the past, thus were tastes’… ‘Thus was my body in the past, thus were tangibles’… ‘Thus was my mind in the past, thus were mental phenomena’—in regard to them, consciousness bound by desire and lust does not arise. Because of the consciousness not being bound by desire and lust, one does not delight in that. Not delighting in that, one does not pursue the past. This, friends, is how one does not pursue the past.”

၂၈၃. ‘‘ကထဉ္စ[Pg.237], အာဝုသော, အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ? ဣတိ မေ စက္ခု သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ရူပါတိ – အပ္ပဋိလဒ္ဓဿ ပဋိလာဘာယ စိတ္တံ ပဏိဒဟတိ, စေတသော ပဏိဓာနပစ္စယာ တဒဘိနန္ဒတိ, တဒဘိနန္ဒန္တော အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ. ဣတိ မေ သောတံ သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ သဒ္ဒါတိ…ပေ… ဣတိ မေ ဃာနံ သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဂန္ဓာတိ… ဣတိ မေ ဇိဝှာ သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ရသာတိ… ဣတိ မေ ကာယော သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာတိ… ဣတိ မေ မနော သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဓမ္မာတိ – အပ္ပဋိလဒ္ဓဿ ပဋိလာဘာယ စိတ္တံ ပဏိဒဟတိ, စေတသော ပဏိဓာနပစ္စယာ တဒဘိနန္ဒတိ, တဒဘိနန္ဒန္တော အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ.

283. And how, friends, does one long for the future? Thinking, 'Thus may my eye be in the future, thus may forms be'—one sets one's mind on gaining what has not yet been gained. Because of that setting of the mind, one delights in it. Delighting in it, one longs for the future. Thinking, 'Thus may my ear be in the future, thus may sounds be'...pe... 'Thus may my mind be in the future, thus may mental phenomena be'—one sets one's mind on gaining what has not yet been gained. Because of that setting of the mind, one delights in it. Delighting in it, one longs for the future. This, friends, is how one longs for the future.

‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ? ဣတိ မေ စက္ခု သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ရူပါတိ – အပ္ပဋိလဒ္ဓဿ ပဋိလာဘာယ စိတ္တံ နပ္ပဏိဒဟတိ, စေတသော အပ္ပဏိဓာနပစ္စယာ န တဒဘိနန္ဒတိ, န တဒဘိနန္ဒန္တော အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ. ဣတိ မေ သောတံ သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ သဒ္ဒါတိ…ပေ… ဣတိ မေ ဃာနံ သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဂန္ဓာတိ… ဣတိ မေ ဇိဝှာ သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ရသာတိ… ဣတိ မေ ကာယော သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာတိ… ဣတိ မေ မနော သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဣတိ ဓမ္မာတိ – အပ္ပဋိလဒ္ဓဿ ပဋိလာဘာယ စိတ္တံ နပ္ပဏိဒဟတိ, စေတသော အပ္ပဏိဓာနပစ္စယာ န တဒဘိနန္ဒတိ, န တဒဘိနန္ဒန္တော အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ.

And how, friends, does one not long for the future? Thinking, 'Thus may my eye be in the future, thus may forms be'—one does not set one's mind on gaining what has not yet been gained. Because of that non-setting of the mind, one does not delight in it. Not delighting in it, one does not long for the future. Thinking, 'Thus may my ear be in the future, thus may sounds be'...pe... 'Thus may my mind be in the future, thus may mental phenomena be'—one does not set one's mind on gaining what has not yet been gained. Because of that non-setting of the mind, one does not delight in it. Not delighting in it, one does not long for the future. This, friends, is how one does not long for the future.

၂၈၄. ‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ? ယဉ္စာဝုသော, စက္ခု ယေ စ ရူပါ – ဥဘယမေတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ. တသ္မိံ စေ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ ဝိညာဏံ, ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ဝိညာဏဿ တဒဘိနန္ဒတိ, တဒဘိနန္ဒန္တော ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ. ယဉ္စာဝုသော, သောတံ ယေ စ သဒ္ဒါ…ပေ… ယဉ္စာဝုသော, ဃာနံ ယေ စ ဂန္ဓာ… ယာ စာဝုသော, ဇိဝှာ ယေ စ ရသာ… ယော စာဝုသော, ကာယော ယေ စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ယော စာဝုသော, မနော ယေ စ ဓမ္မာ – ဥဘယမေတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ. တသ္မိံ စေ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ ဝိညာဏံ, ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ဝိညာဏဿ တဒဘိနန္ဒတိ, တဒဘိနန္ဒန္တော ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ.

284. And how, friends, is one constrained by present phenomena? Friends, whatever eye and whatever forms there are—both of these are present. In regard to that which is present, if consciousness connected with sensual desire arises, because of the consciousness being connected with sensual desire, one delights in it. Delighting in it, one is constrained by present phenomena. Friends, whatever ear and whatever sounds...pe... Friends, whatever mind and whatever mental phenomena there are—both of these are present. In regard to that which is present, if consciousness connected with sensual desire arises, because of the consciousness being connected with sensual desire, one delights in it. Delighting in it, one is constrained by present phenomena. This, friends, is how one is constrained by present phenomena.

‘‘ကထဉ္စ[Pg.238], အာဝုသော, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ? ယဉ္စာဝုသော, စက္ခု ယေ စ ရူပါ – ဥဘယမေတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ. တသ္မိံ စေ ပစ္စုပ္ပန္နေ န ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ ဝိညာဏံ, န ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ဝိညာဏဿ န တဒဘိနန္ဒတိ, န တဒဘိနန္ဒန္တော ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ. ယဉ္စာဝုသော, သောတံ ယေ စ သဒ္ဒါ…ပေ… ယဉ္စာဝုသော, ဃာနံ ယေ စ ဂန္ဓာ… ယာ စာဝုသော, ဇိဝှာ ယေ စ ရသာ… ယော စာဝုသော, ကာယော ယေ စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… ယော စာဝုသော, မနော ယေ စ ဓမ္မာ – ဥဘယမေတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ. တသ္မိံ စေ ပစ္စုပ္ပန္နေ န ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ ဝိညာဏံ, န ဆန္ဒရာဂပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ဝိညာဏဿ န တဒဘိနန္ဒတိ, န တဒဘိနန္ဒန္တော ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ – ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ.

And how, friends, is one not constrained by present phenomena? Friends, whatever eye and whatever forms there are—both of these are present. In regard to that which is present, if consciousness connected with sensual desire does not arise, because of the consciousness not being connected with sensual desire, one does not delight in it. Not delighting in it, one is not constrained by present phenomena. Friends, whatever ear and whatever sounds...pe... Friends, whatever mind and whatever mental phenomena there are—both of these are present. In regard to that which is present, if consciousness connected with sensual desire does not arise, because of the consciousness not being connected with sensual desire, one does not delight in it. Not delighting in it, one is not constrained by present phenomena. This, friends, is how one is not constrained by present phenomena.

၂၈၅. ‘‘ယံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော –

285. Friends, indeed, the Blessed One, having pointed out a statement to us in brief, without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery—

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ…ပေ… တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

‘One should not pursue the past…pe… That person, indeed, the peaceful sage declares to be ‘one with a single excellent night’.’

‘‘ဣမဿ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. အာကင်္ခမာနာ စ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ, ယထာ ဝေါ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ တထာ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ.

Friends, indeed, of this statement pointed out in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail, I understand the meaning in detail thus. However, if you venerable sirs wish, you may approach the Blessed One himself and ask about this meaning. As the Blessed One explains it to you, so should you bear it in mind.

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာကစ္စာနဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယံ ခေါ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော –

Then those monks, having delighted in and rejoiced at the words of the Venerable Mahākaccāna, rose from their seats and approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those monks said this to the Blessed One: “Venerable Sir, indeed, the Blessed One, having pointed out a statement to us in brief, without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery—

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ…ပေ…တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

‘One should not pursue the past…pe… That person, indeed, the peaceful sage declares to be ‘one with a single excellent night’.’

တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ, အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော, ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော –

To us, Venerable Sir, when the Blessed One had not long departed, this thought occurred: ‘Friends, indeed, the Blessed One, having pointed out this statement to us in brief, without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery—

‘‘အတီတံ [Pg.239] နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

‘One should not pursue the past, nor long for the future. That which is past has been abandoned, and the future has not been attained.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

‘And whoever sees with insight the present phenomenon, then and there, as something not dragged away, unshakeable—knowing that, one should cultivate it.

‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

‘The task should be done with ardor today itself. Who knows if there will be death tomorrow? For indeed, we have no agreement with Death and his great army.

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

‘One who dwells thus, ardent and untiring day and night—that person, indeed, the peaceful sage declares to be ‘one with a single excellent night’.’

‘‘‘ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’တိ? တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’တိ. အထ ခေါ မယံ, ဘန္တေ, ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိမှ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆိမှ. တေသံ နော, ဘန္တေ, အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန ဣမေဟိ အာကာရေဟိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဣမေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ အတ္ထော ဝိဘတ္တော’’တိ.

‘Who, indeed, could analyze in detail the meaning of this statement pointed out in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail?’ Then, Venerable Sir, this thought occurred to us: ‘This Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. The Venerable Mahākaccāna is able to analyze in detail the meaning of this statement pointed out in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. What if we were to approach the Venerable Mahākaccāna and ask him about this meaning?’ Then, Venerable Sir, we approached the Venerable Mahākaccāna and asked him about this meaning. To us, Venerable Sir, the meaning was analyzed by the Venerable Mahākaccāna with these aspects, these phrases, and these expressions.”

‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, မဟာကစ္စာနော; မဟာပညော, ဘိက္ခဝေ မဟာကစ္စာနော. မံ စေပိ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ, အဟမ္ပိ တံ ဧဝမေဝံ ဗျာကရေယျံ ယထာ တံ မဟာကစ္စာနေန ဗျာကတံ. ဧသော, စေဝေတဿ အတ္ထော. ဧဝဉ္စ နံ ဓာရေထာ’’တိ.

“Wise, monks, is Mahākaccāna; of great wisdom, monks, is Mahākaccāna. If you were to ask me about this meaning, I too would explain it in the very same way that it was explained by Mahākaccāna. This, indeed, is its meaning. And so you should bear it in mind.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Those monks, delighted, rejoiced at the Blessed One’s words.

မဟာကစ္စာနဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

The Discourse with Mahākaccāna on One with a Single Excellent Night, the third, is concluded.

၄. လောမသကင်္ဂိယဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တံ

4. The Discourse to Lomasakaṅgiya on an Auspicious Night

၂၈၆. ဧဝံ [Pg.240] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ လောမသကင်္ဂိယော သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. အထ ခေါ စန္ဒနော ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ နိဂြောဓာရာမံ ဩဘာသေတွာ ယေနာယသ္မာ လောမသကင်္ဂိယော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ စန္ဒနော ဒေဝပုတ္တော အာယသ္မန္တံ လောမသကင်္ဂိယံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓာရေသိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စာ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. တွံ ပနာဝုသော, ဓာရေသိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စာ’’တိ? ‘‘အဟမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. ဓာရေသိ ပန တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ. တွံ ပနာဝုသော, ဓာရေသိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’’တိ? ‘‘ဓာရေမိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, အာဝုသော, ဓာရေသိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’’တိ? ‘‘ဧကမိဒံ, ဘိက္ခု, သမယံ ဘဂဝါ ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု ဝိဟရတိ ပါရိစ္ဆတ္တကမူလေ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာယံ. တတြ ဘဂဝါ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ အဘာသိ –

4. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī at Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now at that time, the venerable Lomasakaṅgiya was dwelling among the Sakyans at the Nigrodhārāma in Kapilavatthu. Then Candana, a devaputta, in the late part of the night, possessing a surpassing beauty, having illuminated the entire Nigrodhārāma, approached the venerable Lomasakaṅgiya. Having approached, he stood to one side. Standing to one side, the devaputta Candana said this to the venerable Lomasakaṅgiya: “Do you, bhikkhu, remember the summary and the exposition of the Discourse on the Auspicious Night?” “Indeed, friend, I do not remember the summary and the exposition of the Discourse on the Auspicious Night. But do you, friend, remember the summary and the exposition of the Discourse on the Auspicious Night?” “I too, bhikkhu, do not remember the summary and the exposition of the Discourse on the Auspicious Night. But do you, bhikkhu, remember the verses of the Discourse on the Auspicious Night?” “Indeed, friend, I do not remember the verses of the Discourse on the Auspicious Night. But do you, friend, remember the verses of the Discourse on the Auspicious Night?” “Indeed, bhikkhu, I do remember the verses of the Discourse on the Auspicious Night.” “But how, friend, do you remember the verses of the Discourse on the Auspicious Night?” “Once, bhikkhu, the Blessed One was dwelling among the Tāvatiṃsa devas at the foot of the Pāricchattaka tree on the Paṇḍukambala stone slab. There the Blessed One taught the summary and the exposition of the Discourse on the Auspicious Night to the Tāvatiṃsa devas:

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

286. “One should not pursue the past, nor should one long for the future. That which is past has been abandoned, and the future has not yet been attained.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

“And whoever sees with insight the present phenomenon in each and every case, as something firm and unshakeable—knowing this, one should cultivate it repeatedly.

‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

“Today the ardent task should be done. Who knows if death will come tomorrow? For there is no making an agreement with Death and his great army.

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

“One who dwells thus ardently, untiring throughout day and night—that one, indeed, the peaceful Sage declares to be ‘one who has an auspicious night’.”

‘‘ဧဝံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခု, ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ. ဥဂ္ဂဏှာဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ; ပရိယာပုဏာဟိ တွံ[Pg.241], ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ; ဓာရေဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. အတ္ထသံဟိတော, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသော စ ဝိဘင်္ဂေါ စ အာဒိဗြဟ္မစရိယကော’’တိ. ဣဒမဝေါစ စန္ဒနော ဒေဝပုတ္တော. ဣဒံ ဝတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ.

“Thus, bhikkhu, I remember the verses of the Discourse on the Auspicious Night. Learn, bhikkhu, the summary and exposition of the Discourse on the Auspicious Night; master, bhikkhu, the summary and exposition of the Discourse on the Auspicious Night; remember, bhikkhu, the summary and exposition of the Discourse on the Auspicious Night. The summary and exposition of the Discourse on the Auspicious Night, bhikkhu, is connected with benefit and is fundamental to the holy life.” This is what the devaputta Candana said. Having said this, he vanished right there.

၂၈၇. အထ ခေါ အာယသ္မာ လောမသကင်္ဂိယော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သာဝတ္ထိ ဇေတဝနံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ လောမသကင်္ဂိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

Then, when that night had passed, the venerable Lomasakaṅgiya, having set his lodging in order and taking his bowl and robes, set out on a journey towards Sāvatthī. Wandering by stages, he arrived at Sāvatthī, at Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park, where the Blessed One was. He approached the Blessed One, and after paying homage to him, sat down to one side. Seated to one side, the venerable Lomasakaṅgiya said this to the Blessed One:

‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ သက္ကေသု ဝိဟရာမိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, အညတရော ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ နိဂြောဓာရာမံ ဩဘာသေတွာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ, ဘန္တေ, သော ဒေဝပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဓာရေသိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စာ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ အဟံ, ဘန္တေ, တံ ဒေဝပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. တွံ ပနာဝုသော, ဓာရေသိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စာ’တိ? ‘အဟမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခု, န ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. ဓာရေသိ ပန တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’တိ? ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ. တွံ ပနာဝုသော, ဓာရေသိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’တိ? ‘ဓာရေမိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’တိ. ‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, အာဝုသော, ဓာရေသိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ’တိ? ဧကမိဒံ, ဘိက္ခု, သမယံ ဘဂဝါ ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု ဝိဟရတိ ပါရိစ္ဆတ္တကမူလေ ပဏ္ဍုကမ္ဗလသိလာယံ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ အဘာသိ –

“Once, venerable sir, I was dwelling among the Sakyans at the Nigrodhārāma in Kapilavatthu. Then, venerable sir, a certain devaputta, in the late part of the night, possessing a surpassing beauty, having illuminated the entire Nigrodhārāma, approached me. Having approached, he stood to one side. Standing to one side, venerable sir, that devaputta said this to me: ‘Do you, bhikkhu, remember the summary and exposition of the Discourse on One Auspicious Night?’ When this was said, venerable sir, I replied to that devaputta: ‘Indeed, friend, I do not remember the summary and exposition of the Discourse on One Auspicious Night. But do you, friend, remember the summary and exposition of the Discourse on One Auspicious Night?’ ‘I too, bhikkhu, do not remember the summary and exposition of the Discourse on One Auspicious Night. But do you, bhikkhu, remember the verses of the Discourse on One Auspicious Night?’ ‘Indeed, friend, I do not remember the verses of the Discourse on One Auspicious Night. But do you, friend, remember the verses of the Discourse on One Auspicious Night?’ ‘Indeed, bhikkhu, I do remember the verses of the Discourse on One Auspicious Night.’ ‘But how do you, friend, remember the verses of the Discourse on One Auspicious Night?’ ‘Once, bhikkhu, the Blessed One was dwelling among the Tāvatiṃsa devas at the foot of the Pāricchattaka tree on the Paṇḍukambala stone slab. There the Blessed One taught the summary and exposition of the Discourse on One Auspicious Night to the Tāvatiṃsa devas:

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ…ပေ…တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

“‘One should not pursue the past… and so on … that one, indeed, the peaceful Sage declares to be “one who has an auspicious night”.’

‘‘ဧဝံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခု, ဓာရေမိ ဘဒ္ဒေကရတ္တိယော ဂါထာ. ဥဂ္ဂဏှာဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ; ပရိယာပုဏာဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ [Pg.242] ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ; ဓာရေဟိ တွံ, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ. အတ္ထသံဟိတော, ဘိက္ခု, ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသော စ ဝိဘင်္ဂေါ စ အာဒိဗြဟ္မစရိယကော’တိ. ဣဒမဝေါစ, ဘန္တေ, သော ဒေဝပုတ္တော; ဣဒံ ဝတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ. သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘဒ္ဒေကရတ္တဿ ဥဒ္ဒေသဉ္စ ဝိဘင်္ဂဉ္စ ဒေသေတူ’’တိ.

“‘Thus, bhikkhu, I remember the verses of the Discourse on One Auspicious Night. Learn, bhikkhu, the summary and exposition of the Discourse on One Auspicious Night; master it, bhikkhu; remember it, bhikkhu. The summary and exposition of the Discourse on One Auspicious Night, bhikkhu, is connected with benefit and is fundamental to the holy life.’ That is what that devaputta said, venerable sir. Having said this, he vanished right there. It would be good, venerable sir, if the Blessed One would teach me the summary and the exposition of the Discourse on One Auspicious Night.”

၂၈၈. ‘‘ဇာနာသိ ပန တွံ, ဘိက္ခု, တံ ဒေဝပုတ္တ’’န္တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဇာနာမိ တံ ဒေဝပုတ္တ’’န္တိ. ‘‘စန္ဒနော နာမ သော, ဘိက္ခု, ဒေဝပုတ္တော. စန္ဒနော, ဘိက္ခု, ဒေဝပုတ္တော အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိကတွာ သဗ္ဗစေတသာ သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတိ. တေန ဟိ, ဘိက္ခု, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ လောမသကင်္ဂိယော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

288. “Bhikkhu, do you know that devaputta?” “Indeed, venerable sir, I do not know that devaputta.” “That devaputta, bhikkhu, is named Candana. Bhikkhu, the devaputta Candana reverently and with his whole mind applied, listens to the Dhamma with an attentive ear. Therefore, bhikkhu, listen and attend closely; I shall speak.” “Yes, venerable sir,” the Venerable Lomasakaṅgiya hearkened to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

“One should not pursue the past, nor long for the future. What is past is abandoned, and the future has not been reached.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

“But whoever sees the present Dhamma, here and there, unwavering, unshakeable—knowing that, the wise one should develop it.

‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ;

“Today the effort must be made. Who knows if death will come tomorrow? For there is no bargaining with Death and his mighty host.

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနိ’’.

“One who dwells thus ardently, tirelessly, day and night—that one, the peaceful sage declares, is truly ‘one of a single auspicious night.’”

‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခု, အတီတံ အနွာဂမေတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, အတီတံ အနွာဂမေတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခု, အတီတံ နာနွာဂမေတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, အတီတံ နာနွာဂမေတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခု, အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနာဂတံ ပဋိကင်္ခတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခု, အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, အနာဂတံ နပ္ပဋိကင်္ခတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခု, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု သံဟီရတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခု, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု န သံဟီရတိ.

“And how, bhikkhu, does one pursue the past? … Thus, bhikkhu, one pursues the past. And how, bhikkhu, does one not pursue the past? … Thus, bhikkhu, one does not pursue the past. And how, bhikkhu, does one long for the future? … Thus, bhikkhu, one longs for the future. And how, bhikkhu, does one not long for the future? … Thus, bhikkhu, one does not long for the future. And how, bhikkhu, does one waver regarding present phenomena? … Thus, bhikkhu, one wavers regarding present phenomena. And how, bhikkhu, does one not waver regarding present phenomena? … Thus, bhikkhu, one does not waver regarding present phenomena.

‘‘အတီတံ နာနွာဂမေယျ, နပ္ပဋိကင်္ခေ အနာဂတံ;

ယဒတီတံ ပဟီနံ တံ, အပ္ပတ္တဉ္စ အနာဂတံ.

“One should not pursue the past, nor long for the future. What is past is abandoned, and the future has not been reached.

‘‘ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ [Pg.243] ယော ဓမ္မံ, တတ္ထ တတ္ထ ဝိပဿတိ;

အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, တံ ဝိဒွါ မနုဗြူဟယေ.

“But whoever sees the present Dhamma, here and there, unwavering, unshakeable—knowing that, the wise one should develop it.

‘‘အဇ္ဇေဝ ကိစ္စမာတပ္ပံ, ကော ဇညာ မရဏံ သုဝေ;

န ဟိ နော သင်္ဂရံ တေန, မဟာသေနေန မစ္စုနာ.

“Today the effort must be made. Who knows if death will come tomorrow? For there is no bargaining with Death and his mighty host.

‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိံ အာတာပိံ, အဟောရတ္တမတန္ဒိတံ;

တံ ဝေ ဘဒ္ဒေကရတ္တောတိ, သန္တော အာစိက္ခတေ မုနီ’’တိ.

“One who dwells thus ardently, tirelessly, day and night—that one, the peaceful sage declares, is truly ‘one of a single auspicious night.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ လောမသကင်္ဂိယော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

Thus spoke the Blessed One. The Venerable Lomasakaṅgiya was gratified and delighted in the Blessed One's words.

လောမသကင်္ဂိယဘဒ္ဒေကရတ္တသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

The Lomasakaṅgiya Discourse on One Auspicious Night, the fourth, is concluded.

၅. စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ္တံ

5. The Shorter Discourse on the Analysis of Kamma

၂၈၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ, အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

289. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. Then the young man Subha, Todeyya's son, approached the Blessed One; having approached, he exchanged joyful greetings with the Blessed One. After concluding the joyful and memorable talk, he sat down to one side. Having sat down to one side, the young man Subha, Todeyya's son, said this to the Blessed One:

‘‘ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန မနုဿာနံယေဝ သတံ မနုဿဘူတာနံ ဒိဿန္တိ ဟီနပ္ပဏီတတာ? ဒိဿန္တိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, မနုဿာ အပ္ပာယုကာ, ဒိဿန္တိ ဒီဃာယုကာ; ဒိဿန္တိ ဗဝှာဗာဓာ, ဒိဿန္တိ အပ္ပာဗာဓာ; ဒိဿန္တိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ, ဒိဿန္တိ ဝဏ္ဏဝန္တော; ဒိဿန္တိ အပ္ပေသက္ခာ, ဒိဿန္တိ မဟေသက္ခာ; ဒိဿန္တိ အပ္ပဘောဂါ, ဒိဿန္တိ မဟာဘောဂါ; ဒိဿန္တိ နီစကုလီနာ, ဒိဿန္တိ ဥစ္စာကုလီနာ; ဒိဿန္တိ ဒုပ္ပညာ, ဒိဿန္တိ ပညဝန္တော. ကော နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟေတု ကော ပစ္စယော ယေန မနုဿာနံယေဝ သတံ မနုဿဘူတာနံ ဒိဿန္တိ ဟီနပ္ပဏီတတာ’’တိ?

“Master Gotama, what is the cause, what is the condition, whereby inferiority and superiority are seen among human beings, who are indeed human? For, Master Gotama, humans are seen who are short-lived, and they are seen who are long-lived; they are seen who have many illnesses, and they are seen who have few illnesses; they are seen who are ugly, and they are seen who are beautiful; they are seen who are of little account, and they are seen who are of great account; they are seen who have little wealth, and they are seen who have great wealth; they are seen who are of low birth, and they are seen who are of high birth; they are seen who are without wisdom, and they are seen who possess wisdom. Master Gotama, what is the cause, what is the condition, whereby inferiority and superiority are seen among human beings, who are indeed human?”

‘‘ကမ္မဿကာ[Pg.244], မာဏဝ, သတ္တာ ကမ္မဒါယာဒါ ကမ္မယောနီ ကမ္မဗန္ဓူ ကမ္မပ္ပဋိသရဏာ. ကမ္မံ သတ္တေ ဝိဘဇတိ ယဒိဒံ – ဟီနပ္ပဏီတတာယာတိ. န ခေါ အဟံ ဣမဿ ဘောတော ဂေါတမဿ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. သာဓု မေ ဘဝံ ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတု ယထာ အဟံ ဣမဿ ဘောတော ဂေါတမဿ သံခိတ္တေန ဘာသိတဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနေယျ’’န္တိ.

“Young man, beings are the owners of their kamma, the heirs of their kamma, born of their kamma, related to their kamma, and have kamma as their refuge. Kamma is what divides beings into inferior and superior.” “I do not understand in detail the meaning of this statement spoken in brief by the noble Gotama, which has not been analyzed in detail. It would be good if the noble Gotama would teach me the Dhamma in such a way that I might understand in detail the meaning of this statement spoken in brief by the noble Gotama, which has not been analyzed in detail.”

၂၉၀. ‘‘တေန ဟိ, မာဏဝ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

290. “In that case, young man, listen and pay close attention; I shall speak.” “Yes, Master,” the young man Subha, Todeyya's son, replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ဣဓ, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ အပ္ပာယုကော ဟောတိ. အပ္ပာယုကသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု.

“Here, young man, a certain woman or man is a taker of life, cruel, with blood-stained hands, given to killing and striking, without compassion for living beings. Through that kamma, thus completed and undertaken, with the breakup of the body, after death, they are reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell. If, with the breakup of the body, after death, they are not reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they are short-lived. This, young man, is the practice that leads to a short life: namely, being a taker of life, cruel, with blood-stained hands, given to killing and striking, without compassion for living beings.

‘‘ဣဓ ပန, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော, လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ ဒီဃာယုကော ဟောတိ. ဒီဃာယုကသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော, လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ.

“Furthermore, young man, here a certain woman or man, having abandoned the taking of life, abstains from taking life. They have laid down the rod and laid down the weapon, are conscientious, compassionate, and dwell caring for the welfare of all living beings. Through that kamma, thus completed and undertaken, with the breakup of the body, after death, they are reborn in a good destination, in the heavenly world. If, with the breakup of the body, after death, they are not reborn in a good destination, in the heavenly world, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they are long-lived. This, young man, is the practice that leads to a long life: namely, having abandoned the taking of life, abstaining from taking life, having laid down the rod and laid down the weapon, being conscientious, compassionate, and dwelling caring for the welfare of all living beings.

၂၉၁. ‘‘ဣဓ[Pg.245], မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ သတ္တာနံ ဝိဟေဌကဇာတိကော ဟောတိ, ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ ဗဝှာဗာဓော ဟောတိ. ဗဝှာဗာဓသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – သတ္တာနံ ဝိဟေဌကဇာတိကော ဟောတိ ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ.

291. “Here, young man, a certain woman or man is of a nature to harm beings, with the hand, or with a clod, or with a rod, or with a weapon. Through that kamma, thus completed and undertaken, with the breakup of the body, after death, they are reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell. If, with the breakup of the body, after death, they are not reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they have many illnesses. This, young man, is the practice that leads to many illnesses: namely, being of a nature to harm beings with the hand, or with a clod, or with a rod, or with a weapon.

‘‘ဣဓ ပန, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ သတ္တာနံ အဝိဟေဌကဇာတိကော ဟောတိ ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ. အပ္ပာဗာဓသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – သတ္တာနံ အဝိဟေဌကဇာတိကော ဟောတိ ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ.

“Furthermore, young man, here a certain woman or man is not of a nature to harm beings with the hand, or with a clod, or with a rod, or with a weapon. Through that kamma, thus completed and undertaken, with the breakup of the body, after death, they are reborn in a good destination, in the heavenly world. If, with the breakup of the body, after death, they are not reborn in a good destination, in the heavenly world, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they have few illnesses. This, young man, is the practice that leads to having few illnesses: namely, not being of a nature to harm beings with the hand, or with a clod, or with a rod, or with a weapon.

၂၉၂. ‘‘ဣဓ, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော. အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိဋ္ဌီယတိ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဟောတိ. ဒုဗ္ဗဏ္ဏသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – ကောဓနော ဟောတိ ဥပါယာသဗဟုလော; အပ္ပမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော အဘိသဇ္ဇတိ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိဋ္ဌီယတိ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ.

292. “Here, young man, a certain woman or man is prone to anger and has much vexation. Even when spoken to a little, they become offended, get angry, become hostile, and grow stubborn; they make manifest anger, ill will, and displeasure. By means of that kamma, thus completed and undertaken, with the breakup of the body, after death, they are reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell. If, with the breakup of the body, after death, they are not reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they are ugly. This, young man, is the practice that leads to ugliness, that is to say: being prone to anger and having much vexation; even when spoken to a little, becoming offended, getting angry, becoming hostile, and growing stubborn; and making manifest anger, ill will, and displeasure.”

‘‘ဣဓ ပန, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အက္ကောဓနော ဟောတိ အနုပါယာသဗဟုလော; ဗဟုမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော နာဘိသဇ္ဇတိ န ကုပ္ပတိ န ဗျာပဇ္ဇတိ န ပတိဋ္ဌီယတိ န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ [Pg.246] သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ ပါသာဒိကော ဟောတိ. ပါသာဒိကသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – အက္ကောဓနော ဟောတိ အနုပါယာသဗဟုလော; ဗဟုမ္ပိ ဝုတ္တော သမာနော နာဘိသဇ္ဇတိ န ကုပ္ပတိ န ဗျာပဇ္ဇတိ န ပတိဋ္ဌီယတိ န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ.

Furthermore, young man, here a certain woman or man is not prone to anger and does not have much vexation; even when spoken to harshly, they do not become offended, do not get angry, do not become hostile, and do not grow stubborn; they do not make manifest anger, ill will, and displeasure. By means of that kamma, thus completed and undertaken, on the dissolution of the body, after death, they are reborn in a good destination, in a heavenly world. If, on the dissolution of the body, after death, they are not reborn in a good destination, in a heavenly world, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they are pleasing to see. This, young man, is the practice that leads to being pleasing to see, that is to say: not being prone to anger and not having much vexation; even when spoken to harshly, not becoming offended, not getting angry, not becoming hostile, and not growing stubborn; and not making manifest anger, ill will, and displeasure.

၂၉၃. ‘‘ဣဓ, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဣဿာမနကော ဟောတိ; ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု ဣဿတိ ဥပဒုဿတိ ဣဿံ ဗန္ဓတိ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ အပ္ပေသက္ခော ဟောတိ. အပ္ပေသက္ခသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – ဣဿာမနကော ဟောတိ; ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု ဣဿတိ ဥပဒုဿတိ ဣဿံ ဗန္ဓတိ.

293. Here, young man, a certain woman or man has an envious mind; regarding the gains, honor, respect, esteem, homage, and veneration of others, they are envious, malicious, and harbor envy. By means of that kamma, thus completed and undertaken, on the dissolution of the body, after death, they are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell. If, on the dissolution of the body, after death, they are not reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they have little influence. This, young man, is the practice that leads to having little influence, that is to say: having an envious mind; regarding the gains, honor, respect, esteem, homage, and veneration of others, being envious, malicious, and harboring envy.

‘‘ဣဓ ပန, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အနိဿာမနကော ဟောတိ; ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု န ဣဿတိ န ဥပဒုဿတိ န ဣဿံ ဗန္ဓတိ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ မဟေသက္ခော ဟောတိ. မဟေသက္ခသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – အနိဿာမနကော ဟောတိ; ပရလာဘသက္ကာရဂရုကာရမာနနဝန္ဒနပူဇနာသု န ဣဿတိ န ဥပဒုဿတိ န ဣဿံ ဗန္ဓတိ.

Furthermore, young man, here a certain woman or man does not have an envious mind; regarding the gains, honor, respect, esteem, homage, and veneration of others, they are not envious, not malicious, and do not harbor envy. By means of that kamma, thus completed and undertaken, on the dissolution of the body, after death, they are reborn in a good destination, in a heavenly world. If, on the dissolution of the body, after death, they are not reborn in a good destination, in a heavenly world, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they have great influence. This, young man, is the practice that leads to having great influence, that is to say: not having an envious mind; regarding the gains, honor, respect, esteem, homage, and veneration of others, not being envious, not malicious, and not harboring envy.

၂၉၄. ‘‘ဣဓ, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ န ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ အပ္ပဘောဂေါ ဟောတိ. အပ္ပဘောဂသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ [Pg.247] – န ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ.

294. Here, young man, a certain woman or man is not a giver to a recluse or a brahmin of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, ointments, bedding, lodging, or lamps. By means of that kamma, thus completed and undertaken, on the dissolution of the body, after death, they are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell. If, on the dissolution of the body, after death, they are not reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they have little wealth. This, young man, is the practice that leads to having little wealth, that is to say: not being a giver to a recluse or a brahmin of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, ointments, bedding, lodging, or lamps.

‘‘ဣဓ ပန, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ မဟာဘောဂေါ ဟောတိ. မဟာဘောဂသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ.

Furthermore, young man, here a certain woman or man is a giver to a recluse or a brahmin of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, ointments, bedding, lodging, or lamps. By means of that kamma, thus completed and undertaken, on the dissolution of the body, after death, they are reborn in a good destination, in a heavenly world. If, on the dissolution of the body, after death, they are not reborn in a good destination, in a heavenly world, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they have great wealth. This, young man, is the practice that leads to having great wealth, that is to say: being a giver to a recluse or a brahmin of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, ointments, bedding, lodging, or lamps.

၂၉၅. ‘‘ဣဓ, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ထဒ္ဓေါ ဟောတိ အတိမာနီ – အဘိဝါဒေတဗ္ဗံ န အဘိဝါဒေတိ, ပစ္စုဋ္ဌာတဗ္ဗံ န ပစ္စုဋ္ဌေတိ, အာသနာရဟဿ န အာသနံ ဒေတိ, မဂ္ဂါရဟဿ န မဂ္ဂံ ဒေတိ, သက္ကာတဗ္ဗံ န သက္ကရောတိ, ဂရုကာတဗ္ဗံ န ဂရုကရောတိ, မာနေတဗ္ဗံ န မာနေတိ, ပူဇေတဗ္ဗံ န ပူဇေတိ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ နီစကုလီနော ဟောတိ. နီစကုလီနသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – ထဒ္ဓေါ ဟောတိ အတိမာနီ; အဘိဝါဒေတဗ္ဗံ န အဘိဝါဒေတိ, ပစ္စုဋ္ဌာတဗ္ဗံ န ပစ္စုဋ္ဌေတိ, အာသနာရဟဿ န အာသနံ ဒေတိ, မဂ္ဂါရဟဿ န မဂ္ဂံ ဒေတိ, သက္ကာတဗ္ဗံ န သက္ကရောတိ, ဂရုကာတဗ္ဗံ န ဂရုကရောတိ, မာနေတဗ္ဗံ န မာနေတိ, ပူဇေတဗ္ဗံ န ပူဇေတိ.

295. Here, young man, a certain woman or man is stubborn and arrogant; they do not pay homage to whom should be paid homage, do not rise for whom should be risen for, do not offer a seat to one worthy of a seat, do not give way to one worthy of the way, do not respect whom should be respected, do not revere whom should be revered, do not esteem whom should be esteemed, and do not venerate whom should be venerated. By means of that kamma, thus completed and undertaken, on the dissolution of the body, after death, they are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell. If, on the dissolution of the body, after death, they are not reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell, but instead come to the human state, wherever they are reborn, they are of a low family. This, young man, is the practice that leads to being of a low family, that is to say: being stubborn and arrogant; not paying homage to whom should be paid homage, not rising for whom should be risen for, not offering a seat to one worthy of a seat, not giving way to one worthy of the way, not respecting whom should be respected, not revering whom should be revered, not esteeming whom should be esteemed, and not venerating whom should be venerated.

‘‘ဣဓ ပန, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ အတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတိ အနတိမာနီ; အဘိဝါဒေတဗ္ဗံ အဘိဝါဒေတိ, ပစ္စုဋ္ဌာတဗ္ဗံ ပစ္စုဋ္ဌေတိ, အာသနာရဟဿ အာသနံ ဒေတိ, မဂ္ဂါရဟဿ မဂ္ဂံ ဒေတိ, သက္ကာတဗ္ဗံ သက္ကရောတိ, ဂရုကာတဗ္ဗံ ဂရုကရောတိ, မာနေတဗ္ဗံ မာနေတိ, ပူဇေတဗ္ဗံ ပူဇေတိ. သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ [Pg.248] အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ ဥစ္စာကုလီနော ဟောတိ. ဥစ္စာကုလီနသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – အတ္ထဒ္ဓေါ ဟောတိ အနတိမာနီ; အဘိဝါဒေတဗ္ဗံ အဘိဝါဒေတိ, ပစ္စုဋ္ဌာတဗ္ဗံ ပစ္စုဋ္ဌေတိ, အာသနာရဟဿ အာသနံ ဒေတိ, မဂ္ဂါရဟဿ မဂ္ဂံ ဒေတိ, သက္ကာတဗ္ဗံ သက္ကရောတိ, ဂရုကာတဗ္ဗံ ဂရုကရောတိ, မာနေတဗ္ဗံ မာနေတိ, ပူဇေတဗ္ဗံ ပူဇေတိ.

Furthermore, young man, here a certain woman or man is not stubborn and not arrogant; one pays homage to whom should be paid homage, rises for whom should be risen for, offers a seat to one worthy of a seat, gives way to one worthy of the way, respects whom should be respected, reveres whom should be revered, esteems whom should be esteemed, and venerates whom should be venerated. By that kamma, thus completed and thus undertaken, with the breakup of the body, after death, one is reborn in a good destination, a heavenly world. If, with the breakup of the body, after death, one is not reborn in a good destination, a heavenly world, but should one come to the human state, wherever one is reborn, one is of a high family. This, young man, is the practice that leads to a high family, that is to say: being not stubborn and not arrogant; paying homage to whom should be paid homage, rising for whom should be risen for, offering a seat to one worthy of a seat, giving way to one worthy of the way, respecting whom should be respected, revering whom should be revered, esteeming whom should be esteemed, and venerating whom should be venerated.

၂၉၆. ‘‘ဣဓ, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ န ပရိပုစ္ဆိတာ ဟောတိ – ‘ကိံ, ဘန္တေ, ကုသလံ, ကိံ အကုသလံ; ကိံ သာဝဇ္ဇံ, ကိံ အနဝဇ္ဇံ; ကိံ သေဝိတဗ္ဗံ, ကိံ န သေဝိတဗ္ဗံ; ကိံ မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဟောတိ, ကိံ ဝါ ပန မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတီ’တိ? သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ ဒုပ္ပညော ဟောတိ. ဒုပ္ပညသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ န ပရိပုစ္ဆိတာ ဟောတိ – ‘ကိံ, ဘန္တေ, ကုသလံ, ကိံ အကုသလံ; ကိံ သာဝဇ္ဇံ, ကိံ အနဝဇ္ဇံ; ကိံ သေဝိတဗ္ဗံ, ကိံ န သေဝိတဗ္ဗံ; ကိံ မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဟောတိ, ကိံ ဝါ ပန မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတီ’’’တိ?

296. Here, young man, a certain woman or man, having approached a recluse or a brahmin, is not one who inquires: ‘Venerable sir, what is wholesome, and what is unwholesome? What is blameworthy, and what is blameless? What should be cultivated, and what should not be cultivated? What, when done by me, leads to my harm and suffering for a long time, or what, when done by me, leads to my welfare and happiness for a long time?’ By that kamma, thus completed and thus undertaken, with the breakup of the body, after death, they are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. But if, with the breakup of the body, after death, they are not reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell, and should they come to the human state, wherever they are reborn they are of little wisdom. This, young man, is the practice that leads to little wisdom, that is to say, that one, having approached a recluse or a brahmin, is not one who inquires: ‘Venerable sir, what is wholesome, and what is unwholesome? What is blameworthy, and what is blameless? What should be cultivated, and what should not be cultivated? What, when done by me, leads to my harm and suffering for a long time, or what, when done by me, leads to my welfare and happiness for a long time?’

‘‘ဣဓ ပန, မာဏဝ, ဧကစ္စော ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆိတာ ဟောတိ – ‘ကိံ, ဘန္တေ, ကုသလံ, ကိံ အကုသလံ; ကိံ သာဝဇ္ဇံ, ကိံ အနဝဇ္ဇံ; ကိံ သေဝိတဗ္ဗံ, ကိံ န သေဝိတဗ္ဗံ; ကိံ မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဟောတိ, ကိံ ဝါ ပန မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတီ’တိ? သော တေန ကမ္မေန ဧဝံ သမတ္တေန ဧဝံ သမာဒိန္နေန ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. နော စေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ, သစေ မနုဿတ္တံ အာဂစ္ဆတိ ယတ္ထ ယတ္ထ ပစ္စာဇာယတိ မဟာပညော ဟောတိ. မဟာပညသံဝတ္တနိကာ ဧသာ, မာဏဝ, ပဋိပဒါ ယဒိဒံ – သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိပုစ္ဆိတာ ဟောတိ – ‘ကိံ, ဘန္တေ, ကုသလံ, ကိံ အကုသလံ; ကိံ သာဝဇ္ဇံ, ကိံ အနဝဇ္ဇံ; ကိံ သေဝိတဗ္ဗံ[Pg.249], ကိံ န သေဝိတဗ္ဗံ; ကိံ မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဟောတိ, ကိံ ဝါ ပန မေ ကရီယမာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတီ’’’တိ?

Furthermore, young man, here a certain woman or man, having approached a recluse or a brahmin, is one who inquires: ‘Venerable sir, what is wholesome, and what is unwholesome? What is blameworthy, and what is blameless? What should be cultivated, and what should not be cultivated? What, when done by me, leads to my harm and suffering for a long time, or what, when done by me, leads to my welfare and happiness for a long time?’ By that kamma, thus completed and thus undertaken, with the breakup of the body, after death, they are reborn in a good destination, a heavenly world. But if, with the breakup of the body, after death, they are not reborn in a good destination, a heavenly world, and should they come to the human state, wherever they are reborn they are of great wisdom. This, young man, is the practice that leads to great wisdom, that is to say, that one, having approached a recluse or a brahmin, is one who inquires: ‘Venerable sir, what is wholesome, and what is unwholesome? What is blameworthy, and what is blameless? What should be cultivated, and what should not be cultivated? What, when done by me, leads to my harm and suffering for a long time, or what, when done by me, leads to my welfare and happiness for a long time?’

၂၉၇. ‘‘ဣတိ ခေါ, မာဏဝ, အပ္ပာယုကသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ အပ္ပာယုကတ္တံ ဥပနေတိ, ဒီဃာယုကသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ ဒီဃာယုကတ္တံ ဥပနေတိ; ဗဝှာဗာဓသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ ဗဝှာဗာဓတ္တံ ဥပနေတိ, အပ္ပာဗာဓသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ အပ္ပာဗာဓတ္တံ ဥပနေတိ; ဒုဗ္ဗဏ္ဏသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတ္တံ ဥပနေတိ, ပါသာဒိကသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ ပါသာဒိကတ္တံ ဥပနေတိ; အပ္ပေသက္ခသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ အပ္ပေသက္ခတ္တံ ဥပနေတိ, မဟေသက္ခသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ မဟေသက္ခတ္တံ ဥပနေတိ; အပ္ပဘောဂသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ အပ္ပဘောဂတ္တံ ဥပနေတိ, မဟာဘောဂသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ မဟာဘောဂတ္တံ ဥပနေတိ; နီစကုလီနသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ နီစကုလီနတ္တံ ဥပနေတိ, ဥစ္စာကုလီနသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ ဥစ္စာကုလီနတ္တံ ဥပနေတိ; ဒုပ္ပညသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ ဒုပ္ပညတ္တံ ဥပနေတိ, မဟာပညသံဝတ္တနိကာ ပဋိပဒါ မဟာပညတ္တံ ဥပနေတိ. ကမ္မဿကာ, မာဏဝ, သတ္တာ ကမ္မဒါယာဒါ ကမ္မယောနီ ကမ္မဗန္ဓူ ကမ္မပ္ပဋိသရဏာ. ကမ္မံ သတ္တေ ဝိဘဇတိ ယဒိဒံ – ဟီနပ္ပဏီတတာယာ’’တိ.

297. Thus, young man, the practice that leads to a short life brings about a short life; the practice that leads to a long life brings about a long life. The practice that leads to much sickness brings about much sickness; the practice that leads to little sickness brings about little sickness. The practice that leads to ugliness brings about ugliness; the practice that leads to beauty brings about beauty. The practice that leads to little influence brings about little influence; the practice that leads to great influence brings about great influence. The practice that leads to few possessions brings about few possessions; the practice that leads to great possessions brings about great possessions. The practice that leads to a low-class family brings about a low-class family; the practice that leads to a high-class family brings about a high-class family. The practice that leads to a lack of wisdom brings about a lack of wisdom; the practice that leads to great wisdom brings about great wisdom. Beings are the owners of their kamma, young man, heirs of their kamma; they have kamma as their origin, kamma as their kin, and kamma as their refuge. It is kamma that divides beings, that is to say, into inferior and superior.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

When this was said, the young man Subha, son of Todeyya, said to the Blessed One: “Excellent, Master Gotama, excellent! Just as if, Master Gotama, one were to set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or show the way to one who is lost, or hold up an oil lamp in the darkness, thinking, ‘Those with eyes will see forms’; in the same way the Dhamma has been made clear by Master Gotama in many ways. I go to Master Gotama for refuge, and to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May Master Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward, for as long as life lasts.”

စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

The Shorter Exposition of Kamma, the fifth, is finished.

၆. မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ္တံ

6. The Great Exposition of Kamma

၂၉၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ အရညကုဋိကာယံ [Pg.250] ဝိဟရတိ. အထ ခေါ ပေါတလိပုတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေနာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သမိဒ္ဓိနာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပေါတလိပုတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ သမိဒ္ဓိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သမ္မုခါ မေတံ, အာဝုသော သမိဒ္ဓိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘မောဃံ ကာယကမ္မံ မောဃံ ဝစီကမ္မံ, မနောကမ္မမေဝ သစ္စ’န္တိ. အတ္ထိ စ သာ သမာပတ္တိ ယံ သမာပတ္တိံ သမာပန္နော န ကိဉ္စိ ဝေဒိယတီ’’တိ? ‘‘မာ ဟေဝံ, အာဝုသော ပေါတလိပုတ္တ, အဝစ; (မာ ဟေဝံ, အာဝုသော ပေါတလိပုတ္တ, အဝစ;) မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ. န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘက္ခာနံ. န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘မောဃံ ကာယကမ္မံ မောဃံ ဝစီကမ္မံ, မနောကမ္မမေဝ သစ္စ’န္တိ. အတ္ထိ စ ခေါ သာ, အာဝုသော, သမာပတ္တိ ယံ သမာပတ္တိံ သမာပန္နော န ကိဉ္စိ ဝေဒိယတီ’’တိ. ‘‘ကီဝစိရံ ပဗ္ဗဇိတောသိ, အာဝုသော သမိဒ္ဓီ’’တိ? ‘‘န စိရံ, အာဝုသော! တီဏိ ဝဿာနီ’’တိ. ‘‘ဧတ္ထ ဒါနိ မယံ ထေရေ ဘိက္ခူ ကိံ ဝက္ခာမ, ယတြ ဟိ နာမ ဧဝံနဝေါ ဘိက္ခု သတ္ထာရံ ပရိရက္ခိတဗ္ဗံ မညိဿတိ. သဉ္စေတနိကံ, အာဝုသော သမိဒ္ဓိ, ကမ္မံ ကတွာ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ ကိံ သော ဝေဒိယတီ’’တိ? ‘‘သဉ္စေတနိကံ, အာဝုသော ပေါတလိပုတ္တ, ကမ္မံ ကတွာ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ ဒုက္ခံ သော ဝေဒိယတီ’’တိ. အထ ခေါ ပေါတလိပုတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မတော သမိဒ္ဓိဿ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိ နပ္ပဋိက္ကောသိ; အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

298. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels' Feeding Ground. At that time the Venerable Samiddhi was dwelling in a forest hut. Then the wanderer Potaliputta, while walking and wandering for exercise, approached the Venerable Samiddhi. Having approached, he exchanged courteous greetings with the Venerable Samiddhi. When this courteous and memorable talk was concluded, he sat down to one side. Seated to one side, the wanderer Potaliputta said to the Venerable Samiddhi: “Friend Samiddhi, I have heard this from the presence of the ascetic Gotama, I have received it from his presence: ‘Bodily kamma is vain, verbal kamma is vain; only mental kamma is true.’ And there is that attainment which, having attained it, one feels nothing at all.” “Do not speak thus, friend Potaliputta. Do not misrepresent the Blessed One. It is not good to misrepresent the Blessed One. The Blessed One would not speak thus: ‘Bodily kamma is vain, verbal kamma is vain; only mental kamma is true.’ But there is, friend, that attainment which, having attained it, one feels nothing at all.” “How long have you been ordained, friend Samiddhi?” “Not long, friend; three years.” “In that case, what shall we elders say now, when a bhikkhu so new thinks the Teacher should be defended? Friend Samiddhi, having performed an intentional kamma by body, speech, or mind, what does one feel?” “Having performed an intentional kamma by body, speech, or mind, friend Potaliputta, one feels suffering.” Then the wanderer Potaliputta neither approved of nor rejected the Venerable Samiddhi’s statement. Without approving or rejecting it, he rose from his seat and departed.

၂၉၉. အထ ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ အစိရပက္ကန္တေ ပေါတလိပုတ္တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ ယာဝတကော အဟောသိ ပေါတလိပုတ္တေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ အာရောစေသိ.

299. Then, not long after the wanderer Potaliputta had departed, the Venerable Samiddhi approached the Venerable Ānanda. Having approached, he exchanged courteous greetings with the Venerable Ānanda. When this courteous and memorable talk was concluded, he sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Samiddhi reported to the Venerable Ānanda the entire conversation he had had with the wanderer Potaliputta.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မန္တံ သမိဒ္ဓိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ ခေါ ဣဒံ, အာဝုသော သမိဒ္ဓိ, ကထာပါဘတံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. အာယာမာဝုသော [Pg.251] သမိဒ္ဓိ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝတော အာရောစေဿာမ. ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသိ.

When this was said, the Venerable Ānanda said to the Venerable Samiddhi: "Friend Samiddhi, this topic is a gift for an audience with the Blessed One. Come, friend Samiddhi, let us approach the Blessed One. Having approached, we will report this matter to the Blessed One. As the Blessed One explains it to us, so shall we remember it." "Yes, friend," the Venerable Samiddhi replied to the Venerable Ānanda.

အထ ခေါ အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော အာယသ္မာ စ သမိဒ္ဓိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယာဝတကော အဟောသိ အာယသ္မတော သမိဒ္ဓိဿ ပေါတလိပုတ္တေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒဿနမ္ပိ ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ပေါတလိပုတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ နာဘိဇာနာမိ, ကုတော ပနေဝရူပံ ကထာသလ္လာပံ? ဣမိနာ စ, အာနန္ဒ, သမိဒ္ဓိနာ မောဃပုရိသေန ပေါတလိပုတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝိဘဇ္ဇဗျာကရဏီယော ပဉှော ဧကံသေန ဗျာကတော’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ဥဒါယီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ ပန, ဘန္တေ, အာယသ္မတာ သမိဒ္ဓိနာ ဣဒံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ယံ ကိဉ္စိ ဝေဒယိတံ တံ ဒုက္ခသ္မိ’’န္တိ.

Then the Venerable Ānanda and the Venerable Samiddhi approached the Blessed One; having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda reported to the Blessed One the entire conversation that the Venerable Samiddhi had had with the wanderer Potaliputta. When this was said, the Blessed One said to the Venerable Ānanda: “Ānanda, I do not recall ever having seen the wanderer Potaliputta, so how could there have been such a conversation? And this question of the wanderer Potaliputta, which should have been answered by analysis, was answered categorically by this foolish man, Samiddhi.” When this was said, the Venerable Udāyī said to the Blessed One: “But, venerable sir, what if the Venerable Samiddhi spoke with reference to this: ‘Whatever is felt, that is included in suffering’?”

၃၀၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿသိ နော တွံ, အာနန္ဒ, ဣမဿ ဥဒါယိဿ မောဃပုရိသဿ ဥမ္မင်္ဂံ ? အညာသိံ ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ – ‘ဣဒါနေဝါယံ ဥဒါယီ မောဃပုရိသော ဥမ္မုဇ္ဇမာနော အယောနိသော ဥမ္မုဇ္ဇိဿတီ’တိ. အာဒိံယေဝ, အာနန္ဒ, ပေါတလိပုတ္တေန ပရိဗ္ဗာဇကေန တိဿော ဝေဒနာ ပုစ္ဆိတာ. သစာယံ, အာနန္ဒ, သမိဒ္ဓိ မောဃပုရိသော ပေါတလိပုတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘သဉ္စေတနိကံ, အာဝုသော ပေါတလိပုတ္တ, ကမ္မံ ကတွာ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ သုခဝေဒနီယံ သုခံ သော ဝေဒယတိ; သဉ္စေတနိကံ, အာဝုသော ပေါတလိပုတ္တ, ကမ္မံ ကတွာ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဒုက္ခံ သော ဝေဒယတိ; သဉ္စေတနိကံ, အာဝုသော ပေါတလိပုတ္တ, ကမ္မံ ကတွာ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယံ အဒုက္ခမသုခံ သော ဝေဒယတီ’တိ. ဧဝံ ဗျာကရမာနော ခေါ, အာနန္ဒ, သမိဒ္ဓိ မောဃပုရိသော ပေါတလိပုတ္တဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ သမ္မာ (ဗျာကရမာနော) ဗျာကရေယျ. အပိ [Pg.252] စ, အာနန္ဒ, ကေ စ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဗာလာ အဗျတ္တာ ကေ စ တထာဂတဿ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂံ ဇာနိဿန္တိ? သစေ တုမှေ, အာနန္ဒ, သုဏေယျာထ တထာဂတဿ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂံ ဝိဘဇန္တဿာ’’တိ.

300. Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “Do you see, Ānanda, the intelligence of this foolish man Udāyī? I knew, Ānanda, ‘Just now this foolish man Udāyī, in putting himself forward, will do so improperly.’ Right from the start, Ānanda, the wanderer Potaliputta asked about the three feelings. If this foolish man Samiddhi, questioned thus by the wanderer Potaliputta, were to answer thus: ‘Friend Potaliputta, having intentionally performed kamma by body, speech, or mind that is productive of pleasant feeling, one feels pleasant feeling; having intentionally performed kamma by body, speech, or mind that is productive of painful feeling, one feels painful feeling; having intentionally performed kamma by body, speech, or mind that is productive of neither-painful-nor-pleasant feeling, one feels neither-painful-nor-pleasant feeling’—answering thus, Ānanda, the foolish man Samiddhi would be answering correctly to the wanderer Potaliputta. And moreover, Ānanda, how should some wanderers of other sects, foolish and unwise, know the Tathāgata’s Great Exposition of Kamma? If you, Ānanda, would listen to the Tathāgata expounding the Great Exposition of Kamma…”

‘‘ဧတဿ, ဘဂဝါ, ကာလော, ဧတဿ, သုဂတ, ကာလော ယံ ဘဂဝါ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂံ ဝိဘဇေယျ. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟာနန္ဒ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“This is the time, Blessed One, this is the time, Sugata, for the Blessed One to expound the Great Exposition of Kamma. Having heard it from the Blessed One, the bhikkhus will bear it in mind.” “Then, Ānanda, listen and apply your mind well; I will speak.” “Yes, venerable sir,” the Venerable Ānanda replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘စတ္တာရောမေ, အာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓာနန္ဒ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဣဓ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပိသုဏဝါစော ဟောတိ, ဖရုသဝါစော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ, အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ.

“Ānanda, these four persons are found existing in the world. What four? Here, Ānanda, a certain person is one who destroys life, one who takes what is not given, one who engages in sexual misconduct, one who speaks falsehood, one who speaks slanderously, one who speaks harshly, one who engages in frivolous chatter, one who is covetous, one who has a mind of ill will, and one who holds wrong view. With the breakup of the body, after death, that person is reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဣဓ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပိသုဏဝါစော ဟောတိ, ဖရုသဝါစော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ, အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ.

“Furthermore, Ānanda, here a certain person is one who destroys life, one who takes what is not given, one who engages in sexual misconduct, one who speaks falsehood, one who speaks slanderously, one who speaks harshly, one who engages in frivolous chatter, one who is covetous, one who has a mind of ill will, and one who holds wrong view. With the breakup of the body, after death, that person is reborn in a good destination, a heavenly world.

‘‘ဣဓာနန္ဒ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ.

“Here, Ānanda, a certain person abstains from destroying life, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, abstains from slanderous speech, abstains from harsh speech, abstains from frivolous chatter, is not covetous, has a mind without ill will, and holds right view. With the breakup of the body, after death, that person is reborn in a good destination, a heavenly world.

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ [Pg.253] ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ.

“Furthermore, Ānanda, here a certain person abstains from destroying life, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, abstains from slanderous speech, abstains from harsh speech, abstains from frivolous chatter, is not covetous, has a mind without ill will, and holds right view. With the breakup of the body, after death, that person is reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell.

၃၀၁. ‘‘ဣဓာနန္ဒ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန အမုံ ပုဂ္ဂလံ ပဿတိ – ဣဓ ပါဏာတိပါတိံ အဒိန္နာဒါယိံ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရိံ မုသာဝါဒိံ ပိသုဏဝါစံ ဖရုသဝါစံ သမ္ဖပ္ပလာပိံ အဘိဇ္ဈာလုံ ဗျာပန္နစိတ္တံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿတိ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နံ. သော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ကိရ, ဘော, ပါပကာနိ ကမ္မာနိ, အတ္ထိ ဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကော. အမာဟံ ပုဂ္ဂလံ အဒ္ဒသံ ဣဓ ပါဏာတိပါတိံ အဒိန္နာဒါယိံ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿာမိ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္န’န္တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘ယော ကိရ, ဘော, ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, သဗ္ဗော သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယေ ဧဝံ ဇာနန္တိ, တေ သမ္မာ ဇာနန္တိ; ယေ အညထာ ဇာနန္တိ, မိစ္ဆာ တေသံ ဉာဏ’န္တိ. ဣတိ သော ယဒေဝ တဿ သာမံ ဉာတံ သာမံ ဒိဋ္ဌံ သာမံ ဝိဒိတံ တဒေဝ တတ္ထ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ.

301. “Here, Ānanda, some ascetic or brahmin, by ardour, exertion, striving, diligence, and proper attention, attains such a concentration of mind that with his mind thus concentrated, with the divine eye, purified and surpassing the human, he sees a person who here takes life, takes what is not given, engages in sexual misconduct, speaks falsely, speaks slanderously, speaks harshly, engages in frivolous chatter, is covetous, has a mind of ill will, and holds wrong view. After the breakup of the body, after death, he sees that person reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell. He says: ‘Sirs, it seems there are evil actions, there is a result of misconduct. For I saw a person who here takes life… holds wrong view. After the breakup of the body, after death, I see him reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell.’ He says: ‘Sirs, it seems that whoever takes life… holds wrong view—all such persons, after the breakup of the body, after death, are reborn in the plane of misery, a bad destination, a state of ruin, in hell. Those who know thus know rightly; those who know otherwise, their knowledge is wrong.’ Thus, adhering to just that which has been personally known, personally seen, and personally realized by him, he forcefully and through misapprehension declares: ‘This alone is the truth; what is other is vain.’”

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန အမုံ ပုဂ္ဂလံ ပဿတိ – ဣဓ ပါဏာတိပါတိံ အဒိန္နာဒါယိံ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿတိ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နံ. သော ဧဝမာဟ – ‘နတ္ထိ ကိရ, ဘော, ပါပကာနိ ကမ္မာနိ, နတ္ထိ ဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကော. အမာဟံ ပုဂ္ဂလံ အဒ္ဒသံ – ဣဓ ပါဏာတိပါတိံ အဒိန္နာဒါယိံ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿာမိ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္န’န္တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘ယော [Pg.254] ကိရ, ဘော, ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, သဗ္ဗော သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယေ ဧဝံ ဇာနန္တိ တေ သမ္မာ ဇာနန္တိ; ယေ အညထာ ဇာနန္တိ, မိစ္ဆာ တေသံ ဉာဏ’န္တိ. ဣတိ သော ယဒေဝ တဿ သာမံ ဉာတံ သာမံ ဒိဋ္ဌံ သာမံ ဝိဒိတံ တဒေဝ တတ္ထ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ.

Furthermore, Ānanda, some ascetic or brahmin, by ardour, exertion, striving, diligence, and proper attention, attains such a concentration of mind that with his mind thus concentrated, with the divine eye, purified and surpassing the human, he sees a person who here takes life, takes what is not given… and holds wrong view. After the breakup of the body, after death, he sees that person reborn in a good destination, a heavenly world. He says: ‘Sirs, it seems there are no evil actions, there is no result of misconduct. For I saw a person who here takes life… holds wrong view. After the breakup of the body, after death, I see him reborn in a good destination, a heavenly world.’ He says: ‘Sirs, it seems that whoever takes life… holds wrong view—all such persons, after the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world. Those who know thus know rightly; those who know otherwise, their knowledge is wrong.’ Thus, adhering to just that which has been personally known, personally seen, and personally realized by him, he forcefully and through misapprehension declares: ‘This alone is the truth; what is other is vain.’”

‘‘ဣဓာနန္ဒ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန အမုံ ပုဂ္ဂလံ ပဿတိ – ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတံ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတံ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတံ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတံ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတံ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတံ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတံ အနဘိဇ္ဈာလုံ အဗျာပန္နစိတ္တံ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿတိ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နံ. သော ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ကိရ, ဘော, ကလျာဏာနိ ကမ္မာနိ, အတ္ထိ သုစရိတဿ ဝိပါကော. အမာဟံ ပုဂ္ဂလံ အဒ္ဒသံ – ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတံ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတံ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိံ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿာမိ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္န’န္တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘ယော ကိရ, ဘော, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ သဗ္ဗော သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယေ ဧဝံ ဇာနန္တိ တေ သမ္မာ ဇာနန္တိ; ယေ အညထာ ဇာနန္တိ, မိစ္ဆာ တေသံ ဉာဏ’န္တိ. ဣတိ သော ယဒေဝ တဿ သာမံ ဉာတံ သာမံ ဒိဋ္ဌံ သာမံ ဝိဒိတံ တဒေဝ တတ္ထ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ.

Here, Ānanda, some ascetic or brahmin, by ardour, exertion, striving, diligence, and proper attention, attains such a concentration of mind that with his mind thus concentrated, with the divine eye, purified and surpassing the human, he sees a person who here abstains from taking life, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, abstains from divisive speech, abstains from harsh speech, abstains from idle chatter, is not covetous, has a mind without ill will, and holds right view. After the breakup of the body, after death, he sees that person reborn in a good destination, a heavenly world. He says: ‘Sirs, it seems there are good actions, there is a result of good conduct. For I saw a person who here abstained from taking life… held right view. After the breakup of the body, after death, I see him reborn in a good destination, a heavenly world.’ He says: ‘Sirs, it seems that whoever abstains from taking life… holds right view—all such persons, after the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world. Those who know thus know rightly; those who know otherwise, their knowledge is wrong.’ Thus, adhering to just that which has been personally known, personally seen, and personally realized by him, he forcefully and through misapprehension declares: ‘This alone is the truth; what is other is vain.’”

‘‘ဣဓ ပနာနန္ဒ, ဧကစ္စော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အာတပ္ပမနွာယ ပဓာနမနွာယ အနုယောဂမနွာယ အပ္ပမာဒမနွာယ သမ္မာမနသိကာရမနွာယ တထာရူပံ စေတောသမာဓိံ ဖုသတိ ယထာသမာဟိတေ စိတ္တေ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန အမုံ ပုဂ္ဂလံ ပဿတိ – ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတံ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိံ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿတိ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နံ. သော ဧဝမာဟ – ‘နတ္ထိ ကိရ, ဘော ကလျာဏာနိ ကမ္မာနိ, နတ္ထိ သုစရိတဿ ဝိပါကော. အမာဟံ [Pg.255] ပုဂ္ဂလံ အဒ္ဒသံ – ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတံ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတံ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိံ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿာမိ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္န’န္တိ. သော ဧဝမာဟ – ‘ယော ကိရ, ဘော, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သဗ္ဗော သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယေ ဧဝံ ဇာနန္တိ တေ သမ္မာ ဇာနန္တိ; ယေ အညထာ ဇာနန္တိ, မိစ္ဆာ တေသံ ဉာဏ’န္တိ. ဣတိ သော ယဒေဝ တဿ သာမံ ဉာတံ သာမံ ဒိဋ္ဌံ သာမံ ဝိဒိတံ တဒေဝ တတ္ထ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ.

Furthermore, Ānanda, some ascetic or brahmin, by ardour, exertion, striving, diligence, and proper attention, attains such a concentration of mind that with his mind thus concentrated, with the divine eye, purified and surpassing the human, he sees a person who here abstains from taking life… and holds right view. After the breakup of the body, after death, he sees that person reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. He says: ‘Sirs, it seems there are no good actions, there is no result of good conduct. For I saw a person who here abstains from taking life… and holds right view. After the breakup of the body, after death, I see him reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell.’ He says: ‘Sirs, it seems that whoever abstains from taking life… holds right view—all such persons, after the breakup of the body, after death, are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. Those who know thus know rightly; those who know otherwise, their knowledge is wrong.’ Thus, adhering to just that which has been personally known, personally seen, and personally realized by him, he forcefully and through misapprehension declares: ‘This alone is the truth; what is other is vain.’”

၃၀၂. ‘‘တတြာနန္ဒ, ယွာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ကိရ, ဘော, ပါပကာနိ ကမ္မာနိ, အတ္ထိ ဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကော’တိ ဣဒမဿ အနုဇာနာမိ; ယမ္ပိ သော ဧဝမာဟ – ‘အမာဟံ ပုဂ္ဂလံ အဒ္ဒသံ – ဣဓ ပါဏာတိပါတိံ အဒိန္နာဒါယိံ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿာမိ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္န’န္တိ ဣဒမ္ပိဿ အနုဇာနာမိ; ယဉ္စ ခေါ သော ဧဝမာဟ – ‘ယော ကိရ, ဘော, ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, သဗ္ဗော သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ; ယမ္ပိ သော ဧဝမာဟ – ‘ယေ ဧဝံ ဇာနန္တိ တေ သမ္မာ ဇာနန္တိ; ယေ အညထာ ဇာနန္တိ, မိစ္ဆာ တေသံ ဉာဏ’န္တိ ဣဒမ္ပိဿ နာနုဇာနာမိ; ယမ္ပိ သော ယဒေဝ တဿ သာမံ ဉာတံ သာမံ ဒိဋ္ဌံ သာမံ ဝိဒိတံ တဒေဝ တတ္ထ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ ဣဒမ္ပိဿ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အညထာ ဟိ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂေ ဉာဏံ ဟောတိ.

302. Among them, Ānanda, as for that ascetic or brahmin who says thus: ‘Sirs, indeed there are evil actions; there is a result of bad conduct,’ this statement of his I approve. And that which he also says: ‘I saw a person here who was a destroyer of life, a taker of what is not given... who had wrong view. After the breaking up of the body, after death, I see him reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell,’ this statement of his I also approve. But that which he says: ‘Sirs, indeed whoever is a destroyer of life, a taker of what is not given... has wrong view—all such persons, after the breaking up of the body, after death, are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell,’ this statement of his I do not approve. And that which he also says: ‘Those who know thus, know rightly; those who know otherwise, their knowledge is wrong,’ this statement of his I also do not approve. And that he speaks, having adhered to it with tenacity and misapprehension, saying: ‘This alone is true; the other is false,’ based only on what was personally known, personally seen, and personally realized by him—this statement of his I also do not approve. For what reason? Because, Ānanda, the Tathāgata’s knowledge in the great analysis of kamma is otherwise.

‘‘တတြာနန္ဒ, ယွာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝမာဟ – ‘နတ္ထိ ကိရ, ဘော, ပါပကာနိ ကမ္မာနိ, နတ္ထိ ဒုစ္စရိတဿ ဝိပါကော’တိ ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ; ယဉ္စ ခေါ သော ဧဝမာဟ – ‘အမာဟံ ပုဂ္ဂလံ အဒ္ဒသံ – ဣဓ ပါဏာတိပါတိံ အဒိန္နာဒါယိံ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿာမိ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္န’န္တိ ဣဒမဿ အနုဇာနာမိ; ယဉ္စ ခေါ သော ဧဝမာဟ – ‘ယော ကိရ, ဘော, ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, သဗ္ဗော သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ; ယမ္ပိ သော ဧဝမာဟ – ‘ယေ ဧဝံ [Pg.256] ဇာနန္တိ တေ သမ္မာ ဇာနန္တိ; ယေ အညထာ ဇာနန္တိ, မိစ္ဆာ တေသံ ဉာဏ’န္တိ ဣဒမ္ပိဿ နာနုဇာနာမိ; ယမ္ပိ သော ယဒေဝ တဿ သာမံ ဉာတံ သာမံ ဒိဋ္ဌံ သာမံ ဝိဒိတံ တဒေဝ တတ္ထ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ ဣဒမ္ပိဿ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အညထာ ဟိ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂေ ဉာဏံ ဟောတိ.

Among them, Ānanda, as for that ascetic or brahmin who says thus: ‘Sirs, indeed there are no evil actions; there is no result of bad conduct,’ this statement of his I do not approve. And that which he also says: ‘I saw a person here who was a destroyer of life... who had wrong view. After the breaking up of the body, after death, I see him reborn in a good destination, a heavenly world,’ this statement of his I approve. But that which he says: ‘Sirs, indeed whoever is a destroyer of life... has wrong view—all such persons, after the breaking up of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world,’ this statement of his I do not approve. And that which he also says: ‘Those who know thus, know rightly; those who know otherwise, their knowledge is wrong,’ this statement of his I also do not approve. And that he speaks, having adhered to it with tenacity and misapprehension, saying: ‘This alone is true; the other is false,’ based only on what was personally known, personally seen, and personally realized by him—this statement of his I also do not approve. For what reason? Because, Ānanda, the Tathāgata’s knowledge in the great analysis of kamma is otherwise.

‘‘တတြာနန္ဒ, ယွာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝမာဟ – ‘အတ္ထိ ကိရ, ဘော, ကလျာဏာနိ ကမ္မာနိ, အတ္ထိ သုစရိတဿ ဝိပါကော’တိ ဣဒမဿ အနုဇာနာမိ; ယမ္ပိ သော ဧဝမာဟ – ‘အမာဟံ ပုဂ္ဂလံ အဒ္ဒသံ – ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတံ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတံ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိံ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿာမိ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္န’န္တိ ဣဒမ္ပိဿ အနုဇာနာမိ; ယဉ္စ ခေါ သော ဧဝမာဟ – ‘ယော ကိရ, ဘော, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သဗ္ဗော သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ; ယမ္ပိ သော ဧဝမာဟ – ‘ယေ ဧဝံ ဇာနန္တိ တေ သမ္မာ ဇာနန္တိ; ယေ အညထာ ဇာနန္တိ, မိစ္ဆာ တေသံ ဉာဏ’န္တိ ဣဒမ္ပိဿ နာနုဇာနာမိ; ယမ္ပိ သော ယဒေဝ တဿ သာမံ ဉာတံ သာမံ ဒိဋ္ဌံ သာမံ ဝိဒိတံ တဒေဝ တတ္ထ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ ဣဒမ္ပိဿ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အညထာ ဟိ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂေ ဉာဏံ ဟောတိ.

Among them, Ānanda, as for that ascetic or brahmin who says thus: ‘Sirs, indeed there are good actions; there is a result of good conduct,’ this statement of his I approve. And that which he also says: ‘I saw a person here who had abstained from the destruction of life, abstained from taking what is not given... who had right view. After the breaking up of the body, after death, I see him reborn in a good destination, a heavenly world,’ this statement of his I also approve. But that which he says: ‘Sirs, indeed whoever abstains from the destruction of life, abstains from taking what is not given... has right view—all such persons, after the breaking up of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world,’ this statement of his I do not approve. And that which he also says: ‘Those who know thus, know rightly; those who know otherwise, their knowledge is wrong,’ this statement of his I also do not approve. And that he speaks, having adhered to it with tenacity and misapprehension, saying: ‘This alone is true; the other is false,’ based only on what was personally known, personally seen, and personally realized by him—this statement of his I also do not approve. For what reason? Because, Ānanda, the Tathāgata’s knowledge in the great analysis of kamma is otherwise.

‘‘တတြာနန္ဒ, ယွာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝမာဟ – ‘နတ္ထိ ကိရ, ဘော, ကလျာဏာနိ ကမ္မာနိ, နတ္ထိ သုစရိတဿ ဝိပါကော’တိ ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ; ယဉ္စ ခေါ သော ဧဝမာဟ – ‘အမာဟံ ပုဂ္ဂလံ အဒ္ဒသံ – ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတံ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတံ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိံ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပဿာမိ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္န’န္တိ ဣဒမဿ အနုဇာနာမိ; ယဉ္စ ခေါ သော ဧဝမာဟ – ‘ယော ကိရ, ဘော, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သဗ္ဗော သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ; ယဉ္စ ခေါ သော ဧဝမာဟ – ‘ယေ ဧဝံ ဇာနန္တိ တေ သမ္မာ ဇာနန္တိ; ယေ အညထာ ဇာနန္တိ, မိစ္ဆာ တေသံ ဉာဏ’န္တိ ဣဒမ္ပိဿ နာနုဇာနာမိ; ယမ္ပိ သော ယဒေဝ တဿ သာမံ ဉာတံ [Pg.257] သာမံ ဒိဋ္ဌံ သာမံ ဝိဒိတံ တဒေဝ တတ္ထ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ ဣဒမ္ပိဿ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အညထာ ဟိ, အာနန္ဒ, တထာဂတဿ မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂေ ဉာဏံ ဟောတိ.

Among them, Ānanda, as for that ascetic or brahmin who says thus: ‘Sirs, indeed there are no good actions; there is no result of good conduct,’ this statement of his I do not approve. And that which he also says: ‘I saw a person here who refrains from killing living beings, refrains from taking what is not given… who had right view, and after the breaking up of the body, after death, I see him reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell,’ this statement of his I approve. But that which he says: ‘Sirs, indeed whoever refrains from killing living beings, refrains from taking what is not given… has right view—all such persons, after the breaking up of the body, after death, are reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell,’ this statement of his I do not approve. And that which he also says: ‘Those who know thus, know rightly; those who know otherwise, their knowledge is wrong,’ this statement of his I also do not approve. And that he speaks, having adhered to it with tenacity and misapprehension, saying: ‘This alone is true; the other is false,’ based only on what was personally known, personally seen, and personally realized by him—this statement of his I also do not approve. For what reason? Because, Ānanda, the Tathāgata’s knowledge in the great analysis of kamma is otherwise.

၃၀၃. ‘‘တတြာနန္ဒ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ဣဓ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ, ပုဗ္ဗေ ဝါဿ တံ ကတံ ဟောတိ ပါပကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ, ပစ္ဆာ ဝါဿ တံ ကတံ ဟောတိ ပါပကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ, မရဏကာလေ ဝါဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ. တေန သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယဉ္စ ခေါ သော ဣဓ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတိ ဥပပဇ္ဇ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ.

303. “Ānanda, among these, there is a person who here is a killer of living beings, a taker of what is not given… one who has wrong view; with the breaking up of the body, after death, he is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell. Either he has previously done an evil kamma to be experienced as painful, or he has later done an evil kamma to be experienced as painful, or at the time of death wrong view was undertaken and completed by him. Because of that, with the breaking up of the body, after death, he is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell. And as for that kamma of his, that here he is a killer of living beings, a taker of what is not given… one who has wrong view, he experiences the result of it either in this very life, or in the next life, or in subsequent lives.”

‘‘တတြာနန္ဒ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ဣဓ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ, ပုဗ္ဗေ ဝါဿ တံ ကတံ ဟောတိ ကလျာဏကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ, ပစ္ဆာ ဝါဿ တံ ကတံ ဟောတိ ကလျာဏကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ, မရဏကာလေ ဝါဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ. တေန သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယဉ္စ ခေါ သော ဣဓ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတိ ဥပပဇ္ဇ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ.

“Ānanda, among these, there is a person who here is a killer of living beings, a taker of what is not given… one who has wrong view; with the breaking up of the body, after death, he is reborn in a good destination, a heavenly world. Either he has previously done a good kamma to be experienced as pleasant, or he has later done a good kamma to be experienced as pleasant, or at the time of death right view was undertaken and completed by him. Because of that, with the breaking up of the body, after death, he is reborn in a good destination, a heavenly world. And as for that kamma of his, that here he is a killer of living beings, a taker of what is not given… one who has wrong view, he experiences the result of it either in this very life, or in the next life, or in subsequent lives.”

‘‘တတြာနန္ဒ, ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ, ပုဗ္ဗေ ဝါဿ တံ ကတံ ဟောတိ ကလျာဏကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ, ပစ္ဆာ ဝါဿ တံ ကတံ ဟောတိ ကလျာဏကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ, မရဏကာလေ ဝါဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ. တေန သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယဉ္စ ခေါ သော ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတိ ဥပပဇ္ဇ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ.

“Ānanda, among these, there is a person who here refrains from killing living beings… one who has right view; with the breaking up of the body, after death, he is reborn in a good destination, a heavenly world. Either he has previously done a good kamma to be experienced as pleasant, or he has later done a good kamma to be experienced as pleasant, or at the time of death right view was undertaken and completed by him. Because of that, with the breaking up of the body, after death, he is reborn in a good destination, a heavenly world. And as for that kamma of his, that here he refrains from killing living beings… one who has right view, he experiences the result of it either in this very life, or in the next life, or in subsequent lives.”

‘‘တတြာနန္ဒ[Pg.258], ယွာယံ ပုဂ္ဂလော ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ, ပုဗ္ဗေ ဝါဿ တံ ကတံ ဟောတိ ပါပကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ, ပစ္ဆာ ဝါဿ တံ ကတံ ဟောတိ ပါပကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ, မရဏကာလေ ဝါဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ. တေန သော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတိ. ယဉ္စ ခေါ သော ဣဓ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, တဿ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေတိ ဥပပဇ္ဇ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ.

“Ānanda, among these, there is a person who here refrains from killing living beings… one who has right view; with the breaking up of the body, after death, he is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell. Either he has previously done an evil kamma to be experienced as painful, or he has later done an evil kamma to be experienced as painful, or at the time of death wrong view was undertaken and completed by him. Because of that, with the breaking up of the body, after death, he is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell. And as for that kamma of his, that here he refrains from killing living beings… one who has right view, he experiences the result of it either in this very life, or in the next life, or in subsequent lives.”

‘‘ဣတိ ခေါ, အာနန္ဒ, အတ္ထိ ကမ္မံ အဘဗ္ဗံ အဘဗ္ဗာဘာသံ, အတ္ထိ ကမ္မံ အဘဗ္ဗံ ဘဗ္ဗာဘာသံ, အတ္ထိ ကမ္မံ ဘဗ္ဗဉ္စေဝ ဘဗ္ဗာဘာသဉ္စ, အတ္ထိ ကမ္မံ ဘဗ္ဗံ အဘဗ္ဗာဘာသ’’န္တိ.

“Thus, Ānanda, there is kamma that is ineffectual and appears ineffectual; there is kamma that is ineffectual but appears effectual; there is kamma that is effectual and appears effectual; and there is kamma that is effectual but appears ineffectual.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One spoke this. The venerable Ānanda, with a pleased mind, greatly delighted in the Blessed One’s speech.

မဟာကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

The Great Discourse on the Analysis of Kamma, the sixth, is concluded.

၇. သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ္တံ

7. The Discourse on the Analysis of the Six Sense Bases

၃၀၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သဠာယတနဝိဘင်္ဂံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

304. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. There the Blessed One addressed the monks: “Monks!” “Venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “Monks, I will teach you the analysis of the six sense bases. Listen to it and attend carefully; I shall speak.” “Yes, venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘‘ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ, ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ, ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဆ ဖဿကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, အဋ္ဌာရသ မနောပဝိစာရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဆတ္တိံသ သတ္တပဒါ ဝေဒိတဗ္ဗာ, တတြ ဣဒံ နိဿာယ ဣဒံ ပဇဟထ, တယော သတိပဋ္ဌာနာ ယဒရိယော သေဝတိ ယဒရိယော [Pg.259] သေဝမာနော သတ္ထာ ဂဏမနုသာသိတုမရဟတိ, သော ဝုစ္စတိ ယောဂ္ဂါစရိယာနံ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထီ’တိ – အယမုဒ္ဒေသော သဠာယတနဝိဘင်္ဂဿ.

“‘Six internal sense bases are to be known, six external sense bases are to be known, six bodies of consciousness are to be known, six bodies of contact are to be known, eighteen mental explorations are to be known, thirty-six positions for beings are to be known. Therein, relying on this, one should abandon that. There are three foundations of mindfulness that a noble one cultivates. Cultivating them, a noble one is a teacher worthy of instructing a congregation. He is called the unsurpassed trainer of persons to be tamed.’ This is the summary of the analysis of the six sense bases.

၃၀၅. ‘‘‘ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ‘စက္ခာယတနံ သောတာယတနံ ဃာနာယတနံ ဇိဝှာယတနံ ကာယာယတနံ မနာယတနံ – ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

305. “‘Six internal sense bases are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? ‘The eye-base, the ear-base, the nose-base, the tongue-base, the body-base, the mind-base.’ It was in reference to this that it was said: ‘Six internal sense bases are to be known.’

‘‘‘ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ‘ရူပါယတနံ သဒ္ဒါယတနံ ဂန္ဓာယတနံ ရသာယတနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ဓမ္မာယတနံ – ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“‘Six external sense bases are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? ‘The form-base, the sound-base, the odor-base, the taste-base, the tangible-object-base, the mind-object-base.’ It was in reference to this that it was said: ‘Six external sense bases are to be known.’

‘‘‘ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ‘စက္ခုဝိညာဏံ သောတဝိညာဏံ ဃာနဝိညာဏံ ဇိဝှာဝိညာဏံ ကာယဝိညာဏံ မနောဝိညာဏံ – ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“‘Six bodies of consciousness are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? ‘Eye-consciousness, ear-consciousness, nose-consciousness, tongue-consciousness, body-consciousness, mind-consciousness.’ It was in reference to this that it was said: ‘Six bodies of consciousness are to be known.’”

‘‘‘ဆ ဖဿကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ‘စက္ခုသမ္ဖဿော သောတသမ္ဖဿော ဃာနသမ္ဖဿော ဇိဝှာသမ္ဖဿော ကာယသမ္ဖဿော မနောသမ္ဖဿော – ဆ ဖဿကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“‘Six bodies of contact are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? ‘Eye-contact, ear-contact, nose-contact, tongue-contact, body-contact, mind-contact.’ It was in reference to this that it was said: ‘Six bodies of contact are to be known.’”

‘‘‘အဋ္ဌာရသ မနောပဝိစာရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ သောမနဿဋ္ဌာနီယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ, ဒေါမနဿဋ္ဌာနီယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ, ဥပေက္ခာဋ္ဌာနီယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ သောမနဿဋ္ဌာနီယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ, ဒေါမနဿဋ္ဌာနီယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ, ဥပေက္ခာဋ္ဌာနီယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ. ဣတိ ဆ သောမနဿူပဝိစာရာ, ဆ ဒေါမနဿူပဝိစာရာ, ဆ ဥပေက္ခူပဝိစာရာ, အဋ္ဌာရသ မနောပဝိစာရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“‘Eighteen mental explorations are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? ‘Having seen a form with the eye, one explores a form that is a basis for joy, one explores a form that is a basis for sorrow, one explores a form that is a basis for equanimity. Having heard a sound with the ear… having smelled an odor with the nose… having tasted a flavor with the tongue… having touched a tangible object with the body… having cognized a mental phenomenon with the mind, one explores a phenomenon that is a basis for joy, one explores a phenomenon that is a basis for sorrow, one explores a phenomenon that is a basis for equanimity. Thus there are six joyful explorations, six sorrowful explorations, and six equanimous explorations.’ It was in reference to this that it was said: ‘Eighteen mental explorations are to be known.’”

၃၀၆. ‘‘‘ဆတ္တိံသ [Pg.260] သတ္တပဒါ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဆ ဂေဟသိတာနိ သောမနဿာနိ, ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနိ, ဆ ဂေဟသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ, ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ, ဆ ဂေဟသိတာ ဥပေက္ခာ, ဆ နေက္ခမ္မသိတာ ဥပေက္ခာ. တတ္ထ ကတမာနိ ဆ ဂေဟသိတာနိ သောမနဿာနိ? စက္ခုဝိညေယျာနံ ရူပါနံ ဣဋ္ဌာနံ ကန္တာနံ မနာပါနံ မနောရမာနံ လောကာမိသပဋိသံယုတ္တာနံ ပဋိလာဘံ ဝါ ပဋိလာဘတော သမနုပဿတော ပုဗ္ဗေ ဝါ ပဋိလဒ္ဓပုဗ္ဗံ အတီတံ နိရုဒ္ဓံ ဝိပရိဏတံ သမနုဿရတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောမနဿံ. ယံ ဧဝရူပံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဂေဟသိတံ သောမနဿံ. သောတဝိညေယျာနံ သဒ္ဒါနံ… ဃာနဝိညေယျာနံ ဂန္ဓာနံ… ဇိဝှာဝိညေယျာနံ ရသာနံ… ကာယဝိညေယျာနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ… မနောဝိညေယျာနံ ဓမ္မာနံ ဣဋ္ဌာနံ ကန္တာနံ မနာပါနံ…ပေ… သောမနဿံ. ယံ ဧဝရူပံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဂေဟသိတံ သောမနဿံ. ဣမာနိ ဆ ဂေဟသိတာနိ သောမနဿာနိ.

306. “‘Thirty-six courses for beings are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? There are six joys based on the household life, six joys based on renunciation, six sorrows based on the household life, six sorrows based on renunciation, six equanimities based on the household life, and six equanimities based on renunciation. Therein, what are the six joys based on the household life? When, in regard to forms cognizable by the eye that are desirable, wished for, agreeable, pleasing, and connected with worldly allurements, joy arises for one who considers their acquisition, or for one who recollects what was formerly acquired but is now past, ceased, and altered—whatever joy is of such a kind, this is called joy based on the household life. In regard to sounds cognizable by the ear… odors cognizable by the nose… tastes cognizable by the tongue… tangible objects cognizable by the body… mental phenomena cognizable by the mind that are desirable, wished for, agreeable, pleasing… joy arises. Whatever joy is of such a kind, this is called joy based on the household life. These are the six joys based on the household life.

‘‘တတ္ထ ကတမာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနိ? ရူပါနံတွေဝ အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓံ, ‘ပုဗ္ဗေ စေဝ ရူပါ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗေ တေ ရူပါ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောမနဿံ. ယံ ဧဝရူပံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မသိတံ သောမနဿံ. သဒ္ဒါနံတွေဝ… ဂန္ဓာနံတွေဝ… ရသာနံတွေဝ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံတွေဝ… ဓမ္မာနံတွေ အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓံ, ‘ပုဗ္ဗေ စေဝ ဓမ္မာ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောမနဿံ. ယံ ဧဝရူပံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မသိတံ သောမနဿံ. ဣမာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနိ.

“Therein, what are the six joys based on renunciation? Having known of forms their very impermanence, alteration, fading away, and cessation, joy arises for one who sees with right wisdom as it really is: ‘All those forms, both formerly and now, are impermanent, suffering, and subject to alteration.’ Whatever joy is of such a kind, this is called joy based on renunciation. Having known of sounds their very impermanence… of odors… of tastes… of tangible objects… of mental phenomena their very impermanence, alteration, fading away, and cessation, joy arises for one who sees with right wisdom as it really is: ‘All those mental phenomena, both formerly and now, are impermanent, suffering, and subject to alteration.’ Whatever joy is of such a kind, this is called joy based on renunciation. These are the six joys based on renunciation.

၃၀၇. ‘‘တတ္ထ ကတမာနိ ဆ ဂေဟသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ? စက္ခုဝိညေယျာနံ ရူပါနံ…ပေ… သောတဝိညေယျာနံ သဒ္ဒါနံ… ဃာနဝိညေယျာနံ ဂန္ဓာနံ… ဇိဝှာဝိညေယျာနံ ရသာနံ… ကာယဝိညေယျာနံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံ… မနောဝိညေယျာနံ ဓမ္မာနံ ဣဋ္ဌာနံ ကန္တာနံ မနာပါနံ မနောရမာနံ လောကာမိသပဋိသံယုတ္တာနံ အပ္ပဋိလာဘံ ဝါ အပ္ပဋိလာဘတော သမနုပဿတော ပုဗ္ဗေ ဝါ အပ္ပဋိလဒ္ဓပုဗ္ဗံ အတီတံ နိရုဒ္ဓံ ဝိပရိဏတံ သမနုဿရတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒေါမနဿံ. ယံ ဧဝရူပံ ဒေါမနဿံ [Pg.261] ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဂေဟသိတံ ဒေါမနဿံ. ဣမာနိ ဆ ဂေဟသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ.

307. “Therein, what are the six sorrows based on the household life? With regard to forms cognizable by the eye… sounds cognizable by the ear… odors cognizable by the nose… tastes cognizable by the tongue… tangible objects cognizable by the body… mental phenomena cognizable by the mind that are desirable, wished for, agreeable, pleasing, and connected with worldly allurements, sorrow arises for one who considers their non-acquisition, or for one who recollects what was not previously obtained and is now past, ceased, and altered. Whatever sorrow is of such a nature, this is called sorrow based on the household life. These are the six sorrows based on the household life.”

‘‘တတ္ထ ကတမာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ? ရူပါနံတွေဝ အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓံ, ‘ပုဗ္ဗေ စေဝ ရူပါ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗေ တေ ရူပါ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အနုတ္တရေသု ဝိမောက္ခေသု ပိဟံ ဥပဋ္ဌာပေတိ – ‘ကုဒါဿု နာမာဟံ တဒါယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမိ ယဒရိယာ ဧတရဟိ အာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’တိ ဣတိ အနုတ္တရေသု ဝိမောက္ခေသု ပိဟံ ဥပဋ္ဌာပယတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပိဟပစ္စယာ ဒေါမနဿံ. ယံ ဧဝရူပံ ဒေါမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မသိတံ ဒေါမနဿံ. သဒ္ဒါနံတွေဝ…ပေ… ဂန္ဓာနံတွေဝ… ရသာနံတွေဝ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံတွေဝ… ဓမ္မာနံတွေဝ အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓံ, ‘ပုဗ္ဗေ စေဝ ဓမ္မာ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အနုတ္တရေသု ဝိမောက္ခေသု ပိဟံ ဥပဋ္ဌာပေတိ – ‘ကုဒါဿု နာမာဟံ တဒါယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမိ ယဒရိယာ ဧတရဟိ အာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’တိ ဣတိ အနုတ္တရေသု ဝိမောက္ခေသု ပိဟံ ဥပဋ္ဌာပယတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပိဟပစ္စယာ ဒေါမနဿံ. ယံ ဧဝရူပံ ဒေါမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မသိတံ ဒေါမနဿံ. ဣမာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ.

Herein, what are the six kinds of distress based on renunciation? Having known the impermanence of forms themselves—their alteration, fading away, and cessation—and seeing with right wisdom as it truly is that ‘Forms both previously and now, all those forms are impermanent, suffering, and subject to change,’ one establishes a longing for the unsurpassed liberations: ‘When, indeed, shall I attain and dwell in that sphere which the noble ones now attain and dwell in?’ Thus, for one who establishes a longing for the unsurpassed liberations, distress arises conditioned by that longing. Such distress is called distress based on renunciation. The same applies to sounds... smells... tastes... tangible objects... and mental phenomena... Such distress is called distress based on renunciation. These are the six kinds of distress based on renunciation.

၃၀၈. ‘‘တတ္ထ ကတမာ ဆ ဂေဟသိတာ ဥပေက္ခာ? စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပေက္ခာ ဗာလဿ မူဠှဿ ( ) ပုထုဇ္ဇနဿ အနောဓိဇိနဿ အဝိပါကဇိနဿ အနာဒီနဝဒဿာဝိနော အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ. ယာ ဧဝရူပါ ဥပေက္ခာ, ရူပံ သာ နာတိဝတ္တတိ. တသ္မာ သာ ဥပေက္ခာ ‘ဂေဟသိတာ’တိ ဝုစ္စတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပေက္ခာ ဗာလဿ မူဠှဿ ပုထုဇ္ဇနဿ အနောဓိဇိနဿ အဝိပါကဇိနဿ အနာဒီနဝဒဿာဝိနော အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ. ယာ ဧဝရူပါ ဥပေက္ခာ, ဓမ္မံ သာ နာတိဝတ္တတိ. တသ္မာ သာ ဥပေက္ခာ ‘ဂေဟသိတာ’တိ ဝုစ္စတိ. ဣမာ ဆ ဂေဟသိတာ ဥပေက္ခာ.

308. Herein, what are the six kinds of equanimity based on the household life? Having seen a form with the eye, equanimity arises for a foolish, deluded, uninstructed ordinary person, one who has not conquered the defilements, has not conquered their results, and does not see the danger. Such equanimity does not transcend the form. Therefore, that equanimity is called 'based on the household life.' Having heard a sound with the ear... having smelled an odor with the nose... having tasted a flavor with the tongue... having touched a tangible object with the body... having cognized a mental phenomenon with the mind, equanimity arises for a foolish, deluded, uninstructed ordinary person, one who has not conquered the defilements, has not conquered their results, and does not see the danger. Such equanimity does not transcend the mental phenomenon. Therefore, that equanimity is called 'based on the household life.' These are the six kinds of equanimity based on the household life.

‘‘တတ္ထ ကတမာ ဆ နေက္ခမ္မသိတာ ဥပေက္ခာ? ရူပါနံတွေဝ အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓံ, ‘ပုဗ္ဗေ စေဝ ရူပါ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗေ တေ ရူပါ [Pg.262] အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပေက္ခာ. ယာ ဧဝရူပါ ဥပေက္ခာ, ရူပံ သာ အတိဝတ္တတိ. တသ္မာ သာ ဥပေက္ခာ ‘နေက္ခမ္မသိတာ’တိ ဝုစ္စတိ. သဒ္ဒါနံတွေဝ… ဂန္ဓာနံတွေဝ… ရသာနံတွေဝ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံတွေဝ… ဓမ္မာနံတွေဝ အနိစ္စတံ ဝိဒိတွာ ဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓံ, ‘ပုဗ္ဗေ စေဝ ဓမ္မာ ဧတရဟိ စ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ အနိစ္စာ ဒုက္ခာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပေက္ခာ. ယာ ဧဝရူပါ ဥပေက္ခာ, ဓမ္မံ သာ အတိဝတ္တတိ. တသ္မာ သာ ဥပေက္ခာ ‘နေက္ခမ္မသိတာ’တိ ဝုစ္စတိ. ဣမာ ဆ နေက္ခမ္မသိတာ ဥပေက္ခာ. ‘ဆတ္တိံသ သတ္တပဒါ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

Herein, what are the six kinds of equanimity based on renunciation? Having known the impermanence of forms themselves—their alteration, fading away, and cessation—equanimity arises for one who sees with right wisdom as it truly is that ‘Forms both previously and now, all those forms are impermanent, suffering, and subject to change.’ Such equanimity transcends the form. Therefore, that equanimity is called ‘based on renunciation.’ The same applies to sounds... smells... tastes... tangible objects... and mental phenomena... Such equanimity transcends the mental phenomenon. Therefore, that equanimity is called ‘based on renunciation.’ These are the six kinds of equanimity based on renunciation. ‘The thirty-six positions of beings should be known’—what was said thus, was said in reference to this.

၃၀၉. ‘‘တတြ ဣဒံ နိဿာယ ဣဒံ ပဇဟထာ’’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ; ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနိ တာနိ နိဿာယ တာနိ အာဂမ္မ ယာနိ ဆ ဂေဟသိတာနိ သောမနဿာနိ တာနိ ပဇဟထ, တာနိ သမတိက္ကမထ. ဧဝမေတေသံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတေသံ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

309. ‘Therein, relying on this, abandon that’—so it was said. In reference to what was this said? Therein, monks, relying on those six kinds of joy based on renunciation, and depending on them, abandon and transcend those six kinds of joy based on the household life. Thus is their abandoning; thus is their transcending.

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ တာနိ နိဿာယ တာနိ အာဂမ္မ ယာနိ ဆ ဂေဟသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ တာနိ ပဇဟထ, တာနိ သမတိက္ကမထ. ဧဝမေတေသံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတေသံ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

Therein, monks, relying on those six kinds of distress based on renunciation, and depending on them, abandon and transcend those six kinds of distress based on the household life. Thus is their abandoning; thus is their transcending.

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာ ဆ နေက္ခမ္မသိတာ ဥပေက္ခာ တာ နိဿာယ တာ အာဂမ္မ ယာ ဆ ဂေဟသိတာ ဥပေက္ခာ တာ ပဇဟထ, တာ သမတိက္ကမထ. ဧဝမေတာသံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတာသံ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

Therein, monks, relying on those six kinds of equanimity based on renunciation, and depending on them, abandon and transcend those six kinds of equanimity based on the household life. Thus is their abandoning; thus is their transcending.

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနိ တာနိ နိဿာယ တာနိ အာဂမ္မ ယာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ ဒေါမနဿာနိ တာနိ ပဇဟထ, တာနိ သမတိက္ကမထ. ဧဝမေတေသံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတေသံ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

Therein, monks, relying on those six kinds of joy based on renunciation, and depending on them, abandon and transcend those six kinds of distress based on renunciation. Thus is their abandoning; thus is their transcending.

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာ ဆ နေက္ခမ္မသိတာ ဥပေက္ခာ တာ နိဿာယ တာ အာဂမ္မ ယာနိ ဆ နေက္ခမ္မသိတာနိ သောမနဿာနိ တာနိ ပဇဟထ, တာနိ သမတိက္ကမထ. ဧဝမေတေသံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတေသံ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

Therein, monks, relying on those six kinds of equanimity based on renunciation, and depending on them, abandon and transcend those six kinds of joy based on renunciation. Thus is their abandoning; thus is their transcending.

၃၁၀. ‘‘အတ္ထိ[Pg.263], ဘိက္ခဝေ, ဥပေက္ခာ နာနတ္တာ နာနတ္တသိတာ, အတ္ထိ ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဥပေက္ခာ နာနတ္တာ နာနတ္တသိတာ? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပေက္ခာ ရူပေသု, အတ္ထိ သဒ္ဒေသု, အတ္ထိ ဂန္ဓေသု, အတ္ထိ ရသေသု, အတ္ထိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု – အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပေက္ခာ နာနတ္တာ နာနတ္တသိတာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ? အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပေက္ခာ အာကာသာနဉ္စာယတနနိဿိတာ, အတ္ထိ ဝိညာဏဉ္စာယတနနိဿိတာ, အတ္ထိ အာကိဉ္စညာယတနနိဿိတာ, အတ္ထိ နေဝသညာနာသညာယတနနိဿိတာ – အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ.

310. “Bhikkhus, there is equanimity that is diverse and based on diversity, and there is equanimity that is unified and based on unity. And what, bhikkhus, is equanimity that is diverse and based on diversity? There is, bhikkhus, equanimity regarding forms, there is equanimity regarding sounds, there is equanimity regarding odors, there is equanimity regarding tastes, there is equanimity regarding tactile objects—this, bhikkhus, is equanimity that is diverse and based on diversity. And what, bhikkhus, is equanimity that is unified and based on unity? There is, bhikkhus, equanimity dependent on the base of infinite space, there is equanimity dependent on the base of infinite consciousness, there is equanimity dependent on the base of nothingness, there is equanimity dependent on the base of neither perception nor non-perception—this, bhikkhus, is equanimity that is unified and based on unity.”

‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာယံ ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ တံ နိဿာယ တံ အာဂမ္မ ယာယံ ဥပေက္ခာ နာနတ္တာ နာနတ္တသိတာ တံ ပဇဟထ, တံ သမတိက္ကမထ. ဧဝမေတိဿာ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတိဿာ သမတိက္ကမော ဟောတိ.

“Therein, bhikkhus, relying on and taking as a basis that equanimity which is unified and based on unity, you should abandon and transcend that equanimity which is diverse and based on diversity. Thus is its abandoning; thus is its transcending.”

‘‘အတမ္မယတံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အတမ္မယတံ အာဂမ္မ ယာယံ ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ တံ ပဇဟထ, တံ သမတိက္ကမထ. ဧဝမေတိဿာ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတိဿာ သမတိက္ကမော ဟောတိ. ‘တတြ ဣဒံ နိဿာယ ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“Bhikkhus, relying on and taking as a basis non-identification, you should abandon and transcend that equanimity which is unified and based on unity. Thus is its abandoning; thus is its transcending. ‘Therein, relying on this, abandon this’—that which was stated was stated in reference to this.”

၃၁၁. ‘‘‘တယော သတိပဋ္ဌာနာ ယဒရိယော သေဝတိ, ယဒရိယော သေဝမာနော သတ္ထာ ဂဏမနုသာသိတုမရဟတီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ; ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အနုကမ္ပကော ဟိတေသီ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ – ‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ, ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’တိ. တဿ သာဝကာ န သုဿူသန္တိ, န သောတံ ဩဒဟန္တိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, ဝေါက္ကမ္မ စ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော န စေဝ အနတ္တမနော ဟောတိ, န စ အနတ္တမနတံ ပဋိသံဝေဒေတိ, အနဝဿုတော စ ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ သတိပဋ္ဌာနံ ယဒရိယော သေဝတိ, ယဒရိယော သေဝမာနော သတ္ထာ ဂဏမနုသာသိတုမရဟတိ.

311. “‘There are three establishments of mindfulness that the Noble One frequents, frequenting which the Teacher, a noble one, is worthy to instruct the assembly’—so it was said. In reference to what was this said? Here, bhikkhus, the Teacher, being compassionate and seeking their welfare, teaches the Dhamma to the disciples out of compassion: ‘This is for your welfare, this is for your happiness.’ His disciples do not listen well, do not lend an ear, do not apply their minds to understanding, and they turn aside from the Teacher’s instruction. In that case, bhikkhus, the Tathāgata is not displeased, nor does he experience displeasure; and he dwells unsullied, mindful and clearly comprehending. This, bhikkhus, is the first establishment of mindfulness that the Noble One frequents, frequenting which the Teacher, a noble one, is worthy to instruct the assembly.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အနုကမ္ပကော ဟိတေသီ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ – ‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ, ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’တိ. တဿ ဧကစ္စေ သာဝကာ န သုဿူသန္တိ, န သောတံ ဩဒဟန္တိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, ဝေါက္ကမ္မ စ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ; ဧကစ္စေ သာဝကာ သုဿူသန္တိ, သောတံ ဩဒဟန္တိ, အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, န စ ဝေါက္ကမ္မ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ[Pg.264]. တတြ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော န စေဝ အနတ္တမနော ဟောတိ, န စ အနတ္တမနတံ ပဋိသံဝေဒေတိ; န စ အတ္တမနော ဟောတိ, န စ အတ္တမနတံ ပဋိသံဝေဒေတိ. အနတ္တမနတာ စ အတ္တမနတာ စ – တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ ယဒရိယော သေဝတိ, ယဒရိယော သေဝမာနော သတ္ထာ ဂဏမနုသာသိတုမရဟတိ.

“Furthermore, bhikkhus, the Teacher, being compassionate and seeking their welfare, teaches the Dhamma to the disciples out of compassion: ‘This is for your welfare, this is for your happiness.’ Some of his disciples do not listen well, do not lend an ear, do not apply their minds to understanding, and they turn aside from the Teacher’s instruction; but some disciples listen well, lend an ear, apply their minds to understanding, and do not turn aside from the Teacher’s instruction. In that case, bhikkhus, the Tathāgata is not displeased, nor does he experience displeasure; nor is he pleased, nor does he experience pleasure. Having avoided both displeasure and pleasure, he dwells equanimous, mindful, and clearly comprehending. This is called, bhikkhus, the second establishment of mindfulness that the Noble One frequents, frequenting which the Teacher, a noble one, is worthy to instruct the assembly.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာ သာဝကာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အနုကမ္ပကော ဟိတေသီ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ – ‘ဣဒံ ဝေါ ဟိတာယ, ဣဒံ ဝေါ သုခါယာ’တိ. တဿ သာဝကာ သုဿူသန္တိ, သောတံ ဩဒဟန္တိ, အညာစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, န စ ဝေါက္ကမ္မ သတ္ထုသာသနာ ဝတ္တန္တိ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော အတ္တမနော စေဝ ဟောတိ, အတ္တမနတဉ္စ ပဋိသံဝေဒေတိ, အနဝဿုတော စ ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, တတိယံ သတိပဋ္ဌာနံ ယဒရိယော သေဝတိ, ယဒရိယော သေဝမာနော သတ္ထာ ဂဏမနုသာသိတုမရဟတိ. ‘တယော သတိပဋ္ဌာနာ ယဒရိယော သေဝတိ, ယဒရိယော သေဝမာနော သတ္ထာ ဂဏမနုသာသိတုမရဟတီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

“Furthermore, bhikkhus, the Teacher, being compassionate and seeking their welfare, teaches the Dhamma to the disciples out of compassion: ‘This is for your welfare, this is for your happiness.’ His disciples listen well, lend an ear, apply their minds to understanding, and do not turn aside from the Teacher’s instruction. In that case, bhikkhus, the Tathāgata is pleased and experiences pleasure, yet he dwells unsullied, mindful and clearly comprehending. This is called, bhikkhus, the third establishment of mindfulness that the Noble One frequents, frequenting which the Teacher, a noble one, is worthy to instruct the assembly. ‘There are three establishments of mindfulness that the Noble One frequents, frequenting which the Teacher, a noble one, is worthy to instruct the assembly’—that which was stated was stated in reference to this.”

၃၁၂. ‘‘‘သော ဝုစ္စတိ ယောဂ္ဂါစရိယာနံ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဟတ္ထိဒမကေန, ဘိက္ခဝေ, ဟတ္ထိဒမ္မော သာရိတော ဧကံယေဝ ဒိသံ ဓာဝတိ – ပုရတ္ထိမံ ဝါ ပစ္ဆိမံ ဝါ ဥတ္တရံ ဝါ ဒက္ခိဏံ ဝါ. အဿဒမကေန, ဘိက္ခဝေ, အဿဒမ္မော သာရိတော ဧကညေဝ ဒိသံ ဓာဝတိ – ပုရတ္ထိမံ ဝါ ပစ္ဆိမံ ဝါ ဥတ္တရံ ဝါ ဒက္ခိဏံ ဝါ. ဂေါဒမကေန, ဘိက္ခဝေ, ဂေါဒမ္မော သာရိတော ဧကံယေဝ ဒိသံ ဓာဝတိ – ပုရတ္ထိမံ ဝါ ပစ္ဆိမံ ဝါ ဥတ္တရံ ဝါ ဒက္ခိဏံ ဝါ. တထာဂတေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပုရိသဒမ္မော သာရိတော အဋ္ဌ ဒိသာ ဝိဓာဝတိ. ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ – အယံ ဧကာ ဒိသာ; အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ – အယံ ဒုတိယာ ဒိသာ; သုဘန္တွေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတိ – အယံ တတိယာ ဒိသာ; သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ စတုတ္ထီ ဒိသာ; သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ ပဉ္စမီ ဒိသာ; သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ [Pg.265] ဝိဟရတိ – အယံ ဆဋ္ဌီ ဒိသာ; သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ သတ္တမီ ဒိသာ; သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ အဋ္ဌမီ ဒိသာ. တထာဂတေန, ဘိက္ခဝေ, အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပုရိသဒမ္မော သာရိတော ဣမာ အဋ္ဌ ဒိသာ ဝိဓာဝတိ. ‘သော ဝုစ္စတိ ယောဂ္ဂါစရိယာနံ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ.

312. “‘He is called the unsurpassed trainer of persons to be tamed’—so it was said. And with reference to what was this said? Bhikkhus, when a tamed elephant has been trained by an elephant tamer, it runs in only one direction—east, west, north, or south. When a tamed horse has been trained by a horse tamer, it runs in only one direction—east, west, north, or south. When a tamed ox has been trained by an ox tamer, it runs in only one direction—east, west, north, or south. But, bhikkhus, when a tamed person has been trained by the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, he runs in eight directions. Possessing form, he sees forms—this is the first direction. Not percipient of form internally, he sees forms externally—this is the second direction. He is intent only on the beautiful—this is the third direction. With the complete transcendence of perceptions of form, with the disappearance of perceptions of resistance, with non-attention to perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite,’ he enters and dwells in the base of infinite space—this is the fourth direction. With the complete transcendence of the base of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite,’ he enters and dwells in the base of infinite consciousness—this is the fifth direction. With the complete transcendence of the base of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing,’ he enters and dwells in the base of nothingness—this is the sixth direction. With the complete transcendence of the base of nothingness, he enters and dwells in the base of neither-perception-nor-non-perception—this is the seventh direction. With the complete transcendence of the base of neither-perception-nor-non-perception, he enters and dwells in the cessation of perception and feeling—this is the eighth direction. Bhikkhus, when a tamed person has been trained by the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, he runs in these eight directions. ‘He is called the unsurpassed trainer of persons to be tamed’—it was in reference to this that this was said.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. With delighted minds, those bhikkhus rejoiced in the Blessed One’s words.

သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

The seventh, the Discourse on the Analysis of the Six Sense Bases, is concluded.

၈. ဥဒ္ဒေသဝိဘင်္ဂသုတ္တံ

8. The Discourse on the Analysis of the Summary

၃၁၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥဒ္ဒေသဝိဘင်္ဂံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

313. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “Bhikkhus, I will teach you the summary and analysis. Listen to it and attend carefully; I shall speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘တထာ တထာ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပပရိက္ခေယျ ယထာ ယထာ ဥပပရိက္ခတော ဗဟိဒ္ဓါ စဿ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋံ, အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတံ အနုပါဒါယ န ပရိတဿေယျ. ဗဟိဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ အဝိက္ခိတ္တေ အဝိသဋေ သတိ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတေ အနုပါဒါယ အပရိတဿတော အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏဒုက္ခသမုဒယသမ္ဘဝေါ န ဟောတီ’’တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ.

“Bhikkhus, a bhikkhu should investigate in such a way that, as he investigates, his consciousness is not scattered and diffused externally, nor is it established internally, and through not grasping, he would not be agitated. Bhikkhus, when consciousness is not scattered and diffused externally, and not established internally, for one who is not agitated through not grasping, there is no future arising of the origination of the mass of suffering of birth, aging, and death.” This the Blessed One said. Having said this, the Sugata rose from his seat and entered his dwelling.

၃၁၄. အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ, အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော, ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘တထာ တထာ, ဘိက္ခဝေ[Pg.266], ဘိက္ခု ဥပပရိက္ခေယျ ယထာ ယထာ ဥပပရိက္ခတော ဗဟိဒ္ဓါ စဿ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋံ, အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတံ အနုပါဒါယ န ပရိတဿေယျ. ဗဟိဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ အဝိက္ခိတ္တေ အဝိသဋေ သတိ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတေ အနုပါဒါယ အပရိတဿတော အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏဒုက္ခသမုဒယသမ္ဘဝေါ န ဟောတီ’တိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’’တိ? အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ; ပဟောတိ စာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’’တိ.

314. Then, soon after the Blessed One had departed, this thought occurred to those bhikkhus: “Friends, the Blessed One, having stated this summary in brief without analyzing the meaning in detail, has risen from his seat and entered his dwelling: ‘Bhikkhus, a bhikkhu should investigate in such a way that, as he investigates, his consciousness is not scattered and diffused externally, nor is it established internally, and through not grasping, he would not be agitated. Bhikkhus, when consciousness is not scattered and diffused externally, and not established internally, for one who is not agitated through not grasping, there is no future arising of the origination of the mass of suffering of birth, aging, and death.’ Now who might analyze in detail the meaning of this summary stated in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed?” Then this thought occurred to those bhikkhus: “This Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. The Venerable Mahākaccāna is capable of analyzing in detail the meaning of this summary stated in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed. What if we were to approach the Venerable Mahākaccāna and ask him about this matter?”

အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစုံ –

Then those bhikkhus went to the Venerable Mahākaccāna. Having approached, they exchanged greetings with the Venerable Mahākaccāna. When they had concluded their courteous and memorable talk, they sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said this to the Venerable Mahākaccāna:

‘‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော ကစ္စာန, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘တထာ တထာ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပပရိက္ခေယျ ယထာ ယထာ ဥပပရိက္ခတော ဗဟိဒ္ဓါ စဿ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋံ, အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတံ အနုပါဒါယ န ပရိတဿေယျ. ဗဟိဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ အဝိက္ခိတ္တေ အဝိသဋေ သတိ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတေ အနုပါဒါယ အပရိတဿတော အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏဒုက္ခသမုဒယသမ္ဘဝေါ န ဟောတီ’တိ. တေသံ နော, အာဝုသော ကစ္စာန, အမှာကံ, အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော, ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – တထာ တထာ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပပရိက္ခေယျ, ယထာ ယထာ ဥပပရိက္ခတော ဗဟိဒ္ဓါ စဿ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋံ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတံ အနုပါဒါယ န ပရိတဿေယျ. ဗဟိဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ အဝိက္ခိတ္တေ အဝိသဋေ သတိ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတေ အနုပါဒါယ အပရိတဿတော အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏဒုက္ခသမုဒယသမ္ဘဝေါ န ဟောတီ’တိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ [Pg.267] အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’’တိ. ‘‘တေသံ နော, အာဝုသော ကစ္စာန, အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော, သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’တိ – ဝိဘဇတာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော’’တိ.

“Friend Kaccāna, the Blessed One, having set forth this summary in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery: ‘Bhikkhus, a bhikkhu should investigate in such a way that, as he investigates, his consciousness is not scattered and diffused externally, is not established internally, and, through not clinging, he is not agitated. Bhikkhus, when consciousness is not scattered and diffused externally, is not established internally, and he does not cling and is not agitated, there is no future arising of the origination of the suffering of birth, aging, and death.’ Then, friend Kaccāna, not long after the Blessed One had departed, this thought occurred to us: ‘Friends, the Blessed One, having set forth this summary in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery: “Bhikkhus, a bhikkhu should investigate in such a way that, as he investigates, his consciousness is not scattered and diffused externally, is not established internally, and, through not clinging, he is not agitated. Bhikkhus, when consciousness is not scattered and diffused externally, is not established internally, and he does not cling and is not agitated, there is no future arising of the origination of the suffering of birth, aging, and death.” Who, indeed, could analyze in detail the meaning of this summary set forth in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail?’ Then, friend Kaccāna, this thought occurred to us: ‘This Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. Venerable Mahākaccāna is capable of analyzing in detail the meaning of this summary set forth in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. What if we were to approach the Venerable Mahākaccāna; and having approached him, ask the Venerable Mahākaccāna about this matter?’ May the Venerable Mahākaccāna analyze it.”

၃၁၅. ‘‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, ပုရိသော သာရတ္ထိကော သာရဂဝေသီ သာရပရိယေသနံ စရမာနော မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော အတိက္ကမ္မေဝ မူလံ အတိက္ကမ္မ ခန္ဓံ သာခါပလာသေ သာရံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ မညေယျ, ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ အာယသ္မန္တာနံ သတ္ထရိ သမ္မုခီဘူတေ တံ ဘဂဝန္တံ အတိသိတွာ အမှေ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆိတဗ္ဗံ မညထ. သော ဟာဝုသော, ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတိ, စက္ခုဘူတော ဉာဏဘူတော ဓမ္မဘူတော ဗြဟ္မဘူတော ဝတ္တာ ပဝတ္တာ အတ္ထဿ နိန္နေတာ အမတဿ ဒါတာ ဓမ္မဿာမီ တထာဂတော. သော စေဝ ပနေတဿ ကာလော အဟောသိ ယံ ဘဂဝန္တံယေဝ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ; ယထာ ဝေါ ဘဂဝါ ဗျာကရေယျ တထာ နံ ဓာရေယျာထာ’’’တိ. ‘အဒ္ဓါဝုသော ကစ္စာန, ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတိ, စက္ခုဘူတော ဉာဏဘူတော ဓမ္မဘူတော ဗြဟ္မဘူတော ဝတ္တာ ပဝတ္တာ အတ္ထဿ နိန္နေတာ အမတဿ ဒါတာ ဓမ္မဿာမီ တထာဂတော. သော စေဝ ပနေတဿ ကာလော အဟောသိ ယံ ဘဂဝန္တံယေဝ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမ; ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရေယျ တထာ နံ ဓာရေယျာမ. အပိ စာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ဝိဘဇတာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော အဂရုံ ကရိတွာ’တိ. ‘တေန ဟာဝုသော, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’တိ. ‘ဧဝမာဝုသော’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာကစ္စာနဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဧတဒဝေါစ –

315. “Friends, it is as if a man in need of heartwood, seeking heartwood, wandering in search of heartwood, would pass over the root and the trunk of a great, standing, core-wood tree, and think that heartwood should be sought among the branches and leaves. So it is with you, venerable sirs. With the Teacher present before you, you pass over that Blessed One and think that this matter should be asked of me. For, friends, that Blessed One, knowing, knows; seeing, sees. He is the eye, he is knowledge, he is the Dhamma, he is the sublime one. He is the speaker, the proclaimer, the expounder of the meaning, the giver of the deathless, the lord of the Dhamma, the Tathāgata. And that was the very time when you should have asked the Blessed One himself about this matter. As the Blessed One would have explained it to you, so you should have remembered it.” “Certainly, friend Kaccāna, the Blessed One, knowing, knows; seeing, sees. He is the eye, he is knowledge, he is the Dhamma, he is the sublime one. He is the speaker, the proclaimer, the expounder of the meaning, the giver of the deathless, the lord of the Dhamma, the Tathāgata. And that was the very time when we should have asked the Blessed One himself about this matter. As the Blessed One would have explained it to us, so we would have remembered it. However, the Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. The Venerable Mahākaccāna is capable of analyzing in detail the meaning of this summary set forth in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. May the Venerable Mahākaccāna analyze it without finding it burdensome.” “In that case, friends, listen and pay close attention; I will speak.” “Yes, friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Mahākaccāna. The Venerable Mahākaccāna said this:

‘ယံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – တထာ တထာ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု [Pg.268] ဥပပရိက္ခေယျ, ယထာ ယထာ ဥပပရိက္ခတော ဗဟိဒ္ဓါ စဿ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋံ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတံ အနုပါဒါယ န ပရိတဿေယျ, ဗဟိဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ အဝိက္ခိတ္တေ အဝိသဋေ သတိ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတေ အနုပါဒါယ အပရိတဿတော အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏဒုက္ခသမုဒယသမ္ဘဝေါ န ဟောတီ’တိ. ဣမဿ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ.

“Friends, as to that summary which the Blessed One set forth in brief without analyzing the meaning in detail, after which he rose from his seat and entered the monastery: ‘Bhikkhus, a bhikkhu should investigate in such a way that, as he investigates, his consciousness is not scattered and diffused externally, is not established internally, and, through not clinging, he is not agitated. Bhikkhus, when consciousness is not scattered and diffused externally, is not established internally, and he does not cling and is not agitated, there is no future arising of the origination of the suffering of birth, aging, and death.’ Friends, of this summary set forth in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail, I understand the detailed meaning in this way.”

၃၁၆. ‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဗဟိဒ္ဓါ ဝိညာဏံ ဝိက္ခိတ္တံ ဝိသဋန္တိ ဝုစ္စတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ရူပနိမိတ္တာနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ ရူပနိမိတ္တဿာဒဂဓိတံ ရူပနိမိတ္တဿာဒဝိနိဗန္ဓံ ရူပနိမိတ္တဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ ဝိညာဏံ ဝိက္ခိတ္တံ ဝိသဋန္တိ ဝုစ္စတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဓမ္မနိမိတ္တာနုသာရီ ဝိညာဏံ ဟောတိ; ဓမ္မနိမိတ္တဿာဒဂဓိတံ ဓမ္မနိမိတ္တဿာဒဝိနိဗန္ဓံ ဓမ္မနိမိတ္တဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ ဝိညာဏံ ဝိက္ခိတ္တံ ဝိသဋန္တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ အာဝုသော, ဗဟိဒ္ဓါ ဝိညာဏံ ဝိက္ခိတ္တံ ဝိသဋန္တိ ဝုစ္စတိ.

316. How, friends, is consciousness said to be scattered and diffused externally? Here, friends, for a bhikkhu, having seen a form with the eye, consciousness arises that follows after the sign of the form, is greedy for the delight in the sign of the form, is bound by the delight in the sign of the form, and is conjoined with the fetter of delight in the sign of the form. This is how consciousness is said to be scattered and diffused externally. Having heard a sound with the ear... having smelled an odor with the nose... having tasted a flavor with the tongue... having touched a tangible with the body... having known a mental object with the mind, consciousness arises that follows after the sign of the mental object, is greedy for the delight in the sign of the mental object, is bound by the delight in the sign of the mental object, and is conjoined with the fetter of delight in the sign of the mental object. This is how consciousness is said to be scattered and diffused externally. In this way, friends, consciousness is said to be scattered and diffused externally.

၃၁၇. ‘‘ကထဉ္စာဝုသော, ဗဟိဒ္ဓါ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋန္တိ ဝုစ္စတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န ရူပနိမိတ္တာနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ ရူပနိမိတ္တဿာဒဂဓိတံ န ရူပနိမိတ္တဿာဒဝိနိဗန္ဓံ န ရူပနိမိတ္တဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋန္တိ ဝုစ္စတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န ဓမ္မနိမိတ္တာနုသာရီ ဝိညာဏံ ဟောတိ န ဓမ္မနိမိတ္တဿာဒဂဓိတံ န ဓမ္မနိမိတ္တဿာဒဝိနိဗန္ဓံ န ဓမ္မနိမိတ္တဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋန္တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, ဗဟိဒ္ဓါ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋန္တိ ဝုစ္စတိ.

317. How, friends, is consciousness said to be not scattered and not diffused externally? Here, friends, for a bhikkhu, having seen a form with the eye, consciousness arises that does not follow after the sign of the form, is not greedy for the delight in the sign of the form, is not bound by the delight in the sign of the form, and is not conjoined with the fetter of delight in the sign of the form. This is how consciousness is said to be not scattered and not diffused externally. Having heard a sound with the ear... having smelled an odor with the nose... having tasted a flavor with the tongue... having touched a tangible with the body... having known a mental object with the mind, consciousness arises that does not follow after the sign of the mental object, is not greedy for the delight in the sign of the mental object, is not bound by the delight in the sign of the mental object, and is not conjoined with the fetter of delight in the sign of the mental object. This is how consciousness is said to be not scattered and not diffused externally. In this way, friends, consciousness is said to be not scattered and not diffused externally.

၃၁၈. ‘‘ကထဉ္စာဝုသော, အဇ္ဈတ္တံ သဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ ဝိဝေကဇပီတိသုခါနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ ဝိဝေကဇပီတိသုခဿာဒဂဓိတံ ဝိဝေကဇပီတိသုခဿာဒဝိနိဗန္ဓံ [Pg.269] ဝိဝေကဇပီတိသုခဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တံ သဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ.

318. How, friends, is the mind said to be established internally? Here, friends, a bhikkhu, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and abides in the first jhāna, which is accompanied by applied and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. For that bhikkhu, consciousness arises that follows after the rapture and happiness born of seclusion, is greedy for the delight in the rapture and happiness born of seclusion, is bound by the delight in the rapture and happiness born of seclusion, and is conjoined with the fetter of delight in the rapture and happiness born of seclusion. The mind is said to be established internally.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ သမာဓိဇပီတိသုခါနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ သမာဓိဇပီတိသုခဿာဒဂဓိတံ သမာဓိဇပီတိသုခဿာဒဝိနိဗန္ဓံ သမာဓိဇပီတိသုခဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တံ သဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ.

Furthermore, friends, a bhikkhu, with the subsiding of applied and sustained thought, enters and abides in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without applied and sustained thought, and is filled with rapture and happiness born of concentration. For that bhikkhu, consciousness arises that follows after the rapture and happiness born of concentration, is greedy for the delight in the rapture and happiness born of concentration, is bound by the delight in the rapture and happiness born of concentration, and is conjoined with the fetter of delight in the rapture and happiness born of concentration. The mind is said to be established internally.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ ဥပေက္ခာနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ ဥပေက္ခာသုခဿာဒဂဓိတံ ဥပေက္ခာသုခဿာဒဝိနိဗန္ဓံ ဥပေက္ခာသုခဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တံ သဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ.

Furthermore, friends, a bhikkhu, with the fading away of rapture, abides equanimous, mindful, and fully aware, and experiences happiness with the body. He enters and abides in the third jhāna, of which the noble ones declare: ‘Equanimous and mindful, he abides happily.’ For that bhikkhu, consciousness arises that follows after equanimity, is greedy for the delight in equanimous happiness, is bound by the delight in equanimous happiness, and is conjoined with the fetter of delight in equanimous happiness. The mind is said to be established internally.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ အဒုက္ခမသုခါနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ အဒုက္ခမသုခဿာဒဂဓိတံ အဒုက္ခမသုခဿာဒဝိနိဗန္ဓံ အဒုက္ခမသုခဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တံ သဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အဇ္ဈတ္တံ သဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ.

Furthermore, friends, a bhikkhu, with the abandoning of pleasure and the abandoning of pain, and with the previous disappearance of joy and grief, enters and abides in the fourth jhāna, which is neither-painful-nor-pleasant and has purity of mindfulness due to equanimity. For that bhikkhu, consciousness arises that follows after the neither-painful-nor-pleasant feeling, is greedy for the delight in the neither-painful-nor-pleasant feeling, is bound by the delight in the neither-painful-nor-pleasant feeling, and is conjoined with the fetter of delight in the neither-painful-nor-pleasant feeling. The mind is said to be established internally. In this way, friends, the mind is said to be established internally.

၃၁၉. ‘‘ကထဉ္စာဝုသော, အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ န ဝိဝေကဇပီတိသုခါနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ န ဝိဝေကဇပီတိသုခဿာဒဂဓိတံ န ဝိဝေကဇပီတိသုခဿာဒဝိနိဗန္ဓံ န ဝိဝေကဇပီတိသုခဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တံ အသဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ.

319. How, friends, is the mind said to be not established internally? Here, friends, a bhikkhu, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states... enters and abides in the first jhāna. For that bhikkhu, consciousness arises that does not follow after the rapture and happiness born of seclusion, is not greedy for the delight in the rapture and happiness born of seclusion, is not bound by the delight in the rapture and happiness born of seclusion, and is not conjoined with the fetter of delight in the rapture and happiness born of seclusion. The mind is said to be not established internally.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ န သမာဓိဇပီတိသုခါနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ န သမာဓိဇပီတိသုခဿာဒဂဓိတံ န သမာဓိဇပီတိသုခဿာဒဝိနိဗန္ဓံ န သမာဓိဇပီတိသုခဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တံ အသဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ.

Furthermore, friends, a bhikkhu, with the subsiding of applied and sustained thought... enters and abides in the second jhāna. For that bhikkhu, consciousness arises that does not follow after the rapture and happiness born of concentration, is not greedy for the delight in the rapture and happiness born of concentration, is not bound by the delight in the rapture and happiness born of concentration, and is not conjoined with the fetter of delight in the rapture and happiness born of concentration. The mind is said to be not established internally.

‘‘ပုန [Pg.270] စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ န ဥပေက္ခာနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ န ဥပေက္ခာသုခဿာဒဂဓိတံ န ဥပေက္ခာသုခဿာဒဝိနိဗန္ဓံ န ဥပေက္ခာသုခဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တံ အသဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ.

Furthermore, friends, a bhikkhu, with the fading away of rapture... enters and abides in the third jhāna. For that bhikkhu, consciousness arises that does not follow after equanimity, is not greedy for the delight in equanimous happiness, is not bound by the delight in equanimous happiness, and is not conjoined with the fetter of delight in equanimous happiness. The mind is said to be not established internally.

‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တဿ န အဒုက္ခမသုခါနုသာရိ ဝိညာဏံ ဟောတိ န အဒုက္ခမသုခဿာဒဂဓိတံ န အဒုက္ခမသုခဿာဒဝိနိဗန္ဓံ န အဒုက္ခမသုခဿာဒသံယောဇနသံယုတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ စိတ္တံ အသဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတန္တိ ဝုစ္စတိ.

Furthermore, friends, a bhikkhu, with the abandoning of pleasure and pain, and with the previous passing away of joy and sorrow, enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither-painful-nor-pleasant and has purity of mindfulness due to equanimity. His consciousness does not follow after neither-pain-nor-pleasure, is not greedy for the relish of neither-pain-nor-pleasure, is not bound by the relish of neither-pain-nor-pleasure, is not conjoined with the fetter of relishing neither-pain-nor-pleasure. The mind is said to be unsettled internally. It is in this way, friends, that the mind is said to be unsettled internally.

၃၂၀. ‘‘ကထဉ္စာဝုသော, အနုပါဒါ ပရိတဿနာ ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ရူပံ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ရူပံ ဝိပရိဏမတိ, အညထာ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ရူပဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော ပရိယာဒါနာ ဥတ္တာသဝါ စ ဟောတိ ဝိဃာတဝါ စ အပေက္ခဝါ စ အနုပါဒါယ စ ပရိတဿတိ. ဝေဒနံ …ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ဝိညာဏံ ဝိပရိဏမတိ, အညထာ ဟောတိ. တဿ ဝိညာဏဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဝိညာဏဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ ဝိညာဏဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော ပရိယာဒါနာ ဥတ္တာသဝါ စ ဟောတိ ဝိဃာတဝါ စ အပေက္ခဝါ စ အနုပါဒါယ စ ပရိတဿတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အနုပါဒါ ပရိတဿနာ ဟောတိ.

320. And how, friends, does agitation without grasping occur? Here, friends, an uninstructed ordinary person—who has not seen the noble ones, is unskilled in the noble Dhamma, untrained in the noble Dhamma; who has not seen the good people, is unskilled in the Dhamma of the good, untrained in the Dhamma of the good—regards form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. That form of his changes and alters. Due to the change and alteration of that form, his consciousness follows the change of form. Agitations and arisen unwholesome states born of that change and alteration of form overwhelm his mind. Because his mind is overwhelmed, he becomes fearful, distressed, and full of longing, and is agitated without grasping. He regards feeling... perception... volitional formations... consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. That consciousness of his changes and alters. Due to the change and alteration of that consciousness, his consciousness follows the change of consciousness. Agitations and arisen unwholesome states born of that change and alteration of consciousness overwhelm his mind. Because his mind is overwhelmed, he becomes fearful, distressed, and full of longing, and is agitated without grasping. It is in this way, friends, that agitation without grasping occurs.

၃၂၁. ‘‘ကထဉ္စာဝုသော, အနုပါဒါနာ အပရိတဿနာ ဟောတိ? ဣဓာဝုသော, သုတဝါ အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ [Pg.271] သုဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ န ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ န အတ္တနိ ဝါ ရူပံ န ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ရူပံ ဝိပရိဏမတိ, အညထာ ဟောတိ. တဿ ရူပဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ န စ ရူပဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ န ရူပဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော ပရိယာဒါနာ န စေဝုတ္တာသဝါ ဟောတိ န စ ဝိဃာတဝါ န စ အပေက္ခဝါ အနုပါဒါယ စ န ပရိတဿတိ. န ဝေဒနံ… န သညံ… န သင်္ခါရေ… န ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ န ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ န အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ န ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ. တဿ တံ ဝိညာဏံ ဝိပရိဏမတိ, အညထာ ဟောတိ. တဿ ဝိညာဏဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ န စ ဝိညာဏဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တိ ဝိညာဏံ ဟောတိ. တဿ န ဝိညာဏဝိပရိဏာမာနုပရိဝတ္တဇာ ပရိတဿနာ ဓမ္မသမုပ္ပာဒါ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တိ. စေတသော ပရိယာဒါနာ န စေဝုတ္တာသဝါ ဟောတိ န စ ဝိဃာတဝါ န စ အပေက္ခဝါ, အနုပါဒါယ စ န ပရိတဿတိ. ဧဝံ ခေါ, အာဝုသော, အနုပါဒါ အပရိတဿနာ ဟောတိ.

321. And how, friends, does non-agitation through non-clinging occur? Here, friends, a learned noble disciple—who has seen the noble ones, is skilled in the noble Dhamma, well-trained in the noble Dhamma; who has seen the good people, is skilled in the Dhamma of the good, well-trained in the Dhamma of the good—does not regard form as self, or self as possessing form, or form as in self, or self as in form. When that form of his changes and alters, his consciousness does not follow the change of form. Agitations and arisen unwholesome states born of that change and alteration of form do not overwhelm his mind. Because his mind is not overwhelmed, he is not fearful, not distressed, and not full of longing, and he is not agitated without grasping. He does not regard feeling... perception... volitional formations... consciousness as self, or self as possessing consciousness, or consciousness as in self, or self as in consciousness. When that consciousness of his changes and alters, his consciousness does not follow the change of consciousness. Agitations and arisen unwholesome states born of that change and alteration of consciousness do not overwhelm his mind. Because his mind is not overwhelmed, he is not fearful, not distressed, and not full of longing, and he is not agitated without grasping. It is in this way, friends, that non-agitation without grasping occurs.

‘‘ယံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘တထာ တထာ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပပရိက္ခေယျ ယထာ ယထာ ဥပပရိက္ခတော ဗဟိဒ္ဓါ စဿ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋံ, အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတံ အနုပါဒါယ န ပရိတဿေယျ. ဗဟိဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ အဝိက္ခိတ္တေ အဝိသဋေ သတိ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတေ အနုပါဒါယ အပရိတဿတော အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏဒုက္ခသမုဒယသမ္ဘဝေါ န ဟောတီ’တိ. ဣမဿ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အာဇာနာမိ. အာကင်္ခမာနာ စ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ; ယထာ ဝေါ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ တထာ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ.

Friends, the Blessed One gave us a brief outline and, without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered his dwelling: ‘Monks, a bhikkhu should investigate in such a way that, however he investigates, his consciousness is neither scattered nor dispersed externally, not settled internally, and without grasping, he would not be agitated. Monks, when consciousness is neither scattered nor dispersed externally, and not settled internally, then for one who is unagitated through not grasping, there is no future arising of the suffering of birth, aging, and death.’ Friends, this is how I understand in detail the meaning of this brief outline given by the Blessed One without it being analyzed in detail. But if you wish, venerable ones, you may approach the Blessed One himself and question him about this matter; as the Blessed One explains it to you, so you should remember it.

၃၂၂. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာကစ္စာနဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –

322. Then those bhikkhus, having rejoiced in and approved of the words of the Venerable Mahākaccāna, rose from their seats and went to the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said this to the Blessed One:

‘‘ယံ [Pg.272] ခေါ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘တထာ တထာ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပပရိက္ခေယျ ယထာ ယထာ ဥပပရိက္ခတော ဗဟိဒ္ဓါ စဿ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋံ, အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတံ အနုပါဒါယ န ပရိတဿေယျ. ဗဟိဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ အဝိက္ခိတ္တေ အဝိသဋေ သတိ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတေ အနုပါဒါယ အပရိတဿတော အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏဒုက္ခသမုဒယသမ္ဘဝေါ န ဟောတီ’’’တိ.

Venerable sir, the Blessed One, having set forth a summary statement for us in brief and without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the dwelling, saying: ‘Bhikkhus, a bhikkhu should investigate in such a way that for one who investigates, his consciousness is externally neither scattered nor dispersed, and internally not established, so that without clinging, he would not be agitated. Bhikkhus, when consciousness is externally neither scattered nor dispersed, and is internally not established, for one who is not agitated through not clinging, there is in the future no arising of the mass of suffering of birth, aging, and death.’

‘‘တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ, အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော, ဧတဒဟောသိ – ‘ဣဒံ ခေါ နော, အာဝုသော, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – တထာ တထာ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပပရိက္ခေယျ, ယထာ ယထာ ဥပပရိက္ခတော ဗဟိဒ္ဓါ စဿ ဝိညာဏံ အဝိက္ခိတ္တံ အဝိသဋံ, အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတံ အနုပါဒါယ န ပရိတဿေယျ. ဗဟိဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏေ အဝိက္ခိတ္တေ အဝိသဋေ သတိ အဇ္ဈတ္တံ အသဏ္ဌိတေ အနုပါဒါယ အပရိတဿတော အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏဒုက္ခသမုဒယသမ္ဘဝေါ န ဟောတီတိ. ကော နု ခေါ ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇေယျာ’တိ? တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော သတ္ထု စေဝ သံဝဏ္ဏိတော သမ္ဘာဝိတော စ ဝိညူနံ သဗြဟ္မစာရီနံ. ပဟောတိ စာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ဣမဿ ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဥဒ္ဒေသဿ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ အဝိဘတ္တဿ ဝိတ္ထာရေန အတ္ထံ ဝိဘဇိတုံ. ယံနူန မယံ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမေယျာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာမာ’တိ.

Venerable sir, soon after the Blessed One had departed, this thought occurred to us: ‘Friends, the Blessed One has set forth this summary statement for us in brief and without analyzing the meaning in detail, has risen from his seat and entered the dwelling, saying: “Bhikkhus, a bhikkhu should investigate in such a way that for one who investigates, his consciousness is externally neither scattered nor dispersed, and internally not established, so that without clinging, he would not be agitated. Bhikkhus, when consciousness is externally neither scattered nor dispersed, and is internally not established, for one who is not agitated through not clinging, there is in the future no arising of the mass of suffering of birth, aging, and death.” Who, now, could analyze in detail the meaning of this summary statement set forth in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail?’ Then, venerable sir, this thought occurred to us: ‘This Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. The Venerable Mahākaccāna is capable of analyzing in detail the meaning of this summary statement set forth in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. What if we were to approach the Venerable Mahākaccāna and, having approached him, ask the Venerable Mahākaccāna about this matter?’

‘‘အထ ခေါ မယံ, ဘန္တေ, ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိမှ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆိမှ. တေသံ နော, ဘန္တေ, အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန ဣမေဟိ အာကာရေဟိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဣမေဟိ ဗျဉ္ဇနေဟိ အတ္ထော ဝိဘတ္တော’’တိ.

Then, venerable sir, we approached the Venerable Mahākaccāna; having approached, we asked the Venerable Mahākaccāna about this matter. For us, venerable sir, the meaning was analyzed by the Venerable Mahākaccāna with these aspects, with these terms, and with these phrases.

‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, မဟာကစ္စာနော; မဟာပညော, ဘိက္ခဝေ, မဟာကစ္စာနော. မံ စေပိ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတမတ္ထံ ပဋိပုစ္ဆေယျာထ, အဟမ္ပိ ဧဝမေဝံ ဗျာကရေယျံ [Pg.273] ယထာ တံ မဟာကစ္စာနေန ဗျာကတံ. ဧသော စေဝေတဿ အတ္ထော. ဧဝဉ္စ နံ ဓာရေယျာထာ’’တိ.

Bhikkhus, Mahākaccāna is wise; bhikkhus, Mahākaccāna is of great wisdom. If you, bhikkhus, were to ask me about this matter, I too would explain it in the very same way that it has been explained by Mahākaccāna. This is the very meaning of it. And thus you should bear it in mind.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Those bhikkhus, delighted, rejoiced in the Blessed One's statement.

ဥဒ္ဒေသဝိဘင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

The Discourse on the Analysis of the Summary Statement, the eighth, is concluded.

၉. အရဏဝိဘင်္ဂသုတ္တံ

9. The Discourse on the Analysis of Non-Conflict

၃၂၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အရဏဝိဘင်္ဂံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

323. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Monastery. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir!” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “Bhikkhus, I will teach you the Analysis of Non-Conflict. Listen to it, apply your minds well; I shall speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘န ကာမသုခမနုယုဉ္ဇေယျ ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, န စ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုဉ္ဇေယျ ဒုက္ခံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ. ဧတေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ, စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ဥဿာဒနဉ္စ ဇညာ, အပသာဒနဉ္စ ဇညာ; ဥဿာဒနဉ္စ ဉတွာ အပသာဒနဉ္စ ဉတွာ နေဝုဿာဒေယျ, န အပသာဒေယျ, ဓမ္မမေဝ ဒေသေယျ. သုခဝိနိစ္ဆယံ ဇညာ; သုခဝိနိစ္ဆယံ ဉတွာ အဇ္ဈတ္တံ သုခမနုယုဉ္ဇေယျ. ရဟောဝါဒံ န ဘာသေယျ, သမ္မုခါ န ခီဏံ ဘဏေ. အတရမာနောဝ ဘာသေယျ, နော တရမာနော. ဇနပဒနိရုတ္တိံ နာဘိနိဝေသေယျ, သမညံ နာတိဓာဝေယျာတိ – အယမုဒ္ဒေသော အရဏဝိဘင်္ဂဿ.

“One should not pursue sensual pleasure, which is low, of village-folk, of the common person, ignoble, and unbeneficial; nor should one pursue the practice of self-mortification, which is painful, ignoble, and unbeneficial. Bhikkhus, without approaching either of these two extremes, the Middle Path has been fully awakened to by the Tathāgata, which produces vision, produces knowledge, and leads to peace, to direct knowledge, to enlightenment, to Nibbāna. One should know extolling, and one should know disparaging. Having known extolling and having known disparaging, one should neither extol nor disparage; one should teach only the Dhamma. One should know the determination of happiness. Having known the determination of happiness, one should pursue happiness internally. One should not speak words of censure in private, nor speak harsh words face-to-face. One should speak unhurriedly, not hurriedly. One should not insist on regional dialect, nor transgress common parlance. This is the summary of the Analysis of Non-Conflict.”

၃၂၄. ‘‘‘န ကာမသုခမနုယုဉ္ဇေယျ ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, န စ အတ္တကိလမထာနုယောဂမနုယုဉ္ဇေယျ ဒုက္ခံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတ’န္တိ [Pg.274] – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ; ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ယော ကာမပဋိသန္ဓိသုခိနော သောမနဿာနုယောဂေါ ဟီနော ဂမ္မော ပေါထုဇ္ဇနိကော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. ယော ကာမပဋိသန္ဓိသုခိနော သောမနဿာနုယောဂံ အနနုယောဂေါ ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. ယော အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ဒုက္ခော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. ယော အတ္တကိလမထာနုယောဂံ အနနုယောဂေါ ဒုက္ခံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. ‘န ကာမသုခမနုယုဉ္ဇေယျ ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, န စ အတ္တကိလမထာနုယောဂံ အနုယုဉ္ဇေယျ ဒုက္ခံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတ’န္တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

324. ‘One should not pursue sensual pleasure, which is low, of villagers, of ordinary people, ignoble, and unbeneficial; nor should one pursue the practice of self-mortification, which is painful, ignoble, and unbeneficial.’ This, indeed, is what was said. And in reference to what was it said? The pursuit of mental pleasure for one who has pleasure connected with sensuality—a pursuit which is low, of villagers, of ordinary people, ignoble, and unbeneficial—is a state accompanied by suffering, by affliction, by distress, and by torment; it is wrong practice. The non-pursuit of that mental pleasure which is low, of villagers, of ordinary people, ignoble, and unbeneficial, is a state without suffering, without affliction, without distress, and without torment; it is right practice. The pursuit of self-mortification—which is painful, ignoble, and unbeneficial—is a state accompanied by suffering, by affliction, by distress, and by torment; it is wrong practice. The non-pursuit of self-mortification—which is painful, ignoble, and unbeneficial—is a state without suffering, without affliction, without distress, and without torment; it is right practice. ‘One should not pursue sensual pleasure... nor should one pursue the practice of self-mortification...’—it is in reference to this that this was said.

၃၂၅. ‘‘‘ဧတေ ခေါ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ, စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ. ‘ဧတေ ခေါ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ, စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

325. ‘Without approaching either of these two extremes, the Middle Path has been fully awakened to by the Tathāgata, which produces vision, produces knowledge, and leads to peace, to direct knowledge, to enlightenment, to Nibbāna.’ This, indeed, is what was said. And in reference to what was it said? Precisely this Noble Eightfold Path, that is to say: Right View, Right Intention, Right Speech, Right Action, Right Livelihood, Right Effort, Right Mindfulness, Right Concentration. ‘Without approaching either of these two extremes, the Middle Path has been fully awakened to by the Tathāgata, which produces vision, produces knowledge, and leads to peace, to direct knowledge, to enlightenment, to Nibbāna’—it is in reference to this that this was said.

၃၂၆. ‘‘‘ဥဿာဒနဉ္စ ဇညာ, အပသာဒနဉ္စ ဇညာ; ဥဿာဒနဉ္စ ဉတွာ အပသာဒနဉ္စ ဉတွာ နေဝုဿာဒေယျ, န အပသာဒေယျ, ဓမ္မမေဝ ဒေသေယျာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဥဿာဒနာ စ ဟောတိ အပသာဒနာ စ, နော စ ဓမ္မဒေသနာ? ‘ယေ ကာမပဋိသန္ဓိသုခိနော သောမနဿာနုယောဂံ အနုယုတ္တာ ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, သဗ္ဗေ တေ သဒုက္ခာ သဥပဃာတာ သဥပါယာသာ သပရိဠာဟာ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဣတ္ထေကေ အပသာဒေတိ.

326. ‘One should know extolling, and one should know disparaging. Having known extolling and having known disparaging, one should neither extol nor disparage; one should teach only the Dhamma.’ This, indeed, is what was said. And in reference to what was it said? And how, bhikkhus, is there both extolling and disparaging, but not a teaching of the Dhamma? By saying, ‘All those who are devoted to the pursuit of mental pleasure connected with sensuality—which is low, of villagers, of ordinary people, ignoble, and unbeneficial—are accompanied by suffering, by affliction, by distress, and by torment; they are practicing wrongly,’ one disparages some.

‘‘‘ယေ [Pg.275] ကာမပဋိသန္ဓိသုခိနော သောမနဿာနုယောဂံ အနနုယုတ္တာ ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, သဗ္ဗေ တေ အဒုက္ခာ အနုပဃာတာ အနုပါယာသာ အပရိဠာဟာ သမ္မာပဋိပန္နာ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဣတ္ထေကေ ဥဿာဒေတိ.

By saying, ‘All those who are not devoted to the pursuit of mental pleasure connected with sensuality—which is low, of villagers, of ordinary people, ignoble, and unbeneficial—are without suffering, without affliction, without distress, and without torment; they are practicing rightly,’ one extols some.

‘‘‘ယေ အတ္တကိလမထာနုယောဂံ အနုယုတ္တာ ဒုက္ခံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, သဗ္ဗေ တေ သဒုက္ခာ သဥပဃာတာ သဥပါယာသာ သပရိဠာဟာ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဣတ္ထေကေ အပသာဒေတိ.

By saying, ‘All those who are devoted to the practice of self-mortification—which is painful, ignoble, and unbeneficial—are accompanied by suffering, by affliction, by distress, and by torment; they are practicing wrongly,’ one disparages some.

‘‘‘ယေ အတ္တကိလမထာနုယောဂံ အနနုယုတ္တာ ဒုက္ခံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, သဗ္ဗေ တေ အဒုက္ခာ အနုပဃာတာ အနုပါယာသာ အပရိဠာဟာ သမ္မာပဋိပန္နာ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဣတ္ထေကေ ဥဿာဒေတိ.

By saying, ‘All those who are not devoted to the practice of self-mortification—which is painful, ignoble, and unbeneficial—are without suffering, without affliction, without distress, and without torment; they are practicing rightly,’ one extols some.

‘‘‘ယေသံ ကေသဉ္စိ ဘဝသံယောဇနံ အပ္ပဟီနံ, သဗ္ဗေ တေ သဒုက္ခာ သဥပဃာတာ သဥပါယာသာ သပရိဠာဟာ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဣတ္ထေကေ အပသာဒေတိ.

By saying, ‘All those in whom the fetter of becoming is not abandoned are accompanied by suffering, by affliction, by distress, and by torment; they are practicing wrongly,’ one disparages some.

‘‘‘ယေသံ ကေသဉ္စိ ဘဝသံယောဇနံ ပဟီနံ, သဗ္ဗေ တေ အဒုက္ခာ အနုပဃာတာ အနုပါယာသာ အပရိဠာဟာ သမ္မာပဋိပန္နာ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဣတ္ထေကေ ဥဿာဒေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဥဿာဒနာ စ ဟောတိ အပသာဒနာ စ, နော စ ဓမ္မဒေသနာ.

By saying, ‘All those in whom the fetter of becoming is abandoned are without suffering, without affliction, without distress, and without torment; they are practicing rightly,’ one extols some. Thus, bhikkhus, there is both extolling and disparaging, but not a teaching of the Dhamma.

၃၂၇. ‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, နေဝုဿာဒနာ ဟောတိ န အပသာဒနာ, ဓမ္မဒေသနာ စ ? ‘ယေ ကာမပဋိသန္ဓိသုခိနော သောမနဿာနုယောဂံ အနုယုတ္တာ ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, သဗ္ဗေ တေ သဒုက္ခာ သဥပဃာတာ သဥပါယာသာ သပရိဠာဟာ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ’တိ – န ဧဝမာဟ. ‘အနုယောဂေါ စ ခေါ, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဓမ္မမေဝ ဒေသေတိ.

327. And how, bhikkhus, is there neither extolling nor disparaging, but a teaching of the Dhamma? One does not say thus: ‘All those persons devoted to the pursuit of mental pleasure connected with sensuality—which is low, of villagers, of ordinary people, ignoble, and unbeneficial—are accompanied by suffering, by affliction, by distress, and by torment; they are of wrong practice.’ Rather, saying, ‘Indeed, that pursuit is a state accompanied by suffering, by affliction, by distress, and by torment; it is wrong practice,’ one teaches only the Dhamma.

‘‘‘ယေ ကာမပဋိသန္ဓိသုခိနော သောမနဿာနုယောဂံ အနနုယုတ္တာ ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, သဗ္ဗေ တေ အဒုက္ခာ အနုပဃာတာ အနုပါယာသာ အပရိဠာဟာ သမ္မာပဋိပန္နာ’တိ – န ဧဝမာဟ. ‘အနနုယောဂေါ စ ခေါ, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဓမ္မမေဝ ဒေသေတိ.

One does not say thus: ‘All those not devoted to the pursuit of mental pleasure connected with sensuality—which is low, of villagers, of ordinary people, ignoble, and unbeneficial—are without suffering, without affliction, without distress, and without torment; they are of right practice.’ Rather, saying, ‘Indeed, that non-pursuit is a state without suffering, without affliction, without distress, and without torment; it is right practice,’ one teaches only the Dhamma.

‘‘‘ယေ [Pg.276] အတ္တကိလမထာနုယောဂံ အနုယုတ္တာ ဒုက္ခံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, သဗ္ဗေ တေ သဒုက္ခာ သဥပဃာတာ သဥပါယာသာ သပရိဠာဟာ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ’တိ – န ဧဝမာဟ. ‘အနုယောဂေါ စ ခေါ, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဓမ္မမေဝ ဒေသေတိ.

One does not say thus: ‘All those persons devoted to the pursuit of self-mortification—which is painful, ignoble, and unbeneficial—are accompanied by suffering, by affliction, by distress, and by torment; they are of wrong practice.’ Rather, saying, ‘Indeed, that pursuit is a state accompanied by suffering, by affliction, by distress, and by torment; it is wrong practice,’ one teaches only the Dhamma.

‘‘‘ယေ အတ္တကိလမထာနုယောဂံ အနနုယုတ္တာ ဒုက္ခံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, သဗ္ဗေ တေ အဒုက္ခာ အနုပဃာတာ အနုပါယာသာ အပရိဠာဟာ သမ္မာပဋိပန္နာ’တိ – န ဧဝမာဟ. ‘အနနုယောဂေါ စ ခေါ, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဓမ္မမေဝ ဒေသေတိ.

One does not say thus: ‘All those persons not devoted to the pursuit of self-mortification—which is painful, ignoble, and unbeneficial—are without suffering, without affliction, without distress, without torment; they are of right practice.’ Rather, saying, ‘Indeed, that non-pursuit is without suffering, without affliction, without distress, without torment; it is right practice,’ one teaches only the Dhamma.

‘‘‘ယေသံ ကေသဉ္စိ ဘဝသံယောဇနံ အပ္ပဟီနံ, သဗ္ဗေ တေ သဒုက္ခာ သဥပဃာတာ သဥပါယာသာ သပရိဠာဟာ မိစ္ဆာပဋိပန္နာ’တိ – န ဧဝမာဟ. ‘ဘဝသံယောဇနေ စ ခေါ အပ္ပဟီနေ ဘဝေါပိ အပ္ပဟီနော ဟောတီ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဓမ္မမေဝ ဒေသေတိ.

One does not say thus: ‘All those for whom the fetter of becoming is not abandoned are with suffering, with affliction, with distress, with torment; they are of wrong practice.’ Rather, saying, ‘Indeed, when the fetter of becoming is not abandoned, becoming too is not abandoned,’ one teaches only the Dhamma.

‘‘‘ယေသံ ကေသဉ္စိ ဘဝသံယောဇနံ ပဟီနံ, သဗ္ဗေ တေ အဒုက္ခာ အနုပဃာတာ အနုပါယာသာ အပရိဠာဟာ သမ္မာပဋိပန္နာ’တိ – န ဧဝမာဟ. ‘ဘဝသံယောဇနေ စ ခေါ ပဟီနေ ဘဝေါပိ ပဟီနော ဟောတီ’တိ – ဣတိ ဝဒံ ဓမ္မမေဝ ဒေသေတိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နေဝုဿာဒနာ ဟောတိ န အပသာဒနာ, ဓမ္မဒေသနာ စ. ‘ဥဿာဒနဉ္စ ဇညာ, အပသာဒနဉ္စ ဇညာ; ဥဿာဒနဉ္စ ဉတွာ အပသာဒနဉ္စ ဉတွာ နေဝုဿာဒေယျ, န အပသာဒေယျ, ဓမ္မမေဝ ဒေသေယျာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

One does not say thus: ‘All those for whom the fetter of becoming is abandoned are without suffering, without affliction, without distress, without torment; they are of right practice.’ Rather, saying, ‘Indeed, when the fetter of becoming is abandoned, becoming too is abandoned,’ one teaches only the Dhamma. In this way, bhikkhus, there is neither exalting nor disparaging, but a teaching of the Dhamma. ‘One should know exalting and one should know disparaging; having known exalting and having known disparaging, one should neither exalt nor disparage, but should teach only the Dhamma.’—it is with reference to this that this was said.

၃၂၈. ‘‘‘သုခဝိနိစ္ဆယံ ဇညာ; သုခဝိနိစ္ဆယံ ဉတွာ အဇ္ဈတ္တံ သုခမနုယုဉ္ဇေယျာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကာမသုခံ မီဠှသုခံ ပုထုဇ္ဇနသုခံ အနရိယသုခံ. ‘န အာသေဝိတဗ္ဗံ, န ဘာဝေတဗ္ဗံ, န ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ, ဘာယိတဗ္ဗံ ဧတဿ သုခဿာ’တိ – ဝဒါမိ. ဣဓ[Pg.277], ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မသုခံ ပဝိဝေကသုခံ ဥပသမသုခံ သမ္ဗောဓိသုခံ. ‘အာသေဝိတဗ္ဗံ, ဘာဝေတဗ္ဗံ, ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ, န ဘာယိတဗ္ဗံ ဧတဿ သုခဿာ’တိ – ဝဒါမိ. ‘သုခဝိနိစ္ဆယံ ဇညာ; သုခဝိနိစ္ဆယံ ဉတွာ အဇ္ဈတ္တံ သုခမနုယုဉ္ဇေယျာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

328. ‘One should know the discernment of pleasure; having known the discernment of pleasure, one should pursue internal happiness.’—this, indeed, is what was said. And with reference to what was this said? Bhikkhus, there are these five strands of sensual pleasure. What five? Forms cognizable by the eye that are desirable, agreeable, charming, of a pleasing nature, connected with sensual desire, and enticing. Sounds cognizable by the ear… Smells cognizable by the nose… Tastes cognizable by the tongue… Tactile objects cognizable by the body that are desirable, agreeable, charming, of a pleasing nature, connected with sensual desire, and enticing. These, bhikkhus, are the five strands of sensual pleasure. Bhikkhus, whatever pleasure and mental joy arises in dependence on these five strands of sensual pleasure, this is called sensual pleasure, the pleasure of filth, the pleasure of ordinary people, the pleasure of the ignoble. I say of this pleasure: ‘It should not be pursued, it should not be developed, it should not be cultivated; it should be feared.’ Here, bhikkhus, a bhikkhu, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and abides in the first jhāna, which has applied thought and sustained thought, with rapture and pleasure born of seclusion. With the stilling of applied and sustained thought, he enters and abides in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without applied and sustained thought, with rapture and pleasure born of concentration. With the fading away of rapture, he abides in equanimity… and so on… the third jhāna… he enters and abides in the fourth jhāna. This is called the pleasure of renunciation, the pleasure of seclusion, the pleasure of peace, the pleasure of awakening. I say of this pleasure: ‘It should be pursued, it should be developed, it should be cultivated; it should not be feared.’ ‘One should know the discernment of pleasure; having known the discernment of pleasure, one should pursue internal happiness.’—it is with reference to this that this was said.

၃၂၉. ‘‘‘ရဟောဝါဒံ န ဘာသေယျ, သမ္မုခါ န ခီဏံ ဘဏေ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ဇညာ ရဟောဝါဒံ အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ သသက္ကံ တံ ရဟောဝါဒံ န ဘာသေယျ. ယမ္ပိ ဇညာ ရဟောဝါဒံ ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ တဿပိ သိက္ခေယျ အဝစနာယ. ယဉ္စ ခေါ ဇညာ ရဟောဝါဒံ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသံဟိတံ တတြ ကာလညူ အဿ တဿ ရဟောဝါဒဿ ဝစနာယ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ဇညာ သမ္မုခါ ခီဏဝါဒံ အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ သသက္ကံ တံ သမ္မုခါ ခီဏဝါဒံ န ဘာသေယျ. ယမ္ပိ ဇညာ သမ္မုခါ ခီဏဝါဒံ ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ တဿပိ သိက္ခေယျ အဝစနာယ. ယဉ္စ ခေါ ဇညာ သမ္မုခါ ခီဏဝါဒံ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသံဟိတံ တတြ ကာလညူ အဿ တဿ သမ္မုခါ ခီဏဝါဒဿ ဝစနာယ. ‘ရဟောဝါဒံ န ဘာသေယျ, သမ္မုခါ န ခီဏံ ဘဏေ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

329. ‘One should not speak words of reproach in private, nor utter disparaging speech in another's presence’—so it has been said. With reference to what was this said? Here, bhikkhus, if one knows that words of reproach in private are untrue, incorrect, and unbeneficial, one should not speak such words of reproach. Even if one knows that words of reproach in private are true and factual but unbeneficial, one should train oneself not to speak them. But if one knows that words of reproach in private are true, factual, and beneficial, then one should know the right time for speaking those words of reproach. Similarly, bhikkhus, if one knows that disparaging speech in another's presence is untrue, incorrect, and unbeneficial, one should not speak such disparaging speech. Even if one knows that disparaging speech in another's presence is true and factual but unbeneficial, one should train oneself not to speak it. But if one knows that disparaging speech in another's presence is true, factual, and beneficial, then one should know the right time for speaking that disparaging speech. ‘One should not speak words of reproach in private, nor utter disparaging speech in another's presence’—it was with reference to this that this was said.

၃၃၀. ‘‘‘အတရမာနောဝ ဘာသေယျ နော တရမာနော’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတြ, ဘိက္ခဝေ, တရမာနဿ ဘာသတော ကာယောပိ ကိလမတိ, စိတ္တမ္ပိ ဥပဟညတိ, သရောပိ ဥပဟညတိ, ကဏ္ဌောပိ အာတုရီယတိ, အဝိသဋ္ဌမ္ပိ ဟောတိ အဝိညေယျံ တရမာနဿ ဘာသိတံ. တတြ, ဘိက္ခဝေ, အတရမာနဿ ဘာသတော ကာယောပိ န ကိလမတိ, စိတ္တမ္ပိ န ဥပဟညတိ, သရောပိ န ဥပဟညတိ, ကဏ္ဌောပိ န အာတုရီယတိ, ဝိသဋ္ဌမ္ပိ ဟောတိ ဝိညေယျံ အတရမာနဿ ဘာသိတံ. ‘အတရမာနောဝ ဘာသေယျ, နော တရမာနော’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

330. ‘One should speak unhurriedly, not hurriedly’—this has been said. With reference to what was this said? Here, bhikkhus, when one speaks hurriedly, the body becomes weary, the mind is impaired, the voice is impaired, the throat becomes afflicted, and the speech of one speaking hurriedly is indistinct and unintelligible. But when one speaks unhurriedly, the body does not become weary, the mind is not impaired, the voice is not impaired, the throat is not afflicted, and the speech of one speaking unhurriedly is distinct and intelligible. ‘One should speak unhurriedly, not hurriedly’—it was with reference to this that this was said.

၃၃၁. ‘‘‘ဇနပဒနိရုတ္တိံ [Pg.278] နာဘိနိဝေသေယျ, သမညံ နာတိဓာဝေယျာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဇနပဒနိရုတ္တိယာ စ အဘိနိဝေသော ဟောတိ သမညာယ စ အတိသာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, တဒေဝေကစ္စေသု ဇနပဒေသု ‘ပါတီ’တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘ပတ္တ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘ဝိတ္တ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘သရာဝ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ ‘ဓာရောပ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘ပေါဏ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘ပိသီလဝ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ. ဣတိ ယထာ ယထာ နံ တေသု တေသု ဇနပဒေသု သဉ္ဇာနန္တိ တထာ တထာ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇနပဒနိရုတ္တိယာ စ အဘိနိဝေသော ဟောတိ သမညာယ စ အတိသာရော.

331. ‘One should not insist on local dialect, nor should one transgress common convention’—this has been said. With reference to what was this said? And how, bhikkhus, does insistence on local dialect and transgression of common convention occur? Here, bhikkhus, in different regions, the same thing is designated as ‘pāti’, as ‘patta’, as ‘vitta’, as ‘sarāva’, as ‘dhāropa’, as ‘poṇa’, or as ‘pisīlava’. As it is designated in those various regions, one adheres to it with force and misapprehension, insisting, ‘This alone is true; anything else is false.’ Thus, bhikkhus, there is insistence on local dialect and transgression of common convention.

၃၃၂. ‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဇနပဒနိရုတ္တိယာ စ အနဘိနိဝေသော ဟောတိ သမညာယ စ အနတိသာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, တဒေဝေကစ္စေသု ဇနပဒေသု ‘ပါတီ’တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘ပတ္တ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘ဝိတ္တ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘သရာဝ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘ဓာရောပ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘ပေါဏ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ, ‘ပိသီလဝ’န္တိ သဉ္ဇာနန္တိ. ဣတိ ယထာ ယထာ နံ တေသု တေသု ဇနပဒေသု သဉ္ဇာနန္တိ ‘ဣဒံ ကိရ မေ အာယသ္မန္တော သန္ဓာယ ဝေါဟရန္တီ’တိ တထာ တထာ ဝေါဟရတိ အပရာမသံ. ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇနပဒနိရုတ္တိယာ စ အနဘိနိဝေသော ဟောတိ, သမညာယ စ အနတိသာရော. ‘ဇနပဒနိရုတ္တိံ နာဘိနိဝေသေယျ သမညံ နာတိဓာဝေယျာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

332. And how, bhikkhus, is there non-insistence on local dialect and non-transgression of common convention? Here, bhikkhus, in some regions they designate the same thing as ‘pāti’, as ‘patta’, as ‘vitta’, as ‘sarāva’, as ‘dhāropa’, as ‘poṇa’, or as ‘pisīlava’. In whatever way they designate it in those various regions, one speaks accordingly without misapprehension, thinking, ‘It seems the venerable ones are using this term to refer to this thing.’ Thus, bhikkhus, there is non-insistence on local dialect and non-transgression of common convention. ‘One should not insist on local dialect, nor should one transgress common convention’—it was with reference to this that this was said.

၃၃၃. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယော ကာမပဋိသန္ဓိသုခိနော သောမနဿာနုယောဂေါ ဟီနော ဂမ္မော ပေါထုဇ္ဇနိကော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော သရဏော. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယော ကာမပဋိသန္ဓိသုခိနော သောမနဿာနုယောဂံ အနနုယောဂေါ ဟီနံ ဂမ္မံ ပေါထုဇ္ဇနိကံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော အရဏော.

333. Here, bhikkhus, that pursuit of mental pleasure in sensual happiness which is low, vulgar, worldly, ignoble, and unbeneficial, is a state with suffering, with vexation, with distress, and with fever; it is wrong practice. Therefore, this state is with defilement. Here, bhikkhus, that non-pursuit of mental pleasure in sensual happiness—which is low, vulgar, worldly, ignoble, and unbeneficial—is a state without suffering, without vexation, without distress, and without fever; it is right practice. Therefore, this state is without defilement.

၃၃၄. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယော အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ဒုက္ခော အနရိယော အနတ္ထသံဟိတော, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော [Pg.279] သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော သရဏော. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယော အတ္တကိလမထာနုယောဂံ အနနုယောဂေါ ဒုက္ခံ အနရိယံ အနတ္ထသံဟိတံ, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော အရဏော.

334. Here, bhikkhus, the pursuit of self-mortification, which is painful, ignoble, and unbeneficial, is a state with suffering, with vexation, with distress, and with fever; it is wrong practice. Therefore, this state is with defilement. Here, bhikkhus, the non-pursuit of self-mortification—which is painful, ignoble, and unbeneficial—is a state without suffering, without vexation, without distress, and without fever; it is right practice. Therefore, this state is without defilement.

၃၃၅. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာယံ မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ, စက္ခုကရဏီ ဉာဏကရဏီ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော အရဏော.

335. Here, bhikkhus, that Middle Way fully realized by the Tathāgata—which creates vision, creates knowledge, and leads to peace, to direct knowledge, to awakening, to Nibbāna—is a state without suffering, without vexation, without distress, and without fever. It is right practice. Therefore, this state is without defilement.

၃၃၆. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာယံ ဥဿာဒနာ စ အပသာဒနာ စ နော စ ဓမ္မဒေသနာ, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော သရဏော. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယာယံ နေဝုဿာဒနာ စ န အပသာဒနာ စ ဓမ္မဒေသနာ စ, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော အရဏော.

336. Here, bhikkhus, that which is both extolling and disparaging, but is not a teaching of the Dhamma, is a state with suffering, with vexation, with distress, and with fever; it is wrong practice. Therefore, this state is with defilement. Here, bhikkhus, that which is neither extolling nor disparaging, and is a teaching of the Dhamma, is a state without suffering, without vexation, without distress, and without fever; it is right practice. Therefore, this state is without defilement.

၃၃၇. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ ကာမသုခံ မီဠှသုခံ ပေါထုဇ္ဇနသုခံ အနရိယသုခံ, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော သရဏော. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ နေက္ခမ္မသုခံ ပဝိဝေကသုခံ ဥပသမသုခံ သမ္ဗောဓိသုခံ, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော အရဏော.

337. Bhikkhus, among these things, whatever sensual pleasure, base pleasure, pleasure of the common person, and ignoble pleasure there is—this state is with suffering, with vexation, with distress, with fever; it is wrong practice. Therefore, this state is with defilement. Bhikkhus, among these things, whatever pleasure of renunciation, pleasure of seclusion, pleasure of peace, and pleasure of awakening there is—this state is without suffering, without vexation, without distress, without fever; it is right practice. Therefore, this state is without defilement.

၃၃၈. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ရဟောဝါဒေါ အဘူတော အတစ္ဆော အနတ္ထသံဟိတော, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော သရဏော. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ရဟောဝါဒေါ ဘူတော တစ္ဆော အနတ္ထသံဟိတော, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော သရဏော. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ရဟောဝါဒေါ ဘူတော တစ္ဆော အတ္ထသံဟိတော, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော အရဏော.

338. Bhikkhus, among these things, whatever speech in private is unreal, untrue, and unbeneficial—this state is with suffering, with vexation, with distress, with fever; it is wrong practice. Therefore, this state is with defilement. Bhikkhus, among these things, whatever speech in private is real, true, but unbeneficial—this state is with suffering, with vexation, with distress, with fever; it is wrong practice. Therefore, this state is with defilement. Bhikkhus, among these things, whatever speech in private is real, true, and beneficial—this state is without suffering, without vexation, without distress, without fever; it is right practice. Therefore, this state is without defilement.

၃၃၉. ‘‘တတြ[Pg.280], ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ သမ္မုခါ ခီဏဝါဒေါ အဘူတော အတစ္ဆော အနတ္ထသံဟိတော, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော သရဏော. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ သမ္မုခါ ခီဏဝါဒေါ ဘူတော တစ္ဆော အနတ္ထသံဟိတော, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော သရဏော. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ သမ္မုခါ ခီဏဝါဒေါ ဘူတော တစ္ဆော အတ္ထသံဟိတော, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော အရဏော.

339. Bhikkhus, among these things, whatever disparaging speech in one's presence is unreal, untrue, and unbeneficial—this state is with suffering, with vexation, with distress, with fever; it is wrong practice. Therefore, this state is with defilement. Bhikkhus, among these things, whatever disparaging speech in one's presence is real, true, but unbeneficial—this state is with suffering, with vexation, with distress, with fever; it is wrong practice. Therefore, this state is with defilement. Bhikkhus, among these things, whatever disparaging speech in one's presence is real, true, and beneficial—this state is without suffering, without vexation, without distress, without fever; it is right practice. Therefore, this state is without defilement.

၃၄၀. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ တရမာနဿ ဘာသိတံ, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော သရဏော. တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယမိဒံ အတရမာနဿ ဘာသိတံ, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော အရဏော.

340. Bhikkhus, among these things, the speech of one who speaks in haste—this Dhamma is with suffering, with vexation, with distress, with fever; it is wrong practice. Therefore, this Dhamma is with dust. Bhikkhus, among these things, the speech of one who does not speak in haste—this Dhamma is without suffering, without vexation, without distress, without fever; it is right practice. Therefore, this Dhamma is dustless.

၃၄၁. ‘‘တတြ, ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဇနပဒနိရုတ္တိယာ စ အဘိနိဝေသော သမညာယ စ အတိသာရော, သဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော သဥပဃာတော သဥပါယာသော သပရိဠာဟော; မိစ္ဆာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော သရဏော. တတြ ဘိက္ခဝေ, ယွာယံ ဇနပဒနိရုတ္တိယာ စ အနဘိနိဝေသော သမညာယ စ အနတိသာရော, အဒုက္ခော ဧသော ဓမ္မော အနုပဃာတော အနုပါယာသော အပရိဠာဟော; သမ္မာပဋိပဒါ. တသ္မာ ဧသော ဓမ္မော အရဏော.

341. Bhikkhus, among these things, whatever adherence to a regional dialect and transgression of common parlance there is—this Dhamma is with suffering, with vexation, with distress, with fever; it is wrong practice. Therefore, this Dhamma is with dust. Bhikkhus, among these things, whatever non-adherence to a regional dialect and non-transgression of common parlance there is—this Dhamma is without suffering, without vexation, without distress, without fever; it is right practice. Therefore, this Dhamma is dustless.

‘‘တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ‘သရဏဉ္စ ဓမ္မံ ဇာနိဿာမ, အရဏဉ္စ ဓမ္မံ ဇာနိဿာမ; သရဏဉ္စ ဓမ္မံ ဉတွာ အရဏဉ္စ ဓမ္မံ ဉတွာ အရဏပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိဿာမာ’တိ ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. သုဘူတိ စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တော အရဏပဋိပဒံ ပဋိပန္နော’’တိ.

Therefore, bhikkhus, you should train thus: ‘We will know the Dhamma with dust and we will know the dustless Dhamma. Having known the Dhamma with dust and having known the dustless Dhamma, we will undertake the dustless practice.’ Furthermore, bhikkhus, the clansman Subhūti is one who has undertaken the dustless practice.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Those bhikkhus, with delighted minds, rejoiced in the Blessed One’s words.

အရဏဝိဘင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

The Exposition of the Dustless, the ninth, is finished.

၁၀. ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ္တံ

10. The Discourse on the Analysis of the Elements

၃၄၂. ဧဝံ [Pg.281] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မဂဓေသု စာရိကံ စရမာနော ယေန ရာဇဂဟံ တဒဝသရိ; ယေန ဘဂ္ဂဝေါ ကုမ္ဘကာရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂ္ဂဝံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ တေ, ဘဂ္ဂဝ, အဂရု ဝိဟရေမု အာဝေသနေ ဧကရတ္တ’’န္တိ. ‘‘န ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဂရု. အတ္ထိ စေတ္ထ ပဗ္ဗဇိတော ပဌမံ ဝါသူပဂတော. သစေ သော အနုဇာနာတိ, ဝိဟရထ, ဘန္တေ, ယထာသုခ’’န္တိ.

342. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was wandering in the Magadhan country when he arrived at Rājagaha. He went to the potter Bhaggava and said to him, 'Bhaggava, if it is not a burden to you, I would like to stay in your workshop for one night.' 'It is no burden to me, venerable sir. But there is a renunciate who has already taken up lodging here. If he permits, venerable sir, stay as you please.'

တေန ခေါ ပန သမယေန ပုက္ကုသာတိ နာမ ကုလပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ သဒ္ဓါယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. သော တသ္မိံ ကုမ္ဘကာရာဝေသနေ ပဌမံ ဝါသူပဂတော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေနာယသ္မာ ပုက္ကုသာတိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ပုက္ကုသာတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ တေ, ဘိက္ခု, အဂရု ဝိဟရေမု အာဝေသနေ ဧကရတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဥရုန္ဒံ, အာဝုသော, ကုမ္ဘကာရာဝေသနံ. ဝိဟရတာယသ္မာ ယထာသုခ’’န္တိ.

Now at that time a clansman named Pukkusāti, on account of the Blessed One and with faith, had gone forth from the household life into homelessness. He was the first to have taken up lodging in that potter’s workshop. Then the Blessed One approached Venerable Pukkusāti and said to him, 'Monk, if it is no burden to you, I would like to stay in the workshop for one night.' 'The potter’s workshop is spacious, friend. Let the venerable one stay as he pleases.'

အထ ခေါ ဘဂဝါ ကုမ္ဘကာရာဝေသနံ ပဝိသိတွာ ဧကမန္တံ တိဏသန္ထာရကံ ပညာပေတွာ နိသီဒိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ နိသဇ္ဇာယ ဝီတိနာမေသိ. အာယသ္မာပိ ခေါ ပုက္ကုသာတိ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ နိသဇ္ဇာယ ဝီတိနာမေသိ.

Then the Blessed One entered the potter’s workshop, prepared a spread of grass in a suitable place, and sat down cross-legged, keeping his body erect and establishing mindfulness before him. The Blessed One spent much of the night sitting. Venerable Pukkusāti also spent much of the night sitting.

အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပါသာဒိကံ ခေါ အယံ ကုလပုတ္တော ဣရိယတိ. ယံနူနာဟံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ပုက္ကုသာတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကံသိ တွံ, ဘိက္ခု, ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတော? ကော ဝါ တေ သတ္ထာ? ကဿ ဝါ တွံ ဓမ္မံ ရောစေသီ’’တိ? ‘‘အတ္ထာဝုသော, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော. တံ ခေါ ပန ဘဂဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ[Pg.282]. တာဟံ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတော. သော စ မေ ဘဂဝါ သတ္ထာ. တဿ စာဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ ရောစေမီ’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန, ဘိက္ခု, ဧတရဟိ သော ဘဂဝါ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ‘‘အတ္ထာဝုသော, ဥတ္တရေသု ဇနပဒေသု သာဝတ္ထိ နာမ နဂရံ. တတ္ထ သော ဘဂဝါ ဧတရဟိ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ‘‘ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော ပန တေ, ဘိက္ခု, သော ဘဂဝါ; ဒိသွာ စ ပန ဇာနေယျာသီ’’တိ? ‘‘န ခေါ မေ, အာဝုသော, ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော သော ဘဂဝါ; ဒိသွာ စာဟံ န ဇာနေယျ’’န္တိ.

Then this thought occurred to the Blessed One: 'This clansman's deportment is inspiring. What if I were to question him?' Then the Blessed One addressed Venerable Pukkusāti: 'On account of whom, monk, have you gone forth? Who is your teacher? And whose Dhamma do you approve of?' 'Friend, there is the recluse Gotama, a son of the Sakyans who went forth from the Sakyan clan. Concerning that Blessed One, Gotama, this good report has spread: "That Blessed One is an Arahant, a Perfectly Enlightened One, perfect in true knowledge and conduct, the Fortunate One, knower of the world, unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One." I have gone forth on account of that Blessed One. He is my teacher, and I approve of that Blessed One’s Dhamma.' 'But where, monk, does that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, now dwell?' 'Friend, in the northern country there is a city called Sāvatthī. There that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, now dwells.' 'Have you ever seen that Blessed One before, monk? And seeing him, would you recognize him?' 'No, friend, I have not seen that Blessed One before, nor would I recognize him if I saw him.'

အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘မမဉ္စ ခွာယံ ကုလပုတ္တော ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတော. ယံနူနဿာဟံ ဓမ္မံ ဒေသေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ပုက္ကုသာတိံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဓမ္မံ တေ, ဘိက္ခု, ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ပုက္ကုသာတိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

Then this thought occurred to the Blessed One: 'This clansman has gone forth on account of me. What if I were to teach him the Dhamma?' Then the Blessed One addressed Venerable Pukkusāti: 'I will teach you the Dhamma, monk. Listen to it, attend to it well, and I will speak.' 'Very well, friend,' Venerable Pukkusāti replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

၃၄၃. ‘‘‘ဆဓာတုရော အယံ, ဘိက္ခု, ပုရိသော ဆဖဿာယတနော အဋ္ဌာရသမနောပဝိစာရော စတုရာဓိဋ္ဌာနော; ယတ္ထ ဌိတံ မညဿဝါ နပ္ပဝတ္တန္တိ, မညဿဝေ ခေါ ပန နပ္ပဝတ္တမာနေ မုနိ သန္တောတိ ဝုစ္စတိ. ပညံ နပ္ပမဇ္ဇေယျ, သစ္စမနုရက္ခေယျ, စာဂမနုဗြူဟေယျ, သန္တိမေဝ သော သိက္ခေယျာ’တိ – အယမုဒ္ဒေသော ဓာတုဝိဘင်္ဂဿ.

343. 'This person, monk, has six elements, six bases for contact, eighteen mental explorations, and four foundations. Established in these, the currents of conceit do not flow. When the currents of conceit do not flow, one is called a sage at peace. One should not neglect wisdom, should protect the truth, should cultivate relinquishment, and should train only for peace'—this is the summary of the analysis of the elements.

၃၄၄. ‘‘‘ဆဓာတုရော အယံ, ဘိက္ခု, ပုရိသော’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? (ဆယိမာ, ဘိက္ခု, ဓာတုယော) – ပထဝီဓာတု, အာပေါဓာတု, တေဇောဓာတု, ဝါယောဓာတု, အာကာသဓာတု, ဝိညာဏဓာတု. ‘ဆဓာတုရော အယံ, ဘိက္ခု, ပုရိသော’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

344. 'This person, monk, is of six elements’—so it was said. In reference to what was this said? There are these six elements: the earth element, the water element, the fire element, the air element, the space element, and the consciousness element. ‘This person, monk, is of six elements’—what was said thus, was said in reference to this.

၃၄၅. ‘‘‘ဆဖဿာယတနော အယံ, ဘိက္ခု, ပုရိသော’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? စက္ခုသမ္ဖဿာယတနံ, သောတသမ္ဖဿာယတနံ, ဃာနသမ္ဖဿာယတနံ, ဇိဝှာသမ္ဖဿာယတနံ, ကာယသမ္ဖဿာယတနံ, မနောသမ္ဖဿာယတနံ. ‘ဆဖဿာယတနော အယံ, ဘိက္ခု, ပုရိသော’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

345. ‘This person, monk, has six bases for contact’—so it was said. In reference to what was this said? The base for eye-contact, the base for ear-contact, the base for nose-contact, the base for tongue-contact, the base for body-contact, and the base for mind-contact. ‘This person, monk, has six bases for contact’—what was said thus, was said in reference to this.

၃၄၆. ‘‘‘အဋ္ဌာရသမနောပဝိစာရော [Pg.283] အယံ, ဘိက္ခု, ပုရိသော’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ သောမနဿဋ္ဌာနီယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ, ဒေါမနဿဋ္ဌာနီယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ, ဥပေက္ခာဋ္ဌာနီယံ ရူပံ ဥပဝိစရတိ; သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ သောမနဿဋ္ဌာနီယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ, ဒေါမနဿဋ္ဌာနီယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ, ဥပေက္ခာဋ္ဌာနီယံ ဓမ္မံ ဥပဝိစရတိ – ဣတိ ဆ သောမနဿုပဝိစာရာ, ဆ ဒေါမနဿုပဝိစာရာ, ဆ ဥပေက္ခုပဝိစာရာ. ‘အဋ္ဌာရသမနောပဝိစာရော အယံ, ဘိက္ခု, ပုရိသော’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

346. ‘This person, monk, has eighteen mental explorations’—so it was said. In reference to what was this said? Having seen a form with the eye, one explores a form that is a basis for gladness, one explores a form that is a basis for sorrow, and one explores a form that is a basis for equanimity. Having heard a sound with the ear… smelled an odor with the nose… tasted a flavor with the tongue… touched a tangible with the body… cognized a mental object with the mind, one explores a mental object that is a basis for gladness, one explores a mental object that is a basis for sorrow, and one explores a mental object that is a basis for equanimity. Thus, there are six explorations of gladness, six explorations of sorrow, and six explorations of equanimity. ‘This person, monk, has eighteen mental explorations’—what was said thus, was said in reference to this.

၃၄၇. ‘‘‘စတုရာဓိဋ္ဌာနော အယံ, ဘိက္ခု, ပုရိသော’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ပညာဓိဋ္ဌာနော, သစ္စာဓိဋ္ဌာနော, စာဂါဓိဋ္ဌာနော, ဥပသမာဓိဋ္ဌာနော. ‘စတုရာဓိဋ္ဌာနော အယံ, ဘိက္ခု, ပုရိသော’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

347. ‘This person, monk, has four foundations’—so it was said. In reference to what was this said? The foundation of wisdom, the foundation of truth, the foundation of relinquishment, and the foundation of tranquility. ‘This person, monk, has four foundations’—what was said thus, was said in reference to this.

၃၄၈. ‘‘‘ပညံ နပ္ပမဇ္ဇေယျ, သစ္စမနုရက္ခေယျ, စာဂမနုဗြူဟေယျ, သန္တိမေဝ သော သိက္ခေယျာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ကထဉ္စ, ဘိက္ခု, ပညံ နပ္ပမဇ္ဇတိ? ဆယိမာ, ဘိက္ခု, ဓာတုယော – ပထဝီဓာတု, အာပေါဓာတု, တေဇောဓာတု, ဝါယောဓာတု, အာကာသဓာတု, ဝိညာဏဓာတု.

348. ‘One should not be heedless of wisdom, one should guard truth, one should develop relinquishment, and one should train only for peace’—so it was said. In reference to what was this said? And how, monk, does one not become heedless of wisdom? There are, monk, these six elements: the earth element, the water element, the fire element, the air element, the space element, and the consciousness element.

၃၄၉. ‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခု, ပထဝီဓာတု? ပထဝီဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခု, အဇ္ဈတ္တိကာ ပထဝီဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ကက္ခဠံ ခရိဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ကက္ခဠံ ခရိဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, အဇ္ဈတ္တိကာ ပထဝီဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ ပထဝီဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ ပထဝီဓာတု ပထဝီဓာတုရေဝေသာ. ‘တံ နေတံ မမ နေသောဟမသ္မိ န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ပထဝီဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ပထဝီဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

349. And what, monk, is the earth element? The earth element may be internal or it may be external. And what, monk, is the internal earth element? Whatever is internal, personal, hard, solid, and clung to, that is to say: head hairs, body hairs, nails, teeth, skin, flesh, sinews, bones, bone marrow, kidneys, heart, liver, pleura, spleen, lungs, large intestine, small intestine, contents of the stomach, feces, or whatever else is internal, personal, hard, solid, and clung to—this, monk, is called the internal earth element. Now, both the internal earth element and the external earth element are simply the earth element. This should be seen as it really is with right wisdom: 'This is not mine, this I am not, this is not my self.' Having seen it thus as it really is with right wisdom, one becomes disenchanted with the earth element; one makes the mind dispassionate towards the earth element.

၃၅၀. ‘‘ကတမာ [Pg.284] စ, ဘိက္ခု, အာပေါဓာတု? အာပေါဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခု, အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာပေါ အာပေါဂတံ ဥပါဒိန္နံ သေယျထိဒံ – ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာပေါ အာပေါဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ အာပေါဓာတု အာပေါဓာတုရေဝေသာ. ‘တံ နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာပေါဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, အာပေါဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

350. And what, monk, is the water element? The water element may be internal or it may be external. And what, monk, is the internal water element? Whatever is internal, personal, liquid, fluid, and clung to, that is to say: bile, phlegm, pus, blood, sweat, fat, tears, grease, saliva, snot, synovial fluid, urine, or whatever else is internal, personal, liquid, fluid, and clung to—this, monk, is called the internal water element. Now, both the internal water element and the external water element are simply the water element. This should be seen as it really is with right wisdom: 'This is not mine, this I am not, this is not my self.' Having seen it thus as it really is with right wisdom, one becomes disenchanted with the water element; one makes the mind dispassionate towards the water element.

၃၅၁. ‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခု, တေဇောဓာတု? တေဇောဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခု, အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ တေဇော တေဇောဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ယေန စ သန္တပ္ပတိ, ယေန စ ဇီရီယတိ, ယေန စ ပရိဍယှတိ, ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ သမ္မာ ပရိဏာမံ ဂစ္ဆတိ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ တေဇော တေဇောဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ တေဇောဓာတု တေဇောဓာတုရေဝေသာ. ‘တံ နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ တေဇောဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, တေဇောဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

351. And what, monk, is the fire element? The fire element may be internal or it may be external. And what, monk, is the internal fire element? Whatever is internal, personal, heat, fiery, and clung to, that is to say: that by which one is warmed, that by which one ages, that by which one is consumed with fever, and that by which what is eaten, drunk, chewed, and tasted comes to proper digestion, or whatever else is internal, personal, heat, fiery, and clung to—this, monk, is called the internal fire element. Now, both the internal fire element and the external fire element are simply the fire element. This should be seen as it really is with right wisdom: 'This is not mine, this I am not, this is not my self.' Having seen it thus as it really is with right wisdom, one becomes disenchanted with the fire element; one makes the mind dispassionate towards the fire element.

၃၅၂. ‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခု, ဝါယောဓာတု? ဝါယောဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခု, အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ဝါယော ဝါယောဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ဥဒ္ဓင်္ဂမာ ဝါတာ အဓောဂမာ ဝါတာ ကုစ္ဆိသယာ ဝါတာ ကောဋ္ဌာသယာ ဝါတာ အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရိနော ဝါတာ အဿာသော ပဿာသော ဣတိ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ဝါယော ဝါယောဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခု, အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ ဝါယောဓာတု ဝါယောဓာတုရေဝေသာ. ‘တံ နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ[Pg.285], န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ဝါယောဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝါယောဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

352. And what, bhikkhu, is the air element? The air element may be internal or it may be external. And what, bhikkhu, is the internal air element? Whatever is internal, personal, wind, mobile, and produced by kamma, that is to say: upward-going winds, downward-going winds, winds in the belly, winds in the bowels, winds that course through the limbs, out-breath and in-breath, or whatever else is internal, personal, wind, mobile, and produced by kamma—this, bhikkhu, is called the internal air element. Now, both the internal air element and the external air element are simply the air element. This should be seen as it really is with right wisdom: 'This is not mine, this I am not, this is not my self.' Having seen it thus as it really is with right wisdom, one becomes disenchanted with the air element; one makes the mind dispassionate towards the air element.

၃၅၃. ‘‘ကတမာ စ, ဘိက္ခု, အာကာသဓာတု? အာကာသဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ဘိက္ခု, အဇ္ဈတ္တိကာ အာကာသဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာကာသံ အာကာသဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒံ နာသစ္ဆိဒ္ဒံ မုခဒွါရံ ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ အဇ္ဈောဟရတိ, ယတ္ထ စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ သန္တိဋ္ဌတိ, ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ အဓောဘာဂံ နိက္ခမတိ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာကာသံ အာကာသဂတံ အဃံ အဃဂတံ ဝိဝရံ ဝိဝရဂတံ အသမ္ဖုဋ္ဌံ မံသလောဟိတေဟိ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တိကာ အာကာသဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ အာကာသဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ အာကာသဓာတု အာကာသဓာတုရေဝေသာ. ‘တံ နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာကာသဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, အာကာသဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

353. And what, bhikkhu, is the space element? The space element may be internal or external. And what, bhikkhu, is the internal space element? Whatever internally, belonging to oneself, is space, space-related, and produced by kamma—such as the ear-holes, the nostrils, the mouth-opening, and that by which one swallows what is eaten, drunk, chewed, and savored; and where what is eaten, drunk, chewed, and savored is held; and that from which what is eaten, drunk, chewed, and savored is expelled from the lower part of the body; or whatever else internally, belonging to oneself, is space, space-related, an aperture, related to an aperture, an opening, related to an opening, untouched by flesh and blood, and produced by kamma—this, bhikkhu, is called the internal space element. Both the internal space element and the external space element are just the space element. This should be seen as it really is with right wisdom: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Having seen it thus as it really is with right wisdom, one becomes disenchanted with the space element; one makes the mind dispassionate towards the space element.

၃၅၄. ‘‘အထာပရံ ဝိညာဏံယေဝ အဝသိဿတိ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိယောဒါတံ. တေန စ ဝိညာဏေန ကိံ ဝိဇာနာတိ? ‘သုခ’န္တိပိ ဝိဇာနာတိ, ‘ဒုက္ခ’န္တိပိ ဝိဇာနာတိ, ‘အဒုက္ခမသုခ’န္တိပိ ဝိဇာနာတိ. သုခဝေဒနိယံ, ဘိက္ခု, ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. သော သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘တဿေဝ သုခဝေဒနိယဿ ဖဿဿ နိရောဓာ ယံ တဇ္ဇံ ဝေဒယိတံ သုခဝေဒနိယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတီ’တိ ပဇာနာတိ.

354. Then, what remains is only consciousness, utterly pure and bright. And with that consciousness, what does one cognize? One cognizes ‘pleasant,’ one cognizes ‘painful,’ and one cognizes ‘neither-painful-nor-pleasant.’ Bhikkhu, dependent on a contact to be experienced as pleasant, a pleasant feeling arises. While experiencing a pleasant feeling, he understands: ‘I am experiencing a pleasant feeling.’ He understands: ‘With the cessation of that very contact to be experienced as pleasant, the corresponding pleasant feeling that arose dependent on that contact ceases, it is pacified.’”

၃၅၅. ‘‘ဒုက္ခဝေဒနိယံ, ဘိက္ခု, ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သော ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘တဿေဝ ဒုက္ခဝေဒနိယဿ ဖဿဿ နိရောဓာ ယံ တဇ္ဇံ ဝေဒယိတံ ဒုက္ခဝေဒနိယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတီ’တိ ပဇာနာတိ.

355. Bhikkhu, dependent on a contact to be experienced as painful, a painful feeling arises. While experiencing a painful feeling, he understands: ‘I am experiencing a painful feeling.’ He understands: ‘With the cessation of that very contact to be experienced as painful, the corresponding painful feeling that arose dependent on that contact ceases, it is pacified.’”

၃၅၆. ‘‘အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယံ, ဘိက္ခု, ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. သော အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ [Pg.286] ပဇာနာတိ. ‘တဿေဝ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယဿ ဖဿဿ နိရောဓာ ယံ တဇ္ဇံ ဝေဒယိတံ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတီ’တိ ပဇာနာတိ.

356. Bhikkhu, dependent on a contact to be experienced as neither-painful-nor-pleasant, a neither-painful-nor-pleasant feeling arises. While experiencing a neither-painful-nor-pleasant feeling, he understands: ‘I am experiencing a neither-painful-nor-pleasant feeling.’ He understands: ‘With the cessation of that very contact to be experienced as neither-painful-nor-pleasant, the corresponding neither-painful-nor-pleasant feeling that arose dependent on that contact ceases, it is pacified.’”

၃၅၇. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ဒွိန္နံ ကဋ္ဌာနံ သံဃဋ္ဋာ သမောဓာနာ ဥသ္မာ ဇာယတိ, တေဇော အဘိနိဗ္ဗတ္တတိ, တေသံယေဝ ဒွိန္နံ ကဋ္ဌာနံ နာနာဘာဝါ ဝိက္ခေပါ ယာ တဇ္ဇာ ဥသ္မာ သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခု, သုခဝေဒနိယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခါ ဝေဒနာ. သော သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘တဿေဝ သုခဝေဒနိယဿ ဖဿဿ နိရောဓာ ယံ တဇ္ဇံ ဝေဒယိတံ သုခဝေဒနိယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ သုခါ ဝေဒနာ သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတီ’တိ ပဇာနာတိ.

357. Bhikkhu, it is just as when, from the friction and contact of two sticks of wood, heat is generated and fire is produced. When those same two sticks of wood are separated and laid apart, the corresponding heat that was generated ceases and is pacified. So too, bhikkhu, dependent on a contact to be experienced as pleasant, a pleasant feeling arises. While experiencing a pleasant feeling, he understands: ‘I am experiencing a pleasant feeling.’ He understands: ‘With the cessation of that very contact to be experienced as pleasant, the corresponding pleasant feeling that arose dependent on that contact ceases, it is pacified.’”

၃၅၈. ‘‘ဒုက္ခဝေဒနိယံ, ဘိက္ခု, ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. သော ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘တဿေဝ ဒုက္ခဝေဒနိယဿ ဖဿဿ နိရောဓာ ယံ တဇ္ဇံ ဝေဒယိတံ ဒုက္ခဝေဒနိယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတီ’တိ ပဇာနာတိ.

358. Bhikkhu, dependent on a contact to be experienced as painful, a painful feeling arises. While experiencing a painful feeling, he understands: ‘I am experiencing a painful feeling.’ He understands: ‘With the cessation of that very contact to be experienced as painful, the corresponding painful feeling that arose dependent on that contact ceases, it is pacified.’”

၃၅၉. ‘‘အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယံ, ဘိက္ခု, ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. သော အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘တဿေဝ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယဿ ဖဿဿ နိရောဓာ ယံ တဇ္ဇံ ဝေဒယိတံ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယံ ဖဿံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နာ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ သာ နိရုဇ္ဈတိ, သာ ဝူပသမ္မတီ’တိ ပဇာနာတိ.

359. Bhikkhu, dependent on a contact to be experienced as neither-painful-nor-pleasant, a neither-painful-nor-pleasant feeling arises. While experiencing a neither-painful-nor-pleasant feeling, he understands: ‘I am experiencing a neither-painful-nor-pleasant feeling.’ He understands: ‘With the cessation of that very contact to be experienced as neither-painful-nor-pleasant, the corresponding neither-painful-nor-pleasant feeling that arose dependent on that contact ceases, it is pacified.’”

၃၆၀. ‘‘အထာပရံ ဥပေက္ခာယေဝ အဝသိဿတိ ပရိသုဒ္ဓါ ပရိယောဒါတာ မုဒု စ ကမ္မညာ စ ပဘဿရာ စ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, ဒက္ခော သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ ဥက္ကံ ဗန္ဓေယျ, ဥက္ကံ ဗန္ဓိတွာ ဥက္ကာမုခံ အာလိမ္ပေယျ, ဥက္ကာမုခံ အာလိမ္ပေတွာ သဏ္ဍာသေန ဇာတရူပံ ဂဟေတွာ ဥက္ကာမုခေ ပက္ခိပေယျ, တမေနံ ကာလေန ကာလံ အဘိဓမေယျ, ကာလေန ကာလံ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသေယျ, ကာလေန ကာလံ အဇ္ဈုပေက္ခေယျ, တံ ဟောတိ ဇာတရူပံ သုဓန္တံ နိဒ္ဓန္တံ နီဟဋံ နိန္နီတကသာဝံ မုဒု စ ကမ္မညဉ္စ ပဘဿရဉ္စ, ယဿာ ယဿာ စ ပိဠန္ဓနဝိကတိယာ အာကင်္ခတိ – ယဒိ ပဋ္ဋိကာယ ယဒိ [Pg.287] ကုဏ္ဍလာယ ယဒိ ဂီဝေယျကာယ ယဒိ သုဝဏ္ဏမာလာယ တဉ္စဿ အတ္ထံ အနုဘောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခု, အထာပရံ ဥပေက္ခာယေဝ အဝသိဿတိ ပရိသုဒ္ဓါ ပရိယောဒါတာ မုဒု စ ကမ္မညာ စ ပဘဿရာ စ.

360. “Then, only equanimity remains: utterly pure, bright, pliable, workable, and radiant. Just as, bhikkhu, a skilled goldsmith or his apprentice would build a furnace, and having built the furnace, would prepare the furnace mouth. Having prepared the furnace mouth, he would take gold with tongs and place it in the furnace mouth. From time to time, he would blow on it; from time to time, he would sprinkle water on it; and from time to time, he would just observe it. That gold becomes well-smelted, well-cleansed, with its impurities removed and its dross discharged, pliable, workable, and radiant. Whatever kind of ornament he wishes to make from it—whether a girdle, an earring, a necklace, or a golden garland—it serves his purpose. In the same way, bhikkhu, only equanimity remains: utterly pure, bright, pliable, workable, and radiant.”

၃၆၁. ‘‘သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဣမဉ္စေ အဟံ ဥပေက္ခံ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဧဝံ ပရိယောဒါတံ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသံဟရေယျံ, တဒနုဓမ္မဉ္စ စိတ္တံ ဘာဝေယျံ. ဧဝံ မေ အယံ ဥပေက္ခာ တံနိဿိတာ တဒုပါဒါနာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌေယျ. ဣမဉ္စေ အဟံ ဥပေက္ခံ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဧဝံ ပရိယောဒါတံ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသံဟရေယျံ, တဒနုဓမ္မဉ္စ စိတ္တံ ဘာဝေယျံ. ဧဝံ မေ အယံ ဥပေက္ခာ တံနိဿိတာ တဒုပါဒါနာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌေယျ. ဣမဉ္စေ အဟံ ဥပေက္ခံ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဧဝံ ပရိယောဒါတံ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသံဟရေယျံ, တဒနုဓမ္မဉ္စ စိတ္တံ ဘာဝေယျံ. ဧဝံ မေ အယံ ဥပေက္ခာ တံနိဿိတာ တဒုပါဒါနာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌေယျ. ဣမဉ္စေ အဟံ ဥပေက္ခံ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဧဝံ ပရိယောဒါတံ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသံဟရေယျံ, တဒနုဓမ္မဉ္စ စိတ္တံ ဘာဝေယျံ. ဧဝံ မေ အယံ ဥပေက္ခာ တံနိဿိတာ တဒုပါဒါနာ စိရံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ တိဋ္ဌေယျာ’’’တိ.

361. “He understands thus: ‘If I were to direct this equanimity—so purified, so luminous—to the base of the infinity of space, and develop a mind in accordance with that, then this equanimity of mine, being dependent on that and taking that as its support, would remain for a very long time. If I were to direct this equanimity—so purified, so luminous—to the base of the infinity of consciousness, and develop a mind in accordance with that, then this equanimity of mine, being dependent on that and taking that as its support, would remain for a very long time. If I were to direct this equanimity—so purified, so luminous—to the base of nothingness, and develop a mind in accordance with that, then this equanimity of mine, being dependent on that and taking that as its support, would remain for a very long time. If I were to direct this equanimity—so purified, so luminous—to the base of neither-perception-nor-non-perception, and develop a mind in accordance with that, then this equanimity of mine, being dependent on that and taking that as its support, would remain for a very long time.’”

၃၆၂. ‘‘သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဣမဉ္စေ အဟံ ဥပေက္ခံ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဧဝံ ပရိယောဒါတံ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသံဟရေယျံ, တဒနုဓမ္မဉ္စ စိတ္တံ ဘာဝေယျံ; သင်္ခတမေတံ. ဣမဉ္စေ အဟံ ဥပေက္ခံ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဧဝံ ပရိယောဒါတံ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသံဟရေယျံ, တဒနုဓမ္မဉ္စ စိတ္တံ ဘာဝေယျံ; သင်္ခတမေတံ. ဣမဉ္စေ အဟံ ဥပေက္ခံ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဧဝံ ပရိယောဒါတံ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသံဟရေယျံ, တဒနုဓမ္မဉ္စ စိတ္တံ ဘာဝေယျံ; သင်္ခတမေတံ. ဣမဉ္စေ အဟံ ဥပေက္ခံ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဧဝံ ပရိယောဒါတံ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသံဟရေယျံ, တဒနုဓမ္မဉ္စ စိတ္တံ ဘာဝေယျံ; သင်္ခတမေတ’’’န္တိ.

362. “He understands thus: ‘If I were to direct this equanimity, so purified and luminous, to the base of the infinity of space, and develop a mind in accordance with that, this would be a conditioned state. If I were to direct this equanimity, so purified and luminous, to the base of the infinity of consciousness, and develop a mind in accordance with that, this would be a conditioned state. If I were to direct this equanimity, so purified and luminous, to the base of nothingness, and develop a mind in accordance with that, this would be a conditioned state. If I were to direct this equanimity, so purified and luminous, to the base of neither-perception-nor-non-perception, and develop a mind in accordance with that, this would be a conditioned state.’”

‘‘သော နေဝ တံ အဘိသင်္ခရောတိ, န အဘိသဉ္စေတယတိ ဘဝါယ ဝါ ဝိဘဝါယ ဝါ. သော အနဘိသင်္ခရောန္တော အနဘိသဉ္စေတယန္တော ဘဝါယ ဝါ ဝိဘဝါယ ဝါ န ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ, အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ, အပရိတဿံ ပစ္စတ္တံယေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.

“He neither forms it nor wills it, either for being or for non-being. Not forming and not willing, either for being or for non-being, he does not cling to anything in the world. Not clinging, he is not agitated. Being unagitated, he personally attains Parinibbāna. He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’”

၃၆၃. ‘‘သော သုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, ‘သာ အနိစ္စာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အနဇ္ဈောသိတာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အနဘိနန္ဒိတာ’တိ ပဇာနာတိ. ဒုက္ခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ[Pg.288], ‘သာ အနိစ္စာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အနဇ္ဈောသိတာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အနဘိနန္ဒိတာ’တိ ပဇာနာတိ. အဒုက္ခမသုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, ‘သာ အနိစ္စာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အနဇ္ဈောသိတာ’တိ ပဇာနာတိ, ‘အနဘိနန္ဒိတာ’တိ ပဇာနာတိ.

363. “If he experiences a pleasant feeling, he understands: ‘It is impermanent.’ He understands: ‘It is not clung to.’ He understands: ‘It is not delighted in.’ If he experiences a painful feeling, he understands: ‘It is impermanent.’ He understands: ‘It is not clung to.’ He understands: ‘It is not delighted in.’ If he experiences a neither-painful-nor-pleasant feeling, he understands: ‘It is impermanent.’ He understands: ‘It is not clung to.’ He understands: ‘It is not delighted in.’”

၃၆၄. ‘‘သော သုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, ဝိသံယုတ္တော နံ ဝေဒေတိ; ဒုက္ခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, ဝိသံယုတ္တော နံ ဝေဒေတိ; အဒုက္ခမသုခဉ္စေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, ဝိသံယုတ္တော နံ ဝေဒေတိ. သော ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ‘ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတိ.

364. “If he experiences a pleasant feeling, he experiences it disjoinedly. If he experiences a painful feeling, he experiences it disjoinedly. If he experiences a neither-painful-nor-pleasant feeling, he experiences it disjoinedly. Experiencing a feeling with the body as its limit, he understands: ‘I am experiencing a feeling with the body as its limit.’ Experiencing a feeling with life as its limit, he understands: ‘I am experiencing a feeling with life as its limit.’ He understands: ‘With the breakup of the body, after the end of life, all that is felt, not being delighted in, will become cool right here.’”

၃၆၅. ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခု, တေလဉ္စ ပဋိစ္စ ဝဋ္ဋိဉ္စ ပဋိစ္စ တေလပ္ပဒီပေါ ဈာယတိ; တဿေဝ တေလဿ စ ဝဋ္ဋိယာ စ ပရိယာဒါနာ အညဿ စ အနုပဟာရာ အနာဟာရော နိဗ္ဗာယတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခု, ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ကာယပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယမာနော ‘ဇီဝိတပရိယန္တိကံ ဝေဒနံ ဝေဒယာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ‘ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဥဒ္ဓံ ဇီဝိတပရိယာဒါနာ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနိ အနဘိနန္ဒိတာနိ သီတီဘဝိဿန္တီ’တိ ပဇာနာတိ. တသ္မာ ဧဝံ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဣမိနာ ပရမေန ပညာဓိဋ္ဌာနေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧသာ ဟိ, ဘိက္ခု, ပရမာ အရိယာ ပညာ ယဒိဒံ – သဗ္ဗဒုက္ခက္ခယေ ဉာဏံ.

365. “Just as, bhikkhu, an oil lamp burns in dependence on oil and a wick, and with the exhaustion of that oil and wick, and from not being supplied with anything else, it is extinguished for lack of fuel; in the same way, bhikkhu, experiencing a feeling with the body as its limit, he understands: ‘I am experiencing a feeling with the body as its limit.’ Experiencing a feeling with life as its limit, he understands: ‘I am experiencing a feeling with life as its limit.’ He understands: ‘With the breakup of the body, after the end of life, all that is felt, not being delighted in, will become cool right here.’ Therefore, a bhikkhu so endowed is endowed with this supreme foundation of wisdom. For this, bhikkhu, is the supreme noble wisdom, that is, the knowledge of the destruction of all suffering.”

၃၆၆. ‘‘တဿ သာ ဝိမုတ္တိ သစ္စေ ဌိတာ အကုပ္ပာ ဟောတိ. တဉှိ, ဘိက္ခု, မုသာ ယံ မောသဓမ္မံ, တံ သစ္စံ ယံ အမောသဓမ္မံ နိဗ္ဗာနံ. တသ္မာ ဧဝံ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဣမိနာ ပရမေန သစ္စာဓိဋ္ဌာနေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧတဉှိ, ဘိက္ခု, ပရမံ အရိယသစ္စံ ယဒိဒံ – အမောသဓမ္မံ နိဗ္ဗာနံ.

366. His liberation is established in truth, unshakeable. For, bhikkhu, whatever has a perishable nature is false. That which has an imperishable nature, Nibbāna, is the truth. Therefore, a bhikkhu so endowed is endowed with this supreme foundation of truth. For this, bhikkhu, is the supreme noble truth, namely, Nibbāna which has an imperishable nature.

၃၆၇. ‘‘တဿေဝ ခေါ ပန ပုဗ္ဗေ အဝိဒ္ဒသုနော ဥပဓီ ဟောန္တိ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ. တျာဿ ပဟီနာ ဟောန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. တသ္မာ ဧဝံ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု [Pg.289] ဣမိနာ ပရမေန စာဂါဓိဋ္ဌာနေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧသော ဟိ, ဘိက္ခု, ပရမော အရိယော စာဂေါ ယဒိဒံ – သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ.

367. Indeed, for that same person previously, when he was without true knowledge, there were substrates, fully undertaken. These have been abandoned by him, cut off at the root, made like a palm-tree stump, brought to non-existence, and are of a nature not to arise in the future. Therefore, a bhikkhu so endowed is endowed with this supreme foundation of relinquishment. For this, bhikkhu, is the supreme, noble relinquishment, namely, the relinquishing of all substrates.

၃၆၈. ‘‘တဿေဝ ခေါ ပန ပုဗ္ဗေ အဝိဒ္ဒသုနော အဘိဇ္ဈာ ဟောတိ ဆန္ဒော သာရာဂေါ. သွာဿ ပဟီနော ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. တဿေဝ ခေါ ပန ပုဗ္ဗေ အဝိဒ္ဒသုနော အာဃာတော ဟောတိ ဗျာပါဒေါ သမ္ပဒေါသော. သွာဿ ပဟီနော ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. တဿေဝ ခေါ ပန ပုဗ္ဗေ အဝိဒ္ဒသုနော အဝိဇ္ဇာ ဟောတိ သမ္မောဟော. သွာဿ ပဟီနော ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. တသ္မာ ဧဝံ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဣမိနာ ပရမေန ဥပသမာဓိဋ္ဌာနေန သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဧသော ဟိ, ဘိက္ခု, ပရမော အရိယော ဥပသမော ယဒိဒံ – ရာဂဒေါသမောဟာနံ ဥပသမော. ‘ပညံ နပ္ပမဇ္ဇေယျ, သစ္စမနုရက္ခေယျ, စာဂမနုဗြူဟေယျ, သန္တိမေဝ သော သိက္ခေယျာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

368. Indeed, for that very person, previously, being one without true knowledge, there was covetousness, desire, and strong passion. That is abandoned by him, cut off at the root, made like a palm-tree stump, brought to non-existence, and is of a nature not to arise again in the future. Indeed, for that very person, previously, being one without true knowledge, there was resentment, ill will, and animosity. That is abandoned by him, cut off at the root, made like a palm-tree stump, brought to non-existence, and is of a nature not to arise again in the future. Indeed, for that very person, previously, being one without true knowledge, there was ignorance and delusion. That is abandoned by him, cut off at the root, made like a palm-tree stump, brought to non-existence, and is of a nature not to arise again in the future. Therefore, a bhikkhu thus endowed is endowed with this supreme foundation of serenity. For this, bhikkhu, is the supreme, noble pacification, namely, the pacification of lust, hatred, and delusion. ‘One should not be heedless of wisdom; one should guard truth; one should cultivate relinquishment; one should train only for peace’—that which was spoken was spoken in reference to this.

၃၆၉. ‘‘‘ယတ္ထ ဌိတံ မညဿဝါ နပ္ပဝတ္တန္တိ, မညဿဝေ ခေါ ပန နပ္ပဝတ္တမာနေ မုနိ သန္တောတိ ဝုစ္စတီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ‘အသ္မီ’တိ, ဘိက္ခု, မညိတမေတံ, ‘အယမဟမသ္မီ’တိ မညိတမေတံ, ‘ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘န ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘ရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘အရူပီ ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘သညီ ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘အသညီ ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ, ‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’န္တိ မညိတမေတံ. မညိတံ, ဘိက္ခု, ရောဂေါ မညိတံ ဂဏ္ဍော မညိတံ သလ္လံ. သဗ္ဗမညိတာနံ တွေဝ, ဘိက္ခု, သမတိက္ကမာ မုနိ သန္တောတိ ဝုစ္စတိ. မုနိ ခေါ ပန, ဘိက္ခု, သန္တော န ဇာယတိ, န ဇီယတိ, န မီယတိ, န ကုပ္ပတိ, န ပိဟေတိ. တဉှိဿ, ဘိက္ခု, နတ္ထိ ယေန ဇာယေထ, အဇာယမာနော ကိံ ဇီယိဿတိ, အဇီယမာနော ကိံ မီယိဿတိ, အမီယမာနော ကိံ ကုပ္ပိဿတိ, အကုပ္ပမာနော ကိဿ ပိဟေဿတိ? ‘ယတ္ထ ဌိတံ မညဿဝါ နပ္ပဝတ္တန္တိ, မညဿဝေ ခေါ ပန နပ္ပဝတ္တမာနေ မုနိ သန္တောတိ ဝုစ္စတီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣမံ ခေါ မေ တွံ, ဘိက္ခု, သံခိတ္တေန ဆဓာတုဝိဘင်္ဂံ ဓာရေဟီ’’တိ.

369. ‘For one established wherein the outflows of conceit do not occur, and indeed, when the outflows of conceit do not occur, the sage is called ‘at peace’’—this was spoken. And in reference to what was this spoken? ‘I am,’ bhikkhu, this is a conceiving; ‘I am this’ is a conceiving; ‘I shall be’ is a conceiving; ‘I shall not be’ is a conceiving; ‘I shall be possessed of form’ is a conceiving; ‘I shall be formless’ is a conceiving; ‘I shall be percipient’ is a conceiving; ‘I shall be non-percipient’ is a conceiving; ‘I shall be neither-percipient-nor-non-percipient’ is a conceiving. Conceiving, bhikkhu, is a disease, conceiving is a boil, conceiving is a dart. By overcoming all conceivings, bhikkhu, the sage is called ‘at peace.’ The sage who is at peace, bhikkhu, is not born, does not age, does not die, is not agitated, and does not yearn. For him, bhikkhu, there is nothing by which he might be born. Not being born, how could he age? Not aging, how could he die? Not dying, how could he be agitated? Not being agitated, for what could he yearn? ‘For one established wherein the outflows of conceit do not occur, and indeed, when the outflows of conceit do not occur, the sage is called ‘at peace’’—that which was spoken was spoken in reference to this. You, bhikkhu, should bear in mind this brief analysis of the six elements that I have taught.

၃၇၀. အထ [Pg.290] ခေါ အာယသ္မာ ပုက္ကုသာတိ – ‘‘သတ္ထာ ကိရ မေ အနုပ္ပတ္တော, သုဂတော ကိရ မေ အနုပ္ပတ္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကိရ မေ အနုပ္ပတ္တော’’တိ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ ဘဂဝန္တံ အာဝုသောဝါဒေန သမုဒါစရိတဗ္ဗံ အမညိဿံ. တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ တွံ, ဘိက္ခု, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယံ မံ တွံ အာဝုသောဝါဒေန သမုဒါစရိတဗ္ဗံ အမညိတ္ထ. ယတော စ ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ. ဝုဒ္ဓိဟေသာ, ဘိက္ခု, အရိယဿ ဝိနယေ ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ. ‘‘လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ပရိပုဏ္ဏံ ပန တေ, ဘိက္ခု, ပတ္တစီဝရ’’န္တိ? ‘‘န ခေါ မေ, ဘန္တေ, ပရိပုဏ္ဏံ ပတ္တစီဝရ’’န္တိ. ‘‘န ခေါ, ဘိက္ခု, တထာဂတာ အပရိပုဏ္ဏပတ္တစီဝရံ ဥပသမ္ပာဒေန္တီ’’တိ.

370. Then the Venerable Pukkusāti—thinking, “My Teacher has indeed arrived, the Well-Farer has indeed arrived, the Perfectly Enlightened One has indeed arrived”—rose from his seat, arranged his robe over one shoulder, bowed his head at the Blessed One’s feet, and said this to the Blessed One: “A transgression, venerable sir, has overcome me, in that I was foolish, deluded, and unskillful, for I thought that the Blessed One should be addressed with the term ‘friend.’ May the Blessed One accept that transgression of mine as a transgression, for the sake of future restraint.” “Indeed, bhikkhu, a transgression has overcome you, in that you were foolish, deluded, and unskillful, for you thought that I should be addressed with the term ‘friend.’ But since you, bhikkhu, see your transgression as a transgression and make amends in accordance with the Dhamma, we accept it from you. For this is growth in the discipline of the Noble One, bhikkhu: that one sees a transgression as a transgression, makes amends in accordance with the Dhamma, and undertakes future restraint.” “Venerable sir, may I receive the higher ordination in the Blessed One’s presence?” “But are your bowl and robes complete, bhikkhu?” “No, venerable sir, my bowl and robes are not complete.” “Bhikkhu, the Tathāgatas do not give the higher ordination to one whose bowl and robes are not complete.”

အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုက္ကုသာတိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပတ္တစီဝရပရိယေသနံ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မန္တံ ပုက္ကုသာတိံ ပတ္တစီဝရပရိယေသနံ စရန္တံ ဝိဗ္ဘန္တာ ဂါဝီ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယော သော, ဘန္တေ, ပုက္ကုသာတိ နာမ ကုလပုတ္တော ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော သော ကာလင်္ကတော. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, ပုက္ကုသာတိ ကုလပုတ္တော ပစ္စပါဒိ ဓမ္မဿာနုဓမ္မံ, န စ မံ ဓမ္မာဓိကရဏံ ဝိဟေသေသိ. ပုက္ကုသာတိ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’’တိ.

Then the Venerable Pukkusāti, having delighted and rejoiced in the Blessed One’s words, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping him to the right, and departed to search for a bowl and robes. Then, while the Venerable Pukkusāti was searching for a bowl and robes, a stray cow deprived him of life. Then a number of bhikkhus approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said this to the Blessed One: “Venerable sir, the clansman named Pukkusāti, who was instructed by the Blessed One with a brief instruction, has passed away. What is his destination? What is his future state?” “The clansman Pukkusāti was wise, bhikkhus. He practiced in conformity with the Dhamma and did not trouble me on account of the Dhamma. Bhikkhus, with the destruction of the five lower fetters, the clansman Pukkusāti has arisen spontaneously; there he will attain final Nibbāna, being of a nature not to return from that world.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Those bhikkhus, delighted, rejoiced at the Blessed One’s words.

ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

The Discourse on the Analysis of the Elements, the tenth, is finished.

၁၁. သစ္စဝိဘင်္ဂသုတ္တံ

11. The Discourse on the Analysis of the Truths

၃၇၁. ဧဝံ [Pg.291] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

371. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Bārāṇasī, in the Deer Park at Isipatana. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘တထာဂတေန, ဘိက္ခဝေ, အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ, ယဒိဒံ – စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ. ကတမေသံ စတုန္နံ? ဒုက္ခဿ အရိယသစ္စဿ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ, ဒုက္ခသမုဒယဿ အရိယသစ္စဿ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ, ဒုက္ခနိရောဓဿ အရိယသစ္စဿ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အရိယသစ္စဿ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ. တထာဂတေန, ဘိက္ခဝေ, အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ, ယဒိဒံ – ဣမေသံ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ.

“Bhikkhus, by the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, at Bārāṇasī in the Deer Park at Isipatana, the unsurpassed Wheel of Dhamma was set in motion, which cannot be turned back by any ascetic or brahmin, by a deva, Māra, or Brahmā, or by anyone in the world—that is, the exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of the Four Noble Truths. Of which four? The exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of the noble truth of suffering; the exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of the noble truth of the origin of suffering; the exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of the noble truth of the cessation of suffering; and the exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of the noble truth of the path leading to the cessation of suffering. Bhikkhus, by the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, at Bārāṇasī in the Deer Park at Isipatana, the unsurpassed Wheel of Dhamma was set in motion, which cannot be turned back by any ascetic or brahmin, by a deva, Māra, or Brahmā, or by anyone in the world—that is, the exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of these Four Noble Truths.”

‘‘သေဝထ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ; ဘဇထ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ. ပဏ္ဍိတာ ဘိက္ခူ အနုဂ္ဂါဟကာ သဗြဟ္မစာရီနံ. သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဇနေတာ, ဧဝံ သာရိပုတ္တော; သေယျထာပိ ဇာတဿ အာပါဒေတာ, ဧဝံ မောဂ္ဂလ္လာနော. သာရိပုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, သောတာပတ္တိဖလေ ဝိနေတိ, မောဂ္ဂလ္လာနော ဥတ္တမတ္ထေ. သာရိပုတ္တော, ဘိက္ခဝေ, ပဟောတိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဝိတ္ထာရေန အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတုံ ပညာပေတုံ ပဋ္ဌပေတုံ ဝိဝရိတုံ ဝိဘဇိတုံ ဥတ္တာနီကာတု’’န္တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ.

“Bhikkhus, associate with Sāriputta and Moggallāna; attend on Sāriputta and Moggallāna. They are wise bhikkhus, supporters of their companions in the holy life. Just as a mother gives birth, bhikkhus, so is Sāriputta; just as a wet-nurse nurtures the newborn, so is Moggallāna. Bhikkhus, Sāriputta trains one in the fruit of stream-entry; Moggallāna trains one in the highest goal. Bhikkhus, Sāriputta is able to expound, teach, declare, establish, disclose, analyze, and clarify the four noble truths in detail.” This is what the Blessed One said. Having said this, the Sugata rose from his seat and entered his dwelling.

၃၇၂. တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော, ဘိက္ခဝေ’’တိ. ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ [Pg.292] အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသုံ. အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ –

372. Then, not long after the Blessed One had departed, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: “Friends, bhikkhus.” “Friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Sāriputta. The Venerable Sāriputta said this:

‘‘တထာဂတေန, အာဝုသော, အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ, ယဒိဒံ – စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ. ကတမေသံ စတုန္နံ? ဒုက္ခဿ အရိယသစ္စဿ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ, ဒုက္ခသမုဒယဿ အရိယသစ္စဿ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ, ဒုက္ခနိရောဓဿ အရိယသစ္စဿ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အရိယသစ္စဿ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မံ.

“Friends, by the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, at Bārāṇasī in the Deer Park at Isipatana, the unsurpassed Wheel of Dhamma was set in motion, which cannot be turned back by any ascetic or brahmin, by a deva, Māra, or Brahmā, or by anyone in the world—that is, the exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of the Four Noble Truths. Of which four? The exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of the noble truth of suffering; the exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of the noble truth of the origin of suffering; the exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of the noble truth of the cessation of suffering; and the exposition, teaching, declaration, establishment, disclosure, analysis, and clarification of the noble truth of the path leading to the cessation of suffering.”

၃၇၃. ‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ? ဇာတိပိ ဒုက္ခာ, ဇရာပိ ဒုက္ခာ, မရဏမ္ပိ ဒုက္ခံ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာပိ ဒုက္ခာ, ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ; သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ.

373. “And what, friends, is the noble truth of suffering? Birth is suffering, aging is suffering, death is suffering; sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are suffering; not to get what one wants is also suffering; in short, the five aggregates subject to clinging are suffering.

‘‘ကတမာ စာဝုသော, ဇာတိ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ အာယတနာနံ ပဋိလာဘော, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဇာတိ’’’.

“And what, friends, is birth? Whatever, for the various beings in the various orders of beings, is the birth, origination, descent, production, the manifestation of the aggregates, the acquisition of the sense bases—this, friends, is called birth.”

‘‘ကတမာ စာဝုသော, ဇရာ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဇရာ’’’.

“And what, friends, is aging? Whatever, for the various beings in the various orders of beings, is the aging, decrepitude, brokenness of teeth, grayness of hair, wrinkled skin, the decline of the lifespan, the decay of the faculties—this, friends, is called aging.”

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, မရဏံ? ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှာ တမှာ သတ္တနိကာယာ စုတိ စဝနတာ ဘေဒေါ အန္တရဓာနံ မစ္စု မရဏံ ကာလံကိရိယာ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿုပစ္ဆေဒေါ, ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘မရဏံ’’’.

“And what, friends, is death? Whatever, for the various beings from their various orders of beings, is the passing away, the state of passing away, the breaking up, disappearance, dying, death, the completion of time, the breaking up of the aggregates, the casting off of the corpse, the cutting off of the life faculty—this, friends, is called death.”

‘‘ကတမော စာဝုသော, သောကော? ယော ခေါ, အာဝုသော, အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘သောကော’’’.

“And what, friends, is sorrow? Whatever sorrow, sorrowing, the state of sorrow, inner sorrow, and inner deep sorrow there is for one who is met with some misfortune or other, who is touched by some painful state or other—this, friends, is called sorrow.”

‘‘ကတမော [Pg.293] စာဝုသော, ပရိဒေဝေါ? ယော ခေါ, အာဝုသော, အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာဒေဝေါ ပရိဒေဝေါ အာဒေဝနာ ပရိဒေဝနာ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ပရိဒေဝေါ’’’.

“And what, friends, is lamentation? Whatever wailing, lamenting, the act of wailing, the act of lamenting, the state of wailing, and the state of lamenting there is for one who is met with some misfortune or other, who is touched by some painful state or other—this, friends, is called lamentation.”

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, ဒုက္ခံ? ယံ ခေါ, အာဝုသော, ကာယိကံ ဒုက္ခံ ကာယိကံ အသာတံ ကာယသမ္ဖဿဇံ ဒုက္ခံ အသာတံ ဝေဒယိတံ, ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဒုက္ခံ’’’.

“And what, friends, is suffering? Whatever is bodily suffering, bodily unpleasantness, the painful, unpleasant feeling born of body-contact—this, friends, is called suffering.”

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, ဒေါမနဿံ? ယံ ခေါ, အာဝုသော, စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတသိကံ အသာတံ မနောသမ္ဖဿဇံ ဒုက္ခံ အသာတံ ဝေဒယိတံ, ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဒေါမနဿံ’’’.

“And what, friends, is displeasure? Whatever is mental suffering, mental unpleasantness, the painful, unpleasant feeling born of mind-contact—this, friends, is called displeasure.”

‘‘ကတမော စာဝုသော, ဥပါယာသော? ယော ခေါ, အာဝုသော, အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာယာသော ဥပါယာသော အာယာသိတတ္တံ ဥပါယာသိတတ္တံ, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဥပါယာသော’’’.

“And what, friends, is despair? Whatever tribulation, despair, state of tribulation, and state of despair there is for one who is met with some misfortune or other, who is touched by some painful state or other—this, friends, is called despair.”

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ? ဇာတိဓမ္မာနံ, အာဝုသော, သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဟော ဝတ, မယံ န ဇာတိဓမ္မာ အဿာမ; န စ, ဝတ, နော ဇာတိ အာဂစ္ဆေယျာ’တိ. န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ. ဣဒမ္ပိ – ‘ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ’. ဇရာဓမ္မာနံ, အာဝုသော, သတ္တာနံ…ပေ… ဗျာဓိဓမ္မာနံ, အာဝုသော, သတ္တာနံ… မရဏဓမ္မာနံ, အာဝုသော, သတ္တာနံ… သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မာနံ, အာဝုသော, သတ္တာနံ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အဟော ဝတ, မယံ န သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မာ အဿာမ; န စ, ဝတ, နော သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ အာဂစ္ဆေယျု’န္တိ. န ခေါ ပနေတံ ဣစ္ဆာယ ပတ္တဗ္ဗံ. ဣဒမ္ပိ – ‘ယမ္ပိစ္ဆံ န လဘတိ တမ္ပိ ဒုက္ခံ’’’.

“And what, friends, is ‘not getting what one wishes for is also suffering’? For beings whose nature is birth, friends, this wish arises: ‘Oh, if only we were not of a nature to be born! If only birth would not come to us!’ But indeed, this is not to be obtained by wishing. This, too, is ‘not getting what one wishes for is also suffering’. For beings whose nature is aging, friends… for beings whose nature is illness, friends… for beings whose nature is death, friends… for beings whose nature is sorrow, lamentation, suffering, displeasure, and despair, friends, this wish arises: ‘Oh, if only we were not of a nature of sorrow, lamentation, suffering, displeasure, and despair! If only sorrow, lamentation, suffering, displeasure, and despair would not come to us!’ But indeed, this is not to be obtained by wishing. This, too, is ‘not getting what one wishes for is also suffering’.”

‘‘ကတမေ စာဝုသော, သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ? သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေ ဝုစ္စန္တာဝုသော – ‘သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ’. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ’’’.

“And what, friends, are the five aggregates subject to clinging which, in brief, are suffering? They are as follows: the aggregate of form subject to clinging, the aggregate of feeling subject to clinging, the aggregate of perception subject to clinging, the aggregate of formations subject to clinging, and the aggregate of consciousness subject to clinging. These, friends, are called ‘the five aggregates subject to clinging which, in brief, are suffering.’ This, friends, is called the Noble Truth of Suffering.”

၃၇၄. ‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ? ယာယံ တဏှာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ, သေယျထိဒံ – ကာမတဏှာ [Pg.294] ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ, ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ’’’.

374. “And what, friends, is the Noble Truth of the Origin of Suffering? It is this craving which leads to renewed existence, is accompanied by delight and lust, and delights exceedingly in this or that; namely, craving for sensual pleasures, craving for existence, and craving for non-existence. This, friends, is called the Noble Truth of the Origin of Suffering.”

‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ? ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂနိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော, ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ’’’.

“And what, friends, is the Noble Truth of the Cessation of Suffering? It is the remainderless fading away and cessation of that very craving, its relinquishment, its renunciation, its release, its non-attachment. This, friends, is called the Noble Truth of the Cessation of Suffering.”

၃၇၅. ‘‘ကတမဉ္စာဝုသော, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ.

375. “And what, friends, is the Noble Truth of the Path of Practice leading to the Cessation of Suffering? It is this very Noble Eightfold Path; namely, Right View, Right Intention, Right Speech, Right Action, Right Livelihood, Right Effort, Right Mindfulness, and Right Concentration.”

‘‘ကတမာစာဝုသော, သမ္မာဒိဋ္ဌိ? ယံ ခေါ, အာဝုသော, ဒုက္ခေ ဉာဏံ, ဒုက္ခသမုဒယေ ဉာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓေ ဉာဏံ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ဉာဏံ, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ’’’.

“And what, friends, is Right View? Whatever knowledge there is, friends, in regard to suffering, in regard to the origin of suffering, in regard to the cessation of suffering, and in regard to the path of practice leading to the cessation of suffering—this, friends, is called Right View.”

‘‘ကတမော စာဝုသော, သမ္မာသင်္ကပ္ပော? နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပော, အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော, အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘သမ္မာသင်္ကပ္ပော’’’.

“And what, friends, is Right Intention? The intention of renunciation, the intention of non-ill will, and the intention of non-harming. This, friends, is called Right Intention.”

‘‘ကတမာ စာဝုသော, သမ္မာဝါစာ? မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘သမ္မာဝါစာ’’’.

“And what, friends, is Right Speech? Abstinence from false speech, abstinence from divisive speech, abstinence from harsh speech, and abstinence from idle chatter. This, friends, is called Right Speech.”

‘‘ကတမော စာဝုသော, သမ္မာကမ္မန္တီ? ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘သမ္မာကမ္မန္တော’’’.

“And what, friends, is Right Action? Abstinence from the destruction of life, abstinence from taking what is not given, and abstinence from sexual misconduct. This, friends, is called Right Action.”

‘‘ကတမော စာဝုသော, သမ္မာအာဇီဝေါ? ဣဓာဝုသော, အရိယသာဝကော မိစ္ဆာအာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာအာဇီဝေန ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘သမ္မာအာဇီဝေါ’’’.

“And what, friends, is Right Livelihood? Here, friends, a noble disciple, having abandoned wrong livelihood, maintains their life with right livelihood. This, friends, is called Right Livelihood.”

‘‘ကတမော စာဝုသော, သမ္မာဝါယာမော? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ, ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ, အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ, ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ [Pg.295] အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘သမ္မာဝါယာမော’’’.

And what, friends, is Right Effort? Here, friends, a bhikkhu generates desire, makes an effort, rouses energy, exerts his mind, and strives for the non-arising of unarisen, evil, unwholesome states. He generates desire, makes an effort, rouses energy, exerts his mind, and strives for the abandoning of arisen, evil, unwholesome states. He generates desire, makes an effort, rouses energy, exerts his mind, and strives for the arising of unarisen wholesome states. He generates desire, makes an effort, rouses energy, exerts his mind, and strives for the maintenance, non-confusion, increase, abundance, development, and perfection of arisen wholesome states. This, friends, is called Right Effort.

‘‘ကတမာ စာဝုသော, သမ္မာသတိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ…ပေ… စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘သမ္မာသတိ’’’.

And what, friends, is Right Mindfulness? Here, friends, a bhikkhu dwells contemplating the body in the body—ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in regard to the world. He dwells contemplating feelings in feelings… he dwells contemplating mind in mind… he dwells contemplating phenomena in phenomena—ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in regard to the world. This, friends, is called Right Mindfulness.

‘‘ကတမော စာဝုသော, သမ္မာသမာဓိ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ… ဝိဟရတိ, အယံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘သမ္မာသမာဓိ’. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော – ‘ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ’’’.

And what, friends, is Right Concentration? Here, friends, a bhikkhu, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and dwells in the first jhāna, which has applied thought and sustained thought, with rapture and pleasure born of seclusion. With the stilling of applied and sustained thought, with internal serenity and unification of mind, without applied thought and without sustained thought, with rapture and pleasure born of concentration, he enters and dwells in the second jhāna. With the fading away of rapture, he dwells equanimously... and enters and dwells in the third jhāna... and the fourth jhāna. This, friends, is called Right Concentration. This, friends, is called the Noble Truth of the path of practice leading to the cessation of suffering.

‘‘တထာဂတေနာဝုသော, အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ အနုတ္တရံ ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ဒေဝေန ဝါ မာရေန ဝါ ဗြဟ္မုနာ ဝါ ကေနစိ ဝါ လောကသ္မိံ, ယဒိဒံ – ဣမေသံ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ အာစိက္ခနာ ဒေသနာ ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မ’’န္တိ.

Friends, by the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, the unsurpassed Wheel of Dhamma was set in motion at Bārāṇasī, in the Deer Park at Isipatana, which cannot be turned back by an ascetic or a brahmin or a deva or Māra or Brahmā or by anyone in the world—that is, the proclamation, teaching, designation, establishment, disclosure, analysis, and making clear of these four Noble Truths.

ဣဒမဝေါစ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Venerable Sāriputta said this. Delighted, those bhikkhus rejoiced in the Venerable Sāriputta's words.

သစ္စဝိဘင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဧကာဒသမံ.

The Discourse on the Analysis of the Truths, the eleventh, is concluded.

၁၂. ဒက္ခိဏာဝိဘင်္ဂသုတ္တံ

12. The Discourse on the Differentiation of Offerings.

၃၇၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. အထ ခေါ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ နဝံ ဒုဿယုဂံ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ [Pg.296] ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ မေ, ဘန္တေ, နဝံ ဒုဿယုဂံ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ သာမံ ကန္တံ သာမံ ဝါယိတံ. တံ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဋိဂ္ဂဏှာတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ မဟာပဇာပတိံ ဂေါတမိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဃေ, ဂေါတမိ, ဒေဟိ. သံဃေ တေ ဒိန္နေ အဟဉ္စေဝ ပူဇိတော ဘဝိဿာမိ သံဃော စာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ မေ, ဘန္တေ, နဝံ ဒုဿယုဂံ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ သာမံ ကန္တံ သာမံ ဝါယိတံ. တံ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဋိဂ္ဂဏှာတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ မဟာပဇာပတိံ ဂေါတမိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဃေ, ဂေါတမိ, ဒေဟိ. သံဃေ တေ ဒိန္နေ အဟဉ္စေဝ ပူဇိတော ဘဝိဿာမိ သံဃော စာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ မေ, ဘန္တေ, နဝံ ဒုဿယုဂံ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ သာမံ ကန္တံ သာမံ ဝါယိတံ. တံ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဋိဂ္ဂဏှာတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ မဟာပဇာပတိံ ဂေါတမိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဃေ, ဂေါတမိ, ဒေဟိ. သံဃေ တေ ဒိန္နေ အဟဉ္စေဝ ပူဇိတော ဘဝိဿာမိ သံဃော စာ’’တိ.

376. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling among the Sakyans in Kapilavatthu, in the Banyan Tree Grove. Then Mahāpajāpatī Gotamī took a new pair of cloths and approached the Blessed One. Having approached, she paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, Mahāpajāpatī Gotamī said to the Blessed One: “Venerable sir, this new pair of cloths has been spun by me and woven by me especially for the Blessed One. May the Blessed One accept it out of compassion for me.” When this was said, the Blessed One said to Mahāpajāpatī Gotamī: “Give it to the Saṅgha, Gotamī. When you have given to the Saṅgha, I will be honored, and the Saṅgha also.” A second time, Mahāpajāpatī Gotamī said to the Blessed One: “Venerable sir, this new pair of cloths has been spun by me and woven by me especially for the Blessed One. May the Blessed One accept it out of compassion for me.” A second time, the Blessed One said to Mahāpajāpatī Gotamī: “Give it to the Saṅgha, Gotamī. When you have given to the Saṅgha, I will be honored, and the Saṅgha also.” A third time, Mahāpajāpatī Gotamī said to the Blessed One: “Venerable sir, this new pair of cloths has been spun by me and woven by me especially for the Blessed One. May the Blessed One accept it out of compassion for me.” A third time, the Blessed One said to Mahāpajāpatī Gotamī: “Give it to the Saṅgha, Gotamī. When you have given to the Saṅgha, I will be honored, and the Saṅgha also.”

၃၇၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ မဟာပဇာပတိယာ ဂေါတမိယာ နဝံ ဒုဿယုဂံ. ဗဟူပကာရာ, ဘန္တေ, မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ ဘဂဝတော မာတုစ္ဆာ အာပါဒိကာ ပေါသိကာ ခီရဿ ဒါယိကာ; ဘဂဝန္တံ ဇနေတ္တိယာ ကာလင်္ကတာယ ထညံ ပါယေသိ. ဘဂဝါပိ, ဘန္တေ, ဗဟူပကာရော မဟာပဇာပတိယာ ဂေါတမိယာ. ဘဂဝန္တံ, ဘန္တေ, အာဂမ္မ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတာ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂတာ, သံဃံ သရဏံ ဂတာ. ဘဂဝန္တံ, ဘန္တေ, အာဂမ္မ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတာ. ဘဂဝန္တံ, ဘန္တေ, အာဂမ္မ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတာ အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတာ. ဘဂဝန္တံ, ဘန္တေ, အာဂမ္မ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီ ဒုက္ခေ နိက္ကင်္ခါ, ဒုက္ခသမုဒယေ နိက္ကင်္ခါ, ဒုက္ခနိရောဓေ နိက္ကင်္ခါ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ နိက္ကင်္ခါ. ဘဂဝါပိ, ဘန္တေ, ဗဟူပကာရော မဟာပဇာပတိယာ ဂေါတမိယာ’’တိ.

377. When this was said, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “Venerable sir, let the Blessed One accept the new pair of cloths from Mahāpajāpatī Gotamī. Venerable sir, Mahāpajāpatī Gotamī has been of great service to the Blessed One: she is his maternal aunt, his foster-mother, his nurse, the giver of milk; when the Blessed One’s mother passed away, she gave him her milk to drink. And, venerable sir, the Blessed One has also been of great service to Mahāpajāpatī Gotamī. Because of the Blessed One, venerable sir, Mahāpajāpatī Gotamī has gone for refuge to the Buddha, the Dhamma, and the Saṅgha. Because of the Blessed One, venerable sir, Mahāpajāpatī Gotamī abstains from the destruction of life, from taking what is not given, from sexual misconduct, from false speech, and from liquor, wine, and intoxicants which are a basis for negligence. Because of the Blessed One, venerable sir, Mahāpajāpatī Gotamī is endowed with unwavering confidence in the Buddha, unwavering confidence in the Dhamma, and unwavering confidence in the Saṅgha, and is endowed with the virtues dear to the noble ones. Because of the Blessed One, venerable sir, Mahāpajāpatī Gotamī is without doubt concerning suffering, without doubt concerning the origin of suffering, without doubt concerning the cessation of suffering, and without doubt concerning the path of practice leading to the cessation of suffering. The Blessed One, venerable sir, has also been of great service to Mahāpajāpatī Gotamī.”

၃၇၈. ‘‘ဧဝမေတံ[Pg.297], အာနန္ဒ. ယံ ဟာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလံ အာဂမ္မ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, သံဃံ သရဏံ ဂတော ဟောတိ, ဣမဿာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလဿ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန န သုပ္ပတိကာရံ ဝဒါမိ, ယဒိဒံ – အဘိဝါဒန-ပစ္စုဋ္ဌာန-အဉ္ဇလိကမ္မ သာမီစိကမ္မစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာ- နပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနုပ္ပဒါနေန.

378. “So it is, Ānanda. It is true. When, Ānanda, a person, relying on another person, has gone for refuge to the Buddha, the Dhamma, and the Saṅgha, I do not say that a good return can be made to that person by this person by means of paying homage, rising up, holding the hands in reverence, performing respectful services, and by the provision of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick.”

‘‘ယံ ဟာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဣမဿာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလဿ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန န သုပ္ပတိကာရံ ဝဒါမိ, ယဒိဒံ – အဘိဝါဒန-ပစ္စုဋ္ဌာန-အဉ္ဇလိကမ္မ-သာမီစိကမ္မစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာ- နပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနုပ္ပဒါနေန.

“When, Ānanda, a person, relying on another person, abstains from the destruction of life, from taking what is not given, from sexual misconduct, from false speech, and from liquor, wine, and intoxicants which are a basis for negligence, I do not say that a good return can be made to that person by this person by means of paying homage, rising up, holding the hands in reverence, performing respectful services, and by the provision of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick.”

‘‘ယံ ဟာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလံ အာဂမ္မ ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဓမ္မေ… သံဃေ… အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဣမဿာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလဿ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန န သုပ္ပတိကာရံ ဝဒါမိ, ယဒိဒံ – အဘိဝါဒန-ပစ္စုဋ္ဌာန-အဉ္ဇလိကမ္မ-သာမီစိကမ္မစီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာ- နပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနုပ္ပဒါနေန.

“When, Ānanda, a person, relying on another person, becomes endowed with unwavering confidence in the Buddha, the Dhamma, and the Saṅgha, and with virtues dear to the noble ones, I do not say, Ānanda, that a good return can be made to that person by this person by means of paying homage, rising up, holding the hands in reverence, performing respectful services, and by the provision of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick.”

‘‘ယံ ဟာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလော ပုဂ္ဂလံ အာဂမ္မ ဒုက္ခေ နိက္ကင်္ခေါ ဟောတိ, ဒုက္ခသမုဒယေ နိက္ကင်္ခေါ ဟောတိ, ဒုက္ခနိရောဓေ နိက္ကင်္ခေါ ဟောတိ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ နိက္ကင်္ခေါ ဟောတိ, ဣမဿာနန္ဒ, ပုဂ္ဂလဿ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန န သုပ္ပတိကာရံ ဝဒါမိ, ယဒိဒံ – အဘိဝါဒန-ပစ္စုဋ္ဌာနအဉ္ဇလိကမ္မ-သာမီစိကမ္မ-စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာ- နပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနုပ္ပဒါနေန.

“When, Ānanda, a person, relying on another person, becomes without doubt concerning suffering, without doubt concerning the origin of suffering, without doubt concerning the cessation of suffering, and without doubt concerning the path of practice leading to the cessation of suffering, I do not say, Ānanda, that a good return can be made to that person by this person by means of paying homage, rising up, holding the hands in reverence, performing respectful services, and by the provision of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick.”

၃၇၉. ‘‘စုဒ္ဒသ ခေါ ပနိမာနန္ဒ, ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. ကတမာ စုဒ္ဒသ? တထာဂတေ အရဟန္တေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ပဌမာ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ဒုတိယာ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. တထာဂတသာဝကေ အရဟန္တေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ တတိယာ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. အရဟတ္တဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ စတုတ္ထီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. အနာဂါမိဿ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ပဉ္စမီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ဆဋ္ဌီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. သကဒါဂါမိဿ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ သတ္တမီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ [Pg.298] ဒက္ခိဏာ. သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ အဋ္ဌမီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. သောတာပန္နေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ နဝမီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ဒသမီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. ဗာဟိရကေ ကာမေသု ဝီတရာဂေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ဧကာဒသမီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. ပုထုဇ္ဇနသီလဝန္တေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ဒွါဒသမီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. ပုထုဇ္ဇနဒုဿီလေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ တေရသမီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာ. တိရစ္ဆာနဂတေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ စုဒ္ဒသမီ ပါဋိပုဂ္ဂလိကာ ဒက္ခိဏာတိ.

379. “Ānanda, there are these fourteen kinds of individual offerings. Which fourteen? One gives a gift to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—this is the first individual offering. One gives a gift to a Paccekabuddha—this is the second individual offering. One gives a gift to a disciple of the Tathāgata who is an Arahant—this is the third individual offering. One gives a gift to one practicing for the realization of the fruit of Arahantship—this is the fourth individual offering. One gives a gift to a Non-Returner—this is the fifth individual offering. One gives a gift to one practicing for the realization of the fruit of Non-Returning—this is the sixth individual offering. One gives a gift to a Once-Returner—this is the seventh individual offering. One gives a gift to one practicing for the realization of the fruit of Once-Returning—this is the eighth individual offering. One gives a gift to a Stream-Enterer—this is the ninth individual offering. One gives a gift to one practicing for the realization of the fruit of Stream-Entry—this is the tenth individual offering. One gives a gift to one outside the dispensation who is free from sensual passion—this is the eleventh individual offering. One gives a gift to a virtuous ordinary person—this is the twelfth individual offering. One gives a gift to an immoral ordinary person—this is the thirteenth individual offering. One gives a gift to an animal—this is the fourteenth individual offering.”

‘‘တတြာနန္ဒ, တိရစ္ဆာနဂတေ ဒါနံ ဒတွာ သတဂုဏာ ဒက္ခိဏာ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ, ပုထုဇ္ဇနဒုဿီလေ ဒါနံ ဒတွာ သဟဿဂုဏာ ဒက္ခိဏာ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ, ပုထုဇ္ဇနသီလဝန္တေ ဒါနံ ဒတွာ သတသဟဿဂုဏာ ဒက္ခိဏာ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ, ဗာဟိရကေ ကာမေသု ဝီတရာဂေ ဒါနံ ဒတွာ ကောဋိသတသဟဿဂုဏာ ဒက္ခိဏာ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ, သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေ ဒါနံ ဒတွာ အသင်္ခေယျာ အပ္ပမေယျာ ဒက္ခိဏာ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ, ကော ပန ဝါဒေါ သောတာပန္နေ, ကော ပန ဝါဒေါ သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေ, ကော ပန ဝါဒေါ သကဒါဂါမိဿ, ကော ပန ဝါဒေါ အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေ, ကော ပန ဝါဒေါ အနာဂါမိဿ, ကော ပန ဝါဒေါ အရဟတ္တဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နေ, ကော ပန ဝါဒေါ အရဟန္တေ, ကော ပန ဝါဒေါ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေ, ကော ပန ဝါဒေါ တထာဂတေ အရဟန္တေ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ!

Therein, Ānanda, having given a gift to an animal, a hundredfold offering is to be expected. Having given a gift to an immoral ordinary person, a thousandfold offering is to be expected. Having given a gift to a virtuous ordinary person, a hundred-thousandfold offering is to be expected. Having given a gift to one outside the dispensation who is free from sensual passion, a hundred thousand koṭis-fold offering is to be expected. Having given a gift to one practicing for the realization of the fruit of stream-entry, an incalculable, immeasurable offering is to be expected. What then to say of a Stream-Enterer? What then to say of one practicing for the realization of the fruit of once-returning? What then to say of a Once-Returner? What then to say of one practicing for the realization of the fruit of non-returning? What then to say of a Non-Returner? What then to say of one practicing for the realization of the fruit of arahantship? What then to say of an Arahant? What then to say of a Paccekabuddha? What then to say of a Tathāgata, an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One!

၃၈၀. ‘‘သတ္တ ခေါ ပနိမာနန္ဒ, သံဃဂတာ ဒက္ခိဏာ. ကတမာ သတ္တ? ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေ ဥဘတောသံဃေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ပဌမာ သံဃဂတာ ဒက္ခိဏာ. တထာဂတေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဥဘတောသံဃေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ဒုတိယာ သံဃဂတာ ဒက္ခိဏာ. ဘိက္ခုသံဃေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ တတိယာ သံဃဂတာ ဒက္ခိဏာ. ဘိက္ခုနိသံဃေ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ စတုတ္ထီ သံဃဂတာ ဒက္ခိဏာ. ‘ဧတ္တကာ မေ ဘိက္ခူ စ ဘိက္ခုနိယော စ သံဃတော ဥဒ္ဒိဿထာ’တိ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ပဉ္စမီ သံဃဂတာ ဒက္ခိဏာ. ‘ဧတ္တကာ မေ ဘိက္ခူ သံဃတော ဥဒ္ဒိဿထာ’တိ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ ဆဋ္ဌီ သံဃဂတာ ဒက္ခိဏာ. ‘ဧတ္တကာ မေ ဘိက္ခုနိယော သံဃတော ဥဒ္ဒိဿထာ’တိ ဒါနံ ဒေတိ – အယံ သတ္တမီ သံဃဂတာ ဒက္ခိဏာ.

380. Ānanda, there are these seven kinds of offerings to the Saṅgha. What seven? One gives a gift to the Saṅgha of both bhikkhus and bhikkhunīs with the Buddha at its head—this is the first offering to the Saṅgha. One gives a gift to the Saṅgha of both bhikkhus and bhikkhunīs after the Tathāgata has attained final Nibbāna—this is the second offering to the Saṅgha. One gives a gift to the Saṅgha of bhikkhus—this is the third offering to the Saṅgha. One gives a gift to the Saṅgha of bhikkhunīs—this is the fourth offering to the Saṅgha. One gives a gift, saying: ‘Designate for me this many bhikkhus and bhikkhunīs from the Saṅgha’—this is the fifth offering to the Saṅgha. One gives a gift, saying: ‘Designate for me this many bhikkhus from the Saṅgha’—this is the sixth offering to the Saṅgha. One gives a gift, saying: ‘Designate for me this many bhikkhunīs from the Saṅgha’—this is the seventh offering to the Saṅgha.

‘‘ဘဝိဿန္တိ [Pg.299] ခေါ ပနာနန္ဒ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဂေါတြဘုနော ကာသာဝကဏ္ဌာ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ. တေသု ဒုဿီလေသု သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနံ ဒဿန္တိ. တဒါပါဟံ, အာနန္ဒ, သံဃဂတံ ဒက္ခိဏံ အသင်္ခေယျံ အပ္ပမေယျံ ဝဒါမိ. န တွေဝါဟံ, အာနန္ဒ, ကေနစိ ပရိယာယေန သံဃဂတာယ ဒက္ခိဏာယ ပါဋိပုဂ္ဂလိကံ ဒါနံ မဟပ္ဖလတရံ ဝဒါမိ.

Ānanda, in the future there will be those who are ascetics in name only, with the ochre robe around their necks, immoral and of evil nature. People will give gifts to those immoral ones, dedicating it to the Saṅgha. Even then, Ānanda, I say that an offering made to the Saṅgha is incalculable and immeasurable. And, Ānanda, I do not say in any way that an individual gift is more fruitful than an offering made to the Saṅgha.

၃၈၁. ‘‘စတဿော ခေါ ဣမာ, အာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ ဝိသုဒ္ဓိယော. ကတမာ စတဿော? အတ္ထာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော. အတ္ထာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ဒါယကတော. အတ္ထာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ နေဝ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော. အတ္ထာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော စေဝ ဝိသုဇ္ဈတိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော စ.

381. Ānanda, there are these four purifications of an offering. Which four? There is, Ānanda, an offering that is purified by the giver, but not by the recipient. There is, Ānanda, an offering that is purified by the recipient, but not by the giver. There is, Ānanda, an offering that is purified neither by the giver nor by the recipient. There is, Ānanda, an offering that is purified by both the giver and by the recipient.

‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော? ဣဓာနန္ဒ, ဒါယကော ဟောတိ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော, ပဋိဂ္ဂါဟကာ ဟောန္တိ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ – ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော.

And how, Ānanda, is an offering purified by the giver, but not by the recipient? Here, Ānanda, the giver is virtuous and of good character, while the recipients are immoral and of evil character. In this way, Ānanda, an offering is purified by the giver, but not by the recipient.

‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ဒါယကတော? ဣဓာနန္ဒ, ဒါယကော ဟောတိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော, ပဋိဂ္ဂါဟကာ ဟောန္တိ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ – ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ဒါယကတော.

And how, Ānanda, is an offering purified by the recipient, but not by the giver? Here, Ānanda, the giver is immoral and of evil character, while the recipients are virtuous and of good character. In this way, Ānanda, an offering is purified by the recipient, but not by the giver.

‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ နေဝ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော? ဣဓာနန္ဒ, ဒါယကော စ ဟောတိ ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော, ပဋိဂ္ဂါဟကာ စ ဟောန္တိ ဒုဿီလာ ပါပဓမ္မာ – ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ နေဝ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော.

And how, Ānanda, is an offering purified neither by the giver nor by the recipient? Here, Ānanda, the giver is immoral and of evil character, and the recipients are also immoral and of evil character. In this way, Ānanda, an offering is purified neither by the giver nor by the recipient.

‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော စေဝ ဝိသုဇ္ဈတိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော စ? ဣဓာနန္ဒ, ဒါယကော စ ဟောတိ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော, ပဋိဂ္ဂါဟကာ စ ဟောန္တိ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ – ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော စေဝ ဝိသုဇ္ဈတိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော စ. ဣမာ ခေါ, အာနန္ဒ, စတဿော ဒက္ခိဏာ ဝိသုဒ္ဓိယော’’တိ.

And how, Ānanda, is an offering purified by both the giver and by the recipients? Here, Ānanda, the giver is virtuous and of good character, and the recipients are also virtuous and of good character. In this way, Ānanda, an offering is purified by both the giver and by the recipients. These, Ānanda, are the four purifications of offerings.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော အထာပရံ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ –

The Blessed One said this. Having said this, the Sugata, the Teacher, then spoke this further:

၃၈၂.

382.

‘‘ယော [Pg.300] သီလဝါ ဒုဿီလေသု ဒဒါတိ ဒါနံ,ဓမ္မေန လဒ္ဓံ သုပသန္နစိတ္တော;

အဘိသဒ္ဒဟံ ကမ္မဖလံ ဥဠာရံ,သာ ဒက္ခိဏာ ဒါယကတော ဝိသုဇ္ဈတိ.

“Whoever, being virtuous, gives an offering to the immoral—an offering obtained righteously, with a very serene mind, firmly believing in the great result of kamma—that offering is purified by the giver.

‘‘ယော ဒုဿီလော သီလဝန္တေသု ဒဒါတိ ဒါနံ,အဓမ္မေန လဒ္ဓံ အပ္ပသန္နစိတ္တော;

အနဘိသဒ္ဒဟံ ကမ္မဖလံ ဥဠာရံ,သာ ဒက္ခိဏာ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဝိသုဇ္ဈတိ.

“Whoever, being immoral, gives an offering to the virtuous—an offering obtained unrighteously, with a mind not serene, not believing in the great result of kamma—that offering is purified by the recipient.

‘‘ယော ဒုဿီလော ဒုဿီလေသု ဒဒါတိ ဒါနံ,အဓမ္မေန လဒ္ဓံ အပ္ပသန္နစိတ္တော;

အနဘိသဒ္ဒဟံ ကမ္မဖလံ ဥဠာရံ,န တံ ဒါနံ ဝိပုလပ္ဖလန္တိ ဗြူမိ.

“Whoever, being immoral, gives an offering to the immoral—an offering obtained unrighteously, with a mind not serene, not believing in the great result of kamma—I do not say that offering is of abundant fruit.

‘‘ယော သီလဝါ သီလဝန္တေသု ဒဒါတိ ဒါနံ,ဓမ္မေန လဒ္ဓံ သုပသန္နစိတ္တော;

အဘိသဒ္ဒဟံ ကမ္မဖလံ ဥဠာရံ,တံ ဝေ ဒါနံ ဝိပုလပ္ဖလန္တိ ဗြူမိ.

“Whoever, being virtuous, gives an offering to the virtuous—an offering obtained righteously, with a very serene mind, firmly believing in the great result of kamma—that offering, I say, is of abundant fruit.

‘‘ယော ဝီတရာဂေါ ဝီတရာဂေသု ဒဒါတိ ဒါနံ,ဓမ္မေန လဒ္ဓံ သုပသန္နစိတ္တော;

အဘိသဒ္ဒဟံ ကမ္မဖလံ ဥဠာရံ,တံ ဝေ ဒါနံ အာမိသဒါနာနမဂ္ဂ’’ န္တိ.

“Whoever, being free from passion, gives an offering to those free from passion—an offering obtained righteously, with a very serene mind, firmly believing in the great result of kamma—that offering, I say, is the foremost of material offerings.”

ဒက္ခိဏာဝိဘင်္ဂသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒွါဒသမံ.

The Discourse on the Analysis of Offerings, the twelfth, is concluded.

ဝိဘင်္ဂဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော စတုတ္ထော.

The Chapter on Analysis, the fourth, is concluded.

တဿုဒ္ဒါနံ –ဘဒ္ဒေကာနန္ဒကစ္စာန, လောမသကင်္ဂိယာသုဘော;

မဟာကမ္မသဠာယတနဝိဘင်္ဂါ, ဥဒ္ဒေသအရဏာ ဓာတု သစ္စံ.

The summary for this chapter is: Bhaddekaratta, Ānanda, Kaccāna, Lomasakaṅgiya, Subha, Mahākammavibhaṅga, Saḷāyatanavibhaṅga, Uddesavibhaṅga, Araṇavibhaṅga, Dhātuvibhaṅga, Saccavibhaṅga, and Dakkhiṇāvibhaṅga.

ဒက္ခိဏာဝိဘင်္ဂသုတ္တန္တိ.

The Discourse on the Analysis of Offerings.

၅. သဠာယတနဝဂ္ဂေါ

5. The Section on the Six Sense Bases

၁. အနာထပိဏ္ဍိကောဝါဒသုတ္တံ

1. The Discourse on the Admonition to Anāthapiṇḍika

၃၈၃. ဧဝံ [Pg.301] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘အနာထပိဏ္ဍိကော, ဘန္တေ, ဂဟပတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ယေန စာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘အနာထပိဏ္ဍိကော, ဘန္တေ, ဂဟပတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ.

383. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Now at that time, the householder Anāthapiṇḍika was afflicted, suffering, and gravely ill. Then the householder Anāthapiṇḍika addressed a certain man: “Come, good man, go to the Blessed One. Having gone, with my words, pay homage with your head to the feet of the Blessed One and say: ‘Venerable Sir, the householder Anāthapiṇḍika is afflicted, suffering, and gravely ill. He pays homage with his head to the feet of the Blessed One.’ And go to the Venerable Sāriputta. Having gone, with my words, pay homage with your head to the feet of the Venerable Sāriputta and say: ‘Venerable Sir, the householder Anāthapiṇḍika is afflicted, suffering, and gravely ill. He pays homage with his head to the feet of the Venerable Sāriputta.’ And also say this: ‘It would be good, Venerable Sir, if the Venerable Sāriputta would approach the residence of the householder Anāthapiṇḍika, out of compassion.’”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကော, ဘန္တေ, ဂဟပတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’တိ. ယေန စာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကော, ဘန္တေ, ဂဟပတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ [Pg.302] ဥပါဒါယာ’’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တုဏှီဘာဝေန.

“So be it, venerable sir,” that man replied to the householder Anāthapiṇḍika. Having assented, he went to the Blessed One. Having gone, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, that man said this to the Blessed One: “Venerable Sir, the householder Anāthapiṇḍika is afflicted, suffering, and gravely ill. He pays homage with his head to the feet of the Blessed One.” Then he went to the Venerable Sāriputta. Having gone, he paid homage to the Venerable Sāriputta and sat down to one side. Seated to one side, that man said this to the Venerable Sāriputta: “Venerable Sir, the householder Anāthapiṇḍika is afflicted, suffering, and gravely ill. He pays homage with his head to the feet of the Venerable Sāriputta, and he says this: ‘It would be good, Venerable Sir, if the Venerable Sāriputta would approach the residence of the householder Anāthapiṇḍika, out of compassion.’” The Venerable Sāriputta consented through silence.

၃၈၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ပစ္ဆာသမဏေန ယေန အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, ဂဟပတိ, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ? ကစ္စိ တေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ, နော အဘိက္ကမန္တိ; ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော အဘိက္ကမော’’တိ?

384. Then the Venerable Sāriputta, having dressed, taking his bowl and robe, with the Venerable Ānanda as his attendant monk, went to the residence of the householder Anāthapiṇḍika. Having gone, he sat down on the prepared seat. Seated, the Venerable Sāriputta said this to the householder Anāthapiṇḍika: “Householder, are you enduring, are you getting by? Are your painful feelings receding and not increasing? Is their receding apparent, and not their increasing?”

‘‘န မေ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ဗလဝါ ပုရိသော တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. န မေ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တခဏ္ဍေန သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ. န မေ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. န မေ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ, သမ္ပရိတာပေယျုံ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော. န မေ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ [Pg.303] အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော’’တိ.

“Venerable Sāriputta, I am not enduring, I am not getting by. My severe painful feelings are increasing, not receding; their increasing is apparent, not their receding. Venerable Sāriputta, it is as if a strong man were to crush my head with a sharp spike; even so, Venerable Sāriputta, excessive winds strike my head. Venerable Sāriputta, I am not enduring, I am not getting by. My severe painful feelings are increasing, not receding; their increasing is apparent, not their receding. Venerable Sāriputta, it is as if a strong man were to place a binding on my head with a strong leather strap; even so, Venerable Sāriputta, there are excessive pains in my head. Venerable Sāriputta, I am not enduring, I am not getting by. My severe painful feelings are increasing, not receding; their increasing is apparent, not their receding. Venerable Sāriputta, it is as if a skilled cow-butcher or his apprentice were to carve up my belly with a sharp butcher's knife; even so, Venerable Sāriputta, excessive winds carve up my belly. Venerable Sāriputta, I am not enduring, I am not getting by. My severe painful feelings are increasing, not receding; their increasing is apparent, not their receding. Venerable Sāriputta, it is as if two strong men, having seized a weaker man by his various arms, were to heat and scorch him over a pit of embers; even so, Venerable Sāriputta, there is an excessive burning in my body. Venerable Sāriputta, I am not enduring, I am not getting by. My severe painful feelings are increasing, not receding; their increasing is apparent, not their receding.”

၃၈၅. ‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န စက္ခုံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ စက္ခုနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

385. “Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the eye, and consciousness dependent on the eye will not be for me.’ Thus, householder, you should train yourself.

‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န သောတံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ သောတနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န ဃာနံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ ဃာနနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န ဇိဝှံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ ဇိဝှာနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န ကာယံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ ကာယနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န မနံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ မနောနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the ear, and consciousness dependent on the ear will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the nose, and consciousness dependent on the nose will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the tongue, and consciousness dependent on the tongue will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the body, and consciousness dependent on the body will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the mind, and consciousness dependent on the mind will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself.”

‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န ရူပံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ ရူပနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န သဒ္ဒံ ဥပါဒိယိဿာမိ…ပေ… န ဂန္ဓံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ရသံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဓမ္မံ ဥပါဒိယိဿာမိ န စ မေ ဓမ္မနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to a visible form, and consciousness dependent on a visible form will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to a sound… I will not cling to an odor… I will not cling to a taste… I will not cling to a tangible object… I will not cling to a mind-object, and consciousness dependent on a mind-object will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself.”

‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န စက္ခုဝိညာဏံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ စက္ခုဝိညာဏနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န သောတဝိညာဏံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဃာနဝိညာဏံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဇိဝှာဝိညာဏံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ကာယဝိညာဏံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န မနောဝိညာဏံ ဥပါဒိယိဿာမိ န စ မေ မနောဝိညာဏနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to eye-consciousness, and consciousness dependent on eye-consciousness will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to ear-consciousness… I will not cling to nose-consciousness… I will not cling to tongue-consciousness… I will not cling to body-consciousness… I will not cling to mind-consciousness, and consciousness dependent on mind-consciousness will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself.”

‘‘တသ္မာတိဟ [Pg.304] တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န စက္ခုသမ္ဖဿံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ စက္ခုသမ္ဖဿနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န သောတသမ္ဖဿံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဃာနသမ္ဖဿံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဇိဝှာသမ္ဖဿံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ကာယသမ္ဖဿံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န မနောသမ္ဖဿံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ မနောသမ္ဖဿနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to eye-contact, and consciousness dependent on eye-contact will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to ear-contact… I will not cling to nose-contact… I will not cling to tongue-contact… I will not cling to body-contact… I will not cling to mind-contact, and consciousness dependent on mind-contact will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself.”

‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န စက္ခုသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ စက္ခုသမ္ဖဿဇာဝေဒနာနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န သောတသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဃာနသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဇိဝှာသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ကာယသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န မနောသမ္ဖဿဇံ ဝေဒနံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ မနောသမ္ဖဿဇာဝေဒနာနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to feeling born of eye-contact, and consciousness dependent on feeling born of eye-contact will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to feeling born of ear-contact… I will not cling to feeling born of nose-contact… I will not cling to feeling born of tongue-contact… I will not cling to feeling born of body-contact… I will not cling to feeling born of mind-contact, and consciousness dependent on feeling born of mind-contact will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself.”

၃၈၆. ‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န ပထဝီဓာတုံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ ပထဝီဓာတုနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န အာပေါဓာတုံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န တေဇောဓာတုံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဝါယောဓာတုံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န အာကာသဓာတုံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဝိညာဏဓာတုံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ ဝိညာဏဓာတုနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

386. “Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the earth element, and consciousness dependent on the earth element will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the water element… I will not cling to the fire element… I will not cling to the air element… I will not cling to the space element… I will not cling to the consciousness element, and consciousness dependent on the consciousness element will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself.”

‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န ရူပံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ ရူပနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န ဝေဒနံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န သညံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န သင်္ခါရေ ဥပါဒိယိဿာမိ… န ဝိညာဏံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ ဝိညာဏနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to form, and consciousness dependent on form will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to feeling… I will not cling to perception… I will not cling to formations… I will not cling to consciousness, and consciousness dependent on consciousness will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself.”

‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ အာကာသာနဉ္စာယတနနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ[Pg.305]. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပါဒိယိဿာမိ… န နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပါဒိယိဿာမိ န စ မေ နေဝသညာနာသညာယတနနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

“Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the sphere of infinite space, and consciousness dependent on the sphere of infinite space will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the sphere of infinite consciousness… I will not cling to the sphere of nothingness… I will not cling to the sphere of neither-perception-nor-non-perception, and consciousness dependent on the sphere of neither-perception-nor-non-perception will not arise for me.’ Thus, indeed, householder, you should train yourself.”

‘‘တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န ဣဓလောကံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ ဣဓလောကနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘န ပရလောကံ ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ ပရလောကနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗံ. တသ္မာတိဟ တေ, ဂဟပတိ, ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယမ္ပိ မေ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုပရိယေသိတံ အနုစရိတံ မနသာ တမ္ပိ န ဥပါဒိယိဿာမိ, န စ မေ တံနိဿိတံ ဝိညာဏံ ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝဉှိ တေ, ဂဟပတိ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ.

Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to this world, and consciousness dependent on this world will not be for me.’ Thus, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘I will not cling to the world beyond, and consciousness dependent on the world beyond will not be for me.’ Thus, householder, you should train yourself. Therefore, householder, you should train yourself thus: ‘Whatever has been seen, heard, sensed, cognized, attained, sought, repeatedly sought, and traversed by the mind—that too I will not cling to, and consciousness dependent on that will not be for me.’ Thus, householder, you should train yourself.

၃၈၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ပရောဒိ, အဿူနိ ပဝတ္တေသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဩလီယသိ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, သံသီဒသိ ခေါ တွံ, ဂဟပတီ’’တိ? ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဩလီယာမိ, နပိ သံသီဒါမိ; အပိ စ မေ ဒီဃရတ္တံ သတ္ထာ ပယိရုပါသိတော မနောဘာဝနီယာ စ ဘိက္ခူ; န စ မေ ဧဝရူပီ ဓမ္မီ ကထာ သုတပုဗ္ဗာ’’တိ. ‘‘န ခေါ, ဂဟပတိ, ဂိဟီနံ ဩဒါတဝသနာနံ ဧဝရူပီ ဓမ္မီ ကထာ ပဋိဘာတိ; ပဗ္ဗဇိတာနံ ခေါ, ဂဟပတိ, ဧဝရူပီ ဓမ္မီ ကထာ ပဋိဘာတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ သာရိပုတ္တ, ဂိဟီနမ္ပိ ဩဒါတဝသနာနံ ဧဝရူပီ ဓမ္မီ ကထာ ပဋိဘာတု. သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, ကုလပုတ္တာ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ, အဿဝနတာ ဓမ္မဿ ပရိဟာယန္တိ; ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော’’တိ.

387. When this was said, the householder Anāthapiṇḍika wept and shed tears. Then the Venerable Ānanda said this to the householder Anāthapiṇḍika: 'Householder, are you sinking? Are you giving up?' 'Venerable Ānanda, I am not sinking, nor am I giving up. But for a long time I have attended upon the Teacher and the monks who cultivate the mind, yet I have never before heard such a Dhamma talk.' 'Householder, such a Dhamma talk does not occur to laypeople who wear white clothes. Householder, such a Dhamma talk occurs to the ordained.' 'If that is so, Venerable Sāriputta, then let such a Dhamma talk occur also to laypeople who wear white clothes. For there are, venerable sir, sons of good family with little dust in their eyes. From not hearing the Dhamma, they decline. There will be those who can understand the Dhamma.'

အထ ခေါ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ, အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ စ သာရိပုတ္တေ အာယသ္မန္တေ စ အာနန္ဒေ, ကာလမကာသိ တုသိတံ ကာယံ ဥပပဇ္ဇိ. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ [Pg.306] ဌိတော ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

Then, the Venerable Sāriputta and the Venerable Ānanda, having instructed the householder Anāthapiṇḍika with this admonition, rose from their seats and departed. Then, not long after the Venerable Sāriputta and the Venerable Ānanda had departed, the householder Anāthapiṇḍika passed away and was reborn in the Tusita host. Then, when the night was advanced, the devaputta Anāthapiṇḍika, of surpassing beauty, illuminating the entire Jetavana, approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he stood to one side. Standing to one side, the devaputta Anāthapiṇḍika addressed the Blessed One in verses:

‘‘ဣဒဉှိ တံ ဇေတဝနံ, ဣသိသံဃနိသေဝိတံ;

အာဝုတ္ထံ ဓမ္မရာဇေန, ပီတိသဉ္ဇနနံ မမ.

“This indeed is that Jetavana, frequented by the community of seers, dwelt in by the King of Dhamma, a generator of my delight.

‘‘ကမ္မံ ဝိဇ္ဇာ စ ဓမ္မော စ, သီလံ ဇီဝိတမုတ္တမံ;

ဧတေန မစ္စာ သုဇ္ဈန္တိ, န ဂေါတ္တေန ဓနေန ဝါ.

“Action, knowledge, and Dhamma, virtue and the supreme livelihood; by these are mortals purified, not by clan or by wealth.

‘‘တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော, သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော;

ယောနိသော ဝိစိနေ ဓမ္မံ, ဧဝံ တတ္ထ ဝိသုဇ္ဈတိ.

“Therefore, a wise person, seeing their own good, should wisely investigate the Dhamma; thus are they purified therein.

‘‘သာရိပုတ္တောဝ ပညာယ, သီလေန ဥပသမေန;

ယောပိ ပါရင်္ဂတော ဘိက္ခု, ဧတာဝပရမော သိယာ’’တိ.

“As for Sāriputta, in wisdom, virtue, and tranquility, whatever monk has gone to the further shore, among them Sāriputta would be the most excellent.”

ဣဒမဝေါစ အနာထပိဏ္ဍိကော ဒေဝပုတ္တော. သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ. အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဒေဝပုတ္တော – ‘‘သမနုညော မေ သတ္ထာ’’တိ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ.

The devaputta Anāthapiṇḍika said this. The Teacher approved. Then the devaputta Anāthapiṇḍika, thinking, 'The Teacher approves of me,' paid homage to the Blessed One, circumambulated him to the right, and vanished right there.

၃၈၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမံ, ဘိက္ခဝေ, ရတ္တိံ အညတရော ဒေဝပုတ္တော အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏော ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သော ဒေဝပုတ္တော မံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

388. Then, when that night had passed, the Blessed One addressed the monks: 'Monks, this night, a certain devaputta, when the night was advanced, of surpassing beauty, illuminating the entire Jetavana, approached me. Having approached and paid homage to me, he stood to one side. Standing to one side, that devaputta addressed me in verses:'

‘‘ဣဒဉှိ တံ ဇေတဝနံ, ဣသိသံဃနိသေဝိတံ;

အာဝုတ္ထံ ဓမ္မရာဇေန, ပီတိသဉ္ဇနနံ မမ.

“This indeed is that Jetavana, frequented by the community of seers, dwelt in by the King of Dhamma, a generator of my delight.

‘‘ကမ္မံ ဝိဇ္ဇာ စ ဓမ္မော စ, သီလံ ဇီဝိတမုတ္တမံ;

ဧတေန မစ္စာ သုဇ္ဈန္တိ, န ဂေါတ္တေန ဓနေန ဝါ.

“Action, knowledge, and Dhamma, virtue and the supreme livelihood; by these are mortals purified, not by clan or by wealth.

‘‘တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော, သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော;

ယောနိသော ဝိစိနေ ဓမ္မံ, ဧဝံ တတ္ထ ဝိသုဇ္ဈတိ.

“Therefore, a wise person, seeing their own good, should wisely investigate the Dhamma; thus are they purified therein.

‘‘သာရိပုတ္တောဝ ပညာယ, သီလေန ဥပသမေန;

ယောပိ ပါရင်္ဂတော ဘိက္ခု, ဧတာဝပရမော သိယာ’’တိ.

“As for Sāriputta, in wisdom, virtue, and tranquility, whatever monk has gone to the further shore, among them Sāriputta would be the most excellent.”

‘‘ဣဒမဝေါစ, ဘိက္ခဝေ, သော ဒေဝပုတ္တော. ‘သမနုညော မေ သတ္ထာ’တိ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယီ’’တိ.

'Monks, that devaputta said this. Thinking, “The Teacher approves of me,” he paid homage to me, circumambulated me to the right, and vanished right there.'

ဧဝံ [Pg.307] ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သော ဟိ နူန သော, ဘန္တေ, အနာထပိဏ္ဍိကော ဒေဝပုတ္တော ဘဝိဿတိ. အနာထပိဏ္ဍိကော, ဘန္တေ, ဂဟပတိ အာယသ္မန္တေ သာရိပုတ္တေ အဘိပ္ပသန္နော အဟောသီ’’တိ. ‘‘သာဓု, သာဓု, အာနန္ဒ! ယာဝတကံ ခေါ, အာနန္ဒ, တက္ကာယ ပတ္တဗ္ဗံ, အနုပ္ပတ္တံ တံ တယာ. အနာထပိဏ္ဍိကော သော, အာနန္ဒ, ဒေဝပုတ္တော’’တိ.

When this was said, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One: 'Venerable sir, that devaputta must surely have been Anāthapiṇḍika. For the householder Anāthapiṇḍika was exceedingly devoted to the Venerable Sāriputta.' 'Good, good, Ānanda! Insofar as something is to be reached by reasoning, that has been attained by you. Ānanda, that devaputta was Anāthapiṇḍika.'

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Ānanda, delighted, rejoiced in the Blessed One's words.

အနာထပိဏ္ဍိကောဝါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

The First Discourse on the Admonition to Anāthapiṇḍika is concluded.

၂. ဆန္နောဝါဒသုတ္တံ

2. The Discourse on the Admonition to Channa

၃၈၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မာ စ ဆန္နော ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ ဝိဟရန္တိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဆန္နော အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာစုန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယာမာဝုသော စုန္ဒ, ယေနာယသ္မာ ဆန္နော တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဂိလာနပုစ္ဆကာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ.

389. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. Now at that time, the Venerable Sāriputta, the Venerable Mahācunda, and the Venerable Channa were dwelling on Vulture Peak Mountain. And at that time, the Venerable Channa was afflicted, suffering, and gravely ill. Then, in the evening, the Venerable Sāriputta rose from seclusion and approached the Venerable Mahācunda. Having approached, he said to the Venerable Mahācunda: "Come, friend Cunda, let us go to the Venerable Channa to inquire about his illness." "Yes, friend," replied the Venerable Mahācunda to the Venerable Sāriputta.

အထ ခေါ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာစုန္ဒော ယေနာယသ္မာ ဆန္နော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ဆန္နေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, အာဝုသော ဆန္န, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ? ကစ္စိ တေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ, နော အဘိက္ကမန္တိ; ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော အဘိက္ကမော’’တိ?

Then the Venerable Sāriputta and the Venerable Mahācunda approached the Venerable Channa. Having approached, they exchanged courteous greetings with the Venerable Channa. After exchanging pleasant and memorable talk, they sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Sāriputta said to the Venerable Channa: "Friend Channa, are you enduring, are you getting by? Are your painful feelings receding and not increasing? Is their receding apparent, and not their increasing?"

‘‘န မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဗလဝါ ပုရိသော [Pg.308] တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. န မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ. န မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. န မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော. န မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ; အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သတ္ထံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အာဟရိဿာမိ, နာဝကင်္ခါမိ ဇီဝိတ’’န္တိ.

“Friend Sāriputta, I am not enduring, I am not getting by. My severe painful feelings are increasing, not receding; their increase is apparent, not their receding. Just as, friend Sāriputta, a strong man might pierce the head with a sharp spike, even so, friend Sāriputta, excessive winds strike my head. I am not enduring, I am not getting by. My severe painful feelings are increasing, not receding; their increase is apparent, not their receding. Just as, friend Sāriputta, a strong man might tighten a tough leather strap around the head as a headband, even so, friend Sāriputta, there are excessive headaches in my head. I am not enduring, I am not getting by. My severe painful feelings are increasing, not receding; their increase is apparent, not their receding. Just as, friend Sāriputta, a skilled butcher or his apprentice might carve up the belly with a sharp butcher’s knife, even so, friend Sāriputta, excessive winds are carving up my belly. I am not enduring, I am not getting by. My severe painful feelings are increasing, not receding; their increase is apparent, not their receding. Just as, friend Sāriputta, two strong men might seize a weaker man by his various arms and roast and thoroughly roast him over a pit of embers, even so, friend Sāriputta, there is an excessive burning in my body. I am not enduring, I am not getting by. My severe painful feelings are increasing, not receding; their increase is apparent, not their receding. Friend Sāriputta, I will take the knife. I do not desire to live.”

၃၉၀. ‘‘မာယသ္မာ ဆန္နော သတ္ထံ အာဟရေသိ. ယာပေတာယသ္မာ ဆန္နော. ယာပေန္တံ မယံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဣစ္ဆာမ. သစေ အာယသ္မတော ဆန္နဿ နတ္ထိ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ, အဟံ အာယသ္မတော ဆန္နဿ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ ပရိယေသိဿာမိ. သစေ အာယသ္မတော ဆန္နဿ နတ္ထိ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ, အဟံ အာယသ္မတော ဆန္နဿ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ပရိယေသိဿာမိ. သစေ အာယသ္မတော ဆန္နဿ နတ္ထိ ပတိရူပါ ဥပဋ္ဌာကာ, အဟံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ. မာယသ္မာ ဆန္နော သတ္ထံ အာဟရေသိ. ယာပေတာယသ္မာ ဆန္နော. ယာပေန္တံ မယံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဣစ္ဆာမာ’’တိ.

390. “Let the Venerable Channa not take the knife. Let the Venerable Channa carry on. We wish for the Venerable Channa to carry on. If the Venerable Channa has no suitable food, I will seek suitable food for the Venerable Channa. If the Venerable Channa has no suitable medicine, I will seek suitable medicine for the Venerable Channa. If the Venerable Channa has no suitable attendants, I will attend to the Venerable Channa. Let the Venerable Channa not take the knife. Let the Venerable Channa carry on. We wish for the Venerable Channa to carry on.”

‘‘နပိ မေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, နတ္ထိ သပ္ပာယာနိ ဘောဇနာနိ; နပိ မေ နတ္ထိ သပ္ပာယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ; နပိ မေ နတ္ထိ ပတိရူပါ ဥပဋ္ဌာကာ; အပိ စာဝုသော သာရိပုတ္တ[Pg.309], ပရိစိဏ္ဏော မေ သတ္ထာ ဒီဃရတ္တံ မနာပေနေဝ နော အမနာပေန. ဧတဉှိ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, သာဝကဿ ပတိရူပံ ယံ သတ္ထာရံ ပရိစရေယျ မနာပေနေဝ နော အမနာပေန. ‘အနုပဝဇ္ဇံ ဆန္နော ဘိက္ခု သတ္ထံ အာဟရိဿတီ’တိ ဧဝမေတံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဓာရေဟီ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆေယျာမ မယံ အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ကဉ္စိဒေဝ ဒေသံ, သစေ အာယသ္မာ ဆန္နော ဩကာသံ ကရောတိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယာ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆာဝုသော သာရိပုတ္တ, သုတွာ ဝေဒိဿာမီ’’တိ.

“Friend Sāriputta, it is not that I lack suitable food; it is not that I lack suitable medicine; it is not that I lack suitable attendants. Furthermore, friend Sāriputta, the Teacher has long been attended on by me with what is pleasing, not with what is displeasing. For this, friend Sāriputta, is proper for a disciple: that he should attend on the Teacher with what is pleasing, not with what is displeasing. ‘The monk Channa will take the knife blamelessly’—thus, friend Sāriputta, should you remember this.” “We would ask the Venerable Channa about a certain matter, if the Venerable Channa would grant an opportunity for answering the question.” “Ask, friend Sāriputta. Having heard, I shall know.”

၃၉၁. ‘‘စက္ခုံ, အာဝုသော ဆန္န, စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသိ? သောတံ, အာဝုသော ဆန္န, သောတဝိညာဏံ…ပေ… ဃာနံ, အာဝုသော ဆန္န, ဃာနဝိညာဏံ… ဇိဝှံ, အာဝုသော ဆန္န, ဇိဝှာဝိညာဏံ … ကာယံ, အာဝုသော ဆန္န, ကာယဝိညာဏံ… မနံ, အာဝုသော ဆန္န, မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

391. “Friend Channa, do you regard the eye, eye-consciousness, and phenomena cognizable by eye-consciousness thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’? Friend Channa, the ear, ear-consciousness… Friend Channa, the nose, nose-consciousness… Friend Channa, the tongue, tongue-consciousness… Friend Channa, the body, body-consciousness… Friend Channa, do you regard the mind, mind-consciousness, and phenomena cognizable by mind-consciousness thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?”

‘‘စက္ခုံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမိ. သောတံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ…ပေ… ဃာနံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ… ဇိဝှံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ… ကာယံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ… မနံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမီ’’တိ.

“Friend Sāriputta, I regard the eye, eye-consciousness, and phenomena cognizable by eye-consciousness thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ The ear, friend Sāriputta… The nose, friend Sāriputta… The tongue, friend Sāriputta… The body, friend Sāriputta… The mind, friend Sāriputta, mind-consciousness, and phenomena cognizable by mind-consciousness thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’”

၃၉၂. ‘‘စက္ခုသ္မိံ, အာဝုသော ဆန္န, စက္ခုဝိညာဏေ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ကိံ ဒိသွာ ကိံ အဘိညာယ စက္ခုံ စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသိ? သောတသ္မိံ, အာဝုသော ဆန္န, သောတဝိညာဏေ … ဃာနသ္မိံ, အာဝုသော ဆန္န, ဃာနဝိညာဏေ… ဇိဝှာယ, အာဝုသော ဆန္န, ဇိဝှာဝိညာဏေ… ကာယသ္မိံ, အာဝုသော ဆန္န, ကာယဝိညာဏေ… မနသ္မိံ, အာဝုသော ဆန္န, မနောဝိညာဏေ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ကိံ ဒိသွာ ကိံ အဘိညာယ မနံ မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿသီ’’တိ?

392. “Friend Channa, in the eye, in eye-consciousness, and in phenomena cognizable by eye-consciousness, having seen what, having directly known what, do you regard the eye, eye-consciousness, and phenomena cognizable by eye-consciousness thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self’? In the ear, friend Channa, in ear-consciousness… In the nose, friend Channa, in nose-consciousness… In the tongue, friend Channa, in tongue-consciousness… In the body, friend Channa, in body-consciousness… In the mind, friend Channa, in mind-consciousness, and in phenomena cognizable by mind-consciousness, having seen what, having directly known what, do you regard the mind, mind-consciousness, and phenomena cognizable by mind-consciousness thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self’?”

‘‘စက္ခုသ္မိံ[Pg.310], အာဝုသော သာရိပုတ္တ, စက္ခုဝိညာဏေ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု နိရောဓံ ဒိသွာ နိရောဓံ အဘိညာယ စက္ခုံ စက္ခုဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမိ. သောတသ္မိံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, သောတဝိညာဏေ… ဃာနသ္မိံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဃာနဝိညာဏေ… ဇိဝှာယ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဇိဝှာဝိညာဏေ… ကာယသ္မိံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ကာယဝိညာဏေ… မနသ္မိံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, မနောဝိညာဏေ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု နိရောဓံ ဒိသွာ နိရောဓံ အဘိညာ မနံ မနောဝိညာဏံ မနောဝိညာဏဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿာမီ’’တိ.

“Friend Sāriputta, in the eye, in eye-consciousness, and in phenomena cognizable by eye-consciousness, having seen cessation, having directly known cessation, I regard the eye, eye-consciousness, and phenomena cognizable by eye-consciousness thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ In the ear, friend Sāriputta, in ear-consciousness… In the nose, friend Sāriputta, in nose-consciousness… In the tongue, friend Sāriputta, in tongue-consciousness… In the body, friend Sāriputta, in body-consciousness… In the mind, friend Sāriputta, in mind-consciousness, and in phenomena cognizable by mind-consciousness, having seen cessation, having directly known cessation, I regard the mind, mind-consciousness, and phenomena cognizable by mind-consciousness thus: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’”

၃၉၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တသ္မာတိဟ, အာဝုသော ဆန္န, ဣဒမ္ပိ တဿ ဘဂဝတော သာသနံ, နိစ္စကပ္ပံ မနသိ ကာတဗ္ဗံ – ‘နိဿိတဿ စလိတံ, အနိဿိတဿ စလိတံ နတ္ထိ. စလိတေ အသတိ ပဿဒ္ဓိ, ပဿဒ္ဓိယာ သတိ နတိ န ဟောတိ. နတိယာ အသတိ အာဂတိဂတိ န ဟောတိ. အာဂတိဂတိယာ အသတိ စုတူပပါတော န ဟောတိ. စုတူပပါတေ အသတိ နေဝိဓ န ဟုရံ န ဥဘယမန္တရေန. ဧသေဝန္တော ဒုက္ခဿာ’’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ မဟာစုန္ဒော အာယသ္မန္တံ ဆန္နံ ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံသု.

393. When this was said, the Venerable Mahācunda said to the Venerable Channa: “Therefore, friend Channa, this teaching of the Blessed One should be constantly kept in mind: ‘For one who is dependent, there is agitation; for one who is not dependent, there is no agitation. When there is no agitation, there is tranquility. When there is tranquility, there is no inclination. When there is no inclination, there is no coming and going. When there is no coming and going, there is no passing away and reappearing. When there is no passing away and reappearing, there is neither here nor beyond nor in between the two. This itself is the end of suffering.’” Then the Venerable Sāriputta and the Venerable Mahācunda, having given this instruction to the Venerable Channa, rose from their seats and departed.

၃၉၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဆန္နော အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ စ သာရိပုတ္တေ အာယသ္မန္တေ စ မဟာစုန္ဒေ သတ္ထံ အာဟရေသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မတာ, ဘန္တေ, ဆန္နေန သတ္ထံ အာဟရိတံ. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘နနု တေ, သာရိပုတ္တ, ဆန္နေန ဘိက္ခုနာ သမ္မုခါယေဝ အနုပဝဇ္ဇတာ ဗျာကတာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဇိရံ နာမ ဝဇ္ဇိဂါမော. တတ္ထာယသ္မတော ဆန္နဿ မိတ္တကုလာနိ သုဟဇ္ဇကုလာနိ ဥပဝဇ္ဇကုလာနီ’’တိ. ‘‘ဟောန္တိ ဟေတေ, သာရိပုတ္တ, ဆန္နဿ ဘိက္ခုနော မိတ္တကုလာနိ သုဟဇ္ဇကုလာနိ ဥပဝဇ္ဇကုလာနိ. နာဟံ, သာရိပုတ္တ, ဧတ္တာဝတာ [Pg.311] ‘သဥပဝဇ္ဇော’တိ ဝဒါမိ. ယော ခေါ, သာရိပုတ္တ, ဣမဉ္စ ကာယံ နိက္ခိပတိ အညဉ္စ ကာယံ ဥပါဒိယတိ တမဟံ ‘သဥပဝဇ္ဇော’တိ ဝဒါမိ. တံ ဆန္နဿ ဘိက္ခုနော နတ္ထိ. ‘အနုပဝဇ္ဇော ဆန္နော ဘိက္ခု သတ္ထံ အာဟရေသီ’တိ ဧဝမေတံ, သာရိပုတ္တ, ဓာရေဟီ’’တိ.

394. Then, not long after the Venerable Sāriputta and the Venerable Mahācunda had departed, the Venerable Channa brought forth a weapon. Then the Venerable Sāriputta approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated thus, the Venerable Sāriputta said to the Blessed One: “Venerable sir, the Venerable Channa has brought forth a weapon. What is his destination? What is his future state?” “Sāriputta, was it not declared by the bhikkhu Channa in your very presence that he was without a footing?” “Venerable sir, there is a Vajjian village named Pubbajira. There the Venerable Channa has families of friends, families of companions, and families to be relied upon.” “Sāriputta, the bhikkhu Channa does have families of friends, families of companions, and families to be relied upon. But I do not say, Sāriputta, that one has a footing merely to that extent. Sāriputta, one who lays down this body and takes up another body—that is whom I call one with a footing. That is not the case for the bhikkhu Channa. The bhikkhu Channa, being without a footing, brought forth a weapon. Thus, Sāriputta, should you remember this.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Sāriputta, gratified, rejoiced in the Blessed One’s words.

ဆန္နောဝါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

The Second Discourse of Advice to Channa is concluded.

၃. ပုဏ္ဏောဝါဒသုတ္တံ

3. The Discourse of Advice to Puṇṇa

၃၉၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒတု, ယမဟံ ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာ ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရေယျ’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ, ပုဏ္ဏ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

395. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in the Jeta Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then, in the evening, the Venerable Puṇṇa, having risen from solitary abiding, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Puṇṇa said this to the Blessed One: 'Venerable Sir, may the Blessed One instruct me with a brief exhortation, so that, having heard the Dhamma from the Blessed One, I might dwell alone, withdrawn, diligent, ardent, and with a resolute mind.' 'In that case, Puṇṇa, listen and attend carefully; I will speak.' 'Yes, Venerable Sir,' the Venerable Puṇṇa replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘သန္တိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တံ စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ. ‘နန္ဒီသမုဒယာ ဒုက္ခသမုဒယော, ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ.

“There are, Puṇṇa, forms cognizable by the eye that are desirable, agreeable, pleasing, of a lovely nature, connected with sensual pleasure, and enticing. If a bhikkhu delights in them, welcomes them, and remains attached to them, for him who delights in them, welcomes them, and remains attached to them, delight arises. From the arising of delight, Puṇṇa, is the arising of suffering, I say.

‘‘သန္တိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တံ စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အဘိနန္ဒတော အဘိဝဒတော အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော ဥပ္ပဇ္ဇတိ နန္ဒီ. ‘နန္ဒီသမုဒယာ ဒုက္ခသမုဒယော, ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ.

There are, Puṇṇa, sounds cognizable by the ear... smells cognizable by the nose... tastes cognizable by the tongue... tangibles cognizable by the body... mental objects cognizable by the mind that are desirable, agreeable, pleasing, of a lovely nature, connected with sensual pleasure, and enticing. If a bhikkhu delights in them, welcomes them, and remains attached to them, for him who delights in them, welcomes them, and remains attached to them, delight arises. From the arising of delight, Puṇṇa, is the arising of suffering, I say.

‘‘သန္တိ [Pg.312] စ ခေါ, ပုဏ္ဏ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တံ စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော နန္ဒီ နိရုဇ္ဈတိ. ‘နန္ဒီနိရောဓာ ဒုက္ခနိရောဓော, ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ.

There are, Puṇṇa, forms cognizable by the eye that are desirable, agreeable, pleasing, of a lovely nature, connected with sensual pleasure, and enticing. If a bhikkhu does not delight in them, does not welcome them, and does not remain attached to them, for him who does not delight in them, does not welcome them, and does not remain attached to them, delight ceases. From the cessation of delight, Puṇṇa, is the cessation of suffering, I say.

‘‘သန္တိ စ ခေါ, ပုဏ္ဏ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. တံ စေ ဘိက္ခု နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ တံ အနဘိနန္ဒတော အနဘိဝဒတော အနဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတော နန္ဒီ နိရုဇ္ဈတိ. ‘နန္ဒီနိရောဓာ ဒုက္ခနိရောဓော, ပုဏ္ဏာ’တိ ဝဒါမိ.

There are, Puṇṇa, sounds cognizable by the ear... smells cognizable by the nose... tastes cognizable by the tongue... tangibles cognizable by the body... mental objects cognizable by the mind that are desirable, agreeable, pleasing, of a lovely nature, connected with sensual pleasure, and enticing. If a bhikkhu does not delight in them, does not welcome them, and does not remain attached to them, for him who does not delight in them, does not welcome them, and does not remain attached to them, delight ceases. From the cessation of delight, Puṇṇa, is the cessation of suffering, I say.

‘‘ဣမိနာ စ တွံ ပုဏ္ဏ, မယာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော ကတရသ္မိံ ဇနပဒေ ဝိဟရိဿသီ’’တိ? ‘‘ဣမိနာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော, အတ္ထိ သုနာပရန္တော နာမ ဇနပဒေါ, တတ္ထာဟံ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ.

Puṇṇa, having been instructed by me with this brief exhortation, in which country will you dwell?” “Venerable Sir, having been instructed by the Blessed One with this brief exhortation, there is a country named Sunāparanta. I will dwell there.”

၃၉၆. ‘‘စဏ္ဍာ ခေါ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ; ဖရုသာ ခေါ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ. သစေ တံ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ အက္ကောသိဿန္တိ ပရိဘာသိဿန္တိ, တတ္ထ တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ အက္ကောသိဿန္တိ ပရိဘာသိဿန္တိ, တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မေ နယိမေ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

396. Puṇṇa, the people of Sunāparanta are fierce; Puṇṇa, the people of Sunāparanta are harsh. If, Puṇṇa, the people of Sunāparanta were to abuse and revile you, what would occur to you then?” “Venerable Sir, if the people of Sunāparanta were to abuse and revile me, this would occur to me: ‘Truly, these people of Sunāparanta are good; truly, they are very good, in that they do not strike me with their hands.’ Thus it would be for me, Blessed One; thus it would be for me, Sugata.”

‘‘သစေ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတ္ထ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ပါဏိနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မေ နယိမေ လေဍ္ဍုနာ ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

But if, Puṇṇa, the people of Sunāparanta were to strike you with their hands, what would occur to you then?” “Venerable Sir, if the people of Sunāparanta were to strike me with their hands, this would occur to me: ‘Truly, these people of Sunāparanta are good; truly, they are very good, in that they do not strike me with a clod.’ Thus it would be for me, Blessed One; thus it would be for me, Sugata.”

‘‘သစေ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ လေဍ္ဍုနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတ္ထ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ [Pg.313] လေဍ္ဍုနာ ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မေ နယိမေ ဒဏ္ဍေန ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

But if, Puṇṇa, the people of Sunāparanta were to strike you with a clod, what would occur to you then?” “Venerable Sir, if the people of Sunāparanta were to strike me with a clod, this would occur to me: ‘Truly, these people of Sunāparanta are good; truly, they are very good, in that they do not strike me with a staff.’ Thus it would be for me, Blessed One; thus it would be for me, Sugata.”

‘‘သစေ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ဒဏ္ဍေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတ္ထ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ ဒဏ္ဍေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မေ နယိမေ သတ္ထေန ပဟာရံ ဒေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

But if, Puṇṇa, the people of Sunāparanta were to strike you with a staff, what would occur to you then?” “Venerable Sir, if the people of Sunāparanta were to strike me with a staff, this would occur to me: ‘Truly, these people of Sunāparanta are good; truly, they are very good, in that they do not strike me with a weapon.’ Thus it would be for me, Blessed One; thus it would be for me, Sugata.”

‘‘သစေ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ သတ္ထေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတ္ထ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ သတ္ထေန ပဟာရံ ဒဿန္တိ, တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, သုဘဒ္ဒကာ ဝတိမေ သုနာပရန္တကာ မနုဿာ, ယံ မံ နယိမေ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တီ’တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ.

But if, Puṇṇa, the people of Sunāparanta were to strike you with a weapon, what would occur to you then?” “Venerable Sir, if the people of Sunāparanta were to strike me with a weapon, this would occur to me: ‘Truly, these people of Sunāparanta are good; truly, they are very good, in that they do not deprive me of life with a sharp weapon.’ Thus it would be for me, Blessed One; thus it would be for me, Sugata.”

‘‘သစေ ပန တံ, ပုဏ္ဏ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿန္တိ, တတ္ထ ပန တေ, ပုဏ္ဏ, ကိန္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ, ဘန္တေ, သုနာပရန္တကာ မနုဿာ တိဏှေန သတ္ထေန ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿန္တိ, တတ္ထ မေ ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘သန္တိ ခေါ ဘဂဝတော သာဝကာ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အဋ္ဋီယမာနာ ဟရာယမာနာ ဇိဂုစ္ဆမာနာ သတ္ထဟာရကံ ပရိယေသန္တိ. တံ မေ ဣဒံ အပရိယိဋ္ဌံယေဝ သတ္ထဟာရကံ လဒ္ဓ’န္တိ. ဧဝမေတ္ထ, ဘဂဝါ, ဘဝိဿတိ; ဧဝမေတ္ထ, သုဂတ, ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘သာဓု, သာဓု, ပုဏ္ဏ! သက္ခိဿသိ ခေါ တွံ, ပုဏ္ဏ, ဣမိနာ ဒမူပသမေန သမန္နာဂတော သုနာပရန္တသ္မိံ ဇနပဒေ ဝိဟရိတုံ. ယဿဒါနိ တွံ, ပုဏ္ဏ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

But if, Puṇṇa, the people of Sunāparanta were to deprive you of life with a sharp weapon, what would occur to you then?” “Venerable Sir, if the people of Sunāparanta were to deprive me of life with a sharp weapon, this would occur to me: ‘There are disciples of the Blessed One who, being weary, ashamed, and disgusted with the body and with life, seek a life-taking weapon. This life-taking weapon has been obtained by me without being sought.’ Thus it would be for me, Blessed One; thus it would be for me, Sugata.” “Good, good, Puṇṇa! Endowed with this self-control and peacefulness, you will be able to dwell in the Sunāparanta country. Now, Puṇṇa, it is for you to know the time.”

၃၉၇. အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သုနာပရန္တော ဇနပဒေါ တေန [Pg.314] စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သုနာပရန္တော ဇနပဒေါ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော သုနာပရန္တသ္မိံ ဇနပဒေ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော တေနေဝန္တရဝဿေန ပဉ္စမတ္တာနိ ဥပါသကသတာနိ ပဋိဝေဒေသိ, တေနေဝန္တရဝဿေန ပဉ္စမတ္တာနိ ဥပါသိကသတာနိ ပဋိဝေဒေသိ, တေနေဝန္တရဝဿေန တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆာကာသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ပုဏ္ဏော အပရေန သမယေန ပရိနိဗ္ဗာယိ.

397. Then, the Venerable Puṇṇa, having rejoiced in and approved of the Blessed One’s words, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping him to his right, put his lodging in order, took his bowl and outer robe, and set out on a journey towards the Sunāparanta country. Traveling by stages, he arrived in the Sunāparanta country. There the Venerable Puṇṇa dwelled in the Sunāparanta country. Then, within that same rains-retreat, the Venerable Puṇṇa guided about five hundred male lay followers to realization, within that same rains-retreat he guided about five hundred female lay followers to realization, and within that same rains-retreat he personally realized the three true knowledges. Then, at a later time, the Venerable Puṇṇa attained final Nibbāna.

အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ယော သော, ဘန္တေ, ပုဏ္ဏော နာမ ကုလပုတ္တော ဘဂဝတာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော သော ကာလင်္ကတော. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, ပုဏ္ဏော ကုလပုတ္တော ပစ္စပါဒိ ဓမ္မဿာနုဓမ္မံ, န စ မံ ဓမ္မာဓိကရဏံ ဝိဟေဌေသိ. ပရိနိဗ္ဗုတော, ဘိက္ခဝေ, ပုဏ္ဏော ကုလပုတ္တော’’တိ.

Then a number of bhikkhus approached the Blessed One; having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said to the Blessed One: “Venerable sir, that clansman named Puṇṇa, who was instructed by the Blessed One with a concise exhortation, has passed away. What is his destination? What is his future state?” “Bhikkhus, the clansman Puṇṇa was wise. He practiced in accordance with the Dhamma and did not trouble me on account of the Dhamma. Bhikkhus, the clansman Puṇṇa has attained final Nibbāna.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

This is what the Blessed One said. The bhikkhus were delighted and rejoiced in the Blessed One’s words.

ပုဏ္ဏောဝါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

The Puṇṇovāda Sutta, the third, is concluded.

၄. နန္ဒကောဝါဒသုတ္တံ

4. The Discourse on Nandaka’s Exhortation

၃၉၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုနိသတေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဩဝဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုနိယော; အနုသာသတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုနိယော; ကရောတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုနီနံ ဓမ္မိံ ကထ’’န္တိ.

398. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then Mahāpajāpatī Gotamī, together with approximately five hundred bhikkhunīs, approached the Blessed One; having approached, she paid homage to him and stood to one side. While standing to one side, Mahāpajāpatī Gotamī said this to the Blessed One: “Venerable Sir, let the Blessed One admonish the bhikkhunīs; let the Blessed One instruct the bhikkhunīs; let the Blessed One give the bhikkhunīs a Dhamma talk.”

တေန ခေါ ပန သမယေန ထေရာ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒန္တိ ပရိယာယေန. အာယသ္မာ နန္ဒကော န ဣစ္ဆတိ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒိတုံ ပရိယာယေန. အထ [Pg.315] ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကဿ နု ခေါ, အာနန္ဒ, အဇ္ဇ ပရိယာယော ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒိတုံ ပရိယာယေနာ’’တိ? ‘‘သဗ္ဗေဟေဝ, ဘန္တေ, ကတော ပရိယာယော ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒိတုံ ပရိယာယေန. အယံ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ နန္ဒကော န ဣစ္ဆတိ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒိတုံ ပရိယာယေနာ’’တိ.

At that time, the elder bhikkhus were admonishing the bhikkhunīs in turn. The Venerable Nandaka did not wish to admonish the bhikkhunīs in turn. Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “Ānanda, whose turn is it today to admonish the bhikkhunīs?” “Venerable Sir, all have already taken their turn to admonish the bhikkhunīs. This Venerable Nandaka, Venerable Sir, does not wish to admonish the bhikkhunīs in turn.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဩဝဒ, နန္ဒက, ဘိက္ခုနိယော; အနုသာသ, နန္ဒက, ဘိက္ခုနိယော; ကရောဟိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ဘိက္ခုနီနံ ဓမ္မိံ ကထ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒကော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော အတ္တဒုတိယော ယေန ရာဇကာရာမော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသံသု ခေါ တာ ဘိက္ခုနိယော အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အာသနံ ပညာပေသုံ, ဥဒကဉ္စ ပါဒါနံ ဥပဋ္ဌပေသုံ. နိသီဒိ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒကော ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ပါဒေ ပက္ခာလေသိ. တာပိ ခေါ ဘိက္ခုနိယော အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တာ ဘိက္ခုနိယော အာယသ္မာ နန္ဒကော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဋိပုစ္ဆကထာ ခေါ, ဘဂိနိယော, ဘဝိဿတိ. တတ္ထ အာဇာနန္တီဟိ – ‘အာဇာနာမာ’ တိဿ ဝစနီယံ, န အာဇာနန္တီဟိ – ‘န အာဇာနာမာ’ တိဿ ဝစနီယံ. ယဿာ ဝါ ပနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ အဟမေဝ တတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ; ဣမဿ ကွတ္ထော’’’တိ? ‘‘ဧတ္တကေနပိ မယံ, ဘန္တေ, အယျဿ နန္ဒကဿ အတ္တမနာ အဘိရဒ္ဓါ ယံ နော အယျော နန္ဒကော ပဝါရေတီ’’တိ.

Then the Blessed One addressed the Venerable Nandaka: “Nandaka, admonish the bhikkhunīs; Nandaka, instruct the bhikkhunīs; you, brahmin, give the bhikkhunīs a Dhamma talk.” “Even so, Venerable Sir,” replied the Venerable Nandaka in assent to the Blessed One. Then, in the morning, having dressed, taking his bowl and robe, he entered Sāvatthī for alms. After going for alms in Sāvatthī, after the meal, having returned from the alms-round, with a companion, he approached the royal monastery. Those bhikkhunīs saw the Venerable Nandaka coming from afar. Having seen him, they prepared a seat and set out water for his feet. The Venerable Nandaka sat down on the prepared seat. Having sat down, he washed his feet. Those bhikkhunīs then paid homage to the Venerable Nandaka and sat down to one side. To those bhikkhunīs sitting to one side, the Venerable Nandaka said this: “Sisters, there will be a talk by way of questions. In this, those who know should say, ‘We know,’ and those who do not know should say, ‘We do not know.’ And for whomever there is doubt or uncertainty, I myself should be questioned about it: ‘Venerable Sir, how is this? What is the meaning of this?’” “By this much, Venerable Sir, we are joyful and delighted with the noble Nandaka, that the noble Nandaka invites us.”

၃၉၉. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, သောတံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… ဃာနံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’… ‘‘ဇိဝှာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’… ‘‘ကာယော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’… ‘‘မနော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ [Pg.316] နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘ပုဗ္ဗေဝ နော ဧတံ, ဘန္တေ, ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ – ‘ဣတိပိမေ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာ အာယတနာ အနိစ္စာ’’’တိ. ‘‘သာဓု, သာဓု, ဘဂိနိယော! ဧဝဉှေတံ, ဘဂိနိယော, ဟောတိ အရိယသာဝကဿ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’.

399. “What do you think, sisters, is the eye permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” “But what is impermanent, is that suffering or happiness?” “Suffering, Venerable Sir.” “But what is impermanent, suffering, and subject to change, is it proper to regard that thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed, it is not, Venerable Sir.” “What do you think, sisters, is the ear permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” … “Is the nose permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” … “Is the tongue permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” … “Is the body permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” … “Is the mind permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” “But what is impermanent, is that suffering or happiness?” “Suffering, Venerable Sir.” “But what is impermanent, suffering, and subject to change, is it proper to regard that thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed, it is not, Venerable Sir.” “For what reason?” “Because, Venerable Sir, this has already been well seen by us as it really is with right wisdom: ‘Thus these six internal sense bases are impermanent.’” “Good, good, sisters! So it is, sisters, for a noble disciple who sees as it really is with right wisdom.”

၄၀၀. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, ရူပါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, သဒ္ဒါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ…ပေ… ဂန္ဓာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’… ‘‘ရသာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’… ‘‘ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’… ‘‘ဓမ္မာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘ပုဗ္ဗေဝ နော ဧတံ, ဘန္တေ, ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ – ‘ဣတိပိမေ ဆ ဗာဟိရာ အာယတနာ အနိစ္စာ’’’တိ. ‘‘သာဓု, သာဓု, ဘဂိနိယော! ဧဝဉှေတံ, ဘဂိနိယော, ဟောတိ အရိယသာဝကဿ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’.

400. “What do you think, sisters, are forms permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” “But what is impermanent, is that suffering or happiness?” “Suffering, Venerable Sir.” “But what is impermanent, suffering, and subject to change, is it proper to regard that thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed, it is not, Venerable Sir.” “What do you think, sisters, are sounds permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” … “Are odors permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” … “Are tastes permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” … “Are tactile objects permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” … “Are mental objects permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” “But what is impermanent, is that suffering or happiness?” “Suffering, Venerable Sir.” “But what is impermanent, suffering, and subject to change, is it proper to regard that thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed, it is not, Venerable Sir.” “For what reason?” “Because, Venerable Sir, this has already been well seen by us as it really is with right wisdom: ‘Thus these six external sense bases are impermanent.’” “Good, good, sisters! So it is, sisters, for a noble disciple who sees as it really is with right wisdom.”

၄၀၁. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, စက္ခုဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, သောတဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… ဃာနဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’… ‘‘ဇိဝှာဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’… ‘‘ကာယဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’… ‘‘မနောဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါတိ’’? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘ပုဗ္ဗေဝ နော ဧတံ, ဘန္တေ, ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ – ‘ဣတိပိမေ ဆ ဝိညာဏကာယာ အနိစ္စာ’’’တိ. ‘‘သာဓု, သာဓု, ဘဂိနိယော! ဧဝဉှေတံ, ဘဂိနိယော, ဟောတိ အရိယသာဝကဿ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’.

401. “What do you think, sisters, is eye-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” “But what is impermanent, is that suffering or happiness?” “Suffering, Venerable Sir.” “But what is impermanent, suffering, and subject to change, is it proper to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed, it is not, Venerable Sir.” “What do you think, sisters, is ear-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir…” “…is nose-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir…” “…is tongue-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir…” “…is body-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir…” “…is mind-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, Venerable Sir.” “But what is impermanent, is that suffering or happiness?” “Suffering, Venerable Sir.” “But what is impermanent, suffering, and subject to change, is it proper to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed, it is not, Venerable Sir.” “For what reason?” “Because, Venerable Sir, this has already been well seen by us as it really is with right wisdom: ‘Thus, these six bodies of consciousness are impermanent.’” “Good, good, sisters! So it is, sisters, for a noble disciple who sees as it really is with right wisdom.”

၄၀၂. ‘‘သေယျထာပိ[Pg.317], ဘဂိနိယော, တေလပ္ပဒီပဿ ဈာယတော တေလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ဝဋ္ဋိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အစ္စိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အာဘာပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ. ယော နု ခေါ, ဘဂိနိယော, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမုဿ တေလပ္ပဒီပဿ ဈာယတော တေလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ဝဋ္ဋိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အစ္စိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ; ယာ စ ခွာဿ အာဘာ သာ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဘဂိနိယော, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အမုဿ ဟိ, ဘန္တေ, တေလပ္ပဒီပဿ ဈာယတော တေလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ဝဋ္ဋိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အစ္စိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ; ပဂေဝဿ အာဘာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘဂိနိယော, ယော နု ခေါ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဆ ခေါမေ အဇ္ဈတ္တိကာ အာယတနာ အနိစ္စာ ; ယဉ္စ ခေါ ဆ အဇ္ဈတ္တိကေ အာယတနေ ပဋိစ္စ ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မ’န္တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဘဂိနိယော, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘တဇ္ဇံ တဇ္ဇံ, ဘန္တေ, ပစ္စယံ ပဋိစ္စ တဇ္ဇာ တဇ္ဇာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တဇ္ဇဿ တဇ္ဇဿ ပစ္စယဿ နိရောဓာ တဇ္ဇာ တဇ္ဇာ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ. ‘‘သာဓု, သာဓု, ဘဂိနိယော! ဧဝဉှေတံ, ဘဂိနိယော, ဟောတိ အရိယသာဝကဿ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’.

402. “Suppose, sisters, an oil lamp is burning. The oil is impermanent and subject to change; the wick is impermanent and subject to change; the flame is impermanent and subject to change; the light is impermanent and subject to change. Now, if someone were to say: ‘Of this burning oil lamp, the oil is impermanent and subject to change; the wick is impermanent and subject to change; the flame is impermanent and subject to change; but its light is permanent, stable, eternal, and not subject to change,’ would they be speaking rightly, sisters?” “No, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, of that burning oil lamp, the oil is impermanent and subject to change; the wick is impermanent and subject to change; the flame is impermanent and subject to change; how much more so its light, which is impermanent and subject to change.” “In the same way, sisters, if someone were to say: ‘These six internal sense bases are impermanent; but whatever feeling—pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—one experiences dependent on these six internal sense bases, that is permanent, stable, eternal, and not subject to change,’ would they be speaking rightly, sisters?” “No, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, dependent on a corresponding condition, a corresponding feeling arises. With the cessation of that corresponding condition, that corresponding feeling ceases.” “Good, good, sisters! So it is, sisters, for a noble disciple who sees as it really is with right wisdom.”

၄၀၃. ‘‘သေယျထာပိ, ဘဂိနိယော, မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော မူလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ခန္ဓောပိ အနိစ္စော ဝိပရိဏာမဓမ္မော, သာခါပလာသမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ဆာယာပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ. ယော နု ခေါ, ဘဂိနိယော, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမုဿ မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော မူလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ခန္ဓောပိ အနိစ္စော ဝိပရိဏာမဓမ္မော, သာခါပလာသမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ယာ စ ခွာဿ ဆာယာ သာ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဘဂိနိယော, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အမုဿ ဟိ, ဘန္တေ, မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော မူလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ခန္ဓောပိ အနိစ္စော ဝိပရိဏာမဓမ္မော, သာခါပလာသမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ; ပဂေဝဿ ဆာယာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘဂိနိယော, ယော နု ခေါ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဆ ခေါမေ ဗာဟိရာ အာယတနာ [Pg.318] အနိစ္စာ. ယဉ္စ ခေါ ဆ ဗာဟိရေ အာယတနေ ပဋိစ္စ ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မ’န္တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဘဂိနိယော, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘တဇ္ဇံ တဇ္ဇံ, ဘန္တေ, ပစ္စယံ ပဋိစ္စ တဇ္ဇာ တဇ္ဇာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တဇ္ဇဿ တဇ္ဇဿ ပစ္စယဿ နိရောဓာ တဇ္ဇာ တဇ္ဇာ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ. ‘‘သာဓု, သာဓု, ဘဂိနိယော! ဧဝဉှေတံ, ဘဂိနိယော, ဟောတိ အရိယသာဝကဿ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’.

403. “Suppose, sisters, there is a great tree standing with heartwood. Its root is impermanent and subject to change; its trunk is impermanent and subject to change; its branches and leaves are impermanent and subject to change; and its shadow is impermanent and subject to change. If someone were to say: ‘Of this great tree standing with heartwood, the root is impermanent and subject to change; the trunk is impermanent and subject to change; the branches and leaves are impermanent and subject to change; but its shadow is permanent, stable, eternal, and not subject to change’—would they be speaking rightly, sisters?” “No, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, of that great tree standing with heartwood, the root is impermanent and subject to change; the trunk is impermanent and subject to change; the branches and leaves are impermanent and subject to change; how much more so its shadow, which is impermanent and subject to change.” “In the same way, sisters, if someone were to say: ‘These six external sense bases are impermanent; but whatever feeling—pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—one experiences dependent on these six external sense bases, that is permanent, stable, eternal, and not subject to change,’ would they be speaking rightly, sisters?” “No, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, dependent on a corresponding condition, a corresponding feeling arises. With the cessation of that corresponding condition, that corresponding feeling ceases.” “Good, good, sisters! So it is, sisters, for a noble disciple who sees as it really is with right wisdom.”

၄၀၄. ‘‘သေယျထာပိ, ဘဂိနိယော, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ ဂါဝိံ ဝဓိတွာ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ဂါဝိံ သင်္ကန္တေယျ အနုပဟစ္စ အန္တရံ မံသကာယံ အနုပဟစ္စ ဗာဟိရံ စမ္မကာယံ. ယံ ယဒေဝ တတ္ထ အန္တရာ ဝိလိမံသံ အန္တရာ နှာရု အန္တရာ ဗန္ဓနံ တံ တဒေဝ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန သဉ္ဆိန္ဒေယျ သင်္ကန္တေယျ သမ္ပကန္တေယျ သမ္ပရိကန္တေယျ. သဉ္ဆိန္ဒိတွာ သင်္ကန္တိတွာ သမ္ပကန္တိတွာ သမ္ပရိကန္တိတွာ ဝိဓုနိတွာ ဗာဟိရံ စမ္မကာယံ တေနေဝ စမ္မေန တံ ဂါဝိံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘တထေဝါယံ ဂါဝီ သံယုတ္တာ ဣမိနာဝ စမ္မေနာ’တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဘဂိနိယော, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အမု ဟိ, ဘန္တေ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ ဂါဝိံ ဝဓိတွာ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ဂါဝိံ သင်္ကန္တေယျ အနုပဟစ္စ အန္တရံ မံသကာယံ အနုပဟစ္စ ဗာဟိရံ စမ္မကာယံ. ယံ ယဒေဝ တတ္ထ အန္တရာ ဝိလိမံသံ အန္တရာ နှာရု အန္တရာ ဗန္ဓနံ တံ တဒေဝ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန သဉ္ဆိန္ဒေယျ သင်္ကန္တေယျ သမ္ပကန္တေယျ သမ္ပရိကန္တေယျ. သဉ္ဆိန္ဒိတွာ သင်္ကန္တိတွာ သမ္ပကန္တိတွာ သမ္ပရိကန္တိတွာ ဝိဓုနိတွာ ဗာဟိရံ စမ္မကာယံ တေနေဝ စမ္မေန တံ ဂါဝိံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ကိဉ္စာပိ သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘တထေဝါယံ ဂါဝီ သံယုတ္တာ ဣမိနာဝ စမ္မေနာ’တိ; အထ ခေါ သာ ဂါဝီ ဝိသံယုတ္တာ တေနေဝ စမ္မေနာ’’တိ.

404. “Sisters, suppose a skilled butcher or his apprentice were to kill a cow and then, with a sharp butcher’s knife, carve it up without damaging the inner mass of flesh or the outer hide. Whatever adhering flesh, sinews, and ligaments are in between, he would cut, carve, slice through, and sever them with that sharp butcher’s knife. Having cut, carved, sliced through, and severed them, and having stripped off the outer hide, he would then cover that cow with that same hide and say: ‘This cow is joined with this very hide just as before.’ Would he be speaking rightly, sisters?” “No, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, that skilled butcher or his apprentice killed the cow and, with a sharp butcher’s knife, carved it up without damaging the inner mass of flesh or the outer hide. Whatever adhering flesh, sinews, and ligaments were in between, he cut, carved, sliced through, and severed them with that sharp butcher’s knife. Having cut, carved, sliced through, and severed them, and having stripped off the outer hide, he then covered that cow with that same hide. Although he might say, ‘This cow is joined with this very hide just as before,’ yet that cow is disconnected from that very hide.”

‘‘ဥပမာ ခေါ မေ အယံ, ဘဂိနိယော, ကတာ အတ္ထဿ ဝိညာပနာယ. အယမေဝေတ္ထ အတ္ထော; ‘အန္တရာ မံသကာယော’တိ ခေါ, ဘဂိနိယော, ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ; ‘ဗာဟိရော စမ္မကာယော’တိ ခေါ ဘဂိနိယော, ဆန္နေတံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ; ‘အန္တရာ ဝိလိမံသံ, အန္တရာ နှာရု, အန္တရာ ဗန္ဓန’န္တိ ခေါ, ဘဂိနိယော, နန္ဒီရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ; ‘တိဏှံ [Pg.319] ဂေါဝိကန္တန’န္တိ ခေါ, ဘဂိနိယော, အရိယာယေတံ ပညာယ အဓိဝစနံ; ယာယံ အရိယာ ပညာ အန္တရာ ကိလေသံ အန္တရာ သံယောဇနံ အန္တရာ ဗန္ဓနံ သဉ္ဆိန္ဒတိ သင်္ကန္တတိ သမ္ပကန္တတိ သမ္ပရိကန္တတိ.

“Sisters, I have made this simile to make the meaning clear. This is its meaning: ‘The inner mass of flesh’ is a designation for the six internal sense bases. ‘The outer mass of hide’ is a designation for the six external sense bases. ‘The adhering flesh, the sinews, the ligaments in between’ is a designation for delight and lust. ‘The sharp butcher’s knife’ is a designation for noble wisdom—that noble wisdom which cuts, slices, slices into pieces, and slices all around the defilements, fetters, and bonds in between.”

၄၀၅. ‘‘သတ္တ ခေါ ပနိမေ, ဘဂိနိယော, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ယေသံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ကတမေ သတ္တ? ဣဓ, ဘဂိနိယော, ဘိက္ခု သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ, ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. ဣမေ ခေါ, ဘဂိနိယော, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ယေသံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ.

405. “Sisters, there are these seven factors of awakening. By developing and cultivating them, a bhikkhu, through the destruction of the taints, dwells having attained and realized for himself with direct knowledge the taintless liberation of mind and liberation by wisdom in this very life. What are the seven? Here, sisters, a bhikkhu develops the factor of awakening of mindfulness, which is based upon seclusion, dispassion, and cessation, culminating in relinquishment. He develops the factor of awakening of investigation of phenomena... the factor of awakening of energy... the factor of awakening of joy... the factor of awakening of tranquility... the factor of awakening of concentration... the factor of awakening of equanimity, which is based upon seclusion, dispassion, and cessation, culminating in relinquishment. These, sisters, are the seven factors of awakening. By developing and cultivating them, a bhikkhu, through the destruction of the taints, dwells having attained and realized for himself with direct knowledge the taintless liberation of mind and liberation by wisdom in this very life.”

၄၀၆. အထ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒကော တာ ဘိက္ခုနိယော ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတွာ ဥယျောဇေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘဂိနိယော; ကာလော’’တိ. အထ ခေါ တာ ဘိက္ခုနိယော အာယသ္မတော နန္ဒကဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ တာ ဘိက္ခုနိယော ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခုနိယော; ကာလော’’တိ. အထ ခေါ တာ ဘိက္ခုနိယော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တီသု တာသု ဘိက္ခုနီသု ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, တဒဟုပေါသထေ စာတုဒ္ဒသေ န ဟောတိ ဗဟုနောဇနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ – ‘ဦနော နု ခေါ စန္ဒော, ပုဏ္ဏော နု ခေါ စန္ဒော’တိ, အထ ခေါ ဦနော စန္ဒောတွေဝ ဟောတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာ ဘိက္ခုနိယော နန္ဒကဿ ဓမ္မဒေသနာယ အတ္တမနာ ဟောန္တိ နော စ ခေါ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပာ’’တိ.

406. Then Venerable Nandaka, having exhorted those bhikkhunīs with this instruction, dismissed them, saying: “Go, sisters, it is time.” Then those bhikkhunīs, having delighted in and approved of Venerable Nandaka’s words, rose from their seats, paid homage to Venerable Nandaka, circumambulated him, and approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and stood to one side. As they stood to one side, the Blessed One said to those bhikkhunīs: “Go, bhikkhunīs, it is time.” Then those bhikkhunīs paid homage to the Blessed One, circumambulated him, and departed. Soon after those bhikkhunīs had departed, the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, just as on the Uposatha day of the fourteenth, there is no doubt or uncertainty for many people as to whether the moon is deficient or full—‘Is the moon deficient or is it full?’—for it is simply deficient. So too, bhikkhus, those bhikkhunīs were delighted with Nandaka’s Dhamma teaching, but their resolve was not yet completely fulfilled.”

၄၀၇. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ တွံ, နန္ဒက, သွေပိ တာ ဘိက္ခုနိယော တေနေဝေါဝါဒေန ဩဝဒေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ[Pg.320], ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒကော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒကော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော အတ္တဒုတိယော ယေန ရာဇကာရာမော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသံသု ခေါ တာ ဘိက္ခုနိယော အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အာသနံ ပညာပေသုံ, ဥဒကဉ္စ ပါဒါနံ ဥပဋ္ဌပေသုံ. နိသီဒိ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒကော ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ပါဒေ ပက္ခာလေသိ. တာပိ ခေါ ဘိက္ခုနိယော အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တာ ဘိက္ခုနိယော အာယသ္မာ နန္ဒကော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဋိပုစ္ဆကထာ ခေါ, ဘဂိနိယော, ဘဝိဿတိ. တတ္ထ အာဇာနန္တီဟိ ‘အာဇာနာမာ’ တိဿ ဝစနီယံ, န အာဇာနန္တီဟိ ‘န အာဇာနာမာ’ တိဿ ဝစနီယံ. ယဿာ ဝါ ပနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ, အဟမေဝ တတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိတဗ္ဗော – ‘ဣဒံ, ဘန္တေ, ကထံ; ဣမဿ ကွတ္ထော’’’တိ. ‘‘ဧတ္တကေနပိ မယံ, ဘန္တေ, အယျဿ နန္ဒကဿ အတ္တမနာ အဘိရဒ္ဓါ ယံ နော အယျော နန္ဒကော ပဝါရေတီ’’တိ.

407. Then the Blessed One addressed the Venerable Nandaka: “Well then, Nandaka, tomorrow too you should instruct those bhikkhunīs with this same instruction.” “Yes, Venerable Sir,” the Venerable Nandaka replied to the Blessed One. Then, when the night had passed, in the morning the Venerable Nandaka dressed, and taking his bowl and robe, he entered Sāvatthī for alms. Having gone for alms in Sāvatthī, after his meal, on his return from the alms-round, he went by himself to the King’s Park. Those bhikkhunīs saw the Venerable Nandaka coming from afar. Seeing him, they prepared a seat and set out water for his feet. The Venerable Nandaka sat down on the prepared seat. Having sat down, he washed his feet. Then those bhikkhunīs, having paid homage to the Venerable Nandaka, sat down to one side. To those bhikkhunīs seated to one side, the Venerable Nandaka said this: “Sisters, there will be a discussion by way of questions. In this, those who know should say, ‘We know,’ and those who do not know should say, ‘We do not know.’ Or if anyone has any doubt or uncertainty, I myself should be questioned about it: ‘Venerable Sir, how is this? What is the meaning of this?’” “Venerable Sir, by this much we are pleased and delighted with the venerable Nandaka, that the venerable Nandaka invites us.”

၄၀၈. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, သောတံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… ဃာနံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ… ဇိဝှာ… ကာယော… မနော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘ပုဗ္ဗေဝ နော ဧတံ, ဘန္တေ, ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ – ‘ဣတိပိမေ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာ အာယတနာ အနိစ္စာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, ဘဂိနိယော! ဧဝဉှေတံ, ဘဂိနိယော, ဟောတိ အရိယသာဝကဿ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’.

408. “What do you think, sisters, is the eye permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But that which is impermanent, is it suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But that which is impermanent, suffering, and subject to change, is it fitting to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “No, venerable sir.” “What do you think, sisters, is the ear permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Is the nose permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “The tongue… the body… is the mind permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But that which is impermanent, is it suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But that which is impermanent, suffering, and subject to change, is it fitting to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “No, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, this has already been well seen by us with right wisdom as it truly is: ‘Thus, these six internal sense bases are impermanent.’” “Good, good, sisters! So it is, sisters, for a noble disciple who sees with right wisdom as it truly is.”

၄၀၉. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, ရူပါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော [Pg.321] မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, သဒ္ဒါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ…ပေ… ဂန္ဓာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ… ရသာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ… ဓမ္မာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘ပုဗ္ဗေဝ နော ဧတံ, ဘန္တေ, ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ – ‘ဣတိပိမေ ဆ ဗာဟိရာ အာယတနာ အနိစ္စာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, ဘဂိနိယော! ဧဝဉှေတံ, ဘဂိနိယော, ဟောတိ အရိယသာဝကဿ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’.

409. “What do you think, sisters, are forms permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But that which is impermanent, is it suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But that which is impermanent, suffering, and subject to change, is it fitting to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “No, venerable sir.” “What do you think, sisters, are sounds permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Are smells permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Are tastes permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Are tangible objects permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Are mental phenomena permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But that which is impermanent, is it suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But that which is impermanent, suffering, and subject to change, is it fitting to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “No, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, this has already been well seen by us with right wisdom as it truly is: ‘Thus, these six external sense bases are impermanent.’” “Good, good, sisters! So it is, sisters, for a noble disciple who sees with right wisdom as it truly is.”

၄၁၀. ‘‘တံ ကိံ မညထ, ဘဂိနိယော, စက္ခုဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… သောတဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ… ဃာနဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ… ဇိဝှာဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ… ကာယဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ… မနောဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘ပုဗ္ဗေဝ နော ဧတံ, ဘန္တေ, ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ – ‘ဣတိပိမေ ဆ ဝိညာဏကာယာ အနိစ္စာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, ဘဂိနိယော! ဧဝဉှေတံ, ဘဂိနိယော, ဟောတိ အရိယသာဝကဿ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’.

410. “What do you think, sisters, is eye-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Is ear-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Is nose-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Is tongue-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Is body-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Is mind-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But that which is impermanent, is it suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But that which is impermanent, suffering, and subject to change, is it fitting to regard it thus: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “No, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, this has already been well seen by us with right wisdom as it truly is: ‘Thus, these six classes of consciousness are impermanent.’” “Good, good, sisters! So it is, sisters, for a noble disciple who sees with right wisdom as it truly is.”

၄၁၁. ‘‘သေယျထာပိ, ဘဂိနိယော, တေလပ္ပဒီပဿ ဈာယတော တေလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ဝဋ္ဋိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အစ္စိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အာဘာပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ. ယော နု ခေါ, ဘဂိနိယော, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမုဿ တေလပ္ပဒီပဿ ဈာယတော တေလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ဝဋ္ဋိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အစ္စိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ; ယာ စ ခွာဿ အာဘာ သာ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဘဂိနိယော, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အမုဿ ဟိ, ဘန္တေ, တေလပ္ပဒီပဿ ဈာယတော တေလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ဝဋ္ဋိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ, အစ္စိပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ[Pg.322]; ပဂေဝဿ အာဘာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘဂိနိယော, ယော နု ခေါ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဆ ခေါမေ အဇ္ဈတ္တိကာ အာယတနာ အနိစ္စာ. ယဉ္စ ခေါ ဆ အဇ္ဈတ္တိကေ အာယတနေ ပဋိစ္စ ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မ’န္တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဘဂိနိယော, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘တဇ္ဇံ တဇ္ဇံ, ဘန္တေ, ပစ္စယံ ပဋိစ္စ တဇ္ဇာ တဇ္ဇာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တဇ္ဇဿ တဇ္ဇဿ ပစ္စယဿ နိရောဓာ တဇ္ဇာ တဇ္ဇာ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, ဘဂိနိယော! ဧဝဉှေတံ, ဘဂိနိယော, ဟောတိ အရိယသာဝကဿ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’.

411. Sisters, it is as if, in a burning oil lamp, the oil is impermanent and subject to change, the wick is impermanent and subject to change, the flame is impermanent and subject to change, and the radiance is impermanent and subject to change. Now, sisters, if someone were to say: ‘In that burning oil lamp, the oil is impermanent and subject to change, the wick is impermanent and subject to change, and the flame is impermanent and subject to change; but the radiance it has is permanent, stable, eternal, and not subject to change’—speaking thus, sisters, would that person be speaking rightly?” “That is not so, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, in that burning oil lamp, the oil is impermanent and subject to change, the wick is impermanent and subject to change, and the flame is impermanent and subject to change; how much more so is its radiance impermanent and subject to change.” “Even so, sisters, if someone were to say: ‘These six internal sense bases are impermanent. But whatever feeling—be it pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—that one experiences dependent on the six internal sense bases, that is permanent, stable, eternal, and not subject to change’—speaking thus, sisters, would that person be speaking rightly?” “That is not so, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, dependent on a respective condition, a respective feeling arises. With the cessation of that respective condition, that respective feeling ceases.” “Good, good, sisters! So it is, sisters, for a noble disciple who sees with right wisdom as it really is.”

၄၁၂. ‘‘သေယျထာပိ, ဘဂိနိယော, မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော မူလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ခန္ဓောပိ အနိစ္စော ဝိပရိဏာမဓမ္မော, သာခါပလာသမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ဆာယာပိ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ. ယော နု ခေါ, ဘဂိနိယော, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အမုဿ မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော မူလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ခန္ဓောပိ အနိစ္စော ဝိပရိဏာမဓမ္မော, သာခါပလာသမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ; ယာ စ ခွာဿ ဆာယာ သာ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ’တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော ဘဂိနိယော, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အမုဿ ဟိ, ဘန္တေ, မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော မူလမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ခန္ဓောပိ အနိစ္စော ဝိပရိဏာမဓမ္မော, သာခါပလာသမ္ပိ အနိစ္စံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ; ပဂေဝဿ ဆာယာ အနိစ္စာ ဝိပရိဏာမဓမ္မာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘဂိနိယော, ယော နု ခေါ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဆ ခေါမေ ဗာဟိရာ အာယတနာ အနိစ္စာ. ယဉ္စ ခေါ ဗာဟိရေ အာယတနေ ပဋိစ္စ ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မ’န္တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဘဂိနိယော, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘တဇ္ဇံ တဇ္ဇံ, ဘန္တေ, ပစ္စယံ ပဋိစ္စ တဇ္ဇာ တဇ္ဇာ ဝေဒနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. တဇ္ဇဿ တဇ္ဇဿ ပစ္စယဿ နိရောဓာ တဇ္ဇာ တဇ္ဇာ ဝေဒနာ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, ဘဂိနိယော! ဧဝဉှေတံ, ဘဂိနိယော, ဟောတိ အရိယသာဝကဿ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’.

412. Sisters, it is as if, in a great, standing tree with heartwood, the root is impermanent and subject to change, the trunk is impermanent and subject to change, the branches and leaves are impermanent and subject to change, and the shadow is impermanent and subject to change. Now, sisters, if someone were to say: ‘In that great, standing tree with heartwood, the root is impermanent and subject to change, the trunk is impermanent and subject to change, and the branches and leaves are impermanent and subject to change; but the shadow it has is permanent, stable, eternal, and not subject to change’—speaking thus, sisters, would that person be speaking rightly?” “That is not so, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, in that great, standing tree with heartwood, the root is impermanent and subject to change, the trunk is impermanent and subject to change, and the branches and leaves are impermanent and subject to change; how much more so is its shadow impermanent and subject to change.” “Even so, sisters, if someone were to say: ‘These six external sense bases are impermanent. But whatever feeling—be it pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—that one experiences dependent on the external sense bases, that is permanent, stable, eternal, and not subject to change’—speaking thus, sisters, would that person be speaking rightly?” “That is not so, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, dependent on a respective condition, a respective feeling arises. With the cessation of that respective condition, that respective feeling ceases.” “Good, good, sisters! So it is, sisters, for a noble disciple who sees with right wisdom as it really is.”

၄၁၃. ‘‘သေယျထာပိ, ဘဂိနိယော, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ ဂါဝိံ ဝဓိတွာ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ဂါဝိံ သင်္ကန္တေယျ အနုပဟစ္စ [Pg.323] အန္တရံ မံသကာယံ အနုပဟစ္စ ဗာဟိရံ စမ္မကာယံ. ယံ ယဒေဝ တတ္ထ အန္တရာ ဝိလိမံသံ အန္တရာ နှာရု အန္တရာ ဗန္ဓနံ တံ တဒေဝ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန သဉ္ဆိန္ဒေယျ သင်္ကန္တေယျ သမ္ပကန္တေယျ သမ္ပရိကန္တေယျ. သဉ္ဆိန္ဒိတွာ သင်္ကန္တိတွာ သမ္ပကန္တိတွာ သမ္ပရိကန္တိတွာ ဝိဓုနိတွာ ဗာဟိရံ စမ္မကာယံ တေနေဝ စမ္မေန တံ ဂါဝိံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘တထေဝါယံ ဂါဝီ သံယုတ္တာ ဣမိနာဝ စမ္မေနာ’တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဘဂိနိယော, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အမု ဟိ, ဘန္တေ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ ဂါဝိံ ဝဓိတွာ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ဂါဝိံ သင်္ကန္တေယျ အနုပဟစ္စ အန္တရံ မံသကာယံ အနုပဟစ္စ ဗာဟိရံ စမ္မကာယံ. ယံ ယဒေဝ တတ္ထ အန္တရာ ဝိလိမံသံ အန္တရာ နှာရု အန္တရာ ဗန္ဓနံ တံ တဒေဝ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန သဉ္ဆိန္ဒေယျ သင်္ကန္တေယျ သမ္ပကန္တေယျ သမ္ပရိကန္တေယျ. သဉ္ဆိန္ဒိတွာ သင်္ကန္တိတွာ သမ္ပကန္တိတွာ သမ္ပရိကန္တိတွာ ဝိဓုနိတွာ ဗာဟိရံ စမ္မကာယံ တေနေဝ စမ္မေန တံ ဂါဝိံ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ကိဉ္စာပိ သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘တထေဝါယံ ဂါဝီ သံယုတ္တာ ဣမိနာဝ စမ္မေနာ’တိ; အထ ခေါ သာ ဂါဝီ ဝိသံယုတ္တာ တေနေဝ စမ္မေနာ’’တိ.

413. Sisters, it is as if a skilled butcher or his apprentice, having killed a cow, were to carve it up with a sharp butcher’s knife without damaging the inner mass of flesh and without damaging the outer hide. Whatever adhering flesh, sinews, and ligaments there are within, he would cut, sever, slice, and completely sever them with that sharp butcher’s knife. Having cut, severed, sliced, and completely severed them, and having stripped off the outer hide, he would cover the cow again with that same hide and say, ‘This cow is joined to this hide just as before.’ Speaking thus, sisters, would that person be speaking rightly?” “That is not so, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, that skilled butcher or his apprentice, having killed a cow, would carve it up with a sharp butcher’s knife without damaging the inner mass of flesh and without damaging the outer hide. Whatever adhering flesh, sinews, and ligaments there are within, he would cut, sever, slice, and completely sever them with that sharp butcher’s knife. Having cut, severed, sliced, and completely severed them, and having stripped off the outer hide, he would cover the cow again with that same hide. And even if he were to say, ‘This cow is joined to this hide just as before,’ yet in fact, that cow is disjoined from that very hide.”

‘‘ဥပမာ ခေါ မေ အယံ, ဘဂိနိယော, ကတာ အတ္ထဿ ဝိညာပနာယ အယမေဝေတ္ထ အတ္ထော. ‘အန္တရာ မံသကာယော’တိ ခေါ, ဘဂိနိယော, ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ; ‘ဗာဟိရော စမ္မကာယော’တိ ခေါ, ဘဂိနိယော, ဆန္နေတံ ဗာဟိရာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ; ‘အန္တရာ ဝိလိမံသံ အန္တရာ နှာရု အန္တရာ ဗန္ဓန’န္တိ ခေါ, ဘဂိနိယော, နန္ဒီရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ; ‘တိဏှံ ဂေါဝိကန္တန’န္တိ ခေါ, ဘဂိနိယော, အရိယာယေတံ ပညာယ အဓိဝစနံ; ယာယံ အရိယာ ပညာ အန္တရာ ကိလေသံ အန္တရာ သံယောဇနံ အန္တရာ ဗန္ဓနံ သဉ္ဆိန္ဒတိ သင်္ကန္တတိ သမ္ပကန္တတိ သမ္ပရိကန္တတိ.

Sisters, this simile has been made by me to explain the meaning, and this is the meaning here. ‘The inner body of flesh’ is a designation for the six internal sense bases. ‘The outer body of hide’ is a designation for the six external sense bases. ‘The inner visceral membrane, the inner sinew, and the inner bond’ is a designation for delight and lust. ‘The sharp butcher’s knife’ is a designation for noble wisdom—that noble wisdom which cuts, severs, slices, and completely severs the defilements, fetters, and bonds in between.

၄၁၄. ‘‘သတ္တ ခေါ ပနိမေ, ဘဂိနိယော, ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, ယေသံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ကတမေ သတ္တ? ဣဓ, ဘဂိနိယော, ဘိက္ခု သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ [Pg.324] ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. ဣမေ ခေါ, ဘဂိနိယော, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ယေသံ ဘာဝိတတ္တာ ဗဟုလီကတတ္တာ ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ.

414. Sisters, there are these seven factors of enlightenment. Because of having developed and cultivated them, a monk, through the destruction of the taints, realizes for himself with higher knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having attained it, abides in it. What are the seven? Here, sisters, a monk develops the mindfulness enlightenment factor, which is based on seclusion, based on dispassion, based on cessation, and culminates in relinquishment. He develops the investigation of phenomena enlightenment factor… he develops the energy enlightenment factor… he develops the rapture enlightenment factor… he develops the tranquility enlightenment factor… he develops the concentration enlightenment factor… he develops the equanimity enlightenment factor, which is based on seclusion, based on dispassion, based on cessation, and culminates in relinquishment. These, sisters, are the seven factors of enlightenment. Because of having developed and cultivated them, a monk, through the destruction of the taints, realizes for himself with higher knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having attained it, abides in it.

၄၁၅. အထ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒကော တာ ဘိက္ခုနိယော ဣမိနာ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတွာ ဥယျောဇေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘဂိနိယော; ကာလော’’တိ. အထ ခေါ တာ ဘိက္ခုနိယော အာယသ္မတော နန္ဒကဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ တာ ဘိက္ခုနိယော ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခုနိယော; ကာလော’’တိ. အထ ခေါ တာ ဘိက္ခုနိယော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တီသု တာသု ဘိက္ခုနီသု ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ န ဟောတိ ဗဟုနော ဇနဿ ကင်္ခါ ဝါ ဝိမတိ ဝါ – ‘ဦနော နု ခေါ စန္ဒော, ပုဏ္ဏော နု ခေါ စန္ဒော’တိ, အထ ခေါ ပုဏ္ဏော စန္ဒောတွေဝ ဟောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာ ဘိက္ခုနိယော နန္ဒကဿ ဓမ္မဒေသနာယ အတ္တမနာ စေဝ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပာ စ. တာသံ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုနိသတာနံ ယာ ပစ္ဆိမိတာ ဘိက္ခုနီ သာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယနာ’’တိ.

415. Then the Venerable Nandaka, having advised those nuns with this exhortation, dismissed them, saying: “Go, sisters; it is time.” Then those nuns, having delighted in and rejoiced at the Venerable Nandaka’s words, rose from their seats, paid homage to him, circumambulated him, and approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and stood to one side. To those nuns standing to one side, the Blessed One said this: “Go, nuns; it is time.” Then those nuns paid homage to the Blessed One, circumambulated him, and departed. Soon after those nuns had left, the Blessed One addressed the monks: “Monks, just as on the fifteenth day, the Uposatha day, there is no doubt or uncertainty for many people—‘Is the moon waning or is the moon full?’—but indeed the moon is full; in the same way, monks, those nuns were delighted and their intentions were fulfilled by Nandaka’s Dhamma teaching. Monks, among those five hundred nuns, the very last nun is a stream-enterer, not subject to falling into lower realms, certain, and headed for enlightenment.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Those monks, delighted, rejoiced at the Blessed One's words.

နန္ဒကောဝါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

The Nandakovāda Sutta, the fourth, is finished.

၅. စူဠရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ

5. The Shorter Discourse of Advice to Rāhula

၄၁၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ပရိပက္ကာ ခေါ [Pg.325] ရာဟုလဿ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာ ဓမ္မာ. ယံနူနာဟံ ရာဟုလံ ဥတ္တရိံ အာသဝါနံ ခယေ ဝိနေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂဏှာဟိ, ရာဟုလ, နိသီဒနံ; ယေန အန္ဓဝနံ တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဒိဝါဝိဟာရာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ နိသီဒနံ အာဒါယ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ.

416. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Then, while the Blessed One was in solitude and seclusion, a reflection arose in his mind thus: “The qualities that ripen toward liberation in Rāhula are now mature. What if I were to instruct Rāhula further for the destruction of the taints?” Then the Blessed One, having dressed in the morning, taking his bowl and robe, entered Sāvatthī for alms. Having walked for alms in Sāvatthī, after the meal, on returning from the alms-round, he addressed the Venerable Rāhula: “Take your sitting mat, Rāhula; let us go to the Andhavana for the day’s abiding.” “Yes, venerable sir,” the Venerable Rāhula replied to the Blessed One, and taking his sitting mat, he followed closely behind the Blessed One.

တေန ခေါ ပန သမယေန အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ ဘဂဝန္တံ အနုဗန္ဓာနိ ဟောန္တိ – ‘‘အဇ္ဇ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ ဥတ္တရိံ အာသဝါနံ ခယေ ဝိနေဿတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အန္ဓဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အာယသ္မာပိ ခေါ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

At that time, many thousands of deities were following the Blessed One, thinking: “Today the Blessed One will instruct the Venerable Rāhula further for the destruction of the taints.” Then the Blessed One, having entered the Andhavana, sat down at the foot of a certain tree on a prepared seat. The Venerable Rāhula, too, having paid homage to the Blessed One, sat down to one side. The Blessed One said this to the Venerable Rāhula as he was sitting to one side:

၄၁၇. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဟုလ, စက္ခု နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဟုလ, ရူပါ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဟုလ, စက္ခုဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဟုလ, စက္ခုသမ္ဖဿော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဟုလ, ယမိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ[Pg.326]? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

417. “What do you think, Rāhula, is the eye permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But is that which is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But is it fitting to regard that which is impermanent, suffering, and subject to change as: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed not, venerable sir.” “What do you think, Rāhula, are forms permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But is that which is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But is it fitting to regard that which is impermanent, suffering, and subject to change as: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed not, venerable sir.” “What do you think, Rāhula, is eye-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But is that which is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But is it fitting to regard that which is impermanent, suffering, and subject to change as: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed not, venerable sir.” “What do you think, Rāhula, is eye-contact permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But is that which is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But is it fitting to regard that which is impermanent, suffering, and subject to change as: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed not, venerable sir.” “What do you think, Rāhula, whatever feeling, perception, formations, or consciousness arises conditioned by eye-contact, is that also permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But is that which is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But is it fitting to regard that which is impermanent, suffering, and subject to change as: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed not, venerable sir.”

၄၁၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ ရာဟုလ, သောတံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… ဃာနံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ…ပေ… ဇိဝှာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ…ပေ… ကာယော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ…ပေ… မနော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ –‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ ရာဟုလ, ဓမ္မာ နိစ္စာ ဝါ အနိစ္စာ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စာ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ ရာဟုလ, မနောဝိညာဏံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ ရာဟုလ, မနောသမ္ဖဿော နိစ္စော ဝါ အနိစ္စော ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စော, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဟုလ, ယမိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တမ္ပိ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ? ‘‘အနိစ္စံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ, ဒုက္ခံ ဝါ တံ သုခံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒုက္ခံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယံ ပနာနိစ္စံ ဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ ကလ္လံ နု တံ သမနုပဿိတုံ – ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

418. “What do you think, Rāhula, is the ear permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Is the nose permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Is the tongue permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Is the body permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” … “Is the mind permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But is that which is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But is it fitting to regard that which is impermanent, suffering, and subject to change as: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed not, venerable sir.” “What do you think, Rāhula, are mental objects permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But is that which is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But is it fitting to regard that which is impermanent, suffering, and subject to change as: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed not, venerable sir.” “What do you think, Rāhula, is mind-consciousness permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But is that which is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But is it fitting to regard that which is impermanent, suffering, and subject to change as: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed not, venerable sir.” “What do you think, Rāhula, is mind-contact permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But is that which is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But is it fitting to regard that which is impermanent, suffering, and subject to change as: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed not, venerable sir.” “What do you think, Rāhula, whatever feeling, perception, formations, or consciousness arises conditioned by mind-contact, is that also permanent or impermanent?” “Impermanent, venerable sir.” “But is that which is impermanent suffering or happiness?” “Suffering, venerable sir.” “But is it fitting to regard that which is impermanent, suffering, and subject to change as: ‘This is mine, this I am, this is my self’?” “Indeed not, venerable sir.”

၄၁၉. ‘‘ဧဝံ ပဿံ, ရာဟုလ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ယမိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. သောတသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သဒ္ဒေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ…[Pg.327], ဃာနသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဂန္ဓေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ… ဇိဝှာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရသေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ… ကာယသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ… မနသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောဝိညာဏေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောသမ္ဖဿေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ယမိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ တသ္မိမ္ပိ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ, ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.

419. “Seeing thus, Rāhula, the instructed noble disciple becomes disenchanted with the eye, disenchanted with forms, disenchanted with eye-consciousness, disenchanted with eye-contact, and disenchanted with whatever feeling, perception, formations, or consciousness arises conditioned by eye-contact. He becomes disenchanted with the ear, disenchanted with sounds… disenchanted with the nose, disenchanted with odors… disenchanted with the tongue, disenchanted with tastes… disenchanted with the body, disenchanted with tactile objects… disenchanted with the mind, disenchanted with mental objects, disenchanted with mind-consciousness, disenchanted with mind-contact, and disenchanted with whatever feeling, perception, formations, or consciousness arises conditioned by mind-contact. Being disenchanted, he becomes dispassionate. Through dispassion, he is liberated. When he is liberated, the knowledge arises: ‘I am liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ အာယသ္မတော ရာဟုလဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ. တာသဉ္စ အနေကာနံ ဒေဝတာသဟဿာနံ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ.

The Blessed One said this. Delighted, the Venerable Rāhula rejoiced in the Blessed One’s words. And while this discourse was being delivered, the Venerable Rāhula’s mind was liberated from the taints through non-clinging. And for many thousands of deities, the dust-free, stainless vision of the Dhamma arose: “Whatever is subject to origination is all subject to cessation.”

စူဠရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

The Shorter Discourse of Advice to Rāhula, the fifth, is concluded.

၆. ဆဆက္ကသုတ္တံ

6. The Discourse on the Six Sets of Six

၄၂၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓမ္မံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေဿာမိ, ယဒိဒံ – ဆ ဆက္ကာနိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

420. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the monks: “Monks!” “Venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “Monks, I will teach you the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing; and I will proclaim the holy life that is wholly complete and utterly pure—that is, the six sets of six. Listen to it and attend carefully; I will speak.” “Yes, venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ, ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ, ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဆ ဖဿကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဆ ဝေဒနာကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ, ဆ တဏှာကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

“Six internal sense bases are to be known, six external sense bases are to be known, six groups of consciousness are to be known, six groups of contact are to be known, six groups of feeling are to be known, and six groups of craving are to be known.

၄၂၁. ‘‘‘ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? စက္ခာယတနံ, သောတာယတနံ, ဃာနာယတနံ, ဇိဝှာယတနံ[Pg.328], ကာယာယတနံ, မနာယတနံ. ‘ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣဒံ ပဌမံ ဆက္ကံ.

421. “‘Six internal sense bases are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? The eye sense base, the ear sense base, the nose sense base, the tongue sense base, the body sense base, and the mind sense base. ‘Six internal sense bases are to be known’—that which was said, was said in reference to this. This is the first set of six.

‘‘‘ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ရူပါယတနံ, သဒ္ဒါယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ရသာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ. ‘ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣဒံ ဒုတိယံ ဆက္ကံ.

“‘Six external sense bases are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? The form sense base, the sound sense base, the odor sense base, the taste sense base, the tangible sense base, and the mental-object sense base. ‘Six external sense bases are to be known’—that which was said, was said in reference to this. This is the second set of six.

‘‘‘ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ, သောတဉ္စ ပဋိစ္စ သဒ္ဒေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောတဝိညာဏံ, ဃာနဉ္စ ပဋိစ္စ ဂန္ဓေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဃာနဝိညာဏံ, ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ, ကာယဉ္စ ပဋိစ္စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယဝိညာဏံ, မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ. ‘ဆ ဝိညာဏကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣဒံ တတိယံ ဆက္ကံ.

“‘Six groups of consciousness are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? Conditioned by the eye and forms, eye-consciousness arises. Conditioned by the ear and sounds, ear-consciousness arises. Conditioned by the nose and odors, nose-consciousness arises. Conditioned by the tongue and tastes, tongue-consciousness arises. Conditioned by the body and tangibles, body-consciousness arises. Conditioned by the mind and mental objects, mind-consciousness arises. ‘Six groups of consciousness are to be known’—that which was said, was said in reference to this. This is the third set of six.

‘‘‘ဆ ဖဿကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော; သောတဉ္စ ပဋိစ္စ သဒ္ဒေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောတဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော; ဃာနဉ္စ ပဋိစ္စ ဂန္ဓေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဃာနဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော; ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော; ကာယဉ္စ ပဋိစ္စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော; မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော. ‘ဆ ဖဿကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣဒံ စတုတ္ထံ ဆက္ကံ.

“‘Six groups of contact are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? Conditioned by the eye and forms, eye-consciousness arises; the meeting of the three is contact. Conditioned by the ear and sounds, ear-consciousness arises; the meeting of the three is contact. Conditioned by the nose and odors, nose-consciousness arises; the meeting of the three is contact. Conditioned by the tongue and tastes, tongue-consciousness arises; the meeting of the three is contact. Conditioned by the body and tangibles, body-consciousness arises; the meeting of the three is contact. Conditioned by the mind and mental objects, mind-consciousness arises; the meeting of the three is contact. ‘Six groups of contact are to be known’—that which was said, was said in reference to this. This is the fourth set of six.

‘‘‘ဆ ဝေဒနာကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; သောတဉ္စ ပဋိစ္စ သဒ္ဒေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောတဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဃာနဉ္စ ပဋိစ္စ ဂန္ဓေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဃာနဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ; ကာယဉ္စ ပဋိစ္စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ [Pg.329] ဝေဒနာ; မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ. ‘ဆ ဝေဒနာကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣဒံ ပဉ္စမံ ဆက္ကံ.

“‘Six groups of feeling are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? Dependent on the eye and forms, eye-consciousness arises; the meeting of the three is contact; with contact as condition, feeling arises. Dependent on the ear and sounds, ear-consciousness arises; the meeting of the three is contact; with contact as condition, feeling arises. Dependent on the nose and odors, nose-consciousness arises; the meeting of the three is contact; with contact as condition, feeling arises. Dependent on the tongue and tastes, tongue-consciousness arises; the meeting of the three is contact; with contact as condition, feeling arises. Dependent on the body and tangibles, body-consciousness arises; the meeting of the three is contact; with contact as condition, feeling arises. Dependent on the mind and mind-objects, mind-consciousness arises; the meeting of the three is contact; with contact as condition, feeling arises. ‘Six groups of feeling are to be known’—that which was said, was said in reference to this. This is the fifth set of six.”

‘‘‘ဆ တဏှာကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ; သောတဉ္စ ပဋိစ္စ သဒ္ဒေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောတဝိညာဏံ…ပေ… ဃာနဉ္စ ပဋိစ္စ ဂန္ဓေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဃာနဝိညာဏံ… ဇိဝှဉ္စ ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ… ကာယဉ္စ ပဋိစ္စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယဝိညာဏံ… မနဉ္စ ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ. ‘ဆ တဏှာကာယာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ. ဣဒံ ဆဋ္ဌံ ဆက္ကံ.

“‘Six groups of craving are to be known’—so it was said. And in reference to what was this said? Dependent on the eye and forms, eye-consciousness arises; the meeting of the three is contact; with contact as condition, feeling arises; with feeling as condition, craving arises. Dependent on the ear and sounds, ear-consciousness arises… Dependent on the nose and odors, nose-consciousness arises… Dependent on the tongue and tastes, tongue-consciousness arises… Dependent on the body and tangibles, body-consciousness arises… Dependent on the mind and mind-objects, mind-consciousness arises; the meeting of the three is contact; with contact as condition, feeling arises; with feeling as condition, craving arises. ‘Six groups of craving are to be known’—that which was said, was said in reference to this. This is the sixth set of six.”

၄၂၂. ‘‘‘စက္ခု အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. စက္ခုဿ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘စက္ခု အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ. ဣတိ စက္ခု အနတ္တာ.

422. “If anyone were to say, ‘The eye is self,’ that is not tenable. The arising and passing away of the eye are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: ‘My self arises and ceases.’ Therefore, it is not tenable for anyone to say, ‘The eye is self.’ Thus, the eye is not-self.

‘‘‘ရူပါ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. ရူပါနံ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘ရူပါ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ. ဣတိ စက္ခု အနတ္တာ, ရူပါ အနတ္တာ.

“If anyone were to say, ‘Forms are self,’ that is not tenable. The arising and passing away of forms are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: ‘My self arises and ceases.’ Therefore, it is not tenable for anyone to say, ‘Forms are self.’ Thus, the eye is not-self, forms are not-self.

‘‘‘စက္ခုဝိညာဏံ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. စက္ခုဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘စက္ခုဝိညာဏံ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ. ဣတိ စက္ခု အနတ္တာ, ရူပါ အနတ္တာ, စက္ခုဝိညာဏံ အနတ္တာ.

“If anyone were to say, ‘Eye-consciousness is self,’ that is not tenable. The arising and passing away of eye-consciousness are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: ‘My self arises and ceases.’ Therefore, it is not tenable for anyone to say, ‘Eye-consciousness is self.’ Thus, the eye is not-self, forms are not-self, eye-consciousness is not-self.

‘‘‘စက္ခုသမ္ဖဿော အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. စက္ခုသမ္ဖဿဿ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘စက္ခုသမ္ဖဿော အတ္တာ’တိ ယော [Pg.330] ဝဒေယျ. ဣတိ စက္ခု အနတ္တာ, ရူပါ အနတ္တာ, စက္ခုဝိညာဏံ အနတ္တာ, စက္ခုသမ္ဖဿော အနတ္တာ.

“If anyone were to say, ‘Eye-contact is self,’ that is not tenable. The arising and passing away of eye-contact are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: ‘My self arises and ceases.’ Therefore, it is not tenable for anyone to say, ‘Eye-contact is self.’ Thus, the eye is not-self, forms are not-self, eye-consciousness is not-self, eye-contact is not-self.

‘‘‘ဝေဒနာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. ဝေဒနာယ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘ဝေဒနာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ. ဣတိ စက္ခု အနတ္တာ, ရူပါ အနတ္တာ, စက္ခုဝိညာဏံ အနတ္တာ, စက္ခုသမ္ဖဿော အနတ္တာ, ဝေဒနာ အနတ္တာ.

“If anyone were to say, ‘Feeling is self,’ that is not tenable. The arising and passing away of feeling are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: ‘My self arises and ceases.’ Therefore, it is not tenable for anyone to say, ‘Feeling is self.’ Thus, the eye is not-self, forms are not-self, eye-consciousness is not-self, eye-contact is not-self, feeling is not-self.

‘‘‘တဏှာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. တဏှာယ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘တဏှာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ. ဣတိ စက္ခု အနတ္တာ, ရူပါ အနတ္တာ, စက္ခုဝိညာဏံ အနတ္တာ, စက္ခုသမ္ဖဿော အနတ္တာ, ဝေဒနာ အနတ္တာ, တဏှာ အနတ္တာ.

“If anyone were to say, ‘Craving is self,’ that is not tenable. The arising and passing away of craving are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: ‘My self arises and ceases.’ Therefore, it is not tenable for anyone to say, ‘Craving is self.’ Thus, the eye is not-self, forms are not-self, eye-consciousness is not-self, eye-contact is not-self, feeling is not-self, craving is not-self.

၄၂၃. ‘‘‘သောတံ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ…ပေ… ‘ဃာနံ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ… ‘ဇိဝှာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ… ‘ကာယော အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ… ‘မနော အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. မနဿ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘မနော အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ. ဣတိ မနော အနတ္တာ.

423. “If anyone were to say, ‘The ear is self,’… or ‘The nose is self,’… or ‘The tongue is self,’… or ‘The body is self,’… or ‘The mind is self,’ that is not tenable. The arising and passing away of the mind are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: ‘My self arises and ceases.’ Therefore, it is not tenable for anyone to say, ‘The mind is self.’ Thus, the mind is not-self.

‘‘‘ဓမ္မာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘ဓမ္မာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ. ဣတိ မနော အနတ္တာ, ဓမ္မာ အနတ္တာ.

“If anyone were to say, ‘Mental phenomena are self,’ that is not tenable. The arising and passing away of mental phenomena are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: ‘My self arises and ceases.’ Therefore, it is not tenable for anyone to say, ‘Mental phenomena are self.’ Thus, the mind is not-self, mental phenomena are not-self.

‘‘‘မနောဝိညာဏံ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. မနောဝိညာဏဿ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘မနောဝိညာဏံ အတ္တာ’တိ [Pg.331] ယော ဝဒေယျ. ဣတိ မနော အနတ္တာ, ဓမ္မာ အနတ္တာ, မနောဝိညာဏံ အနတ္တာ.

If anyone were to say, 'Mind-consciousness is self,' that would not be tenable. The arising and passing away of mind-consciousness are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: 'My self arises and ceases.' Therefore, it would not be tenable for anyone to say, 'Mind-consciousness is self.' Thus, the mind is not-self, mental phenomena are not-self, and mind-consciousness is not-self.

‘‘‘မနောသမ္ဖဿော အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. မနောသမ္ဖဿဿ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘မနောသမ္ဖဿော အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ. ဣတိ မနော အနတ္တာ, ဓမ္မာ အနတ္တာ, မနောဝိညာဏံ အနတ္တာ, မနောသမ္ဖဿော အနတ္တာ.

If anyone were to say, 'Mind-contact is self,' that would not be tenable. The arising and passing away of mind-contact are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: 'My self arises and ceases.' Therefore, it would not be tenable for anyone to say, 'Mind-contact is self.' Thus, the mind is not-self, mental phenomena are not-self, mind-consciousness is not-self, and mind-contact is not-self.

‘‘‘ဝေဒနာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. ဝေဒနာယ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘ဝေဒနာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ. ဣတိ မနော အနတ္တာ, ဓမ္မာ အနတ္တာ, မနောဝိညာဏံ အနတ္တာ, မနောသမ္ဖဿော အနတ္တာ, ဝေဒနာ အနတ္တာ.

If anyone were to say, 'Feeling is self,' that would not be tenable. The arising and passing away of feeling are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: 'My self arises and ceases.' Therefore, it would not be tenable for anyone to say, 'Feeling is self.' Thus, the mind is not-self, mental phenomena are not-self, mind-consciousness is not-self, mind-contact is not-self, and feeling is not-self.

‘‘‘တဏှာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ. တဏှာယ ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ. ယဿ ခေါ ပန ဥပ္ပာဒေါပိ ဝယောပိ ပညာယတိ, ‘အတ္တာ မေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ ဝေတိ စာ’တိ ဣစ္စဿ ဧဝမာဂတံ ဟောတိ. တသ္မာ တံ န ဥပပဇ္ဇတိ – ‘တဏှာ အတ္တာ’တိ ယော ဝဒေယျ. ဣတိ မနော အနတ္တာ, ဓမ္မာ အနတ္တာ, မနောဝိညာဏံ အနတ္တာ, မနောသမ္ဖဿော အနတ္တာ, ဝေဒနာ အနတ္တာ, တဏှာ အနတ္တာ.

If anyone were to say, 'Craving is self,' that would not be tenable. The arising and passing away of craving are discerned. For one for whom arising and passing away are discerned, it would follow thus: 'My self arises and ceases.' Therefore, it would not be tenable for anyone to say, 'Craving is self.' Thus, the mind is not-self, mental phenomena are not-self, mind-consciousness is not-self, mind-contact is not-self, feeling is not-self, and craving is not-self.

၄၂၄. ‘‘အယံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယသမုဒယဂါမိနီ ပဋိပဒါ – စက္ခုံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ; ရူပေ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ; စက္ခုဝိညာဏံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ; စက္ခုသမ္ဖဿံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ; ဝေဒနံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ; တဏှံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ; သောတံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ…ပေ… ဃာနံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ…ပေ… ဇိဝှံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ [Pg.332] သမနုပဿတိ…ပေ… ကာယံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ…ပေ… မနံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ, ဓမ္မေ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ, မနောဝိညာဏံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ, မနောသမ္ဖဿံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ, ဝေဒနံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ, တဏှံ ‘ဧတံ မမ, ဧသောဟမသ္မိ, ဧသော မေ အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ.

424. Furthermore, bhikkhus, this is the path leading to the origination of identity: one regards the eye thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards forms thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards eye-consciousness thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards eye-contact thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards feeling thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards craving thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards the ear thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ … One regards the nose thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ … One regards the tongue thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ … One regards the body thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ … One regards the mind thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards mental phenomena thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards mind-consciousness thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards mind-contact thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards feeling thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’ One regards craving thus, ‘This is mine, this I am, this is my self.’

‘‘အယံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သက္ကာယနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ – စက္ခုံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. ရူပေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. စက္ခုဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. စက္ခုသမ္ဖဿံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. ဝေဒနံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. တဏှံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. သောတံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ…ပေ… ဃာနံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ… ဇိဝှံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ… ကာယံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ… မနံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. ဓမ္မေ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. မနောဝိညာဏံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. မနောသမ္ဖဿံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. ဝေဒနံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ. တဏှံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ သမနုပဿတိ.

Furthermore, bhikkhus, this is the path leading to the cessation of identity: one regards the eye thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards forms thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards eye-consciousness thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards eye-contact thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards feeling thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards craving thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards the ear thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ … One regards the nose thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ … One regards the tongue thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ … One regards the body thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ … One regards the mind thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards mental phenomena thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards mind-consciousness thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards mind-contact thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards feeling thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ One regards craving thus, ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’

၄၂၅. ‘‘စက္ခုဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ. သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ ရာဂါနုသယော အနုသေတိ. ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ [Pg.333] ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. တဿ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတိ. အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော တဿာ ဝေဒနာယ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာနုသယော အနုသေတိ. သော ဝတ, ဘိက္ခဝေ, သုခါယ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယံ အပ္ပဟာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယံ အပ္ပဋိဝိနောဒေတွာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယံ အသမူဟနိတွာ အဝိဇ္ဇံ အပ္ပဟာယ ဝိဇ္ဇံ အနုပ္ပာဒေတွာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဘဝိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

425. Monks, dependent on the eye and forms, eye-consciousness arises. The meeting of the three is contact. Conditioned by contact, a feeling arises—pleasant, painful, or neither-pleasant-nor-painful. Touched by a pleasant feeling, one delights in it, welcomes it, and remains attached to it. The underlying tendency to lust lies latent in him. Touched by a painful feeling, one sorrows, becomes weary, laments, beats one’s breast, and falls into bewilderment. The underlying tendency to aversion lies latent in him. Touched by a neither-pleasant-nor-painful feeling, one does not understand as it truly is the arising, the passing away, the gratification, the danger, and the escape concerning that feeling. The underlying tendency to ignorance lies latent in him. Monks, that one, without abandoning the underlying tendency to lust for pleasant feeling, without dispelling the underlying tendency to aversion for painful feeling, without uprooting the underlying tendency to ignorance for neither-pleasant-nor-painful feeling, without abandoning ignorance and without causing knowledge to arise, will make an end of suffering in this very life—this is not possible.

‘‘သောတဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ သဒ္ဒေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောတဝိညာဏံ…ပေ… ဃာနဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ဂန္ဓေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဃာနဝိညာဏံ…ပေ… ဇိဝှဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ…ပေ… ကာယဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယဝိညာဏံ…ပေ… မနဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ. သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ ရာဂါနုသယော အနုသေတိ. ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. တဿ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတိ. အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော တဿာ ဝေဒနာယ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာနုသယော အနုသေတိ. သော ဝတ, ဘိက္ခဝေ, သုခါယ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယံ အပ္ပဟာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယံ အပ္ပဋိဝိနောဒေတွာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယံ အသမူဟနိတွာ အဝိဇ္ဇံ အပ္ပဟာယ ဝိဇ္ဇံ အနုပ္ပာဒေတွာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဘဝိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

Monks, dependent on the ear and sounds, ear-consciousness arises...and so on... dependent on the nose and odors, nose-consciousness arises...and so on... dependent on the tongue and tastes, tongue-consciousness arises...and so on... dependent on the body and tangible objects, body-consciousness arises...and so on... Monks, dependent on the mind and mental objects, mind-consciousness arises. The meeting of the three is contact. Conditioned by contact, a feeling arises—pleasant, painful, or neither-pleasant-nor-painful. Touched by a pleasant feeling, one delights in it, welcomes it, and remains attached to it. The underlying tendency to lust lies latent in him. Touched by a painful feeling, one sorrows, becomes weary, laments, beats one’s breast and cries, and falls into bewilderment. The underlying tendency to aversion lies latent in him. Touched by a neither-pleasant-nor-painful feeling, one does not understand as it truly is the arising, the passing away, the gratification, the danger, and the escape concerning that feeling. The underlying tendency to ignorance lies latent in him. Monks, that one—without having abandoned the underlying tendency to lust for pleasant feeling, without having dispelled the underlying tendency to aversion for painful feeling, without having uprooted the underlying tendency to ignorance for neither-pleasant-nor-painful feeling, without having abandoned ignorance and without having caused knowledge to arise—will in this very life make an end of suffering: this is not possible.

၄၂၆. ‘‘စက္ခုဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ, တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ. သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ ရာဂါနုသယော နာနုသေတိ. ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သောစတိ န ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. တဿ ပဋိဃာနုသယော နာနုသေတိ. အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော တဿာ [Pg.334] ဝေဒနာယ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာနုသယော နာနုသေတိ. သော ဝတ, ဘိက္ခဝေ, သုခါယ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယံ ပဟာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယံ ပဋိဝိနောဒေတွာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယံ သမူဟနိတွာ အဝိဇ္ဇံ ပဟာယ ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပာဒေတွာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဘဝိဿတီတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

426. Monks, dependent on the eye and forms, eye-consciousness arises. The meeting of the three is contact. Conditioned by contact, a feeling arises—pleasant, painful, or neither-pleasant-nor-painful. Touched by a pleasant feeling, one does not delight in it, does not welcome it, and does not remain attached to it. The underlying tendency to lust does not lie latent in him. Touched by a painful feeling, one does not sorrow, does not become weary, does not lament, does not beat one’s breast and cry, and does not fall into bewilderment. The underlying tendency to aversion does not lie latent in him. Touched by a neither-pleasant-nor-painful feeling, one understands as it truly is the arising, the passing away, the gratification, the danger, and the escape concerning that feeling. The underlying tendency to ignorance does not lie latent in him. Monks, that one—having abandoned the underlying tendency to lust for pleasant feeling, having dispelled the underlying tendency to aversion for painful feeling, having uprooted the underlying tendency to ignorance for neither-pleasant-nor-painful feeling, having abandoned ignorance and having caused knowledge to arise—will in this very life make an end of suffering: this is possible.

‘‘သောတဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ သဒ္ဒေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောတဝိညာဏံ…ပေ….

Monks, dependent on the ear and sounds, ear-consciousness arises...and so on...

‘‘ဃာနဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ဂန္ဓေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဃာနဝိညာဏံ…ပေ….

Monks, dependent on the nose and odors, nose-consciousness arises...and so on...

‘‘ဇိဝှဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ရသေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဇိဝှာဝိညာဏံ…ပေ….

Monks, dependent on the tongue and tastes, tongue-consciousness arises...and so on...

‘‘ကာယဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာယဝိညာဏံ…ပေ….

Monks, dependent on the body and tangible objects, body-consciousness arises...and so on...

‘‘မနဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္စ ဓမ္မေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနောဝိညာဏံ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ. သော သုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ နာဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ. တဿ ရာဂါနုသယော နာနုသေတိ. ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော န သောစတိ န ကိလမတိ န ပရိဒေဝတိ န ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ န သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတိ. တဿ ပဋိဃာနုသယော နာနုသေတိ. အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ ဖုဋ္ဌော သမာနော တဿာ ဝေဒနာယ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ အဝိဇ္ဇာနုသယော နာနုသေတိ. သော ဝတ, ဘိက္ခဝေ, သုခါယ ဝေဒနာယ ရာဂါနုသယံ ပဟာယ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ပဋိဃာနုသယံ ပဋိဝိနောဒေတွာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ အဝိဇ္ဇာနုသယံ သမူဟနိတွာ အဝိဇ္ဇံ ပဟာယ ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပာဒေတွာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဘဝိဿတီတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ.

Monks, dependent on the mind and mental objects, mind-consciousness arises. The meeting of the three is contact. Conditioned by contact, a feeling arises—pleasant, painful, or neither-pleasant-nor-painful. Touched by a pleasant feeling, one does not delight in it, does not welcome it, and does not remain attached to it. The underlying tendency to lust does not lie latent in him. Touched by a painful feeling, one does not sorrow, does not become weary, does not lament, does not beat one’s breast and cry, and does not fall into bewilderment. The underlying tendency to aversion does not lie latent in him. Touched by a neither-pleasant-nor-painful feeling, one understands as it truly is the arising, the passing away, the gratification, the danger, and the escape concerning that feeling. The underlying tendency to ignorance does not lie latent in him. Monks, that one—having abandoned the underlying tendency to lust for pleasant feeling, having dispelled the underlying tendency to aversion for painful feeling, having uprooted the underlying tendency to ignorance for neither-pleasant-nor-painful feeling, having abandoned ignorance and having caused knowledge to arise—will in this very life make an end of suffering: this is possible.

၄၂၇. ‘‘ဧဝံ ပဿံ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော စက္ခုသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရူပေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုဝိညာဏေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, တဏှာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. သောတသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, သဒ္ဒေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ…ပေ… ဃာနသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဂန္ဓေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ… ဇိဝှာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ရသေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ… ကာယသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ… မနသ္မိံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဓမ္မေသု နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောဝိညာဏေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, မနောသမ္ဖဿေ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, တဏှာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ. နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ, ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ [Pg.335] ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတီ’’တိ.

427. “Seeing thus, Bhikkhus, the learned noble disciple becomes disenchanted with the eye, disenchanted with forms, disenchanted with eye-consciousness, disenchanted with eye-contact, disenchanted with feeling, and disenchanted with craving. He becomes disenchanted with the ear and with sounds… and so forth… with the nose and with odors… with the tongue and with tastes… with the body and with tangible objects… with the mind, with mental objects, with mind-consciousness, with mind-contact, with feeling, and with craving. Being disenchanted, he becomes dispassionate. Through dispassion, he is liberated. When he is liberated, the knowledge arises, ‘I am liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ. ဣမသ္မိံ ခေါ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ သဋ္ဌိမတ္တာနံ ဘိက္ခူနံ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တာနိ ဝိမုစ္စိံသူတိ.

The Blessed One said this. Those monks, delighted, rejoiced in the Blessed One’s statement. And while this exposition was being delivered, the minds of sixty monks were liberated from the taints through non-clinging.

ဆဆက္ကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

The Discourse on the Six Sixes, the sixth, is concluded.

၇. မဟာသဠာယတနိကသုတ္တံ

7. The Great Discourse on the Six Sense Bases

၄၂၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မဟာသဠာယတနိကံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

428. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the bhikkhus thus: “Bhikkhus.” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “Bhikkhus, I will teach you the Great Discourse on the Six Sense Bases. Listen to it, attend closely, and I will speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One then said this:

၄၂၉. ‘‘စက္ခုံ, ဘိက္ခဝေ, အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ, ရူပေ အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ, စက္ခုဝိညာဏံ အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ, စက္ခုသမ္ဖဿံ အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ, ယမိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ, စက္ခုသ္မိံ သာရဇ္ဇတိ, ရူပေသု သာရဇ္ဇတိ, စက္ခုဝိညာဏေ သာရဇ္ဇတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေ သာရဇ္ဇတိ, ယမိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ သာရဇ္ဇတိ.

429. “Bhikkhus, not knowing and not seeing the eye as it really is, not knowing and not seeing forms as they really are, not knowing and not seeing eye-consciousness as it really is, not knowing and not seeing eye-contact as it really is, not knowing and not seeing as it really is whatever feeling arises conditioned by eye-contact—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—one is impassioned for the eye, impassioned for forms, impassioned for eye-consciousness, impassioned for eye-contact, and impassioned for whatever feeling arises conditioned by eye-contact—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant.

‘‘တဿ သာရတ္တဿ သံယုတ္တဿ သမ္မူဠှဿ အဿာဒါနုပဿိနော ဝိဟရတော အာယတိံ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဥပစယံ ဂစ္ဆန္တိ. တဏှာ စဿ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ, သာ စဿ ပဝဍ္ဎတိ. တဿ ကာယိကာပိ ဒရထာ ပဝဍ္ဎန္တိ, စေတသိကာပိ ဒရထာ ပဝဍ္ဎန္တိ; ကာယိကာပိ သန္တာပါ ပဝဍ္ဎန္တိ, စေတသိကာပိ သန္တာပါ ပဝဍ္ဎန္တိ; ကာယိကာပိ ပရိဠာဟာ ပဝဍ္ဎန္တိ, စေတသိကာပိ ပရိဠာဟာ ပဝဍ္ဎန္တိ. သော ကာယဒုက္ခမ္ပိ စေတောဒုက္ခမ္ပိ ပဋိသံဝေဒေတိ.

“For one who is impassioned, fettered, and deluded, dwelling while contemplating gratification, the five aggregates subject to clinging go to accumulation in the future. And for that person, the craving that leads to renewed existence, accompanied by delight and lust, finding delight here and there, increases. For that person, bodily distresses increase, and mental distresses increase; bodily torments increase, and mental torments increase; bodily fevers increase, and mental fevers increase. That person experiences both bodily suffering and mental suffering.

‘‘သောတံ[Pg.336], ဘိက္ခဝေ, အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ…ပေ… ဃာနံ, ဘိက္ခဝေ, အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ…ပေ… ဇိဝှံ, ဘိက္ခဝေ, အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ…ပေ… ကာယံ, ဘိက္ခဝေ, အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ…ပေ… မနံ, ဘိက္ခဝေ, အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ, ဓမ္မေ, ဘိက္ခဝေ, အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ, မနောဝိညာဏံ, ဘိက္ခဝေ, အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ, မနောသမ္ဖဿံ, ဘိက္ခဝေ, အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ, ယမိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ အဇာနံ အပဿံ ယထာဘူတံ, မနသ္မိံ သာရဇ္ဇတိ, ဓမ္မေသု သာရဇ္ဇတိ, မနောဝိညာဏေ သာရဇ္ဇတိ, မနောသမ္ဖဿေ သာရဇ္ဇတိ, ယမိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ သာရဇ္ဇတိ.

“Bhikkhus, not knowing and not seeing the ear as it really is… and so on… Bhikkhus, not knowing and not seeing the nose as it really is… and so on… Bhikkhus, not knowing and not seeing the tongue as it really is… and so on… Bhikkhus, not knowing and not seeing the body as it really is… and so on… Bhikkhus, not knowing and not seeing the mind as it really is, not knowing and not seeing mental phenomena as they really are, not knowing and not seeing mind-consciousness as it really is, not knowing and not seeing mind-contact as it really is, not knowing and not seeing as it really is whatever feeling arises conditioned by mind-contact—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—one is impassioned for the mind, impassioned for mental phenomena, impassioned for mind-consciousness, impassioned for mind-contact, and impassioned for whatever feeling arises conditioned by mind-contact—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant.

‘‘တဿ သာရတ္တဿ သံယုတ္တဿ သမ္မူဠှဿ အဿာဒါနုပဿိနော ဝိဟရတော အာယတိံ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဥပစယံ ဂစ္ဆန္တိ. တဏှာ စဿ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ, သာ စဿ ပဝဍ္ဎတိ. တဿ ကာယိကာပိ ဒရထာ ပဝဍ္ဎန္တိ, စေတသိကာပိ ဒရထာ ပဝဍ္ဎန္တိ; ကာယိကာပိ သန္တာပါ ပဝဍ္ဎန္တိ, စေတသိကာပိ သန္တာပါ ပဝဍ္ဎန္တိ; ကာယိကာပိ ပရိဠာဟာ ပဝဍ္ဎန္တိ, စေတသိကာပိ ပရိဠာဟာ ပဝဍ္ဎန္တိ. သော ကာယဒုက္ခမ္ပိ စေတောဒုက္ခမ္ပိ ပဋိသံဝေဒေတိ.

“For one who is impassioned, fettered, and deluded, dwelling while contemplating gratification, the five aggregates subject to clinging go to accumulation in the future. And for that person, the craving that leads to renewed existence, accompanied by delight and lust, finding delight here and there, increases. For that person, bodily distresses increase, and mental distresses increase; bodily torments increase, and mental torments increase; bodily fevers increase, and mental fevers increase. That person experiences both bodily suffering and mental suffering.

၄၃၀. ‘‘စက္ခုဉ္စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ, ရူပေ ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ, စက္ခုဝိညာဏံ ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ, စက္ခုသမ္ဖဿံ ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ, ယမိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ, စက္ခုသ္မိံ န သာရဇ္ဇတိ, ရူပေသု န သာရဇ္ဇတိ, စက္ခုဝိညာဏေ န သာရဇ္ဇတိ, စက္ခုသမ္ဖဿေ န သာရဇ္ဇတိ, ယမိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ န သာရဇ္ဇတိ.

430. “But, Bhikkhus, by knowing and seeing the eye as it really is, knowing and seeing forms as they really are, knowing and seeing eye-consciousness as it really is, knowing and seeing eye-contact as it really is, and knowing and seeing as it really is whatever feeling arises conditioned by eye-contact—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—one is not impassioned for the eye, not impassioned for forms, not impassioned for eye-consciousness, not impassioned for eye-contact, and not impassioned for whatever feeling arises conditioned by eye-contact—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant.

‘‘တဿ အသာရတ္တဿ အသံယုတ္တဿ အသမ္မူဠှဿ အာဒီနဝါနုပဿိနော ဝိဟရတော အာယတိံ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အပစယံ ဂစ္ဆန္တိ. တဏှာ စဿ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ, သာ စဿ ပဟီယတိ. တဿ ကာယိကာပိ ဒရထာ ပဟီယန္တိ, စေတသိကာပိ ဒရထာ ပဟီယန္တိ; ကာယိကာပိ သန္တာပါ ပဟီယန္တိ, စေတသိကာပိ သန္တာပါ ပဟီယန္တိ; ကာယိကာပိ ပရိဠာဟာ ပဟီယန္တိ, စေတသိကာပိ ပရိဠာဟာ ပဟီယန္တိ. သော ကာယသုခမ္ပိ စေတောသုခမ္ပိ ပဋိသံဝေဒေတိ.

For one who is unimpassioned, unfettered, and undeluded, dwelling while contemplating the drawbacks, the five aggregates subject to clinging go to diminution in the future. And for them, the craving that leads to renewed existence, accompanied by delight and lust, finding delight here and there, is abandoned. For them, bodily distresses are abandoned, and mental distresses are abandoned; bodily torments are abandoned, and mental torments are abandoned; bodily fevers are abandoned, and mental fevers are abandoned. They experience both bodily happiness and mental happiness.

၄၃၁. ‘‘ယာ [Pg.337] တထာဘူတဿ ဒိဋ္ဌိ သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ; ယော တထာဘူတဿ သင်္ကပ္ပော သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော; ယော တထာဘူတဿ ဝါယာမော သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော; ယာ တထာဘူတဿ သတိ သာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ; ယော တထာဘူတဿ သမာဓိ သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသမာဓိ. ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ အာဇီဝေါ သုပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ. ဧဝမဿာယံ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

431. For one who has become thus, whatever view there is, that is their right view; whatever intention there is, that is their right intention; whatever effort there is, that is their right effort; whatever mindfulness there is, that is their right mindfulness; whatever concentration there is, that is their right concentration. And for them, bodily action, verbal action, and livelihood have already been perfectly purified beforehand. Thus, for them, this Noble Eightfold Path goes to fulfillment by development.

‘‘တဿ ဧဝံ ဣမံ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝယတော စတ္တာရောပိ သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, စတ္တာရောပိ သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, စတ္တာရောပိ ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, ပဉ္စပိ ဣန္ဒြိယာနိ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, ပဉ္စပိ ဗလာနိ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, သတ္တပိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ.

For one who thus develops this Noble Eightfold Path, the four foundations of mindfulness go to the fulfillment of development, the four right exertions go to the fulfillment of development, the four bases of spiritual power go to the fulfillment of development, the five faculties go to the fulfillment of development, the five powers go to the fulfillment of development, and the seven factors of enlightenment go to the fulfillment of development.

‘‘တဿိမေ ဒွေ ဓမ္မာ ယုဂနန္ဓာ ဝတ္တန္တိ – သမထော စ ဝိပဿနာ စ. သော ယေ ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညေယျာ တေ ဓမ္မေ အဘိညာ ပရိဇာနာတိ. ယေ ဓမ္မာ အဘိညာ ပဟာတဗ္ဗာ တေ ဓမ္မေ အဘိညာ ပဇဟတိ. ယေ ဓမ္မာ အဘိညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ တေ ဓမ္မေ အဘိညာ ဘာဝေတိ. ယေ ဓမ္မာ အဘိညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ တေ ဓမ္မေ အဘိညာ သစ္ဆိကရောတိ.

For them, these two qualities—serenity and insight—proceed yoked together. They, with higher knowledge, fully understand those qualities that are to be fully understood with higher knowledge. They, with higher knowledge, abandon those qualities that are to be abandoned with higher knowledge. They, with higher knowledge, develop those qualities that are to be developed with higher knowledge. They, with higher knowledge, realize those qualities that are to be realized with higher knowledge.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညေယျာ? ‘ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’ တိဿ ဝစနီယံ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညေယျာ.

And what, bhikkhus, are the qualities to be fully understood with higher knowledge? It should be said: ‘The five aggregates of clinging,’ that is: the form aggregate of clinging, the feeling aggregate of clinging, the perception aggregate of clinging, the formations aggregate of clinging, and the consciousness aggregate of clinging. These are the qualities to be fully understood with higher knowledge.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ပဟာတဗ္ဗာ? အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ – ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညာ ပဟာတဗ္ဗာ.

And what, bhikkhus, are the qualities to be abandoned with higher knowledge? Ignorance and craving for existence—these are the qualities to be abandoned with higher knowledge.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? သမထော စ ဝိပဿနာ စ – ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

And what, bhikkhus, are the qualities to be developed with higher knowledge? Serenity and insight—these are the qualities to be developed with higher knowledge.

‘‘ကတမေ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ – ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ.

And what, bhikkhus, are the qualities to be realized with higher knowledge? Knowledge and liberation—these are the qualities to be realized with higher knowledge.

၄၃၂. ‘‘သောတံ[Pg.338], ဘိက္ခဝေ, ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ…ပေ… ဃာနံ ဘိက္ခဝေ, ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ…ပေ… ဇိဝှံ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ… ကာယံ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ… မနံ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ, ဓမ္မေ ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ, မနောဝိညာဏံ ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ, မနောသမ္ဖဿံ ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ, ယမိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ ဇာနံ ပဿံ ယထာဘူတံ, မနသ္မိံ န သာရဇ္ဇတိ, ဓမ္မေသု န သာရဇ္ဇတိ, မနောဝိညာဏေ န သာရဇ္ဇတိ, မနောသမ္ဖဿေ န သာရဇ္ဇတိ, ယမိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တသ္မိမ္ပိ န သာရဇ္ဇတိ.

432. Bhikkhus, knowing and seeing the ear as it really is... knowing and seeing the nose as it really is... knowing and seeing the tongue as it really is... knowing and seeing the body as it really is... Bhikkhus, knowing and seeing the mind as it really is, knowing and seeing mental phenomena as they really are, knowing and seeing mind-consciousness as it really is, knowing and seeing mind-contact as it really is, and knowing and seeing as it really is whatever feeling—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—arises conditioned by mind-contact, one is not attached to the mind, not attached to mental phenomena, not attached to mind-consciousness, not attached to mind-contact, and not attached to whatever feeling—whether pleasant, painful, or neither-painful-nor-pleasant—arises conditioned by mind-contact.

‘‘တဿ အသာရတ္တဿ အသံယုတ္တဿ အသမ္မူဠှဿ အာဒီနဝါနုပဿိနော ဝိဟရတော အာယတိံ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ အပစယံ ဂစ္ဆန္တိ. တဏှာ စဿ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ, သာ စဿ ပဟီယတိ. တဿ ကာယိကာပိ ဒရထာ ပဟီယန္တိ, စေတသိကာပိ ဒရထာ ပဟီယန္တိ; ကာယိကာပိ သန္တာပါ ပဟီယန္တိ, စေတသိကာပိ သန္တာပါ ပဟီယန္တိ; ကာယိကာပိ ပရိဠာဟာ ပဟီယန္တိ, စေတသိကာပိ ပရိဠာဟာ ပဟီယန္တိ. သော ကာယသုခမ္ပိ စေတောသုခမ္ပိ ပဋိသံဝေဒေတိ.

For one who is unimpassioned, unfettered, and undeluded, dwelling while contemplating the drawbacks, the five aggregates subject to clinging go to diminution in the future. And for them, the craving that leads to renewed existence, accompanied by delight and lust, finding delight here and there, is abandoned. For them, bodily distresses are abandoned, and mental distresses are abandoned; bodily torments are abandoned, and mental torments are abandoned; bodily fevers are abandoned, and mental fevers are abandoned. They experience both bodily happiness and mental happiness.

၄၃၃. ‘‘ယာ တထာဘူတဿ ဒိဋ္ဌိ သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ; ယော တထာဘူတဿ သင်္ကပ္ပော သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော; ယော တထာဘူတဿ ဝါယာမော သွာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါယာမော; ယာ တထာဘူတဿ သတိ သာဿ ဟောတိ သမ္မာသတိ; ယော တထာဘူတဿ သမာဓိ သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသမာဓိ. ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ အာဇီဝေါ သုပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတိ. ဧဝမဿာယံ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ.

433. For one who has become thus, whatever view there is, that is their right view; whatever intention there is, that is their right intention; whatever effort there is, that is their right effort; whatever mindfulness there is, that is their right mindfulness; whatever concentration there is, that is their right concentration. And for them, bodily action, verbal action, and livelihood have already been perfectly purified beforehand. Thus, for them, this Noble Eightfold Path goes to fulfillment by development.

‘‘တဿ ဧဝံ ဣမံ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝယတော စတ္တာရောပိ သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, စတ္တာရောပိ သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, စတ္တာရောပိ ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, ပဉ္စပိ ဣန္ဒြိယာနိ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, ပဉ္စပိ ဗလာနိ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ, သတ္တပိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တိ.

For one who thus develops this Noble Eightfold Path, the four foundations of mindfulness go to the fulfillment of development, the four right exertions go to the fulfillment of development, the four bases of spiritual power go to the fulfillment of development, the five faculties go to the fulfillment of development, the five powers go to the fulfillment of development, and the seven factors of enlightenment go to the fulfillment of development.

‘‘တဿိမေ ဒွေ ဓမ္မာ ယုဂနန္ဓာ ဝတ္တန္တိ – သမထော စ ဝိပဿနာ စ. သော ယေ ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညေယျာ တေ ဓမ္မေ အဘိညာ ပရိဇာနာတိ. ယေ [Pg.339] ဓမ္မာ အဘိညာ ပဟာတဗ္ဗာ တေ ဓမ္မေ အဘိညာ ပဇဟတိ. ယေ ဓမ္မာ အဘိညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ တေ ဓမ္မေ အဘိညာ ဘာဝေတိ. ယေ ဓမ္မာ အဘိညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ တေ ဓမ္မေ အဘိညာ သစ္ဆိကရောတိ.

For him, these two qualities—serenity and insight—proceed yoked together. He, with higher knowledge, fully understands those qualities that are to be fully understood with higher knowledge. He, with higher knowledge, abandons those qualities that are to be abandoned with higher knowledge. He, with higher knowledge, develops those qualities that are to be developed with higher knowledge. He, with higher knowledge, realizes those qualities that are to be realized with higher knowledge.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညေယျာ? ‘ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’ တိဿ ဝစနီယံ, သေယျထိဒံ – ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော. ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညာ ပရိညေယျာ.

And what, bhikkhus, are the qualities to be fully understood with higher knowledge? It should be said: ‘The five aggregates of clinging,’ that is: the form aggregate of clinging, the feeling aggregate of clinging, the perception aggregate of clinging, the volitional formations aggregate of clinging, and the consciousness aggregate of clinging. These are the qualities to be fully understood with higher knowledge.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ပဟာတဗ္ဗာ? အဝိဇ္ဇာ စ ဘဝတဏှာ စ – ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညာ ပဟာတဗ္ဗာ.

And what, bhikkhus, are the qualities to be abandoned with higher knowledge? Ignorance and craving for existence—these are the qualities to be abandoned with higher knowledge.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ? သမထော စ ဝိပဿနာ စ – ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ.

And what, bhikkhus, are the qualities to be developed with higher knowledge? Serenity and insight—these are the qualities to be developed with higher knowledge.

‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အဘိညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ? ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စ – ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ’’တိ.

And what, bhikkhus, are the qualities to be realized with higher knowledge? Knowledge and liberation—these are the qualities to be realized with higher knowledge.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. With delighted minds, those bhikkhus rejoiced in the Blessed One’s words.

မဟာသဠာယတနိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

The Mahāsaḷāyatanika Sutta, the seventh, is concluded.

၈. နဂရဝိန္ဒေယျသုတ္တံ

8. The Nagaravindeyya Sutta

၄၃၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန နဂရဝိန္ဒံ နာမ ကောသလာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဂါမော တဒဝသရိ. အဿောသုံ ခေါ နဂရဝိန္ဒေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ နဂရဝိန္ဒံ အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော [Pg.340] ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ.

434. Thus have I heard. At one time the Blessed One was wandering on tour in the Kosalan country with a great Sangha of bhikkhus, and he arrived at Nagaravinda, a brahmin village of the Kosalans. The brahmin householders of Nagaravinda heard: “Sirs, it seems the ascetic Gotama, a Sakyan son who went forth from the Sakyan clan, while wandering on tour in the Kosalan country with a great Sangha of bhikkhus, has arrived at Nagaravinda. Now, concerning that venerable Gotama, this good report has spread: ‘Indeed, that Blessed One is an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, a Fortunate One, knower of the world, an unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, an Enlightened One, a Blessed One.’ He, having realized it for himself with direct knowledge, makes known this world with its devas, Māras, and Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, with its devas and humans. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and expression; he reveals the holy life, utterly complete and pure. Indeed, it is good to see such Arahants.”

အထ ခေါ နဂရဝိန္ဒေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု; သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတော သန္တိကေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ နဂရဝိန္ဒေယျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

Then the brahmin householders of Nagaravinda approached the Blessed One. Having approached, some paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Some exchanged joyful greetings with the Blessed One and, after concluding their joyful and memorable talk, sat down to one side. Some, toward where the Blessed One was, raised their joined palms in salutation and sat down to one side. Some announced their name and clan in the Blessed One’s presence and sat down to one side. Some remained silent and sat down to one side. When the brahmin householders of Nagaravinda were seated to one side, the Blessed One said this to them:

၄၃၅. ‘‘သစေ ဝေါ, ဂဟပတယော, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကထံဘူတာ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာ န သက္ကာတဗ္ဗာ န ဂရုကာတဗ္ဗာ န မာနေတဗ္ဗာ န ပူဇေတဗ္ဗာ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဂဟပတယော, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု အဝီတရာဂါ အဝီတဒေါသာ အဝီတမောဟာ, အဇ္ဈတ္တံ အဝူပသန္တစိတ္တာ, သမဝိသမံ စရန္တိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ, ဧဝရူပါ သမဏဗြာဟ္မဏာ န သက္ကာတဗ္ဗာ န ဂရုကာတဗ္ဗာ န မာနေတဗ္ဗာ န ပူဇေတဗ္ဗာ. တံ ကိဿ ဟေတု? မယမ္ပိ ဟိ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု အဝီတရာဂါ အဝီတဒေါသာ အဝီတမောဟာ, အဇ္ဈတ္တံ အဝူပသန္တစိတ္တာ, သမဝိသမံ စရာမ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ, တေသံ နော သမစရိယမ္ပိ ဟေတံ ဥတ္တရိ အပဿတံ. တသ္မာ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ န သက္ကာတဗ္ဗာ န ဂရုကာတဗ္ဗာ န မာနေတဗ္ဗာ န ပူဇေတဗ္ဗာ. ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သောတဝိညေယျေသု သဒ္ဒေသု… ဃာနဝိညေယျေသု ဂန္ဓေသု… ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု… ကာယဝိညေယျေသု ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု… မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု အဝီတရာဂါ အဝီတဒေါသာ အဝီတမောဟာ, အဇ္ဈတ္တံ အဝူပသန္တစိတ္တာ, သမဝိသမံ စရန္တိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ, ဧဝရူပါ သမဏဗြာဟ္မဏာ န သက္ကာတဗ္ဗာ န ဂရုကာတဗ္ဗာ န မာနေတဗ္ဗာ န ပူဇေတဗ္ဗာ. တံ ကိဿ ဟေတု? မယမ္ပိ ဟိ မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု အဝီတရာဂါ အဝီတဒေါသာ အဝီတမောဟာ[Pg.341], အဇ္ဈတ္တံ အဝူပသန္တစိတ္တာ, သမဝိသမံ စရာမ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ, တေသံ နော သမစရိယမ္ပိ ဟေတံ ဥတ္တရိ အပဿတံ. တသ္မာ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ န သက္ကာတဗ္ဗာ န ဂရုကာတဗ္ဗာ န မာနေတဗ္ဗာ န ပူဇေတဗ္ဗာ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဂဟပတယော, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ.

435. “Householders, if wanderers of other sects were to ask you: ‘Householders, what kind of ascetics and brahmins should not be respected, revered, honored, or venerated?’—being asked thus, householders, you should answer those wanderers of other sects as follows: ‘Those ascetics and brahmins who, in regard to forms cognizable by the eye, are not free from lust, not free from hatred, and not free from delusion, whose minds are not inwardly pacified, who conduct themselves unevenly by body, speech, and mind—such ascetics and brahmins should not be respected, revered, honored, or venerated. For what reason? Because we too, in regard to forms cognizable by the eye, are not free from lust, not free from hatred, and not free from delusion, our minds are not inwardly pacified, and we conduct ourselves unevenly by body, speech, and mind. Since we do not see in them any conduct superior to this same conduct of ours, therefore those venerable ascetics and brahmins should not be respected, revered, honored, or venerated. Those ascetics and brahmins who, in regard to sounds cognizable by the ear… smells cognizable by the nose… tastes cognizable by the tongue… tangibles cognizable by the body… mental phenomena cognizable by the mind, are not free from lust, not free from hatred, and not free from delusion, whose minds are not inwardly pacified, who conduct themselves unevenly by body, speech, and mind—such ascetics and brahmins should not be respected, revered, honored, or venerated. For what reason? Because we too, in regard to mental phenomena cognizable by the mind, are not free from lust, not free from hatred, and not free from delusion, our minds are not inwardly pacified, and we conduct ourselves unevenly by body, speech, and mind. Since we do not see in them any conduct superior to this same conduct of ours, therefore those venerable ascetics and brahmins should not be respected, revered, honored, or venerated.’ Being asked thus, householders, you should answer those wanderers of other sects in this way.”

၄၃၆. ‘‘သစေ ပန ဝေါ, ဂဟပတယော, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကထံဘူတာ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာ သက္ကာတဗ္ဗာ ဂရုကာတဗ္ဗာ မာနေတဗ္ဗာ ပူဇေတဗ္ဗာ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဂဟပတယော, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု ဝီတရာဂါ ဝီတဒေါသာ ဝီတမောဟာ, အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တာ, သမစရိယံ စရန္တိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ, ဧဝရူပါ သမဏဗြာဟ္မဏာ သက္ကာတဗ္ဗာ ဂရုကာတဗ္ဗာ မာနေတဗ္ဗာ ပူဇေတဗ္ဗာ. တံ ကိဿ ဟေတု? မယမ္ပိ ဟိ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု အဝီတရာဂါ အဝီတဒေါသာ အဝီတမောဟာ, အဇ္ဈတ္တံ အဝူပသန္တစိတ္တာ, သမဝိသမံ စရာမ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ, တေသံ နော သမစရိယမ္ပိ ဟေတံ ဥတ္တရိ ပဿတံ. တသ္မာ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သက္ကာတဗ္ဗာ ဂရုကာတဗ္ဗာ မာနေတဗ္ဗာ ပူဇေတဗ္ဗာ. ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သောတဝိညေယျေသု သဒ္ဒေသု… ဃာနဝိညေယျေသု ဂန္ဓေသု… ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု… ကာယဝိညေယျေသု ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု… မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု ဝီတရာဂါ ဝီတဒေါသာ ဝီတမောဟာ, အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တာ, သမစရိယံ စရန္တိ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ, ဧဝရူပါ သမဏဗြာဟ္မဏာ သက္ကာတဗ္ဗာ ဂရုကာတဗ္ဗာ မာနေတဗ္ဗာ ပူဇေတဗ္ဗာ. တံ ကိဿ ဟေတု? မယမ္ပိ ဟိ မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု အဝီတရာဂါ အဝီတဒေါသာ အဝီတမောဟာ အဇ္ဈတ္တံ အဝူပသန္တစိတ္တာ, သမဝိသမံ စရာမ ကာယေန ဝါစာယ မနသာ, တေသံ နော သမစရိယမ္ပိ ဟေတံ ဥတ္တရိ ပဿတံ. တသ္မာ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ သက္ကာတဗ္ဗာ ဂရုကာတဗ္ဗာ မာနေတဗ္ဗာ ပူဇေတဗ္ဗာ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဂဟပတယော, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ.

436. Furthermore, householders, if wanderers of other persuasions were to ask you thus: ‘Householders, what kind of ascetics and brahmins should be respected, esteemed, revered, and venerated?’—when asked thus, householders, you should answer those wanderers of other persuasions thus: ‘Those ascetics and brahmins who, in regard to forms cognizable by the eye, are without lust, without hatred, and without delusion, whose minds are inwardly pacified, and who practice even conduct by body, speech, and mind—such ascetics and brahmins should be respected, esteemed, revered, and venerated. For what reason? Because we ourselves, in regard to forms cognizable by the eye, are not without lust, not without hatred, and not without delusion; our minds are not inwardly pacified, and we practice uneven conduct by body, speech, and mind, and we see their even conduct as superior. Therefore, those venerable ascetics and brahmins should be respected, esteemed, revered, and venerated. Those ascetics and brahmins who, in regard to sounds cognizable by the ear… smells cognizable by the nose… tastes cognizable by the tongue… tangibles cognizable by the body… mental phenomena cognizable by the mind, are without lust, without hatred, and without delusion, whose minds are inwardly pacified, and who practice even conduct by body, speech, and mind—such ascetics and brahmins should be respected, esteemed, revered, and venerated. For what reason? Because we ourselves, in regard to mental phenomena cognizable by the mind, are not without lust, not without hatred, and not without delusion; our minds are not inwardly pacified, and we practice uneven conduct by body, speech, and mind, and we see their even conduct as superior. Therefore, those venerable ascetics and brahmins should be respected, esteemed, revered, and venerated.’ When asked thus, householders, you should answer those wanderers of other persuasions in this way.

၄၃၇. ‘‘သစေ ပန ဝေါ, ဂဟပတယော, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကေ ပနာယသ္မန္တာနံ အာကာရာ, ကေ အနွယာ, ယေန တုမှေ အာယသ္မန္တော [Pg.342] ဧဝံ ဝဒေထ? အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော ဝီတရာဂါ ဝါ ရာဂဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာ, ဝီတဒေါသာ ဝါ ဒေါသဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာ, ဝီတမောဟာ ဝါ မောဟဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာ’တိ? ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဂဟပတယော, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ – ‘တထာ ဟိ တေ အာယသ္မန္တော အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝန္တိ. နတ္ထိ ခေါ ပန တတ္ထ တထာရူပါ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ယေ ဒိသွာ ဒိသွာ အဘိရမေယျုံ, နတ္ထိ ခေါ ပန တတ္ထ တထာရူပါ သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ ယေ သုတွာ သုတွာ အဘိရမေယျုံ, နတ္ထိ ခေါ ပန တတ္ထ တထာရူပါ ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ ယေ ဃာယိတွာ ဃာယိတွာ အဘိရမေယျုံ, နတ္ထိ ခေါ ပန တတ္ထ တထာရူပါ ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ ယေ သာယိတွာ သာယိတွာ အဘိရမေယျုံ, နတ္ထိ ခေါ ပန တတ္ထ တထာရူပါ ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ယေ ဖုသိတွာ ဖုသိတွာ အဘိရမေယျုံ. ဣမေ ခေါ နော, အာဝုသော, အာကာရာ, ဣမေ အနွယာ, ယေန မယံ ဧဝံ ဝဒေမ – အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော ဝီတရာဂါ ဝါ ရာဂဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာ, ဝီတဒေါသာ ဝါ ဒေါသဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာ, ဝီတမောဟာ ဝါ မောဟဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာ’တိ. ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဂဟပတယော, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထာ’’တိ.

437. Furthermore, householders, if wanderers of other persuasions were to ask you thus: ‘But what are the venerable ones’ reasons, what are the grounds, by which you venerable ones speak thus? Surely, those venerable ones are without lust or are practicing for the removal of lust, are without hatred or are practicing for the removal of hatred, are without delusion or are practicing for the removal of delusion.’—when asked thus, householders, you should answer those wanderers of other persuasions thus: ‘Indeed, those venerable ones resort to remote forest and wilderness lodgings. There, there are no such forms cognizable by the eye that, having seen them again and again, they would delight in. There, there are no such sounds cognizable by the ear that, having heard them again and again, they would delight in. There, there are no such smells cognizable by the nose that, having smelled them again and again, they would delight in. There, there are no such tastes cognizable by the tongue that, having tasted them again and again, they would delight in. There, there are no such tangibles cognizable by the body that, having touched them again and again, they would delight in. These, friends, are our reasons, these are our grounds, by which we speak thus: Surely, those venerable ones are without lust or are practicing for the removal of lust, are without hatred or are practicing for the removal of hatred, are without delusion or are practicing for the removal of delusion.’ When asked thus, householders, you should answer those wanderers of other persuasions in this way.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, နဂရဝိန္ဒေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧတေ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကေ နော ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတေ သရဏံ ဂတေ’’တိ.

When this was said, the brahmin householders of Nagaravinda said this to the Blessed One: “Excellent, venerable Gotama! Excellent, venerable Gotama! Just as, venerable Gotama, one might set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or show the way to one who is lost, or hold an oil lamp in the darkness so that those with sight might see forms; in the very same way, the Dhamma has been made clear in many ways by the venerable Gotama. We go for refuge to the venerable Gotama, to the Dhamma, and to the Bhikkhu Saṅgha. May the venerable Gotama remember us as lay followers who have gone for refuge from this day forth for as long as life lasts.”

နဂရဝိန္ဒေယျသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

The Nagaravindeyya Sutta, the eighth, is concluded.

၉. ပိဏ္ဍပါတပါရိသုဒ္ဓိသုတ္တံ

9. The Piṇḍapātapārisuddhi Sutta

၄၃၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ [Pg.343] ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

438. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Veḷuvana, the Kalandakanivāpa. Then, in the evening, the Venerable Sāriputta, having arisen from seclusion, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. The Blessed One said this to the Venerable Sāriputta who was sitting to one side:

‘‘ဝိပ္ပသန္နာနိ ခေါ တေ, သာရိပုတ္တ, ဣန္ဒြိယာနိ, ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ကတမေန ခေါ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဝိဟာရေန ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရသီ’’တိ? ‘‘သုညတာဝိဟာရေန ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရာမီ’’တိ. ‘‘သာဓု, သာဓု, သာရိပုတ္တ! မဟာပုရိသဝိဟာရေန ကိရ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဧတရဟိ ဗဟုလံ ဝိဟရသိ. မဟာပုရိသဝိဟာရော ဧသော, သာရိပုတ္တ, ယဒိဒံ – သုညတာ. တသ္မာတိဟ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု သစေ အာကင်္ခေယျ – ‘သုညတာဝိဟာရေန ဗဟုလံ ဝိဟရေယျ’န္တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယေန စာဟံ မဂ္ဂေန ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ, ယသ္မိဉ္စ ပဒေသေ ပိဏ္ဍာယ အစရိံ, ယေန စ မဂ္ဂေန ဂါမတော ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမိံ, အတ္ထိ နု ခေါ မေ တတ္ထ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဒေါသော ဝါ မောဟော ဝါ ပဋိဃံ ဝါပိ စေတသော’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယေန စာဟံ မဂ္ဂေန ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ, ယသ္မိဉ္စ ပဒေသေ ပိဏ္ဍာယ အစရိံ, ယေန စ မဂ္ဂေန ဂါမတော ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမိံ, အတ္ထိ မေ တတ္ထ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဒေါသော ဝါ မောဟော ဝါ ပဋိဃံ ဝါပိ စေတသော’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေသံယေဝ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယေန စာဟံ မဂ္ဂေန ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ, ယသ္မိဉ္စ ပဒေသေ ပိဏ္ဍာယ အစရိံ, ယေန စ မဂ္ဂေန ဂါမတော ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမိံ, နတ္ထိ မေ တတ္ထ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဒေါသော ဝါ မောဟော ဝါ ပဋိဃံ ဝါပိ စေတသော’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

“Sāriputta, your faculties are indeed serene, your complexion is pure and bright. By which dwelling do you now frequently abide, Sāriputta?” “Venerable Sir, I now frequently abide by the dwelling of emptiness.” “Good, good, Sāriputta! It seems you now frequently abide by the dwelling of a great man. This, Sāriputta, is the dwelling of a great man, that is to say, emptiness. Therefore, Sāriputta, if a bhikkhu should wish, ‘May I frequently abide by the dwelling of emptiness,’ that bhikkhu, Sāriputta, should reflect thus: ‘On the path by which I entered the village for alms, in the area where I walked for alms, and on the path by which I returned from the village after the alms-round—was there in me, regarding forms cognizable by the eye, any desire, or passion, or aversion, or delusion, or mental resistance?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘On the path by which I entered the village for alms, in the area where I walked for alms, and on the path by which I returned from the village after the alms-round—there is in me, regarding forms cognizable by the eye, desire, or passion, or aversion, or delusion, or mental resistance,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the abandoning of those very evil, unwholesome states. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘On the path by which I entered the village for alms, in the area where I walked for alms, and on the path by which I returned from the village after the alms-round—there is not in me, regarding forms cognizable by the eye, any desire, or passion, or aversion, or delusion, or mental resistance,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၃၉. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယေန စာဟံ မဂ္ဂေန ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ, ယသ္မိဉ္စ ပဒေသေ ပိဏ္ဍာယ အစရိံ, ယေန စ မဂ္ဂေန ဂါမတော ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမိံ, အတ္ထိ နု ခေါ မေ တတ္ထ သောတဝိညေယျေသု သဒ္ဒေသု…ပေ… ဃာနဝိညေယျေသု ဂန္ဓေသု… ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု [Pg.344]… ကာယဝိညေယျေသု ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု… မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဒေါသော ဝါ မောဟော ဝါ ပဋိဃံ ဝါပိ စေတသော’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယေန စာဟံ မဂ္ဂေန ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ, ယသ္မိဉ္စ ပဒေသေ ပိဏ္ဍာယ အစရိံ, ယေန စ မဂ္ဂေန ဂါမတော ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမိံ, အတ္ထိ မေ တတ္ထ မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဒေါသော ဝါ မောဟော ဝါ ပဋိဃံ ဝါပိ စေတသော’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေသံယေဝ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ယေန စာဟံ မဂ္ဂေန ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ, ယသ္မိဉ္စ ပဒေသေ ပိဏ္ဍာယ အစရိံ, ယေန စ မဂ္ဂေန ဂါမတော ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမိံ, နတ္ထိ မေ တတ္ထ မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ဒေါသော ဝါ မောဟော ဝါ ပဋိဃံ ဝါပိ စေတသော’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

439. “Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘On the path by which I entered the village for alms, in the area where I walked for alms, and on the path by which I returned from the village after the alms-round—was there in me, regarding sounds cognizable by the ear… smells cognizable by the nose… tastes cognizable by the tongue… tactile objects cognizable by the body… mind-objects cognizable by the mind, any desire, or passion, or aversion, or delusion, or mental resistance?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘On the path by which I entered the village for alms, in the area where I walked for alms, and on the path by which I returned from the village after the alms-round—there is in me, regarding mind-objects cognizable by the mind, desire, or passion, or aversion, or delusion, or mental resistance,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the abandoning of those very evil, unwholesome states. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘On the path by which I entered the village for alms, in the area where I walked for alms, and on the path by which I returned from the village after the alms-round—there is not in me, regarding mind-objects cognizable by the mind, any desire, or passion, or aversion, or delusion, or mental resistance,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.”

၄၄၀. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ပဟီနာ နု ခေါ မေ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အပ္ပဟီနာ ခေါ မေ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ ပဟာနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ပဟီနာ ခေါ မေ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

440. “Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Have the five strands of sensual pleasure been abandoned by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The five strands of sensual pleasure have not been abandoned by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the abandoning of the five strands of sensual pleasure. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The five strands of sensual pleasure have been abandoned by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၄၁. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ပဟီနာ နု ခေါ မေ ပဉ္စ နီဝရဏာ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အပ္ပဟီနာ ခေါ မေ ပဉ္စ နီဝရဏာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ပဉ္စန္နံ နီဝရဏာနံ ပဟာနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ပဟီနာ ခေါ မေ ပဉ္စ နီဝရဏာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

441. “Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Have the five hindrances been abandoned by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The five hindrances have not been abandoned by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the abandoning of the five hindrances. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The five hindrances have been abandoned by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၄၂. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ပရိညာတာ နု ခေါ မေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အပရိညာတာ ခေါ မေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ [Pg.345] ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ ပရိညာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ပရိညာတာ ခေါ မေ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

442. “Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Have the five aggregates of clinging been fully comprehended by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The five aggregates of clinging have not been fully comprehended by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the full comprehension of the five aggregates of clinging. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The five aggregates of clinging have been fully comprehended by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.”

၄၄၃. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဘာဝိတာ နု ခေါ မေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အဘာဝိတာ ခေါ မေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ ဘာဝနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဘာဝိတာ ခေါ မေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

443. Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Have the four foundations of mindfulness been cultivated by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The four foundations of mindfulness have not been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the cultivation of the four foundations of mindfulness. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The four foundations of mindfulness have been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၄၄. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဘာဝိတာ နု ခေါ မေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အဘာဝိတာ ခေါ မေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ ဘာဝနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဘာဝိတာ ခေါ မေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

444. Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Have the four right exertions been cultivated by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The four right exertions have not been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the cultivation of the four right exertions. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The four right exertions have been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၄၅. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဘာဝိတာ နု ခေါ မေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အဘာဝိတာ ခေါ မေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ဘာဝနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဘာဝိတာ ခေါ မေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

445. Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Have the four bases of spiritual power been cultivated by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The four bases of spiritual power have not been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the cultivation of the four bases of spiritual power. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The four bases of spiritual power have been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၄၆. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဘာဝိတာနိ နု ခေါ မေ ပဉ္စိန္ဒြိယာနီ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အဘာဝိတာနိ ခေါ မေ ပဉ္စိန္ဒြိယာနီ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ဘာဝနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော [Pg.346] ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဘာဝိတာနိ ခေါ မေ ပဉ္စိန္ဒြိယာနီ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

446. Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Have the five faculties been cultivated by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The five faculties have not been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the cultivation of the five faculties. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The five faculties have been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၄၇. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဘာဝိတာနိ နု ခေါ မေ ပဉ္စ ဗလာနီ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အဘာဝိတာနိ ခေါ မေ ပဉ္စ ဗလာနီ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ ဘာဝနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဘာဝိတာနိ ခေါ မေ ပဉ္စ ဗလာနီ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

447. Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Have the five strengths been cultivated by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The five strengths have not been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the cultivation of the five strengths. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The five strengths have been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၄၈. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဘာဝိတာ နု ခေါ မေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အဘာဝိတာ ခေါ မေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ ဘာဝနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဘာဝိတာ ခေါ မေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

448. Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Have the seven factors of enlightenment been cultivated by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The seven factors of enlightenment have not been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the cultivation of the seven factors of enlightenment. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The seven factors of enlightenment have been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၄၉. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဘာဝိတော နု ခေါ မေ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အဘာဝိတော ခေါ မေ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဘာဝိတော ခေါ မေ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

449. Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Has the Noble Eightfold Path been cultivated by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The Noble Eightfold Path has not been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the cultivation of the Noble Eightfold Path. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘The Noble Eightfold Path has been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၅၀. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဘာဝိတာ နု ခေါ မေ သမထော စ ဝိပဿနာ စာ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အဘာဝိတာ ခေါ မေ သမထော စ ဝိပဿနာ စာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ သမထဝိပဿနာနံ ဘာဝနာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဘာဝိတာ ခေါ [Pg.347] မေ သမထော စ ဝိပဿနာ စာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

450. Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: ‘Have serenity and insight been cultivated by me?’ If, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘Serenity and insight have not been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the cultivation of serenity and insight. But if, Sāriputta, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘Serenity and insight have been cultivated by me,’ then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome states.

၄၅၁. ‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘သစ္ဆိကတာ နု ခေါ မေ ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စာ’တိ? သစေ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘အသစ္ဆိကတာ ခေါ မေ ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဝိဇ္ဇာယ ဝိမုတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ ဝါယမိတဗ္ဗံ. သစေ ပန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘သစ္ဆိကတာ ခေါ မေ ဝိဇ္ဇာ စ ဝိမုတ္တိ စာ’တိ, တေန, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ အဟောရတ္တာနုသိက္ခိနာ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

451. Furthermore, Sāriputta, a bhikkhu should reflect thus: 'Have knowledge and liberation been realized by me?' If, Sāriputta, upon reflection, a bhikkhu knows: 'Knowledge and liberation have not been realized by me,' then, Sāriputta, that bhikkhu should strive for the realization of knowledge and liberation. But if, Sāriputta, upon reflection, a bhikkhu knows: 'Knowledge and liberation have been realized by me,' then, Sāriputta, that bhikkhu should dwell with that very joy and gladness, training day and night in wholesome qualities.

၄၅၂. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, သာရိပုတ္တ, အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိသောဓေသုံ, သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိသောဓေသုံ. ယေပိ ဟိ ကေစိ, သာရိပုတ္တ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိသောဓေဿန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိသောဓေဿန္တိ. ယေပိ ဟိ ကေစိ, သာရိပုတ္တ, ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိသောဓေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိသောဓေန္တိ. တသ္မာတိဟ, သာရိပုတ္တ, ‘ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိသောဓေဿာမာ’တိ – ဧဝဉှိ ဝေါ, သာရိပုတ္တ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ.

452. Sāriputta, whatever ascetics and brahmins in the past purified their almsfood, all did so by repeatedly reflecting on it. Whatever ascetics and brahmins in the future will purify their almsfood, all will do so by repeatedly reflecting on it. Whatever ascetics and brahmins at present purify their almsfood, all do so by repeatedly reflecting on it. Therefore, Sāriputta, you should train yourselves thus: ‘We will purify our almsfood by repeatedly reflecting on it.’

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

Thus spoke the Blessed One. The Venerable Sāriputta, delighted, rejoiced at the Blessed One's words.

ပိဏ္ဍပါတပါရိသုဒ္ဓိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

The Discourse on the Purity of Almsfood, the ninth, is concluded.

၁၀. ဣန္ဒြိယဘာဝနာသုတ္တံ

10. The Discourse on the Development of the Faculties

၄၅၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဂဇင်္ဂလာယံ ဝိဟရတိ သုဝေဠုဝနေ. အထ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ပါရာသိဝိယန္တေဝါသီ ယေန ဘဂဝါ [Pg.348] တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဥတ္တရံ မာဏဝံ ပါရာသိဝိယန္တေဝါသိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒေသေတိ, ဥတ္တရ, ပါရာသိဝိယော ဗြာဟ္မဏော သာဝကာနံ ဣန္ဒြိယဘာဝန’’န္တိ? ‘‘ဒေသေတိ, ဘော ဂေါတမ, ပါရာသိဝိယော ဗြာဟ္မဏော သာဝကာနံ ဣန္ဒြိယဘာဝန’’န္တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဥတ္တရ, ဒေသေတိ ပါရာသိဝိယော ဗြာဟ္မဏော သာဝကာနံ ဣန္ဒြိယဘာဝန’’န္တိ? ‘‘ဣဓ, ဘော ဂေါတမ, စက္ခုနာ ရူပံ န ပဿတိ, သောတေန သဒ္ဒံ န သုဏာတိ – ဧဝံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဒေသေတိ ပါရာသိဝိယော ဗြာဟ္မဏော သာဝကာနံ ဣန္ဒြိယဘာဝန’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ ခေါ, ဥတ္တရ, အန္ဓော ဘာဝိတိန္ဒြိယော ဘဝိဿတိ, ဗဓိရော ဘာဝိတိန္ဒြိယော ဘဝိဿတိ; ယထာ ပါရာသိဝိယဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဝစနံ. အန္ဓော ဟိ, ဥတ္တရ, စက္ခုနာ ရူပံ န ပဿတိ, ဗဓိရော သောတေန သဒ္ဒံ န သုဏာတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဥတ္တရော မာဏဝေါ ပါရာသိဝိယန္တေဝါသီ တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိ.

453. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Gajaṅgala in the Suveḷu Grove. Then the young man Uttara, a student of the Brahmin Pārāsiviya, approached the Blessed One. Having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. After exchanging polite and amiable conversation, he sat down to one side. The Blessed One said to the young man Uttara, who was sitting to one side: 'Uttara, does the Brahmin Pārāsiviya teach his disciples the development of the faculties?' 'Yes, Master Gotama, the Brahmin Pārāsiviya teaches his disciples the development of the faculties.' 'But how, Uttara, does the Brahmin Pārāsiviya teach his disciples the development of the faculties?' 'Here, Master Gotama, one does not see a form with the eye, does not hear a sound with the ear—thus, Master Gotama, the Brahmin Pārāsiviya teaches his disciples the development of the faculties.' 'If that is so, Uttara, then a blind person would have developed faculties, a deaf person would have developed faculties, according to the word of the Brahmin Pārāsiviya. For a blind person, Uttara, does not see a form with the eye, and a deaf person does not hear a sound with the ear.' When this was said, the young man Uttara, the student of the Brahmin Pārāsiviya, sat silent, dismayed, with drooping shoulders, downcast, brooding, unable to respond.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥတ္တရံ မာဏဝံ ပါရာသိဝိယန္တေဝါသိံ တုဏှီဘူတံ မင်္ကုဘူတံ ပတ္တက္ခန္ဓံ အဓောမုခံ ပဇ္ဈာယန္တံ အပ္ပဋိဘာနံ ဝိဒိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘အညထာ ခေါ, အာနန္ဒ, ဒေသေတိ ပါရာသိဝိယော ဗြာဟ္မဏော သာဝကာနံ ဣန္ဒြိယဘာဝနံ, အညထာ စ ပနာနန္ဒ, အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ဧတဿ, ဘဂဝါ, ကာလော; ဧတဿ, သုဂတ, ကာလော ယံ ဘဂဝါ အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရံ ဣန္ဒြိယဘာဝနံ ဒေသေယျ. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေနဟာနန္ဒ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

Then the Blessed One, knowing that the young man Uttara, the student of the Brahmin Pārāsiviya, was silent, dismayed, with drooping shoulders, downcast, brooding, and unable to respond, addressed the Venerable Ānanda: 'Ānanda, the Brahmin Pārāsiviya teaches his disciples the development of the faculties in one way, and in the Noble One's Discipline, the unsurpassed development of the faculties is otherwise.' 'Now is the time, Blessed One; now is the time, Sugata, for the Blessed One to teach the unsurpassed development of the faculties in the Noble One's Discipline. Having heard it from the Blessed One, the bhikkhus will bear it in mind.' 'Then listen, Ānanda, pay close attention; I will speak.' 'Yes, venerable sir,' the Venerable Ānanda replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

၄၅၄. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ ဟောတိ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ အမနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပါမနာပံ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နံ ခေါ မေ ဣဒံ မနာပံ, ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ, ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ. တဉ္စ ခေါ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ. ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ – ဥပေက္ခာ’တိ. တဿ တံ ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ; ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, စက္ခုမာ ပုရိသော ဥမ္မီလေတွာ ဝါ နိမီလေယျ, နိမီလေတွာ ဝါ ဥမ္မီလေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယဿ ကဿစိ ဧဝံသီဃံ ဧဝံတုဝဋံ [Pg.349] ဧဝံအပ္ပကသိရေန ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ, ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ – အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ စက္ခုဝိညေယျေသု ရူပေသု.

454. And how, Ānanda, is there the unsurpassed development of the faculties in the Noble One's Discipline? Here, Ānanda, for a bhikkhu, having seen a form with the eye, there arises what is agreeable, there arises what is disagreeable, there arises what is agreeable-and-disagreeable. He understands thus: 'This agreeable thing has arisen in me, this disagreeable thing has arisen, this agreeable-and-disagreeable thing has arisen. And that is conditioned, gross, dependently arisen. This is peaceful, this is sublime, that is, equanimity.' For him, that which has arisen as agreeable, that which has arisen as disagreeable, and that which has arisen as agreeable-and-disagreeable ceases; and equanimity is established. Just as, Ānanda, a man with good sight might open and then close his eyes, or close and then open his eyes; even so, Ānanda, for whomever that which has arisen as agreeable, that which has arisen as disagreeable, and that which has arisen as agreeable-and-disagreeable ceases so quickly, so swiftly, so effortlessly, and equanimity is established—this, Ānanda, is called the unsurpassed development of the faculties in the Noble One's Discipline regarding forms cognizable by the eye.

၄၅၅. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ အမနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပါမနာပံ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နံ ခေါ မေ ဣဒံ မနာပံ, ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ, ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ. တဉ္စ ခေါ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ. ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ – ဥပေက္ခာ’တိ. တဿ တံ ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ; ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဗလဝါ ပုရိသော အပ္ပကသိရေနေဝ အစ္ဆရံ ပဟရေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယဿ ကဿစိ ဧဝံသီဃံ ဧဝံတုဝဋံ ဧဝံအပ္ပကသိရေန ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ, ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ – အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ သောတဝိညေယျေသု သဒ္ဒေသု.

455. Furthermore, Ānanda, for a monk, having heard a sound with the ear, what is agreeable arises, what is disagreeable arises, and what is agreeable-and-disagreeable arises. He understands thus: ‘This agreeable feeling has arisen in me, this disagreeable feeling has arisen, this agreeable-and-disagreeable feeling has arisen. And that is conditioned, gross, dependently arisen. This is peaceful, this is sublime—that is, equanimity.’ For him, that arisen agreeable feeling, arisen disagreeable feeling, and arisen agreeable-and-disagreeable feeling ceases, and equanimity is established. Just as, Ānanda, a strong man might snap his fingers with little effort; even so, Ānanda, for anyone, that which has arisen as agreeable, disagreeable, and agreeable-and-disagreeable ceases so quickly, so swiftly, and with such little effort, and equanimity is established. This, Ānanda, is called the unsurpassed development of the faculties in the Noble One's Discipline regarding sounds cognizable by the ear.

၄၅၆. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ အမနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပါမနာပံ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နံ ခေါ မေ ဣဒံ မနာပံ, ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ, ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ. တဉ္စ ခေါ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ. ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ – ဥပေက္ခာ’တိ. တဿ တံ ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ; ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဤသကံပေါဏေ ပဒုမပလာသေ ဥဒကဖုသိတာနိ ပဝတ္တန္တိ, န သဏ္ဌန္တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယဿ ကဿစိ ဧဝံသီဃံ ဧဝံတုဝဋံ ဧဝံအပ္ပကသိရေန ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ, ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ – အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ ဃာနဝိညေယျေသု ဂန္ဓေသု.

456. Furthermore, Ānanda, for a monk, having smelled an odor with the nose, what is agreeable arises, what is disagreeable arises, and what is agreeable-and-disagreeable arises. He understands thus: ‘This agreeable feeling has arisen in me, this disagreeable feeling has arisen, this agreeable-and-disagreeable feeling has arisen. And that is conditioned, gross, dependently arisen. This is peaceful, this is sublime—that is, equanimity.’ For him, that arisen agreeable feeling, arisen disagreeable feeling, and arisen agreeable-and-disagreeable feeling ceases, and equanimity is established. Just as, Ānanda, on a slightly inclined lotus leaf, drops of water roll off and do not remain; even so, Ānanda, for anyone, that which has arisen as agreeable, disagreeable, and agreeable-and-disagreeable ceases so quickly, so swiftly, and with such little effort, and equanimity is established. This, Ānanda, is called the unsurpassed development of the faculties in the Noble One's Discipline with regard to odors cognizable by the nose.

၄၅၇. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ အမနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပါမနာပံ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နံ ခေါ မေ ဣဒံ မနာပံ, ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ, ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ. တဉ္စ ခေါ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ. ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ – ဥပေက္ခာ’တိ. တဿ တံ ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ; ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ[Pg.350]. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဗလဝါ ပုရိသော ဇိဝှဂ္ဂေ ခေဠပိဏ္ဍံ သံယူဟိတွာ အပ္ပကသိရေန ဝမေယျ ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယဿ ကဿစိ ဧဝံသီဃံ ဧဝံတုဝဋံ ဧဝံအပ္ပကသိရေန ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ, ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ – အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ ဇိဝှာဝိညေယျေသု ရသေသု.

457. Furthermore, Ānanda, for a monk, having tasted a flavor with the tongue, what is agreeable arises, what is disagreeable arises, and what is agreeable-and-disagreeable arises. He understands thus: ‘This agreeable feeling has arisen in me, this disagreeable feeling has arisen, this agreeable-and-disagreeable feeling has arisen. And that is conditioned, gross, dependently arisen. This is peaceful, this is sublime—that is, equanimity.’ For him, that arisen agreeable feeling, arisen disagreeable feeling, and arisen agreeable-and-disagreeable feeling ceases, and equanimity is established. Just as, Ānanda, a strong man might gather a ball of saliva on the tip of his tongue and spit it out with little effort; even so, Ānanda, for anyone, that which has arisen as agreeable, disagreeable, and agreeable-and-disagreeable ceases so quickly, so swiftly, and with such little effort, and equanimity is established. This, Ānanda, is called the unsurpassed development of the faculties in the Noble One's Discipline regarding flavors cognizable by the tongue.

၄၅၈. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ အမနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပါမနာပံ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နံ ခေါ မေ ဣဒံ မနာပံ, ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ, ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ. တဉ္စ ခေါ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ. ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ – ဥပေက္ခာ’တိ. တဿ တံ ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ; ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယဿ ကဿစိ ဧဝံသီဃံ ဧဝံတုဝဋံ ဧဝံအပ္ပကသိရေန ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ, ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ – အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ ကာယဝိညေယျေသု ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု.

458. Furthermore, Ānanda, for a monk, having touched a tangible object with the body, what is agreeable arises, what is disagreeable arises, and what is agreeable-and-disagreeable arises. He understands thus: ‘This agreeable feeling has arisen in me, this disagreeable feeling has arisen, this agreeable-and-disagreeable feeling has arisen. And that is conditioned, gross, dependently arisen. This is peaceful, this is sublime—that is, equanimity.’ For him, that arisen agreeable feeling, arisen disagreeable feeling, and arisen agreeable-and-disagreeable feeling ceases, and equanimity is established. Just as, Ānanda, a strong man might extend his bent arm or bend his extended arm; even so, Ānanda, for anyone, that which has arisen as agreeable, disagreeable, and agreeable-and-disagreeable ceases so quickly, so swiftly, and with such little effort, and equanimity is established. This, Ānanda, is called the unsurpassed development of the faculties in the Noble One's Discipline regarding tangible objects cognizable by the body.

၄၅၉. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ အမနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပါမနာပံ. သော ဧဝံ ပဇာနာတိ – ‘ဥပ္ပန္နံ ခေါ မေ ဣဒံ မနာပံ, ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ, ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ. တဉ္စ ခေါ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ. ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ – ဥပေက္ခာ’တိ. တဿ တံ ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ; ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒိဝသံသန္တတ္တေ အယောကဋာဟေ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဥဒကဖုသိတာနိ နိပါတေယျ. ဒန္ဓော, အာနန္ဒ, ဥဒကဖုသိတာနံ နိပါတော, အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယဿ ကဿစိ ဧဝံသီဃံ ဧဝံတုဝဋံ ဧဝံအပ္ပကသိရေန ဥပ္ပန္နံ မနာပံ ဥပ္ပန္နံ အမနာပံ ဥပ္ပန္နံ မနာပါမနာပံ နိရုဇ္ဈတိ, ဥပေက္ခာ သဏ္ဌာတိ – အယံ ဝုစ္စတာနန္ဒ, အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ မနောဝိညေယျေသု ဓမ္မေသု. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ ဟောတိ.

459. Furthermore, Ānanda, for a monk, having cognized a mental object with the mind, what is agreeable arises, what is disagreeable arises, and what is agreeable-and-disagreeable arises. He understands thus: ‘This agreeable feeling has arisen in me, this disagreeable feeling has arisen, this agreeable-and-disagreeable feeling has arisen. And that is conditioned, gross, dependently arisen. This is peaceful, this is sublime—that is, equanimity.’ For him, that arisen agreeable feeling, arisen disagreeable feeling, and arisen agreeable-and-disagreeable feeling ceases, and equanimity is established. Just as, Ānanda, a strong man might let two or three drops of water fall onto an iron pan heated all day—slow, Ānanda, is the falling of the water drops, yet they would very quickly go to destruction and exhaustion; even so, Ānanda, for anyone, that which has arisen as agreeable, disagreeable, and agreeable-and-disagreeable ceases so quickly, so swiftly, and with such little effort, and equanimity is established. This, Ānanda, is called the unsurpassed development of the faculties in the Noble One's Discipline with regard to mental objects cognizable by the mind. Thus, Ānanda, in the Noble One’s Discipline, there is the unsurpassed development of the faculties.

၄၆၀. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, သေခေါ ဟောတိ ပါဋိပဒေါ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ အမနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပါမနာပံ. သော [Pg.351] တေန ဥပ္ပန္နေန မနာပေန ဥပ္ပန္နေန အမနာပေန ဥပ္ပန္နေန မနာပါမနာပေန အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…, ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ အမနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပါမနာပံ. သော တေန ဥပ္ပန္နေန မနာပေန ဥပ္ပန္နေန အမနာပေန ဥပ္ပန္နေန မနာပါမနာပေန အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, သေခေါ ဟောတိ ပါဋိပဒေါ.

460. And how, Ānanda, is one a learner on the path? Here, Ānanda, for a monk, having seen a form with the eye, what is agreeable arises, what is disagreeable arises, and what is agreeable and disagreeable arises. He is distressed by, ashamed of, and disgusted with that arisen agreeable, that arisen disagreeable, and that arisen agreeable and disagreeable. Having heard a sound with the ear… having smelled an odor with the nose… having tasted a flavor with the tongue… having touched a tangible object with the body… having cognized a mental object with the mind, what is agreeable arises, what is disagreeable arises, and what is agreeable and disagreeable arises. He is distressed by, ashamed of, and disgusted with that arisen agreeable, that arisen disagreeable, and that arisen agreeable and disagreeable. Thus, Ānanda, is one a learner on the path.

၄၆၁. ‘‘ကထဉ္စာနန္ဒ, အရိယော ဟောတိ ဘာဝိတိန္ဒြိယော? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ အမနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပါမနာပံ. သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပဋိကူလေ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, အပ္ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အပ္ပဋိကူလေ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပဋိကူလေ စ အပ္ပဋိကူလေ စ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, အပ္ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အပ္ပဋိကူလေ စ ပဋိကူလေ စ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပဋိကူလဉ္စ အပ္ပဋိကူလဉ္စ တဒုဘယံ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရေယျံ သတော သမ္ပဇာနော’တိ, ဥပေက္ခကော တတ္ထ ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော.

461. And how, Ānanda, is one a noble one with developed faculties? Here, Ānanda, for a monk, having seen a form with the eye, what is agreeable arises, what is disagreeable arises, and what is agreeable and disagreeable arises. If he wishes: ‘May I dwell perceiving the unrepulsive in the repulsive,’ he dwells there perceiving the unrepulsive. If he wishes: ‘May I dwell perceiving the repulsive in the unrepulsive,’ he dwells there perceiving the repulsive. If he wishes: ‘May I dwell perceiving the unrepulsive in both the repulsive and the unrepulsive,’ he dwells there perceiving the unrepulsive. If he wishes: ‘May I dwell perceiving the repulsive in both the unrepulsive and the repulsive,’ he dwells there perceiving the repulsive. If he wishes: ‘Having avoided both the repulsive and the unrepulsive, may I dwell equanimous, mindful, and clearly comprehending,’ he dwells there equanimous, mindful, and clearly comprehending.

၄၆၂. ‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခုနော သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ အမနာပံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ မနာပါမနာပံ. သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပဋိကူလေ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, အပ္ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အပ္ပဋိကူလေ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပဋိကူလေ စ အပ္ပဋိကူလေ စ အပ္ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, အပ္ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အပ္ပဋိကူလေ စ ပဋိကူလေ စ ပဋိကူလသညီ ဝိဟရေယျ’န္တိ, ပဋိကူလသညီ တတ္ထ ဝိဟရတိ. သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပဋိကူလဉ္စ အပ္ပဋိကူလဉ္စ တဒုဘယမ္ပိ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ဥပေက္ခကော ဝိဟရေယျံ သတော သမ္ပဇာနော’တိ, ဥပေက္ခကော တတ္ထ ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော. ဧဝံ ခေါ, အာနန္ဒ, အရိယော ဟောတိ ဘာဝိတိန္ဒြိယော.

462. Furthermore, Ānanda, for a monk, having heard a sound with the ear… having smelled an odor with the nose… having tasted a flavor with the tongue… having touched a tangible object with the body… having cognized a mental object with the mind, what is agreeable arises, what is disagreeable arises, and what is agreeable and disagreeable arises. If he wishes: ‘May I dwell perceiving the unrepulsive in the repulsive,’ he dwells there perceiving the unrepulsive. If he wishes: ‘May I dwell perceiving the repulsive in the unrepulsive,’ he dwells there perceiving the repulsive. If he wishes: ‘May I dwell perceiving the unrepulsive in both the repulsive and the unrepulsive,’ he dwells there perceiving the unrepulsive. If he wishes: ‘May I dwell perceiving the repulsive in both the unrepulsive and the repulsive,’ he dwells there perceiving the repulsive. If he wishes: ‘Having avoided both the repulsive and the unrepulsive, may I dwell equanimous, mindful, and clearly comprehending,’ he dwells there equanimous, mindful, and clearly comprehending. Thus, Ānanda, is one a noble one with developed faculties.

၄၆၃. ‘‘ဣတိ [Pg.352] ခေါ, အာနန္ဒ, ဒေသိတာ မယာ အရိယဿ ဝိနယေ အနုတ္တရာ ဣန္ဒြိယဘာဝနာ, ဒေသိတော သေခေါ ပါဋိပဒေါ, ဒေသိတော အရိယော ဘာဝိတိန္ဒြိယော. ယံ ခေါ, အာနန္ဒ, သတ္ထာရာ ကရဏီယံ သာဝကာနံ ဟိတေသိနာ အနုကမ္ပကေန အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ, ကတံ ဝေါ တံ မယာ. ဧတာနိ, အာနန္ဒ, ရုက္ခမူလာနိ, ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ, ဈာယထာနန္ဒ, မာ ပမာဒတ္ထ, မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ. အယံ ဝေါ အမှာကံ အနုသာသနီ’’တိ.

463. Thus, Ānanda, I have taught the unsurpassed development of the faculties in the Noble One’s Discipline; I have taught the learner on the path; I have taught the noble one with developed faculties. Whatever should be done, Ānanda, by a teacher out of compassion, seeking the welfare of his disciples, that has been done by me for you. These, Ānanda, are the roots of trees; these are empty dwellings. Meditate, Ānanda, do not be negligent, lest you have remorse later. This is our instruction to you.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Ānanda, pleased, rejoiced at the Blessed One’s words.

ဣန္ဒြိယဘာဝနာသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

The Discourse on the Development of the Faculties, the tenth, is concluded.

သဠာယတနဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော ပဉ္စမော.

The Division of the Six Sense Bases, the fifth, is concluded.

တဿုဒ္ဒါနံ –

The summary of this is:

အနာထပိဏ္ဍိကော ဆန္နော, ပုဏ္ဏော နန္ဒကရာဟုလာ;

ဆဆက္ကံ သဠာယတနိကံ, နဂရဝိန္ဒေယျသုဒ္ဓိကာ;

ဣန္ဒြိယဘာဝနာ စာပိ, ဝဂ္ဂေါ ဩဝါဒပဉ္စမောတိ.

Anāthapiṇḍika, Channa, Puṇṇa, Nandaka, and Rāhula; the Six Sixes, the Six Sense Bases, Nagaravindeyya, and Purity; and also the Development of the Faculties. The chapter with five admonitions is the fifth.

ဣဒံ ဝဂ္ဂါနမုဒ္ဒါနံ –

This is the summary of the divisions:

ဒေဝဒဟောနုပဒေါ စ, သုညတော စ ဝိဘင်္ဂကော;

သဠာယတနောတိ ဝဂ္ဂါ, ဥပရိပဏ္ဏာသကေ ဌိတာတိ.

Devadaha, Anupada, Suññata, and Vibhaṅga; and the Six Sense Bases—these are the divisions that stand in the Uparipaṇṇāsaka.

ဥပရိပဏ္ဏာသကံ သမတ္တံ.

The Uparipaṇṇāsaka is completed.

တီဟိ ပဏ္ဏာသကေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတော သကလော

Adorned with three fifties, the entire

မဇ္ဈိမနိကာယော သမတ္တော.

Majjhima Nikāya is completed.