နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

त्या भगवंताला, अर्हंताला, सम्यक्संबुद्धाला माझा नमस्कार असो.

မဇ္ဈိမနိကာယေ

मज्झिमनिकाय

မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိ

मज्झिमपण्णासपाळी

၁. ဂဟပတိဝဂ္ဂေါ

१. गहपतिवग्ग

၁. ကန္ဒရကသုတ္တံ

१. कन्दरक सुत्त

၁. ဧဝံ [Pg.1] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ စမ္ပာယံ ဝိဟရတိ ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ ပေဿော စ ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ကန္ဒရကော စ ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ကန္ဒရကော ပန ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ကန္ဒရကော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီဘူတံ တုဏှီဘူတံ ဘိက္ခုသံဃံ အနုဝိလောကေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ, ယာဝဉ္စိဒံ ဘောတာ ဂေါတမေန သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃော ပဋိပါဒိတော! ယေပိ တေ, ဘော ဂေါတမ, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေပိ ဘဂဝန္တော ဧတပရမံယေဝ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိပါဒေသုံ – သေယျထာပိ ဧတရဟိ ဘောတာ ဂေါတမေန သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃော ပဋိပါဒိတော. ယေပိ တေ, ဘော ဂေါတမ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေပိ ဘဂဝန္တော ဧတပရမံယေဝ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိပါဒေဿန္တိ – သေယျထာပိ ဧတရဟိ ဘောတာ ဂေါတမေန သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃော ပဋိပါဒိတော’’တိ.

१. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान चंपानगरीत गग्गरा पुष्करणीच्या (तलावाच्या) तीरावर मोठ्या भिक्खू संघासह विहार करत होते. तेव्हा माहुताचा मुलगा पेस्स आणि कन्दरक परिव्राजक जेथे भगवान होते तेथे आले. आल्यानंतर माहुताचा मुलगा पेस्स भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. कन्दरक परिव्राजकाने मात्र भगवंतांशी कुशलक्षेम विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहिलेला कन्दरक परिव्राजक पूर्णपणे शांत बसलेल्या भिक्खू संघाकडे निरखून पाहू लागला आणि भगवंतांना म्हणाला – “हे गौतम, हे आश्चर्यकारक आहे! हे गौतम, हे अद्भुत आहे! आपण, आदरणीय गौतमांनी भिक्खू संघाला किती चांगल्या प्रकारे सन्मार्गावर आणले आहे! हे गौतम, भूतकाळात जे अर्हंत सम्यक्संबुद्ध होऊन गेले, त्या भगवंतांनीही भिक्खू संघाला जास्तीत जास्त याच प्रकारे सन्मार्गावर आणले होते – जसे की आता आदरणीय गौतमांनी भिक्खू संघाला चांगल्या प्रकारे सन्मार्गावर आणले आहे. हे गौतम, भविष्यकाळात जे अर्हंत सम्यक्संबुद्ध होतील, ते भगवंतही भिक्खू संघाला जास्तीत जास्त याच प्रकारे सन्मार्गावर आणतील – जसे की आता आदरणीय गौतमांनी भिक्खू संघाला चांगल्या प्रकारे सन्मार्गावर आणले आहे.”

၂. ‘‘ဧဝမေတံ[Pg.2], ကန္ဒရက, ဧဝမေတံ, ကန္ဒရက. ယေပိ တေ, ကန္ဒရက, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေပိ ဘဂဝန္တော ဧတပရမံယေဝ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိပါဒေသုံ – သေယျထာပိ ဧတရဟိ မယာ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃော ပဋိပါဒိတော. ယေပိ တေ, ကန္ဒရက, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေပိ ဘဂဝန္တော ဧတပရမံယေဝ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိပါဒေဿန္တိ – သေယျထာပိ ဧတရဟိ မယာ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃော ပဋိပါဒိတော.

२. “हे कन्दरक, हे असेच आहे; हे कन्दरक, हे असेच आहे. हे कन्दरक, भूतकाळात जे अर्हंत सम्यक्संबुद्ध होऊन गेले, त्या भगवंतांनीही भिक्खू संघाला जास्तीत जास्त याच प्रकारे सन्मार्गावर आणले होते – जसे की आता माझ्याद्वारे भिक्खू संघाला चांगल्या प्रकारे सन्मार्गावर आणले गेले आहे. हे कन्दरक, भविष्यकाळात जे अर्हंत सम्यक्संबुद्ध होतील, ते भगवंतही भिक्खू संघाला जास्तीत जास्त याच प्रकारे सन्मार्गावर आणतील – जसे की आता माझ्याद्वारे भिक्खू संघाला चांगल्या प्रकारे सन्मार्गावर आणले गेले आहे.”

‘‘သန္တိ ဟိ, ကန္ဒရက, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ. သန္တိ ဟိ, ကန္ဒရက, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ သေက္ခာ သန္တတသီလာ သန္တတဝုတ္တိနော နိပကာ နိပကဝုတ္တိနော; တေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ ဝိဟရန္တိ. ကတမေသု စတူသု? ဣဓ, ကန္ဒရက, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ.

“हे कन्दरक, या भिक्खू संघामध्ये असे भिक्खू आहेत जे अर्हंत आहेत, ज्यांचे आसव नष्ट झाले आहेत (क्षीणासव), ज्यांनी ब्रह्मचर्य पूर्ण केले आहे, ज्यांनी आपले कर्तव्य पूर्ण केले आहे, ज्यांनी संसाराचा भार उतरवून ठेवला आहे, ज्यांनी आपले परम कल्याण साध्य केले आहे, ज्यांचे भव-संयोजन पूर्णपणे नष्ट झाले आहे आणि जे सम्यक ज्ञानाने पूर्णपणे मुक्त झाले आहेत. हे कन्दरक, या भिक्खू संघामध्ये असेही भिक्खू आहेत जे शैक्ष (शिक्षार्थी) आहेत, जे निरंतर शील पाळणारे, निरंतर सदाचारी जीवन जगणारे, प्रज्ञावान आणि प्रज्ञापूर्वक जीवन जगणारे आहेत; ते चार स्मृतिप्रस्थानांमध्ये आपले चित्त चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित करून विहार करतात. कोणत्या चार स्मृतिप्रस्थानांमध्ये? हे कन्दरक, येथे भिक्खू शरीरात शरीराचे अनुदर्शन करत (कायानुपस्सी), उद्योगी (आतापी), संप्रजन्ययुक्त (संपजानो) आणि स्मृतिमान (सतिमा) होऊन, या जगातील अभिलाषा आणि दौर्मनस्य (खिन्नता) दूर करून विहार करतो; वेदनांमध्ये वेदनांचे अनुदर्शन करत (वेदनानुपस्सी), उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन, या जगातील अभिलाषा आणि दौर्मनस्य दूर करून विहार करतो; चित्तामध्ये चित्ताचे अनुदर्शन करत (चित्तानुपस्सी), उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन, या जगातील अभिलाषा आणि दौर्मनस्य दूर करून विहार करतो; धर्मांमध्ये (मानसिक अवस्थांमध्ये) धर्मांचे अनुदर्शन करत (धम्मानुपस्सी), उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन, या जगातील अभिलाषा आणि दौर्मनस्य दूर करून विहार करतो.”

၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုပညတ္တာ စိမေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. မယမ္ပိ ဟိ, ဘန္တေ, ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာလေန ကာလံ ဣမေသု စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ ဝိဟရာမ. ဣဓ မယံ, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရာမ အာတာပိနော သမ္ပဇာနာ သတိမန္တော, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿိနော ဝိဟရာမ အာတာပိနော သမ္ပဇာနာ သတိမန္တော, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; စိတ္တေ [Pg.3] စိတ္တာနုပဿိနော ဝိဟရာမ အာတာပိနော သမ္ပဇာနာ သတိမန္တော, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿိနော ဝိဟရာမ အာတာပိနော သမ္ပဇာနာ သတိမန္တော, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝဉ္စိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝံ မနုဿဂဟနေ ဧဝံ မနုဿကသဋေ ဧဝံ မနုဿသာဌေယျေ ဝတ္တမာနေ သတ္တာနံ ဟိတာဟိတံ ဇာနာတိ. ဂဟနဉှေတံ, ဘန္တေ, ယဒိဒံ မနုဿာ; ဥတ္တာနကဉှေတံ, ဘန္တေ, ယဒိဒံ ပသဝေါ. အဟဉှိ, ဘန္တေ, ပဟောမိ ဟတ္ထိဒမ္မံ သာရေတုံ. ယာဝတကေန အန္တရေန စမ္ပံ ဂတာဂတံ ကရိဿတိ သဗ္ဗာနိ တာနိ သာဌေယျာနိ ကူဋေယျာနိ ဝင်္ကေယျာနိ ဇိမှေယျာနိ ပါတုကရိဿတိ. အမှာကံ ပန, ဘန္တေ, ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ အညထာဝ ကာယေန သမုဒါစရန္တိ အညထာဝ ဝါစာယ အညထာဝ နေသံ စိတ္တံ ဟောတိ. အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝဉ္စိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝံ မနုဿဂဟနေ ဧဝံ မနုဿကသဋေ ဧဝံ မနုဿသာဌေယျေ ဝတ္တမာနေ သတ္တာနံ ဟိတာဟိတံ ဇာနာတိ. ဂဟနဉှေတံ, ဘန္တေ, ယဒိဒံ မနုဿာ; ဥတ္တာနကဉှေတံ, ဘန္တေ, ယဒိဒံ ပသဝေါ’’တိ.

३. असे म्हटले असता, माहुताचा मुलगा पेस्स भगवंतांना म्हणाला – “हे भन्ते, आश्चर्य आहे! हे भन्ते, अद्भुत आहे! भन्ते, भगवंतांनी प्राण्यांच्या शुद्धीसाठी, शोक आणि रडणे-ओरडणे पार करण्यासाठी, दुःख आणि दौर्मनस्य नष्ट करण्यासाठी, सन्मार्ग प्राप्त करण्यासाठी आणि निर्वाणाचा साक्षात्कार करण्यासाठी हे चार स्मृतिप्रस्थान किती चांगल्या प्रकारे प्रज्ञापित केले आहेत! भन्ते, आम्ही पांढरे वस्त्र परिधान करणारे गृहस्थ देखील वेळोवेळी या चार स्मृतिप्रस्थानांमध्ये आपले चित्त चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित करून विहार करतो. भन्ते, येथे आम्ही शरीरात शरीराचे अनुदर्शन करत, उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन, या जगातील अभिलाषा आणि दौर्मनस्य दूर करून विहार करतो; वेदनांमध्ये वेदनांचे अनुदर्शन करत, उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन, या जगातील अभिलाषा आणि दौर्मनस्य दूर करून विहार करतो; चित्तामध्ये चित्ताचे अनुदर्शन करत, उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन, या जगातील अभिलाषा आणि दौर्मनस्य दूर करून विहार करतो; धर्मांमध्ये धर्मांचे अनुदर्शन करत, उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन, या जगातील अभिलाषा आणि दौर्मनस्य दूर करून विहार करतो. हे भन्ते, आश्चर्य आहे! हे भन्ते, अद्भुत आहे! भन्ते, मानवाची ही गुंतागुंत, मानवाचा हा मळ आणि मानवाचा हा कपटीपणा चालू असतानाही भगवान प्राण्यांचे हित आणि अहित किती अचूकपणे जाणतात! भन्ते, हे मनुष्य म्हणजे एक गुंतागुंत आहे; आणि भन्ते, हे प्राणी मात्र अगदी उघडे आहेत. भन्ते, मी जंगली हत्तीला प्रशिक्षित करण्यास समर्थ आहे. चंपानगरीत येण्या-जाण्याच्या प्रवासाच्या दरम्यान तो हत्ती आपली सर्व लबाडी, कपट, वक्रता आणि कुटिलता प्रकट करेल. परंतु भन्ते, आमचे जे दास, सेवक किंवा कामगार आहेत, ते शरीराने एका प्रकारे वागतात, वाणीने दुसऱ्या प्रकारे बोलतात आणि त्यांचे मन मात्र तिसऱ्याच प्रकारे असते. हे भन्ते, आश्चर्य आहे! हे भन्ते, अद्भुत आहे! भन्ते, मानवाची ही गुंतागुंत, मानवाचा हा मळ आणि मानवाचा हा कपटीपणा चालू असतानाही भगवान प्राण्यांचे हित आणि अहित किती अचूकपणे जाणतात! भन्ते, हे मनुष्य म्हणजे एक गुंतागुंत आहे; आणि भन्ते, हे प्राणी मात्र अगदी उघडे आहेत.”

၄. ‘‘ဧဝမေတံ, ပေဿ, ဧဝမေတံ, ပေဿ. ဂဟနဉှေတံ, ပေဿ, ယဒိဒံ မနုဿာ; ဥတ္တာနကဉှေတံ, ပေဿ, ယဒိဒံ ပသဝေါ. စတ္တာရောမေ, ပေဿ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ပေဿ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; ဣဓ ပန, ပေဿ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ဟောတိ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; ဣဓ ပန, ပေဿ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; ဣဓ ပန, ပေဿ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. ဣမေသံ, ပေဿ, စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ကတမော တေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတီ’’တိ?

४. “हे असेच आहे, पेस्स! हे असेच आहे, पेस्स! कारण मनुष्य हे मोठे गुंतागुंतीचे आहेत, पेस्स; तर पशू हे अगदी सरळ आहेत, पेस्स. पेस्स, या जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत, जे दिसून येतात. कोणते चार? येथे, पेस्स, एखादा व्यक्ती स्वतःलाच क्लेश देणारा असतो आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो; तर येथे, पेस्स, एखादा व्यक्ती इतरांना क्लेश देणारा असतो आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो; तर येथे, पेस्स, एखादा व्यक्ती स्वतःलाही क्लेश देणारा असतो आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो, तसेच इतरांनाही क्लेश देणारा असतो आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो; तर येथे, पेस्स, एखादा व्यक्ती स्वतःलाही क्लेश देणारा नसतो आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो, तसेच इतरांनाही क्लेश देणारा नसतो आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो. तो स्वतःला क्लेश न देणारा आणि इतरांनाही क्लेश न देणारा होऊन, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेला आणि सुखाचा अनुभव घेणारा होऊन, श्रेष्ठ बनलेल्या स्वतःच्या अंतःकरणाने विहरतो. पेस्स, या चार प्रकारच्या व्यक्तींपैकी कोणत्या व्यक्तीमुळे तुझ्या मनाला समाधान मिळते?”

‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, အယံ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော[Pg.4], အယမ္ပိ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, အယမ္ပိ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယော စ ခေါ အယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ – အယမေဝ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတီ’’တိ.

“भन्ते, जो व्यक्ती स्वतःला क्लेश देणारा आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो, तो व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही. भन्ते, जो व्यक्ती इतरांना क्लेश देणारा आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो, तो व्यक्तीसुद्धा माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही. भन्ते, जो व्यक्ती स्वतःलाही क्लेश देणारा व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो आणि इतरांनाही क्लेश देणारा व इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो, तो व्यक्तीसुद्धा माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही. परंतु भन्ते, जो व्यक्ती स्वतःलाही क्लेश देणारा नसतो व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो आणि इतरांनाही क्लेश देणारा नसतो व इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो; जो स्वतःला क्लेश न देणारा आणि इतरांनाही क्लेश न देणारा होऊन, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेला आणि सुखाचा अनुभव घेणारा होऊन, श्रेष्ठ बनलेल्या स्वतःच्या अंतःकरणाने विहरतो – हाच व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करतो.”

၅. ‘‘ကသ္မာ ပန တေ, ပေဿ, ဣမေ တယော ပုဂ္ဂလာ စိတ္တံ နာရာဓေန္တီ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အတ္တာနံ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ – ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော ပရံ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ – ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အတ္တာနဉ္စ ပရဉ္စ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ – ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယော စ ခေါ အယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ; သော အတ္တာနဉ္စ ပရဉ္စ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ နေဝ အာတာပေတိ န ပရိတာပေတိ – ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတိ. ဟန္ဒ, စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, ပေဿ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

५. “पण पेस्स, हे तीन प्रकारचे व्यक्ती तुझ्या मनाला का प्रसन्न करत नाहीत?” “भन्ते, जो व्यक्ती स्वतःला क्लेश देणारा आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो, तो सुखाची इच्छा करणाऱ्या आणि दुःखाचा तिरस्कार करणाऱ्या स्वतःलाच ताप देतो, क्लेश देतो – या कारणाने हा व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही. भन्ते, जो व्यक्ती इतरांना क्लेश देणारा आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो, तो सुखाची इच्छा करणाऱ्या आणि दुःखाचा तिरस्कार करणाऱ्या इतरांना ताप देतो, क्लेश देतो – या कारणाने हा व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही. भन्ते, जो व्यक्ती स्वतःलाही क्लेश देणारा व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो आणि इतरांनाही क्लेश देणारा व इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो, तो सुखाची इच्छा करणाऱ्या आणि दुःखाचा तिरस्कार करणाऱ्या स्वतःला आणि इतरांनाही ताप देतो, क्लेश देतो – या कारणाने हा व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही. परंतु भन्ते, जो व्यक्ती स्वतःलाही क्लेश देणारा नसतो व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो आणि इतरांनाही क्लेश देणारा नसतो व इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो; जो स्वतःला क्लेश न देणारा आणि इतरांनाही क्लेश न देणारा होऊन, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेला आणि सुखाचा अनुभव घेणारा होऊन, श्रेष्ठ बनलेल्या स्वतःच्या अंतःकरणाने विहरतो; तो सुखाची इच्छा करणाऱ्या आणि दुःखाचा तिरस्कार करणाऱ्या स्वतःला किंवा इतरांना ताप देत नाही, क्लेश देत नाही – या कारणाने हा व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करतो. भन्ते, आता आम्ही निघतो; आम्हाला पुष्कळ कामे आहेत, पुष्कळ कर्तव्ये करायची आहेत.” “पेस्स, तुला आता जी योग्य वेळ वाटेल ती (तू जाण्यास मोकळा आहेस).” त्यानंतर हत्ती चालवणाऱ्याचा मुलगा पेस्स याने भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन केले, त्याचे मनापासून स्वागत केले आणि तो आपल्या आसनावरून उठला. भगवंतांना अभिवादन करून, प्रदक्षिणा घालून तो निघून गेला.

၆. အထ [Pg.5] ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေ ပေဿေ ဟတ္ထာရောဟပုတ္တေ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော; မဟာပညော, ဘိက္ခဝေ, ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော မုဟုတ္တံ နိသီဒေယျ ယာဝဿာဟံ ဣမေ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလေ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိဿာမိ, မဟတာ အတ္ထေန သံယုတ္တော အဘဝိဿ. အပိ စ, ဘိက္ခဝေ, ဧတ္တာဝတာပိ ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော မဟတာ အတ္ထေန သံယုတ္တော’’တိ. ‘‘ဧတဿ, ဘဂဝါ, ကာလော, ဧတဿ, သုဂတ, ကာလော, ယံ ဘဂဝါ ဣမေ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလေ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇေယျ. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

६. त्यानंतर, हत्ती चालवणाऱ्याचा मुलगा पेस्स निघून गेल्यावर थोड्याच वेळात भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “भिक्खूंनो, हत्ती चालवणाऱ्याचा मुलगा पेस्स हा बुद्धिमान आहे; भिक्खूंनो, हत्ती चालवणाऱ्याचा मुलगा पेस्स हा महाप्रज्ञावान आहे. भिक्खूंनो, जर हत्ती चालवणाऱ्याचा मुलगा पेस्स आणखी काही वेळ बसला असता, जोपर्यंत मी या चार प्रकारच्या व्यक्तींचे सविस्तर वर्गीकरण करून सांगितले असते, तर तो महान कल्याणाने युक्त झाला असता. तरीही, भिक्खूंनो, एवढ्यानेसुद्धा हत्ती चालवणाऱ्याचा मुलगा पेस्स महान कल्याणाने युक्त झाला आहे.” “भगवंता, हीच योग्य वेळ आहे; सुगता, हीच योग्य वेळ आहे की भगवंतांनी या चार प्रकारच्या व्यक्तींचे सविस्तर वर्गीकरण करून सांगावे. भगवंतांकडून ऐकून भिक्खू ते लक्षात ठेवतील.” “तर मग भिक्खूंनो, ऐका, नीट लक्ष द्या, मी सांगेन.” “होय, भन्ते,” असे म्हणून त्या भिक्खूंनी भगवंतांना प्रतिसाद दिला. भगवंत म्हणाले –

၇. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အစေလကော ဟောတိ မုတ္တာစာရော ဟတ္ထာပလေခနော နဧဟိဘဒ္ဒန္တိကော နတိဋ္ဌဘဒ္ဒန္တိကော ; နာဘိဟဋံ န ဥဒ္ဒိဿကတံ န နိမန္တနံ သာဒိယတိ; သော န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ န ကဠောပိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ န ဧဠကမန္တရံ န ဒဏ္ဍမန္တရံ န မုသလမန္တရံ န ဒွိန္နံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ န ဂဗ္ဘိနိယာ န ပါယမာနာယ န ပုရိသန္တရဂတာယ န သင်္ကိတ္တီသု န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ န ယတ္ထ မက္ခိကာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနီ; န မစ္ဆံ န မံသံ န သုရံ န မေရယံ န ထုသောဒကံ ပိဝတိ. သော ဧကာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဧကာလောပိကော, ဒွါဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဒွါလောပိကော…ပေ… သတ္တာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ သတ္တာလောပိကော; ဧကိဿာပိ ဒတ္တိယာ ယာပေတိ, ဒွီဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ…ပေ… သတ္တဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ; ဧကာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ, ဒွီဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ…ပေ… သတ္တာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ဣတိ ဧဝရူပံ အဍ္ဎမာသိကံ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. သော သာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, သာမာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, နီဝါရဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဒဒ္ဒုလဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဟဋဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ကဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, အာစာမဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ပိညာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, တိဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဂေါမယဘက္ခော ဝါ [Pg.6] ဟောတိ; ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ. သော သာဏာနိပိ ဓာရေတိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ, ဆဝဒုဿာနိပိ ဓာရေတိ, ပံသုကူလာနိပိ ဓာရေတိ, တိရီဋာနိပိ ဓာရေတိ, အဇိနမ္ပိ ဓာရေတိ, အဇိနက္ခိပမ္ပိ ဓာရေတိ, ကုသစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဖလကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ကေသကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါဠကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဥလူကပက္ခမ္ပိ ဓာရေတိ; ကေသမဿုလောစကောပိ ဟောတိ, ကေသမဿုလောစနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ဥဗ္ဘဋ္ဌကောပိ ဟောတိ အာသနပဋိက္ခိတ္တော, ဥက္ကုဋိကောပိ ဟောတိ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနမနုယုတ္တော, ကဏ္ဋကာပဿယိကောပိ ဟောတိ ကဏ္ဋကာပဿယေ သေယျံ ကပ္ပေတိ ; သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ – ဣတိ ဧဝရူပံ အနေကဝိဟိတံ ကာယဿ အာတာပနပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

७. “भिक्खूहो, स्वतःला क्लेश देणारा आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असलेला व्यक्ती कोणती? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती नग्न (अचेलक) राहते, शिष्टाचारांचे पालन करत नाही (मुक्त आचारी), जेवणानंतर आपले हात चाटणारी असते; ‘या, भन्ते’ असे म्हटल्यावर ती येत नाही, ‘थांबा, भन्ते’ असे म्हटल्यावर ती थांबत नाही; ती स्वतःसाठी आणलेले अन्न, विशेषतः तिच्यासाठी तयार केलेले अन्न किंवा भोजनाचे आमंत्रण स्वीकारत नाही; ती भांड्यातून (कुंभीतून) दिलेले अन्न स्वीकारत नाही, टोपलीतून (कळोपीतून) दिलेले अन्न स्वीकारत नाही, उंबरठ्यावरून, काठीवरून किंवा मुसळावरून दिलेले अन्न स्वीकारत नाही; दोन व्यक्ती एकत्र जेवत असताना त्यांच्याकडून अन्न स्वीकारत नाही; गरोदर स्त्रीकडून, मूल पाजणाऱ्या स्त्रीकडून किंवा पुरुषांच्या मध्ये असलेल्या स्त्रीकडून अन्न स्वीकारत नाही; जेथे अन्न वाटप केले जात असल्याची घोषणा केली जाते तेथून अन्न घेत नाही; जेथे कुत्रा वाट पाहत उभा असतो किंवा जेथे माश्या घोंघावत असतात तेथून अन्न स्वीकारत नाही; ती मासे खात नाही, मांस खात नाही, सुरा (दारू), मेरय (मद्य) किंवा आंबवलेले पाणी (थुसोदक) पीत नाही. ती केवळ एकाच घरातून भिक्षा मागणारी आणि एकच घास खाणारी असते, किंवा दोन घरांतून भिक्षा मागणारी आणि दोनच घास खाणारी असते... याप्रमाणे सात घरांतून भिक्षा मागणारी आणि सातच घास खाणारी असते. ती एका लहान पात्रातील अन्नावर जगते, दोन पात्रांतील अन्नावर जगते... सात पात्रांतील अन्नावर जगते. ती दिवसातून एकदाच जेवते, दोन दिवसांतून एकदाच जेवते... सात दिवसांतून एकदाच जेवते – अशा प्रकारे पंधरवड्यातून एकदा जेवण्याच्या नियमाचे पालन करत ती राहते. ती पालेभाज्या खाणारी, सावा (शामाक) तांदूळ खाणारी, रानटी तांदूळ (निवार) खाणारी, चामड्याचे तुकडे खाणारी, शेवाळ खाणारी, कोंडा खाणारी, पेज खाणारी, पेंड खाणारी, गवत खाणारी किंवा शेण खाणारी असते; ती जंगलातील मुळे आणि फळे खाऊन जगते, केवळ गळून पडलेली फळेच खाते. ती तागाचे कपडे घालते, ताग मिश्रित कपडे घालते, प्रेताची वस्त्रे (शवदुस्स) घालते, पांसुकूल (कचऱ्यातून गोळा केलेले कापड) घालते, झाडाच्या सालीचे कपडे घालते, काळवीटाचे चामडे घालते, काळवीटाच्या चामड्याचे तुकडे जोडलेले वस्त्र घालते, कुशाच्या गवताचे वस्त्र घालते, झाडाच्या धाग्यांचे वस्त्र घालते, लाकडाच्या फळ्यांचे वस्त्र घालते, मानवी केसांचे घोंगडे घालते, प्राण्यांच्या केसांचे घोंगडे घालते, घुबडाच्या पंखांचे वस्त्र घालते; ती डोक्याचे केसं आणि दाढी उपटून काढणारी असते आणि केस व दाढी उपटण्याच्या अभ्यासात मग्न असते; ती सतत उभी राहणारी आणि आसन नाकारणारी असते; ती सतत उकिडवी बसणारी आणि उकिडवे बसण्याच्या तपस्येत मग्न असते; ती काट्यांच्या अंथरुणावर झोपते; ती संध्याकाळसह दिवसातून तीन वेळा पाण्यात स्नान (जल-तप) करण्याच्या अभ्यासात मग्न असते – अशा प्रकारे विविध मार्गांनी ती शरीराला क्लेश आणि यातना देण्याच्या अभ्यासात मग्न राहते. भिक्खूहो, या व्यक्तीला स्वतःला क्लेश देणारी आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असलेली व्यक्ती असे म्हटले जाते.”

၈. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဩရဗ္ဘိကော ဟောတိ သူကရိကော သာကုဏိကော မာဂဝိကော လုဒ္ဒေါ မစ္ဆဃာတကော စောရော စောရဃာတကော ဂေါဃာတကော ဗန္ဓနာဂါရိကော ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ ကုရူရကမ္မန္တာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

८. “आणि भिक्खूहो, इतरांना क्लेश देणारी आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असलेली व्यक्ती कोणती? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती मेंढ्या मारणारी (खाटीक), डुकरे मारणारी, पक्षी पकडणारी (पारधी), शिकारी, हिंस्र शिकारी, कोळी (मासे मारणारा), चोर, फाशी देणारा (वध करणारा), तुरुंग अधिकारी किंवा इतर क्रूर कृत्य करणारी असते. भिक्खूहो, या व्यक्तीला इतरांना क्लेश देणारी आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असलेली व्यक्ती असे म्हटले जाते.”

၉. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ရာဇာ ဝါ ဟောတိ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော ဗြာဟ္မဏော ဝါ မဟာသာလော. သော ပုရတ္ထိမေန နဂရဿ နဝံ သန္ထာဂါရံ ကာရာပေတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ခရာဇိနံ နိဝါသေတွာ သပ္ပိတေလေန ကာယံ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ မဂဝိသာဏေန ပိဋ္ဌိံ ကဏ္ဍုဝမာနော နဝံ သန္ထာဂါရံ ပဝိသတိ သဒ္ဓိံ မဟေသိယာ ဗြာဟ္မဏေန စ ပုရောဟိတေန. သော တတ္ထ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ ဟရိတုပလိတ္တာယ သေယျံ ကပ္ပေတိ. ဧကိဿာယ ဂါဝိယာ သရူပဝစ္ဆာယ ယံ ဧကသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန ရာဇာ ယာပေတိ, ယံ ဒုတိယသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန မဟေသီ ယာပေတိ, ယံ တတိယသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန ဗြာဟ္မဏော ပုရောဟိတော ယာပေတိ[Pg.7], ယံ စတုတ္ထသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန အဂ္ဂိံ ဇုဟတိ, အဝသေသေန ဝစ္ဆကော ယာပေတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘ဧတ္တကာ ဥသဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရိယော ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ အဇာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဥရဗ္ဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, (ဧတ္တကာ အဿာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ), ဧတ္တကာ ရုက္ခာ ဆိဇ္ဇန္တု ယူပတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဒဗ္ဘာ လူယန္တု ဗရိဟိသတ္ထာယာ’တိ. ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ တေပိ ဒဏ္ဍတဇ္ဇိတာ ဘယတဇ္ဇိတာ အဿုမုခါ ရုဒမာနာ ပရိကမ္မာနိ ကရောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

९. “आणि भिक्खूहो, स्वतःलाही क्लेश देणारी व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असलेली, आणि इतरांनाही क्लेश देणारी व इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असलेली व्यक्ती कोणती? भिक्खूहो, या जगात एखादी व्यक्ती राज्याभिषेक झालेला क्षत्रिय राजा असते किंवा श्रीमंत (महाशाल) ब्राह्मण असते. तो शहराच्या पूर्वेला एक नवीन यज्ञशाळा (संथागार) बांधतो, आपले केस आणि दाढी कापतो, खडबडीत चामड्याचे वस्त्र परिधान करतो, शरीराला तूप आणि तेल लावतो, हरणाच्या शिंगाने आपली पाठ खाजवत आपल्या मुख्य राणीसह आणि पुरोहित ब्राह्मणासह त्या नवीन यज्ञशाळेत प्रवेश करतो. तो तेथे शेणाने सारवलेल्या, कोणतेही अंथरूण नसलेल्या उघड्या जमिनीवर झोपतो. स्वतःसारख्याच रंगाचे वासरू असलेल्या एका गायीच्या पहिल्या सडातील दुधावर राजा जगतो, दुसऱ्या सडातील दुधावर मुख्य राणी जगते, तिसऱ्या सडातील दुधावर पुरोहित ब्राह्मण जगतो, चौथ्या सडातील दुधाने ते अग्नीमध्ये आहुती देतात आणि उरलेल्या दुधावर वासरू जगते. तो असा आदेश देतो – ‘यज्ञासाठी इतके बैल मारले जावेत, यज्ञासाठी इतके तरुण बैल मारले जावेत, यज्ञासाठी इतक्या कालवडी मारल्या जाव्यात, यज्ञासाठी इतके बोकड मारले जावेत, यज्ञासाठी इतकी मेंढी मारली जावीत, यज्ञासाठी इतके घोडे मारले जावेत, यज्ञासाठी यूप (यज्ञस्तंभ) बनवण्यासाठी इतकी झाडे तोडली जावीत, आणि यज्ञाच्या भूमीवर पसरवण्यासाठी इतके दर्भ (कुश गवत) कापले जावेत.’ आणि त्याचे जे दास, सेवक किंवा मजूर असतात, ते सुद्धा शिक्षेच्या आणि भयाने घाबरलेले, डोळ्यात अश्रू आणून रडत रडत यज्ञाची कामे करतात. भिक्खूहो, या व्यक्तीला स्वतःलाही क्लेश देणारी व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असलेली, आणि इतरांनाही क्लेश देणारी व इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असलेली व्यक्ती असे म्हटले जाते.”

၁၀. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော. သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ[Pg.8], မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ, ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ, ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ.

१०. भिक्खूहो, असा कोणता व्यक्ती आहे जो स्वतःलाही क्लेश देत नाही आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न राहत नाही, तसेच इतरांनाही क्लेश देत नाही आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न राहत नाही; जो स्वतःला किंवा इतरांना क्लेश न देता, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेला आणि स्वतः ब्रह्मस्वरूप होऊन सुख अनुभवत विहरतो? भिक्खूहो, या जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक संबुद्ध, विद्या-चरण संपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत. ते देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकाला, श्रमण-ब्राह्मणांसह या प्रजेला आणि देव-मनुष्यांसह या सृष्टीला स्वतःच्या अभिज्ञाने जाणून आणि साक्षात करून उपदेशितात. ते सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्ये कल्याणकारी आणि शेवटी कल्याणकारी असा, अर्थयुक्त आणि व्यंजनयुक्त धम्माचा उपदेश करतात; आणि अत्यंत परिपूर्ण व परिशुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकाशन करतात. तो धम्म एखादा गृहपती, गृहपतीचा पुत्र किंवा इतर कोणत्याही कुळात जन्मलेला मनुष्य ऐकतो. तो धम्म ऐकून तथागतांवर श्रद्धा प्राप्त करतो. तो या श्रद्धेने युक्त होऊन असा विचार करतो – 'गृहस्थाश्रम हा संकुचित आणि धुळीचा मार्ग आहे, तर प्रव्रज्या ही मोकळ्या आकाशासारखी आहे. घरात राहून अत्यंत परिपूर्ण, अत्यंत परिशुद्ध आणि शंखासारखे स्वच्छ असे हे ब्रह्मचर्य आचरणे सोपे नाही. मग मी केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित का होऊ नये?' काही काळानंतर, तो थोडी किंवा पुष्कळ संपत्ती सोडून, लहान किंवा मोठा नातेवाईकांचा गोतावळा सोडून, केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो.

၁၁. ‘‘သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော, လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ. အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ, အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ. မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ. ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ – ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ, နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ. သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဧကဘတ္တိကော ဟောတိ ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ; နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; အဇေဠကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ကုက္ကုဋသူကရပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ကယဝိက္ကယာ ပဋိဝိရတော [Pg.9] ဟောတိ; တုလာကူဋကံသကူဋမာနကူဋာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဥက္ကောဋနဝဉ္စနနိကတိသာစိယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ.

११. अशा प्रकारे प्रव्रजित झाल्यावर, भिक्खूंच्या शिक्षा आणि जीवनपद्धतीने युक्त होऊन, तो प्राणातिपात सोडून प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो. तो दंड आणि शस्त्रे बाजूला ठेवून, लज्जाशील, दयाळू आणि सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणासाठी अनुकंपा बाळगून विहरतो. तो अदत्तादान सोडून अदत्तादानापासून अलिप्त राहतो. तो केवळ दिलेलेच स्वीकारतो, दिलेल्याचीच अपेक्षा करतो आणि चोरी न करता स्वतःला शुद्ध ठेवून विहरतो. तो अब्रह्मचर्य सोडून ब्रह्मचारी होतो; तो मैथुनरूपी ग्रामधर्मापासून अलिप्त राहून पवित्र जीवन जगतो. तो मृषावाद सोडून मृषावादापासून अलिप्त राहतो. तो सत्यवादी, सत्यावर निष्ठा ठेवणारा, स्थिर, विश्वासू आणि जगाला न फसवणारा होतो. तो पिशुन वाचा सोडून चहाडी करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो इथले ऐकून त्यांच्यात फूट पाडण्यासाठी तिथे सांगत नाही, किंवा तिथले ऐकून यांच्यात फूट पाडण्यासाठी इथे सांगत नाही. अशा प्रकारे तो दुभंगलेल्यांना जोडणारा, मित्रांमध्ये ऐक्य वाढवणारा, ऐक्यात रमणारा, ऐक्याचा आनंद घेणारा आणि ऐक्य निर्माण करणारी वाणी बोलणारा होतो. तो परुष वाचा सोडून कठोर बोलण्यापासून अलिप्त राहतो. जी वाणी निर्दोष, कानाला सुखद, प्रिय, हृदयाला भिडणारी, सभ्य, बहुजनांना आवडणारी आणि मन प्रसन्न करणारी असते, अशीच वाणी तो बोलतो. तो संफप्पलाप सोडून व्यर्थ बडबडीपासून अलिप्त राहतो. तो योग्य वेळी बोलणारा, सत्य बोलणारा, अर्थपूर्ण बोलणारा, धम्मानुकूल बोलणारा आणि विनयानुकूल बोलणारा होतो. तो योग्य वेळी, सकारण, मर्यादित आणि हितकारक अशी मनात साठवून ठेवण्याजोगी वाणी बोलतो. तो बीजसमूह आणि वनस्पतीसमूह नष्ट करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो दिवसातून एकदाच भोजन करतो, रात्रीच्या भोजनापासून अलिप्त राहतो आणि अवेळी भोजन करत नाही. तो नृत्य, गीत, वादन आणि तमाशे पाहण्यापासून अलिप्त राहतो. तो माळा धारण करणे, सुगंधी द्रव्ये लावणे, उटणे लावणे आणि स्वतःला सुशोभित करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो उच्च आणि महाशयनावर झोपण्यापासून अलिप्त राहतो. तो सोने आणि चांदी स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो कच्चे धान्य स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो कच्चे मांस स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो स्त्रिया आणि कुमारिका स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो दासी आणि दास स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो शेळ्या आणि मेंढ्या स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो कोंबड्या आणि डुकरे स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो हत्ती, गायी, घोडे आणि घोडी स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो शेत आणि जमीन स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो निरोप पोहोचवणे आणि दूत म्हणून काम करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो खरेदी-विक्री करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो खोट्या वजनांनी, खोट्या धातूंनी आणि खोट्या मापांनी फसवणूक करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो लाचखोरी, फसवणूक, लबाडी आणि कुटिलतेपासून अलिप्त राहतो. तो अंगच्छेद करणे, वध करणे, बंधनात टाकणे, दरोडेखोरी, लूटमार आणि हिंसा करण्यापासून अलिप्त राहतो.

‘‘သော သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ, သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သေယျထာပိ နာမ ပက္ခီ သကုဏော ယေန ယေနေဝ ဍေတိ, သပတ္တဘာရောဝ ဍေတိ; ဧဝမေဝ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ, သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

तो शरीराचे रक्षण करणाऱ्या चीवराने आणि पोटाची भूक भागवणाऱ्या पिंडपाताने संतुष्ट राहतो. तो जिथे कुठे जातो, तिथे केवळ या वस्तू सोबत घेऊनच जातो. ज्याप्रमाणे एखादा पक्षी जिथे कुठे उडतो, तिथे केवळ आपल्या पंखांच्या भारासह उडतो; त्याचप्रमाणे भिक्खू शरीराचे रक्षण करणाऱ्या चीवराने आणि पोटाची भूक भागवणाऱ्या पिंडपाताने संतुष्ट राहतो. तो जिथे कुठे जातो, तिथे केवळ या वस्तू सोबत घेऊनच जातो. या आर्य शीलस्कंधाने युक्त होऊन तो स्वतःच्या अंतःकरणात निर्दोष सुखाचा अनुभव घेतो.

၁၂. ‘‘သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အဗျာသေကသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

१२. तो डोळ्यांनी रूप पाहून त्याच्या बाह्य आकृतीचे किंवा लक्षणांचे ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने चक्षुरिंद्रिय असंयत ठेवले, तर अभिज्झ्या आणि दोमनस्स हे पापकारक अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवतील; म्हणून तो त्याच्या संयमासाठी प्रतिपन्न होतो, चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करतो आणि चक्षुरिंद्रियाचा संयम साध्य करतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने धर्माचे ज्ञान करून घेऊन तो त्याच्या बाह्य आकृतीचे किंवा लक्षणांचे ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने मनेंद्रिय असंयत ठेवले, तर अभिज्झ्या आणि दोमनस्स हे पापकारक अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवतील; म्हणून तो त्याच्या संयमासाठी प्रतिपन्न होतो, मनेंद्रियाचे रक्षण करतो आणि मनेंद्रियाचा संयम साध्य करतो. या आर्य इंद्रियसंयमाने युक्त होऊन तो स्वतःच्या अंतःकरणात निष्कलंक सुखाचा अनुभव घेतो.

‘‘သော အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ.

तो (भिक्खू) पुढे जाताना व मागे वळताना सजगतेने वागणारा असतो; समोर पाहताना व बाजूला पाहताना सजगतेने वागणारा असतो; (हात-पाय) वाकवताना व पसरवताना सजगतेने वागणारा असतो; संघात (दुप्पट वस्त्र), पात्र व चीवर धारण करताना सजगतेने वागणारा असतो; खाताना, पिताना, चघळताना व चव घेताना सजगतेने वागणारा असतो; मलमूत्र विसर्जन करताना सजगतेने वागणारा असतो; चालताना, उभे राहताना, बसताना, झोपताना, जागे होताना, बोलताना व मौन बाळगताना सजगतेने वागणारा असतो.

၁၃. ‘‘သော [Pg.10] ဣမိနာ စ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော, (ဣမာယ စ အရိယာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော,) ဣမိနာ စ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ, ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ထီနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထီနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထီနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ.

१३. तो या आर्य शीलस्कंधाने युक्त होऊन, (या आर्य संतुष्टीने युक्त होऊन,) या आर्य इंद्रिय संवराने युक्त होऊन, आणि या आर्य सती-संपजन्याने (स्मृती व सजगतेने) युक्त होऊन, अरण्य, वृक्षाचे मूळ, पर्वत, दरी, पर्वतगुहा, स्मशान, वनप्रस्थ (जंगल), उघडे मैदान किंवा पेंढ्याचा ढीग अशा एकांत निवासस्थानाचा (सेनासनाचा) आश्रय घेतो. तो भोजनानंतर, पिंडपातावरून (भिक्षाटनावरून) परत आल्यावर, मांडी घालून, शरीर ताठ ठेवून आणि समोर स्मृती (सती) प्रस्थापित करून बसतो. तो जगातील अभिज्झेचा (लोभाचा) त्याग करून लोभरहित चित्ताने विहरतो, अभिज्झेपासून आपले चित्त शुद्ध करतो. व्यापाद (द्वेष) आणि प्रदोषाचा (क्रोध) त्याग करून, द्वेषरहित चित्ताने, सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणाची व हिताची अनुकंपा बाळगत विहरतो, व्यापादापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. थीन-मिद्धाचा (आळस व सुस्तीचा) त्याग करून, आळसरहित होऊन, प्रकाशसंज्ञी (प्रकाशाचे भान ठेवणारा), स्मृतीवान व सजग होऊन विहरतो, थीन-मिद्धापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. उद्धच्च-कुक्कुच्चाचा (चंचलता व पश्चात्तापाचा) त्याग करून, चंचलताविरहित होऊन, अंतर्यामी शांत चित्ताने विहरतो, उद्धच्च-कुक्कुच्चापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. विचिकित्सेचा (शंकेचा) त्याग करून, शंकेच्या पलीकडे गेलेला, कुशल धर्मांविषयी संशयरहित होऊन विहरतो, विचिकित्सेपासून आपले चित्त शुद्ध करतो.

‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

तो चित्ताला मलिन करणाऱ्या आणि प्रज्ञेला दुर्बळ करणाऱ्या या पाच नीवरणांचा त्याग करून, कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊनच, वितर्क व विचारांसह असणाऱ्या, विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या आणि प्रीती व सुखाने युक्त अशा प्रथम ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. वितर्क व विचारांच्या शमनामुळे, अंतर्यामी प्रसन्नता आणणाऱ्या, चित्ताची एकाग्रता साधणाऱ्या, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या आणि प्रीती व सुखाने युक्त अशा द्वितीय ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे तो उपेक्षक (तटस्थ) होऊन विहरतो, आणि स्मृतीवान व सजग होऊन शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो, ज्याच्याविषयी आर्य म्हणतात—'तो उपेक्षक, स्मृतीवान व सुखविहारी आहे'—अशा तृतीय ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. सुखाचा त्याग केल्यामुळे व दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, आणि पूर्वीच सोमनस्य (हर्ष) व दोमनस्य (विषाद) नष्ट झाल्यामुळे, जे दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा उपेक्षा व स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त चतुर्थ ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो.

၁၄. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ [Pg.11] ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

१४. अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, उजळलेले, दोषरहित, उपक्किलेसरहित, मृदू, कार्यक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी (पुब्बेनिवासानुस्सतिज्ञानासाठी) चित्त वळवतो. तो आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो, जसे की—एक जन्म, दोन जन्म, तीन जन्म, चार जन्म, पाच जन्म, दहा जन्म, वीस जन्म, तीस जन्म, याळीस जन्म, पन्नास जन्म, शंभर जन्म, हजार जन्म, लाख जन्म, अनेक संवर्तकल्प, अनेक विवर्तकल्प, अनेक संवर्त-विवर्तकल्प—'त्या अमूक ठिकाणी मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा (रंगाचा), अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्याची मर्यादा असलेला होतो. तो मी तिथून च्युत (मृत) होऊन अमूक ठिकाणी जन्माला आलो; तिथेही मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्याची मर्यादा असलेला होतो. तो मी तिथून च्युत होऊन येथे जन्माला आलो.' अशा प्रकारे तो आकारांसह (तपशीलांसह) आणि उद्देशांसह (वैशिष्ट्यांसह) आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो.

၁၅. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ; ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

१५. अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, उजळलेले, दोषरहित, उपक्किलेसरहित, मृदू, कार्यक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो प्राण्यांच्या च्युती (मृत्यू) व उत्पत्तीच्या ज्ञानासाठी (चुतूपपातज्ञानासाठी) चित्त वळवतो. तो मानवी दृष्टीच्या पलीकडे गेलेल्या, विशुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना मृत्यू पावताना आणि जन्माला येताना पाहतो; हीन व श्रेष्ठ, सुंदर व कुरूप, सुगती प्राप्त व दुर्गती प्राप्त प्राण्यांना पाहतो आणि ते आपापल्या कर्मांनुसार गती प्राप्त करतात हे जाणतो—'अरेरे! हे प्राणी कायदुश्चरित, वचीदुश्चरित आणि मनोदुश्चरित यांनी युक्त होते; आर्यांची निंदा करणारे, मिथ्यादृष्टी असणारे आणि मिथ्यादृष्टीनुसार कर्मे करणारे होते. ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न झाले आहेत. परंतु, हे प्राणी कायसुचरित, वचीसुचरित आणि मनोसुचरित यांनी युक्त होते; आर्यांची निंदा न करणारे, सम्यग्दृष्टी असणारे आणि सम्यग्दृष्टीनुसार कर्मे करणारे होते. ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती व स्वर्गलोकात उत्पन्न झाले आहेत.' अशा प्रकारे तो मानवी दृष्टीच्या पलीकडे गेलेल्या, विशुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना मृत्यू पावताना आणि जन्माला येताना पाहतो; हीन व श्रेष्ठ, सुंदर व कुरूप, सुगती प्राप्त व दुर्गती प्राप्त प्राण्यांना पाहतो आणि ते आपापल्या कर्मांनुसार गती प्राप्त करतात हे जाणतो.

၁၆. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ[Pg.12]. ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီ’’တိ.

१६. अशा प्रकारे मन एकाग्र, परिशुद्ध, निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो आसवांच्या क्षयाच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतो. तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत जाणतो. 'हा दुःखसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणतो. 'हा दुःखनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणतो. 'ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. 'हे आसव आहेत' हे यथाभूत जाणतो. 'हा आसवसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणतो. 'हा आसवनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणतो. 'ही आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या त्याच्या चित्ताची कामासवापासून मुक्ती होते, भवासवापासून मुक्ती होते आणि अविद्यासवापासूनही मुक्ती होते. मुक्त झाल्यावर 'मुक्त झाले' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता यानंतर पुन्हा जन्म नाही' असे तो जाणतो. भिक्खूहो, या व्यक्तीला स्वतःला पीडा न देणारी आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात न पडणारी, तसेच इतरांना पीडा न देणारी आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात न पडणारी व्यक्ती म्हटले जाते. तो स्वतःला किंवा इतरांना क्लेश न देता, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेला, सुखाचा अनुभव घेणारा आणि स्वतः ब्रह्मभूत होऊन विहरतो.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

भगवान असे म्हणाले. ते भिक्खू भगवंतांच्या भाषणावर संतुष्ट झाले आणि त्यांनी त्याचा आनंदपूर्वक स्वीकार केला.

ကန္ဒရကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

पहिले कंदरक सुत्त समाप्त झाले.

၂. အဋ္ဌကနာဂရသုတ္တံ

२. अठ्ठकनगर सुत्त

၁၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ ဗေလုဝဂါမကေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော ပါဋလိပုတ္တံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော ယေန ကုက္ကုဋာရာမော ယေန အညတရော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတရဟိ ဝိဟရတိ? ဒဿနကာမာ ဟိ မယံ တံ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒ’’န္တိ. ‘‘ဧသော, ဂဟပတိ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ ဗေလုဝဂါမကေ’’တိ. အထ ခေါ ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော ပါဋလိပုတ္တေ တံ ကရဏီယံ တီရေတွာ ယေန ဝေသာလီ ယေန ဗေလုဝဂါမကော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

१७. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी आयुष्यमान आनंद वैशाली जवळील बेलुवगामकात विहरत होते. त्या वेळी अठ्ठकनगरचा रहिवासी दसमा गृहपती काही कामासाठी पाटलीपुत्र येथे आला होता. तेव्हा अठ्ठकनगरचा रहिवासी दसमा गृहपती जेथे कुक्कुटाराम होता आणि जेथे एक भिक्खू राहत होते, तेथे गेला. तेथे जाऊन त्या भिक्खूंना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या दसमा गृहपतीने त्या भिक्खूंना विचारले, 'भंते, आयुष्यमान आनंद सध्या कोठे विहरत आहेत? आम्हाला त्या आयुष्यमान आनंदांचे दर्शन घेण्याची इच्छा आहे.' भिक्खू म्हणाले, 'गृहपती, ते आयुष्यमान आनंद वैशाली जवळील बेलुवगामकात विहरत आहेत.' त्यानंतर दसमा गृहपतीने पाटलीपुत्र येथील आपले काम पूर्ण केले आणि जेथे वैशाली, जेथे बेलुवगामक आणि जेथे आयुष्यमान आनंद होते, तेथे तो गेला. तेथे जाऊन त्याने आयुष्यमान आनंदांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला.

၁၈. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, တေန ဘဂဝတာ [Pg.13] ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခီဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတီ’’တိ?

१८. एका बाजूला बसलेल्या दसमा गृहपतीने आयुष्यमान आनंदांना विचारले, 'भंते आनंद, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असलेल्या त्या भगवंतांनी असा एखादा धर्म सांगितला आहे का, ज्यामध्ये अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरणाऱ्या भिक्खूचे अमुक्त चित्त मुक्त होते, नष्ट न झालेले आसव नष्ट होतात आणि ज्याने यापूर्वी प्राप्त न केलेली अनुत्तर योगक्षेम अवस्था प्राप्त होते?'

‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဂဟပတိ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခီဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတီ’’တိ.

आयुष्यमान आनंद म्हणाले, 'गृहपती, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असलेल्या त्या भगवंतांनी असा एक धर्म सांगितला आहे, ज्यामध्ये अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरणाऱ्या भिक्खूचे अमुक्त चित्त मुक्त होते, नष्ट न झालेले आसव नष्ट होतात आणि ज्याने यापूर्वी प्राप्त न केलेली अनुत्तर योगक्षेम अवस्था प्राप्त होते.'

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခီဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတီ’’တိ?

गृहपतीने विचारले, 'भंते आनंद, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असलेल्या त्या भगवंतांनी सांगितलेला तो एक धर्म कोणता आहे, ज्यामध्ये अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरणाऱ्या भिक्खूचे अमुक्त चित्त मुक्त होते, नष्ट न झालेले आसव नष्ट होतात आणि ज्याने यापूर्वी प्राप्त न केलेली अनुत्तर योगक्षेम अवस्था प्राप्त होते?'

၁၉. ‘‘ဣဓ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဣဒမ္ပိ ပဌမံ ဈာနံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, ဂဟပတိ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခီဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

१९. आयुष्यमान आनंद म्हणाले, 'गृहपती, येथे भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'हे पहिले ध्यान देखील संस्कृत आणि अभिसंचेतित आहे. आणि जे काही संस्कृत व अभिसंचेतित असते, ते अनित्य आणि निरोधधर्म असते' असे तो जाणतो. तो तेथे स्थिर राहून आसवांच्या क्षयाला प्राप्त होतो. जर तो आसवांच्या क्षयाला प्राप्त झाला नाही, तर त्याच धम्मरागामुळे आणि धम्मनंदीमुळे पाच खालच्या बंधनांच्या क्षयामुळे तो औपपातिक होतो, आणि तेथून परत न येता तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करतो. गृहपती, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असलेल्या त्या भगवंतांनी सांगितलेला हा देखील एक असा धर्म आहे, ज्यामध्ये अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरणाऱ्या भिक्खूचे अमुक्त चित्त मुक्त होते, नष्ट न झालेले आसव नष्ट होतात आणि ज्याने यापूर्वी प्राप्त न केलेली अनुत्तर योगक्षेम अवस्था प्राप्त होते.'

၂၀. ‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဣဒမ္ပိ ခေါ ဒုတိယံ ဈာနံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

२०. पुन्हा, गृहपती, भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे, अध्यात्मिक प्रसन्नता असणारे... दुसरे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'हे दुसरे ध्यान देखील संस्कृत आणि अभिसंचेतित आहे... अनुत्तर योगक्षेम अवस्था प्राप्त करतो.'

‘‘ပုန [Pg.14] စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဣဒမ္ပိ ခေါ တတိယံ ဈာနံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ…ပေ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

पुन्हा, गृहपती, भिक्खू प्रीतीचा विराग झाल्यामुळे... तिसरे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'हे तिसरे ध्यान देखील संस्कृत आणि अभिसंचेतित आहे... अनुत्तर योगक्षेम अवस्था प्राप्त करतो.'

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ …ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဣဒမ္ပိ ခေါ စတုတ္ထံ ဈာနံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

पुन्हा, गृहपती, भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'हे चौथे ध्यान देखील संस्कृत आणि अभिसंचेतित आहे... अनुत्तर योगक्षेम अवस्था प्राप्त करतो.'

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော…ပေ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

पुन्हा आणखी, गृहपती, भिक्खू मैत्रीपूर्ण (मेत्तासहगत) चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या, तसेच तिसऱ्या आणि तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरके, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'ही मेत्ता-चेतोविमुत्ती देखील अभिसंखत (संस्कारित) आणि अभिसंचे तयित (इच्छाशक्तीने निर्माण केलेली) आहे. जे काही अभिसंखत आणि अभिसंचे तयित असते, ते अनित्य आणि निरोधधम्म (नष्ट होण्याच्या स्वभावाचे) असते' असे तो जाणतो. तो तिथे स्थित राहून...पे... अनुत्तर योगक्षेम प्राप्त करतो.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ဥပေက္ခာစေတောဝိမုတ္တိ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

पुन्हा आणखी, गृहपती, भिक्खू करुणापूर्ण चित्ताने...पे... मुदितापूर्ण चित्ताने...पे... उपेक्षापूर्ण (उपेक्खासहगत) चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या, तसेच तिसऱ्या आणि तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, तिरके, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा उपेक्षापूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'ही उपेक्खा-चेतोविमुत्ती देखील अभिसंखत आणि अभिसंचे तयित आहे. जे काही अभिसंखत आणि अभिसंचे तयित असते, ते अनित्य आणि निरोधधम्म असते' असे तो जाणतो. तो तिथे स्थित राहून... अनुत्तर योगक्षेम प्राप्त करतो.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ [Pg.15] နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော…ပေ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

पुन्हा आणखी, गृहपती, भिक्खू सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे उल्लंघन करून, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्तामुळे, नानात्वसंज्ञांकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे (अमनासिकारामुळे), 'आकाश अनंत आहे' असे जाणत आकासानञ्चायतन समापत्ती प्राप्त करून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'ही आकासानञ्चायतन समापत्ती देखील अभिसंखत आणि अभिसंचे तयित आहे. जे काही अभिसंखत आणि अभिसंचे तयित असते, ते अनित्य आणि निरोधधम्म असते' असे तो जाणतो. तो तिथे स्थित राहून...पे... अनुत्तर योगक्षेम प्राप्त करतो.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော…ပေ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

पुन्हा आणखी, गृहपती, भिक्खू सर्व प्रकारे आकासानञ्चायतनाचे उल्लंघन करून, 'विज्ञान अनंत आहे' असे जाणत विञ्ञाणञ्चायतन समापत्ती प्राप्त करून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'ही विञ्ञाणञ्चायतन समापत्ती देखील अभिसंखत आणि अभिसंचे तयित आहे. जे काही अभिसंखत आणि अभिसंचे तयित असते, ते अनित्य आणि निरोधधम्म असते' असे तो जाणतो. तो तिथे स्थित राहून...पे... अनुत्तर योगक्षेम प्राप्त करतो.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, ဂဟပတိ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခီဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတီ’’တိ.

पुन्हा आणखी, गृहपती, भिक्खू सर्व प्रकारे विञ्ञाणञ्चायतनाचे उल्लंघन करून, 'काहीही नाही' असे जाणत आकिञ्चञ्ञायतन समापत्ती प्राप्त करून विहरतो. तो असा विचार करतो – 'ही आकिञ्चञ्ञायतन समापत्ती देखील अभिसंखत आणि अभिसंचे तयित आहे. जे काही अभिसंखत आणि अभिसंचे तयित असते, ते अनित्य आणि निरोधधम्म असते' असे तो जाणतो. तो तिथे स्थित राहून आसवांच्या क्षयाला प्राप्त करतो. जर तो आसवांच्या क्षयाला प्राप्त झाला नाही, तर त्याच धम्मरागामुळे आणि त्याच धम्मनंदीमुळे पाच अवरभागीय संयोजनांच्या क्षयामुळे तो ओपपातिक होतो, तिथेच परिनिर्वाण प्राप्त करतो आणि त्या लोकातून परत न यायच्या स्वभावाचा (अनावत्तीधम्म) होतो. गृहपती, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी हा देखील एक धर्म सांगितला आहे, ज्यामध्ये अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरणाऱ्या भिक्खूचे अमुक्त चित्त मुक्त होते, न संपलेले आसव क्षयाला जातात आणि अप्राप्त असे अनुत्तर योगक्षेम प्राप्त होते.

၂၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ပုရိသော ဧကံဝ နိဓိမုခံ ဂဝေသန္တော သကိဒေဝ ဧကာဒသ နိဓိမုခါနိ အဓိဂစ္ဆေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဧကံ အမတဒွါရံ ဂဝေသန္တော သကိဒေဝ ဧကာဒသ အမတဒွါရာနိ အလတ္ထံ ဘာဝနာယ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ပုရိသဿ အဂါရံ ဧကာဒသဒွါရံ, သော တသ္မိံ အဂါရေ အာဒိတ္တေ ဧကမေကေနပိ ဒွါရေန သက္ကုဏေယျ အတ္တာနံ သောတ္ထိံ ကာတုံ; ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဣမေသံ ဧကာဒသန္နံ အမတဒွါရာနံ ဧကမေကေနပိ အမတဒွါရေန သက္ကုဏိဿာမိ အတ္တာနံ သောတ္ထိံ ကာတုံ. ဣမေဟိ နာမ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယာ အာစရိယဿ အာစရိယဓနံ ပရိယေသိဿန္တိ, ကိမင်္ဂံ ပနာဟံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပူဇံ န ကရိဿာမီ’’တိ[Pg.16]! အထ ခေါ ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော ပါဋလိပုတ္တကဉ္စ ဝေသာလိကဉ္စ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတေတွာ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ, ဧကမေကဉ္စ ဘိက္ခုံ ပစ္စေကံ ဒုဿယုဂေန အစ္ဆာဒေသိ, အာယသ္မန္တဉ္စ အာနန္ဒံ တိစီဝရေန အစ္ဆာဒေသိ, အာယသ္မတော စ အာနန္ဒဿ ပဉ္စသတဝိဟာရံ ကာရာပေသီတိ.

२१. असे म्हटले असता, अट्ठकनगरचा दसमा गृहपती आयुष्यमान आनंदांना म्हणाला – 'भन्ते आनंद, ज्याप्रमाणे एखादा मनुष्य एका गुप्त धनाच्या (खजिन्याच्या) मुखाचा शोध घेत असताना त्याला एकाच वेळी अकरा गुप्त धनांची मुखे सापडावीत; त्याचप्रमाणे, भन्ते, मी एका अमृतद्वाराचा शोध घेत असताना मला एकाच वेळी भावनेसाठी अकरा अमृतद्वारे प्राप्त झाली आहेत. भन्ते, ज्याप्रमाणे एखाद्या मनुष्याचे अकरा दरवाजे असलेले घर असावे, आणि त्या घराला आग लागली असता तो त्या अकरांपैकी कोणत्याही एका दरवाजातून स्वतःचा बचाव (सुरक्षितता) करू शकेल; त्याचप्रमाणे, भन्ते, मी या अकरा अमृतद्वारांपैकी कोणत्याही एका अमृतद्वाराने स्वतःचा बचाव करण्यास समर्थ होईन. भन्ते, इतर पंथांचे लोक देखील आपल्या आचार्यांसाठी आचार्यांचे धन शोधतात, मग मी आयुष्यमान आनंदांची पूजा (सत्कार) का करणार नाही!' त्यानंतर अट्ठकनगरच्या दसमा गृहपतीने पाटलिपुत्र आणि वैशाली येथील भिक्खू संघाला एकत्र बोलावून, उत्तम अन्न व खाद्यपदार्थांनी स्वतःच्या हाताने तृप्त केले व संतुष्ट केले. त्याने प्रत्येक भिक्खूला वस्त्रजोडी दान केली, आयुष्यमान आनंदांना त्रिचीवर अर्पण केले आणि आयुष्यमान आनंदांसाठी पाचशे (नाणी) मूल्याचा विहार बांधून दिला.

အဋ္ဌကနာဂရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

दुसरे अट्ठकनगर सुत्त समाप्त झाले.

၃. သေခသုတ္တံ

३. सेख सुत्त

၂၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ နဝံ သန္ထာဂါရံ အစိရကာရိတံ ဟောတိ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. အထ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ နဝံ သန္ထာဂါရံ အစိရကာရိတံ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. တံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဌမံ ပရိဘုဉ္ဇတု. ဘဂဝတာ ပဌမံ ပရိဘုတ္တံ ပစ္ဆာ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တိ. တဒဿ ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန နဝံ သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထာဂါရံ သန္ထရိတွာ အာသနာနိ ပညပေတွာ ဥဒကမဏိကံ ဥပဋ္ဌပေတွာ တေလပ္ပဒီပံ အာရောပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထတံ, ဘန္တေ, သန္ထာဂါရံ, အာသနာနိ ပညတ္တာနိ, ဥဒကမဏိကော ဥပဋ္ဌာပိတော, တေလပ္ပဒီပေါ အာရောပိတော. ယဿဒါနိ, ဘန္တေ[Pg.17], ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ မဇ္ဈိမံ ထမ္ဘံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပစ္ဆိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ, ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. ကာပိလဝတ္ထဝါပိ ခေါ သကျာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပုရတ္ထိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပစ္ဆိမာဘိမုခါ နိသီဒိံသု, ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာပိလဝတ္ထဝေ သကျေ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဋိဘာတု တံ, အာနန္ဒ, ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ သေခေါ ပါဋိပဒေါ. ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတိ; တမဟံ အာယမိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညာပေတွာ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ, ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, သတော သမ္ပဇာနော, ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ.

२२. मी असे ऐकले आहे – एका वेळी भगवान शाक्य देशात कपिलवस्तू येथील निग्रोधारामात विहार करत होते. त्या वेळी कपिलवस्तूच्या शाक्यांचे एक नवीन संथागार (सभागृह) नुकतेच बांधून पूर्ण झाले होते, ज्याचा अद्याप कोणत्याही श्रमणाने, ब्राह्मणाने किंवा इतर कोणत्याही मनुष्याने वापर केला नव्हता. तेव्हा कपिलवस्तूचे शाक्य जेथे भगवान होते तेथे गेले; आणि भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या कपिलवस्तूच्या शाक्यांनी भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, येथे कपिलवस्तूच्या शाक्यांचे एक नवीन संथागार नुकतेच बांधून पूर्ण झाले आहे, ज्याचा अद्याप कोणत्याही श्रमणाने, ब्राह्मणाने किंवा इतर कोणत्याही मनुष्याने वापर केलेला नाही. भंते, भगवंतांनी सर्वप्रथम त्याचा वापर करावा. भगवंतांनी सर्वप्रथम त्याचा वापर केल्यानंतर, कपिलवस्तूचे शाक्य नंतर त्याचा वापर करतील. हे कपिलवस्तूच्या शाक्यांच्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी होईल.” भगवंतांनी मौन बाळगून संमती दिली. तेव्हा कपिलवस्तूच्या शाक्यांनी भगवंतांची संमती जाणून घेऊन, आपापल्या आसनांवरून उठून, भगवंतांना अभिवादन व प्रदक्षिणा केली आणि जेथे ते नवीन संथागार होते तेथे गेले; तेथे जाऊन त्यांनी संपूर्ण संथागारात चटया व इतर अंथरूण पसरवले, आसने तयार केली, पाण्याचा मोठा घडा ठेवला आणि तेलाचा दिवा लावला. त्यानंतर ते पुन्हा जेथे भगवान होते तेथे गेले; आणि भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला उभे राहिले. एका बाजूला उभे राहिलेल्या कपिलवस्तूच्या शाक्यांनी भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, संथागारात सर्वत्र अंथरूण पसरवले आहे, आसने तयार केली आहेत, पाण्याचा घडा ठेवला आहे आणि तेलाचा दिवा लावला आहे. भंते, आता भगवंतांना योग्य वाटेल त्या वेळी त्यांनी प्रस्थान करावे.” त्यानंतर भगवंतांनी चीवर परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन भिक्खू संघासह जेथे संथागार होते तेथे प्रस्थान केले; तेथे पोहोचून पाय धुऊन त्यांनी संथागारात प्रवेश केला आणि मध्यवर्ती खांबाचा आधार घेऊन पूर्वेकडे तोंड करून ते बसले. भिक्खू संघानेही पाय धुऊन संथागारात प्रवेश केला आणि भगवंतांना समोर ठेवून, पश्चिमेकडील भिंतीचा आधार घेऊन पूर्वेकडे तोंड करून ते बसले. कपिलवस्तूचे शाक्यही पाय धुऊन संथागारात प्रवेश करते झाले आणि भगवंतांना समोर ठेवून, पूर्वेकडील भिंतीचा आधार घेऊन पश्चिमेकडे तोंड करून बसले. त्यानंतर भगवंतांनी कपिलवस्तूच्या शाक्यांना रात्रीच्या बऱ्याच काळापर्यंत धम्म उपदेशाने संबोधिले, प्रोत्साहित केले, उत्साहित केले आणि आनंदित केले. त्यानंतर त्यांनी आयुष्यमान आनंदांना उद्देशून म्हटले – “आनंदा, कपिलवस्तूच्या शाक्यांना शैक्षाच्या आचरणाविषयी सांग. माझी पाठ दुखत आहे; मी ती सरळ करतो.” आयुष्यमान आनंदांनी भगवंतांना “तसेच असो, भंते” असे उत्तर दिले. त्यानंतर भगवंतांनी चार पदरी संघात अंथरून, उजव्या कुशीवर, एका पायावर दुसरा पाय ठेवून, स्मृती व संप्रजन्य ठेवून, उठण्याची संज्ञा मनात ठेवून सिंहशय्या ग्रहण केली.

၂၃. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော မဟာနာမံ သက္ကံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ, သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ.

२३. त्यानंतर आयुष्यमान आनंदांनी महानाम शाक्याला उद्देशून म्हटले – “महानाम, या धम्म-विनयात आर्यश्रावक शीलसंपन्न असतो, इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा असतो, भोजनात मात्रा जाणणारा असतो, जागृततेचा अभ्यास करणारा असतो, सात सद्धम्मांनी युक्त असतो, आणि उच्च चित्ताशी संबंधित असलेल्या व याच जन्मात सुखकारक विहार देणाऱ्या चार ध्यानांचा सहजपणे, विनासायास आणि विनाअडचण लाभ मिळवणारा असतो.

၂၄. ‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ.

२४. “आणि महानाम, आर्यश्रावक शीलसंपन्न कसा असतो? महानाम, या धम्म-विनयात आर्यश्रावक शीलवान असतो, पातिमोक्ख संवराने संवरित होऊन विहार करतो, उत्तम आचार व गोचराने युक्त असतो, आणि अगदी सूक्ष्म दोषांमध्येही भय पाहणारा होऊन, शिक्षापदांचे ग्रहण करून त्यांनुसार आचरण करतो. महानाम, अशा प्रकारे आर्यश्रावक शीलसंपन्न असतो.

‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ [Pg.18] ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ.

“आणि महानाम, आर्यश्रावक इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा कसा असतो? महानाम, या धम्म-विनयात आर्यश्रावक डोळ्यांनी रूप पाहून त्याच्या बाह्य स्वरूपाचे ग्रहण करत नाही किंवा त्याच्या तपशीलांचे ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने चक्षुरिंद्रिय असंवरित ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धम्म त्याच्यावर प्रभाव पाडू शकतात; म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी प्रयत्न करतो, चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करतो आणि चक्षुरिंद्रियाच्या संवराचे पालन करतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श जाणून... मनाने धम्माचे ज्ञान करून घेऊन तो त्याच्या बाह्य स्वरूपाचे ग्रहण करत नाही किंवा त्याच्या तपशीलांचे ग्रहण करत नाही. कारण जर त्याने मनेंद्रिय असंवरित ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धम्म त्याच्यावर प्रभाव पाडू शकतात; म्हणून तो त्याच्या संवरासाठी प्रयत्न करतो, मनेंद्रियाचे रक्षण करतो आणि मनेंद्रियाच्या संवराचे पालन करतो. महानाम, अशा प्रकारे आर्यश्रावक इंद्रियांचे द्वार सुरक्षित ठेवणारा असतो.

‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ‘နေဝ ဒဝါယ န မဒါယ န မဏ္ဍနာယ န ဝိဘူသနာယ; ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ. ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’တိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ.

“आणि महानाम, आर्यश्रावक भोजनात मात्रा जाणणारा कसा असतो? महानाम, या धम्म-विनयात आर्यश्रावक विवेकपूर्वक विचार करून आहार ग्रहण करतो – ‘हा आहार मनोरंजनासाठी नाही, मदासाठी नाही, शरीराच्या सुशोभीकरणासाठी नाही, किंवा सौंदर्यासाठी नाही; तर केवळ या शरीराच्या स्थितीसाठी, त्याच्या रक्षणासाठी, भुकेची पीडा शांत करण्यासाठी आणि ब्रह्मचर्याच्या पालनाला साहाय्य करण्यासाठी आहे. अशा प्रकारे मी जुन्या वेदनेचा नाश करीन आणि नवीन वेदना उत्पन्न होऊ देणार नाही, आणि माझी जीवनयात्रा निर्दोष व सुखकारक होईल.’ महानाम, अशा प्रकारे आर्यश्रावक भोजनात मात्रा जाणणारा असतो.

‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ, ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ, ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေတိ, ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, သတော သမ္ပဇာနော, ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမံ ယာမံ ပစ္စုဋ္ဌာယ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ.

आणि महानम, आर्यश्रावक जागृततेचा अभ्यास कसा करतो? येथे, महानम, आर्यश्रावक दिवसा चंक्रमण (येरझारा घालणे) आणि बसण्याद्वारे अडथळा आणणाऱ्या (नीवरण) धर्मांपासून आपल्या चित्ताचे शुद्धीकरण करतो. रात्रीच्या पहिल्या प्रहरात चंक्रमण आणि बसण्याद्वारे अडथळा आणणाऱ्या धर्मांपासून आपल्या चित्ताचे शुद्धीकरण करतो. रात्रीच्या मध्यम प्रहरात तो उजव्या कुशीवर, एका पायावर दुसरा पाय ठेवून, स्मृती आणि संप्रजन्य (सजगता) बाळगून, उठण्याची संज्ञा मनात ठेवून सिंहशय्या ग्रहण करतो. रात्रीच्या अंतिम प्रहरात उठून चंक्रमण आणि बसण्याद्वारे अडथळा आणणाऱ्या धर्मांपासून आपल्या चित्ताचे शुद्धीकरण करतो. अशा प्रकारे, महानम, आर्यश्रावक जागृततेचा अभ्यास करतो.

၂၅. ‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဟိရိမာ ဟောတိ, ဟိရီယတိ ကာယဒုစ္စရိတေန ဝစီဒုစ္စရိတေန မနောဒုစ္စရိတေန, ဟိရီယတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ. ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပတိ ကာယဒုစ္စရိတေန [Pg.19] ဝစီဒုစ္စရိတေန မနောဒုစ္စရိတေန, ဩတ္တပ္ပတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ. ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော. ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထာ သဗျဉ္ဇနာ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. သတိမာ ဟောတိ, ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော, စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ. ပညဝါ ဟောတိ, ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော, အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

२५. आणि महानम, आर्यश्रावक सात सद्धर्मांनी युक्त कसा असतो? येथे, महानम, आर्यश्रावक श्रद्धावान असतो; तो तथागतांच्या बोधीवर अशी श्रद्धा ठेवतो: 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.' तो ह्रीमान (लाज बाळगणारा) असतो; तो कायिक दुराचार, वाचिक दुराचार आणि मानसिक दुराचाराची लाज बाळगतो; पापी व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीची लाज बाळगतो. तो ओत्तप्पी (भय बाळगणारा) असतो; तो कायिक दुराचार, वाचिक दुराचार आणि मानसिक दुराचाराचे भय बाळगतो; पापी व अकुशल धर्मांच्या प्राप्तीचे भय बाळगतो. तो बहुश्रुत असतो, श्रुतधर (ऐकलेले लक्षात ठेवणारा) आणि श्रुतसंचयी (ज्ञानाचा संग्रह करणारा) असतो. जे धर्म सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्ये कल्याणकारी आणि शेवटी कल्याणकारी आहेत, जे अर्थयुक्त व व्यंजनयुक्त आहेत, आणि जे संपूर्णपणे परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रतिपादन करतात; असे धर्म त्याने पुष्कळ ऐकलेले असतात, लक्षात ठेवलेले असतात, वाणीने पाठ केलेले असतात, मनाने चिंतन केलेले असतात आणि दृष्टीने (प्रज्ञेने) चांगल्या प्रकारे आत्मसात केलेले असतात. तो अकुशल धर्मांचा त्याग करण्यासाठी आणि कुशल धर्मांच्या प्राप्तीसाठी आरब्धवीर्य (प्रयत्नशील) होऊन विहरतो; तो कुशल धर्मांच्या बाबतीत सामर्थ्यवान, दृढपराक्रमी आणि ध्यास न सोडणारा असतो. तो स्मृतीमान असतो, परम स्मृती आणि सजगतेने युक्त असतो; फार पूर्वी केलेले आणि फार पूर्वी बोललेले देखील तो स्मरण करण्यास व वारंवार आठवण्यास समर्थ असतो. तो प्रज्ञावान असतो; तो उदय आणि अस्त (उत्पत्ती आणि विनाश) जाणणाऱ्या, आर्य, भेदक आणि दुःखाचा पूर्ण क्षय करणाऱ्या सम्यक प्रज्ञेने युक्त असतो. अशा प्रकारे, महानम, आर्यश्रावक सात सद्धर्मांनी युक्त असतो.

၂၆. ‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ, သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ.

२६. आणि महानम, आर्यश्रावक उच्च चित्ताशी संबंधित आणि याच जन्मात सुखकारक विहाराला देणाऱ्या चार ध्यानांचा इच्छेनुसार, विनासायास आणि विनात्रास लाभ घेणारा कसा होतो? येथे, महानम, आर्यश्रावक कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह असणाऱ्या, विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या, प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. वितर्क आणि विचारांच्या शमनामुळे, अध्यात्मिक प्रसन्नता देणाऱ्या... दुसऱ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. प्रीतीचा विराग झाल्यामुळे... तिसऱ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य (आनंद) आणि दोमनस्य (खिन्नता) नष्ट झाल्यामुळे... चौथ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. अशा प्रकारे, महानम, आर्यश्रावक उच्च चित्ताशी संबंधित आणि याच जन्मात सुखकारक विहाराला देणाऱ्या चार ध्यानांचा इच्छेनुसार, विनासायास आणि विनात्रास लाभ घेणारा होतो.

၂၇. ‘‘ယတော ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ, ဧဝံ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဧဝံ ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, ဧဝံ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ, ဧဝံ သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဧဝံ စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, အယံ ဝုစ္စတိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သေခေါ ပါဋိပဒေါ အပုစ္စဏ္ဍတာယ [Pg.20] သမာပန္နော, ဘဗ္ဗော အဘိနိဗ္ဘိဒါယ, ဘဗ္ဗော သမ္ဗောဓာယ, ဘဗ္ဗော အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿ အဓိဂမာယ. သေယျထာပိ, မဟာနာမ, ကုက္ကုဋိယာ အဏ္ဍာနိ အဋ္ဌ ဝါ ဒသ ဝါ ဒွါဒသ ဝါ တာနာဿု ကုက္ကုဋိယာ သမ္မာ အဓိသယိတာနိ သမ္မာ ပရိသေဒိတာနိ သမ္မာ ပရိဘာဝိတာနိ, ကိဉ္စာပိ တဿာ ကုက္ကုဋိယာ န ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဟော ဝတိမေ ကုက္ကုဋပေါတကာ ပါဒနခသိခါယ ဝါ မုခတုဏ္ဍကေန ဝါ အဏ္ဍကောသံ ပဒါလေတွာ သောတ္ထိနာ အဘိနိဗ္ဘိဇ္ဇေယျု’န္တိ, အထ ခေါ ဘဗ္ဗာဝ တေ ကုက္ကုဋပေါတကာ ပါဒနခသိခါယ ဝါ မုခတုဏ္ဍကေန ဝါ အဏ္ဍကောသံ ပဒါလေတွာ သောတ္ထိနာ အဘိနိဗ္ဘိဇ္ဇိတုံ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာနာမ, ယတော အရိယသာဝကော ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ, ဧဝံ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဧဝံ ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, ဧဝံ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ, ဧဝံ သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဧဝံ စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, အယံ ဝုစ္စတိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သေခေါ ပါဋိပဒေါ အပုစ္စဏ္ဍတာယ သမာပန္နော, ဘဗ္ဗော အဘိနိဗ္ဘိဒါယ, ဘဗ္ဗော သမ္ဗောဓာယ, ဘဗ္ဗော အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿ အဓိဂမာယ.

२७. महानम, जेव्हा आर्यश्रावक अशा प्रकारे शीलसंपन्न असतो, इंद्रियांवर संयम ठेवणारा असतो, भोजनात प्रमाण जाणणारा असतो, जागृततेचा अभ्यास करणारा असतो, सात सद्धर्मांनी युक्त असतो, आणि उच्च चित्ताशी संबंधित व याच जन्मात सुखकारक विहाराला देणाऱ्या चार ध्यानांचा इच्छेनुसार, विनासायास आणि विनात्रास लाभ घेणारा असतो; तेव्हा, महानम, त्या आर्यश्रावकाला 'शैक्ष प्रतिपदेवर (शिक्षणाच्या मार्गावर) आरूढ झालेला, न कुजलेल्या अंड्यांप्रमाणे (क्लेशरहित विदर्शना प्रज्ञेने) युक्त असलेला, (अविद्येचे) कवच फोडण्यास समर्थ, संबोधी प्राप्त करण्यास समर्थ आणि अनुत्तर योगक्षेम (निर्वाण) प्राप्त करण्यास समर्थ' असे म्हटले जाते. जसे की, महानम, एखाद्या कोंबडीची आठ, दहा किंवा बारा अंडी असतील, आणि त्या कोंबडीने त्या अंड्यांवर चांगल्या प्रकारे बसून, त्यांना चांगल्या प्रकारे ऊब देऊन आणि चांगल्या प्रकारे जोपासून ठेवले असेल; जरी त्या कोंबडीच्या मनात अशी इच्छा उत्पन्न झाली नाही की—'अरेरे! माझी ही पिल्ले आपल्या पायांच्या नखांनी किंवा चोचीने अंड्याचे कवच फोडून सुखरूप बाहेर पडोत!'—तरीही ती पिल्ले आपल्या पायांच्या नखांनी किंवा चोचीने अंड्याचे कवच फोडून सुखरूप बाहेर पडण्यास समर्थ असतातच. तसेच, महानम, जेव्हा आर्यश्रावक अशा प्रकारे शीलसंपन्न असतो, इंद्रियांवर संयम ठेवणारा असतो, भोजनात प्रमाण जाणणारा असतो, जागृततेचा अभ्यास करणारा असतो, सात सद्धर्मांनी युक्त असतो, आणि उच्च चित्ताशी संबंधित व याच जन्मात सुखकारक विहाराला देणाऱ्या चार ध्यानांचा इच्छेनुसार, विनासायास आणि विनात्रास लाभ घेणारा असतो; तेव्हा, महानम, त्या आर्यश्रावकाला 'शैक्ष प्रतिपदेवर आरूढ झालेला, न कुजलेल्या अंड्यांप्रमाणे युक्त असलेला, कवच फोडण्यास समर्थ, संबोधी प्राप्त करण्यास समर्थ आणि अनुत्तर योगक्षेम प्राप्त करण्यास समर्थ' असे म्हटले जाते.

၂၈. ‘‘သ ခေါ သော, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, အယမဿ ပဌမာဘိနိဗ္ဘိဒါ ဟောတိ ကုက္ကုဋစ္ဆာပကဿေဝ အဏ္ဍကောသမှာ.

२८. महानम, तो आर्यश्रावक उपेक्षेमुळे प्राप्त झालेल्या याच अनुत्तर स्मृती-परिशुद्धीचा (चौथ्या ध्यानाचा) आश्रय घेऊन अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो; जसे की—एक जन्म, दोन जन्म... अशा प्रकारे सविस्तर आणि सकारण अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. कोंबडीच्या पिल्लाचे अंड्याच्या कवचातून बाहेर पडण्याप्रमाणे, हे त्याचे पहिले कवच फोडून बाहेर पडणे ठरते.

‘‘သ ခေါ သော, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣမံယေ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ, အယမဿ ဒုတိယာဘိနိဗ္ဘိဒါ ဟောတိ ကုက္ကုဋစ္ဆာပကဿေဝ အဏ္ဍကောသမှာ.

महानम, तो आर्यश्रावक उपेक्षेमुळे प्राप्त झालेल्या याच अनुत्तर स्मृती-परिशुद्धीचा आश्रय घेऊन, मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या विशुद्ध दिव्य चक्षूंद्वारे प्राण्यांना च्युत होताना (मृत्यू पावताना) आणि उत्पन्न होताना पाहतो; हीन, प्रणीत (उत्कृष्ट), सुवर्ण (सुंदर), दुर्वर्ण (कुरूप), सुगती प्राप्त झालेले, दुर्गती प्राप्त झालेले... अशा प्रकारे प्राण्यांना त्यांच्या कर्मानुसार गती प्राप्त करताना जाणतो. कोंबडीच्या पिल्लाचे अंड्याच्या कवचातून बाहेर पडण्याप्रमाणे, हे त्याचे दुसरे कवच फोडून बाहेर पडणे ठरते.

‘‘သ ခေါ သော, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယမဿ တတိယာဘိနိဗ္ဘိဒါ ဟောတိ ကုက္ကုဋစ္ဆာပကဿေဝ အဏ္ဍကောသမှာ.

हे महानाम, तो आर्यश्रावक याच अनुत्तर उपेक्षा-स्मृति-परिशुद्धीचा आश्रय घेऊन, आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्तीला आणि प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरतो. कोंबडीच्या पिल्लाचे अंड्याच्या कवचातून बाहेर पडणे जसे असते, तसे त्याचे हे (अविद्येच्या कवचातून) तिसरे बाहेर पडणे (मुक्ती) होय.

၂၉. ‘‘ယမ္ပိ [Pg.21], မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ.

२९. हे महानाम, जेव्हा आर्यश्रावक शीलसंपन्न असतो, हे त्याचे 'चरण' (सदाचार) होय; हे महानाम, जेव्हा आर्यश्रावक इंद्रियांवर संयम ठेवणारा (इंद्रियगुप्तद्वार) असतो, हे त्याचे 'चरण' होय; हे महानाम, जेव्हा आर्यश्रावक भोजनात प्रमाण जाणणारा असतो, हे त्याचे 'चरण' होय; हे महानाम, जेव्हा आर्यश्रावक जागृततेचा अभ्यास करणारा असतो, हे त्याचे 'चरण' होय; हे महानाम, जेव्हा आर्यश्रावक सात सद्धर्मांनी युक्त असतो, हे त्याचे 'चरण' होय; हे महानाम, जेव्हा आर्यश्रावक उच्च चित्ताशी संबंधित आणि याच जन्मात सुखकारक विहाराला देणाऱ्या चार ध्यानांना सहजपणे, विनासायास व विनात्रास प्राप्त करणारा असतो, हे त्याचे 'चरण' होय.

‘‘ယဉ္စ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ဝိဇ္ဇာယ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ဝိဇ္ဇာယ. ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ဝိဇ္ဇာယ.

हे महानाम, जेव्हा आर्यश्रावक अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म... इत्यादी, अशा प्रकारे सविस्तर आणि सकारण अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो, हे त्याचे 'विद्या' (ज्ञान) होय. हे महानाम, जेव्हा आर्यश्रावक मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना मरताना आणि जन्म घेताना पाहतो; हीन, प्रगत, सुंदर, कुरूप, सुगतीला गेलेले, दुर्गतीला गेलेले... अशा प्रकारे प्राण्यांना त्यांच्या कर्मानुसार गती प्राप्त करताना जाणतो, हे त्याचे 'विद्या' होय. हे महानाम, जेव्हा आर्यश्रावक आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्तीला आणि प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरतो, हे त्याचे 'विद्या' होय.

‘‘အယံ ဝုစ္စတိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဝိဇ္ဇာသမ္ပန္နော ဣတိပိ စရဏသမ္ပန္နော ဣတိပိ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော ဣတိပိ.

हे महानाम, अशा आर्यश्रावकाला 'विद्यासंपन्न' असेही म्हटले जाते, 'चरणसंपन्न' असेही म्हटले जाते आणि 'विद्याचरणसंपन्न' असेही म्हटले जाते.

၃၀. ‘‘ဗြဟ္မုနာပေသာ, မဟာနာမ, သနင်္ကုမာရေန ဂါထာ ဘာသိတာ –

३०. हे महानाम, सनत्कुमार ब्रह्माने ही गाथा म्हटली आहे –

‘ခတ္တိယော သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ, ယေ ဂေါတ္တပဋိသာရိနော;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော, သော သေဋ္ဌော ဒေဝမာနုသေ’တိ.

‘जे लोक कुळाचा अभिमान बाळगतात, त्यांच्यामध्ये क्षत्रिय श्रेष्ठ मानला जातो; परंतु जो विद्या आणि चरणाने संपन्न आहे, तोच देव आणि मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठ आहे.’

‘‘သာ ခေါ ပနေသာ, မဟာနာမ, ဗြဟ္မုနာ သနင်္ကုမာရေန ဂါထာ သုဂီတာ နော ဒုဂ္ဂီတာ, သုဘာသိတာ နော ဒုဗ္ဘာသိတာ, အတ္ထသံဟိတာ နော အနတ္ထသံဟိတာ, အနုမတာ ဘဂဝတာ’’တိ.

हे महानाम, सनत्कुमार ब्रह्माने गायलेली ही गाथा सुगीत आहे, दुर्गीत नाही; सुभाषित आहे, दुभाषित नाही; ती अर्थपूर्ण आहे, निरर्थक नाही; आणि भगवंतांनीही तिला संमती दिली आहे.

အထ [Pg.22] ခေါ ဘဂဝါ ဥဋ္ဌဟိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘သာဓု သာဓု, အာနန္ဒ, သာဓု ခေါ တွံ, အာနန္ဒ, ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ သေခံ ပါဋိပဒံ အဘာသီ’’တိ.

त्यानंतर भगवान उठले आणि त्यांनी आयुष्यमान आनंदांना उद्देशून म्हटले – “साधू, साधू, आनंद! आनंद, तू कपिलवस्तूच्या शाक्यांना शैक्ष प्रतिपदेचा अतिशय उत्तम उपदेश केलास.”

ဣဒမဝေါစာယသ္မာ အာနန္ဒော. သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ. အတ္တမနာ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

आयुष्यमान आनंदांनी असे सांगितले. शास्त्यांनी त्याला संमती दिली. कपिलवस्तूचे शाक्य आयुष्यमान आनंदांच्या भाषणाने अत्यंत संतुष्ट व आनंदित झाले.

သေခသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

तिसरे शैक्ष सूत्र समाप्त झाले.

၄. ပေါတလိယသုတ္တံ

४. पोतलीय सुत्त

၃၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အင်္ဂုတ္တရာပေသု ဝိဟရတိ အာပဏံ နာမ အင်္ဂုတ္တရာပါနံ နိဂမော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အာပဏံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အာပဏေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေနညတရော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. ပေါတလိယောပိ ခေါ ဂဟပတိ သမ္ပန္နနိဝါသနပါဝုရဏော ဆတ္တုပါဟနာဟိ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန သော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ ပေါတလိယံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, အာသနာနိ; သစေ အာကင်္ခသိ နိသီဒါ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပေါတလိယော ဂဟပတိ ‘‘ဂဟပတိဝါဒေန မံ သမဏော ဂေါတမော သမုဒါစရတီ’’တိ ကုပိတော အနတ္တမနော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ပေါတလိယံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, အာသနာနိ; သစေ အာကင်္ခသိ နိသီဒါ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပေါတလိယော ဂဟပတိ ဂဟပတိဝါဒေန မံ သမဏော ဂေါတမော သမုဒါစရတီ’’တိ ကုပိတော အနတ္တမနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တယိဒံ, ဘော ဂေါတမ, နစ္ဆန္နံ, တယိဒံ နပ္ပတိရူပံ, ယံ မံ တွံ ဂဟပတိဝါဒေန သမုဒါစရသီ’’တိ. ‘‘တေ ဟိ တေ, ဂဟပတိ, အာကာရာ, တေ လိင်္ဂါ[Pg.23], တေ နိမိတ္တာ ယထာ တံ ဂဟပတိဿာ’’တိ. ‘‘တထာ ဟိ ပန မေ, ဘော ဂေါတမ, သဗ္ဗေ ကမ္မန္တာ ပဋိက္ခိတ္တာ, သဗ္ဗေ ဝေါဟာရာ သမုစ္ဆိန္နာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တေ, ဂဟပတိ, သဗ္ဗေ ကမ္မန္တာ ပဋိက္ခိတ္တာ, သဗ္ဗေ ဝေါဟာရာ သမုစ္ဆိန္နာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ, ဘော ဂေါတမ, ယံ အဟောသိ ဓနံ ဝါ ဓညံ ဝါ ရဇတံ ဝါ ဇာတရူပံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုတ္တာနံ ဒါယဇ္ဇံ နိယျာတံ, တတ္ထာဟံ အနောဝါဒီ အနုပဝါဒီ ဃာသစ္ဆာဒနပရမော ဝိဟရာမိ. ဧဝံ ခေါ မေ, ဘော ဂေါတမ, သဗ္ဗေ ကမ္မန္တာ ပဋိက္ခိတ္တာ, သဗ္ဗေ ဝေါဟာရာ သမုစ္ဆိန္နာ’’တိ. ‘‘အညထာ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒံ ဝဒသိ, အညထာ စ ပန အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ? သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတု ယထာ အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဂဟပတိ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပေါတလိယော ဂဟပတိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ.

३१. असे मी ऐकले आहे – एक वेळ भगवान अंगुत्तराप देशात, 'आपण' नावाच्या अंगुत्तरापांच्या नगरात विहरत होते. तेव्हा भगवान सकाळी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन आपण नगरात भिक्षेसाठी शिरले. आपण नगरात भिक्षाटन करून, भोजनोत्तर भिक्षेहून परतल्यावर, दुपारच्या विश्रांतीसाठी जेथे एक वनराई होती, तेथे गेले. त्या वनराईत प्रवेश करून एका वृक्षाच्या मुळाशी दुपारच्या विश्रांतीसाठी बसले. पोतलीय गृहपती देखील उत्तम वस्त्रे परिधान करून, छत्री व पादत्राणे घेऊन पायी फिरत फिरत, फेरफटका मारत जेथे ती वनराई होती, तेथे आला. तेथे yeऊन, त्या वनराईत प्रवेश करून जेथे भगवान होते, तेथे तो गेला. तेथे जाऊन त्याने भगवंतांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभे राहिलेल्या पोतलीय गृहपतीला भगवान म्हणाले – “गृहपती, येथे आसने आहेत; तुझी इच्छा असल्यास बैस.” असे म्हटले असता, पोतलीय गृहपती “श्रमण गौतम मला 'गृहपती' या नावाने संबोधित आहेत” असे म्हणून क्रुद्ध व अप्रसन्न होऊन शांत राहिला. दुसऱ्यांदाही भगवंतांनी... तिसऱ्यांदाही भगवंतांनी पोतलीय गृहपतीला म्हटले – “गृहपती, येथे आसने आहेत; तुझी इच्छा असल्यास बैस.” असे म्हटले असता, पोतलीय गृहपती “श्रमण गौतम मला 'गृहपती' या नावाने संबोधित आहेत” असे म्हणून क्रुद्ध व अप्रसन्न होऊन भगवंतांना म्हणाला – “हे गौतम, आपण मला 'गृहपती' या नावाने संबोधित आहात, हे योग्य नाही, हे अनुरूप नाही.” “गृहपती, तुझे आकार, तुझे लिंग, तुझी चिन्हे गृहपतीसारखीच आहेत.” “हे गौतम, तरीही मी माझे सर्व उद्योग सोडून दिले आहेत आणि सर्व व्यवहार पूर्णपणे तोडून टाकले आहेत.” “पण गृहपती, तू तुझे सर्व उद्योग कसे काय सोडून दिले आहेस आणि सर्व व्यवहार कसे काय पूर्णपणे तोडून टाकले आहेस?” “हे गौतम, माझ्याकडे जे काही धन, धान्य, चांदी किंवा सोने होते, ते सर्व मी माझ्या पुत्रांना वारसा म्हणून सोपवून दिले आहे. त्या बाबतीत मी त्यांना कोणताही सल्ला देत नाही किंवा दोषही देत नाही; मी केवळ अन्न आणि वस्त्रापुरतेच मर्यादित राहून जगत आहे. अशा प्रकारे, हे गौतम, मी माझे सर्व उद्योग सोडून दिले आहेत आणि सर्व व्यवहार पूर्णपणे तोडून टाकले आहेत.” “गृहपती, तू ज्या प्रकारे व्यवहारांचा त्याग सांगत आहेस तो एक प्रकार आहे, परंतु आर्यांच्या विनयात व्यवहारांचा त्याग वेगळ्याच प्रकारे होतो.” “भंते, आर्यांच्या विनयात व्यवहारांचा त्याग कसा काय होतो? भंते, भगवंतांनी मला तसा उपदेश करावा, ज्यायोगे आर्यांच्या विनयात व्यवहारांचा त्याग कसा होतो हे समजेल.” “तर मग गृहपती, ऐक, नीट मनात धर, मी सांगतो.” “होय भंते,” असे म्हणून पोतलीय गृहपतीने भगवंतांना प्रतिसाद दिला.

၃၂. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဋ္ဌ ခေါ ဣမေ, ဂဟပတိ, ဓမ္မာ အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ အဋ္ဌ? အပါဏာတိပါတံ နိဿာယ ပါဏာတိပါတော ပဟာတဗ္ဗော; ဒိန္နာဒါနံ နိဿာယ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာတဗ္ဗံ; သစ္စဝါစံ နိဿာယ မုသာဝါဒေါ ပဟာတဗ္ဗော; အပိသုဏံ ဝါစံ နိဿာယ ပိသုဏာ ဝါစာ ပဟာတဗ္ဗာ; အဂိဒ္ဓိလောဘံ နိဿာယ ဂိဒ္ဓိလောဘော ပဟာတဗ္ဗော; အနိန္ဒာရောသံ နိဿာယ နိန္ဒာရောသော ပဟာတဗ္ဗော; အက္ကောဓူပါယာသံ နိဿာယ ကောဓူပါယာသော ပဟာတဗ္ဗော; အနတိမာနံ နိဿာယ အတိမာနော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတိ, အဋ္ဌ ဓမ္မာ သံခိတ္တေန ဝုတ္တာ, ဝိတ္ထာရေန အဝိဘတ္တာ, အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ. ‘‘ယေ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ အဋ္ဌ ဓမ္မာ သံခိတ္တေန ဝုတ္တာ, ဝိတ္ထာရေန အဝိဘတ္တာ, အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါယ သံဝတ္တန္တိ, သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မေ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဂဟပတိ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပေါတလိယော ဂဟပတိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

३२. भगवान असे म्हणाले – "हे गृहपती, आर्य विनयामध्ये व्यवहाराच्या पूर्ण समाप्तीसाठी (व्यवहार-समूच्छेदासाठी) हे आठ धर्म कारणीभूत ठरतात. कोणते आठ? प्राणातिपातापासून अलिप्ततेचा (जीवहिंसा न करण्याचा) आश्रय घेऊन प्राणातिपात (जीवहिंसा) त्यागला पाहिजे; दिलेल्या वस्तूच्या ग्रहणाचा (अदत्तादानापासून अलिप्ततेचा) आश्रय घेऊन अदत्तादान (चोरी) त्यागले पाहिजे; सत्यवचनाचा आश्रय घेऊन मृषावाद (असत्य बोलणे) त्यागला पाहिजे; अपिशुन वचनाचा (चुगली न करण्याचा) आश्रय घेऊन पिशुन वचन (चुगली करणे) त्यागले पाहिजे; अलोभाचा (लोभ न धरण्याचा) आश्रय घेऊन लोभ त्यागला पाहिजे; अनिंदा-अक्रोधाचा (निंदा व संताप न करण्याचा) आश्रय घेऊन निंदा व संताप त्यागला पाहिजे; अक्रोधाचा व अनुपायासाचा (क्रोध व जळफळाट न करण्याचा) आश्रय घेऊन क्रोध व जळफळाट त्यागला पाहिजे; अतिमान न करण्याचा (अहंकाररहिततेचा) आश्रय घेऊन अतिमान (अहंकार) त्यागला पाहिजे. हे गृहपती, संक्षेपाने सांगितलेले आणि विस्ताराने स्पष्ट न केलेले हे आठ धर्म आर्य विनयामध्ये व्यवहाराच्या पूर्ण समाप्तीसाठी कारणीभूत ठरतात." "भंते, भगवंतांनी संक्षेपाने सांगितलेले आणि विस्ताराने स्पष्ट न केलेले जे आठ धर्म आर्य विनयामध्ये व्यवहाराच्या पूर्ण समाप्तीसाठी कारणीभूत ठरतात, ते आठ धर्म भगवंतांनी माझ्यावर अनुकंपा करून विस्ताराने स्पष्ट करावेत, ही विनंती." "तर मग, गृहपती, ऐक, नीट मनन कर, मी सांगेन." "होय, भंते," असे म्हणून पोतलीय गृहपतीने भगवंतांना प्रतिसाद दिला. भगवान असे म्हणाले –

၃၃. ‘‘‘အပါဏာတိပါတံ [Pg.24] နိဿာယ ပါဏာတိပါတော ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု ပါဏာတိပါတီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ပါဏာတိပါတီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ ပါဏာတိပါတော. ယေ စ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အပါဏာတိပါတံ နိဿာယ ပါဏာတိပါတော ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

३३. "'प्राणातिपातापासून अलिप्ततेचा आश्रय घेऊन प्राणातिपात त्यागला पाहिजे' असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले आहे? येथे, गृहपती, आर्यश्रावक असा विचार करतो – 'ज्या संयोजनांमुळे (बंधनांमुळे) मी प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारा) झालो असतो, त्या संयोजनांच्या प्रहाणासाठी (त्याग करण्यासाठी) व समूच्छेदासाठी (पूर्ण नाशासाठी) मी प्रतिपन्न (प्रयत्नशील) आहे. जर मी प्राणातिपाती झालो, तर प्राणातिपाताच्या कारणाने मी स्वतःच स्वतःला दोष देईन; प्राणातिपाताच्या कारणाने सुज्ञ लोकही चौकशी करून माझी निंदा करतील; आणि प्राणातिपाताच्या कारणाने, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर दुर्गतीचीच अपेक्षा असते. हा जो प्राणातिपात आहे, हेच एक संयोजन (बंधन) आहे आणि हेच एक नीवरण (अडथळा) आहे. आणि प्राणातिपाताच्या कारणाने जे आसव (चित्तमल), विघात (दुःख) आणि परिळाह (दाह) उत्पन्न झाले असते, प्राणातिपातापासून विरत राहिलेल्या व्यक्तीला ते आसव, विघात आणि परिळाह होत नाहीत.' 'प्राणातिपातापासून अलिप्ततेचा आश्रय घेऊन प्राणातिपात त्यागला पाहिजे' - असे जे म्हटले गेले आहे, ते या संदर्भाला अनुसरूनच म्हटले गेले आहे."

၃၄. ‘‘‘ဒိန္နာဒါနံ နိဿာယ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာတဗ္ဗ’န္တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု အဒိန္နာဒါယီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အဒိန္နာဒါယီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ အဒိန္နာဒါနပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ အဒိန္နာဒါနပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ အဒိန္နာဒါနပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ အဒိန္နာဒါနံ. ယေ စ အဒိန္နာဒါနပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘ဒိန္နာဒါနံ နိဿာယ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာတဗ္ဗ’န္တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

३४. "'दिलेल्या वस्तूच्या ग्रहणाचा आश्रय घेऊन अदत्तादान त्यागले पाहिजे' असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले आहे? येथे, गृहपती, आर्यश्रावक असा विचार करतो – 'ज्या संयोजनांमुळे (बंधनांमुळे) मी अदत्तादायी (चोरी करणारा) झालो असतो, त्या संयोजनांच्या प्रहाणासाठी व समूच्छेदासाठी मी प्रतिपन्न आहे. जर मी अदत्तादायी झालो, तर अदत्तादानाच्या कारणाने मी स्वतःच स्वतःला दोष देईन; अदत्तादानाच्या कारणाने सुज्ञ लोकही चौकशी करून माझी निंदा करतील; आणि अदत्तादानाच्या कारणाने, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर दुर्गतीचीच अपेक्षा असते. हे जे अदत्तादान आहे, हेच एक संयोजन आहे आणि हेच एक नीवरण आहे. आणि अदत्तादानाच्या कारणाने जे आसव, विघात आणि परिळाह उत्पन्न झाले असते, अदत्तादानाचा त्याग केलेल्या (त्यापासून विरत राहिलेल्या) व्यक्तीला ते आसव, विघात आणि परिळाह होत नाहीत.' 'दिलेल्या वस्तूच्या ग्रहणाचा आश्रय घेऊन अदत्तादान त्यागले पाहिजे' - असे जे म्हटले गेले आहे, ते या संदर्भाला अनुसरूनच म्हटले गेले आहे."

၃၅. ‘‘‘သစ္စဝါစံ နိဿာယ မုသာဝါဒေါ ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု မုသာဝါဒီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန မုသာဝါဒီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ မုသာဝါဒပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ မုသာဝါဒပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ မုသာဝါဒပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ [Pg.25] မုသာဝါဒေါ. ယေ စ မုသာဝါဒပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘သစ္စဝါစံ နိဿာယ မုသာဝါဒေါ ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

३५. "'सत्यवचनाचा आश्रय घेऊन मृषावाद त्यागला पाहिजे' असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले आहे? येथे, गृहपती, आर्यश्रावक असा विचार करतो – 'ज्या संयोजनांमुळे (बंधनांमुळे) मी मृषावादी (असत्य बोलणारा) झालो असतो, त्या संयोजनांच्या प्रहाणासाठी व समूच्छेदासाठी मी प्रतिपन्न आहे. जर मी मृषावादी झालो, तर मृषावादाच्या कारणाने मी स्वतःच स्वतःला दोष देईन; मृषावादाच्या कारणाने सुज्ञ लोकही चौकशी करून माझी निंदा करतील; आणि मृषावादाच्या कारणाने, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर दुर्गतीचीच अपेक्षा असते. हा जो मृषावाद आहे, हेच एक संयोजन आहे आणि हेच एक नीवरण आहे. आणि मृषावादाच्या कारणाने जे आसव, विघात आणि परिळाह उत्पन्न झाले असते, मृषावादापासून विरत राहिलेल्या व्यक्तीला ते आसव, विघात आणि परिळाह होत नाहीत.' 'सत्यवचनाचा आश्रय घेऊन मृषावाद त्यागला पाहिजे' - असे जे म्हटले गेले आहे, ते या संदर्भाला अनुसरूनच म्हटले गेले आहे."

၃၆. ‘‘‘အပိသုဏံ ဝါစံ နိဿာယ ပိသုဏာ ဝါစာ ပဟာတဗ္ဗာ’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု ပိသုဏဝါစော အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ပိသုဏဝါစော အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ ပိသုဏဝါစာပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ ပိသုဏဝါစာပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ ပိသုဏဝါစာပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ ပိသုဏာ ဝါစာ. ယေ စ ပိသုဏဝါစာပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အပိသုဏံ ဝါစံ နိဿာယ ပိသုဏာ ဝါစာ ပဟာတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

३६. "'अपिशुन वचनाचा आश्रय घेऊन पिशुन वचन त्यागले पाहिजे' असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले आहे? येथे, गृहपती, आर्यश्रावक असा विचार करतो – 'ज्या संयोजनांमुळे (बंधनांमुळे) मी पिशुनभाषी (चुगली करणारा) झालो असतो, त्या संयोजनांच्या प्रहाणासाठी व समूच्छेदासाठी मी प्रतिपन्न आहे. जर मी पिशुनभाषी झालो, तर पिशुन वचनाच्या कारणाने मी स्वतःच स्वतःला दोष देईन; पिशुन वचनाच्या कारणाने सुज्ञ लोकही चौकशी करून माझी निंदा करतील; आणि पिशुन वचनाच्या कारणाने, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर दुर्गतीचीच अपेक्षा असते. हे जे पिशुन वचन आहे, हेच एक संयोजन आहे आणि हेच एक नीवरण आहे. आणि पिशुन वचनाच्या कारणाने जे आसव, विघात आणि परिळाह उत्पन्न झाले असते, पिशुन वचनापासून विरत राहिलेल्या व्यक्तीला ते आसव, विघात आणि परिळाह होत नाहीत.' 'अपिशुन वचनाचा आश्रय घेऊन पिशुन वचन त्यागले पाहिजे' - असे जे म्हटले गेले आहे, ते या संदर्भाला अनुसरूनच म्हटले गेले आहे."

၃၇. ‘‘‘အဂိဒ္ဓိလောဘံ နိဿာယ ဂိဒ္ဓိလောဘော ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု ဂိဒ္ဓိလောဘီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဂိဒ္ဓိလောဘီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ ဂိဒ္ဓိလောဘပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ ဂိဒ္ဓိလောဘပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ ဂိဒ္ဓိလောဘပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ ဂိဒ္ဓိလောဘော. ယေ စ ဂိဒ္ဓိလောဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, ဂိဒ္ဓိလောဘာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အဂိဒ္ဓိလောဘံ နိဿာယ ဂိဒ္ဓိလောဘော ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

३७. “‘अलोभाचा (लोभ न ठेवण्याचा) आश्रय घेऊन लोभाचा त्याग केला पाहिजे’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले गेले आहे? गृहपती, येथे आर्यश्रावक असा विचार करतो – ‘ज्या संयोजनांमुळे (बंधनांमुळे) मी लोभी बनू शकेन, त्या संयोजनांच्या त्यागासाठी व समूळ उच्चाटनासाठी मी प्रयत्नशील आहे. जर मी लोभी झालो, तर लोभाच्या कारणाने मी स्वतःच स्वतःला दोष देईन; सुज्ञ लोकही विचारपूर्वक लोभाच्या कारणाने माझी निंदा करतील; आणि शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, लोभाच्या कारणाने दुर्गतीचीच अपेक्षा असते. हा जो लोभ आहे, हेच एक संयोजन आहे, हेच एक नीवरण (अडथळा) आहे. आणि लोभाच्या कारणाने जे आसव, क्लेश व संताप उत्पन्न होऊ शकतात, लोभापासून विरत झालेल्या व्यक्तीला ते आसव, क्लेश व संताप होत नाहीत.’ ‘अलोभाचा आश्रय घेऊन लोभाचा त्याग केला पाहिजे’ – असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच संदर्भात म्हटले गेले आहे।”

၃၈. ‘‘‘အနိန္ဒာရောသံ နိဿာယ နိန္ဒာရောသော ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု နိန္ဒာရောသီ အဿံ, တေသာဟံ [Pg.26] သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန နိန္ဒာရောသီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ နိန္ဒာရောသပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ နိန္ဒာရောသပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ နိန္ဒာရောသပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ နိန္ဒာရောသော. ယေ စ နိန္ဒာရောသပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, အနိန္ဒာရောသိဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အနိန္ဒာရောသံ နိဿာယ နိန္ဒာရောသော ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

३८. “‘निंदा व छळ न करण्याचा आश्रय घेऊन निंदा व छळाचा त्याग केला पाहिजे’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले गेले आहे? गृहपती, येथे आर्यश्रावक असा विचार करतो – ‘ज्या संयोजनांमुळे (बंधनांमुळे) मी निंदा व छळ करणारा बनू शकेन, त्या संयोजनांच्या त्यागासाठी व समूळ उच्चाटनासाठी मी प्रयत्नशील आहे. जर मी निंदा व छळ करणारा झालो, तर निंदा व छळाच्या कारणाने मी स्वतःच स्वतःला दोष देईन; सुज्ञ लोकही विचारपूर्वक निंदा व छळाच्या कारणाने माझी निंदा करतील; आणि शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, निंदा व छळाच्या कारणाने दुर्गतीचीच अपेक्षा असते. हा जो निंदा व छळ आहे, हेच एक संयोजन आहे, हेच एक नीवरण (अडथळा) आहे. आणि निंदा व छळाच्या कारणाने जे आसव, क्लेश व संताप उत्पन्न होऊ शकतात, निंदा व छळ न करणाऱ्या व्यक्तीला ते आसव, क्लेश व संताप होत नाहीत.’ ‘निंदा व छळ न करण्याचा आश्रय घेऊन निंदा व छळाचा त्याग केला पाहिजे’ – असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच संदर्भात म्हटले गेले आहे।”

၃၉. ‘‘‘အက္ကောဓူပါယာသံ နိဿာယ ကောဓူပါယာသော ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု ကောဓူပါယာသီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ကောဓူပါယာသီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ ကောဓူပါယာသပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ ကောဓူပါယာသပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ ကောဓူပါယာသပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ ကောဓူပါယာသော. ယေ စ ကောဓူပါယာသပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, အက္ကောဓူပါယာသိဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အက္ကောဓူပါယာသံ နိဿာယ ကောဓူပါယာသော ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

३९. “‘क्रोध व संताप न करण्याचा आश्रय घेऊन क्रोध व संतापाचा त्याग केला पाहिजे’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले गेले आहे? गृहपती, येथे आर्यश्रावक असा विचार करतो – ‘ज्या संयोजनांमुळे (बंधनांमुळे) मी क्रोधी व संतापी बनू शकेन, त्या संयोजनांच्या त्यागासाठी व समूळ उच्चाटनासाठी मी प्रयत्नशील आहे. जर मी क्रोधी व संतापी झालो, तर क्रोध व संतापाच्या कारणाने मी स्वतःच स्वतःला दोष देईन; सुज्ञ लोकही विचारपूर्वक क्रोध व संतापाच्या कारणाने माझी निंदा करतील; आणि शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, क्रोध व संतापाच्या कारणाने दुर्गतीचीच अपेक्षा असते. हा जो क्रोध व संताप आहे, हेच एक संयोजन आहे, हेच एक नीवरण (अडथळा) आहे. आणि क्रोध व संतापाच्या कारणाने जे आसव, क्लेश व संताप उत्पन्न होऊ शकतात, क्रोध व संताप न करणाऱ्या व्यक्तीला ते आसव, क्लेश व संताप होत नाहीत.’ ‘क्रोध व संताप न करण्याचा आश्रय घेऊन क्रोध व संतापाचा त्याग केला पाहिजे’ – असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच संदर्भात म्हटले गेले आहे।”

၄၀. ‘‘‘အနတိမာနံ နိဿာယ အတိမာနော ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု အတိမာနီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အတိမာနီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ အတိမာနပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ အတိမာနပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ အတိမာနပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ အတိမာနော. ယေ စ အတိမာနပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, အနတိမာနိဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အနတိမာနံ နိဿာယ အတိမာနော ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

४०. “‘अहंकार न बाळगण्याचा आश्रय घेऊन अहंकाराचा त्याग केला पाहिजे’ असे जे म्हटले गेले आहे, ते कशाच्या संदर्भात म्हटले गेले आहे? गृहपती, येथे आर्यश्रावक असा विचार करतो – ‘ज्या संयोजनांमुळे (बंधनांमुळे) मी अहंकारी बनू शकेन, त्या संयोजनांच्या त्यागासाठी व समूळ उच्चाटनासाठी मी प्रयत्नशील आहे. जर मी अहंकारी झालो, तर अहंकाराच्या कारणाने मी स्वतःच स्वतःला दोष देईन; सुज्ञ लोकही विचारपूर्वक अहंकाराच्या कारणाने माझी निंदा करतील; आणि शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, अहंकाराच्या कारणाने दुर्गतीचीच अपेक्षा असते. हा जो अहंकार आहे, हेच एक संयोजन आहे, हेच एक नीवरण (अडथळा) आहे. आणि अहंकाराच्या कारणाने जे आसव, क्लेश व संताप उत्पन्न होऊ शकतात, अहंकार न बाळगणाऱ्या व्यक्तीला ते आसव, क्लेश व संताप होत नाहीत.’ ‘अहंकार न बाळगण्याचा आश्रय घेऊन अहंकाराचा त्याग केला पाहिजे’ – असे जे म्हटले गेले आहे, ते याच संदर्भात म्हटले गेले आहे।”

၄၁. ‘‘ဣမေ [Pg.27] ခေါ, ဂဟပတိ, အဋ္ဌ ဓမ္မာ သံခိတ္တေန ဝုတ္တာ, ဝိတ္ထာရေန ဝိဘတ္တာ, ယေ အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါယ သံဝတ္တန္တိ; န တွေဝ တာဝ အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတီ’’တိ.

४१. “गृहपती, हे आठ धर्म संक्षेपाने सांगितले आहेत आणि सविस्तरपणे विभागून स्पष्ट केले आहेत, जे आर्यांच्या विनयामध्ये व्यवहाराच्या समूळ उच्चाटनासाठी कारणीभूत ठरतात; परंतु एवढ्यानेच आर्यांच्या विनयामध्ये सर्व प्रकारे, सर्व बाजूंनी संपूर्ण व्यवहाराचे समूळ उच्चाटन होत नाही।”

‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ? သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတု ယထာ အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဂဟပတိ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပေါတလိယော ဂဟပတိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“भंते, आर्यांच्या विनयामध्ये सर्व प्रकारे, सर्व बाजूंनी संपूर्ण व्यवहाराचे समूळ उच्चाटन कसे होते? भंते, भगवंतांनी मला अशा प्रकारे धम्म उपदेश करावा, जेणेकरून आर्यांच्या विनयामध्ये सर्व प्रकारे, सर्व बाजूंनी संपूर्ण व्यवहाराचे समूळ उच्चाटन होईल।” “तसे असेल तर, गृहपती, ऐक, नीट मनात ठेव, मी सांगेन।” “होय, भंते,” असे म्हणून पोतलीय गृहपतीने भगवंतांच्या बोलण्याला संमती दिली. भगवंत म्हणाले –

ကာမာဒီနဝကထာ

कामभोगांच्या दोषांविषयीचे प्रवचन

၄၂. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ကုက္ကုရော ဇိဃစ္ဆာဒုဗ္ဗလျပရေတော ဂေါဃာတကသူနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတော အဿ. တမေနံ ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ အဋ္ဌိကင်္ကလံ သုနိက္ကန္တံ နိက္ကန္တံ နိမ္မံသံ လောဟိတမက္ခိတံ ဥပသုမ္ဘေယျ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, အပိ နု ခေါ သော ကုက္ကုရော အမုံ အဋ္ဌိကင်္ကလံ သုနိက္ကန္တံ နိက္ကန္တံ နိမ္မံသံ လောဟိတမက္ခိတံ ပလေဟန္တော ဇိဃစ္ဆာဒုဗ္ဗလျံ ပဋိဝိနေယျာ’’တိ?

४२. “गृहपती, समजा एखादा कुत्रा भुकेने आणि अशक्तपणाने व्याकुळ होऊन कसाईखान्याजवळ उभा असेल. तेव्हा एखादा कुशल कसाई किंवा त्याचा शिकाऊ मदतनीस त्या कुत्र्यासमोर मांसाचा लवलेशही नसलेला, पूर्णपणे खरडलेला आणि फक्त रक्ताने माखलेला हाडांचा सांगाडा फेकेल. गृहपती, तुला काय वाटते? तो कुत्रा मांसाचा लवलेशही नसलेला, पूर्णपणे खरडलेला आणि फक्त रक्ताने माखलेला हाडांचा सांगाडा चाटून आपली भूक आणि अशक्तपणा दूर करू शकेल का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नाही, भंते।”

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

“ते कोणत्या कारणाने?”

‘‘အဒုဉှိ, ဘန္တေ, အဋ္ဌိကင်္ကလံ သုနိက္ကန္တံ နိက္ကန္တံ နိမ္မံသံ လောဟိတမက္ခိတံ. ယာဝဒေဝ ပန သော ကုက္ကုရော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဋ္ဌိကင်္ကလူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ယာယံ ဥပေက္ခာ နာနတ္တာ နာနတ္တသိတာ တံ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ, ယာယံ ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ ယတ္ထ သဗ္ဗသော လောကာမိသူပါဒါနာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

“कारण, भंते, तो हाडांचा सांगाडा पूर्णपणे खरडलेला, मांसाचा लवलेश नसलेला आणि फक्त रक्ताने माखलेला आहे. शेवटी त्या कुत्र्याला केवळ थकवा आणि निराशा एवढेच पदरी पडेल.” “गृहपती, याचप्रमाणे आर्यश्रावक असा विचार करतो – ‘भगवंतांनी कामभोगांची तुलना हाडांच्या सांगाड्याशी केली आहे; ते अत्यंत दुःखदायक आणि क्लेशकारक आहेत, आणि त्यांमधील धोके खूप मोठे आहेत.’ अशा प्रकारे, या कामभोगांना यथार्थपणे सम्यक प्रज्ञेने पाहून, तो विविधतेवर आधारित असलेल्या आणि नानाविध विषयांवर अवलंबून असलेल्या उपेक्षेचा त्याग करतो, आणि एकत्वावर आधारित असलेल्या व एकाच विषयावर अवलंबून असलेल्या उपेक्षेची भावना करतो, जिथे जगातील भौतिक गोष्टींवरील सर्व आसक्ती पूर्णपणे आणि निरवशेषपणे नष्ट होते।”

၄၃. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ဂိဇ္ဈော ဝါ ကင်္ကော ဝါ ကုလလော ဝါ မံသပေသိံ အာဒါယ ဥဍ္ဍီယေယျ. တမေနံ ဂိဇ္ဈာပိ ကင်္ကာပိ ကုလလာပိ အနုပတိတွာ [Pg.28] အနုပတိတွာ ဝိတစ္ဆေယျုံ ဝိဿဇ္ဇေယျုံ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, သစေ သော ဂိဇ္ဈော ဝါ ကင်္ကော ဝါ ကုလလော ဝါ တံ မံသပေသိံ န ခိပ္ပမေဝ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ, သော တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’န္တိ?

४३. गृहपती, समजा एखाद्या गिधाडाने, सशाण्याने किंवा घारीने मांसाचा तुकडा चोचीत पकडून आकाशात उड्डाण केले. मग इतर गिधाडे, सशाणे आणि घारी त्याच्या मागे लागून त्याला टोचू लागतील आणि ओरबाडू लागतील. गृहपती, तुला काय वाटते? जर त्या गिधाडाने, सशाण्याने किंवा घारीने तो मांसाचा तुकडा त्वरित सोडून दिला नाही, तर त्या कारणामुळे त्याला मृत्यू किंवा मरणांतक दुःख प्राप्त होणार नाही का?

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

होय, भंते.

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘မံသပေသူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ယာယံ ဥပေက္ခာ နာနတ္တာ နာနတ္တသိတာ တံ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယာယံ ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ ယတ္ထ သဗ္ဗသော လောကာမိသူပါဒါနာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

त्याचप्रमाणे, गृहपती, आर्यश्रावक असा विचार करतो – ‘भगवंतांनी कामभोगांची तुलना मांसाच्या तुकड्याशी केली आहे; ते अत्यंत दुःखदायक आणि अत्यंत क्लेशकारक आहेत, आणि त्यांमधील धोका फार मोठा आहे.’ अशा प्रकारे, योग्य प्रज्ञेने हे जसे आहे तसे पाहून, जी उपेक्षा नानात्वावर आधारित आहे तिचा त्याग करून, जी उपेक्षा एकत्वावर आधारित आहे – जिथे जगातील सर्व आमिषांचे उपादान पूर्णपणे निरुद्ध होते – त्याच उपेक्षेची तो भावना करतो.

၄၄. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ပုရိသော အာဒိတ္တံ တိဏုက္ကံ အာဒါယ ပဋိဝါတံ ဂစ္ဆေယျ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, သစေ သော ပုရိသော တံ အာဒိတ္တံ တိဏုက္ကံ န ခိပ္ပမေဝ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ တဿ သာ အာဒိတ္တာ တိဏုက္ကာ ဟတ္ထံ ဝါ ဒဟေယျ ဗာဟုံ ဝါ ဒဟေယျ အညတရံ ဝါ အညတရံ ဝါ အင်္ဂပစ္စင်္ဂံ ဒဟေယျ, သော တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’န္တိ?

४४. गृहपती, समजा एखाद्या माणसाने पेटलेली गवताची मशाल हातात घेतली आणि तो वाऱ्याच्या विरुद्ध दिशेने चालू लागला. गृहपती, तुला काय वाटते? जर त्या माणसाने ती पेटलेली गवताची मशाल त्वरित सोडून दिली नाही, तर ती पेटलेली मशाल त्याचा हात भाजेल, किंवा त्याचा बाहू भाजेल, किंवा त्याच्या शरीराचा एखादा दुसरा अवयव भाजेल, आणि त्या कारणामुळे त्याला मृत्यू किंवा मरणांतक दुःख प्राप्त होणार नाही का?

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

होय, भंते.

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘တိဏုက္ကူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ…ပေ… တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

त्याचप्रमाणे, गृहपती, आर्यश्रावक असा विचार करतो – ‘भगवंतांनी कामभोगांची तुलना गवताच्या मशालीशी केली आहे; ते अत्यंत दुःखदायक आणि अत्यंत क्लेशकारक आहेत, आणि त्यांमधील धोका फार मोठा आहे.’ अशा प्रकारे, योग्य प्रज्ञेने हे जसे आहे तसे पाहून... पूर्ववत... त्याच उपेक्षेची तो भावना करतो.

၄၅. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, အင်္ဂါရကာသု သာဓိကပေါရိသာ, ပူရာ အင်္ဂါရာနံ ဝီတစ္စိကာနံ ဝီတဓူမာနံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဇီဝိတုကာမော အမရိတုကာမော သုခကာမော ဒုက္ခပ္ပဋိက္ကူလော. တမေနံ ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုံ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, အပိ နု သော ပုရိသော ဣတိစိတိစေဝ ကာယံ သန္နာမေယျာ’’တိ?

४५. गृहपती, समजा माणसाच्या उंचीपेक्षा खोल असलेला एक कोळशाचा खड्डा आहे, जो ज्वाला नसलेल्या आणि धूर नसलेल्या धगधगत्या कोळशांनी भरलेला आहे. तिथे एक माणूस आला, ज्याला जगण्याची इच्छा आहे, मरण्याची इच्छा नाही, जो सुखाचा अभिलाषी आहे आणि दुःखाचा द्वेष करतो. तेव्हा दोन बलवान माणसांनी त्याला दोन्ही हातांना पकडले आणि त्या कोळशाच्या खड्ड्याकडे ओढू लागले. गृहपती, तुला काय वाटते? तो माणूस स्वतःला वाचवण्यासाठी आपले शरीर इकडेतिकडे वळवणार नाही का?

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

होय, भंते.

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

ते कशामुळे?

‘‘ဝိဒိတဉှိ, ဘန္တေ, တဿ ပုရိသဿ ဣမဉ္စာဟံ အင်္ဂါရကာသုံ ပပတိဿာမိ, တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆိဿာမိ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အင်္ဂါရကာသူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ…ပေ… တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

कारण, भंते, त्या माणसाला हे ठाऊक असते की, ‘मी या कोळशाच्या खड्ड्यात पडणार आहे, आणि त्या कारणामुळे मला मृत्यू किंवा मरणांतक दुःख प्राप्त होईल.’ त्याचप्रमाणे, गृहपती, आर्यश्रावक असा विचार करतो – ‘भगवंतांनी कामभोगांची तुलना कोळशाच्या खड्ड्याशी केली आहे; ते अत्यंत दुःखदायक आणि अत्यंत क्लेशकारक आहेत, आणि त्यांमधील धोका फार मोठा आहे.’ अशा प्रकारे, योग्य प्रज्ञेने हे जसे आहे तसे पाहून... पूर्ववत... त्याच उपेक्षेची तो भावना करतो.

၄၆. ‘‘သေယျထာပိ[Pg.29], ဂဟပတိ, ပုရိသော သုပိနကံ ပဿေယျ အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏိရာမဏေယျကံ. သော ပဋိဗုဒ္ဓေါ န ကိဉ္စိ ပဋိပဿေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သုပိနကူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ…ပေ… တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

४६. गृहपती, समजा एखाद्या माणसाने स्वप्नात सुंदर उद्याने, सुंदर वने, सुंदर भूभाग आणि सुंदर कमळांचे तलाव पाहिले. पण जागा झाल्यावर त्याला त्यातले काहीही दिसत नाही. त्याचप्रमाणे, गृहपती, आर्यश्रावक असा विचार करतो – ‘भगवंतांनी कामभोगांची तुलना स्वप्नाशी केली आहे; ते अत्यंत दुःखदायक आणि अत्यंत क्लेशकारक आहेत, आणि त्यांमधील धोका फार मोठा आहे.’ अशा प्रकारे, योग्य प्रज्ञेने हे जसे आहे तसे पाहून... पूर्ववत... त्याच उपेक्षेची तो भावना करतो.

၄၇. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ပုရိသော ယာစိတကံ ဘောဂံ ယာစိတွာ ယာနံ ဝါ ပေါရိသေယျံ ပဝရမဏိကုဏ္ဍလံ. သော တေဟိ ယာစိတကေဟိ ဘောဂေဟိ ပုရက္ခတော ပရိဝုတော အန္တရာပဏံ ပဋိပဇ္ဇေယျ. တမေနံ ဇနော ဒိသွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဘောဂီ ဝတ, ဘော, ပုရိသော, ဧဝံ ကိရ ဘောဂိနော ဘောဂါနိ ဘုဉ္ဇန္တီ’တိ. တမေနံ သာမိကာ ယတ္ထ ယတ္ထေဝ ပဿေယျုံ တတ္ထ တတ္ထေဝ သာနိ ဟရေယျုံ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, အလံ နု ခေါ တဿ ပုရိသဿ အညထတ္တာယာ’’တိ?

४७. गृहपती, समजा एखाद्या माणसाने उसने घेतलेले वैभव – जसे की एखादे सुंदर वाहन किंवा मौल्यवान रत्नांची कुंडले – उसने मागून घेतली. तो त्या उसने घेतलेल्या वस्तूंनी नटून-थटून बाजारात गेला. लोक त्याला पाहून म्हणू लागले – ‘अरे वा! हा माणूस किती श्रीमंत आहे! श्रीमंत लोक अशाच प्रकारे वैभवाचा उपभोग घेतात!’ पण जेव्हा त्या वस्तूंचे खरे मालक त्याला जिथे कुठे पाहतील, तिथे आपल्या वस्तू परत घेतील. गृहपती, तुला काय वाटते? त्या वस्तू परत घेतल्यावर त्या माणसाच्या मनःस्थितीत बदल होणे स्वाभाविक नाही का?

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

होय, भंते.

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

ते कशामुळे?

‘‘သာမိနော ဟိ, ဘန္တေ, သာနိ ဟရန္တီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာစိတကူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ…ပေ… တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

कारण, भंते, मूळ मालक आपल्या वस्तू परत घेऊन जातात. त्याचप्रमाणे, गृहपती, आर्यश्रावक असा विचार करतो – ‘भगवंतांनी कामभोगांची तुलना उसने घेतलेल्या वस्तूशी केली आहे; ते अत्यंत दुःखदायक आणि अत्यंत क्लेशकारक आहेत, आणि त्यांमधील धोका फार मोठा आहे.’ अशा प्रकारे, योग्य प्रज्ञेने हे जसे आहे तसे पाहून... पूर्ववत... त्याच उपेक्षेची तो भावना करतो.

၄၈. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ဂါမဿ ဝါ နိဂမဿ ဝါ အဝိဒူရေ တိဗ္ဗော ဝနသဏ္ဍော. တတြဿ ရုက္ခော သမ္ပန္နဖလော စ ဥပပန္နဖလော စ, န စဿု ကာနိစိ ဖလာနိ ဘူမိယံ ပတိတာနိ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဖလတ္ထိကော ဖလဂဝေသီ ဖလပရိယေသနံ စရမာနော. သော တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ တံ ရုက္ခံ ပဿေယျ သမ္ပန္နဖလဉ္စ ဥပပန္နဖလဉ္စ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ ရုက္ခော သမ္ပန္နဖလော စ ဥပပန္နဖလော စ, နတ္ထိ စ ကာနိစိ ဖလာနိ ဘူမိယံ ပတိတာနိ. ဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ ရုက္ခံ အာရောဟိတုံ. ယံနူနာဟံ ဣမံ ရုက္ခံ အာရောဟိတွာ ယာဝဒတ္ထဉ္စ ခါဒေယျံ ဥစ္ဆင်္ဂဉ္စ ပူရေယျ’န္တိ. သော တံ ရုက္ခံ အာရောဟိတွာ ယာဝဒတ္ထဉ္စ ခါဒေယျ ဥစ္ဆင်္ဂဉ္စ ပူရေယျ. အထ ဒုတိယော ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဖလတ္ထိကော ဖလဂဝေသီ ဖလပရိယေသနံ စရမာနော တိဏှံ ကုဌာရိံ အာဒါယ. သော တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ [Pg.30] တံ ရုက္ခံ ပဿေယျ သမ္ပန္နဖလဉ္စ ဥပပန္နဖလဉ္စ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ ရုက္ခော သမ္ပန္နဖလော စ ဥပပန္နဖလော စ, နတ္ထိ စ ကာနိစိ ဖလာနိ ဘူမိယံ ပတိတာနိ. န ခေါ ပနာဟံ ဇာနာမိ ရုက္ခံ အာရောဟိတုံ. ယံနူနာဟံ ဣမံ ရုက္ခံ မူလတော ဆေတွာ ယာဝဒတ္ထဉ္စ ခါဒေယျံ ဥစ္ဆင်္ဂဉ္စ ပူရေယျ’န္တိ. သော တံ ရုက္ခံ မူလတောဝ ဆိန္ဒေယျ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, အမုကော ယော သော ပုရိသော ပဌမံ ရုက္ခံ အာရူဠှော သစေ သော န ခိပ္ပမေဝ ဩရောဟေယျ တဿ သော ရုက္ခော ပပတန္တော ဟတ္ထံ ဝါ ဘဉ္ဇေယျ ပါဒံ ဝါ ဘဉ္ဇေယျ အညတရံ ဝါ အညတရံ ဝါ အင်္ဂပစ္စင်္ဂံ ဘဉ္ဇေယျ, သော တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’န္တိ?

४८. गृहपती, समजा एखाद्या गावाच्या किंवा नगराच्या जवळच एक दाट जंगल आहे. तिथे एक झाड आहे जे मधुर आणि भरपूर फळांनी लगडलेले आहे, पण त्याचे एकही फळ जमिनीवर पडलेले नाही. तेव्हा फळांची इच्छा असलेला, फळे शोधणारा एक माणूस तिथे आला. तो त्या जंगलात शिरला आणि त्याने ते मधुर व भरपूर फळांनी लगडलेले झाड पाहिले. त्याच्या मनात विचार आला – ‘हे झाड मधुर आणि भरपूर फळांनी लगडलेले आहे, पण जमिनीवर एकही फळ पडलेले नाही. मला झाडावर चढता येते. मग मी या झाडावर चढून पोटभर फळे खातो आणि माझी झोळीही भरून घेतो.’ आणि त्याने तसेच केले. त्यानंतर दुसरा एक माणूस फळांची इच्छा असलेला, फळे शोधणारा, हातात धारदार कुऱ्हाड घेऊन तिथे आला. तोही त्या जंगलात शिरला आणि त्याने ते मधुर व भरपूर फळांनी लगडलेले झाड पाहिले. त्याच्या मनात विचार आला – ‘हे झाड मधुर आणि भरपूर फळांनी लगडलेले आहे, पण जमिनीवर एकही फळ पडलेले नाही. मला झाडावर चढता येत नाही. मग मी हे झाड मुळापासूनच कापून टाकतो आणि पोटभर फळे खातो व माझी झोळी भरून घेतो.’ आणि त्याने ते झाड मुळापासूनच कापले. गृहपती, तुला काय वाटते? जो माणूस आधी झाडावर चढला होता, तो जर त्वरित खाली उतरला नाही, तर ते झाड कोसळताना त्याचा हात मोडेल, किंवा पाय मोडेल, किंवा शरीराचा एखादा दुसरा अवयव मोडेल, आणि त्या कारणामुळे त्याला मृत्यू किंवा मरणांतक दुःख प्राप्त होणार नाही का?

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

होय, भंते.

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ရုက္ခဖလူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ယာယံ ဥပေက္ခာ နာနတ္တာ နာနတ္တသိတာ တံ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယာယံ ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ ယတ္ထ သဗ္ဗသော လောကာမိသူပါဒါနာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

त्याचप्रमाणे, गृहपती, आर्यश्रावक असा विचार करतो – 'भगवंतांनी कामभोगांची तुलना वृक्षाच्या फळांशी केली आहे; ते अत्यंत दुःखदायक आणि अत्यंत क्लेशकारक आहेत, आणि त्यांमधील धोका खूप मोठा आहे.' या प्रकारे या कामभोगांना जसे आहे तसे सम्यक प्रज्ञेने पाहून, तो विविधतेवर आधारित असलेल्या आणि विविधतेचा आश्रय घेणाऱ्या उपेक्षेचा त्याग करतो, आणि एकत्वावर आधारित असलेल्या व एकत्वाचा आश्रय घेणाऱ्या उपेक्षेची भावना करतो, जिथे जगातील भौतिक गोष्टींवरील (लोकामिष) सर्व उपादाने (आसक्ती) पूर्णपणे निरवशेष नष्ट होतात.

၄၉. ‘‘သ ခေါ သော, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

४९. तोच आर्यश्रावक, गृहपती, उपेक्षेमुळे अत्यंत शुद्ध झालेल्या याच सर्वश्रेष्ठ स्मृतीचा (चतुर्थ ध्यानाचा) आश्रय घेऊन आपल्या अनेक पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म... इत्यादी. या प्रकारे तो सविस्तर कारणांसह आणि वैशिष्ट्यांसह आपल्या अनेक पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो.

‘‘သ ခေါ သော, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

तोच आर्यश्रावक, गृहपती, उपेक्षेमुळे अत्यंत शुद्ध झालेल्या याच सर्वश्रेष्ठ स्मृतीचा आश्रय घेऊन, मानवी दृष्टीपेक्षा श्रेष्ठ अशा अत्यंत शुद्ध दिव्य चक्षूंनी प्राण्यांना मृत्यू पावताना आणि पुन्हा जन्म घेताना पाहतो; हीन आणि श्रेष्ठ, सुंदर आणि कुरूप, सुगतीला गेलेले आणि दुर्गतीला गेलेले... इत्यादी, आणि प्राणी आपापल्या कर्मांनुसार गती प्राप्त करतात हे तो जाणतो.

‘‘သ ခေါ သော, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ.

तोच आर्यश्रावक, गृहपती, उपेक्षेमुळे अत्यंत शुद्ध झालेल्या याच सर्वश्रेष्ठ स्मृतीचा आश्रय घेऊन, आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहरतो. गृहपती, एवढ्या मर्यादेनेच आर्यांच्या विनय नियमांमध्ये सर्व प्रकारे आणि सर्व बाजूंनी व्यवहारांचा पूर्णपणे उच्छेद होतो.

၅၀. ‘‘တံ [Pg.31] ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ယထာ အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ, အပိ နု တွံ ဧဝရူပံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒံ အတ္တနိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘ကော စာဟံ, ဘန္တေ, ကော စ အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ! အာရကာ အဟံ, ဘန္တေ, အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါ. မယဉှိ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ အညတိတ္ထိယေ ပရိဗ္ဗာဇကေ အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယာတိ အမညိမှ, အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယဘောဇနံ ဘောဇိမှ, အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယဌာနေ ဌပိမှ; ဘိက္ခူ ပန မယံ, ဘန္တေ, အာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယာတိ အမညိမှ, အာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယဘောဇနံ ဘောဇိမှ, အာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယဌာနေ ဌပိမှ; ဣဒါနိ ပန မယံ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယေ ပရိဗ္ဗာဇကေ အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယာတိ ဇာနိဿာမ, အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယဘောဇနံ ဘောဇေဿာမ, အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယဌာနေ ဌပေဿာမ. ဘိက္ခူ ပန မယံ, ဘန္တေ, အာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယာတိ ဇာနိဿာမ အာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယဘောဇနံ ဘောဇေဿာမ, အာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယဌာနေ ဌပေဿာမ. အဇနေသိ ဝတ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သမဏေသု သမဏပ္ပေမံ, သမဏေသု သမဏပ္ပသာဒံ, သမဏေသု သမဏဂါရဝံ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ, စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

५०. यावर तुला काय वाटते, गृहपती? आर्यांच्या विनय नियमांमध्ये ज्या प्रकारे सर्व प्रकारे आणि सर्व बाजूंनी व्यवहारांचा पूर्णपणे उच्छेद होतो, तसा व्यवहारांचा उच्छेद तुला स्वतःमध्ये दिसून येतो का? भन्ते, मी कोण आणि आर्यांच्या विनय नियमांमधील सर्व प्रकारे व सर्व बाजूंनी होणारा व्यवहारांचा पूर्ण उच्छेद कुठे! भन्ते, मी आर्यांच्या विनय नियमांमधील अशा पूर्ण व्यवहार-उच्छेदापासून खूप दूर आहे. कारण, भन्ते, पूर्वी आम्ही इतर पंथांच्या परिव्राजकांना, जे खरे तर अजाणीय (अपात्र) होते, त्यांना जाणीय (पात्र) मानत होतो; ते अजाणीय असतानाही आम्ही त्यांना जाणीयांचे (पात्र व्यक्तींचे) भोजन देत होतो; ते अजाणीय असतानाही आम्ही त्यांना जाणीयांच्या स्थानावर बसवत होतो. परंतु, भन्ते, जे भिक्खू खरोखर जाणीय (पात्र) होते, त्यांना आम्ही अजाणीय मानत होतो; ते जाणीय असतानाही आम्ही त्यांना अजाणीयांचे भोजन देत होतो; ते जाणीय असतानाही आम्ही त्यांना अजाणीयांच्या स्थानावर ठेवत होतो. पण आता, भन्ते, आम्ही इतर पंथांच्या परिव्राजकांना, जे अजाणीय आहेत, त्यांना अजाणीय म्हणूनच ओळखू; ते अजाणीय असल्याने आम्ही त्यांना अजाणीयांचेच भोजन देऊ; ते अजाणीय असल्याने आम्ही त्यांना अजाणीयांच्याच स्थानावर ठेवू. आणि जे भिक्खू जाणीय आहेत, त्यांना आम्ही जाणीय म्हणूनच ओळखू; ते जाणीय असल्याने आम्ही त्यांना जाणीयांचेच भोजन देऊ; ते जाणीय असल्याने आम्ही त्यांना जाणीयांच्याच स्थानावर ठेवू. भन्ते, भगवंतांनी माझ्या मनात श्रमणांविषयी श्रमण-प्रेम, श्रमणांविषयी श्रमण-प्रसाद (श्रद्धा) आणि श्रमणांविषयी श्रमण-आदर निर्माण केला आहे. अतिशय सुंदर, भन्ते! अतिशय सुंदर, भन्ते! जसे एखाद्याने उपडे ठेवलेले भांडे उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला वाट दाखवावी, किंवा डोळस माणसांना रूपे दिसावीत म्हणून अंधारात तेलाचा दिवा लावावा; त्याचप्रमाणे भगवंतांनी अनेक प्रकारे धम्माचा प्रकाश केला आहे. भन्ते, मी भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.

ပေါတလိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

चौथे पोतलीय सुत्त समाप्त झाले.

၅. ဇီဝကသုတ္တံ

५. जीवक सुत्त

၅၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဇီဝကဿ ကောမာရဘစ္စဿ အမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ[Pg.32]. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ, တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿကတံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စကမ္မ’န္တိ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ, တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿကတံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စကမ္မ’န္တိ, ကစ္စိ တေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ?

५१. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान राजगृह येथे जीवक कौमारभृत्याच्या आंबावनात विहरत होते. तेव्हा जीवक कौमारभृत्य जेथे भगवान होते तेथे गेला; जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या जीवक कौमारभृत्याने भगवंतांना असे विचारले – 'भन्ते, मी असे ऐकले आहे की – लोक श्रमण गौतमांच्या उद्देशाने प्राण्यांची हत्या करतात आणि श्रमण गौतम हे जाणूनबुजून आपल्यासाठीच मारलेल्या प्राण्याचे मांस खातात. भन्ते, जे लोक असे म्हणतात की – श्रमण गौतमांच्या उद्देशाने प्राण्यांची हत्या केली जाते आणि श्रमण गौतम हे जाणूनबुजून आपल्यासाठीच मारलेले मांस खातात, ते भगवंतांच्या वचनांचे योग्य प्रकारे कथन करत आहेत का? ते भगवंतांवर खोटा आळ तर आणत नाहीत ना? ते धम्माला अनुसरूनच स्पष्टीकरण देत आहेत ना? आणि त्यांच्या या विधानामुळे त्यांच्यावर कोणताही कायदेशीर किंवा न्याय्य आक्षेप घेण्यास वाव उरत नाही ना?'

၅၂. ‘‘ယေ တေ, ဇီဝက, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ, တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿကတံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စကမ္မ’န္တိ န မေ တေ ဝုတ္တဝါဒိနော, အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ စ မံ တေ အသတာ အဘူတေန. တီဟိ ခေါ အဟံ, ဇီဝက, ဌာနေဟိ မံသံ အပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ. ဒိဋ္ဌံ, သုတံ, ပရိသင်္ကိတံ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ဇီဝက, တီဟိ ဌာနေဟိ မံသံ အပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ. တီဟိ ခေါ အဟံ, ဇီဝက, ဌာနေဟိ မံသံ ပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ. အဒိဋ္ဌံ, အသုတံ, အပရိသင်္ကိတံ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ဇီဝက, တီဟိ ဌာနေဟိ မံသံ ပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ.

५२. जीवक, जे लोक असे म्हणतात की – 'श्रमण गौतमांच्या उद्देशाने प्राण्यांची हत्या केली जाते आणि श्रमण गौतम हे जाणूनबुजून आपल्यासाठीच मारलेले मांस खातात', ते माझे खरे बोलणारे नाहीत. ते माझ्यावर खोटा आणि असत्य आळ आणत आहेत. जीवक, मी तीन कारणांनी मांस अभक्ष्य आहे असे सांगतो. पाहिलेले, ऐकलेले आणि शंका असलेले – जीवक, या तीन कारणांनी मी मांस अभक्ष्य आहे असे सांगतो. जीवक, मी तीन कारणांनी मांस भक्ष्य आहे असे सांगतो. न पाहिलेले, न ऐकलेले आणि शंका नसलेले – जीवक, या तीन कारणांनी मी मांस भक्ष्य आहे असे सांगतो.

၅၃. ‘‘ဣဓ, ဇီဝက, ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အာကင်္ခမာနောဝ, ဇီဝက, ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန တဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသတိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘သာဓု ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန [Pg.33] ပရိဝိသေယျာတိ! အဟော ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပေန ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသေယျာ’တိ – ဧဝမ္ပိဿ န ဟောတိ. သော တံ ပိဏ္ဍပါတံ အဂထိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. တံ ကိံ မညသိ, ဇီဝက, အပိ နု သော ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အတ္တဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတီ’’တိ?

५३. जीवक, या धम्मामध्ये एखादा भिक्खू एखाद्या गावाचा किंवा नगराचा आश्रय घेऊन विहरतो. तो मैत्रीपूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला आणि तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, सभोवताली, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, संपूर्ण जगाला तो विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि पीडारहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. त्या भिक्खूकडे एखादा गृहपती किंवा गृहपतीचा पुत्र येतो आणि त्यांना दुसऱ्या दिवशीच्या भोजनाचे आमंत्रण देतो. जीवक, इच्छा असल्यास तो भिक्खू ते आमंत्रण स्वीकारतो. ती रात्र संपल्यावर, सकाळी तो भिक्खू चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन त्या गृहपतीच्या किंवा गृहपतीच्या पुत्राच्या घराकडे जातो आणि तिथे मांडलेल्या आसनावर बसतो. मग तो गृहपती किंवा गृहपतीचा पुत्र त्या भिक्खूला उत्तम पिंडपाताने वाढतो. त्या भिक्खूच्या मनात असा विचार येत नाही – 'किती बरे होईल जर हा गृहपती किंवा गृहपतीचा पुत्र मला उत्तम पिंडपाताने वाढेल! भविष्यातही या गृहपतीने किंवा गृहपतीच्या पुत्राने मला अशाच प्रकारच्या उत्तम पिंडपाताने वाढावे!' – असा विचारही त्याच्या मनात येत नाही. तो त्या पिंडपाताचा उपभोग आसक्ती न बाळगता, मोहित न होता, लिप्त न होता, त्यातील दोष पाहणारा आणि त्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान ठेवून करतो. जीवक, तुला काय वाटते? तो भिक्खू त्या वेळी स्वतःच्या पीडेसाठी, इतरांच्या पीडेसाठी किंवा दोघांच्याही पीडेसाठी विचार करतो का?

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

असे मुळीच नाही, भंते.

‘‘နနု သော, ဇီဝက, ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အနဝဇ္ဇံယေဝ အာဟာရံ အာဟာရေတီ’’တိ?

जीवक, तो भिक्खू त्या वेळी दोषरहित आहारच ग्रहण करत असतो ना?

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ. သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဗြဟ္မာ မေတ္တာဝိဟာရီ’တိ. တံ မေ ဣဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သက္ခိဒိဋ္ဌော; ဘဂဝါ ဟိ, ဘန္တေ, မေတ္တာဝိဟာရီ’’တိ. ‘‘ယေန ခေါ, ဇီဝက, ရာဂေန ယေန ဒေါသေန ယေန မောဟေန ဗျာပါဒဝါ အဿ သော ရာဂေါ သော ဒေါသော သော မောဟော တထာဂတဿ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. သစေ ခေါ တေ, ဇီဝက, ဣဒံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ အနုဇာနာမိ တေ ဧတ’’န္တိ. ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ, ဘန္တေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ’’.

होय, भंते. भंते, मी असे ऐकले आहे की – 'ब्रह्मा मैत्रीविहारी असतो.' भंते, भगवान याचे प्रत्यक्ष साक्षी आहेत; कारण भगवान खरोखरच मैत्रीविहारी आहेत. जीवक, ज्या रागामुळे, ज्या द्वेषामुळे, ज्या मोहामुळे व्यापाद (द्वेष) उत्पन्न होऊ शकतो, तो राग, तो द्वेष, तो मोह तथागतांनी नष्ट केला आहे, मुळापासून उपटून टाकला आहे, ताडाच्या खुंटासारखा केला आहे, नामशेष केला आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणारा केला आहे. जीवक, जर तू हेच मनात ठेवून बोलला असशील, तर मी तुझ्या या विधानाला संमती देतो. भंते, मी नेमके हेच मनात ठेवून बोललो होतो.

၅၄. ‘‘ဣဓ, ဇီဝက, ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. သော ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အာကင်္ခမာနောဝ, ဇီဝက, ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသတိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘သာဓု ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသေယျာတိ! အဟော ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အာယတိမ္ပိ [Pg.34] ဧဝရူပေန ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသေယျာ’တိ – ဧဝမ္ပိဿ န ဟောတိ. သော တံ ပိဏ္ဍပါတံ အဂထိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. တံ ကိံ မညသိ, ဇီဝက, အပိ နု သော ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အတ္တဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတီ’’တိ?

५४. जीवक, या धम्मामध्ये एखादा भिक्खू एखाद्या गावाचा किंवा नगराचा आश्रय घेऊन विहरतो. तो करुणापूर्ण चित्ताने... पे... मुदितापूर्ण चित्ताने... पे... उपेक्षापूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला आणि तसेच चौथ्या दिशेला. अशा प्रकारे वर, खाली, सभोवताली, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, संपूर्ण जगाला तो विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि पीडारहित अशा उपेक्षापूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. त्या भिक्खूकडे एखादा गृहपती किंवा गृहपतीचा पुत्र येतो आणि त्यांना दुसऱ्या दिवशीच्या भोजनाचे आमंत्रण देतो. जीवक, इच्छा असल्यास तो भिक्खू ते आमंत्रण स्वीकारतो. ती रात्र संपल्यावर, सकाळी तो भिक्खू चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन त्या गृहपतीच्या किंवा गृहपतीच्या पुत्राच्या घराकडे जातो आणि तिथे मांडलेल्या आसनावर बसतो. मग तो गृहपती किंवा गृहपतीचा पुत्र त्या भिक्खूला उत्तम पिंडपाताने वाढतो. त्या भिक्खूच्या मनात असा विचार येत नाही – 'किती बरे होईल जर हा गृहपती किंवा गृहपतीचा पुत्र मला उत्तम पिंडपाताने वाढेल! भविष्यातही या गृहपतीने किंवा गृहपतीच्या पुत्राने मला अशाच प्रकारच्या उत्तम पिंडपाताने वाढावे!' – असा विचारही त्याच्या मनात येत नाही. तो त्या पिंडपाताचा उपभोग आसक्ती न बाळगता, मोहित न होता, लिप्त न होता, त्यातील दोष पाहणारा आणि त्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान ठेवून करतो. जीवक, तुला काय वाटते? तो भिक्खू त्या वेळी स्वतःच्या पीडेसाठी, इतरांच्या पीडेसाठी किंवा दोघांच्याही पीडेसाठी विचार करतो का?

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

असे मुळीच नाही, भंते.

‘‘နနု သော, ဇီဝက, ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အနဝဇ္ဇံယေဝ အာဟာရံ အာဟာရေတီ’’တိ?

जीवक, तो भिक्खू त्या वेळी दोषरहित आहारच ग्रहण करत असतो ना?

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ. သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဗြဟ္မာ ဥပေက္ခာဝိဟာရီ’တိ. တံ မေ ဣဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သက္ခိဒိဋ္ဌော; ဘဂဝါ ဟိ, ဘန္တေ, ဥပေက္ခာဝိဟာရီ’’တိ. ‘‘ယေန ခေါ, ဇီဝက, ရာဂေန ယေန ဒေါသေန ယေန မောဟေန ဝိဟေသဝါ အဿ အရတိဝါ အဿ ပဋိဃဝါ အဿ သော ရာဂေါ သော ဒေါသော သော မောဟော တထာဂတဿ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. သစေ ခေါ တေ, ဇီဝက, ဣဒံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ, အနုဇာနာမိ တေ ဧတ’’န္တိ. ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ, ဘန္တေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ’’.

होय, भंते. भंते, मी असे ऐकले आहे की – 'ब्रह्मा उपेक्षाविहारी असतो.' भंते, भगवान याचे प्रत्यक्ष साक्षी आहेत; कारण भगवान खरोखरच उपेक्षाविहारी आहेत. जीवक, ज्या रागामुळे, ज्या द्वेषामुळे, ज्या मोहामुळे हिंसा (क्रूरता), अरती (असमाधान) किंवा प्रतिघ (क्रोध) उत्पन्न होऊ शकतो, तो राग, तो द्वेष, तो मोह तथागतांनी नष्ट केला आहे, मुळापासून उपटून टाकला आहे, ताडाच्या खुंटासारखा केला आहे, नामशेष केला आहे आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होणारा केला आहे. जीवक, जर तू हेच मनात ठेवून बोलला असशील, तर मी तुझ्या या विधानाला संमती देतो. भंते, मी नेमके हेच मनात ठेवून बोललो होतो.

၅၅. ‘‘ယော ခေါ, ဇီဝက, တထာဂတံ ဝါ တထာဂတသာဝကံ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘတိ သော ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော, ဂဟပတိ, ဧဝမာဟ – ‘ဂစ္ဆထ, အမုကံ နာမ ပါဏံ အာနေထာ’တိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော ပါဏော ဂလပ္ပဝေဌကေန အာနီယမာနော ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော ဧဝမာဟ – ‘ဂစ္ဆထ ဣမံ ပါဏံ အာရဘထာ’တိ, ဣမိနာ တတိယေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော ပါဏော အာရဘိယမာနော ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ဣမိနာ စတုတ္ထေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော တထာဂတံ ဝါ တထာဂတသာဝကံ ဝါ အကပ္ပိယေန အာသာဒေတိ, ဣမိနာ ပဉ္စမေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယော ခေါ, ဇီဝက, တထာဂတံ ဝါ တထာဂတသာဝကံ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘတိ သော ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတီ’’တိ.

५५. जीवक, जो कोणी तथागतांना किंवा तथागतांच्या श्रावकांना उद्देशून प्राण्याची हत्या करतो, तो पाच कारणांमुळे मोठे अपुण्य पदरी पाडून घेतो. पहिले म्हणजे, जेव्हा तो गृहपती असे म्हणतो – 'जा, अमुक नावाच्या प्राण्याला घेऊन या,' या पहिल्या कारणाने तो मोठे अपुण्य पदरी पाडून घेतो. दुसरे म्हणजे, तो प्राणी गळ्यात दोरी बांधून ओढून आणला जात असताना जे दुःख आणि मनस्ताप अनुभवतो, या दुसऱ्या कारणाने तो मोठे अपुण्य पदरी पाडून घेतो. तिसरे म्हणजे, जेव्हा तो असे म्हणतो – 'जा, या प्राण्याची हत्या करा,' या तिसऱ्या कारणाने तो मोठे अपुण्य पदरी पाडून घेतो. चौथे म्हणजे, त्या प्राण्याची हत्या केली जात असताना तो जे दुःख आणि मनस्ताप अनुभवतो, या चौथ्या कारणाने तो मोठे अपुण्य पदरी पाडून घेतो. पाचवे म्हणजे, जेव्हा तो तथागतांना किंवा तथागतांच्या श्रावकांना अविहित (अयोग्य) अन्नाने वाढतो, या पाचव्या कारणाने तो मोठे अपुण्य पदरी पाडून घेतो. जीवक, जो कोणी तथागतांना किंवा तथागतांच्या श्रावकांना उद्देशून प्राण्याची हत्या करतो, तो या पाच कारणांमुळे मोठे अपुण्य पदरी पाडून घेतो।

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ကပ္ပိယံ ဝတ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ[Pg.35]; အနဝဇ္ဇံ ဝတ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

असे म्हटले असता, जीवक कौमारभृत्य भगवंतांना म्हणाला – “आश्चर्य आहे, भन्ते! अद्भुत आहे, भन्ते! भन्ते, खरोखरच भिक्खू कप्पिय (योग्य) आहार ग्रहण करतात; भन्ते, खरोखरच भिक्खू निर्दोष आहार ग्रहण करतात. अतिशय सुंदर, भन्ते! अतिशय सुंदर, भन्ते! ...पे०... भगवंतांनी मला आजपासून आजीवन शरण गेलेला उपासक म्हणून मानावे.”

ဇီဝကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

पाचवे जीवकसुत्त समाप्त झाले.

၆. ဥပါလိသုတ္တံ

६. उपालिसुत्त

၅၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော နာဠန္ဒာယံ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နာဠန္ဒာယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ပါဝါရိကမ္ဗဝနံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, တပဿိ, အာသနာနိ; သစေ အာကင်္ခသိ နိသီဒါ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတိ ပန, တပဿိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ကမ္မာနိ ပညပေတိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ’’တိ?

५६. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान नालंदामध्ये पावारिकाच्या आंबावनात (पावारिकम्बवनात) विहार करत होते. त्या वेळी निगण्ठ नाटपुत्त मोठ्या निगण्ठ समुदायासोबत नालंदामध्ये राहत होता. तेव्हा दीघतपस्सी निगण्ठ नालंदामध्ये पिंडपातासाठी फिरून, भोजनोत्तर पिंडपाताहून परतल्यावर जेथे पावारिकम्बवन होते आणि जेथे भगवान होते, तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभे राहिलेल्या दीघतपस्सी निगण्ठाला भगवान म्हणाले – “तपस्सी, येथे आसने आहेत; तुझी इच्छा असल्यास बैस.” असे म्हटले असता, दीघतपस्सी निगण्ठाने एक लहान आसन घेतले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या दीघतपस्सी निगण्ठाला भगवान म्हणाले – “तपस्सी, निगण्ठ नाटपुत्त पापकर्माच्या कृतीसाठी, पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी किती कर्मे प्रज्ञप्त करतो?”

‘‘န ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, အာစိဏ္ဏံ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ‘ကမ္မံ, ကမ္မ’န္တိ ပညပေတုံ; ‘ဒဏ္ဍံ, ဒဏ္ဍ’န္တိ ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, အာစိဏ္ဏံ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပညပေတု’’န္တိ.

“आवुसो गोतम, निगण्ठ नाटपुत्ताला ‘कर्म, कर्म’ अशी प्रज्ञप्ती करण्याची सवय नाही; तर आवुसो गोतम, निगण्ठ नाटपुत्ताला ‘दंड, दंड’ अशीच प्रज्ञप्ती करण्याची सवय आहे.”

‘‘ကတိ ပန, တပဿိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဒဏ္ဍာနိ ပညပေတိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ’’တိ?

“तर मग तपस्सी, निगण्ठ नाटपुत्त पापकर्माच्या कृतीसाठी, पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी किती दंड प्रज्ञप्त करतो?”

‘‘တီဏိ ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဒဏ္ဍာနိ ပညပေတိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာတိ, သေယျထိဒံ – ကာယဒဏ္ဍံ, ဝစီဒဏ္ဍံ, မနောဒဏ္ဍ’’န္တိ.

“आवुसो गोतम, निगण्ठ नाटपुत्त पापकर्माच्या कृतीसाठी, पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी तीन दंड प्रज्ञप्त करतो, ते म्हणजे – कायदंड, वचीदंड आणि मनोदंड.”

‘‘ကိံ ပန, တပဿိ, အညဒေဝ ကာယဒဏ္ဍံ, အညံ ဝစီဒဏ္ဍံ, အညံ မနောဒဏ္ဍ’’န္တိ?

“पण तपस्सी, कायदंड वेगळा, वचीदंड वेगळा आणि मनोदंड वेगळा आहे काय?”

‘‘အညဒေဝ, အာဝုသော ဂေါတမ, ကာယဒဏ္ဍံ, အညံ ဝစီဒဏ္ဍံ, အညံ မနောဒဏ္ဍ’’န္တိ.

“आवुसो गोतम, कायदंड वेगळाच आहे, वचीदंड वेगळाच आहे आणि मनोदंड वेगळाच आहे.”

‘‘ဣမေသံ ပန, တပဿိ, တိဏ္ဏံ ဒဏ္ဍာနံ ဧဝံ ပဋိဝိဘတ္တာနံ ဧဝံ ပဋိဝိသိဋ္ဌာနံ ကတမံ ဒဏ္ဍံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မဟာသာဝဇ္ဇတရံ ပညပေတိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ[Pg.36], ယဒိ ဝါ ကာယဒဏ္ဍံ, ယဒိ ဝါ ဝစီဒဏ္ဍံ, ယဒိ ဝါ မနောဒဏ္ဍ’’န္တိ?

“पण तपस्सी, अशा प्रकारे विभक्त केलेल्या आणि भिन्न असलेल्या या तीन दंडांपैकी, निगण्ठ नाटपुत्त पापकर्माच्या कृतीसाठी व पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी कोणत्या दंडाला सर्वात जास्त दोषयुक्त प्रज्ञप्त करतो – कायदंडाला, वचीदंडाला की मनोदंडाला?”

‘‘ဣမေသံ ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, တိဏ္ဏံ ဒဏ္ဍာနံ ဧဝံ ပဋိဝိဘတ္တာနံ ဧဝံ ပဋိဝိသိဋ္ဌာနံ ကာယဒဏ္ဍံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မဟာသာဝဇ္ဇတရံ ပညပေတိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍံ, နော တထာ မနောဒဏ္ဍ’’န္တိ.

“आवुसो गोतम, अशा प्रकारे विभक्त केलेल्या आणि भिन्न असलेल्या या तीन दंडांपैकी, निगण्ठ नाटपुत्त पापकर्माच्या कृतीसाठी व पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी कायदंडालाच सर्वात जास्त दोषयुक्त प्रज्ञप्त करतो, वचीदंडाला किंवा मनोदंडाला तसे मानत नाही.”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, တပဿိ, ဝဒေသိ’’?

“तपस्सी, तू ‘कायदंड’ असे म्हणतोस काय?”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒါမိ’’.

“आवुसो गोतम, मी ‘कायदंड’ असेच म्हणतो.”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, တပဿိ, ဝဒေသိ’’?

“तपस्सी, तू ‘कायदंड’ असे म्हणतोस काय?”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒါမိ’’.

“आवुसो गोतम, मी ‘कायदंड’ असेच म्हणतो.”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, တပဿိ, ဝဒေသိ’’?

“तपस्सी, तू ‘कायदंड’ असे म्हणतोस काय?”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒါမီ’’တိ.

“आवुसो गोतम, मी ‘कायदंड’ असेच म्हणतो.”

ဣတိဟ ဘဂဝါ ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ယာဝတတိယကံ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

अशा प्रकारे भगवंतांनी दीघतपस्सी निगण्ठाला या विषयावर तिसऱ्यांदाही ठाम केले.

၅၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တွံ ပနာဝုသော ဂေါတမ, ကတိ ဒဏ္ဍာနိ ပညပေသိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ’’တိ?

५७. असे म्हटले असता, दीघतपस्सी निगण्ठ भगवंतांना म्हणाला – “पण आवुसो गोतम, तुम्ही पापकर्माच्या कृतीसाठी व पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी किती दंड प्रज्ञप्त करता?”

‘‘န ခေါ, တပဿိ, အာစိဏ္ဏံ တထာဂတဿ ‘ဒဏ္ဍံ, ဒဏ္ဍ’န္တိ ပညပေတုံ; ‘ကမ္မံ, ကမ္မ’န္တိ ခေါ, တပဿိ, အာစိဏ္ဏံ တထာဂတဿ ပညပေတု’’န္တိ?

“तपस्सी, तथागतांना ‘दंड, दंड’ अशी प्रज्ञप्ती करण्याची सवय नाही; तर तपस्सी, तथागतांना ‘कर्म, कर्म’ अशीच प्रज्ञप्ती करण्याची सवय आहे.”

‘‘တွံ ပနာဝုသော ဂေါတမ, ကတိ ကမ္မာနိ ပညပေသိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ’’တိ?

“पण आवुसो गोतम, तुम्ही पापकर्माच्या कृतीसाठी व पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी किती कर्मे प्रज्ञप्त करता?”

‘‘တီဏိ ခေါ အဟံ, တပဿိ, ကမ္မာနိ ပညပေမိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, သေယျထိဒံ – ကာယကမ္မံ, ဝစီကမ္မံ, မနောကမ္မ’’န္တိ.

“तपस्सी, मी पापकर्माच्या कृतीसाठी व पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी तीन कर्मे प्रज्ञप्त करतो, ते म्हणजे – कायकर्म, वचीकर्म आणि मनोकर्म.”

‘‘ကိံ ပနာဝုသော ဂေါတမ, အညဒေဝ ကာယကမ္မံ, အညံ ဝစီကမ္မံ, အညံ မနောကမ္မ’’န္တိ?

“पण आवुसो गोतम, कायकर्म वेगळे, वचीकर्म वेगळे आणि मनोकर्म वेगळे आहे काय?”

‘‘အညဒေဝ, တပဿိ, ကာယကမ္မံ, အညံ ဝစီကမ္မံ, အညံ မနောကမ္မ’’န္တိ.

“तपस्सी, कायकर्म वेगळेच आहे, वचीकर्म वेगळेच आहे आणि मनोकर्म वेगळेच आहे.”

‘‘ဣမေသံ ပနာဝုသော ဂေါတမ, တိဏ္ဏံ ကမ္မာနံ ဧဝံ ပဋိဝိဘတ္တာနံ ဧဝံ ပဋိဝိသိဋ္ဌာနံ ကတမံ ကမ္မံ မဟာသာဝဇ္ဇတရံ ပညပေသိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, ယဒိ ဝါ ကာယကမ္မံ, ယဒိ ဝါ ဝစီကမ္မံ, ယဒိ ဝါ မနောကမ္မ’’န္တိ?

“पण आवुसो गोतम, अशा प्रकारे विभक्त केलेल्या आणि भिन्न असलेल्या या तीन कर्मांपैकी, तुम्ही पापकर्माच्या कृतीसाठी व पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी कोणत्या कर्माला सर्वात जास्त दोषयुक्त प्रज्ञप्त करता – कायकर्माला, वचीकर्माला की मनोकर्माला?”

‘‘ဣမေသံ ခေါ အဟံ, တပဿိ, တိဏ္ဏံ ကမ္မာနံ ဧဝံ ပဋိဝိဘတ္တာနံ ဧဝံ ပဋိဝိသိဋ္ဌာနံ မနောကမ္မံ မဟာသာဝဇ္ဇတရံ ပညပေမိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ကာယကမ္မံ, နော တထာ ဝစီကမ္မ’’န္တိ.

“तपस्सी, अशा प्रकारे विभक्त केलेल्या आणि भिन्न असलेल्या या तीन कर्मांपैकी, मी पापकर्माच्या कृतीसाठी व पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी मनोकर्मालाच सर्वात जास्त दोषयुक्त प्रज्ञप्त करतो, कायकर्माला किंवा वचीकर्माला तसे मानत नाही.”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒေသိ’’?

“आवुसो गोतम, तुम्ही ‘मनोकर्म’ असे म्हणता काय?”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, တပဿိ, ဝဒါမိ’’.

“तपस्सी, मी ‘मनोकर्म’ असेच म्हणतो.”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒေသိ’’?

“आवुसो गोतम, तुम्ही ‘मनोकर्म’ असे म्हणता काय?”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, တပဿိ, ဝဒါမိ’’.

“तपस्सी, मी ‘मनोकर्म’ असेच म्हणतो.”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒေသိ’’?

“आवुसो गोतम, तुम्ही ‘मनोकर्म’ असे म्हणता काय?”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, တပဿိ, ဝဒါမီ’’တိ.

“तपस्सी, मी ‘मनोकर्म’ असेच म्हणतो.”

ဣတိဟ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော ဘဂဝန္တံ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ယာဝတတိယကံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ.

अशा प्रकारे दीघतपस्सी निगण्ठाने भगवंतांना या विषयावर तिसऱ्यांदाही ठाम केले आणि तो आपल्या आसनावरून उठून जेथे निगण्ठ नाटपुत्त होता, तेथे गेला.

၅၈. တေန [Pg.37] ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မဟတိယာ ဂိဟိပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဗာလကိနိယာ ပရိသာယ ဥပါလိပမုခါယ. အဒ္ဒသာ ခေါ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ; ဒိသွာန ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ, ကုတော နု တွံ, တပဿိ, အာဂစ္ဆသိ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ? ‘‘ဣတော ဟိ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အာဂစ္ဆာမိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကာ’’တိ. ‘‘အဟု ပန တေ, တပဿိ, သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? ‘‘အဟု ခေါ မေ, ဘန္တေ, သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တေ, တပဿိ, အဟု သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? အထ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော ယာဝတကော အဟောသိ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ အာရောစေသိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု သာဓု, တပဿိ! ယထာ တံ သုတဝတာ သာဝကေန သမ္မဒေဝ သတ္ထုသာသနံ အာဇာနန္တေန ဧဝမေဝ ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန သမဏဿ ဂေါတမဿ ဗျာကတံ. ကိဉှိ သောဘတိ ဆဝေါ မနောဒဏ္ဍော ဣမဿ ဧဝံ ဩဠာရိကဿ ကာယဒဏ္ဍဿ ဥပနိဓာယ! အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော’’တိ.

५८. त्या वेळी निगण्ठ नाटपुत्त हा उपालि गृहपतीच्या नेतृत्वाखालील बालकिनी गावातील लोकांच्या मोठ्या गृहस्थ समुदायासोबत बसला होता. निगण्ठ नाटपुत्ताने निगण्ठ दीघतपस्सीला दुरूनच येताना पाहिले. त्याला पाहून तो निगण्ठ दीघतपस्सीला म्हणाला, 'या, तपस्वी! भर दुपारी तुम्ही कोठून येत आहात?' 'भंते, मी श्रमण गोतमांच्या जवळून येत आहे.' 'तपस्वी, श्रमण गोतमांसोबत तुमचा काही संवाद झाला का?' 'होय भंते, श्रमण गोतमांसोबत माझा काही संवाद झाला.' 'तपस्वी, श्रमण गोतमांसोबत तुमचा कसा काय संवाद झाला?' त्यानंतर निगण्ठ दीघतपस्सीने भगवंतांसोबत झालेला तो सर्व संवाद निगण्ठ नाटपुत्ताला सविस्तर सांगितला. असे बोलल्यावर निगण्ठ नाटपुत्त निगण्ठ दीघतपस्सीला म्हणाला, 'उत्तम, उत्तम, तपस्वी! जसे एखाद्या बहुश्रुत शिष्याने आपल्या शास्त्याचा उपदेश योग्य प्रकारे समजून उत्तर द्यावे, अगदी तसेच निगण्ठ दीघतपस्सीने श्रमण गोतमांना उत्तर दिले आहे. या अत्यंत स्थूल अशा कायदंडाच्या तुलनेत क्षुद्र असा मनदंड काय शोभणार? उलट, पापकर्माच्या आचरणासाठी आणि पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी कायदंडच सर्वाधिक दोषयुक्त आहे; वचीदंड किंवा मनदंड तसा नाही.'

၅၉. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဥပါလိ ဂဟပတိ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု သာဓု, ဘန္တေ ဒီဃတပဿီ ! ယထာ တံ သုတဝတာ သာဝကေန သမ္မဒေဝ သတ္ထုသာသနံ အာဇာနန္တေန ဧဝမေဝံ ဘဒန္တေန တပဿိနာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဗျာကတံ. ကိဉှိ သောဘတိ ဆဝေါ မနောဒဏ္ဍော ဣမဿ ဧဝံ ဩဠာရိကဿ ကာယဒဏ္ဍဿ ဥပနိဓာယ! အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော. ဟန္ဒ စာဟံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမိ. သစေ မေ သမဏော ဂေါတမော တထာ ပတိဋ္ဌဟိဿတိ ယထာ ဘဒန္တေန တပဿိနာ ပတိဋ္ဌာပိတံ; သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော ဒီဃလောမိကံ ဧဠကံ လောမေသု ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎေယျ ပရိကဍ္ဎေယျ သမ္ပရိကဍ္ဎေယျ, ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ အာကဍ္ဎိဿာမိ ပရိကဍ္ဎိဿာမိ သမ္ပရိကဍ္ဎိဿာမိ[Pg.38]. သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ သောဏ္ဍိကာကမ္မကာရော မဟန္တံ သောဏ္ဍိကာကိလဉ္ဇံ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကရဟဒေ ပက္ခိပိတွာ ကဏ္ဏေ ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎေယျ ပရိကဍ္ဎေယျ သမ္ပရိကဍ္ဎေယျ, ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ အာကဍ္ဎိဿာမိ ပရိကဍ္ဎိဿာမိ သမ္ပရိကဍ္ဎိဿာမိ. သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ သောဏ္ဍိကာဓုတ္တော ဝါလံ ကဏ္ဏေ ဂဟေတွာ ဩဓုနေယျ နိဒ္ဓုနေယျ နိပ္ဖောဋေယျ, ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ ဩဓုနိဿာမိ နိဒ္ဓုနိဿာမိ နိပ္ဖောဋေဿာမိ. သေယျထာပိ နာမ ကုဉ္ဇရော သဋ္ဌိဟာယနော ဂမ္ဘီရံ ပေါက္ခရဏိံ ဩဂါဟေတွာ သာဏဓောဝိကံ နာမ ကီဠိတဇာတံ ကီဠတိ, ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ သာဏဓောဝိကံ မညေ ကီဠိတဇာတံ ကီဠိဿာမိ. ဟန္ဒ စာဟံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝါဒံ အာရောပေဟိ. အဟံ ဝါ ဟိ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျံ, ဒီဃတပဿီ ဝါ နိဂဏ္ဌော, တွံ ဝါ’’တိ.

५९. असे बोलल्यावर उपालि गृहपती निगण्ठ नाटपुत्ताला म्हणाला, 'उत्तम, उत्तम, भंते दीघतपस्सी! जसे एखाद्या बहुश्रुत शिष्याने आपल्या शास्त्याचा उपदेश योग्य प्रकारे समजून उत्तर द्यावे, अगदी तसेच भदंत तपस्वींनी श्रमण गोतमांना उत्तर दिले आहे. या अत्यंत स्थूल अशा कायदंडाच्या तुलनेत क्षुद्र असा मनदंड काय शोभणार? उलट, पापकर्माच्या आचरणासाठी आणि पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी कायदंडच सर्वाधिक दोषयुक्त आहे; वचीदंड किंवा मनदंड तसा नाही. भंते, आता मी जातो आणि या विषयावर श्रमण गोतमांशी वाद घालून त्यांना निरुत्तर करतो. भदंत तपस्वींनी प्रस्थापित केलेल्या भूमिकेचे जर श्रमण गोतमांनी माझ्यासमोर समर्थन केले, तर ज्याप्रमाणे एखादा बलवान माणूस लांब केसांच्या मेंढ्याला केसांतून पकडून इकडे ओढतो, तिकडे ओढतो आणि चहूबाजूंनी ओढतो, अगदी तसेच मी श्रमण गोतमांना माझ्या वादाने इकडे ओढेन, तिकडे ओढेन आणि चहूबाजूंनी ओढेन. ज्याप्रमाणे दारूच्या भट्टीत काम करणारा एखादा बलवान मजूर दारू गाळण्याची मोठी चटई खोल पाण्याच्या तळ्यात टाकून, तिचे कोपरे पकडून इकडे ओढतो, तिकडे ओढतो आणि चहूबाजूंनी ओढतो, अगदी तसेच मी श्रमण गोतमांना माझ्या वादाने इकडे ओढेन, तिकडे ओढेन आणि चहूबाजूंनी ओढेन. ज्याप्रमाणे एखादा बलवान मद्यपी दारू गाळण्याची गाळणी कोपऱ्यात पकडून खाली झटकतो, वर झटकतो आणि आपटतो, अगदी तसेच मी श्रमण गोतमांना माझ्या वादाने खाली झटकेन, वर झटकेन आणि आपटेन. ज्याप्रमाणे साठ वर्षांचा एखादा बलाढ्य हत्ती खोल तलावात उतरून "ताग धुण्याचा खेळ" नावाचा खेळ खेळतो, अगदी तसेच मी श्रमण गोतमांसोबत ताग धुण्याचा खेळ खेळल्यासारखे खेळेन. भंते, आता मी जातो आणि या विषयावर श्रमण गोतमांशी वाद घालून त्यांना निरुत्तर करतो.' 'गृहपती, जा आणि या विषयावर श्रमण गोतमांशी वाद घालून त्यांना निरुत्तर कर. कारण एकतर मी श्रमण गोतमांशी वाद घालेन, किंवा निगण्ठ दीघतपस्सी, किंवा तू स्वतः.'

၆၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ မေတံ, ဘန္တေ, ရုစ္စတိ ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျ. သမဏော ဟိ, ဘန္တေ, ဂေါတမော မာယာဝီ အာဝဋ္ဋနိံ မာယံ ဇာနာတိ ယာယ အညတိတ္ထိယာနံ သာဝကေ အာဝဋ္ဋေတီ’’တိ. ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, တပဿိ, အနဝကာသော ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သမဏော ဂေါတမော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျ. ဂစ္ဆ, တွံ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝါဒံ အာရောပေဟိ. အဟံ ဝါ ဟိ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျံ, ဒီဃတပဿီ ဝါ နိဂဏ္ဌော, တွံ ဝါ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ မေတံ, ဘန္တေ, ရုစ္စတိ ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျ. သမဏော ဟိ, ဘန္တေ, ဂေါတမော မာယာဝီ အာဝဋ္ဋနိံ မာယံ ဇာနာတိ ယာယ အညတိတ္ထိယာနံ သာဝကေ အာဝဋ္ဋေတီ’’တိ. ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, တပဿိ, အနဝကာသော ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ [Pg.39] ဥပဂစ္ဆေယျ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သမဏော ဂေါတမော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျ. ဂစ္ဆ တွံ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝါဒံ အာရောပေဟိ. အဟံ ဝါ ဟိ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျံ, ဒီဃတပဿီ ဝါ နိဂဏ္ဌော, တွံ ဝါ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ပါဝါရိကမ္ဗဝနံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမာ နု ခွိဓ, ဘန္တေ, ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော’’တိ?

६०. असे बोलल्यावर निगण्ठ दीघतपस्सी निगण्ठ नाटपुत्ताला म्हणाला, 'भंते, उपालि गृहपतीने श्रमण गोतमांशी वाद घालावा, हे मला मुळीच पटत नाही. कारण भंते, श्रमण गोतम हे मायावी आहेत, ते वशीकरण विद्या जाणतात, जिच्याद्वारे ते इतर पंथांच्या शिष्यांना आपल्याकडे वळवून घेतात.' 'तपस्वी, उपालि गृहपतीने श्रमण गोतमांचे शिष्यत्व पत्करावे, हे अशक्य आहे, तशी कोणतीही शक्यता नाही. उलट, श्रमण गोतमांनीच उपालि गृहपतीचे शिष्यत्व पत्करावे, हे शक्य आहे आणि तशी शक्यता आहे. गृहपती, जा आणि या विषयावर श्रमण गोतमांशी वाद घालून त्यांना निरुत्तर कर. कारण एकतर मी श्रमण गोतमांशी वाद घालेन, किंवा निगण्ठ दीघतपस्सी, किंवा तू स्वतः.' दुसऱ्यांदाही... तिसऱ्यांदाही निगण्ठ दीघतपस्सी निगण्ठ नाटपुत्ताला म्हणाला, 'भंते, उपालि गृहपतीने श्रमण गोतमांशी वाद घालावा, हे मला मुळीच पटत नाही. कारण भंते, श्रमण गोतम हे मायावी आहेत, ते वशीकरण विद्या जाणतात, जिच्याद्वारे ते इतर पंथांच्या शिष्यांना आपल्याकडे वळवून घेतात.' 'तपस्वी, उपालि गृहपतीने श्रमण गोतमांचे शिष्यत्व पत्करावे, हे अशक्य आहे, तशी कोणतीही शक्यता नाही. उलट, श्रमण गोतमांनीच उपालि गृहपतीचे शिष्यत्व पत्करावे, हे शक्य आहे आणि तशी शक्यता आहे. गृहपती, जा आणि या विषयावर श्रमण गोतमांशी वाद घालून त्यांना निरुत्तर कर. कारण एकतर मी श्रमण गोतमांशी वाद घालेन, किंवा निगण्ठ दीघतपस्सी, किंवा तू स्वतः.' 'तसेच असो, भंते,' असे म्हणून उपालि गृहपतीने निगण्ठ नाटपुत्ताचे बोलणे मान्य केले. तो आपल्या आसनावरून उठला, निगण्ठ नाटपुत्ताला अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि जेथे पावारिकांचे आंब्याचे वन होते, जेथे भगवंत होते, तेथे तो गेला. तेथे पोहोचल्यावर त्याने भगवंतांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या उपालि गृहपतीने भगवंतांना विचारले, 'भंते, निगण्ठ दीघतपस्सी येथे आले होते का?'

‘‘အာဂမာ ခွိဓ, ဂဟပတိ, ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော’’တိ.

"गृहपती, दीर्घतपस्सी निगंठ येथे आला होता."

‘‘အဟု ခေါ ပန တေ, ဘန္တေ, ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ?

"भंते, आपले दीर्घतपस्सी निगंठासोबत काही संभाषण झाले का?"

‘‘အဟု ခေါ မေ, ဂဟပတိ, ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ.

"गृहपती, माझे दीर्घतपस्सी निगंठासोबत काही संभाषण झाले."

‘‘ယထာ ကထံ ပန တေ, ဘန္တေ, အဟု ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ?

"भंते, आपले दीर्घतपस्सी निगंठासोबत नेमके काय संभाषण झाले?"

အထ ခေါ ဘဂဝါ ယာဝတကော အဟောသိ ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ အာရောစေသိ.

तेव्हा भगवंतांनी दीर्घतपस्सी निगंठासोबत झालेले ते सर्व संभाषण गृहपती उपालिला सांगितले.

၆၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဥပါလိ ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု သာဓု, ဘန္တေ တပဿီ! ယထာ တံ သုတဝတာ သာဝကေန သမ္မဒေဝ သတ္ထုသာသနံ အာဇာနန္တေန ဧဝမေဝံ ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန ဘဂဝတော ဗျာကတံ. ကိဉှိ သောဘတိ ဆဝေါ မနောဒဏ္ဍော ဣမဿ ဧဝံ ဩဠာရိကဿ ကာယဒဏ္ဍဿ ဥပနိဓာယ? အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော’’တိ. ‘‘သစေ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, သစ္စေ ပတိဋ္ဌာယ မန္တေယျာသိ သိယာ နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘သစ္စေ အဟံ, ဘန္တေ, ပတိဋ္ဌာယ မန္တေဿာမိ; ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ.

६१. असे म्हटले असता, गृहपती उपालि भगवंतांना म्हणाला—"उत्तम, उत्तम, भंते तपस्वी! जसा एखादा बहुश्रुत (सुतवंत) श्रावक आपल्या शास्त्याच्या शासनाला योग्य प्रकारे समजून उत्तर देतो, तसेच दीर्घतपस्सी निगंठाने भगवंतांना उत्तर दिले आहे. या एवढ्या स्थूल कायदंडाच्या तुलनेत तो क्षुद्र मनोदंड काय कामाचा? उलट, पापकर्माच्या आचरणासाठी आणि पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी कायदंडच सर्वाधिक दोषार्ह आहे, वचीदंड किंवा मनोदंड तसा नाही." "गृहपती, जर तू सत्यावर अधिष्ठित राहून चर्चा करशील, तर आपली या विषयावर चर्चा होऊ शकते." "भंते, मी सत्यावर अधिष्ठित राहूनच चर्चा करेन; आपली या विषयावर चर्चा होऊ द्या."

၆၂. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ဣဓဿ နိဂဏ္ဌော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော သီတောဒကပဋိက္ခိတ္တော ဥဏှောဒကပဋိသေဝီ. သော သီတောဒကံ အလဘမာနော ကာလင်္ကရေယျ. ဣမဿ ပန, ဂဟပတိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ကတ္ထူပပတ္တိံ ပညပေတီ’’တိ?

६२. "गृहपती, तुला काय वाटते? समजा, एखादा निगंठ आजारी, दुःखी आणि अत्यंत गंभीर आजारी आहे. तो थंड पाण्याचा त्याग करतो आणि फक्त गरम पाण्याचाच वापर करतो. थंड पाणी न मिळाल्यामुळे तो मरण पावतो. तर गृहपती, निगंठ नातपुत्त अशा मृत निगंठाचा जन्म कोठे होतो असे सांगतो?"

‘‘အတ္ထိ, ဘန္တေ, မနောသတ္တာ နာမ ဒေဝါ တတ္ထ သော ဥပပဇ္ဇတိ’’.

"भंते, 'मनोसत्त' नावाचे देव आहेत, तो तिथे जन्म घेतो."

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

"ते कशामुळे?"

‘‘အသု ဟိ, ဘန္တေ[Pg.40], မနောပဋိဗဒ္ဓေါ ကာလင်္ကရောတီ’’တိ.

"भंते, कारण तो मनात आसक्ती (मनोपटिबद्ध) ठेवूनच मरण पावला."

‘‘မနသိ ကရောဟိ, ဂဟပတိ, မနသိ ကရိတွာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ, ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဧသာ ဝါစာ – ‘သစ္စေ အဟံ, ဘန္တေ, ပတိဋ္ဌာယ မန္တေဿာမိ, ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’’တိ. ‘‘ကိဉ္စာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော’’တိ.

"गृहपती, विचार कर! गृहपती, विचार करूनच उत्तर दे. तुझे नंतरचे बोलणे आधीच्या बोलण्याशी जुळत नाही, आणि आधीचे बोलणे नंतरच्या बोलण्याशी जुळत नाही. तरीही गृहपती, तू असे म्हणाला होतास की—'भंते, मी सत्यावर अधिष्ठित राहूनच चर्चा करेन; आपली या विषयावर चर्चा होऊ द्या.'" "भंते, जरी भगवंत असे म्हणत असले, तरीही पापकर्माच्या आचरणासाठी आणि पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी कायदंडच सर्वाधिक दोषार्ह आहे, वचीदंड किंवा मनोदंड तसा नाही."

၆၃. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ဣဓဿ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော စာတုယာမသံဝရသံဝုတော သဗ္ဗဝါရိဝါရိတော သဗ္ဗဝါရိယုတ္တော သဗ္ဗဝါရိဓုတော သဗ္ဗဝါရိဖုဋော. သော အဘိက္ကမန္တော ပဋိက္ကမန္တော ဗဟူ ခုဒ္ဒကေ ပါဏေ သံဃာတံ အာပါဒေတိ. ဣမဿ ပန, ဂဟပတိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ကံ ဝိပါကံ ပညပေတီ’’တိ?

६३. "गृहपती, तुला काय वाटते? समजा, एखादा निगंठ नातपुत्त चार प्रकारच्या संवरांनी (चातुयामसंवर) संवरित आहे—सर्व प्रकारच्या थंड पाण्याचा त्याग केलेला, सर्व पापांच्या निवारणात युक्त असलेला, सर्व पापांचे निवारण केलेला आणि सर्व पापांच्या निवारणाने व्याप्त असलेला आहे. तो पुढे जाताना किंवा मागे येताना अनेक लहान प्राण्यांचा नाश करतो. तर गृहपती, निगंठ नातपुत्त या कर्माचा कोणता विपाक (परिणाम) सांगतो?"

‘‘အသဉ္စေတနိကံ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော နော မဟာသာဝဇ္ဇံ ပညပေတီ’’တိ.

"भंते, निगंठ नातपुत्त अजाणतेपणी (असंचेतनिक) झालेल्या कर्माला मोठा गुन्हा किंवा महादोष मानत नाही."

‘‘သစေ ပန, ဂဟပတိ, စေတေတီ’’တိ?

"पण गृहपती, जर त्याने ते जाणूनबुजून (सचेतनिक) केले असेल तर?"

‘‘မဟာသာဝဇ္ဇံ, ဘန္တေ, ဟောတီ’’တိ.

"भंते, तर तो मोठा गुन्हा (महासावज्ज) ठरतो."

‘‘စေတနံ ပန, ဂဟပတိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ကိသ္မိံ ပညပေတီ’’တိ?

"पण गृहपती, निगंठ नातपुत्त या चेतनेला (हेतूला) कोणत्या दंडामध्ये समाविष्ट करतो?"

‘‘မနောဒဏ္ဍသ္မိံ, ဘန္တေ’’တိ.

"भंते, मनोदंडामध्ये."

‘‘မနသိ ကရောဟိ, ဂဟပတိ, မနသိ ကရိတွာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ, ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဧသာ ဝါစာ – ‘သစ္စေ အဟံ, ဘန္တေ, ပတိဋ္ဌာယ မန္တေဿာမိ; ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’’တိ. ‘‘ကိဉ္စာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော’’တိ.

"गृहपती, विचार कर! गृहपती, विचार करूनच उत्तर दे. तुझे नंतरचे बोलणे आधीच्या बोलण्याशी जुळत नाही, आणि आधीचे बोलणे नंतरच्या बोलण्याशी जुळत नाही. तरीही गृहपती, तू असे म्हणाला होतास की—'भंते, मी सत्यावर अधिष्ठित राहूनच चर्चा करेन; आपली या विषयावर चर्चा होऊ द्या.'" "भंते, जरी भगवंत असे म्हणत असले, तरीही पापकर्माच्या आचरणासाठी आणि पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी कायदंडच सर्वाधिक दोषार्ह आहे, वचीदंड किंवा मनोदंड तसा नाही."

၆၄. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, အယံ နာဠန္ဒာ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ’’တိ?

६४. "गृहपती, तुला काय वाटते? हे नाळंदा शहर समृद्ध, संपन्न, लोकसंख्येने गजबजलेले आणि माणसांनी भरलेले आहे ना?"

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ, အယံ နာဠန္ဒာ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ’’တိ.

"होय भंते, हे नाळंदा शहर समृद्ध, संपन्न, लोकसंख्येने गजबजलेले आणि माणसांनी भरलेले आहे."

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥက္ခိတ္တာသိကော. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ယာဝတိကာ ဣမိဿာ နာဠန္ဒာယ ပါဏာ တေ ဧကေန ခဏေန ဧကေန မုဟုတ္တေန ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ပဟောတိ နု ခေါ သော ပုရိသော ယာဝတိကာ ဣမိဿာ နာဠန္ဒာယ ပါဏာ တေ ဧကေန ခဏေန ဧကေန မုဟုတ္တေန [Pg.41] ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကာတု’’န္တိ?

"गृहपती, तुला काय वाटते? समजा, एखादा माणूस हातात तलवार उपसून आला आणि म्हणाला—'मी या नाळंदा शहरातील सर्व प्राण्यांना एका क्षणात, एका मुहूर्तात मांसाचा एक गोळा, मांसाचा एक ढीग करून टाकीन.' तर गृहपती, तुला काय वाटते, तो माणूस या नाळंदा शहरातील सर्व प्राण्यांना एका क्षणात, एका मुहूर्तात मांसाचा एक गोळा, मांसाचा एक ढीग करण्यास समर्थ होईल का?"

‘‘ဒသပိ, ဘန္တေ, ပုရိသာ, ဝီသမ္ပိ, ဘန္တေ, ပုရိသာ, တိံသမ္ပိ, ဘန္တေ, ပုရိသာ, စတ္တာရီသမ္ပိ, ဘန္တေ, ပုရိသာ, ပညာသမ္ပိ, ဘန္တေ, ပုရိသာ နပ္ပဟောန္တိ ယာဝတိကာ ဣမိဿာ နာဠန္ဒာယ ပါဏာ တေ ဧကေန ခဏေန ဧကေန မုဟုတ္တေန ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကာတုံ. ကိဉှိ သောဘတိ ဧကော ဆဝေါ ပုရိသော’’တိ!

"भंते, दहा माणसे, वीस माणसे, तीस माणसे, चाळीस माणसे किंवा पन्नास माणसे देखील या नाळंदा शहरातील सर्व प्राण्यांना एका क्षणात, एका मुहूर्तात मांसाचा एक गोळा, मांसाचा एक ढीग करण्यास समर्थ होणार नाहीत. मग त्या एका क्षुद्र माणसाची काय कथा!"

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ဣဓ အာဂစ္ဆေယျ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ဣမံ နာဠန္ဒံ ဧကေန မနောပဒေါသေန ဘသ္မံ ကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ပဟောတိ နု ခေါ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဣမံ နာဠန္ဒံ ဧကေန မနောပဒေါသေန ဘသ္မံ ကာတု’’န္တိ?

"गृहपती, तुला काय वाटते? समजा, एखादा ऋद्धीमान (अलौकिक शक्ती असलेला) आणि चित्तावर नियंत्रण मिळवलेला (चेतोवसिप्पत्त) श्रमण किंवा ब्राह्मण येथे आला आणि म्हणाला—'मी या नाळंदा शहराला एकाच मनोद्वेषाने (मनातील क्रोधाने) भस्म करून टाकीन.' तर गृहपती, तुला काय वाटते, तो ऋद्धीमान आणि चित्तावर नियंत्रण मिळवलेला श्रमण किंवा ब्राह्मण या नाळंदा शहराला एकाच मनोद्वेषाने भस्म करण्यास समर्थ होईल का?"

‘‘ဒသပိ, ဘန္တေ, နာဠန္ဒာ, ဝီသမ္ပိ နာဠန္ဒာ, တိံသမ္ပိ နာဠန္ဒာ, စတ္တာရီသမ္ပိ နာဠန္ဒာ, ပညာသမ္ပိ နာဠန္ဒာ ပဟောတိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဧကေန မနောပဒေါသေန ဘသ္မံ ကာတုံ. ကိဉှိ သောဘတိ ဧကာ ဆဝါ နာဠန္ဒာ’’တိ!

"भंते, तो ऋद्धीमान आणि चित्तावर नियंत्रण मिळवलेला श्रमण किंवा ब्राह्मण एकाच मनोद्वेषाने दहा नाळंदा, वीस नाळंदा, तीस नाळंदा, चाळीस नाळंदा किंवा पन्नास नाळंदा देखील भस्म करण्यास समर्थ आहे. मग या एका क्षुद्र नाळंदा शहराची काय कथा!"

‘‘မနသိ ကရောဟိ, ဂဟပတိ, မနသိ ကရိတွာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ, ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဧသာ ဝါစာ – ‘သစ္စေ အဟံ, ဘန္တေ, ပတိဋ္ဌာယ မန္တေဿာမိ; ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’’တိ.

"गृहपती, विचार कर! गृहपती, विचार करूनच उत्तर दे. तुझे नंतरचे बोलणे आधीच्या बोलण्याशी जुळत नाही, आणि आधीचे बोलणे नंतरच्या बोलण्याशी जुळत नाही. तरीही गृहपती, तू असे म्हणाला होतास की—'भंते, मी सत्यावर अधिष्ठित राहूनच चर्चा करेन; आपली या विषयावर चर्चा होऊ द्या.'"

‘‘ကိဉ္စာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော’’တိ.

"भंते, जरी भगवंत असे म्हणत असले, तरीही पापकर्माच्या आचरणासाठी आणि पापकर्माच्या प्रवृत्तीसाठी कायदंडच सर्वाधिक दोषार्ह आहे, वचीदंड किंवा मनोदंड तसा नाही."

၆၅. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, သုတံ တေ ဒဏ္ဍကီရညံ ကာလိင်္ဂါရညံ မဇ္ဈာရညံ မာတင်္ဂါရညံ အရညံ အရညဘူတ’’န္တိ?

६५. गृहपती, तुला काय वाटते? दंडक अरण्य, कलिंग अरण्य, मज्झ अरण्य आणि मातंग अरण्य ही अरण्ये कशी बनली, याबद्दल तू कधी ऐकले आहेस का?

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ, သုတံ မေ ဒဏ္ဍကီရညံ ကာလိင်္ဂါရညံ မဇ္ဈာရညံ မာတင်္ဂါရညံ အရညံ အရညဘူတ’’န္တိ.

होय, भन्ते, दंडक अरण्य, कलिंग अरण्य, मज्झ अरण्य आणि मातंग अरण्य ही अरण्ये बनली आहेत, असे मी ऐकले आहे.

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ကိန္တိ တေ သုတံ ကေန တံ ဒဏ္ဍကီရညံ ကာလိင်္ဂါရညံ မဇ္ဈာရညံ မာတင်္ဂါရညံ အရညံ အရညဘူတ’’န္တိ?

गृहपती, तुला काय वाटते? तू हे कसे ऐकले आहेस आणि कोणत्या कारणामुळे ते दंडक अरण्य, कलिंग अरण्य, मज्झ अरण्य आणि मातंग अरण्य हे अरण्य बनले?

‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ဣသီနံ မနောပဒေါသေန တံ ဒဏ္ဍကီရညံ ကာလိင်္ဂါရညံ မဇ္ဈာရညံ မာတင်္ဂါရညံ အရညံ အရညဘူတ’’န္တိ.

भन्ते, मी असे ऐकले आहे की, ऋषींच्या मनातील द्वेषामुळे (मनोप्रदोषामुळे) ते दंडक अरण्य, कलिंग अरण्य, मज्झ अरण्य आणि मातंग अरण्य हे अरण्य बनले.

‘‘မနသိ ကရောဟိ, ဂဟပတိ, မနသိ ကရိတွာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ, ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဧသာ ဝါစာ – ‘သစ္စေ အဟံ, ဘန္တေ, ပတိဋ္ဌာယ မန္တေဿာမိ; ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’’တိ.

गृहपती, नीट विचार कर. गृहपती, नीट विचार करूनच उत्तर दे. तुझे आधीचे बोलणे नंतरच्या बोलण्याशी जुळत नाही आणि नंतरचे बोलणे आधीच्या बोलण्याशी जुळत नाही. तरीही, गृहपती, तू असे म्हणाला होतास की—'भन्ते, मी सत्यावर अधिष्ठित राहून चर्चा करेन; आपल्यामध्ये या विषयावर संभाषण होऊ द्या.'

၆၆. ‘‘ပုရိမေနေဝါဟံ[Pg.42], ဘန္တေ, ဩပမ္မေန ဘဂဝတော အတ္တမနော အဘိရဒ္ဓေါ. အပိ စာဟံ ဣမာနိ ဘဂဝတော ဝိစိတြာနိ ပဉှပဋိဘာနာနိ သောတုကာမော, ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ပစ္စနီကံ ကာတဗ္ဗံ အမညိဿံ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

६६. भन्ते, भगवंतांच्या अगदी पहिल्याच उपमेने मी संतुष्ट आणि प्रसन्न झालो होतो. तरीही, भगवंतांची विविध प्रकारची प्रश्नोत्तरे ऐकण्याच्या इच्छेने मी भगवंतांशी वाद घालण्याचे धाडस केले. अप्रतिम, भन्ते! अप्रतिम, भन्ते! जसे कोणी उपडे केलेले भांडे उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला वाट दाखवावी, किंवा अंधारात तेलदिवा धरावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे भगवंतांनी अनेक मार्गांनी धम्म प्रकाशित केला आहे. भन्ते, मी भगवंतांना शरण जातो, धम्माला शरण जातो आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.

၆၇. ‘‘အနုဝိစ္စကာရံ ခေါ, ဂဟပတိ, ကရောဟိ, အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ ဉာတမနုဿာနံ သာဓု ဟောတီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဘိယျောသောမတ္တာယ အတ္တမနော အဘိရဒ္ဓေါ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘အနုဝိစ္စကာရံ ခေါ, ဂဟပတိ, ကရောဟိ, အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ ဉာတမနုဿာနံ သာဓု ဟောတီ’တိ. မဉှိ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယာ သာဝကံ လဘိတွာ ကေဝလကပ္ပံ နာဠန္ဒံ ပဋာကံ ပရိဟရေယျုံ – ‘ဥပါလိ အမှာကံ ဂဟပတိ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော’တိ. အထ စ ပန မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘အနုဝိစ္စကာရံ ခေါ, ဂဟပတိ, ကရောဟိ, အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ ဉာတမနုဿာနံ သာဓု ဟောတီ’တိ. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဒုတိယမ္ပိ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

६७. गृहपती, नीट चौकशी व विचार करूनच निर्णय घे. तुझ्यासारख्या प्रसिद्ध व्यक्तींनी नीट विचार करून निर्णय घेणे चांगले असते. भन्ते, भगवंतांनी मला असे म्हटल्यामुळे मी भगवंतांवर आणखीनच जास्त संतुष्ट आणि प्रसन्न झालो आहे—'गृहपती, नीट चौकशी व विचार करूनच निर्णय घे. तुझ्यासारख्या प्रसिद्ध व्यक्तींनी नीट विचार करून निर्णय घेणे चांगले असते.' कारण, भन्ते, इतर पंथांच्या लोकांनी जर माझ्यासारखा शिष्य मिळवला असता, तर त्यांनी संपूर्ण नालंदामध्ये अशी घोषणा करत झेंडे मिरवले असते की—'गृहपती उपाली आमचा शिष्य बनला आहे.' परंतु, याउलट भगवंत मला म्हणतात—'गृहपती, नीट चौकशी व विचार करूनच निर्णय घे. तुझ्यासारख्या प्रसिद्ध व्यक्तींनी नीट विचार करून निर्णय घेणे चांगले असते.' म्हणून, भन्ते, मी दुसऱ्यांदाही भगवंतांना शरण जातो, धम्माला शरण जातो आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.

၆၈. ‘‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ တေ, ဂဟပတိ, နိဂဏ္ဌာနံ ဩပါနဘူတံ ကုလံ ယေန နေသံ ဥပဂတာနံ ပိဏ္ဍကံ ဒါတဗ္ဗံ မညေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဘိယျောသောမတ္တာယ အတ္တမနော အဘိရဒ္ဓေါ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ တေ, ဂဟပတိ, နိဂဏ္ဌာနံ ဩပါနဘူတံ ကုလံ ယေန နေသံ ဥပဂတာနံ ပိဏ္ဍကံ ဒါတဗ္ဗံ မညေယျာသီ’တိ. သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – ‘မယှမေဝ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, နာညေသံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ; မယှမေဝ သာဝကာနံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, နာညေသံ သာဝကာနံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ; မယှမေဝ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ, နာညေသံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ; မယှမေဝ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ, နာညေသံ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’န္တိ. အထ စ ပန မံ ဘဂဝါ နိဂဏ္ဌေသုပိ ဒါနေ သမာဒပေတိ. အပိ စ, ဘန္တေ, မယမေတ္ထ ကာလံ ဇာနိဿာမ. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, တတိယမ္ပိ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

६८. गृहपती, तुझे घराणे दीर्घकाळापासून निगंठांसाठी पाणपोईसारखे राहिले आहे, त्यामुळे जेव्हा ते तुझ्याकडे येतील तेव्हा त्यांना दान देणे योग्य ठरेल, असा तू विचार केला पाहिजेस. भन्ते, भगवंतांनी मला असे म्हटल्यामुळे मी भगवंतांवर आणखीनच जास्त संतुष्ट आणि प्रसन्न झालो आहे—'गृहपती, तुझे घराणे दीर्घकाळापासून निगंठांसाठी पाणपोईसारखे राहिले आहे, त्यामुळे जेव्हा ते तुझ्याकडे येतील तेव्हा त्यांना दान देणे योग्य ठरेल, असा तू विचार केला पाहिजेस.' भन्ते, मी असे ऐकले होते की, श्रमण गोतम असे म्हणतात—'केवळ मलाच दान दिले पाहिजे, इतरांना दान दिले जाऊ नये; केवळ माझ्याच शिष्यांना दान दिले पाहिजे, इतरांच्या शिष्यांना दान दिले जाऊ नये; केवळ मला दिलेले दानच महाफळ देणारे असते, इतरांना दिलेले दान महाफळ देणारे नसते; केवळ माझ्या शिष्यांना दिलेले दानच महाफळ देणारे असते, इतरांच्या शिष्यांना दिलेले दान महाफळ देणारे नसते.' परंतु, याउलट भगवंत मला निगंठांनाही दान देण्यास प्रवृत्त करत आहेत. भन्ते, आम्ही यासाठी योग्य वेळ काय आहे ते जाणू. म्हणून, भन्ते, मी तिसऱ्यांदाही भगवंतांना शरण जातो, धम्माला शरण जातो आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.

၆၉. အထ [Pg.43] ခေါ ဘဂဝါ ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ, ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ ဘဂဝါ အညာသိ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ကလ္လစိတ္တံ မုဒုစိတ္တံ ဝိနီဝရဏစိတ္တံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တံ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ, သမုဒယံ, နိရောဓံ, မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ. အထ ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ, ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, ဂဟပတိ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

६९. त्यानंतर भगवंतांनी गृहपती उपालीला अनुक्रमिक उपदेश (अनुपुब्बी कथा) केला, जसे की—दानकथा, शीलकथा, स्वर्गकथा; त्यांनी कामभोगांचे दुष्परिणाम, हीनता व संक्लेश (मलीनता) आणि नैष्क्रम्याचे (त्यागाचे) फायदे स्पष्ट केले. जेव्हा भगवंतांना समजले की गृहपती उपालीचे मन अनुकूल, मृदू, नीवरणांपासून (अडथळ्यांपासून) मुक्त, प्रफुल्लित आणि प्रसन्न झाले आहे, तेव्हा त्यांनी बुद्धांची स्वतःची विशेष धम्मदेशना (सामुक्कंसिका धम्मदेसना) त्याला सांगितली: दुःख, समुदय, nirodha आणि मार्ग. ज्याप्रमाणे डाग नसलेले स्वच्छ वस्त्र रंग चांगल्या प्रकारे ग्रहण करते, त्याचप्रमाणे गृहपती उपाली तिथे बसलेला असतानाच त्याच्या मनात विरज (धूलीरहित) आणि विमल (मलरहित) धम्मचक्षू उत्पन्न झाले की—'जे काही उत्पन्न होण्याच्या स्वभावाचे आहे, ते सर्व नष्ट होण्याच्या स्वभावाचे आहे.' त्यानंतर गृहपती उपालीने धम्म पाहिला, धम्म प्राप्त केला, धम्म जाणला, धम्माचे अवगाहन केले, तो शंकारहित झाला, त्याची द्विधा मनःस्थिती दूर झाली, तो आत्मविश्वासाने युक्त झाला आणि शास्त्यांच्या शासनात तो परावलंबी न राहता स्वयंप्रकाशी बनला. मग तो भगवंतांना म्हणाला—'भन्ते, आता आम्ही निघतो, आम्हाला बरीच कामे आहेत आणि अनेक कर्तव्ये पार पाडायची आहेत.' भगवंत म्हणाले—'गृहपती, तुला आता जाण्यासाठी जी योग्य वेळ वाटेल, त्यानुसार तू करू शकतोस.'

၇၀. အထ ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန သကံ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဒေါဝါရိကံ အာမန္တေသိ – ‘‘အဇ္ဇတဂ္ဂေ, သမ္မ ဒေါဝါရိက, အာဝရာမိ ဒွါရံ နိဂဏ္ဌာနံ နိဂဏ္ဌီနံ, အနာဝဋံ ဒွါရံ ဘဂဝတော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. သစေ ကောစိ နိဂဏ္ဌော အာဂစ္ဆတိ တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘တိဋ္ဌ, ဘန္တေ, မာ ပါဝိသိ. အဇ္ဇတဂ္ဂေ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော. အာဝဋံ ဒွါရံ နိဂဏ္ဌာနံ နိဂဏ္ဌီနံ, အနာဝဋံ ဒွါရံ ဘဂဝတော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. သစေ တေ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍကေန အတ္ထော, ဧတ္ထေဝ တိဋ္ဌ, ဧတ္ထေဝ တေ အာဟရိဿန္တီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဒေါဝါရိကော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ ပစ္စဿောသိ.

७०. त्यानंतर गृहपती उपालि भगवंतांच्या उपदेशाचे अभिनंदन व अनुमोदन करून, आसनावरून उठले, भगवंतांना अभिवादन करून व प्रदक्षिणा घालून जेथे त्यांचे स्वतःचे घर होते, तेथे गेले. तेथे पोहोचल्यावर त्यांनी द्वारपाळाला बोलावून म्हटले – “हे द्वारपाळा, आजपासून मी निगंठांसाठी आणि निगंठींसाठी आपले द्वार बंद करीत आहे, आणि भगवंतांच्या भिक्खूंसाठी, भिक्खुनींसाठी, उपासकांसाठी व उपासिकांसाठी द्वार उघडे ठेवीत आहे. जर कोणी निगंठ आला, तर तू त्याला असे म्हणावे – ‘थांबा, भंते! आत प्रवेश करू नका. आजपासून गृहपती उपालि यांनी श्रमण गोतमांचे श्रावकत्व पत्करले आहे. निगंठांसाठी आणि निगंठींसाठी द्वार बंद आहे, आणि भगवंतांच्या भिक्खूंसाठी, भिक्खुनींसाठी, उपासकांसाठी व उपासिकांसाठी द्वार उघडे आहे. भंते, जर आपल्याला भिक्षेची गरज असेल, तर येथेच थांबा, येथेच आपल्याला ती आणून दिली जाईल.’” द्वारपाळाने गृहपती उपालि यांना “तसेच होईल, भंते” असे म्हणून होकार दिला.

၇၁. အဿောသိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော – ‘‘ဥပါလိ ကိရ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော’’တိ. အထ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ဥပါလိ ကိရ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော’’တိ. ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, တပဿိ[Pg.44], အနဝကာသော ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သမဏော ဂေါတမော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ …ပေ… ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျာ’’တိ. ‘‘ဟန္ဒာဟံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမိ ယာဝ ဇာနာမိ ယဒိ ဝါ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော ယဒိ ဝါ နော’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, တပဿိ, ဇာနာဟိ ယဒိ ဝါ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော ယဒိ ဝါ နော’’တိ.

७१. दीघतपस्सी निगंठाने ऐकले की – “गृहपती उपालि यांनी श्रमण गोतमांचे श्रावकत्व पत्करले आहे.” त्यानंतर दीघतपस्सी निगंठ जेथे निगंठ नाठपुत्त होते, तेथे गेले. तेथे पोहोचून त्यांनी निगंठ नाठपुत्तांना असे म्हटले – “भंते, मी असे ऐकले आहे की गृहपती उपालि यांनी श्रमण गोतमांचे श्रावकत्व पत्करले आहे.” “तपस्सी, हे अशक्य आहे, असा कोणताही प्रसंग उद्भवू शकत नाही की गृहपती उपालि श्रमण गोतमांचे श्रावकत्व पत्करतील. उलट, हे शक्य आहे आणि असा प्रसंग घडू शकतो की श्रमण गोतमच गृहपती उपालि यांचे श्रावकत्व पत्करतील.” दुसऱ्यांदाही दीघतपस्सी निगंठाने... आणि तिसऱ्यांदाही दीघतपस्सी निगंठाने निगंठ नाठपुत्तांना असे म्हटले – “भंते, मी असे ऐकले आहे... श्रमण गोतमच गृहपती उपालि यांचे श्रावकत्व पत्करतील.” “भंते, मग मी स्वतः जाऊन खात्री करून घेतो की गृहपती उपालि यांनी श्रमण गोतमांचे श्रावकत्व पत्करले आहे की नाही.” “जा, तपस्सी, आणि खात्री करून घे की गृहपती उपालि यांनी श्रमण गोतमांचे श्रावकत्व पत्करले आहे की नाही.”

၇၂. အထ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော ယေန ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဒေါဝါရိကော ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဋ္ဌ, ဘန္တေ, မာ ပါဝိသိ. အဇ္ဇတဂ္ဂေ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော. အာဝဋံ ဒွါရံ နိဂဏ္ဌာနံ နိဂဏ္ဌီနံ, အနာဝဋံ ဒွါရံ ဘဂဝတော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. သစေ တေ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍကေန အတ္ထော, ဧတ္ထေဝ တိဋ္ဌ, ဧတ္ထေဝ တေ အာဟရိဿန္တီ’’တိ. ‘‘န မေ, အာဝုသော, ပိဏ္ဍကေန အတ္ထော’’တိ ဝတွာ တတော ပဋိနိဝတ္တိတွာ ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံယေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော. ဧတံ ခေါ တေ အဟံ, ဘန္တေ, နာလတ္ထံ န ခေါ မေ, ဘန္တေ, ရုစ္စတိ ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျ. သမဏော ဟိ, ဘန္တေ, ဂေါတမော မာယာဝီ အာဝဋ္ဋနိံ မာယံ ဇာနာတိ ယာယ အညတိတ္ထိယာနံ သာဝကေ အာဝဋ္ဋေတီတိ. အာဝဋ္ဋော ခေါ တေ, ဘန္တေ, ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏေန ဂေါတမေန အာဝဋ္ဋနိယာ မာယာယာ’’တိ. ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, တပဿိ, အနဝကာသော ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သမဏော ဂေါတမော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံယေဝ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံယေဝ ခေါ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျာ’’တိ. ‘‘ဟန္ဒ စာဟံ[Pg.45], တပဿိ, ဂစ္ဆာမိ ယာဝ စာဟံ သာမံယေဝ ဇာနာမိ ယဒိ ဝါ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော ယဒိ ဝါ နော’’တိ.

७२. त्यानंतर दीघतपस्सी निगंठ जेथे गृहपती उपालि यांचे घर होते, तेथे गेले. द्वारपाळाने दीघतपस्सी निगंठाला दुरूनच येताना पाहिले. त्यांना पाहून तो म्हणाला – “थांबा, भंते! आत प्रवेश करू नका. आजपासून गृहपती उपालि यांनी श्रमण गोतमांचे श्रावकत्व पत्करले आहे. निगंठांसाठी आणि निगंठींसाठी द्वार बंद आहे, आणि भगवंतांच्या भिक्खूंसाठी, भिक्खुनींसाठी, उपासकांसाठी व उपासिकांसाठी द्वार उघडे आहे. भंते, जर आपल्याला भिक्षेची गरज असेल, तर येथेच थांबा, येथेच आपल्याला ती आणून दिली जाईल.” “मित्रा, मला भिक्षेची गरज नाही,” असे म्हणून तेथून परत फिरून ते जेथे निगंठ नाठपुत्त होते, तेथे गेले. तेथे पोहोचून त्यांनी निगंठ नाठपुत्तांना असे म्हटले – “भंते, हे अगदी खरे आहे की गृहपती उपालि यांनी श्रमण गोतमांचे श्रावकत्व पत्करले आहे. भंते, मी आपल्याला याविषयी रोखले होते, पण आपण माझे ऐकले नाही. गृहपती उपालि श्रमण गोतमांवर आक्षेप घेतील हे मला मुळीच पसंत नव्हते. कारण भंते, श्रमण गोतम हे मायावी आहेत, ते आवर्त्तनी माया (वशीकरण विद्या) जाणतात, ज्याद्वारे ते इतर पंथांच्या श्रावकांना वश करून घेतात. भंते, आपल्या गृहपती उपालि यांना श्रमण गोतमांनी आपल्या आवर्त्तनी मायेने वश केले आहे.” “तपस्सी, हे अशक्य आहे, असा कोणताही प्रसंग उद्भवू शकत नाही की गृहपती उपालि श्रमण गोतमांचे श्रावकत्व पत्करतील. उलट, हे शक्य आहे आणि असा प्रसंग घडू शकतो की श्रमण गोतमच गृहपती उपालि यांचे श्रावकत्व पत्करतील.” दुसऱ्यांदाही दीघतपस्सी निगंठाने निगंठ नाठपुत्तांना असे म्हटले – “भंते, हे अगदी खरे आहे... श्रमण गोतमच गृहपती उपालि यांचे श्रावकत्व पत्करतील.” तिसऱ्यांदाही दीघतपस्सी निगंठाने निगंठ नाठपुत्तांना असे म्हटले – “भंते, हे अगदी खरे आहे... श्रमण गोतमच गृहपती उपालि यांचे श्रावकत्व पत्करतील.” “तपस्सी, मग आता मी स्वतःच जातो आणि खात्री करून घेतो की गृहपती उपालि यांनी श्रमण गोतमांचे श्रावकत्व पत्करले आहे की नाही.”

အထ ခေါ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ ယေန ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဒေါဝါရိကော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဋ္ဌ, ဘန္တေ, မာ ပါဝိသိ. အဇ္ဇတဂ္ဂေ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော. အာဝဋံ ဒွါရံ နိဂဏ္ဌာနံ နိဂဏ္ဌီနံ, အနာဝဋံ ဒွါရံ ဘဂဝတော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. သစေ တေ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍကေန အတ္ထော, ဧတ္ထေဝ တိဋ္ဌ, ဧတ္ထေဝ တေ အာဟရိဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ ဒေါဝါရိက, ယေန ဥပါလိ ဂဟပတိ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော; သော တေ ဒဿနကာမော’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဒေါဝါရိကော နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဥပါလိ ဂဟပတိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော; သော တေ ဒဿနကာမော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ ဒေါဝါရိက, မဇ္ဈိမာယ ဒွါရသာလာယ အာသနာနိ ပညပေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဒေါဝါရိကော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ ပဋိဿုတွာ မဇ္ဈိမာယ ဒွါရသာလာယ အာသနာနိ ပညပေတွာ ယေန ဥပါလိ ဂဟပတိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပညတ္တာနိ ခေါ, ဘန္တေ, မဇ္ဈိမာယ ဒွါရသာလာယ အာသနာနိ. ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’’တိ.

तेव्हा निगण्ठ नातपुत्त मोठ्या निगण्ठ समुदायासोबत जेथे गृहपती उपालीचे घर होते, तेथे गेले. द्वारपालाने निगण्ठ नातपुत्तांना दुरूनच येत असताना पाहिले. निगण्ठ नातपुत्तांना पाहून तो म्हणाला – “थांबा, भंते! आत प्रवेश करू नका. आजपासून गृहपती उपाली श्रमण गोतमांचे श्रावक बनले आहेत. निगण्ठ आणि निगण्ठींसाठी द्वार बंद करण्यात आले आहे, तर भगवंतांच्या भिक्खू, भिक्खुणी, उपासक आणि उपासिकांसाठी द्वार उघडे आहे. भंते, जर आपल्याला भिक्षेची आवश्यकता असेल, तर येथेच थांबा, ते आपल्याला येथेच भिक्षा आणून देतील.” “तसे असेल तर, मित्रा द्वारपाला, जेथे गृहपती उपाली आहेत तेथे जा; आणि तेथे जाऊन गृहपती उपालींना असे सांग – ‘भंते, निगण्ठ नातपुत्त मोठ्या निगण्ठ समुदायासोबत बाहेरील प्रवेशद्वारापाशी उभे आहेत; ते आपल्याला भेटू इच्छितात.’” “होय, भंते,” असे म्हणून द्वारपालाने निगण्ठ नातपुत्तांचे ऐकले आणि तो जेथे गृहपती उपाली होते तेथे गेला. तेथे जाऊन तो गृहपती उपालींना म्हणाला – “भंते, निगण्ठ नातपुत्त मोठ्या निगण्ठ समुदायासोबत बाहेरील प्रवेशद्वारापाशी उभे आहेत; ते आपल्याला भेटू इच्छितात.” “तसे असेल तर, मित्रा द्वारपाला, मधल्या प्रवेशद्वाराच्या दालनात आसने तयार कर.” “होय, भंते,” असे म्हणून द्वारपालाने गृहपती उपालींचे ऐकले आणि मधल्या प्रवेशद्वाराच्या दालनात आसने तयार करून तो जेथे गृहपती उपाली होते तेथे गेला. तेथे जाऊन तो गृहपती उपालींना म्हणाला – “भंते, मधल्या प्रवेशद्वाराच्या दालनात आसने तयार केली आहेत. आता आपल्याला जसे योग्य वाटेल (त्याप्रमाणे करावे).”

၇၃. အထ ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ ယေန မဇ္ဈိမာ ဒွါရသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ယံ တတ္ထ အာသနံ အဂ္ဂဉ္စ သေဋ္ဌဉ္စ ဥတ္တမဉ္စ ပဏီတဉ္စ တတ္ထ သာမံ နိသီဒိတွာ ဒေါဝါရိကံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ ဒေါဝါရိက, ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ဥပါလိ, ဘန္တေ, ဂဟပတိ ဧဝမာဟ – ပဝိသ ကိရ, ဘန္တေ, သစေ အာကင်္ခသီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဒေါဝါရိကော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ ပဋိဿုတွာ ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥပါလိ, ဘန္တေ, ဂဟပတိ ဧဝမာဟ – ‘ပဝိသ ကိရ, ဘန္တေ, သစေ အာကင်္ခသီ’’’တိ. အထ [Pg.46] ခေါ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ ယေန မဇ္ဈိမာ ဒွါရသာလာ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ – ယံ သုဒံ ပုဗ္ဗေ ယတော ပဿတိ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာန တတော ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ယံ တတ္ထ အာသနံ အဂ္ဂဉ္စ သေဋ္ဌဉ္စ ဥတ္တမဉ္စ ပဏီတဉ္စ တံ ဥတ္တရာသင်္ဂေန သမ္မဇ္ဇိတွာ ပရိဂ္ဂဟေတွာ နိသီဒါပေတိ သော – ဒါနိ ယံ တတ္ထ အာသနံ အဂ္ဂဉ္စ သေဋ္ဌဉ္စ ဥတ္တမဉ္စ ပဏီတဉ္စ တတ္ထ သာမံ နိသီဒိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, ဘန္တေ, အာသနာနိ; သစေ အာကင်္ခသိ, နိသီဒါ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥမ္မတ္တောသိ တွံ, ဂဟပတိ, ဒတ္တောသိ တွံ, ဂဟပတိ! ‘ဂစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’တိ ဂန္တွာ မဟတာသိ ဝါဒသံဃာဋေန ပဋိမုက္ကော အာဂတော. သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ပုရိသော အဏ္ဍဟာရကော ဂန္တွာ ဥဗ္ဘတေဟိ အဏ္ဍေဟိ အာဂစ္ဆေယျ, သေယျထာ ဝါ ပန ဂဟပတိ ပုရိသော အက္ခိကဟာရကော ဂန္တွာ ဥဗ္ဘတေဟိ အက္ခီဟိ အာဂစ္ဆေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, ‘ဂစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’တိ ဂန္တွာ မဟတာသိ ဝါဒသံဃာဋေန ပဋိမုက္ကော အာဂတော. အာဝဋ္ဋောသိ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, သမဏေန ဂေါတမေန အာဝဋ္ဋနိယာ မာယာယာ’’တိ.

७३. तेव्हा गृहपती उपाली मधल्या प्रवेशद्वाराच्या दालनात गेले; तेथे जाऊन जे सर्वात मुख्य, श्रेष्ठ, उत्तम आणि उत्कृष्ट आसन होते, त्यावर स्वतः बसून त्यांनी द्वारपालाला बोलावले – “मित्रा द्वारपाला, आता जेथे निगण्ठ नातपुत्त आहेत तेथे जा; आणि तेथे जाऊन निगण्ठ नातपुत्तांना असे सांग – ‘भंते, गृहपती उपाली असे म्हणतात – भंते, जर आपली इच्छा असेल तर कृपया आत यावे.’” “होय, भंते,” असे म्हणून द्वारपालाने गृहपती उपालींचे ऐकले आणि तो जेथे निगण्ठ नातपुत्त होते तेथे गेला. तेथे जाऊन तो निगण्ठ नातपुत्तांना म्हणाला – “भंते, गृहपती उपाली असे म्हणतात – ‘भंते, जर आपली इच्छा असेल तर कृपया आत यावे.’” तेव्हा निगण्ठ नातपुत्त मोठ्या निगण्ठ समुदायासोबत जेथे मधले प्रवेशद्वाराचे दालन होते तेथे गेले. पूर्वी गृहपती उपाली जेव्हा निगण्ठ नातपुत्तांना दुरूनच येत असताना पाहत असत, तेव्हा ते सामोरे जाऊन, तेथील जे सर्वात मुख्य, श्रेष्ठ, उत्तम आणि उत्कृष्ट आसन असे, त्याला आपल्या उत्तरीय वस्त्राने झाडून-पुसून, नीट व्यवस्थित करून त्यांना त्यावर बसवत असत. परंतु आता, ते स्वतः त्या सर्वात मुख्य, श्रेष्ठ, उत्तम आणि उत्कृष्ट आसनावर बसून निगण्ठ नातपुत्तांना म्हणाले – “भंते, आसने आहेत; जर आपली इच्छा असेल तर बसावे.” असे म्हटले असता, निगण्ठ नातपुत्त गृहपती उपालींना म्हणाले – “गृहपती, तू वेडा झाला आहेस का? गृहपती, तू मूर्ख झाला आहेस का? ‘भंते, मी जातो आणि श्रमण गोतमांच्या वादाचे खंडन करतो,’ असे म्हणून तू गेलास आणि त्यांच्या वादाच्या मोठ्या जाळ्यात अडकून परत आलास! गृहपती, जसे एखादा पुरुष दुसऱ्याला खच्ची करण्यासाठी (वृषण काढण्यासाठी) गेला आणि स्वतःचेच वृषण गमावून (खच्ची होऊन) परत आला; किंवा गृहपती, जसे एखादा पुरुष दुसऱ्याचे डोळे काढण्यासाठी गेला आणि स्वतःचेच डोळे गमावून परत आला; तसेच गृहपती, तू ‘भंते, मी जातो आणि श्रमण गोतमांच्या वादाचे खंडन करतो,’ असे म्हणून गेलास आणि त्यांच्या वादाच्या मोठ्या जाळ्यात अडकून परत आलास. गृहपती, श्रमण गोतमाने तुला आपल्या आवर्त्तनी मायेने (परिवर्तित करणाऱ्या मायेने) वश केले आहे!”

၇၄. ‘‘ဘဒ္ဒိကာ, ဘန္တေ, အာဝဋ္ဋနီ မာယာ; ကလျာဏီ, ဘန္တေ, အာဝဋ္ဋနီ မာယာ; ပိယာ မေ, ဘန္တေ, ဉာတိသာလောဟိတာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ; ပိယာနမ္ပိ မေ အဿ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ; သဗ္ဗေ စေပိ, ဘန္တေ, ခတ္တိယာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ; သဗ္ဗေသာနမ္ပိဿ ခတ္တိယာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ; သဗ္ဗေ စေပိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏာ…ပေ… ဝေဿာ…ပေ… သုဒ္ဒါ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ; သဗ္ဗေသာနမ္ပိဿ သုဒ္ဒါနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ; သဒေဝကော စေပိ, ဘန္တေ, လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ; သဒေဝကဿပိဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာတိ. တေန ဟိ, ဘန္တေ, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ. ဥပမာယ ပိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ.

७४. “भंते, ही आवर्त्तनी माया (परिवर्तित करणारी माया) अत्यंत कल्याणकारी आहे! भंते, ही आवर्त्तनी माया अत्यंत मंगलमयी आहे! भंते, माझे प्रिय नातेवाईक आणि सगेसोयरे जर या आवर्त्तनी मायेने वश झाले, तर ते माझ्या प्रिय नातेवाईक आणि सगेसोयऱ्यांच्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. भंते, जर सर्व क्षत्रिय या आवर्त्तनी मायेने वश झाले, तर ते सर्व क्षत्रियांच्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. भंते, जर सर्व ब्राह्मण... पे... वैश्य... पे... शूद्र या आवर्त्तनी मायेने वश झाले, तर ते सर्व शूद्रांच्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. भंते, जर देव, मार आणि ब्रह्मासह सर्व लोक, श्रमण-ब्राह्मणांसह ही प्रजा, देव आणि मनुष्यांसह या आवर्त्तनी मायेने वश झाले, तर ते देव, मार आणि ब्रह्मासह सर्व जगाच्या, श्रमण-ब्राह्मणांसह या प्रजेच्या आणि देव-मनुष्यांच्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. म्हणूनच, भंते, मी आपल्याला एक उपमा देतो. कारण या जगात काही बुद्धिमान लोक उपमेद्वारे देखील भाषितातला अर्थ समजून घेतात.”

၇၅. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ[Pg.47], ဘန္တေ, အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဇိဏ္ဏဿ ဝုဍ္ဎဿ မဟလ္လကဿ ဒဟရာ မာဏဝိကာ ပဇာပတီ အဟောသိ ဂဗ္ဘိနီ ဥပဝိဇညာ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သာ မာဏဝိကာ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဂစ္ဆ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ကိဏိတွာ အာနေဟိ, ယော မေ ကုမာရကဿ ကီဠာပနကော ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သော ဗြာဟ္မဏော တံ မာဏဝိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘အာဂမေဟိ တာဝ, ဘောတိ, ယာဝ ဝိဇာယတိ. သစေ တွံ, ဘောတိ, ကုမာရကံ ဝိဇာယိဿသိ, တဿာ တေ အဟံ အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ကိဏိတွာ အာနေဿာမိ, ယော တေ ကုမာရကဿ ကီဠာပနကော ဘဝိဿတိ. သစေ ပန တွံ, ဘောတိ, ကုမာရိကံ ဝိဇာယိဿသိ, တဿာ တေ အဟံ အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပိကံ ကိဏိတွာ အာနေဿာမိ, ယာ တေ ကုမာရိကာယ ကီဠာပနိကာ ဘဝိဿတီ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘန္တေ, သာ မာဏဝိကာ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘန္တေ, သာ မာဏဝိကာ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဂစ္ဆ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ကိဏိတွာ အာနေဟိ, ယော မေ ကုမာရကဿ ကီဠာပနကော ဘဝိဿတီ’တိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သော ဗြာဟ္မဏော တဿာ မာဏဝိကာယ သာရတ္တော ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ကိဏိတွာ အာနေတွာ တံ မာဏဝိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ တေ, ဘောတိ, အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပကော ကိဏိတွာ အာနီတော, ယော တေ ကုမာရကဿ ကီဠာပနကော ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, သာ မာဏဝိကာ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဂစ္ဆ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမံ မက္ကဋစ္ဆာပကံ အာဒါယ ယေန ရတ္တပါဏိ ရဇတပုတ္တော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရတ္တပါဏိံ ရဇကပုတ္တံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ဣစ္ဆာမဟံ, သမ္မ ရတ္တပါဏိ, ဣမံ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ပီတာဝလေပနံ နာမ ရင်္ဂဇာတံ ရဇိတံ အာကောဋိတပစ္စာကောဋိတံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌ’န္တိ.

७५. “भन्ते, पूर्वीची गोष्ट आहे, एका वृद्ध, जीर्ण आणि वयस्कर झालेल्या ब्राह्मणाची एक तरुण पत्नी होती, जी गरोदर होती आणि तिची प्रसूती जवळ आली होती. मग, भन्ते, त्या तरुण पत्नीने त्या ब्राह्मणाला असे म्हटले – ‘ब्राह्मणा, जा आणि बाजारातून एक माकडाचे पिल्लू विकत घेऊन ये, जे माझ्या बाळासाठी खेळणे बनेल.’ असे म्हटल्यावर, तो ब्राह्मण त्या तरुण पत्नीला म्हणाला – ‘हे देवी, तोपर्यंत थांब जोपर्यंत प्रसूती होत नाही. जर तुला मुलगा झाला, तर मी बाजारातून एक नर माकडाचे पिल्लू विकत आणून देईन, जे तुझ्या मुलाचे खेळणे बनेल. पण जर तुला मुलगी झाली, तर मी बाजारातून एक मादी माकडाचे पिल्लू विकत आणून देईन, जे तुझ्या मुलीचे खेळणे बनेल.’ भन्ते, दुसऱ्यांदाही त्या तरुण पत्नीने... आणि तिसऱ्यांदाही त्या तरुण पत्नीने त्या ब्राह्मणाला असेच म्हटले – ‘ब्राह्मणा, जा आणि बाजारातून एक माकडाचे पिल्लू विकत घेऊन ये, जे माझ्या बाळासाठी खेळणे बनेल.’ तेव्हा, भन्ते, तो ब्राह्मण त्या तरुण पत्नीवर अत्यंत आसक्त आणि मोहित चित्त असलेला असल्याने, बाजारातून माकडाचे पिल्लू विकत घेऊन आला आणि त्या तरुण पत्नीला म्हणाला – ‘हे देवी, हे बघ, मी बाजारातून माकडाचे पिल्लू विकत आणले आहे, जे तुझ्या बाळाचे खेळणे बनेल.’ असे म्हटल्यावर, भन्ते, ती तरुण पत्नी त्या ब्राह्मणाला म्हणाली – ‘ब्राह्मणा, जा, हे माकडाचे पिल्लू घेऊन रत्तपाणी नावाच्या रंगारीपुत्राकडे जा; आणि तिथे जाऊन रत्तपाणी रंगारीपुत्राला असे सांग – ‘मित्रा रत्तपाणी, मला या माकडाच्या पिल्लाला पीतावलेपन नावाच्या पिवळ्या रंगाने रंगवून, त्याला कुटून-धुवून आणि दोन्ही बाजूंनी मऊ करून हवे आहे.’ ”

‘‘အထ ခေါ, ဘန္တေ, သော ဗြာဟ္မဏော တဿာ မာဏဝိကာယ သာရတ္တော ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော တံ မက္ကဋစ္ဆာပကံ အာဒါယ ယေန ရတ္တပါဏိ ရဇကပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရတ္တပါဏိံ ရဇကပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, သမ္မ ရတ္တပါဏိ, ဣမံ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ပီတာဝလေပနံ နာမ ရင်္ဂဇာတံ ရဇိတံ အာကောဋိတပစ္စာကောဋိတံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, ရတ္တပါဏိ ရဇကပုတ္တော တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ ခေါ တေ, မက္ကဋစ္ဆာပကော ရင်္ဂက္ခမော ဟိ ခေါ, နော အာကောဋနက္ခမော, နော ဝိမဇ္ဇနက္ခမော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ဗာလာနံ နိဂဏ္ဌာနံ ဝါဒေါ ရင်္ဂက္ခမော [Pg.48] ဟိ ခေါ ဗာလာနံ နော ပဏ္ဍိတာနံ, နော အနုယောဂက္ခမော, နော ဝိမဇ္ဇနက္ခမော. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သော ဗြာဟ္မဏော အပရေန သမယေန နဝံ ဒုဿယုဂံ အာဒါယ ယေန ရတ္တပါဏိ ရဇကပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရတ္တပါဏိံ ရဇကပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, သမ္မ ရတ္တပါဏိ, ဣမံ နဝံ ဒုဿယုဂံ ပီတာဝလေပနံ နာမ ရင်္ဂဇာတံ ရဇိတံ အာကောဋိတပစ္စာကောဋိတံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, ရတ္တပါဏိ ရဇကပုတ္တော တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဒံ ခေါ တေ, ဘန္တေ, နဝံ ဒုဿယုဂံ ရင်္ဂက္ခမဉ္စေဝ အာကောဋနက္ခမဉ္စ ဝိမဇ္ဇနက္ခမဉ္စာ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, တဿ ဘဂဝတော ဝါဒေါ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ရင်္ဂက္ခမော စေဝ ပဏ္ဍိတာနံ နော ဗာလာနံ, အနုယောဂက္ခမော စ ဝိမဇ္ဇနက္ခမော စာ’’တိ.

“त्यानंतर, भन्ते, तो ब्राह्मण त्या तरुण पत्नीवर अत्यंत आसक्त आणि मोहित चित्त असलेला असल्याने, त्या माकडाच्या पिल्लाला घेऊन रत्तपाणी रंगारीपुत्राकडे गेला; आणि तिथे जाऊन रत्तपाणी रंगारीपुत्राला म्हणाला – ‘मित्रा रत्तपाणी, मला या माकडाच्या पिल्लाला पीतावलेपन नावाच्या पिवळ्या रंगाने रंगवून, त्याला कुटून-धुवून आणि दोन्ही बाजूंनी मऊ करून हवे आहे.’ असे म्हटल्यावर, भन्ते, रत्तपाणी रंगारीपुत्राने त्या ब्राह्मणाला म्हटले – ‘भन्ते, तुमचे हे माकडाचे पिल्लू रंग स्वीकारू शकते, पण ते कुटणे-धुणे सहन करू शकत नाही आणि घासून गुळगुळीत करणेही सहन करू शकत नाही.’ त्याचप्रमाणे, भन्ते, अज्ञानी निगण्ठांचा सिद्धांत केवळ मूर्खांनाच आकर्षित करू शकतो, विद्वानांना नाही; तो परीक्षेस आणि कस लावण्यास पात्र नाही. त्यानंतर, भन्ते, काही काळानंतर त्या ब्राह्मणाने नवीन वस्त्रांची जोडी घेतली आणि तो रत्तपाणी रंगारीपुत्राकडे गेला; तिथे जाऊन त्याने रत्तपाणी रंगारीपुत्राला म्हटले – ‘मित्रा रत्तपाणी, मला या नवीन वस्त्रांच्या जोडीला पीतावलेपन नावाच्या पिवळ्या रंगाने रंगवून, कुटून-धुवून आणि दोन्ही बाजूंनी मऊ करून हवे आहे.’ असे म्हटल्यावर, भन्ते, रत्तपाणी रंगारीपुत्राने त्या ब्राह्मणाला म्हटले – ‘भन्ते, तुमची ही नवीन वस्त्रांची जोडी रंगही स्वीकारू शकते, कुटणे-धुणेही सहन करू शकते आणि घासून गुळगुळीत करणेही सहन करू शकते.’ त्याचप्रमाणे, भन्ते, त्या अर्हत, सम्यक्सम्बुद्ध भगवंतांचा उपदेश विद्वानांना आकर्षित करतो, मूर्खांना नाही; आणि तो परीक्षेस, चिकित्सेस व कस लावण्यास पूर्णपणे पात्र आहे.’ ”

‘‘သရာဇိကာ ခေါ, ဂဟပတိ, ပရိသာ ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဥပါလိ ဂဟပတိ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ သာဝကော’တိ. ကဿ တံ, ဂဟပတိ, သာဝကံ ဓာရေမာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဥပါလိ ဂဟပတိ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ, သုဏောဟိ ယဿာဟံ သာဝကော’’တိ –

“गृहपती, राजासहित सर्व सभा हेच जाणते की – ‘गृहपती उपाली हा निगण्ठ नातपुत्ताचा श्रावक आहे.’ मग गृहपती, आम्ही तुला कोणाचा श्रावक समजावे?” असे विचारले असता, गृहपती उपाली आपल्या आसनावरून उठला, आपले उपरणे एका खांद्यावर घेतले आणि भगवंतांच्या दिशेने हात जोडून नमस्कार करत निगण्ठ नातपुत्ताला म्हणाला – “तसे असेल तर, भन्ते, ऐका की मी कोणाचा श्रावक आहे –”

၇၆.

७६.

‘‘ဓီရဿ ဝိဂတမောဟဿ, ပဘိန္နခီလဿ ဝိဇိတဝိဇယဿ;

အနီဃဿ သုသမစိတ္တဿ, ဝုဒ္ဓသီလဿ သာဓုပညဿ;

ဝေသမန္တရဿ ဝိမလဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“जे धीर आहेत, ज्यांचा मोह नष्ट झाला आहे, ज्यांनी अंतःकरणातील सर्व बंधने तोडली आहेत, ज्यांनी विजय मिळवला आहे; जे दुःखमुक्त आहेत, ज्यांचे चित्त अत्यंत समतायुक्त आहे, जे शीलवान आहेत, उत्तम प्रज्ञेचे धनी आहेत; जे सर्व विषमतांच्या पलीकडे गेले आहेत आणि निर्मळ आहेत, मी त्या भगवंतांचा श्रावक आहे.”

‘‘အကထံကထိဿ တုသိတဿ, ဝန္တလောကာမိသဿ မုဒိတဿ;

ကတသမဏဿ မနုဇဿ, အန္တိမသာရီရဿ နရဿ;

အနောပမဿ ဝိရဇဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“जे शंकारहित आहेत, संतुष्ट आहेत, ज्यांनी लौकिक भोगांचा त्याग केला आहे, जे मुदित आहेत; ज्यांनी श्रमणाचे कर्तव्य पूर्ण केले आहे, जे सर्वश्रेष्ठ मनुष्य आहेत, ज्यांनी अंतिम शरीर धारण केले आहे; जे अनुपम आणि रजोगुणरहित आहेत, मी त्या भगवंतांचा श्रावक आहे.”

‘‘အသံသယဿ ကုသလဿ, ဝေနယိကဿ သာရထိဝရဿ;

အနုတ္တရဿ ရုစိရဓမ္မဿ, နိက္ကင်္ခဿ ပဘာသကဿ ;

မာနစ္ဆိဒဿ ဝီရဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“जे संशयरहित आणि कुशल आहेत, जे विनेय करणारे आणि उत्तम सारथी आहेत; जे अनुत्तर आहेत, ज्यांचा धम्म अत्यंत सुंदर आहे, जे शंकारहित आणि प्रकाश पसरवणारे आहेत; ज्यांनी मान नष्ट केला आहे आणि जे वीर आहेत, मी त्या भगवंतांचा श्रावक आहे.”

‘‘နိသဘဿ အပ္ပမေယျဿ, ဂမ္ဘီရဿ မောနပတ္တဿ;

ခေမင်္ကရဿ ဝေဒဿ, ဓမ္မဋ္ဌဿ သံဝုတတ္တဿ;

သင်္ဂါတိဂဿ မုတ္တဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“जे पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ आहेत, अप्रमेय आहेत, गंभीर आहेत, ज्यांनी मौन प्राप्त केले आहे; जे कल्याण करणारे आहेत, प्रज्ञावान आहेत, धम्मामध्ये स्थित आहेत, संयमित चित्त असलेले आहेत; जे सर्व आसक्तींच्या पलीकडे गेले आहेत आणि मुक्त आहेत, मी त्या भगवंतांचा श्रावक आहे.”

‘‘နာဂဿ [Pg.49] ပန္တသေနဿ, ခီဏသံယောဇနဿ မုတ္တဿ;

ပဋိမန္တကဿ ဓောနဿ, ပန္နဓဇဿ ဝီတရာဂဿ;

ဒန္တဿ နိပ္ပပဉ္စဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“जे निष्पाप आहेत, एकांतात राहणारे आहेत, ज्यांची सर्व संयोजने नष्ट झाली आहेत आणि जे मुक्त आहेत; जे वादात प्रतिवाद करण्यास समर्थ आहेत, शुद्ध आहेत, ज्यांनी मानाचा ध्वज खाली उतरवला आहे, जे वीतरागी आहेत; जे दमित आहेत आणि प्रपंचरहित आहेत, मी त्या भगवंतांचा श्रावक आहे.”

‘‘ဣသိသတ္တမဿ အကုဟဿ, တေဝိဇ္ဇဿ ဗြဟ္မပတ္တဿ;

နှာတကဿ ပဒကဿ, ပဿဒ္ဓဿ ဝိဒိတဝေဒဿ;

ပုရိန္ဒဒဿ သက္ကဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“जे सातवे ऋषी आहेत, कपटरहित आहेत, त्रिविद्या प्राप्त आहेत, ब्रह्मत्व प्राप्त आहेत; जे निष्पाप आहेत, शब्दांचे ज्ञाता आहेत, शांत आहेत, ज्यांनी जाणण्याजोगे जाणले आहे; जे प्रथम धम्मदान देणारे आणि सहनशील आहेत, मी त्या भगवंतांचा श्रावक आहे.”

‘‘အရိယဿ ဘာဝိတတ္တဿ, ပတ္တိပတ္တဿ ဝေယျာကရဏဿ;

သတိမတော ဝိပဿိဿ, အနဘိနတဿ နော အပနတဿ;

အနေဇဿ ဝသိပ္ပတ္တဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“जे आर्य आहेत, ज्यांचे चित्त भावित आहे, ज्यांनी प्राप्त करण्याजोगे प्राप्त केले आहे, जे धम्माचे स्पष्टीकरण करणारे आहेत; जे स्मृतिमान आणि विपश्यना करणारे आहेत, जे कशातही आसक्त किंवा विन्मुख होत नाहीत; जे तृष्णारहित आहेत आणि ज्यांनी मनावर ताबा मिळवला आहे, मी त्या भगवंतांचा श्रावक आहे.”

‘‘သမုဂ္ဂတဿ ဈာယိဿ, အနနုဂတန္တရဿ သုဒ္ဓဿ;

အသိတဿ ဟိတဿ, ပဝိဝိတ္တဿ အဂ္ဂပ္ပတ္တဿ;

တိဏ္ဏဿ တာရယန္တဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“जे अत्यंत कीर्तिमान आहेत, ध्यानमग्न आहेत, ज्यांचे चित्त विकारांच्या मागे जात नाही, जे शुद्ध आहेत; जे अनासक्त आहेत, सर्वांचे हित करणारे आहेत, एकांतप्रिय आहेत, सर्वोच्च पदाला प्राप्त आहेत; जे स्वतः संसारसागर पार करून गेले आहेत आणि इतरांना पार उतरवणारे आहेत, मी त्या भगवंतांचा श्रावक आहे.”

‘‘သန္တဿ ဘူရိပညဿ, မဟာပညဿ ဝီတလောဘဿ;

တထာဂတဿ သုဂတဿ, အပ္ပဋိပုဂ္ဂလဿ အသမဿ;

ဝိသာရဒဿ နိပုဏဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“जे शांत आहेत, विस्तीर्ण प्रज्ञेचे धनी आहेत, महाप्रज्ञावान आहेत, लोभरहित आहेत; जे तथागत आहेत, सुगत आहेत, अद्वितीय आणि अतुलनीय आहेत; जे निर्भय आणि अत्यंत निपुण आहेत, मी त्या भगवंतांचा श्रावक आहे.”

‘‘တဏှစ္ဆိဒဿ ဗုဒ္ဓဿ, ဝီတဓူမဿ အနုပလိတ္တဿ;

အာဟုနေယျဿ ယက္ခဿ, ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿ အတုလဿ;

မဟတော ယသဂ္ဂပတ္တဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ.

“ज्यांनी तृष्णा छिन्नभिन्न केली आहे, जे बुद्ध (सत्य जाणणारे) आहेत, जे क्लेशांच्या धूरापासून मुक्त आहेत, जे अलिप्त आहेत, जे आहुतीस (दानास) पात्र आहेत, जे पूजनीय (यक्ष) आहेत, जे सर्वोत्तम पुरुष व अतुलनीय आहेत, जे महान असून यशाच्या शिखरावर पोहोचले आहेत, त्या भगवंतांचा मी श्रावक (शिष्य) आहे.”

၇၇. ‘‘ကဒါ သညူဠှာ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဣမေ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏာ’’တိ? ‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နာနာပုပ္ဖာနံ မဟာပုပ္ဖရာသိ, တမေနံ ဒက္ခော မာလာကာရော ဝါ မာလာကာရန္တေဝါသီ ဝါ ဝိစိတ္တံ မာလံ ဂန္ထေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သော ဘဂဝါ အနေကဝဏ္ဏော အနေကသတဝဏ္ဏော. ကော ဟိ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ န ကရိဿတီ’’တိ? အထ ခေါ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဘဂဝတော သက္ကာရံ အသဟမာနဿ တတ္ထေဝ ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂစ္ဆီတိ.

७७. “गृहपती, तू श्रमण गोतमाच्या या गुणांची स्तुती कधी रचलीस?” “भंते, ज्याप्रमाणे विविध प्रकारच्या फुलांचा मोठा ढीग असावा आणि एखादा कुशल माळी किंवा त्याचा शिकाऊ शिष्य त्यापासून एक सुंदर, रंगीबेरंगी फुलांचा हार गुंफून तयार करील; त्याचप्रमाणे, भंते, ते भगवंत अनेक गुणांनी युक्त आहेत, शेकडो गुणांनी युक्त आहेत. भंते, जो स्तुतीस पात्र आहे, त्याची स्तुती कोण बरे करणार नाही?” त्यानंतर भगवंतांचा हा सत्कार सहन न झाल्यामुळे निगंठ नातपुत्ताच्या तोंडातून त्याच ठिकाणी गरम रक्त बाहेर पडले.

ဥပါလိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

सहावे उपालिसुत्त समाप्त झाले.

၇. ကုက္ကုရဝတိကသုတ္တံ

७. कुक्कुरवतिक सुत्त

၇၈. ဧဝံ [Pg.50] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောလိယေသု ဝိဟရတိ ဟလိဒ္ဒဝသနံ နာမ ကောလိယာနံ နိဂမော. အထ ခေါ ပုဏ္ဏော စ ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော အစေလော စ သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အစေလော ပန သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ကုက္ကုရောဝ ပလိကုဇ္ဇိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဒုက္ကရကာရကော ဆမာနိက္ခိတ္တံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ. တဿ တံ ကုက္ကုရဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘အလံ, ပုဏ္ဏ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဒုက္ကရကာရကော ဆမာနိက္ခိတ္တံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ. တဿ တံ ကုက္ကုရဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ?

७८. असे मी ऐकले आहे – एक वेळ भगवंत कोलिय देशात 'हलिद्दवसन' नावाच्या कोलियांच्या नगरात विहार करत होते. तेव्हा कोलियांचा मुलगा पुण्ण, जो गो-व्रत (बैल किंवा गाईसारखे व्रत) पाळणारा होता, आणि नग्न अचेलक सेनिय, जो कुक्कुर-व्रत (कुत्र्यासारखे व्रत) पाळणारा होता, जेथे भगवंत होते तेथे आले. आल्यानंतर गो-व्रत पाळणाऱ्या पुण्ण कोलियपुत्राने भगवंतांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. नग्न कुक्कुर-व्रत पाळणारा सेनिय भगवंतांशी कुशलमंगल बोलला. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो कुत्र्यासारखा गोल वेटोळे घालून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या गो-व्रत पाळणाऱ्या पुण्ण कोलियपुत्राने भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, हा नग्न कुक्कुर-व्रत पाळणारा सेनिय अत्यंत कठीण कर्म करतो; तो जमिनीवर टाकलेले अन्न खातो. त्याने हे कुक्कुर-व्रत दीर्घकाळापासून पूर्णपणे स्वीकारले आहे आणि त्याचे आचरण करत आहे. त्याची काय गती होईल? परलोकात त्याला काय प्राप्त होईल?” “पुरे, पुण्ण! हे राहू दे. मला हा प्रश्न विचारू नकोस.” दुसऱ्यांदाही... आणि तिसऱ्यांदाही गो-व्रत पाळणाऱ्या पुण्ण कोलियपुत्राने भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, हा नग्न कुक्कुर-व्रत पाळणारा सेनिय अत्यंत कठीण कर्म करतो; तो जमिनीवर टाकलेले अन्न खातो. त्याने हे कुक्कुर-व्रत दीर्घकाळापासून पूर्णपणे स्वीकारले आहे आणि त्याचे आचरण करत आहे. त्याची काय गती होईल? परलोकात त्याला काय प्राप्त होईल?”

၇၉. ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ တေ အဟံ, ပုဏ္ဏ, န လဘာမိ. အလံ, ပုဏ္ဏ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီတိ; အပိ စ တျာဟံ ဗျာကရိဿာမိ. ဣဓ, ပုဏ္ဏ, ဧကစ္စော ကုက္ကုရဝတံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရသီလံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရစိတ္တံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရာကပ္ပံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ. သော ကုက္ကုရဝတံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရသီလံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရစိတ္တံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရာကပ္ပံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ကုက္ကုရာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သစေ ခေါ ပနဿ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ, သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဿ ခေါ အဟံ, ပုဏ္ဏ, ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ. ဣတိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, သမ္ပဇ္ဇမာနံ [Pg.51] ကုက္ကုရဝတံ ကုက္ကုရာနံ သဟဗျတံ ဥပနေတိ, ဝိပဇ္ဇမာနံ နိရယ’’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ပရောဒိ, အဿူနိ ပဝတ္တေသိ.

७९. “नक्कीच, पुण्ण, मी तुला (या प्रश्नापासून) परावृत्त करू शकलो नाही. पुरे, पुण्ण! हे राहू दे, मला हा प्रश्न विचारू नकोस. तरीही मी तुला याचे उत्तर देतो. पुण्ण, या जगात एखादी व्यक्ती कुक्कुर-व्रत पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करते; कुत्र्यासारखे शील पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करते; कुत्र्यासारखे चित्त पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करते; कुत्र्यासारखे वर्तन पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करते. ते कुक्कुर-व्रत पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करून, कुत्र्यासारखे शील पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करून, कुत्र्यासारखे चित्त पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करून, कुत्र्यासारखे वर्तन पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करून, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, तो कुत्र्यांच्या योनीत जन्म घेतो. पण जर त्याची अशी दृष्टी (समजूत) असेल की – ‘या शीलाने, व्रताने, तपाने किंवा ब्रह्मचर्याने मी एखादा महान देव किंवा कनिष्ठ देव बनेन,’ तर ही त्याची मिथ्यादृष्टी (चुकीची समजूत) आहे. पुण्ण, मिथ्यादृष्टी असलेल्या व्यक्तीसाठी मी दोन गतींपैकी एक गती सांगतो – नरक किंवा तिर्यंच योनी (पशू योनी). अशा प्रकारे, पुण्ण, जर कुक्कुर-व्रत यशस्वी झाले, तर ते कुत्र्यांच्या योनीकडे नेते; आणि जर ते अयशस्वी झाले (चुकीच्या दृष्टीने केले गेले), तर ते नरकाकडे नेते.” असे म्हटले असता, नग्न कुक्कुर-व्रत पाळणारा सेनिय रडू लागला आणि त्याच्या डोळ्यातून अश्रू वाहू लागले.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဏ္ဏံ ကောလိယပုတ္တံ ဂေါဝတိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတံ ခေါ တေ အဟံ, ပုဏ္ဏ, နာလတ္ထံ. အလံ, ပုဏ္ဏ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဧတံ ရောဒါမိ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ; အပိ စ မေ ဣဒံ, ဘန္တေ, ကုက္ကုရဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. အယံ, ဘန္တေ, ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော. တဿ တံ ဂေါဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘အလံ, သေနိယ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အစေလော သေနိယော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော. တဿ တံ ဂေါဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ?

तेव्हा भगवंत गो-व्रत पाळणाऱ्या पुण्ण कोलियपुत्राला म्हणाले – “पुण्ण, मी तुला आधीच सांगितले होते की, 'पुरे, पुण्ण! हे राहू दे, मला हा प्रश्न विचारू नकोस' (पण मी तुला परावृत्त करू शकलो नाही).” (सेनिय म्हणाला) “भंते, भगवंतांनी माझ्याविषयी जे सांगितले, त्याबद्दल मी रडत नाही; तर भंते, मी दीर्घकाळापासून हे कुक्कुर-व्रत पूर्णपणे स्वीकारले आहे आणि त्याचे आचरण केले आहे (म्हणून मला रडू येत आहे). भंते, हा कोलियांचा मुलगा पुण्ण गो-व्रत पाळणारा आहे. त्याने हे गो-व्रत दीर्घकाळापासून पूर्णपणे स्वीकारले आहे आणि त्याचे आचरण केले आहे. त्याची काय गती होईल? परलोकात त्याला काय प्राप्त होईल?” “पुरे, सेनिय! हे राहू दे. मला हा प्रश्न विचारू नकोस.” दुसऱ्यांदाही... आणि तिसऱ्यांदाही नग्न कुक्कुर-व्रत पाळणारा सेनिय भगवंतांना असे म्हणाला – “भंते, हा कोलियांचा मुलगा पुण्ण गो-व्रत पाळणारा आहे. त्याने हे गो-व्रत दीर्घकाळापासून पूर्णपणे स्वीकारले आहे आणि त्याचे आचरण केले आहे. त्याची काय गती होईल? परलोकात त्याला काय प्राप्त होईल?”

၈၀. ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ တေ အဟံ, သေနိယ, န လဘာမိ. အလံ, သေနိယ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီတိ; အပိ စ တျာဟံ ဗျာကရိဿာမိ. ဣဓ, သေနိယ, ဧကစ္စော ဂေါဝတံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂေါသီလံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂေါစိတ္တံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂဝါကပ္ပံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ. သော ဂေါဝတံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂေါသီလံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂေါစိတ္တံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂဝါကပ္ပံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂုန္နံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သစေ ခေါ ပနဿ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ, သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဿ ခေါ အဟံ, သေနိယ, ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ. ဣတိ ခေါ, သေနိယ, သမ္ပဇ္ဇမာနံ ဂေါဝတံ ဂုန္နံ သဟဗျတံ ဥပနေတိ, ဝိပဇ္ဇမာနံ နိရယ’’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ပရောဒိ, အဿူနိ ပဝတ္တေသိ.

८०. “नक्कीच, सेनिय, मी तुला (या प्रश्नापासून) परावृत्त करू शकलो नाही. पुरे, सेनिय! हे राहू दे, मला हा प्रश्न विचारू नकोस. तरीही मी तुला याचे उत्तर देतो. सेनिय, या जगात एखादी व्यक्ती गो-व्रत पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करते; बैलासारखे शील पूर्णपणे and अखंडपणे विकसित करते; बैलासारखे चित्त पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करते; बैलासारखे वर्तन पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करते. ते गो-व्रत पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करून, बैलासारखे शील पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करून, बैलासारखे चित्त पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करून, बैलासारखे वर्तन पूर्णपणे आणि अखंडपणे विकसित करून, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर, तो बैलांच्या योनीत जन्म घेतो. पण जर त्याची अशी दृष्टी (समजूत) असेल की – ‘या शीलाने, व्रताने, तपाने किंवा ब्रह्मचर्याने मी एखादा महान देव किंवा कनिष्ठ देव बनेन,’ तर ही त्याची मिथ्यादृष्टी (चुकीची समजूत) आहे. सेनिय, मिथ्यादृष्टी असलेल्या व्यक्तीसाठी मी दोन गतींपैकी एक गती सांगतो – नरक किंवा तिर्यंच योनी (पशू योनी). अशा प्रकारे, सेनिय, जर गो-व्रत यशस्वी झाले, तर ते बैलांच्या योनीकडे नेते; आणि जर ते अयशस्वी झाले (चुकीच्या दृष्टीने केले गेले), तर ते नरकाकडे नेते.” असे म्हटले असता, गो-व्रत पाळणारा पुण्ण कोलियपुत्र रडू लागला आणि त्याच्या डोळ्यातून अश्रू वाहू लागले.

အထ ခေါ ဘဂဝါ အစေလံ သေနိယံ ကုက္ကုရဝတိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတံ ခေါ တေ အဟံ, သေနိယ, နာလတ္ထံ. အလံ, သေနိယ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ [Pg.52] ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဧတံ ရောဒါမိ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ; အပိ စ မေ ဣဒံ, ဘန္တေ, ဂေါဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. ဧဝံ ပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ; ပဟောတိ ဘဂဝါ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာ အဟံ စေဝိမံ ဂေါဝတံ ပဇဟေယျံ, အယဉ္စေဝ အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော တံ ကုက္ကုရဝတံ ပဇဟေယျာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ပုဏ္ဏ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

तेव्हा भगवान त्या नग्न श्वानव्रती (कुक्कुरव्रती) सेनियला म्हणाले, "सेनिय, मी तुला आधीच सांगितले होते की, 'सेनिय, पुरे! हे राहू दे, मला हा प्रश्न विचारू नकोस,' पण मी तुला समजावू शकलो नाही." (तेव्हा गोव्रती पुण्ण म्हणाला,) "भंते, भगवंतांनी माझ्याविषयी असे म्हटले म्हणून मी रडत नाही; तर भंते, मी दीर्घकाळापासून हे गोव्रत पूर्णपणे स्वीकारले आहे आणि त्याचे आचरण केले आहे. भंते, माझी भगवंतांवर अशी श्रद्धा आहे की, भगवान मला अशा प्रकारे धम्म उपदेश करण्यास समर्थ आहेत, जेणेकरून मी या गोव्रताचा त्याग करू शकेन आणि हा नग्न श्वानव्रती सेनियसुद्धा त्या श्वानव्रताचा त्याग करू शकेल." "तसे असेल तर, पुण्ण, ऐक, नीट मन लावून ऐक, मी सांगतो." "होय, भंते," असे म्हणून कोळीयपुत्र गोव्रती पुण्ण याने भगवंतांच्या बोलण्याला होकार दिला. भगवान म्हणाले –

၈၁. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ; အတ္ထိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ, ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

८१. "पुण्ण, ही चार प्रकारची कर्मे मी स्वतः अभिज्ञा (विशेष ज्ञानाने) जाणून आणि साक्षात करून प्रवेदित (स्पष्ट) केली आहेत. कोणती चार? पुण्ण, काळे कर्म ज्याचा विपाक काळा असतो; पांढरे कर्म ज्याचा विपाक पांढरा असतो; काळे-पांढरे कर्म ज्याचा विपाक काळा-पांढरा असतो; आणि न काळे न पांढरे कर्म ज्याचा विपाक न काळा न पांढरा असतो, जे कर्माच्या क्षयाला कारणीभूत ठरते."

‘‘ကတမဉ္စ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ, ပုဏ္ဏ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ ဧကန္တဒုက္ခံ, သေယျထာပိ သတ္တာ နေရယိကာ. ဣတိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, ဘူတာ ဘူတဿ ဥပပတ္တိ ဟောတိ; ယံ ကရောတိ တေန ဥပပဇ္ဇတိ, ဥပပန္နမေနံ ဖဿာ ဖုသန္တိ. ဧဝံပါဟံ, ပုဏ္ဏ, ‘ကမ္မဒါယာဒါ သတ္တာ’တိ ဝဒါမိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

"आणि पुण्ण, काळे कर्म ज्याचा विपाक काळा असतो, ते कोणते? पुण्ण, या जगात एखादी व्यक्ती पीडादायक कायसंस्कार घडवून आणते, पीडादायक वचीसंस्कार घडवून आणते, पीडादायक मनःसंस्कार घडवून आणते. ती पीडादायक कायसंस्कार, पीडादायक वचीसंस्कार आणि पीडादायक मनःसंस्कार घडवून आणल्यामुळे पीडादायक जगात उत्पन्न होते. जेव्हा ती पीडादायक जगात उत्पन्न होते, तेव्हा तिला पीडादायक स्पर्श स्पर्श करतात. पीडादायक स्पर्शांनी स्पर्शित झाल्यामुळे ती केवळ दुःखद अशा पीडादायक वेदना अनुभवते, जसे की नरकातील प्राणी. पुण्ण, अशा प्रकारे कर्मामुळे प्राण्याची उत्पत्ती होते; तो जे कर्म करतो, त्यानुसार तो उत्पन्न होतो. उत्पन्न झाल्यावर त्याला स्पर्श स्पर्श करतात. म्हणूनच, पुण्ण, मी असे म्हणतो की 'प्राणी हे आपल्या कर्माचे वारसदार आहेत.' पुण्ण, यालाच काळे कर्म ज्याचा विपाक काळा असतो, असे म्हणतात."

‘‘ကတမဉ္စ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ပုဏ္ဏ, ဧကစ္စော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ [Pg.53] သမာနံ အဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော အဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော အဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ ဧကန္တသုခံ, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. ဣတိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, ဘူတာ ဘူတဿ ဥပပတ္တိ ဟောတိ; ယံ ကရောတိ တေန ဥပပဇ္ဇတိ, ဥပပန္နမေနံ ဖဿာ ဖုသန္တိ. ဧဝံပါဟံ, ပုဏ္ဏ, ‘ကမ္မဒါယာဒါ သတ္တာ’တိ ဝဒါမိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.

"आणि पुण्ण, पांढरे कर्म ज्याचा विपाक पांढरा असतो, ते कोणते? पुण्ण, या जगात एखादी व्यक्ती अपीडादायक कायसंस्कार घडवून आणते, अपीडादायक वचीसंस्कार घडवून आणते, अपीडादायक मनःसंस्कार घडवून आणते. ती अपीडादायक कायसंस्कार, अपीडादायक वचीसंस्कार आणि अपीडादायक मनःसंस्कार घडवून आणल्यामुळे अपीडादायक जगात उत्पन्न होते. जेव्हा ती अपीडादायक जगात उत्पन्न होते, तेव्हा तिला अपीडादायक स्पर्श स्पर्श करतात. अपीडादायक स्पर्शांनी स्पर्शित झाल्यामुळे ती केवळ सुखद अशा अपीडादायक वेदना अनुभवते, जसे की सुभकिण्ह देवलोकातील देव. पुण्ण, अशा प्रकारे कर्मामुळे प्राण्याची उत्पत्ती होते; तो जे कर्म करतो, त्यानुसार तो उत्पन्न होतो. उत्पन्न झाल्यावर त्याला स्पर्श स्पर्श करतात. म्हणूनच, पुण्ण, मी असे म्हणतो की 'प्राणी हे आपल्या कर्माचे वारसदार आहेत.' पुण्ण, यालाच पांढरे कर्म ज्याचा विपाक पांढरा असतो, असे म्हणतात."

‘‘ကတမဉ္စ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ပုဏ္ဏ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာပိ အဗျာဗဇ္ဈာပိ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ အဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ ဝေါကိဏ္ဏသုခဒုက္ခံ, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. ဣတိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, ဘူတာ ဘူတဿ ဥပပတ္တိ ဟောတိ; ယံ ကရောတိ တေန ဥပပဇ္ဇတိ. ဥပပန္နမေနံ ဖဿာ ဖုသန္တိ. ဧဝံပါဟံ, ပုဏ္ဏ, ‘ကမ္မဒါယာဒါ သတ္တာ’တိ ဝဒါမိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

"आणि पुण्ण, काळे-पांढरे कर्म ज्याचा विपाक काळा-पांढरा असतो, ते कोणते? पुण्ण, या जगात एखादी व्यक्ती पीडादायक आणि अपीडादायक असे दोन्ही प्रकारचे कायसंस्कार घडवून आणते, पीडादायक आणि अपीडादायक असे दोन्ही प्रकारचे वचीसंस्कार घडवून आणते, पीडादायक आणि अपीडादायक असे दोन्ही प्रकारचे मनःसंस्कार घडवून आणते. ती पीडादायक आणि अपीडादायक कायसंस्कार, पीडादायक आणि अपीडादायक वचीसंस्कार आणि पीडादायक आणि अपीडादायक मनःसंस्कार घडवून आणल्यामुळे पीडादायक आणि अपीडादायक अशा दोन्ही प्रकारच्या जगात उत्पन्न होते. जेव्हा ती अशा जगात उत्पन्न होते, तेव्हा तिला पीडादायक आणि अपीडादायक असे दोन्ही प्रकारचे स्पर्श स्पर्श करतात. पीडादायक आणि अपीडादायक स्पर्शांनी स्पर्शित झाल्यामुळे ती सुख आणि दुःख यांनी मिश्रित अशा वेदना अनुभवते, जसे की मनुष्य, काही देव आणि काही विनिपातिक प्राणी. पुण्ण, अशा प्रकारे कर्मामुळे प्राण्याची उत्पत्ती होते; तो जे कर्म करतो, त्यानुसार तो उत्पन्न होतो. उत्पन्न झाल्यावर त्याला स्पर्श स्पर्श करतात. म्हणूनच, पुण्ण, मी असे म्हणतो की 'प्राणी हे आपल्या कर्माचे वारसदार आहेत.' पुण्ण, यालाच काळे-पांढरे कर्म ज्याचा विपाक काळा-पांढरा असतो, असे म्हणतात."

‘‘ကတမဉ္စ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ, ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? တတြ, ပုဏ္ဏ, ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ, ယမိဒံ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ, ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ, ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတီတိ. ဣမာနိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ.

"आणि पुण्ण, न काळे न पांढरे कर्म ज्याचा विपाक न काळा न पांढरा असतो, जे कर्माच्या क्षयाला कारणीभूत ठरते, ते कोणते? पुण्ण, त्यामध्ये, जे काळे कर्म ज्याचा विपाक काळा असतो, त्याच्या त्यागासाठी जी चेतना असते; जे पांढरे कर्म ज्याचा विपाक पांढरा असतो, त्याच्या त्यागासाठी जी चेतना असते; आणि जे काळे-पांढरे कर्म ज्याचा विपाक काळा-पांढरा असतो, त्याच्या त्यागासाठी जी चेतना असते – पुण्ण, यालाच न काळे न पांढरे कर्म ज्याचा विपाक न काळा न पांढरा असतो, जे कर्माच्या क्षयाला कारणीभूत ठरते, असे म्हणतात. पुण्ण, हीच ती चार प्रकारची कर्मे आहेत, जी मी स्वतः अभिज्ञा जाणून आणि साक्षात करून प्रवेदित केली आहेत."

၈၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. အစေလော [Pg.54] ပန သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ…ပေ… ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ယော ခေါ, သေနိယ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ သော စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသတိ. စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ, ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ. အပိ စ မေတ္ထ ပုဂ္ဂလဝေမတ္တတာ ဝိဒိတာ’’တိ.

८२. असे म्हटले असता, गोव्रत पाळणारा कोळीयपुत्र पुण्ण भगवंतांना म्हणाला – “अतिशय सुंदर, भन्ते! अतिशय सुंदर, भन्ते! ज्याप्रमाणे, भन्ते... (पेय्याल)... भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.” परंतु, श्वानव्रत पाळणारा नग्न अचेलक सेनिय भगवंतांना म्हणाला – “अतिशय सुंदर, भन्ते! अतिशय सुंदर, भन्ते! ज्याप्रमाणे, भन्ते... (पेय्याल)... प्रकाशित केले गेले आहे. भन्ते, मी भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. मला भगवंतांच्या सन्निध प्रव्रज्या मिळावी, उपसंपदा मिळावी.” भगवंतांनी उत्तर दिले – “सेनिय, जो कोणी इतर पंथाचा (अन्यतीर्थीय) पूर्वी राहिलेला मनुष्य या धम्म-विनयामध्ये प्रव्रज्या आणि उपसंपदा मिळवू इच्छितो, तो चार महिने परिवास (तात्पुरता निवास) करतो. चार महिन्यांच्या समाप्तीनंतर, संतुष्ट झालेले भिक्खू त्याला प्रव्रज्या देतात आणि भिक्खूभावासाठी उपसंपदा प्रदान करतात. परंतु, या बाबतीत माझ्याद्वारे व्यक्ती-व्यक्तींमधील फरक (पुद्गल-वेमत्तता) जाणला गेला आहे.”

‘‘သစေ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခန္တာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အာကင်္ခန္တာ ဥပသမ္ပဒံ တေ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသန္တိ စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ, အဟံ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ပရိဝသိဿာမိ. စတုန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တု, ဥပသမ္ပာဒေန္တု ဘိက္ခုဘာဝါယာ’’တိ. အလတ္ထ ခေါ အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော ခေါ ပနာယသ္မာ သေနိယော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ သေနိယော အရဟတံ အဟောသီတိ.

“भन्ते, जर इतर पंथाचे पूर्वी राहिलेले लोक या धम्म-विनयामध्ये प्रव्रज्या आणि उपसंपदा मिळवू इच्छितात, तेव्हा ते चार महिने परिवास करतात आणि चार महिन्यांच्या समाप्तीनंतर संतुष्ट झालेले भिक्खू त्यांना प्रव्रज्या देतात व भिक्खूभावासाठी उपसंपदा प्रदान करतात; तर मी चार वर्षे परिवास करेन. चार वर्षांच्या समाप्तीनंतर संतुष्ट झालेले भिक्खू मला प्रव्रज्या देवोत आणि भिक्खूभावासाठी उपसंपदा प्रदान करोत.” त्यानंतर श्वानव्रत पाळणाऱ्या नग्न अचेलक सेनियला भगवंतांच्या सन्निध प्रव्रज्या मिळाली आणि उपसंपदा मिळाली. उपसंपदा मिळाल्यानंतर लवकरच, आयुष्यमान सेनिय एकांतात, विलग होऊन, अप्रमत्त (जागरूक), उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरत असताना, फार काळ न लागता – ज्या ध्येयासाठी कुलीन पुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून अनगारिक (गृहहीन) प्रव्रज्या ग्रहण करतात, ते ब्रह्मचर्याचे सर्वश्रेष्ठ अंतिम ध्येय (अर्हतपद) याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने (उच्च ज्ञानाने) साक्षात करून, प्राप्त करून विहरू लागले. त्यांनी जाणले: “जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही शेष राहिलेले नाही.” आणि आयुष्यमान सेनिय अर्हतांपैकी एक झाले.

ကုက္ကုရဝတိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

कुकुरवतिक सुत्त समाप्त झाले (सातवे).

၈. အဘယရာဇကုမာရသုတ္တံ

८. अभयराजकुमार सुत्त

၈၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အဘယံ ရာဇကုမာရံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ရာဇကုမာရ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ [Pg.55] အာရောပေဟိ. ဧဝံ တေ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆိဿတိ – ‘အဘယေန ရာဇကုမာရေန သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ ဝါဒေါ အာရောပိတော’’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပနာဟံ, ဘန္တေ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’’တိ? ‘‘ဧဟိ တွံ, ရာဇကုမာရ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ဘာသေယျ နု ခေါ, ဘန္တေ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’တိ? သစေ တေ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရောတိ – ‘ဘာသေယျ, ရာဇကုမာရ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’တိ, တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘အထ ကိဉ္စရဟိ တေ, ဘန္တေ, ပုထုဇ္ဇနေန နာနာကရဏံ? ပုထုဇ္ဇနောပိ ဟိ တံ ဝါစံ ဘာသေယျ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’တိ. သစေ ပန တေ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရောတိ – ‘န, ရာဇကုမာရ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ဘာသေယျ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’တိ, တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘အထ ကိဉ္စရဟိ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော ဗျာကတော – ‘‘အာပါယိကော ဒေဝဒတ္တော, နေရယိကော ဒေဝဒတ္တော, ကပ္ပဋ္ဌော ဒေဝဒတ္တော, အတေကိစ္ဆော ဒေဝဒတ္တော’’တိ? တာယ စ ပန တေ ဝါစာယ ဒေဝဒတ္တော ကုပိတော အဟောသိ အနတ္တမနော’တိ. ဣမံ ခေါ တေ, ရာဇကုမာရ, သမဏော ဂေါတမော ဥဘတောကောဋိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော နေဝ သက္ခိတိ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ခိတိ ဩဂိလိတုံ. သေယျထာပိ နာမ ပုရိသဿ အယောသိင်္ဃာဋကံ ကဏ္ဌေ ဝိလဂ္ဂံ, သော နေဝ သက္ကုဏေယျ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ကုဏေယျ ဩဂိလိတုံ; ဧဝမေဝ ခေါ တေ, ရာဇကုမာရ, သမဏော ဂေါတမော ဣမံ ဥဘတောကောဋိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော နေဝ သက္ခိတိ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ခိတိ ဩဂိလိတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

८३. मी असे ऐकले आहे – एक वेळ भगवान राजगृह येथे वेळुवनातील कलंदकनिवाप (खारुतांना अन्न देण्याची जागा) येथे विहरत होते. तेव्हा अभय राजकुमार निगंठ नाटपुत्ताकडे गेला; तिथे जाऊन त्याने निगंठ नाटपुत्ताला अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या अभय राजकुमारीला निगंठ नाटपुत्त म्हणाला – “राजकुमार, ये, तू श्रमण गोतमाच्या सिद्धांताचे खंडन कर (त्यांच्यावर वाद/आरोप ठेव). यामुळे तुझी अशी उत्तम कीर्ती पसरेल – ‘अभय राजकुमारीने इतके महाऋद्धीवान आणि महाप्रतापी श्रमण गोतमाच्या सिद्धांताचे खंडन केले आहे.’” “पण भन्ते, मी इतके महाऋद्धीवान आणि महाप्रतापी श्रमण गोतमाच्या सिद्धांताचे खंडन कसे करू शकेन?” “राजकुमार, तू श्रमण गोतमाकडे जा; तिथे जाऊन श्रमण गोतमाला असे विचार – ‘भन्ते, तथागत असे वचन बोलतील का, जे इतरांना अप्रिय आणि नापसंत असेल?’ जर श्रमण गोतमाने असे विचारल्यावर उत्तर दिले की – ‘राजकुमार, तथागत असे वचन बोलतील जे इतरांना अप्रिय आणि नापसंत असेल,’ तर तू त्यांना असे म्हणावे – ‘भन्ते, मग तुमच्यात आणि सामान्य माणसांत (पृथग्जनात) काय फरक आहे? कारण सामान्य माणूसही असे वचन बोलतो जे इतरांना अप्रिय आणि नापसंत असते.’ पण जर श्रमण गोतमाने असे विचारल्यावर उत्तर दिले की – ‘राजकुमार, तथागत असे वचन बोलणार नाहीत जे इतरांना अप्रिय आणि नापसंत असेल,’ तर तू त्यांना असे म्हणावे – ‘भन्ते, मग आपण देवदत्ताविषयी अशी घोषणा का केली की – “देवदत्त अपायगामी (दुर्गतीला जाणारा) आहे, देवदत्त नरकगामी आहे, देवदत्त कल्पभर नरकात राहणारा आहे, देवदत्त असाध्य (सुधारण्यापलीकडचा) आहे”? आणि आपल्या त्या वचनामुळे देवदत्त क्रुद्ध व अप्रसन्न झाला होता.’ राजकुमार, जेव्हा श्रमण गोतमाला तुझ्याकडून हा दोन्ही बाजूंनी कोंडीत पकडणारा (उभतोकोटिक) प्रश्न विचारला जाईल, तेव्हा ते ना तो बाहेर टाकू शकतील (उद्गीर्ण करू शकतील), ना तो गिळू शकतील. ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाच्या गळ्यात लोखंडी काटा (शृंगाटक) अडकला असेल, तर तो ना तो बाहेर टाकू शकतो, ना तो गिळू शकतो; त्याचप्रमाणे, राजकुमार, जेव्हा श्रमण गोतमाला तुझ्याकडून हा दोन्ही बाजूंनी कोंडीत पकडणारा प्रश्न विचारला जाईल, तेव्हा ते ना तो बाहेर टाकू शकतील, ना तो गिळू शकतील.” “होय, भन्ते,” असे म्हणून अभय राजकुमारीने निगंठ नाटपुत्ताचे म्हणणे मान्य केले. तो आपल्या आसनावरून उठला, निगंठ नाटपुत्ताला अभिवादन केले, प्रदक्षिणा केली आणि जेथे भगवान होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने भगवंतांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला.

၈၄. ဧကမန္တံ နိသိန္နဿ ခေါ အဘယဿ ရာဇကုမာရဿ သူရိယံ ဥလ္လောကေတွာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အကာလော ခေါ အဇ္ဇ ဘဂဝတော ဝါဒံ အာရောပေတုံ[Pg.56]. သွေ ဒါနာဟံ သကေ နိဝေသနေ ဘဂဝတော ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’’တိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ အတ္တစတုတ္ထော ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန အဘယဿ ရာဇကုမာရဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

८४. एका बाजूला बसलेल्या अभय राजकुमारीने सूर्याकडे पाहिले आणि त्याच्या मनात विचार आला – “आज भगवंतांच्या सिद्धांताचे खंडन करण्याची योग्य वेळ नाही. उद्या मी माझ्या स्वतःच्या घरी भगवंतांच्या सिद्धांताचे खंडन करेन.” मग तो भगवंतांना म्हणाला – “भन्ते, भगवंतांनी उद्यासाठी स्वतःसह एकूण चार जणांच्या (अत्तचतुत्थो) भोजनाचे माझे आमंत्रण यावे.” भगवंतांनी मौन बाळगून संमती दिली. त्यानंतर अभय राजकुमारीने भगवंतांची संमती जाणून घेतली, तो आसनावरून उठला, भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा केली आणि निघून गेला. त्यानंतर, ती रात्र संपल्यावर, सकाळी भगवंतांनी वस्त्र परिधान केले आणि पात्र-चीवर घेऊन ते अभय राजकुमारीच्या घराकडे गेले; तिथे जाऊन ते तयार केलेल्या आसनावर बसले. तेव्हा अभय राजकुमारीने भगवंतांना उत्तम खाद्यपदार्थ आणि भोजनाने स्वतःच्या हाताने तृप्त केले व संतुष्ट केले. जेव्हा भगवंतांचे भोजन झाले आणि त्यांनी पात्रातून आपला हात काढून घेतला, तेव्हा अभय राजकुमारीने एक लहान (नीच) आसन घेतले आणि तो एका बाजूला बसला.

၈၅. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘာသေယျ နု ခေါ, ဘန္တေ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’’တိ? ‘‘န ခွေတ္ထ, ရာဇကုမာရ, ဧကံသေနာ’’တိ. ‘‘ဧတ္ထ, ဘန္တေ, အနဿုံ နိဂဏ္ဌာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ, ရာဇကုမာရ, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ဧတ္ထ, ဘန္တေ, အနဿုံ နိဂဏ္ဌာ’’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ မံ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဟိ တွံ, ရာဇကုမာရ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေဟိ. ဧဝံ တေ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆိဿတိ – အဘယေန ရာဇကုမာရေန သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ ဝါဒေါ အာရောပိတော’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယထာ ကထံ ပနာဟံ, ဘန္တေ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’တိ? ‘ဧဟိ တွံ, ရာဇကုမာရ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ဘာသေယျ နု ခေါ, ဘန္တေ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါတိ? သစေ တေ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရောတိ – ဘာသေယျ, ရာဇကုမာရ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါတိ, တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – အထ ကိဉ္စရဟိ တေ, ဘန္တေ, ပုထုဇ္ဇနေန နာနာကရဏံ? ပုထုဇ္ဇနောပိ ဟိ တံ ဝါစံ ဘာသေယျ [Pg.57] ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါတိ. သစေ ပန တေ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရောတိ – န, ရာဇကုမာရ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ဘာသေယျ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါတိ, တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – အထ ကိဉ္စရဟိ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော ဗျာကတော – အာပါယိကော ဒေဝဒတ္တော, နေရယိကော ဒေဝဒတ္တော, ကပ္ပဋ္ဌော ဒေဝဒတ္တော, အတေကိစ္ဆော ဒေဝဒတ္တောတိ? တာယ စ ပန တေ ဝါစာယ ဒေဝဒတ္တော ကုပိတော အဟောသိ အနတ္တမနောတိ. ဣမံ ခေါ တေ, ရာဇကုမာရ, သမဏော ဂေါတမော ဥဘတောကောဋိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော နေဝ သက္ခိတိ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ခိတိ ဩဂိလိတုံ. သေယျထာပိ နာမ ပုရိသဿ အယောသိင်္ဃာဋကံ ကဏ္ဌေ ဝိလဂ္ဂံ, သော နေဝ သက္ကုဏေယျ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ကုဏေယျ ဩဂိလိတုံ; ဧဝမေဝ ခေါ တေ, ရာဇကုမာရ, သမဏော ဂေါတမော ဣမံ ဥဘတောကောဋိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော နေဝ သက္ခိတိ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ခိတိ ဩဂိလိတု’’’န္တိ.

८५. एका बाजूला बसलेल्या अभय राजकुमारने भगवंतांना असे म्हटले – "भंते, तथागत असे वचन बोलतील का, जे इतरांना अप्रिय आणि अमनाप (नापसंत) असेल?" "राजकुमारा, यावर एकमार्गी (निश्चित) उत्तर देता येणार नाही." "भंते, असे असेल तर निगंठ पराभूत झाले." "पण राजकुमारा, तू असे का म्हणतोस की – 'भंते, येथे निगंठ पराभूत झाले'?" "भंते, मी येथे निगंठ नाटपुत्त जेथे होते, तेथे गेलो. तेथे जाऊन निगंठ नाटपुत्तांना अभिवादन करून एका बाजूला बसलो. भंते, एका बाजूला बसलेल्या मला निगंठ नाटपुत्त म्हणाले – 'राजकुमारा, ये, तू श्रमण गोतमांवर आक्षेप घे. यामुळे तुझी अशी चांगली कीर्ती पसरेल की – अभय राजकुमारने इतके महाशक्तीशाली आणि महानुभाव असलेल्या श्रमण गोतमांवर आक्षेप घेतला.' असे म्हटल्यावर, भंते, मी निगंठ नाटपुत्तांना म्हणालो – 'भंते, मी इतके महाशक्तीशाली आणि महानुभाव असलेल्या श्रमण गोतमांवर कसा काय आक्षेप घेऊ शकेन?' (त्यावर ते म्हणाले) 'राजकुमारा, ये, तू श्रमण गोतमांकडे जा. तेथे जाऊन श्रमण गोतमांना असे विचार – भंते, तथागत असे वचन बोलतील का, जे इतरांना अप्रिय आणि अमनाप असेल? जर श्रमण गोतमांनी तुझ्या या प्रश्नाचे असे उत्तर दिले की – राजकुमारा, तथागत असे वचन बोलतील जे इतरांना अप्रिय आणि अमनाप असेल, तर तू त्यांना असे म्हण – भंते, मग तुमच्यात आणि सामान्य माणसात (पुथुज्जनामध्ये) काय फरक आहे? कारण सामान्य माणूसही असे वचन बोलतो जे इतरांना अप्रिय आणि अमनाप असते. पण जर श्रमण गोतमांनी तुझ्या या प्रश्नाचे असे उत्तर दिले की – राजकुमारा, तथागत असे वचन बोलणार नाहीत जे इतरांना अप्रिय आणि अमनाप असेल, तर तू त्यांना असे म्हण – भंते, मग तुम्ही देवदत्ताविषयी असे भाकीत का केले की – देवदत्त अपायगामी आहे, देवदत्त नरकगामी आहे, देवदत्त कल्पभर नरकात राहणारा आहे, देवदत्त असाध्य आहे? आणि तुमच्या त्या वचनामुळे देवदत्त क्रुद्ध आणि अप्रसन्न झाला होता. राजकुमारा, जेव्हा श्रमण गोतमांना हा दोन्ही बाजूंनी टोक असलेला (उभतोकोटिक) प्रश्न विचारला जाईल, तेव्हा ते तो न तर ओकू शकतील, न गिळू शकतील. ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाच्या गळ्यात लोखंडी त्रिशूळ (काटा) अडकला असेल, तर तो तो न तर ओकू शकतो, न गिळू शकतो; त्याचप्रमाणे, राजकुमारा, श्रमण गोतमांना जेव्हा हा दोन्ही बाजूंनी टोक असलेला प्रश्न विचारला जाईल, तेव्हा ते तो न तर ओकू शकतील, न गिळू शकतील.'

၈၆. တေန ခေါ ပန သမယေန ဒဟရော ကုမာရော မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော အဘယဿ ရာဇကုမာရဿ အင်္ကေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အဘယံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, သစာယံ ကုမာရော တုယှံ ဝါ ပမာဒမနွာယ ဓာတိယာ ဝါ ပမာဒမနွာယ ကဋ္ဌံ ဝါ ကဌလံ ဝါ မုခေ အာဟရေယျ, ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘အာဟရေယျဿာဟံ, ဘန္တေ. သစေ, ဘန္တေ, န သက္ကုဏေယျံ အာဒိကေနေဝ အာဟတ္တုံ, ဝါမေန ဟတ္ထေန သီသံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန ဝင်္ကင်္ဂုလိံ ကရိတွာ သလောဟိတမ္ပိ အာဟရေယျံ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထိ မေ, ဘန္တေ, ကုမာရေ အနုကမ္ပာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ယံ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ, န တံ တထာဂတော ဝါစံ ဘာသတိ. ယမ္ပိ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ, တမ္ပိ တထာဂတော ဝါစံ န ဘာသတိ. ယဉ္စ ခေါ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ, တတြ ကာလညူ တထာဂတော ဟောတိ တဿာ ဝါစာယ ဝေယျာကရဏာယ. ယံ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ [Pg.58] အနတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ ပိယာ မနာပါ, န တံ တထာဂတော ဝါစံ ဘာသတိ. ယမ္ပိ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ ပိယာ မနာပါ တမ္ပိ တထာဂတော ဝါစံ န ဘာသတိ. ယဉ္စ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ ပိယာ မနာပါ, တတြ ကာလညူ တထာဂတော ဟောတိ တဿာ ဝါစာယ ဝေယျာကရဏာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထိ, ရာဇကုမာရ, တထာဂတဿ သတ္တေသု အနုကမ္ပာ’’တိ.

८६. त्या वेळी एक लहान, अजाण आणि पाठीवर झोपलेला बालक अभय राजकुमारच्या मांडीवर बसलेला होता. तेव्हा भगवंतांनी अभय राजकुमारला असे म्हटले – "राजकुमारा, तुला काय वाटते? जर या बालकाने तुझ्या निष्काळजीपणामुळे किंवा दाईच्या निष्काळजीपणामुळे लाकडाचा तुकडा किंवा खापर तोंडात टाकले, तर तू काय करशील?" "भंते, मी ते बाहेर काढीन. भंते, जर मला ते पहिल्याच प्रयत्नात बाहेर काढता आले नाही, तर डाव्या हाताने त्याचे डोके धरून आणि उजव्या हाताचे बोट वाकडे करून, रक्त आले तरीही मी ते बाहेर काढीन. त्याचे कारण काय? कारण भंते, माझ्या मनात या बालकाविषयी अनुकंपा आहे." "त्याचप्रमाणे, राजकुमारा, जे वचन तथागतांना असत्य, अवास्तव आणि अनर्थकारक असल्याचे माहीत असते, आणि जे इतरांना अप्रिय व अमनाप असते, ते वचन तथागत बोलत नाहीत. जे वचन तथागतांना सत्य आणि वास्तव असल्याचे माहीत असते, पण जे अनर्थकारक असते, आणि जे इतरांना अप्रिय व अमनाप असते, ते वचनही तथागत बोलत नाहीत. परंतु, जे वचन तथागतांना सत्य, वास्तव आणि अर्थकारक (हितकारक) असल्याचे माहीत असते, आणि जे इतरांना अप्रिय व अमनाप असते, तेथे तथागत ते वचन बोलण्यासाठी योग्य वेळ जाणणारे असतात. जे वचन तथागतांना असत्य, अवास्तव आणि अनर्थकारक असल्याचे माहीत असते, आणि जे इतरांना प्रिय व मनाप असते, ते वचन तथागत बोलत नाहीत. जे वचन तथागतांना सत्य आणि वास्तव असल्याचे माहीत असते, पण जे अनर्थकारक असते, आणि जे इतरांना प्रिय व मनाप असते, ते वचनही तथागत बोलत नाहीत. परंतु, जे वचन तथागतांना सत्य, वास्तव आणि अर्थकारक असल्याचे माहीत असते, आणि जे इतरांना प्रिय व मनाप असते, तेथे तथागत ते वचन बोलण्यासाठी योग्य वेळ जाणणारे असतात. त्याचे कारण काय? राजकुमारा, तथागतांच्या मनात प्राण्यांविषयी अनुकंपा असते, म्हणूनच ते योग्य वेळ जाणणारे असतात."

၈၇. ‘‘ယေမေ, ဘန္တေ, ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာပိ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာပိ သမဏပဏ္ဍိတာပိ ပဉှံ အဘိသင်္ခရိတွာ တထာဂတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆန္တိ, ပုဗ္ဗေဝ နု ခေါ, ဧတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော စေတသော ပရိဝိတက္ကိတံ ဟောတိ ‘ယေ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ပုစ္ဆိဿန္တိ တေသာဟံ ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿာမီ’တိ, ဥဒါဟု ဌာနသောဝေတံ တထာဂတံ ပဋိဘာတီ’’တိ?

८७. "भंते, जे हे क्षत्रिय पंडित, ब्राह्मण पंडित, गृहपती पंडित आणि श्रमण पंडित प्रश्न तयार करून भगवंतांकडे येतात आणि विचारतात, तेव्हा भगवंतांच्या मनात आधीच असा विचार आलेला असतो का की – 'जे माझ्याकडे येऊन असा प्रश्न विचारतील, त्यांना मी विचारल्यावर असे उत्तर देईन', की तथागतांना ते उत्तर त्याच क्षणी (तात्काळ) सुचते?"

‘‘တေန ဟိ, ရာဇကုမာရ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ, ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, ကုသလော တွံ ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါန’’န္တိ?

"तसे असेल तर, राजकुमारा, मी तुलाच याविषयी उलट प्रश्न विचारतो. तुला जसे योग्य वाटेल तसे तू त्याचे उत्तर दे. तुला काय वाटते, राजकुमारा, तू रथाच्या विविध भागांविषयी कुशल आहेस का?"

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ, ကုသလော အဟံ ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါန’’န္တိ.

"होय भंते, मी रथाच्या विविध भागांविषयी कुशल आहे."

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, ယေ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကိံ နာမိဒံ ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂ’န္တိ? ပုဗ္ဗေဝ နု ခေါ တေ ဧတံ စေတသော ပရိဝိတက္ကိတံ အဿ ‘ယေ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ပုစ္ဆိဿန္တိ တေသာဟံ ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿာမီ’တိ, ဥဒါဟု ဌာနသောဝေတံ ပဋိဘာသေယျာ’’တိ?

"तुला काय वाटते, राजकुमारा, जर लोकांनी तुझ्याकडे येऊन असे विचारले की – 'रथाच्या या भागाचे नाव काय आहे?' तर तुझ्या मनात आधीच असा विचार आलेला असतो का की – 'जे माझ्याकडे येऊन असे विचारतील, त्यांना मी विचारल्यावर असे उत्तर देईन', की तुला ते उत्तर त्याच क्षणी तात्काळ सुचते?"

‘‘အဟဉှိ, ဘန္တေ, ရထိကော သညာတော ကုသလော ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ. သဗ္ဗာနိ မေ ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ သုဝိဒိတာနိ. ဌာနသောဝေတံ မံ ပဋိဘာသေယျာ’’တိ.

"भंते, मी एक प्रसिद्ध रथचालक आहे आणि रथाच्या विविध भागांविषयी कुशल आहे. मला रथाचे सर्व भाग चांगल्या प्रकारे माहीत आहेत. त्यामुळे मला ते उत्तर त्याच क्षणी तात्काळ सुचेल."

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ယေ တေ ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာပိ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာပိ သမဏပဏ္ဍိတာပိ ပဉှံ အဘိသင်္ခရိတွာ တထာဂတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆန္တိ, ဌာနသောဝေတံ တထာဂတံ ပဋိဘာတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သာ ဟိ, ရာဇကုမာရ, တထာဂတဿ ဓမ္မဓာတု သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ ယဿာ ဓမ္မဓာတုယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ဌာနသောဝေတံ တထာဂတံ ပဋိဘာတီ’’တိ.

"त्याचप्रमाणे, राजकुमार, जे कोणी विद्वान क्षत्रिय, विद्वान ब्राह्मण, विद्वान गृहस्थ आणि विद्वान श्रमण एखादा प्रश्न तयार करून तथागतांकडे येतात आणि विचारतात, तेव्हा तथागतांना त्याचे उत्तर तत्काळ स्फुरते. त्याचे कारण काय? कारण, राजकुमार, तथागतांनी त्या धम्मधातूचे (धर्माच्या मूळ तत्त्वाचे) उत्तम प्रकारे आकलन केले आहे, ज्या धम्मधातूच्या उत्तम आकलनामुळे तथागतांना त्याचे उत्तर तत्काळ स्फुरते."

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဘယော ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

असे बोलले गेले असता, अभय राजकुमार भगवंतांना म्हणाला – "अतिशय सुंदर, भंते! अतिशय सुंदर, भंते! ...पे... आजपासून मला जन्मभर (प्राण असेपर्यंत) शरण गेलेला उपासक म्हणून भगवंतांनी ध्यानात ठेवावे."

အဘယရာဇကုမာရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

आठवे अभयराजकुमार सुत्त समाप्त झाले.

၉. ဗဟုဝေဒနီယသုတ္တံ

९. बहुवेदनीय सुत्त

၈၈. ဧဝံ [Pg.59] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယေနာယသ္မာ ဥဒါယီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတိ နု ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘တိဿော ခေါ, ထပတိ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ထပတိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ; ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. ယာယံ, ဘန္တေ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ သန္တသ္မိံ ဧသာ ပဏီတေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဂဟပတိ, ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ; တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ထပတိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ; ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. ယာယံ, ဘန္တေ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ သန္တသ္မိံ ဧသာ ပဏီတေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ထပတိ, ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ; တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ထပတိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. ယာယံ, ဘန္တေ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ သန္တသ္မိံ ဧသာ ပဏီတေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. နေဝ ခေါ သက္ခိ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ သညာပေတုံ န ပနာသက္ခိ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ သညာပေတုံ.

८८. माझ्या ऐकण्यात असे आले आहे – एक वेळ भगवंत श्रावस्ती येथील अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा पंचकंग सुतार जेथे आयुष्यमान उदायी होते तेथे गेला; आणि जवळ जाऊन आयुष्यमान उदायींना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या पंचकंग सुताराने आयुष्यमान उदायींना विचारले – "भंते उदायी, भगवंतांनी किती प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत?" "सुतारा, भगवंतांनी तीन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत: सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना. सुतारा, भगवंतांनी या तीन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत." असे म्हटले असता, पंचकंग सुतार आयुष्यमान उदायींना म्हणाला – "भंते उदायी, भगवंतांनी तीन प्रकारच्या वेदना सांगितलेल्या नाहीत; भगवंतांनी दोनच प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत – सुखद वेदना आणि दुःखद वेदना. भंते, जी ही अदुःख-असुख वेदना आहे, ती भगवंतांनी शांत आणि प्रणीत (उत्कृष्ट) सुखाच्या अंतर्गत सांगितली आहे." दुसऱ्यांदाही आयुष्यमान उदायींनी पंचकंग सुताराला म्हटले – "गृहपती, भगवंतांनी दोन प्रकारच्या वेदना सांगितलेल्या नाहीत; भगवंतांनी तीन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत. सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना – सुतारा, भगवंतांनी या तीन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत." दुसऱ्यांदाही पंचकंग सुताराने आयुष्यमान उदायींना म्हटले – "भंते उदायी, भगवंतांनी तीन प्रकारच्या वेदना सांगितलेल्या नाहीत; भगवंतांनी दोनच प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत – सुखद वेदना आणि दुःखद वेदना. भंते, जी ही अदुःख-असुख वेदना आहे, ती भगवंतांनी शांत आणि प्रणीत सुखाच्या अंतर्गत सांगितली आहे." तिसऱ्यांदाही आयुष्यमान उदायींनी पंचकंग सुताराला म्हटले – "सुतारा, भगवंतांनी दोन प्रकारच्या वेदना सांगितलेल्या नाहीत; भगवंतांनी तीन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत. सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुख वेदना – सुतारा, भगवंतांनी या तीन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत." तिसऱ्यांदाही पंचकंग सुताराने आयुष्यमान उदायींना म्हटले – "भंते उदायी, भगवंतांनी तीन प्रकारच्या वेदना सांगितलेल्या नाहीत, भगवंतांनी दोनच प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत – सुखद वेदना आणि दुःखद वेदना. भंते, जी ही अदुःख-असुख वेदना आहे, ती भगवंतांनी शांत आणि प्रणीत सुखाच्या अंतर्गत सांगितली आहे." आयुष्यमान उदायी पंचकंग सुताराला पटवून देऊ शकले नाहीत आणि पंचकंग सुतारही आयुष्यमान उदायींना पटवून देऊ शकला नाही.

၈၉. အဿောသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မတော ဥဒါယိဿ ပဉ္စကင်္ဂေန ထပတိနာ သဒ္ဓိံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော [Pg.60] ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယာဝတကော အဟောသိ အာယသ္မတော ဥဒါယိဿ ပဉ္စကင်္ဂေန ထပတိနာ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္တညေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ပရိယာယံ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ဥဒါယိဿ နာဗ္ဘနုမောဒိ, သန္တညေဝ စ ပန ပရိယာယံ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂဿ ထပတိဿ နာဗ္ဘနုမောဒိ. ဒွေပါနန္ဒ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, တိဿောပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, ပဉ္စပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, ဆပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, အဋ္ဌာရသပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, ဆတ္တိံသပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, အဋ္ဌသတမ္ပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတော ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတေ ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မေ ယေ အညမညဿ သုဘာသိတံ သုလပိတံ န သမနုဇာနိဿန္တိ န သမနုမညိဿန္တိ န သမနုမောဒိဿန္တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ – ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရိဿန္တိ. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတော ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတေ ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မေ ယေ အညမညဿ သုဘာသိတံ သုလပိတံ သမနုဇာနိဿန္တိ သမနုမညိဿန္တိ သမနုမောဒိဿန္တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ – သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရိဿန္တိ’’.

८९. आयुष्यमान आनंदांनी आयुष्यमान उदायी आणि पंचकंग सुतार यांच्यातील हा संवाद ऐकला. त्यानंतर आयुष्यमान आनंद जेथे भगवंत होते तेथे गेले; आणि जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान आनंदांनी आयुष्यमान उदायी आणि पंचकंग सुतार यांच्यातील सर्व संवाद भगवंतांना सांगितला. असे सांगितले असता, भगवंत आयुष्यमान आनंदांना म्हणाले – "आनंदा, पंचकंग सुताराने उदायींचे जे म्हणणे मान्य केले नाही, ते एका विशिष्ट दृष्टीकोनातून (पर्यायाने) सत्यच होते; आणि उदायींनी पंचकंग सुताराचे जे म्हणणे मान्य केले नाही, तेही एका विशिष्ट दृष्टीकोनातून सत्यच होते. आनंदा, मी एका दृष्टीकोनातून दोन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत, दुसऱ्या दृष्टीकोनातून तीन प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत, पाच प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत, सहा प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत, अठरा प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत, छत्तीस प्रकारच्या वेदना सांगितल्या आहेत आणि एकशे आठ प्रकारच्या वेदनाही सांगितल्या आहेत. आनंदा, अशा प्रकारे मी वेगवेगळ्या दृष्टीकोनातून धम्माचा उपदेश केला आहे. आनंदा, जेव्हा माझ्याद्वारे अशा प्रकारे वेगवेगळ्या दृष्टीकोनातून धम्माचा उपदेश केला गेला आहे, तेव्हा जे लोक इतरांनी चांगल्या प्रकारे मांडलेले आणि चांगल्या प्रकारे बोललेले मान्य करणार नाहीत, स्वीकारणार नाहीत आणि त्यात आनंद मानणार नाहीत, त्यांच्याकडून अशीच अपेक्षा केली जाऊ शकते की – ते भांडण-तंटे करतील, वादात पडतील आणि एकमेकांवर शब्दांचे बाण चालवत जगतील. आनंदा, अशा प्रकारे मी वेगवेगळ्या दृष्टीकोनातून धम्माचा उपदेश केला आहे. आनंदा, जेव्हा माझ्याद्वारे अशा प्रकारे वेगवेगळ्या दृष्टीकोनातून धम्माचा उपदेश केला गेला आहे, तेव्हा जे लोक इतरांनी चांगल्या प्रकारे मांडलेले आणि चांगल्या प्रकारे बोललेले मान्य करतील, स्वीकारतील आणि त्यात आनंद मानतील, त्यांच्याकडून अशीच अपेक्षा केली जाऊ शकते की – ते एकोप्याने, आनंदाने, वाद न घालता, दुधात पाणी मिळावे तसे एकरूप होऊन, एकमेकांकडे प्रेमाच्या नजरेने पाहत जगतील."

၉၀. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, အာနန္ဒ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ…ပေ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, အာနန္ဒ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကာမသုခံ.

९०. "आनंदा, हे पाच कामगुण आहेत. कोणते पाच? डोळ्यांनी जाणता येणारे (चक्षुविज्ञेय) रूप, जे इष्ट, कांत (प्रिय), मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत; कानांनी जाणता येणारे शब्द...पे... नाकाने जाणता येणारे गंध...पे... जिभेने जाणता येणारे रस...पे... शरीराने जाणता येणारे स्पर्श (फोट्ठब्ब), जे इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे आहेत – आनंदा, हे पाच कामगुण आहेत. आनंदा, या पाच कामगुणांवर अवलंबून जे सुख आणि सोमनस्य (आनंद) उत्पन्न होते, त्याला 'कामसुख' असे म्हटले जाते."

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧတပရမံ သတ္တာ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ, ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ[Pg.61]. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

"आनंदा, जर कोणी असे म्हणाला की, 'प्राणी जे काही सुख आणि सौमनस्य अनुभवतात, तेच सर्वोच्च आहे,' तर मी त्याचे हे म्हणणे मान्य करणार नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे. आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे एखादा भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे पहिले ध्यान (प्रथम झान) प्राप्त करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख आहे."

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧတပရမံ သတ္တာ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ, ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

"आनंदा, जर कोणी असे म्हणाला की, 'प्राणी जे काही सुख आणि सौमनस्य अनुभवतात, तेच सर्वोच्च आहे,' तर मी त्याचे हे म्हणणे मान्य करणार नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे. आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे एखादा भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... (तपशील)... दुसरे ध्यान (द्वितीय झान) प्राप्त करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख आहे."

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

"आनंदा, जर कोणी असे म्हणाला... (तपशील)... आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे एखादा भिक्खू प्रीतीचा विराग झाल्यामुळे... (तपशील)... तिसरे ध्यान (तृतीय झान) प्राप्त करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख आहे."

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

"आनंदा, जर कोणी असे म्हणाला... (तपशील)... आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे एखादा भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे... (तपशील)... चौथे ध्यान (चतुर्थ झान) प्राप्त करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख आहे."

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ, ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ, နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

"आनंदा, जर कोणी असे म्हणाला... (तपशील)... आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे एखादा भिक्खू सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे पूर्णपणे उल्लंघन करून, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त होण्यामुळे, नानात्वसंज्ञांकडे मनस्कार न केल्यामुळे, 'आकाश अनंत आहे' अशा भावनेने आकासानंचायतन (अनंत आकाशायतन) प्राप्त करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख आहे."

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

"आनंदा, जर कोणी असे म्हणाला... (तपशील)... आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे एखादा भिक्खू सर्व प्रकारे आकासानंचायतनाचे पूर्णपणे उल्लंघन करून, 'विज्ञान अनंत आहे' अशा भावनेने विज्ञाणंचायतन (अनंत विज्ञानायतन) प्राप्त करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख आहे."

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

"आनंदा, जर कोणी असे म्हणाला... (तपशील)... आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे एखादा भिक्खू सर्व प्रकारे विज्ञाणंचायतनाचे पूर्णपणे उल्लंघन करून, 'काहीही नाही' अशा भावनेने आकिंचन्यायतन (अकिंचन्यायतन) प्राप्त करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख आहे."

‘‘ယော [Pg.62] ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

"आनंदा, जर कोणी असे म्हणाला... (तपशील)... आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे एखादा भिक्खू सर्व प्रकारे आकिंचन्यायतनाचे पूर्णपणे उल्लंघन करून नेवसंज्ञानासंज्ञायतन (नैवसंज्ञानासंज्ञायतन) प्राप्त करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख आहे."

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧတပရမံ သတ္တာ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ, ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

"आनंदा, जर कोणी असे म्हणाला की, 'प्राणी जे काही सुख आणि सौमनस्य अनुभवतात, तेच सर्वोच्च आहे,' तर मी त्याचे हे म्हणणे मान्य करणार नाही. त्याचे कारण काय? आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख अस्तित्वात आहे. आणि आनंदा, या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख कोणते आहे? आनंदा, येथे एखादा भिक्खू सर्व प्रकारे नेवसंज्ञानासंज्ञायतनाचे पूर्णपणे उल्लंघन करून संज्ञावेदयितनिरोध (संज्ञा आणि वेदनांचा निरोध) प्राप्त करून विहरतो. आनंदा, हेच त्या सुखापेक्षा अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत असे दुसरे सुख आहे."

၉၁. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမဏော ဂေါတမော အာဟ; တဉ္စ သုခသ္မိံ ပညပေတိ. တယိဒံ ကိံသု, တယိဒံ ကထံသူ’တိ? ဧဝံဝါဒိနော, အာနန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘န ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝါ သုခံယေဝ ဝေဒနံ သန္ဓာယ သုခသ္မိံ ပညပေတိ; အပိ စ, အာဝုသော, ယတ္ထ ယတ္ထ သုခံ ဥပလဗ္ဘတိ ယဟိံ ယဟိံ တံ တံ တထာဂတော သုခသ္မိံ ပညပေတီ’’’တိ.

९१. "आनंदा, अशी शक्यता आहे की, इतर पंथांचे परिव्राजक असे म्हणतील— 'श्रमण गौतम संज्ञा आणि वेदनांच्या निरोधाविषयी (संज्ञावेदयितनिरोध) बोलतात आणि त्याला सुख म्हणून प्रज्ञापित करतात. हे काय आहे आणि हे कसे?' आनंदा, असे बोलणाऱ्या इतर पंथांच्या परिव्राजकांना असे सांगितले पाहिजे— 'मित्रांनो, भगवान केवळ सुखद वेदनेचाच संदर्भ घेऊन त्याला सुख म्हणून प्रज्ञापित करत नाहीत; तर मित्रांनो, जिथे जिथे आणि ज्या ज्या प्रकारे सुख प्राप्त होते, त्या त्या सर्वांना तथागत सुख म्हणून प्रज्ञापित करतात.'"

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

"भगवान असे म्हणाले. आयुष्यमान आनंद यांनी भगवंतांच्या उपदेशाचे मनापासून स्वागत केले."

ဗဟုဝေဒနီယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

"नववे बहुवेदनीय सुत्त समाप्त झाले."

၁၀. အပဏ္ဏကသုတ္တံ

१०. "अपण्णक सुत्त"

၉၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန သာလာ နာမ ကောသလာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမော တဒဝသရိ. အဿောသုံ ခေါ သာလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု ဘော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ သာလံ [Pg.63] အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ. အထ ခေါ သာလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု; သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတော သန္တိကေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

९२. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान कोसल देशात मोठ्या भिक्खू संघासह चारिका (धम्मयात्रा) करत असताना, साला नावाच्या कोसलांच्या एका ब्राह्मण गावात पोहोचले. साला गावातील ब्राह्मण गृहपतींनी असे ऐकले – 'अहो! शाक्यकुळातून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गोतम मोठ्या भिक्खू संघासह कोसल देशात चारिका करत साला गावात आले आहेत. त्या पूजनीय गोतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे – "ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत." ते देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकाला, श्रमण-ब्राह्मण, राजे आणि प्रजेसह स्वतः अभिज्ञापूर्वक (विशिष्ट ज्ञानाने) जाणून व साक्षात करून प्रगट करतात. ते आदि-कल्याणकारी, मध्य-कल्याणकारी आणि अंत-कल्याणकारी, अर्थयुक्त व व्यंजनयुक्त (सुस्पष्ट) धम्माचा उपदेश करतात आणि केवळ परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकाशन करतात. अशा प्रकारच्या अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच उत्तम असते.' त्यानंतर साला गावातील ब्राह्मण गृहपती जेथे भगवान होते तेथे आले. आल्यानंतर काही जणांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला बसले. काही जणांनी भगवंतांशी कुशलक्षेम विचारले; आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण करून ते एका बाजूला बसले. काही जणांनी भगवंतांच्या दिशेने हात जोडून नमस्कार केला आणि ते एका बाजूला बसले. काही जणांनी भगवंतांना आपले नाव व गोत्र सांगितले आणि ते एका बाजूला बसले. तर काही जण शांतपणे एका बाजूला बसले।

၉၃. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ သာလေယျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ ပန ဝေါ, ဂဟပတယော, ကောစိ မနာပေါ သတ္ထာ ယသ္မိံ ဝေါ အာကာရဝတီ သဒ္ဓါ ပဋိလဒ္ဓါ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ နော, ဘန္တေ, ကောစိ မနာပေါ သတ္ထာ ယသ္မိံ နော အာကာရဝတီ သဒ္ဓါ ပဋိလဒ္ဓါ’’တိ. ‘‘မနာပံ ဝေါ, ဂဟပတယော, သတ္ထာရံ အလဘန္တေဟိ အယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော သမာဒါယ ဝတ္တိတဗ္ဗော. အပဏ္ဏကော ဟိ, ဂဟပတယော, ဓမ္မော သမတ္တော သမာဒိန္နော, သော ဝေါ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ကတမော စ, ဂဟပတယော, အပဏ္ဏကော ဓမ္မော’’?

९३. एका बाजूला बसलेल्या साला गावातील ब्राह्मण गृहपतींना भगवान असे म्हणाले – 'गृहपतींनो, तुमचा असा कोणी आवडता शास्ता (गुरू) आहे का, ज्याच्यावर तुमची सकारण श्रद्धा प्रस्थापित झाली आहे?' 'भन्ते, आमचा असा कोणीही आवडता शास्ता नाही, ज्याच्यावर आमची सकारण श्रद्धा प्रस्थापित झाली आहे.' 'गृहपतींनो, जेव्हा तुम्हाला कोणताही आवडता शास्ता मिळत नाही, तेव्हा तुम्ही या अपण्णक धम्माचे (अकाट्य धम्माचे) ग्रहण करून त्याचे आचरण केले पाहिजे. कारण, गृहपतींनो, हा अपण्णक धम्म पूर्णपणे स्वीकारला आणि आचरणात आणला असता, तो दीर्घकाळापर्यंत तुमच्या हितासाठी आणि सुखासाठी होईल. आणि गृहपतींनो, अपण्णक धम्म कोणता आहे?'

၉၄. ‘‘သန္တိ, ဂဟပတယော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ; နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော; နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ; နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ; နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာ ပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. တေသံယေဝ ခေါ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ [Pg.64] ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, အတ္ထိ ဟုတံ; အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော; အတ္ထိ အယံ လောကော, အတ္ထိ ပရော လောကော; အတ္ထိ မာတာ, အတ္ထိ ပိတာ; အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ; အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာ ပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဂဟပတယော – ‘နနုမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

९४. 'गृहपतींनो, काही श्रमण व ब्राह्मण असे बोलणारे आणि अशा दृष्टीचे (मताचे) आहेत – "दान देण्याला काही फळ नाही, यज्ञाला फळ नाही, हवनाला फळ नाही; चांगल्या व वाईट कर्मांचे काही फळ किंवा विपाक (परिणाम) मिळत नाही; हा लोक नाही, परलोक नाही; माता नाही, पिता नाही; ओपपातिक (स्वयंभू उत्पन्न होणारे) प्राणी नसतात; जगात असे सम्यक मार्गाने जाणारे आणि सम्यक आचरण करणारे श्रमण-ब्राह्मण नाहीत, ज्यांनी स्वतः अभिज्ञापूर्वक या लोकाला आणि परलोकाला जाणून व साक्षात करून प्रगट केले आहे." परंतु, गृहपतींनो, त्याच श्रमण-ब्राह्मणांच्या अगदी विरुद्ध मत मांडणारे काही श्रमण-ब्राह्मण आहेत. ते असे म्हणतात – "दान देण्याला फळ आहे, यज्ञाला फळ आहे, हवनाला फळ आहे; चांगल्या व वाईट कर्मांचे फळ आणि विपाक मिळतो; हा लोक आहे, परलोक आहे; माता आहे, पिता आहे; ओपपातिक प्राणी असतात; जगात असे सम्यक मार्गाने जाणारे आणि सम्यक आचरण करणारे श्रमण-ब्राह्मण आहेत, ज्यांनी स्वतः अभिज्ञापूर्वक या लोकाला आणि परलोकाला जाणून व साक्षात करून प्रगट केले आहे." यावर तुमचे काय मत आहे, गृहपतींनो? हे श्रमण-ब्राह्मण एकमेकांच्या अगदी विरुद्ध मत मांडणारे नाहीत का?' 'होय, भन्ते!'

၉၅. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော အကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ပဿန္တိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ပန ပရံ လောကံ ‘နတ္ထိ ပရော လောကော’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘နတ္ထိ ပရော လောကော’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘နတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘နတ္ထိ ပရော လောကော’တိ အာဟ; ယေ တေ အရဟန္တော ပရလောကဝိဒုနော တေသမယံ ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘နတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ပရံ သညာပေတိ ; သာဿ ဟောတိ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ သုသီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဒုဿီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါစာ အရိယာနံ ပစ္စနီကတာ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အတ္တုက္ကံသနာ ပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

९५. 'त्यात, गृहपतींनो, जे श्रमण-ब्राह्मण असे बोलणारे आणि अशा दृष्टीचे आहेत की – "दान देण्याला काही अर्थ नाही, यज्ञाला फळ नाही... पे... ज्यांनी स्वतः अभिज्ञापूर्वक या लोकाला आणि परलोकाला जाणून व साक्षात करून प्रगट केले आहे असे श्रमण-ब्राह्मण जगात नाहीत", त्यांच्याकडून अशीच अपेक्षा केली जाऊ शकते की: ते कायिक सुचरित, वाचिक सुचरित आणि मानसिक सुचरित या तीन कुशल धम्मांचा त्याग करून कायिक दुश्चरित, वाचिक दुश्चरित आणि मानसिक दुश्चरित या तीन अकुशल धम्मांचे ग्रहण करून त्यांचे आचरण करतील. याचे कारण काय? कारण त्या श्रमण-ब्राह्मणांना अकुशल धम्मांमधील दोष, हीनता आणि संक्लेश (मलीनता) दिसत नाही, तसेच कुशल धम्मांमधील निष्क्रमण (अकुशलतेतून बाहेर पडणे) चे फायदे आणि शुद्धीचा पक्ष दिसत नाही. परलोक अस्तित्वात असतानाही, "परलोक नाही" अशी त्याची दृष्टी असते; ही त्याची मिथ्यादृष्टी होय. परलोक अस्तित्वात असतानाही, तो "परलोक नाही" असा संकल्प करतो; हा त्याचा मिथ्यासंकल्प होय. परलोक अस्तित्वात असतानाही, तो "परलोक नाही" असे वचन बोलतो; हे त्याचे मिथ्यावचन होय. परलोक अस्तित्वात असतानाही, तो "परलोक नाही" असे म्हणतो; जे अर्हत परलोकाला जाणणारे आहेत, त्यांच्याशी तो विरोध करतो. परलोक अस्तित्वात असतानाही, तो "परलोक नाही" असे इतरांना पटवून देतो; ही त्याची असद्धम्म-प्रज्ञापना (खोट्या धम्माची शिकवण) होय. आणि त्या असद्धम्म-प्रज्ञापनेने तो स्वतःची प्रशंसा करतो आणि इतरांना तुच्छ लेखतो. अशा प्रकारे, त्याचे पूर्वीचे सुशीलत्व (सदाचार) नष्ट होते आणि दुशीलत्व (दुराचार) प्रस्थापित होते. ही मिथ्यादृष्टी, मिथ्यासंकल्प, मिथ्यावचन, अर्हतांशी विरोध, असद्धम्म-प्रज्ञापना, स्वतःची प्रशंसा आणि इतरांची निंदा – अशा प्रकारे, मिथ्यादृष्टीच्या प्रत्ययाने (कारणाने) त्याच्यामध्ये अनेक पापी अकुशल धम्म उत्पन्न होतात.'

‘‘တတြ[Pg.65], ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ နတ္ထိ ပရော လောကော ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ သောတ္ထိမတ္တာနံ ကရိဿတိ; သစေ ခေါ အတ္ထိ ပရော လောကော ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ပရော လောကော, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော – ဒုဿီလော ပုရိသပုဂ္ဂလော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နတ္ထိကဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထေဝ ပရော လောကော, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကလိဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော ဒုဿမတ္တော သမာဒိန္နော, ဧကံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ ကုသလံ ဌာနံ.

गृहपतींनो, त्या दोन मतांपैकी सुज्ञ मनुष्य असा विचार करतो – 'जर परलोक नसेल, तर हा मनुष्य शरीर नष्ट झाल्यावर स्वतःला सुरक्षित (सुखी) करेल. परंतु जर परलोक असेल, तर हा मनुष्य शरीर नष्ट झाल्यावर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल. समजा परलोक नसेलच, आणि त्या आदरणीय श्रमण-ब्राह्मणांचे म्हणणे खरेच मानले, तरीही हा मनुष्य याच जन्मात सुज्ञांकडून निंदनीय ठरतो – की हा मनुष्य दुःशील, मिथ्यादृष्टी आणि नास्तिकवादी आहे. आणि जर खरोखरच परलोक असेल, तर या मनुष्याचे दोन्ही बाजूंनी नुकसान (पराजय) होईल – एक तर याच जन्मात तो सुज्ञांकडून निंदिला जाईल, आणि दुसरे म्हणजे शरीर नष्ट झाल्यावर मृत्यूनंतर तो अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल. अशा प्रकारे, त्याने हा अपण्णक (निश्चित) धर्म चुकीच्या पद्धतीने स्वीकारल्यामुळे आणि आचरल्यामुळे तो केवळ एकाच बाजूला व्यापून राहतो आणि कुशल पक्षाचा त्याग करतो.'

၉၆. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ…ပေ… ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော အကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ပဿန္တိ ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ အာဟ; ယေ တေ အရဟန္တော ပရလောကဝိဒုနော တေသမယံ န ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ပရံ သညာပေတိ; သာဿ ဟောတိ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန သဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ဒုဿီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, သုသီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ အရိယာနံ အပစ္စနီကတာ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အနတ္တုက္ကံသနာ [Pg.66] အပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

९६. गृहपतींनो, त्या दोन मतांपैकी जे श्रमण-ब्राह्मण अशा सिद्धांताचे व अशा दृष्टीचे आहेत की – 'दान देण्याचे फळ असते... जे स्वतः या लोकाला आणि परलोकाला अभिज्ञेने (विशिष्ट ज्ञानाने) प्रत्यक्ष जाणून उपदेश करतात,' त्यांच्याकडून अशी अपेक्षा केली जाऊ शकते की, ते कायिक दुश्चरित, वाचिक दुश्चरित आणि मानसिक दुश्चरित या तीन अकुशल धर्मांचा त्याग करून कायिक सुचरित, वाचिक सुचरित आणि मानसिक सुचरित या तीन कुशल धर्मांचे ग्रहण करून आचरण करतील. याचे कारण काय? कारण ते आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण अकुशल धर्मांमधील दोष, हीनता आणि संक्लेश (मलीनता) पाहतात, आणि कुशल धर्मांमधील नैष्क्रम्याचा (त्यागाचा) फायदा आणि शुद्धतेचा पक्ष पाहतात. शिवाय, परलोक खरोखरच अस्तित्वात असल्यामुळे, 'परलोक आहे' अशी त्याची जी दृष्टी असते, ती त्याची सम्यक दृष्टी असते. परलोक खरोखरच अस्तित्वात असल्यामुळे, 'परलोक आहे' असा जो तो संकल्प करतो, तो त्याचा सम्यक संकल्प असतो. परलोक खरोखरच अस्तित्वात असल्यामुळे, 'परलोक आहे' असे जे तो वचन बोलतो, ते त्याचे सम्यक वचन असते. परलोक खरोखरच अस्तित्वात असल्यामुळे, 'परलोक आहे' असे तो म्हणतो; जे अरहंत परलोकाला जाणणारे आहेत, त्यांच्याशी तो विरोध करत नाही. परलोक खरोखरच अस्तित्वात असल्यामुळे, 'परलोक आहे' असे तो इतरांना पटवून देतो; ती त्याची सद्धर्म-संज्ञप्ती (सद्धर्माची शिकवण) असते. आणि त्या सद्धर्म-संज्ञप्तीमुळे तो स्वतःची प्रशंसा करत नाही आणि इतरांना तुच्छ लेखत नाही. अशा प्रकारे, त्याचे दुःशीलत्व आधीच नष्ट झालेले असते आणि सुशीलत्व प्रस्थापित झालेले असते. आणि ही सम्यक दृष्टी, सम्यक संकल्प, सम्यक वाचा, आर्यांशी अविरोध, सद्धर्म-संज्ञप्ती, स्वतःची प्रशंसा न करणे आणि इतरांना तुच्छ न लेखणे – हे अनेक कुशल धर्म सम्यक दृष्टीच्या प्रत्ययाने (कारणाने) उत्पन्न होतात.

‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ အတ္ထိ ပရော လောကော, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ပရော လောကော, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော – သီလဝါ ပုရိသပုဂ္ဂလော သမ္မာဒိဋ္ဌိ အတ္ထိကဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထေဝ ပရော လောကော, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကဋဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော သုသမတ္တော သမာဒိန္နော, ဥဘယံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ အကုသလံ ဌာနံ.

गृहपतींनो, त्या दोन मतांपैकी सुज्ञ मनुष्य असा विचार करतो – 'जर परलोक असेल, तर हा मनुष्य शरीर नष्ट झाल्यावर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न होईल. समजा परलोक नसेलच, आणि त्या आदरणीय श्रमण-ब्राह्मणांचे म्हणणे खरेच मानले, तरीही हा मनुष्य याच जन्मात सुज्ञांकडून प्रशंसनीय ठरतो – की हा मनुष्य शीलवान, सम्यक दृष्टी आणि आस्तिकवादी (अस्तित्व मानणारा) आहे. आणि जर खरोखरच परलोक असेल, तर या मनुष्याचा दोन्ही बाजूंनी विजय (लाभ) होईल – एक तर याच जन्मात तो सुज्ञांकडून प्रशंसिला जाईल, आणि दुसरे म्हणजे शरीर नष्ट झाल्यावर मृत्यूनंतर तो सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न होईल. अशा प्रकारे, त्याने हा अपण्णक (निश्चित) धर्म चांगल्या प्रकारे स्वीकारल्यामुळे आणि आचरल्यामुळे तो दोन्ही बाजूंना व्यापून राहतो आणि अकुशल पक्षाचा त्याग करतो.'

၉၇. ‘‘သန္တိ, ဂဟပတယော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော; ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော, ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော, ပစန္တော ပါစေန္တော; နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော; နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. တေသံယေဝ ခေါ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော [Pg.67] သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော; ကရောတော ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော, ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော, ပစန္တော ပါစေန္တော; အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော; အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန အတ္ထိ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဂဟပတယော, နနုမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

९७. “गृहपतींनो, काही श्रमण आणि ब्राह्मण असे सांगणारे व अशी दृष्टी बाळगणारे आहेत – ‘स्वतः करणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याकडून करवून घेणाऱ्याने, स्वतः अंगच्छेद करणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याकडून छेद करवून घेणाऱ्याने, स्वतः पीडा देणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याकडून पीडा देवविणाऱ्याने, स्वतः शोक करणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याकडून शोक करविणाऱ्याने, स्वतःला कष्ट देणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याला कष्ट देवविणाऱ्याने, स्वतः तडफडणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याला तडफडायला लावणाऱ्याने, प्राणातिपात (जीवहत्या) करणाऱ्याने, न दिलेले (चोरी) घेणाऱ्याने, घरफोडी करणाऱ्याने, दरोडा घालणाऱ्याने, एकाच घरावर हल्ला करून लुटणाऱ्याने, वाटेत दबा धरून लुटणाऱ्याने, परस्त्रीगमन करणाऱ्याने, असत्य बोलणाऱ्याने – कर्म करणाऱ्याकडून कोणतेही पाप घडत नाही. जरी वस्तऱ्यासारखी धार असलेल्या चक्राने कोणी या पृथ्वीवरील प्राण्यांना मारून त्यांचा एकच मांसाचा गोळा किंवा मांसाचा ढीग बनवला, तरी त्या कारणाने कोणतेही पाप लागत नाही आणि पापाचा कोणताही परिणाम (आगम) होत नाही. जरी कोणी गंगा नदीच्या दक्षिण किनाऱ्यावर हत्या करत, हत्या करवून घेत, अंगच्छेद करत, अंगच्छेद करवून घेत, पीडा देत, पीडा देववित गेला, तरी त्या कारणाने कोणतेही पाप लागत नाही आणि पापाचा कोणताही परिणाम होत नाही. जरी कोणी गंगा नदीच्या उत्तर किनाऱ्यावर दान देत, दान देववित, यज्ञ करत, यज्ञ करवून घेत गेला, तरी त्या कारणाने कोणतेही पुण्य लाभत नाही आणि पुण्याचा कोणताही परिणाम होत नाही. दान, इंद्रियसंयम, शीलपालन आणि सत्य बोलण्याने कोणतेही पुण्य लाभत नाही आणि पुण्याचा कोणताही परिणाम होत नाही.’ गृहपतींनो, त्या श्रमण-ब्राह्मणांच्या अगदी विरुद्ध मत मांडणारे काही श्रमण-ब्राह्मण आहेत, जे असे म्हणतात – ‘स्वतः करणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याकडून करवून घेणाऱ्याने, स्वतः अंगच्छेद करणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याकडून छेद करवून घेणाऱ्याने, स्वतः पीडा देणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याकडून पीडा देवविणाऱ्याने, स्वतः शोक करणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याकडून शोक करविणाऱ्याने, स्वतःला कष्ट देणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याला कष्ट देवविणाऱ्याने, स्वतः तडफडणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याला तडफडायला लावणाऱ्याने, प्राणातिपात (जीवहत्या) करणाऱ्याने, न दिलेले (चोरी) घेणाऱ्याने, घरफोडी करणाऱ्याने, दरोडा घालणाऱ्याने, एकाच घरावर हल्ला करून लुटणाऱ्याने, वाटेत दबा धरून लुटणाऱ्याने, परस्त्रीगमन करणाऱ्याने, असत्य बोलणाऱ्याने – कर्म करणाऱ्याकडून पाप घडते. जरी वस्तऱ्यासारखी धार असलेल्या चक्राने कोणी या पृथ्वीवरील प्राण्यांना मारून त्यांचा एकच मांसाचा गोळा किंवा मांसाचा ढीग बनवला, तरी त्या कारणाने पाप लागते आणि पापाचा परिणाम (आगम) होतो. जरी कोणी गंगा नदीच्या दक्षिण किनाऱ्यावर हत्या करत, हत्या करवून घेत, अंगच्छेद करत, अंगच्छेद करवून घेत, पीडा देत, पीडा देववित गेला, तरी त्या कारणाने पाप लागते आणि पापाचा परिणाम होतो. जरी कोणी गंगा नदीच्या उत्तर किनाऱ्यावर दान देत, दान देववित, यज्ञ करत, यज्ञ करवून घेत गेला, तरी त्या कारणाने पुण्य लाभते आणि पुण्याचा परिणाम होतो. दान, इंद्रियसंयम, शीलपालन आणि सत्य बोलण्याने पुण्य लाभते आणि पुण्याचा परिणाम होतो.’ गृहपतींनो, तुम्हाला काय वाटते? हे श्रमण-ब्राह्मण एकमेकांच्या अगदी विरुद्ध मत मांडणारे नाहीत का?” “होय, भंते.”

၉၈. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော; ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော…ပေ… ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော အကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ပဿန္တိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘နတ္ထိ ကိရိယာ’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘နတ္ထိ ကိရိယာ’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ [Pg.68] မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘နတ္ထိ ကိရိယာ’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘နတ္ထိ ကိရိယာ’တိ အာဟ, ယေ တေ အရဟန္တော ကိရိယဝါဒါ တေသမယံ ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘နတ္ထိ ကိရိယာ’တိ ပရံ သညာပေတိ; သာဿ ဟောတိ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ သုသီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဒုဿီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါစာ အရိယာနံ ပစ္စနီကတာ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အတ္တုက္ကံသနာ ပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

९८. “गृहपतींनो, त्यापैकी जे श्रमण-ब्राह्मण असे सांगणारे व अशी दृष्टी बाळगणारे आहेत की – ‘स्वतः करणाऱ्याने किंवा दुसऱ्याकडून करवून घेणाऱ्याने... दान, इंद्रियसंयम, शीलपालन आणि सत्य बोलण्याने कोणतेही पुण्य लाभत नाही आणि पुण्याचा कोणताही परिणाम होत नाही’, त्यांच्याकडून अशीच अपेक्षा केली जाऊ शकते की, ते कायसुचरित, वचीसुचरित आणि मनःसुचरित या तीन कुशल धर्मांचा त्याग करून कायदुश्चरित, वचीदुश्चरित आणि मनःदुश्चरित या तीन अकुशल धर्मांचे आचरण करतील. त्याचे कारण काय? कारण ते आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण अकुशल धर्मांमधील दोष, हीनता आणि संक्लेश (मलीनता) पाहत नाहीत, तसेच कुशल धर्मांमधील नैष्क्रम्य (त्याग), त्याचे फायदे आणि शुद्धीचा पक्ष पाहत नाहीत. वास्तविक पाहता कर्म (क्रिया) अस्तित्वात असतानाही ‘कर्म अस्तित्वात नाही’ अशी त्याची दृष्टी असते; ही त्याची ‘मिथ्या दृष्टी’ (चुकीचे मत) असते. वास्तविक पाहता कर्म अस्तित्वात असतानाही तो ‘कर्म अस्तित्वात नाही’ असा विचार करतो; हा त्याचा ‘मिथ्या संकल्प’ असतो. वास्तविक पाहता कर्म अस्तित्वात असतानाही तो ‘कर्म अस्तित्वात नाही’ असे बोलतो; ही त्याची ‘मिथ्या वाचा’ असते. वास्तविक पाहता कर्म अस्तित्वात असतानाही तो ‘कर्म अस्तित्वात नाही’ असे म्हणतो, आणि जे अर्हत क्रियावादी (कर्माचे अस्तित्व मानणारे) आहेत, त्यांच्याशी तो विरोध करतो. वास्तविक पाहता कर्म अस्तित्वात असतानाही तो ‘कर्म अस्तित्वात नाही’ असे दुसऱ्याला पटवून देतो; ही त्याची ‘असद्धर्म-प्रज्ञाप्ती’ (खोट्या धर्माची शिकवण) असते. आणि त्या असद्धर्म-प्रज्ञाप्तीद्वारे तो स्वतःची प्रशंसा करतो आणि दुसऱ्याची निंदा करतो. अशा प्रकारे, त्याचे पूर्वीचे जे काही सुशिलत्व (चांगले शील) होते ते नष्ट होते आणि दुःशिलत्व (वाईट शील) प्रस्थापित होते. ही मिथ्या दृष्टी, मिथ्या संकल्प, मिथ्या वाचा, आर्यांशी विरोध, असद्धर्म-प्रज्ञाप्ती, स्वतःची प्रशंसा आणि दुसऱ्याची निंदा – हे अनेक पापी अकुशल धर्म मिथ्या दृष्टीच्या प्रत्ययाने (कारणाने) उत्पन्न होतात.”

‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ နတ္ထိ ကိရိယာ, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ သောတ္ထိမတ္တာနံ ကရိဿတိ; သစေ ခေါ အတ္ထိ ကိရိယာ ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ကိရိယာ, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော – ဒုဿီလော ပုရိသပုဂ္ဂလော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အကိရိယဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထေဝ ကိရိယာ, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကလိဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော ဒုဿမတ္တော သမာဒိန္နော, ဧကံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ ကုသလံ ဌာနံ.

“गृहपतींनो, याविषयी एखादा सुज्ञ माणूस असा विचार करतो – ‘जर खरोखरच कर्म (क्रिया) अस्तित्वात नसेल, तर हा आदरणीय पुरुष शरीराच्या भेदानंतर (मृत्यूनंतर) स्वतःला सुरक्षित ठेवेल. परंतु जर खरोखरच कर्म अस्तित्वात असेल, तर हा आदरणीय पुरुष शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल. समजा, आपण असे मानू की कर्म अस्तित्वात नाही आणि त्या आदरणीय श्रमण-ब्राह्मणांचे म्हणणे खरे आहे; तरीही हा आदरणीय पुरुष याच जन्मात सुज्ञांकडून निंदनीय ठरतो की – हा दुःशील, मिथ्या दृष्टी असलेला आणि अक्रियावादी पुरुष आहे.’ परंतु जर खरोखरच कर्म अस्तित्वात असेल, तर या आदरणीय पुरुषाचा दोन्ही बाजूंनी पराभव (नुकसान) होतो – एक तर तो याच जन्मात सुज्ञांकडून निंदनीय ठरतो, आणि दुसरे म्हणजे शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर तो अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होतो. अशा प्रकारे, त्याने हा अपण्णक धर्म (अकाट्य सिद्धांत) चुकीच्या पद्धतीने स्वीकारला व आचरणात आणला आहे, जो केवळ एकाच बाजूला व्यापून राहतो आणि कुशल पक्षाचा त्याग करतो.”

၉၉. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော; ကရောတော ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော, ဆိန္ဒန္တော [Pg.69] ဆေဒါပေန္တော, ပစန္တော ပါစေန္တော, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန အတ္ထိ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော အကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ပဿန္တိ ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘အတ္ထိ ကိရိယာ’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘အတ္ထိ ကိရိယာ’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘အတ္ထိ ကိရိယာ’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘အတ္ထိ ကိရိယာ’တိ အာဟ; ယေ တေ အရဟန္တော ကိရိယဝါဒါ တေသမယံ န ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘အတ္ထိ ကိရိယာ’တိ ပရံ သညာပေတိ; သာဿ ဟောတိ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန သဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ဒုဿီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, သုသီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ အရိယာနံ အပစ္စနီကတာ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အနတ္တုက္ကံသနာ အပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

९९. गृहपतींनो, त्या (दोन मतांपैकी) जे श्रमण-ब्राह्मण अशा वादाचे व अशा दृष्टीचे आहेत की— 'स्वतः कर्म करणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याकडून करवून घेणाऱ्याला, स्वतः अंग कापणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याकडून कापवून घेणाऱ्याला, स्वतः छळ करणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याकडून छळ करवून घेणाऱ्याला, स्वतः शोक करणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याला शोक करायला लावणाऱ्याला, स्वतः कष्ट सोसणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याला कष्ट देणाऱ्याला, स्वतः थरथर कापणाऱ्याला किंवा दुसऱ्याला थरथर कापायला लावणाऱ्याला; प्राणातिपात (जीवहत्या) करणाऱ्याला, चोरी करणाऱ्याला, घरफोडी करणाऱ्याला, दरोडा घालणाऱ्याला, एकाच घरावर हल्ला करून लुटणाऱ्याला, वाटेत दबा धरून लुटणाऱ्याला, परस्त्रीगमन करणाऱ्याला, असत्य बोलणाऱ्याला—असे करणाऱ्याला पाप लागते (पाप घडते). जरी एखाद्याने वस्तऱ्यासारख्या तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने या पृथ्वीवरील सर्व प्राण्यांचे तुकडे करून त्यांचा एकच मांसाचा गोळा किंवा मांसाचा ढीग केला, तरी त्या कारणाने त्याला पाप लागते, आणि पापाचा संचय होतो. जरी कोणी गंगा नदीच्या दक्षिण किनाऱ्यावर जाऊन प्राण्यांना मारत, मारवून घेत, कापत, कापवून घेत, छळ करत, छळ करवून घेत गेला, तरी त्या कारणाने त्याला पाप लागते, आणि पापाचा संचय होतो. आणि जरी कोणी गंगा नदीच्या उत्तर किनाऱ्यावर दान देत, देववत, यज्ञ करत, यज्ञ करवून घेत गेला, तरी त्या कारणाने त्याला पुण्य लाभते, आणि पुण्याचा संचय होतो. दान, दम (इंद्रियसंयम), शीलसंयम आणि सत्यभाषण यांमुळे पुण्य लाभते, आणि पुण्याचा संचय होतो'—अशा श्रमण-ब्राह्मणांकडून हीच अपेक्षा केली जाऊ शकते की, ते कायदुश्चरित, वचीदुश्चरित आणि मनोदुश्चरित या तीन अकुशल धर्मांचा त्याग करून कायसुचरित, वचीसुचरित आणि मनोसुचरित या तीन कुशल धर्मांचे ग्रहण करून आचरण करतील. हे कशामुळे? कारण ते पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण अकुशल धर्मांमधील दोष, हीनता आणि संक्लेश (मलीनता) पाहतात, आणि कुशल धर्मांमधील नैष्क्रम्य (त्याग), त्याचे फायदे आणि शुद्धीचा पक्ष पाहतात. खरोखरच कर्म (क्रिया) अस्तित्वात असताना, 'कर्म अस्तित्वात आहे' अशी ज्याची दृष्टी असते, ती त्याची 'सम्मादिट्ठि' (सम्यक् दृष्टी) असते. खरोखरच कर्म अस्तित्वात असताना, 'कर्म अस्तित्वात आहे' असा जो संकल्प करतो, तो त्याचा 'सम्मासंकप्प' (सम्यक् संकल्प) असतो. खरोखरच कर्म अस्तित्वात असताना, 'कर्म अस्तित्वात आहे' असे जो वचन बोलतो, ती त्याची 'सम्मावाचा' (सम्यक् वाचा) असते. खरोखरच कर्म अस्तित्वात असताना, 'कर्म अस्तित्वात आहे' असे जो म्हणतो, तो क्रियावादी असणाऱ्या अर्हंतांचा विरोध करत नाही. खरोखरच कर्म अस्तित्वात असताना, 'कर्म अस्तित्वात आहे' असे जो दुसऱ्याला पटवून देतो, ती त्याची 'सद्धम्मसञ्ञत्ति' (सद्धर्माची प्रज्ञापना) असते. आणि त्या सद्धर्माच्या प्रज्ञापनेने तो स्वतःची प्रशंसा करत नाही आणि दुसऱ्याची निंदा करत नाही. अशा प्रकारे त्याचे दुःशीलत्व (वाईट शील) आधीच नष्ट झालेले असते आणि सुशीलता प्रस्थापित झालेली असते—आणि ही सम्यक् दृष्टी, सम्यक् संकल्प, सम्यक् वाचा, आर्यांशी अविरोध, सद्धर्माची प्रज्ञापना, स्वतःची प्रशंसा न करणे आणि दुसऱ्याची निंदा न करणे (हे सर्व त्याच्या ठायी असते). अशा प्रकारे, हे अनेक कुशल धर्म सम्यक् दृष्टीच्या प्रत्ययाने (कारणाने) उत्पन्न होतात.

‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ အတ္ထိ ကိရိယာ, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ကိရိယာ, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော – သီလဝါ ပုရိသပုဂ္ဂလော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကိရိယဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထေဝ ကိရိယာ, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကဋဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော သုသမတ္တော သမာဒိန္နော, ဥဘယံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ အကုသလံ ဌာနံ.

गृहपतींनो, तेथे सुज्ञ मनुष्य असा विचार करतो— 'जर खरोखरच कर्म (क्रिया) अस्तित्वात असेल, तर हा आदरणीय पुरुष शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होईल. समजा, कर्म अस्तित्वात नसेल आणि त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांचे म्हणणेच खरे असेल, तरीही हा आदरणीय पुरुष याच जन्मात सुज्ञांकडून प्रशंसिला जाईल की— हा शीलवान पुरुष, सम्यक् दृष्टी असलेला आणि क्रियावादी आहे.' जर खरोखरच कर्म अस्तित्वात असेल, तर या आदरणीय पुरुषाला दोन्ही बाजूंनी विजय (लाभ) मिळतो—एक तर तो याच जन्मात सुज्ञांकडून प्रशंसिला जातो, आणि दुसरे म्हणजे शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर तो सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतो. अशा प्रकारे, त्याने हा 'अपण्णक' (अकाट्य/निश्चित) धर्म चांगल्या प्रकारे स्वीकारलेला आणि आचरलेला असतो, जो दोन्ही बाजूंना व्यापून राहतो आणि अकुशल पक्षाचा त्याग करतो.

၁၀၀. ‘‘သန္တိ[Pg.70], ဂဟပတယော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. နတ္ထိ ဗလံ, နတ္ထိ ဝီရိယံ, နတ္ထိ ပုရိသထာမော, နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော; သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသံဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ. တေသံယေဝ ခေါ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘အတ္ထိ ဟေတု, အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. အတ္ထိ ဟေတု, အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. အတ္ထိ ဗလံ, အတ္ထိ ဝီရိယံ, အတ္ထိ ပုရိသထာမော, အတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော; န သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသံဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဂဟပတယော, နနုမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ’တိ? ‘ဧဝံ, ဘန္တေ’.

१००. गृहपतींनो, काही श्रमण-ब्राह्मण अशा वादाचे व अशा दृष्टीचे आहेत की— 'प्राण्यांच्या संक्लेशासाठी (मलीनतेसाठी) कोणताही हेतू नाही, कोणतेही कारण (प्रत्यय) नाही; हेतूशिवाय आणि कारणाशिवाय प्राणी मलीन होतात. प्राण्यांच्या विशुद्धीसाठी (शुद्धतेसाठी) कोणताही हेतू नाही, कोणतेही कारण नाही; हेतूशिवाय आणि कारणाशिवाय प्राणी शुद्ध होतात. कोणतेही बळ नाही, कोणतेही वीर्य (पराक्रम) नाही, मानवी सामर्थ्य नाही, मानवी पुरुषार्थ नाही. सर्व सत्त्व (प्राणी), सर्व प्राण, सर्व भूत आणि सर्व जीव हे परवश, दुर्बळ आणि वीर्यहीन आहेत; ते नियती, संगती आणि स्वभावाच्या अधीन होऊन (त्यानुसार बदलून) सहा अभिजातींमध्येच सुख-दुःखाचा अनुभव घेतात.' गृहपतींनो, त्या श्रमण-ब्राह्मणांच्या अगदी विरुद्ध मत मांडणारे काही श्रमण-ब्राह्मण आहेत. ते असे म्हणतात— 'प्राण्यांच्या संक्लेशासाठी हेतू आहे, कारण आहे; हेतूसहित आणि कारणासहित प्राणी मलीन होतात. प्राण्यांच्या विशुद्धीसाठी हेतू आहे, कारण आहे; हेतूसहित आणि कारणासहित प्राणी शुद्ध होतात. बळ आहे, वीर्य आहे, मानवी सामर्थ्य आहे, मानवी पुरुषार्थ आहे. सर्व सत्त्व, सर्व प्राण, सर्व भूत आणि सर्व जीव हे परवश, दुर्बळ आणि वीर्यहीन नाहीत; तसेच ते नियती, संगती आणि स्वभावाच्या अधीन होऊन सहा अभिजातींमध्येच सुख-दुःखाचा अनुभव घेत नाहीत.' गृहपतींनो, तुम्हाला काय वाटते? हे श्रमण-ब्राह्मण एकमेकांच्या अगदी विरुद्ध मत मांडणारे नाहीत का? 'होय, भंते!' (असे त्यांनी उत्तर दिले.)

၁၀၁. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. နတ္ထိ ဗလံ, နတ္ထိ ဝီရိယံ, နတ္ထိ ပုရိသထာမော, နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော; သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသံဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော အကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ပဿန္တိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘နတ္ထိ [Pg.71] ဟေတူ’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘နတ္ထိ ဟေတူ’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘နတ္ထိ ဟေတူ’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘နတ္ထိ ဟေတူ’တိ အာဟ; ယေ တေ အရဟန္တော ဟေတုဝါဒါ တေသမယံ ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘နတ္ထိ ဟေတူ’တိ ပရံ သညာပေတိ; သာဿ ဟောတိ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ သုသီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဒုဿီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါစာ အရိယာနံ ပစ္စနီကတာ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အတ္တာနုက္ကံသနာ ပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

१०१. “गृहपतींनो, त्या (मतां)मध्ये जे श्रमण व ब्राह्मण अशा वादाचे व अशा दृष्टीचे आहेत की – ‘प्राण्यांच्या संक्लेशासाठी (मलीनतेसाठी) कोणताही हेतू नाही, कोणताही प्रत्यय (कारण) नाही; हेतूशिवाय आणि प्रत्ययाशिवाय प्राणी संक्लिष्ट होतात. प्राण्यांच्या विशुद्धीसाठी कोणताही हेतू नाही, कोणताही प्रत्यय नाही; हेतूशिवाय आणि प्रत्ययाशिवाय प्राणी विशुद्ध होतात. बल नाही, वीर्य नाही, पुरुष-सामर्थ्य नाही, पुरुष-पराक्रम नाही; सर्व प्राणी, सर्व प्राणधारी, सर्व भूत (उत्पन्न झालेले जीव), सर्व जीव हे विवश, निर्बल आणि वीर्यहीन आहेत; ते नियती, संगती आणि स्वभावाच्या परिणामाने (बदलाने) सहा अभिजातींमध्येच सुख-दुःखाचा अनुभव घेतात’ – त्यांच्याकडून काय अपेक्षा केली जाऊ शकते? ते कायसुचरित, वचीसुचरित आणि मनःसुचरित या तीन कुशल धर्मांचा त्याग करून कायदुश्चरित, वचीदुश्चरित आणि मनःदुश्चरित या तीन अकुशल धर्मांचे ग्रहण करून आचरण करतील. ते कशामुळे? कारण ते पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण अकुशल धर्मांमधील दोष, हीनता आणि संक्लेश पाहत नाहीत, तसेच कुशल धर्मांमधील नैष्क्रम्याचा (त्यागाचा) लाभ आणि विशुद्धीचा पक्ष पाहत नाहीत. वास्तविक पाहता हेतू अस्तित्वात असतानाही ‘हेतू नाही’ अशी त्याची दृष्टी असते; ही त्याची मिथ्यादृष्टी असते. वास्तविक पाहता हेतू अस्तित्वात असतानाही तो ‘हेतू नाही’ असा संकल्प करतो; हा त्याचा मिथ्यासंकल्प असतो. वास्तविक पाहता हेतू अस्तित्वात असतानाही तो ‘हेतू नाही’ असे वचन बोलतो; हे त्याचे मिथ्यावचन असते. वास्तविक पाहता हेतू अस्तित्वात असतानाही तो ‘हेतू नाही’ असे म्हणतो; याद्वारे तो हेतूवादी असणाऱ्या अर्हंतांचा विरोध करतो. वास्तविक पाहता हेतू अस्तित्वात असतानाही तो ‘हेतू नाही’ असे दुसऱ्याला पटवून देतो; ही त्याची असद्धम्म-प्रज्ञप्ती (असत्य धर्माची शिकवण) असते. आणि त्या असद्धम्म-प्रज्ञप्तीद्वारे तो स्वतःची प्रशंसा करतो आणि दुसऱ्याची निंदा करतो. अशा प्रकारे, त्याचे पूर्वीचे जे सुशिलत्व (सदाचार) होते ते नष्ट होते आणि दुशिलत्व (दुराचार) समोर उभे ठाकते. ही मिथ्यादृष्टी, मिथ्यासंकल्प, मिथ्यावचन, आर्यांचा विरोध, असद्धम्म-प्रज्ञप्ती, स्वतःची प्रशंसा आणि दुसऱ्याची निंदा – अशा प्रकारे, मिथ्यादृष्टीच्या प्रत्ययामुळे (कारणामुळे) त्याच्यामध्ये हे अनेक पापी अकुशल धर्म उत्पन्न होतात.”

‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ နတ္ထိ ဟေတု, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သောတ္ထိမတ္တာနံ ကရိဿတိ; သစေ ခေါ အတ္ထိ ဟေတု, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ဟေတု, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော – ဒုဿီလော ပုရိသပုဂ္ဂလော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အဟေတုကဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထေဝ ဟေတု, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကလိဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော ဒုဿမတ္တော သမာဒိန္နော, ဧကံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ ကုသလံ ဌာနံ.

“गृहपतींनो, त्या बाबतीत एखादा सुज्ञ माणूस असा विचार करतो – ‘जर खरोखरच हेतू नसेल, तर हा पूजनीय पुरुष शरीर नष्ट झाल्यावर, मृत्यूनंतर स्वतःला सुरक्षित (सुखी) करेल; पण जर खरोखरच हेतू असेल, तर हा पूजनीय पुरुष शरीर नष्ट झाल्यावर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल. समजा हेतू नसेल आणि त्या पूजनीय श्रमण-ब्राह्मणांचे म्हणणे खरे असेल, तरीही हा पूजनीय पुरुष याच जन्मात सुज्ञांकडून निंदनीय ठरतो की – हा पुरुष दुराचारी, मिथ्यादृष्टी आणि अहेतुकवादी आहे. आणि जर खरोखरच हेतू असेल, तर या पूजनीय पुरुषाचा दोन्ही बाजूंनी पराभव (नुकसान) होतो – एक तर तो याच जन्मात सुज्ञांकडून निंदनीय ठरतो, आणि दुसरे म्हणजे शरीर नष्ट झाल्यावर, मृत्यूनंतर तो अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होतो. अशा प्रकारे, त्याने हा अपण्णक (निश्चित/दोषरहित) सिद्धांत चुकीच्या पद्धतीने स्वीकारल्यामुळे आणि आचरणात आणल्यामुळे तो केवळ एकाच बाजूला व्यापून राहतो आणि कुशल पक्षाचा त्याग करतो.’”

၁၀၂. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ ဟေတု, အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. အတ္ထိ ဟေတု, အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. အတ္ထိ ဗလံ, အတ္ထိ ဝီရိယံ, အတ္ထိ ပုရိသထာမော, အတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော; န သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသံဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော [Pg.72] အကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ပဿန္တိ ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘အတ္ထိ ဟေတူ’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘အတ္ထိ ဟေတူ’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘အတ္ထိ ဟေတူ’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘အတ္ထိ ဟေတူ’တိ အာဟ, ယေ တေ အရဟန္တော ဟေတုဝါဒါ တေသမယံ န ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘အတ္ထိ ဟေတူ’တိ ပရံ သညာပေတိ; သာဿ ဟောတိ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန သဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ဒုဿီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, သုသီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ အရိယာနံ အပစ္စနီကတာ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အနတ္တုက္ကံသနာ အပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

१०२. “गृहपतींनो, त्या (मतां)मध्ये जे श्रमण व ब्राह्मण अशा वादाचे व अशा दृष्टीचे आहेत की – ‘प्राण्यांच्या संक्लेशासाठी (मलीनतेसाठी) हेतू आहे, प्रत्यय (कारण) आहे; हेतूसहित आणि प्रत्ययासहित प्राणी संक्लिष्ट होतात. प्राण्यांच्या विशुद्धीसाठी हेतू आहे, प्रत्यय आहे; हेतूसहित आणि प्रत्ययासहित प्राणी विशुद्ध होतात. बल आहे, वीर्य आहे, पुरुष-सामर्थ्य आहे, पुरुष-पराक्रम आहे; सर्व प्राणी, सर्व प्राणधारी, सर्व भूत (उत्पन्न झालेले जीव), सर्व जीव हे विवश, निर्बल आणि वीर्यहीन नाहीत; तसेच ते केवळ नियती, संगती आणि स्वभावाच्या अधीन होऊन बदलत राहून सहा अभिजातींमध्येच सुख-दुःखाचा अनुभव घेतात असे नाही’ – त्यांच्याकडून काय अपेक्षा केली जाऊ शकते? ते कायदुश्चरित, वचीदुश्चरित आणि मनःदुश्चरित या तीन अकुशल धर्मांचा त्याग करून कायसुचरित, वचीसुचरित आणि मनःसुचरित या तीन कुशल धर्मांचे ग्रहण करून आचरण करतील. ते कशामुळे? कारण ते पूजनीय श्रमण-ब्राह्मण अकुशल धर्मांमधील दोष, हीनता आणि संक्लेश पाहतात, तसेच कुशल धर्मांमधील नैष्क्रम्याचा (त्यागाचा) लाभ आणि विशुद्धीचा पक्ष पाहतात. वास्तविक पाहता हेतू अस्तित्वात असताना ‘हेतू आहे’ अशी त्याची दृष्टी असते; ही त्याची सम्यक दृष्टी असते. वास्तविक पाहता हेतू अस्तित्वात असताना तो ‘हेतू आहे’ असा संकल्प करतो; हा त्याचा सम्यक संकल्प असतो. वास्तविक पाहता हेतू अस्तित्वात असताना तो ‘हेतू आहे’ असे वचन बोलतो; हे त्याचे सम्यक वचन असते. वास्तविक पाहता हेतू अस्तित्वात असताना तो ‘हेतू आहे’ असे म्हणतो; याद्वारे तो हेतूवादी असणाऱ्या अर्हंतांचा विरोध करत नाही. वास्तविक पाहता हेतू अस्तित्वात असताना तो ‘हेतू आहे’ असे दुसऱ्याला पटवून देतो; ही त्याची सद्धम्म-प्रज्ञप्ती (सत्य धर्माची शिकवण) असते. आणि त्या सद्धम्म-प्रज्ञप्तीद्वारे तो स्वतःची प्रशंसा करत नाही आणि दुसऱ्याची निंदा करत नाही. अशा प्रकारे, त्याचे पूर्वीचे जे दुशिलत्व (दुराचार) होते ते नष्ट होते आणि सुशिलत्व (सदाचार) प्रस्थापित होते. ही सम्यक दृष्टी, सम्यक संकल्प, सम्यक वचन, आर्यांचा विरोध न करणे, सद्धम्म-प्रज्ञप्ती, स्वतःची प्रशंसा न करणे आणि दुसऱ्याची निंदा न करणे – अशा प्रकारे, सम्यक दृष्टीच्या प्रत्ययामुळे (कारणामुळे) त्याच्यामध्ये हे अनेक कुशल धर्म उत्पन्न होतात.”

‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ အတ္ထိ ဟေတု, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ဟေတု, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော – သီလဝါ ပုရိသပုဂ္ဂလော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟေတုဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထိ ဟေတု, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကဋဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော သုသမတ္တော သမာဒိန္နော, ဥဘယံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ အကုသလံ ဌာနံ.

गृहपतींनो, त्या बाबतीत सुज्ञ माणूस असा विचार करतो – 'जर खरोखरच हेतू असेल, तर शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर हा सत्पुरुष सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होईल. समजा, जरी हेतू नसेल आणि त्या आदरणीय श्रमण-ब्राह्मणांचे म्हणणे खरे मानले, तरीही हा सत्पुरुष याच जन्मात सुज्ञांकडून प्रशंसिला जातो की – हा शीलवान, सम्यक् दृष्टी असलेला आणि हेतूवादी पुरुष आहे. जर खरोखरच हेतू असेल, तर या आदरणीय सत्पुरुषाला दोन्ही बाजूंनी यश मिळते – एक तर याच जन्मात सुज्ञांकडून त्याची प्रशंसा होते आणि दुसरे म्हणजे शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर तो सुगतीला, स्वर्गलोकाला प्राप्त होतो. अशा प्रकारे त्याचा हा अपण्णक धम्म योग्य प्रकारे स्वीकारलेला आणि आचरलेला असून, तो दोन्ही बाजूंना व्यापून राहतो आणि अकुशल स्थानाचा त्याग करतो.'

၁၀၃. ‘‘သန္တိ, ဂဟပတယော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ. တေသံယေဝ ခေါ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဂဟပတယော, နနုမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တတြ[Pg.73], ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ, ဣဒံ မေ အဒိဋ္ဌံ; ယေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ, ဣဒံ မေ အဝိဒိတံ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အဇာနန္တော အပဿန္တော ဧကံသေန အာဒါယ ဝေါဟရေယျံ – ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမညန္တိ, န မေတံ အဿ ပတိရူပံ. ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ, သစေ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ – ယေ တေ ဒေဝါ ရူပိနော မနောမယာ, အပဏ္ဏကံ မေ တတြူပပတ္တိ ဘဝိဿတိ. ယေ ပန တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ, သစေ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ – ယေ တေ ဒေဝါ အရူပိနော သညာမယာ, အပဏ္ဏကံ မေ တတြူပပတ္တိ ဘဝိဿတိ. ဒိဿန္တိ ခေါ ပန ရူပါဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါန-သတ္ထာဒါန-ကလဟ-ဝိဂ္ဂဟ-ဝိဝါဒ-တုဝံတုဝံ-ပေသုည-မုသာဝါဒါ. ‘နတ္ထိ ခေါ ပနေတံ သဗ္ဗသော အရူပေ’’’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ ရူပါနံယေဝ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

१०३. गृहपतींनो, काही श्रमण व ब्राह्मण असे मानणारे व अशी दृष्टी असणारे आहेत की – 'सर्वथा अरूप लोक अस्तित्वात नाहीत.' गृहपतींनो, त्याच श्रमण-ब्राह्मणांच्या अगदी विरुद्ध मत मांडणारे काही श्रमण व ब्राह्मण आहेत, जे असे म्हणतात – 'सर्वथा अरूप लोक अस्तित्वात आहेत.' गृहपतींनो, तुम्हाला काय वाटते? हे श्रमण व ब्राह्मण एकमेकांच्या अगदी विरुद्ध मत मांडणारे नाहीत का? 'होय, भन्ते.' गृहपतींनो, त्या बाबतीत सुज्ञ माणूस असा विचार करतो – 'जे आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात व अशी दृष्टी बाळगतात की – सर्वथा अरूप लोक अस्तित्वात नाहीत, ते मी पाहिलेले नाही; आणि जे आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात व अशी दृष्टी बाळगतात की – सर्वथा अरूप लोक अस्तित्वात आहेत, ते मला माहीत नाही. जर मी न जाणता व न पाहता एकाच बाजूचा आग्रह धरून असे म्हटले की – हेच खरे आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे, तर ते माझ्यासाठी योग्य होणार नाही. जे आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात व अशी दृष्टी बाळगतात की – सर्वथा अरूप लोक अस्तित्वात नाहीत, जर त्या आदरणीय श्रमण-ब्राह्मणांचे म्हणणे खरे असेल, तर ही शक्यता आहे की – जे रूपवान व मनोमय देव आहेत, त्यांच्यामध्ये माझा जन्म निश्चितपणे होईल. परंतु, जे आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात व अशी दृष्टी बाळगतात की – सर्वथा अरूप लोक अस्तित्वात आहेत, जर त्या आदरणीय श्रमण-ब्राह्मणांचे म्हणणे खरे असेल, तर ही शक्यता आहे की – जे अरूप व संज्ञामय देव आहेत, त्यांच्यामध्ये माझा जन्म निश्चितपणे होईल. लाठी-काठी उचलणे, शस्त्रे हाती घेणे, भांडणे, कलह, वादविवाद, तू-तू मै-मै, चहाडी आणि असत्य बोलणे हे सर्व रूपाच्या कारणानेच दिसून येते. परंतु अरूप लोकांमध्ये हे सर्वथा अस्तित्वात नसते.' तो असा विचार करून रूपांविषयीच निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी आचरण करतो.

၁၀၄. ‘‘သန္တိ, ဂဟပတယော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ. တေသံယေဝ ခေါ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဂဟပတယော, နနုမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, ဣဒံ မေ အဒိဋ္ဌံ; ယေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, ဣဒံ မေ အဝိဒိတံ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အဇာနန္တော အပဿန္တော ဧကံသေန အာဒါယ ဝေါဟရေယျံ – ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမညန္တိ, န မေတံ အဿ ပတိရူပံ. ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, သစေ တေသံ ဘဝတံ [Pg.74] သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ – ယေ တေ ဒေဝါ အရူပိနော သညာမယာ အပဏ္ဏကံ မေ တတြူပပတ္တိ ဘဝိဿတိ. ယေ ပန တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, သစေ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ – ယံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ. ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, တေသမယံ ဒိဋ္ဌိ သာရာဂါယ သန္တိကေ, သံယောဂါယ သန္တိကေ, အဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ, အဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ, ဥပါဒါနာယ သန္တိကေ. ယေ ပန တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, တေသမယံ ဒိဋ္ဌိ အသာရာဂါယ သန္တိကေ, အသံယောဂါယ သန္တိကေ, အနဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ, အနဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ, အနုပါဒါနာယ သန္တိကေ’’’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ ဘဝါနံယေဝ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

१०४. गृहपतींनो, काही श्रमण व ब्राह्मण असे मानणारे व अशी दृष्टी असणारे आहेत की – 'सर्वथा भव-निरोध नाही.' गृहपतींनो, त्याच श्रमण-ब्राह्मणांच्या अगदी विरुद्ध मत मांडणारे काही श्रमण व ब्राह्मण आहेत, जे असे म्हणतात – 'सर्वथा भव-निरोध आहे.' गृहपतींनो, तुम्हाला काय वाटते? हे श्रमण व ब्राह्मण एकमेकांच्या अगदी विरुद्ध मत मांडणारे नाहीत का? 'होय, भन्ते.' गृहपतींनो, त्या बाबतीत सुज्ञ माणूस असा विचार करतो – 'जे आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात व अशी दृष्टी बाळगतात की – सर्वथा भव-निरोध नाही, ते मी पाहिलेले नाही; आणि जे आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात व अशी दृष्टी बाळगतात की – सर्वथा भव-निरोध आहे, ते मला माहीत नाही. जर मी न जाणता व न पाहता एकाच बाजूचा आग्रह धरून असे म्हटले की – हेच खरे आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे, तर ते माझ्यासाठी योग्य होणार नाही. जे आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात व अशी दृष्टी बाळगतात की – सर्वथा भव-निरोध नाही, जर त्या आदरणीय श्रमण-ब्राह्मणांचे म्हणणे खरे असेल, तर ही शक्यता आहे की – जे अरूप व संज्ञामय देव आहेत, त्यांच्यामध्ये माझा जन्म निश्चितपणे होईल. परंतु, जे आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात व अशी दृष्टी बाळगतात की – सर्वथा भव-निरोध आहे, जर त्या आदरणीय श्रमण-ब्राह्मणांचे म्हणणे खरे असेल, तर ही शक्यता आहे की – मी याच जन्मात परिनिर्वाण प्राप्त करीन. जे आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात व अशी दृष्टी बाळगतात की – सर्वथा भव-निरोध नाही, त्यांची ही दृष्टी रागाच्या जवळ जाणारी आहे, संयोगाच्या जवळ जाणारी आहे, अभिनंदनाच्या जवळ जाणारी आहे, अध्यवसानाच्या जवळ जाणारी आहे, उपादानाच्या जवळ जाणारी आहे. परंतु, जे आदरणीय श्रमण व ब्राह्मण असे म्हणतात व अशी दृष्टी बाळगतात की – सर्वथा भव-निरोध आहे, त्यांची ही दृष्टी विरागाच्या जवळ जाणारी आहे, असंयोगाच्या जवळ जाणारी आहे, अनभिनंदनाच्या जवळ जाणारी आहे, अनध्यवसानाच्या जवळ जाणारी आहे, अनुपादानाच्या जवळ जाणारी आहे.' तो असा विचार करून भवांविषयीच निर्वेदासाठी, विरागासाठी आणि निरोधासाठी आचरण करतो.

၁၀၅. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ဟောတိ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ.

१०५. गृहपतींनो, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? गृहपतींनो, येथे एखादी व्यक्ती स्वतःला ताप देणारी असते आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते. गृहपतींनो, येथे एखादी व्यक्ती इतरांना ताप देणारी असते आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते. गृहपतींनो, येथे एखादी व्यक्ती स्वतःलाही ताप देणारी असते आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते, तसेच इतरांनाही ताप देणारी असते आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते. गृहपतींनो, येथे एखादी व्यक्ती स्वतःलाही ताप देणारी नसते आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसते, तसेच इतरांनाही ताप देणारी नसते आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसते; ती व्यक्ती स्वतःला न छळणारी, इतरांना न छळणारी, याच जन्मात तृष्णाविरहित, शांत झालेली, शीतल झालेली, सुखाचा अनुभव घेणारी आणि स्वतः ब्रह्मभूत होऊन विहरते.

၁၀၆. ‘‘ကတမော စ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အစေလကော ဟောတိ မုတ္တာစာရော ဟတ္ထာပလေခနော…ပေ… ဣတိ ဧဝရူပံ အနေကဝိဟိတံ ကာယဿ အာတာပနပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

१०६. “आणि गृहपतींनो, स्वतःला क्लेश देणारा आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या (तपश्चर्येच्या) अभ्यासात मग्न असणारा व्यक्ती कोणता? गृहपतींनो, या जगात एखादा मनुष्य वस्त्रहीन (नग्न) राहतो, शिष्टाचारांचे उल्लंघन करतो, हातानेच (मल-मूत्र) पुसतो... इत्यादी... अशा प्रकारे तो शरीराला अनेक प्रकारच्या क्लेशांनी तापवण्याच्या आणि छळण्याच्या अभ्यासात मग्न होऊन राहतो. गृहपतींनो, या व्यक्तीला स्वतःला क्लेश देणारा आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारा व्यक्ती असे म्हटले जाते.”

‘‘ကတမော [Pg.75] စ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဩရဗ္ဘိကော ဟောတိ သူကရိကော…ပေ… ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ ကုရူရကမ္မန္တာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

“आणि गृहपतींनो, इतरांना क्लेश देणारा आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या कार्यात मग्न असणारा व्यक्ती कोणता? गृहपतींनो, या जगात एखादा मनुष्य मेंढपाळ (मेंढ्या मारणारा), डुकरे मारणारा (खाटीक)... इत्यादी... किंवा इतर जे काही क्रूर कर्मांमध्ये गुंतलेले असतात. गृहपतींनो, या व्यक्तीला इतरांना क्लेश देणारा आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या कार्यात मग्न असणारा व्यक्ती असे म्हटले जाते.”

‘‘ကတမော စ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ရာဇာ ဝါ ဟောတိ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော…ပေ… တေပိ ဒဏ္ဍတဇ္ဇိတာ ဘယတဇ္ဇိတာ အဿုမုခါ ရုဒမာနာ ပရိကမ္မာနိ ကရောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

“आणि गृहपतींनो, स्वतःलाही क्लेश देणारा व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारा आणि इतरांनाही क्लेश देणारा व इतरांना क्लेश देण्याच्या कार्यात मग्न असणारा व्यक्ती कोणता? गृहपतींनो, या जगात एखादा मनुष्य अभिषिक्त क्षत्रिय राजा असतो... इत्यादी... आणि त्याचे दास, दूत व सेवक दंडाच्या आणि भयाने घाबरून, डोळ्यात अश्रू आणून, रडत-रडत कामे करतात. गृहपतींनो, या व्यक्तीला स्वतःला क्लेश देणारा व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारा आणि इतरांनाही क्लेश देणारा व इतरांना क्लेश देण्याच्या कार्यात मग्न असणारा व्यक्ती असे म्हटले जाते.”

‘‘ကတမော စ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဂဟပတယော, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

“आणि गृहपतींनो, जो स्वतःलाही क्लेश देत नाही व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो, आणि इतरांनाही क्लेश देत नाही व इतरांना क्लेश देण्याच्या कार्यात मग्न नसतो; जो स्वतःला किंवा इतरांना क्लेश न देता, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेला आणि सुखाचा अनुभव घेणारा होऊन पवित्र आत्म्याने (श्रेष्ठ भावाने) विहरतो, असा व्यक्ती कोणता? गृहपतींनो, या जगात तथागत, अर्हत, सम्यक संबुद्ध उत्पन्न होतात... इत्यादी... ते मनाला मलिन करणाऱ्या आणि प्रज्ञेला दुर्बळ करणाऱ्या या पाच नीवरणांचा त्याग करून, कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह असणाऱ्या, विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या, प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा पहिल्या ध्यानाचा (प्रथम ध्यान) लाभ घेऊन विहरतात. वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने, अध्यात्मिक प्रसन्नता आणि मनाची एकाग्रता असणाऱ्या, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या, प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानाचा (द्वितीय ध्यान)... इत्यादी... तिसऱ्या ध्यानाचा... चौथ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतात.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. သော ဧဝံ သမာဟိတေ [Pg.76] စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီ’’တိ.

“ते अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचल झाले असता, पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी (पूर्वेनिवासानुस्मृती ज्ञानासाठी) चित्त वळवतात. ते आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतात, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म... इत्यादी... अशा प्रकारे सविस्तरपणे आणि कारणांसह अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतात. ते अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचल झाले असता, प्राण्यांच्या च्युती (मृत्यू) आणि उत्पत्तीच्या ज्ञानासाठी (च्युतूपपात ज्ञानासाठी) चित्त वळवतात. ते मानवी दृष्टीपेक्षा श्रेष्ठ अशा दिव्य आणि विशुद्ध चक्षूंनी प्राण्यांना मरताना आणि जन्मताना, हीन व श्रेष्ठ, सुवर्ण (सुंदर) व दुर्वर्ण (कुरूप), सुगतीला गेलेले व दुर्गतीला गेलेले पाहतात... इत्यादी... आणि प्राण्यांना त्यांच्या कर्मानुसार गती प्राप्त करताना जाणतात. ते अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचल झाले असता, आसवांच्या क्षयाच्या ज्ञानासाठी (आसवक्षय ज्ञानासाठी) चित्त वळवतात. ते 'हे दुःख आहे' हे यथार्थपणे जाणतात... इत्यादी... 'हा दुःख निरोधाकडे नेणारा मार्ग आहे' हे यथार्थपणे जाणतात. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या त्यांच्या चित्ताची कामासवापासून मुक्ती होते, भवासवापासून मुक्ती होते आणि अविद्यासवापासून मुक्ती होते. मुक्त झाल्यावर 'मुक्त झाले' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही' असे ते जाणतात. गृहपतींनो, या व्यक्तीला स्वतःलाही क्लेश न देणारा व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसणारा, आणि इतरांनाही क्लेश न देणारा व इतरांना क्लेश देण्याच्या कार्यात मग्न नसणारा व्यक्ती म्हटले जाते; जो स्वतःला किंवा इतरांना क्लेश न देता, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेला आणि सुखाचा अनुभव घेणारा होऊन पवित्र आत्म्याने (श्रेष्ठ भावाने) विहरतो.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, သာလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧတေ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကေ နော ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတေ’’တိ.

असे म्हटले असता, सालेय्यक येथील ब्राह्मण आणि गृहपती भगवंतांना म्हणाले – “अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! हे गौतम, जसे एखाद्याने उपडे केलेले भांडे उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. आम्ही सर्वजण आदरणीय गौतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहोत. आदरणीय गौतमांनी आम्हाला आजपासून आयुष्यभर शरण आलेले उपासक म्हणून स्वीकारावे.”

အပဏ္ဏကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

दहावे अपण्णक सुत्त समाप्त झाले.

ဂဟပတိဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော ပဌမော.

पहिला गहपतिवग्ग समाप्त झाला.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

ကန္ဒရနာဂရသေခဝတော စ, ပေါတလိယော ပုန ဇီဝကဘစ္စော;

ဥပါလိဒမထော ကုက္ကုရအဘယော, ဗဟုဝေဒနီယာပဏ္ဏကတော ဒသမော.

कंदरक, नागर (अट्ठकनागर), सेख (सेखपटिपदा), पोतलिय, पुन्हा जीवकभच्च (जीवक), उपालि, कुक्कुर (कुक्कुरवतिक), अभय (अभयराजकुमार), बहुवेदनीय आणि दहावे अपण्णक सुत्त.

၂. ဘိက္ခုဝဂ္ဂေါ

२. भिक्खू वग्ग

၁. အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ

१. अम्बलट्ठिक राहुलवाद सुत्त

၁၀၇. [Pg.77] ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ရာဟုလော အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန အမ္ဗလဋ္ဌိကာ ယေနာယသ္မာ ရာဟုလော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အာသနံ ပညာပေသိ, ဥဒကဉ္စ ပါဒါနံ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ပါဒေ ပက္ခာလေသိ. အာယသ္မာပိ ခေါ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

१०७. मी असे ऐकले आहे – एका वेळी भगवान राजगृह येथे वेळुवनातील कलंदकनिवाप येथे विहरत होते. त्या वेळी आयुष्यमान राहुल अम्बलट्ठिक येथे विहरत होते. त्यानंतर भगवान संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे अम्बलट्ठिक होते आणि जेथे आयुष्यमान राहुल होते, तेथे गेले. आयुष्यमान राहुल यांनी भगवंतांना दुरूनच येताना पाहिले. पाहून त्यांनी आसन तयार केले आणि पाय धुण्यासाठी पाणी ठेवले. भगवान तयार केलेल्या आसनावर बसले. बसून त्यांनी आपले पाय धुतले. आयुष्यमान राहुल यांनीही भगवंतांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला बसले.

၁၀၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပရိတ္တံ ဥဒကာဝသေသံ ဥဒကာဓာနေ ဌပေတွာ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿသိ နော တွံ, ရာဟုလ, ဣမံ ပရိတ္တံ ဥဒကာဝသေသံ ဥဒကာဓာနေ ဌပိတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပရိတ္တကံ ခေါ, ရာဟုလ, တေသံ သာမညံ ယေသံ နတ္ထိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ လဇ္ဇာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပရိတ္တံ ဥဒကာဝသေသံ ဆဍ္ဍေတွာ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿသိ နော တွံ, ရာဟုလ, ပရိတ္တံ ဥဒကာဝသေသံ ဆဍ္ဍိတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ဆဍ္ဍိတံ ခေါ, ရာဟုလ, တေသံ သာမညံ ယေသံ နတ္ထိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ လဇ္ဇာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဥဒကာဓာနံ နိက္ကုဇ္ဇိတွာ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿသိ နော တွံ, ရာဟုလ, ဣမံ ဥဒကာဓာနံ နိက္ကုဇ္ဇိတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ နိက္ကုဇ္ဇိတံ ခေါ, ရာဟုလ, တေသံ သာမညံ ယေသံ နတ္ထိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ လဇ္ဇာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဥဒကာဓာနံ ဥက္ကုဇ္ဇိတွာ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿသိ နော တွံ, ရာဟုလ, ဣမံ ဥဒကာဓာနံ ရိတ္တံ တုစ္ဆ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ရိတ္တံ တုစ္ဆံ ခေါ, ရာဟုလ, တေသံ သာမညံ ယေသံ နတ္ထိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ လဇ္ဇာတိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော သင်္ဂါမဂတော ပုရိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပုရိမေနပိ ကာယေန ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေနပိ ကာယေန ကမ္မံ ကရောတိ, သီသေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ, ကဏ္ဏေဟိပိ [Pg.78] ကမ္မံ ကရောတိ, ဒန္တေဟိပိ ကမ္မံ ကရောတိ, နင်္ဂုဋ္ဌေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ; ရက္ခတေဝ သောဏ္ဍံ. တတ္ထ ဟတ္ထာရောဟဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော သင်္ဂါမဂတော ပုရိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ…ပေ… နင်္ဂုဋ္ဌေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ; ရက္ခတေဝ သောဏ္ဍံ. အပရိစ္စတ္တံ ခေါ ရညော နာဂဿ ဇီဝိတ’န္တိ. ယတော ခေါ, ရာဟုလ, ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော သင်္ဂါမဂတော ပုရိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ…ပေ… နင်္ဂုဋ္ဌေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ, သောဏ္ဍာယပိ ကမ္မံ ကရောတိ, တတ္ထ ဟတ္ထာရောဟဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော သင်္ဂါမဂတော ပုရိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပုရိမေနပိ ကာယေန ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေနပိ ကာယေန ကမ္မံ ကရောတိ, သီသေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ, ကဏ္ဏေဟိပိ ကမ္မံ ကရောတိ, ဒန္တေဟိပိ ကမ္မံ ကရောတိ, နင်္ဂုဋ္ဌေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ, သောဏ္ဍာယပိ ကမ္မံ ကရောတိ. ပရိစ္စတ္တံ ခေါ ရညော နာဂဿ ဇီဝိတံ. နတ္ထိ ဒါနိ ကိဉ္စိ ရညော နာဂဿ အကရဏီယ’န္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဟုလ, ယဿ ကဿစိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ နတ္ထိ လဇ္ဇာ, နာဟံ တဿ ကိဉ္စိ ပါပံ အကရဏီယန္တိ ဝဒါမိ. တသ္မာတိဟ တေ, ရာဟုလ, ‘ဟဿာပိ န မုသာ ဘဏိဿာမီ’တိ – ဧဝဉှိ တေ, ရာဟုလ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

१०८. त्यानंतर भगवंतांनी पाण्याच्या पात्रात थोडेसे उरलेले पाणी ठेवून आयुष्यमान राहुलाला संबोधित केले – “राहुला, पात्रात ठेवलेले हे थोडेसे उरलेले पाणी तुला दिसत आहे का?” “होय, भन्ते.” “राहुला, ज्यांना जाणूनबुजून खोटे बोलण्यात लज्जा वाटत नाही, त्यांचे श्रमणत्व देखील इतकेच थोडे असते.” त्यानंतर भगवंतांनी ते थोडेसे उरलेले पाणी फेकून दिले आणि आयुष्यमान राहुलाला संबोधित केले – “राहुला, हे फेकून दिलेले थोडेसे उरलेले पाणी तुला दिसत आहे का?” “होय, भन्ते.” “राहुला, ज्यांना जाणूनबुजून खोटे बोलण्यात लज्जा वाटत नाही, त्यांचे श्रमणत्व देखील असेच फेकून दिल्यासारखे असते.” त्यानंतर भगवंतांनी ते पाण्याचे पात्र पालथे घातले आणि आयुष्यमान राहुलाला संबोधित केले – “राहुला, हे पालथे घातलेले पाण्याचे पात्र तुला दिसत आहे का?” “होय, भन्ते.” “राहुला, ज्यांना जाणूनबुजून खोटे बोलण्यात लज्जा वाटत नाही, त्यांचे श्रमणत्व देखील असेच पालथे घातल्यासारखे असते.” त्यानंतर भगवंतांनी ते पाण्याचे पात्र उताणे केले आणि आयुष्यमान राहुलाला संबोधित केले – “राहुला, हे रिकामे, रिते पाण्याचे पात्र तुला दिसत आहे का?” “होय, भन्ते.” “राहुला, ज्यांना जाणूनबुजून खोटे बोलण्यात लज्जा वाटत नाही, त्यांचे श्रमणत्व देखील असेच रिकामे आणि रिते असते. जसे की, राहुला, राजाचा एखादा धिप्पाड, कुलीन, रथाच्या दांड्यासारखे मोठे सुळे असलेला, युद्धात वावरणारा आणि युद्धभूमीवर गेलेला राजहत्ती आपल्या पुढच्या पायांनी काम करतो, मागच्या पायांनी काम करतो, पुढच्या शरीराने काम करतो, मागच्या शरीराने काम करतो, डोक्याने काम करतो, कानांनी काम करतो, सुळ्यांनी काम करतो, शेपटीनेही काम करतो; परंतु आपली सोंड मात्र सुरक्षित ठेवतो. तिथे हत्तीस्वाराच्या मनात असा विचार येतो – ‘हा राजाचा धिप्पाड, कुलीन, रथाच्या दांड्यासारखे मोठे सुळे असलेला, युद्धात वावरणारा आणि युद्धभूमीवर गेलेला राजहत्ती आपल्या पुढच्या पायांनी काम करतो, मागच्या पायांनी काम करतो... तसेच शेपटीनेही काम करतो; परंतु आपली सोंड मात्र सुरक्षित ठेवतो. या राजहत्तीने अजून आपले प्राण समर्पित केलेले नाहीत.’ परंतु, राहुला, जेव्हा तो राजाचा धिप्पाड, कुलीन, रथाच्या दांड्यासारखे मोठे सुळे असलेला, युद्धात वावरणारा आणि युद्धभूमीवर गेलेला राजहत्ती आपल्या पुढच्या पायांनी काम करतो, मागच्या पायांनी काम करतो... शेपटीनेही काम करतो आणि आपल्या सोंडेनेही काम करतो, तेव्हा हत्तीस्वाराच्या मनात असा विचार येतो – ‘हा राजाचा धिप्पाड, कुलीन, रथाच्या दांड्यासारखे मोठे सुळे असलेला, युद्धात वावरणारा आणि युद्धभूमीवर गेलेला राजहत्ती आपल्या पुढच्या पायांनी काम करतो, मागच्या पायांनी काम करतो, पुढच्या शरीराने काम करतो, मागच्या शरीराने काम करतो, डोक्याने काम करतो, कानांनी काम करतो, सुळ्यांनी काम करतो, शेपटीने काम करतो आणि आपल्या सोंडेनेही काम करतो. या राजहत्तीने आपले प्राण समर्पित केले आहेत. आता या राजहत्तीला न करण्यासारखे काहीही उरलेले नाही.’ तशाच प्रकारे, राहुला, ज्या कोणाला जाणूनबुजून खोटे बोलण्यात लज्जा वाटत नाही, तो कोणतेही पाप करू शकतो, असे मी म्हणतो. त्याच्यासाठी कोणतेही पाप न करण्यासारखे उरत नाही. म्हणूनच, राहुला, तू असा सराव केला पाहिजेस – ‘मी थट्टेनेसुद्धा कधीही खोटे बोलणार नाही.’ राहुला, तू अशीच दीक्षा घेतली पाहिजेस.”

၁၀၉. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဟုလ, ကိမတ္ထိယော အာဒါသော’’တိ? ‘‘ပစ္စဝေက္ခဏတ္ထော, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကာယေန ကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗံ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဝါစာယ ကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗံ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ မနသာ ကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗံ. ယဒေဝ တွံ, ရာဟုလ, ကာယေန ကမ္မံ ကတ္တုကာမော အဟောသိ, တဒေဝ တေ ကာယကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ [Pg.79] သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ကာယေန ကမ္မံ သသက္ကံ န ကရဏီယံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – ကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ကာယေန ကမ္မံ ကရဏီယံ.

१०९. “राहुला, तुला काय वाटते? आरशाचा काय उपयोग असतो?” “भन्ते, स्वतःचे रूप पाहण्यासाठी (प्रत्यवेक्षण करण्यासाठी).” “तशाच प्रकारे, राहुला, वारंवार प्रत्यवेक्षण (आत्मपरीक्षण) करूनच कायेने कर्म केले पाहिजे, वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच वाचेने कर्म केले पाहिजे, वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच मनाने कर्म केले पाहिजे. राहुला, जेव्हा तुला कायेने एखादे कर्म करण्याची इच्छा असेल, तेव्हा तू त्या कायकर्माचे असे प्रत्यवेक्षण केले पाहिजेस – ‘मी कायेने जे कर्म करू इच्छितो, ते माझे कायकर्म स्वतःच्या त्रासाला कारणीभूत ठरेल का, इतरांच्या त्रासाला कारणीभूत ठरेल का, की दोघांच्याही त्रासाला कारणीभूत ठरेल का? हे कायकर्म अकुशल, दुःख देणारे आणि दुःखद विपाक असणारे आहे का?’ राहुला, प्रत्यवेक्षण करताना जर तुला असे आढळले की – ‘मी कायेने जे कर्म करू इच्छितो, ते माझे कायकर्म स्वतःच्या त्रासाला कारणीभूत ठरेल, इतरांच्या त्रासाला कारणीभूत ठरेल, दोघांच्याही त्रासाला कारणीभूत ठरेल – हे कायकर्म अकुशल, दुःख देणारे आणि दुःखद विपाक असणारे आहे’, तर राहुला, तू असे कायकर्म निश्चितपणे करू नये. परंतु, राहुला, प्रत्यवेक्षण करताना जर तुला असे आढळले की – ‘मी कायेने जे कर्म करू इच्छितो, ते माझे कायकर्म स्वतःच्या त्रासाला कारणीभूत ठरणार नाही, इतरांच्या त्रासाला कारणीभूत ठरणार नाही, दोघांच्याही त्रासाला कारणीभूत ठरणार नाही – हे कायकर्म कुशल, सुख देणारे आणि सुखद विपाक असणारे आहे’, तर राहुला, तू असे कायकर्म केले पाहिजेस.”

‘‘ကရောန္တေနပိ တေ, ရာဟုလ, ကာယေန ကမ္မံ တဒေဝ တေ ကာယကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ပဋိသံဟရေယျာသိ တွံ, ရာဟုလ, ဧဝရူပံ ကာယကမ္မံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, အနုပဒဇ္ဇေယျာသိ တွံ, ရာဟုလ, ဧဝရူပံ ကာယကမ္မံ.

राहुला, कायेने (शरीराने) कर्म करत असतानाही, तू तुझ्या त्याच कायकर्माचे असे प्रत्यवेक्षण केले पाहिजे – ‘मी कायेने जे हे कर्म करत आहे, ते माझे कायकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे का, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे का, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे का? हे कायकर्म अकुशल, दुःख उत्पन्न करणारे आणि दुःखद विपाक देणारे आहे का?’ राहुला, प्रत्यवेक्षण करताना जर तुला असे समजले की – ‘मी कायेने जे हे कर्म करत आहे, ते माझे कायकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी, इतरांच्या पीडेसाठी किंवा दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे; हे कायकर्म अकुशल, दुःख उत्पन्न करणारे आणि दुःखद विपाक देणारे आहे,’ तर राहुला, तू अशा प्रकारच्या कायकर्माचा त्याग केला पाहिजे. परंतु राहुला, प्रत्यवेक्षण करताना जर तुला असे समजले की – ‘मी कायेने जे हे कर्म करत आहे, ते माझे कायकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही; हे कायकर्म कुशल, सुख उत्पन्न करणारे आणि सुखद विपाक देणारे आहे,’ तर राहुला, तू अशा प्रकारच्या कायकर्माचा पुन्हा पुन्हा अभ्यास केला पाहिजे.

‘‘ကတွာပိ တေ, ရာဟုလ, ကာယေန ကမ္မံ တဒေဝ တေ ကာယကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ အကာသိံ, ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ကာယကမ္မံ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု [Pg.80] ဒေသေတဗ္ဗံ, ဝိဝရိတဗ္ဗံ, ဥတ္တာနီကာတဗ္ဗံ; ဒေသေတွာ ဝိဝရိတွာ ဥတ္တာနီကတွာ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, တေနေဝ တွံ, ရာဟုလ, ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟရေယျာသိ အဟောရတ္တာနုသိက္ခီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

राहुला, कायेने कर्म केल्यानंतरही, तू तुझ्या त्याच कायकर्माचे असे प्रत्यवेक्षण केले पाहिजे – ‘मी कायेने जे हे कर्म केले आहे, ते माझे कायकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे का, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे का, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे का? हे कायकर्म अकुशल, दुःख उत्पन्न करणारे आणि दुःखद विपाक देणारे आहे का?’ राहुला, प्रत्यवेक्षण करताना जर तुला असे समजले की – ‘मी कायेने जे हे कर्म केले आहे, ते माझे कायकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी, इतरांच्या पीडेसाठी किंवा दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे; हे कायकर्म अकुशल, दुःख उत्पन्न करणारे आणि दुःखद विपाक देणारे आहे,’ तर राहुला, तू अशा प्रकारच्या कायकर्माची शास्त्यांकडे किंवा सुज्ञांकडे किंवा सब्रह्मचाऱ्यांकडे कबुली दिली पाहिजे, ते उघड केले पाहिजे आणि स्पष्ट केले पाहिजे; आणि ते कबूल करून, उघड करून व स्पष्ट करून भविष्यात संयम राखला पाहिजे. परंतु राहुला, प्रत्यवेक्षण करताना जर तुला असे समजले की – ‘मी कायेने जे हे कर्म केले आहे, ते माझे कायकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले नाही, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले नाही, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरले नाही; हे कायकर्म कुशल, सुख उत्पन्न करणारे आणि सुखद विपाक देणारे आहे,’ तर राहुला, तू त्याच प्रीती आणि प्रामोद्याने (आनंदाने) युक्त होऊन, अहोरात्र कुशल धर्मांमध्ये स्वतःला प्रशिक्षित करत विहरले पाहिजे.

၁၁၀. ‘‘ယဒေဝ တွံ, ရာဟုလ, ဝါစာယ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော အဟောသိ, တဒေဝ တေ ဝစီကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ဝါစာယ ကမ္မံ သသက္ကံ န ကရဏီယံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – ကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ဝါစာယ ကမ္မံ ကရဏီယံ.

११०. राहुला, जेव्हा तुला वाचेने (वाणीने) एखादे कर्म करण्याची इच्छा असेल, तेव्हा तू तुझ्या त्याच वचीकर्माचे असे प्रत्यवेक्षण केले पाहिजे – ‘मी वाचेने जे हे कर्म करू इच्छितो, ते माझे वचीकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरेल का, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरेल का, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरेल का? हे वचीकर्म अकुशल, दुःख उत्पन्न करणारे आणि दुःखद विपाक देणारे ठरेल का?’ राहुला, प्रत्यवेक्षण करताना जर तुला असे समजले की – ‘मी वाचेने जे हे कर्म करू इच्छितो, ते माझे वचीकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी, इतरांच्या पीडेसाठी किंवा दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरेल; हे वचीकर्म अकुशल, दुःख उत्पन्न करणारे आणि दुःखद विपाक देणारे ठरेल,’ तर राहुला, तू वाचेने असे कर्म निश्चितपणे करू नये. परंतु राहुला, प्रत्यवेक्षण करताना जर तुला असे समजले की – ‘मी वाचेने जे हे कर्म करू इच्छितो, ते माझे वचीकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरणार नाही, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरणार नाही; हे वचीकर्म कुशल, सुख उत्पन्न करणारे आणि सुखद विपाक देणारे ठरेल,’ तर राहुला, तू वाचेने असे कर्म केले पाहिजे.

‘‘ကရောန္တေနပိ, ရာဟုလ, ဝါစာယ ကမ္မံ တဒေဝ တေ ဝစီကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ပဋိသံဟရေယျာသိ တွံ, ရာဟုလ, ဧဝရူပံ ဝစီကမ္မံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ [Pg.81] နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, အနုပဒဇ္ဇေယျာသိ, တွံ ရာဟုလ, ဧဝရူပံ ဝစီကမ္မံ.

राहुला, वाचेने कर्म करत असतानाही, तू तुझ्या त्याच वचीकर्माचे असे प्रत्यवेक्षण केले पाहिजे – ‘मी वाचेने जे हे कर्म करत आहे, ते माझे वचीकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे का, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे का, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे का? हे वचीकर्म अकुशल, दुःख उत्पन्न करणारे आणि दुःखद विपाक देणारे आहे का?’ राहुला, प्रत्यवेक्षण करताना जर तुला असे समजले की – ‘मी वाचेने जे हे कर्म करत आहे, ते माझे वचीकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी, इतरांच्या पीडेसाठी किंवा दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे; हे वचीकर्म अकुशल, दुःख उत्पन्न करणारे आणि दुःखद विपाक देणारे आहे,’ तर राहुला, तू अशा प्रकारच्या वचीकर्माचा त्याग केला पाहिजे. परंतु राहुला, प्रत्यवेक्षण करताना जर तुला असे समजले की – ‘मी वाचेने जे हे कर्म करत आहे, ते माझे वचीकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही; हे वचीकर्म कुशल, सुख उत्पन्न करणारे आणि सुखद विपाक देणारे आहे,’ तर राहुला, तू अशा प्रकारच्या वचीकर्माचा पुन्हा पुन्हा अभ्यास केला पाहिजे.

‘‘ကတွာပိ တေ, ရာဟုလ, ဝါစာယ ကမ္မံ တဒေဝ တေ ဝစီကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ဝစီကမ္မံ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု ဒေသေတဗ္ဗံ, ဝိဝရိတဗ္ဗံ, ဥတ္တာနီကတ္တဗ္ဗံ; ဒေသေတွာ ဝိဝရိတွာ ဥတ္တာနီကတွာ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, တေနေဝ တွံ, ရာဟုလ, ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟရေယျာသိ အဟောရတ္တာနုသိက္ခီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

हे राहुल, वाणीने कर्म केल्यानंतरही, तुझ्या त्या वचीकर्माचे (वाणीच्या कर्माचे) तू प्रत्यवेक्षण केले पाहिजे – 'मी जे हे वाणीने कर्म केले आहे, माझे हे वचीकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे का, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे का, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे का? हे वचीकर्म अकुशल, दुःख देणारे आणि दुःखी विपाक देणारे आहे का?' जर, राहुल, प्रत्यवेक्षण करताना तुला असे समजले की – 'मी जे हे वाणीने कर्म केले आहे, माझे हे वचीकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे – हे वचीकर्म अकुशल, दुःख देणारे आणि दुःखी विपाक देणारे आहे,' तर, राहुल, अशा प्रकारच्या वचीकर्माची तू शास्त्यांकडे (बुद्धांकडे) किंवा सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांकडे देशना केली पाहिजे, ते उघड केले पाहिजे, स्पष्ट केले पाहिजे; आणि देशना करून, उघड करून, स्पष्ट करून भविष्यात संयम राखला पाहिजे. पण जर, राहुल, प्रत्यवेक्षण करताना तुला असे समजले की – 'मी जे हे वाणीने कर्म केले आहे, माझे हे वचीकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरलेले नाही, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरलेले नाही, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरलेले नाही – हे वचीकर्म कुशल, सुख देणारे आणि सुखी विपाक देणारे आहे,' तर, राहुल, तू त्याच प्रीती आणि प्रामोद्याने (आनंदाने) युक्त होऊन, अहोरात्र कुशल धर्मांमध्ये स्वतःला प्रशिक्षित करत विहरले पाहिजे.

၁၁၁. ‘‘ယဒေဝ တွံ, ရာဟုလ, မနသာ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော အဟောသိ, တဒေဝ တေ မနောကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, မနသာ ကမ္မံ သသက္ကံ န ကရဏီယံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ [Pg.82] ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – ကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, မနသာ ကမ္မံ ကရဏီယံ.

१११. हे राहुल, जेव्हा तुला मनाने एखादे कर्म करण्याची इच्छा असेल, तेव्हा तू तुझ्या त्याच मनोकर्माचे प्रत्यवेक्षण केले पाहिजे – 'मी जे हे मनाने कर्म करू इच्छितो, माझे हे मनोकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरेल का, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरेल का, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरेल का? हे मनोकर्म अकुशल, दुःख देणारे आणि दुःखी विपाक देणारे ठरेल का?' जर, राहुल, प्रत्यवेक्षण करताना तुला असे समजले की – 'मी जे हे मनाने कर्म करू इच्छितो, माझे हे मनोकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरेल, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरेल, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरेल – हे मनोकर्म अकुशल, दुःख देणारे आणि दुःखी विपाक देणारे ठरेल,' तर, राहुल, अशा प्रकारचे मनोकर्म तू निश्चितपणे करू नये. पण जर, राहुल, प्रत्यवेक्षण करताना तुला असे समजले की – 'मी जे हे मनाने कर्म करू इच्छितो, माझे हे मनोकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरणार नाही, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरणार नाही, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरणार नाही – हे मनोकर्म कुशल, सुख देणारे आणि सुखी विपाक देणारे ठरेल,' तर, राहुल, अशा प्रकारचे मनोकर्म तू केले पाहिजे.

‘‘ကရောန္တေနပိ တေ, ရာဟုလ, မနသာ ကမ္မံ တဒေဝ တေ မနောကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ပဋိသံဟရေယျာသိ တွံ, ရာဟုလ, ဧဝရူပံ မနောကမ္မံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, အနုပဒဇ္ဇေယျာသိ တွံ, ရာဟုလ, ဧဝရူပံ မနောကမ္မံ.

हे राहुल, मनाने कर्म करत असतानाही, तू तुझ्या त्याच मनोकर्माचे प्रत्यवेक्षण केले पाहिजे – 'मी जे हे मनाने कर्म करत आहे, माझे हे मनोकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे का, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे का, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे का? हे मनोकर्म अकुशल, दुःख देणारे आणि दुःखी विपाक देणारे आहे का?' जर, राहुल, प्रत्यवेक्षण करताना तुला असे समजले की – 'मी जे हे मनाने कर्म करत आहे, माझे हे मनोकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत आहे – हे मनोकर्म अकुशल, दुःख देणारे आणि दुःखी विपाक देणारे आहे,' तर, राहुल, अशा प्रकारच्या मनोकर्मापासून तू मागे हटले पाहिजे (ते थांबवले पाहिजे). पण जर, राहुल, प्रत्यवेक्षण करताना तुला असे समजले की – 'मी जे हे मनाने कर्म करत आहे, माझे हे मनोकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही – हे मनोकर्म कुशल, सुख देणारे आणि सुखी विपाक देणारे आहे,' तर, राहुल, अशा प्रकारच्या मनोकर्माला तू पुढे चालू ठेवले पाहिजे (त्यात सातत्य राखले पाहिजे).

‘‘ကတွာပိ တေ, ရာဟုလ, မနသာ ကမ္မံ တဒေဝ တေ မနောကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ ပန တေ, ရာဟုလ, မနောကမ္မံ အဋ္ဋီယိတဗ္ဗံ ဟရာယိတဗ္ဗံ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗံ; အဋ္ဋီယိတွာ ဟရာယိတွာ ဇိဂုစ္ဆိတွာ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ အကာသိံ [Pg.83] ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, တေနေဝ တွံ, ရာဟုလ, ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟရေယျာသိ အဟောရတ္တာနုသိက္ခီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

हे राहुल, मनाने कर्म केल्यानंतरही, तू तुझ्या त्याच मनोकर्माचे प्रत्यवेक्षण केले पाहिजे – 'मी जे हे मनाने कर्म केले आहे, माझे हे मनोकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे का, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे का, की दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे का? हे मनोकर्म अकुशल, दुःख देणारे आणि दुःखी विपाक देणारे आहे का?' जर, राहुल, प्रत्यवेक्षण करताना तुला असे समजले की – 'मी जे हे मनाने कर्म केले आहे, माझे हे मनोकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरले आहे – हे मनोकर्म अकुशल, दुःख देणारे आणि दुःखी विपाक देणारे आहे,' तर, राहुल, अशा प्रकारच्या मनोकर्माबद्दल तुला उद्वेग वाटला पाहिजे, लाज वाटली पाहिजे आणि घृणा वाटली पाहिजे; आणि उद्वेग वाटून, लाज वाटून, घृणा वाटून भविष्यात संयम राखला पाहिजे. पण जर, राहुल, प्रत्यवेक्षण करताना तुला असे समजले की – 'मी जे हे मनाने कर्म केले आहे, माझे हे मनोकर्म स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरलेले नाही, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरलेले नाही, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरलेले नाही – हे मनोकर्म कुशल, सुख देणारे आणि सुखी विपाक देणारे आहे,' तर, राहुल, तू त्याच प्रीती आणि प्रामोद्याने युक्त होऊन, अहोरात्र कुशल धर्मांमध्ये स्वतःला प्रशिक्षित करत विहरले पाहिजे.

၁၁၂. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ရာဟုလ, အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ, ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ, မနောကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ, သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ မနောကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ. ယေပိ ဟိ ကေစိ, ရာဟုလ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ, ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ, မနောကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ မနောကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ. ယေပိ ဟိ ကေစိ, ရာဟုလ, ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ, ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ, မနောကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ မနောကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ. တသ္မာတိဟ, ရာဟုလ, ‘ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေဿာမိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေဿာမိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ မနောကမ္မံ ပရိသောဓေဿာမီ’တိ – ဧဝဉှိ တေ, ရာဟုလ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ.

११२. “हे राहुळ, भूतकाळात ज्या कोणी श्रमणांनी किंवा ब्राह्मणांनी आपल्या कायकर्माचे शुद्धीकरण केले, वचीकर्माचे शुद्धीकरण केले, मनोकर्माचे शुद्धीकरण केले; त्या सर्वांनी अशाच प्रकारे वारंवार प्रत्यवेक्षण (आत्मपरीक्षण) करूनच आपल्या कायकर्माचे शुद्धीकरण केले, वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच आपल्या वचीकर्माचे शुद्धीकरण केले, वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच आपल्या मनोकर्माचे शुद्धीकरण केले. हे राहुळ, भविष्यकाळातही जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण आपल्या कायकर्माचे शुद्धीकरण करतील, वचीकर्माचे शुद्धीकरण करतील, मनोकर्माचे शुद्धीकरण करतील; ते सर्व अशाच प्रकारे वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच आपल्या कायकर्माचे शुद्धीकरण करतील, वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच आपल्या वचीकर्माचे शुद्धीकरण करतील, वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच आपल्या मनोकर्माचे शुद्धीकरण करतील. हे राहुळ, वर्तमानकाळातही जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण आपल्या कायकर्माचे शुद्धीकरण करीत आहेत, वचीकर्माचे शुद्धीकरण करीत आहेत, मनोकर्माचे शुद्धीकरण करीत आहेत; ते सर्व अशाच प्रकारे वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच आपल्या कायकर्माचे शुद्धीकरण करीत आहेत, वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच आपल्या वचीकर्माचे शुद्धीकरण करीत आहेत, वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच आपल्या मनोकर्माचे शुद्धीकरण करीत आहेत. म्हणूनच, हे राहुळ, ‘मी वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच माझ्या कायकर्माचे शुद्धीकरण करीन, वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच माझ्या वचीकर्माचे शुद्धीकरण करीन, वारंवार प्रत्यवेक्षण करूनच माझ्या मनोकर्माचे शुद्धीकरण करीन’ – अशा प्रकारे, हे राहुळ, तू स्वतःला प्रशिक्षित केले पाहिजेस.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवान असे म्हणाले. प्रसन्न चित्त झालेल्या आयुष्यमान राहुळ यांनी भगवंतांच्या या उपदेशाचे मनःपूर्वक अभिनंदन केले.

အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

पहिले अम्बळट्ठिक-राहुलोवाद सुत्त समाप्त झाले.

၂. မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ

२. महाराहुलोवाद सुत्त

၁၁၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အာယသ္မာပိ ခေါ [Pg.84] ရာဟုလော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အပလောကေတွာ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ရာဟုလ, ရူပံ – အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ – သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘ရူပမေဝ နု ခေါ, ဘဂဝါ, ရူပမေဝ နု ခေါ, သုဂတာ’’တိ? ‘‘ရူပမ္ပိ, ရာဟုလ, ဝေဒနာပိ, ရာဟုလ, သညာပိ, ရာဟုလ, သင်္ခါရာပိ, ရာဟုလ, ဝိညာဏမ္ပိ, ရာဟုလာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ‘‘ကော နဇ္ဇ ဘဂဝတာ သမ္မုခါ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိဿတီ’’တိ တတော ပဋိနိဝတ္တိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာနာပါနဿတိံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာနာပါနဿတိ, ရာဟုလ, ဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ’’တိ.

११३. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करीत होते. तेव्हा भगवान सकाळी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन श्रावस्तीमध्ये भिक्षेसाठी प्रविष्ट झाले. आयुष्यमान राहुळ देखील सकाळी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन भगवंतांच्या मागेमागे चालू लागले. तेव्हा भगवंतांनी मागे वळून पाहिले आणि आयुष्यमान राहुळ यांना संबोधित केले – ‘हे राहुळ, कोणतेही रूप असो – मग ते भूतकाळातील असो, भविष्यकाळातील असो वा वर्तमानकाळातील असो; आंतरिक असो वा बाह्य असो; स्थूल असो वा सूक्ष्म असो; हीन असो वा श्रेष्ठ असो; दूर असो वा जवळ असो – त्या सर्व रूपाकडे “हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही” अशा प्रकारे यथार्थ रूपाने सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे.’ ‘केवळ रूपाकडेच का, भगवंत? केवळ रूपाकडेच का, सुगत?’ ‘हे राहुळ, रूपाकडेही, वेदनेकडेही, संज्ञेकडेही, संस्कारांकडेही आणि विज्ञानाकडेही, हे राहुळ.’ तेव्हा आयुष्यमान राहुळ यांनी विचार केला – ‘भगवंतांनी प्रत्यक्ष उपदेश देऊन ज्याचे प्रबोधन केले आहे, असा कोण आज भिक्षेसाठी गावात प्रवेश करेल?’ असे मनात आणून तेथूनच परत फिरून ते एका झाडाच्या मुळाशी मांडी घालून, शरीर ताठ ठेवून आणि समोर स्मृती जागृत ठेवून बसले. आयुष्यमान सारिपुत्तांनी आयुष्यमान राहुळ यांना एका झाडाच्या मुळाशी मांडी घालून, शरीर ताठ ठेवून आणि समोर स्मृती जागृत ठेवून बसलेले पाहिले. त्यांना पाहून आयुष्यमान सारिपुत्त म्हणाले – ‘हे राहुळ, आनापानसतीची भावना कर. हे राहुळ, आनापानसतीची भावना विकसित आणि वारंवार अभ्यासली असता ती महाफळदायी आणि महाकल्याणकारी ठरते.’

၁၁၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ ဘာဝိတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, အာနာပါနဿတိ, ကထံ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ’’တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ကက္ခဠံ ခရိဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ကက္ခဠံ ခရိဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ ပထဝီဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ ပထဝီဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ ပထဝီဓာတု, ပထဝီဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ပထဝီဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ပထဝီဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ’’.

११४. तेव्हा आयुष्यमान राहुळ संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे भगवान होते तेथे गेले; तेथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान राहुळ यांनी भगवंतांना विचारले – ‘भंते, आनापानसती कशा प्रकारे विकसित केली असता आणि कशा प्रकारे तिचा वारंवार अभ्यास केला असता ती महाफळदायी आणि महाकल्याणकारी ठरते?’ ‘हे राहुळ, जे काही आंतरिक, वैयक्तिक, कठीण, खरखरीत आणि उपात्त (कर्मजन्य) आहे, जसे की – केस, लव, नखे, दात, त्वचा, मांस, शिरा, हाडे, हाडांमधील मज्जा, मूत्रपिंड, हृदय, यकृत, पडदा, प्लीहा, फुफ्फुस, मोठे आतडे, लहान आतडे, जठरातील अन्न, विष्ठा; किंवा इतर जे काही आंतरिक, वैयक्तिक, कठीण, खरखरीत आणि उपात्त आहे – याला, हे राहुळ, आंतरिक पठवीधातू (पृथ्वीधातू) म्हटले जाते. जी आंतरिक पठवीधातू आहे आणि जी बाह्य पठवीधातू आहे, ती केवळ पठवीधातूच आहे. तिच्याकडे “हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही” अशा प्रकारे यथार्थ रूपाने सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे यथार्थ रूपाने सम्यक प्रज्ञेने पाहून मनुष्य पठवीधातूविषयी विरक्त होतो आणि पठवीधातूपासून आपले चित्त अनासक्त करतो.’

၁၁၅. ‘‘ကတမာ [Pg.85] စ, ရာဟုလ, အာပေါဓာတု? အာပေါဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ, သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာပေါ အာပေါဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာပေါ အာပေါဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ အာပေါဓာတု အာပေါဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာပေါဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, အာပေါဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

११५. ‘आणि हे राहुळ, आपधातू कोणती आहे? आपधातू आंतरिक असू शकते किंवा बाह्य असू शकते. आंतरिक आपधातू कोणती आहे? जे काही आंतरिक, वैयक्तिक, द्रव रूप, द्रवावस्थेतील आणि उपात्त आहे, जसे की – पित्त, कफ, पू, रक्त, घाम, चरबी, अश्रू, वसा, लाळ, शेंबूड, सांध्यांमधील वंगण, मूत्र; किंवा इतर जे काही आंतरिक, वैयक्तिक, द्रव रूप, द्रवावस्थेतील आणि उपात्त आहे – याला, हे राहुळ, आंतरिक आपधातू म्हटले जाते. जी आंतरिक आपधातू आहे आणि जी बाह्य आपधातू आहे, ती केवळ आपधातूच आहे. तिच्याकडे “हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही” अशा प्रकारे यथार्थ रूपाने सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे यथार्थ रूपाने सम्यक प्रज्ञेने पाहून मनुष्य आपधातूविषयी विरक्त होतो आणि आपधातूपासून आपले चित्त अनासक्त करतो.’

၁၁၆. ‘‘ကတမာ စ, ရာဟုလ, တေဇောဓာတု? တေဇောဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ, သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ တေဇော တေဇောဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ယေန စ သန္တပ္ပတိ ယေန စ ဇီရီယတိ ယေန စ ပရိဍယှတိ ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ သမ္မာ ပရိဏာမံ ဂစ္ဆတိ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ တေဇော တေဇောဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ တေဇောဓာတု တေဇောဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ တေဇောဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, တေဇောဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

११६. राहूल, तेजोधातू कोणती आहे? तेजोधातू ही अभ्यंतर (अंतर्गत) असू शकते किंवा बाह्य असू शकते. आणि राहूल, अभ्यंतर तेजोधातू कोणती आहे? जे शरीराच्या आत स्वतःमध्ये असलेले, उष्ण, उष्णतायुक्त आणि उपादिन्न आहे; जसे की – ज्याच्याद्वारे शरीर उष्ण होते, ज्याच्याद्वारे शरीर जीर्ण होते, ज्याच्याद्वारे शरीर दाह पावते, आणि ज्याच्याद्वारे खाल्लेले, प्यायलेले, चघळलेले व चाखलेले अन्न चांगल्या प्रकारे पचते; किंवा इतर जे काही शरीराच्या आत स्वतःमध्ये असलेले, उष्ण, उष्णतायुक्त आणि उपादिन्न आहे – राहूल, याला अभ्यंतर तेजोधातू असे म्हणतात. जी ही अभ्यंतर तेजोधातू आहे आणि जी बाह्य तेजोधातू आहे, ती केवळ तेजोधातूच आहे. 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' – अशा प्रकारे याकडे यथार्थ स्वरूपात सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे याकडे यथार्थ स्वरूपात सम्यक प्रज्ञेने पाहून, मनुष्य तेजोधातूविषयी निर्वेद प्राप्त करतो आणि तेजोधातूपासून आपले चित्त विरक्त करतो.

၁၁၇. ‘‘ကတမာ စ, ရာဟုလ, ဝါယောဓာတု? ဝါယောဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ, သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ဝါယော ဝါယောဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ဥဒ္ဓင်္ဂမာ ဝါတာ, အဓောဂမာ ဝါတာ, ကုစ္ဆိသယာ ဝါတာ, ကောဋ္ဌာသယာ ဝါတာ, အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရိနော ဝါတာ, အဿာသော ပဿာသော, ဣတိ ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ဝါယော ဝါယောဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ ဝါယောဓာတု ဝါယောဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ[Pg.86], န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ဝါယောဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝါယောဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

११७. राहूल, वायोधातू कोणती आहे? वायोधातू ही अभ्यंतर असू शकते किंवा बाह्य असू शकते. आणि राहूल, अभ्यंतर वायोधातू कोणती आहे? जे शरीराच्या आत स्वतःमध्ये असलेले, वायू, वायूयुक्त आणि उपादिन्न आहे; जसे की – वर जाणारे वायू, खाली जाणारे वायू, कोठ्यातील (पोटातील) वायू, आतड्यांमधील वायू, सर्व अवयवांमध्ये संचार करणारे वायू, श्वास आणि उच्छ्वास; किंवा इतर जे काही शरीराच्या आत स्वतःमध्ये असलेले, वायू, वायूयुक्त आणि उपादिन्न आहे – राहूल, याला अभ्यंतर वायोधातू असे म्हणतात. जी ही अभ्यंतर वायोधातू आहे आणि जी बाह्य वायोधातू आहे, ती केवळ वायोधातूच आहे. 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' – अशा प्रकारे याकडे यथार्थ स्वरूपात सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे याकडे यथार्थ स्वरूपात सम्यक प्रज्ञेने पाहून, मनुष्य वायोधातूविषयी निर्वेद प्राप्त करतो आणि वायोधातूपासून आपले चित्त विरक्त करतो.

၁၁၈. ‘‘ကတမာ စ, ရာဟုလ, အာကာသဓာတု? အာကာသဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ, သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ အာကာသဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာကာသံ အာကာသဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒံ နာသစ္ဆိဒ္ဒံ မုခဒွါရံ, ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ အဇ္ဈောဟရတိ, ယတ္ထ စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ သန္တိဋ္ဌတိ, ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ အဓောဘာဂံ နိက္ခမတိ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာကာသံ အာကာသဂတံ, အဃံ အဃဂတံ, ဝိဝရံ ဝိဝရဂတံ, အသမ္ဖုဋ္ဌံ, မံသလောဟိတေဟိ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ အာကာသဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ အာကာသဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ အာကာသဓာတု အာကာသဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာကာသဓာတုယာ စိတ္တံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, အာကာသဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

११८. राहूल, आकाशधातू कोणती आहे? आकाशधातू ही अभ्यंतर असू शकते किंवा बाह्य असू शकते. आणि राहूल, अभ्यंतर आकाशधातू कोणती आहे? जे शरीराच्या आत स्वतःमध्ये असलेले, आकाश (पोकळी), आकाशरूप आणि उपादिन्न आहे; जसे की – कानाची छिद्रे, नाकाची छिद्रे, मुखद्वार, आणि ज्याच्याद्वारे खाल्लेले, प्यायलेले, चघळलेले व चाखलेले अन्न गिळले जाते, आणि जेथे ते अन्न साठते, आणि ज्याच्याद्वारे ते अन्न खालच्या मार्गाने बाहेर पडते; किंवा इतर जे काही शरीराच्या आत स्वतःमध्ये असलेले, आकाश, आकाशरूप, अघ (स्पर्शरहित पोकळी), अघरूप, विवर (छिद्र), विवररूप, जे मांस आणि रक्ताने स्पर्श न केलेले व उपादिन्न आहे – राहूल, याला अभ्यंतर आकाशधातू असे म्हणतात. जी ही अभ्यंतर आकाशधातू आहे आणि जी बाह्य आकाशधातू आहे, ती केवळ आकाशधातूच आहे. 'हे माझे नाही, हा मी नाही, हा माझा आत्मा नाही' – अशा प्रकारे याकडे यथार्थ स्वरूपात सम्यक प्रज्ञेने पाहिले पाहिजे. अशा प्रकारे याकडे यथार्थ स्वरूपात सम्यक प्रज्ञेने पाहून, मनुष्य आकाशधातूविषयी निर्वेद प्राप्त करतो आणि आकाशधातूपासून आपले चित्त विरक्त करतो.

၁၁၉. ‘‘ပထဝီသမံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ပထဝီသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, ပထဝိယာ သုစိမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, အသုစိမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, ဂူထဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, မုတ္တဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, ခေဠဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, လောဟိတဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, န စ တေန ပထဝီ အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, ပထဝီသမံ ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ပထဝီသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ.

११९. राहूल, पृथ्वीसारखी भावना विकसित कर. कारण राहूल, जेव्हा तू पृथ्वीसारखी भावना विकसित करशील, तेव्हा उत्पन्न झालेले मनोज्ञ आणि अमनोज्ञ स्पर्श तुझ्या चित्ताला अभिभूत करून राहू शकणार नाहीत. राहूल, ज्याप्रमाणे लोक पृथ्वीवर स्वच्छ गोष्टीही टाकतात आणि अस्वच्छ गोष्टीही टाकतात, विष्ठा टाकतात, मूत्र टाकतात, थुंकी टाकतात, पू टाकतात, आणि रक्तही टाकतात, तरीही त्यामुळे पृथ्वीला त्रास वाटत नाही, संकोच वाटत नाही किंवा वीट येत नाही; त्याचप्रमाणे, राहूल, तू पृथ्वीसारखी भावना विकसित कर. कारण राहूल, जेव्हा तू पृथ्वीसारखी भावना विकसित करशील, तेव्हा उत्पन्न झालेले मनोज्ञ आणि अमनोज्ञ स्पर्श तुझ्या चित्ताला अभिभूत करून राहू शकणार नाहीत.

‘‘အာပေါသမံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာပေါသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, အာပသ္မိံ သုစိမ္ပိ ဓောဝန္တိ, အသုစိမ္ပိ ဓောဝန္တိ, ဂူထဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, မုတ္တဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, ခေဠဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, လောဟိတဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, န စ တေန အာပေါ အဋ္ဋီယတိ [Pg.87] ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, အာပေါသမံ ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာပေါသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ.

राहूल, पाण्यासारखी भावना विकसित कर. कारण राहूल, जेव्हा तू पाण्यासारखी भावना विकसित करशील, तेव्हा उत्पन्न झालेले मनोज्ञ आणि अमनोज्ञ स्पर्श तुझ्या चित्ताला अभिभूत करून राहू शकणार नाहीत. राहूल, ज्याप्रमाणे लोक पाण्यात स्वच्छ गोष्टीही धुतात आणि अस्वच्छ गोष्टीही धुतात, विष्ठा धुतात, मूत्र धुतात, थुंकी धुतात, पू धुतात, आणि रक्तही धुतात, तरीही त्यामुळे पाण्याला त्रास वाटत नाही, संकोच वाटत नाही किंवा वीट येत नाही; त्याचप्रमाणे, राहूल, तू पाण्यासारखी भावना विकसित कर. कारण राहूल, जेव्हा तू पाण्यासारखी भावना विकसित करशील, तेव्हा उत्पन्न झालेले मनोज्ञ आणि अमनोज्ञ स्पर्श तुझ्या चित्ताला अभिभूत करून राहू शकणार नाहीत.

‘‘တေဇောသမံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. တေဇောသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, တေဇော သုစိမ္ပိ ဒဟတိ, အသုစိမ္ပိ ဒဟတိ, ဂူထဂတမ္ပိ ဒဟတိ, မုတ္တဂတမ္ပိ ဒဟတိ, ခေဠဂတမ္ပိ ဒဟတိ, ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ ဒဟတိ, လောဟိတဂတမ္ပိ ဒဟတိ, န စ တေန တေဇော အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, တေဇောသမံ ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. တေဇောသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ.

राहूल, अग्नीसारखी भावना विकसित कर. कारण राहूल, जेव्हा तू अग्नीसारखी भावना विकसित करशील, तेव्हा उत्पन्न झालेले मनोज्ञ आणि अमनोज्ञ स्पर्श तुझ्या चित्ताला अभिभूत करून राहू शकणार नाहीत. राहूल, ज्याप्रमाणे अग्नी स्वच्छ गोष्टीही जाळतो आणि अस्वच्छ गोष्टीही जाळतो, विष्ठा जाळतो, मूत्र जाळतो, थुंकी जाळतो, पू जाळतो, आणि रक्तही जाळतो, तरीही त्यामुळे अग्नीला त्रास वाटत नाही, संकोच वाटत नाही किंवा वीट येत नाही; त्याचप्रमाणे, राहूल, तू अग्नीसारखी भावना विकसित कर. कारण राहूल, जेव्हा तू अग्नीसारखी भावना विकसित करशील, तेव्हा उत्पन्न झालेले मनोज्ञ आणि अमनोज्ञ स्पर्श तुझ्या चित्ताला अभिभूत करून राहू शकणार नाहीत.

‘‘ဝါယောသမံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ဝါယောသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, ဝါယော သုစိမ္ပိ ဥပဝါယတိ, အသုစိမ္ပိ ဥပဝါယတိ, ဂူထဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, မုတ္တဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, ခေဠဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, လောဟိတဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, န စ တေန ဝါယော အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, ဝါယောသမံ ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ဝါယောသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ.

राहूल, वायूसारखी भावना विकसित कर. कारण राहूल, जेव्हा तू वायूसारखी भावना विकसित करशील, तेव्हा उत्पन्न झालेले मनोज्ञ आणि अमनोज्ञ स्पर्श तुझ्या चित्ताला अभिभूत करून राहू शकणार नाहीत. राहूल, ज्याप्रमाणे वायू स्वच्छ गोष्टींवरूनही वाहतो आणि अस्वच्छ गोष्टींवरूनही वाहतो, विष्ठेवरून वाहतो, मूत्रावरून वाहतो, थुंकीवरून वाहतो, पूवरून वाहतो, आणि रक्तावरूनही वाहतो, तरीही त्यामुळे वायूला त्रास वाटत नाही, संकोच वाटत नाही किंवा वीट येत नाही; त्याचप्रमाणे, राहूल, तू वायूसारखी भावना विकसित कर. कारण राहूल, जेव्हा तू वायूसारखी भावना विकसित करशील, तेव्हा उत्पन्न झालेले मनोज्ञ आणि अमनोज्ञ स्पर्श तुझ्या चित्ताला अभिभूत करून राहू शकणार नाहीत.

‘‘အာကာသသမံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာကာသသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, အာကာသော န ကတ္ထစိ ပတိဋ္ဌိတော; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, အာကာသသမံ ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာကာသသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ.

“राहुल, आकाशासमान भावना (ध्यान) विकसित कर. राहुल, आकाशासमान भावना विकसित करणाऱ्या तुझ्यामध्ये उत्पन्न झालेले अनुकूल (प्रिय) आणि प्रतिकूल (अप्रिय) स्पर्श चित्ताला व्यापून राहू शकणार नाहीत. राहुल, ज्याप्रमाणे आकाश कशावरही प्रतिष्ठित नसते; त्याचप्रमाणे राहुल, तू आकाशासमान भावना विकसित कर. राहुल, आकाशासमान भावना विकसित करणाऱ्या तुझ्यामध्ये उत्पन्न झालेले अनुकूल आणि प्रतिकूल स्पर्श चित्ताला व्यापून राहू शकणार नाहीत.”

၁၂၀. ‘‘မေတ္တံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. မေတ္တဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယော ဗျာပါဒေါ သော ပဟီယိဿတိ. ကရုဏံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ကရုဏဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယာ ဝိဟေသာ သာ ပဟီယိဿတိ. မုဒိတံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. မုဒိတဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယာ အရတိ သာ ပဟီယိဿတိ. ဥပေက္ခံ[Pg.88], ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ဥပေက္ခဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယော ပဋိဃော သော ပဟီယိဿတိ. အသုဘံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အသုဘဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယော ရာဂေါ သော ပဟီယိဿတိ. အနိစ္စသညံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အနိစ္စသညဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယော အသ္မိမာနော သော ပဟီယိဿတိ.

१२०. “राहुल, मैत्री-भावना विकसित कर. राहुल, मैत्री-भावना विकसित करणाऱ्या तुझ्यामध्ये जो व्यापाद (द्वेष) आहे, तो नष्ट होईल. राहुल, करुणा-भावना विकसित कर. राहुल, करुणा-भावना विकसित करणाऱ्या तुझ्यामध्ये जी विहिंसा (पीडा देण्याची प्रवृत्ती) आहे, ती नष्ट होईल. राहुल, मुदिता-भावना विकसित कर. राहुल, मुदिता-भावना विकसित करणाऱ्या तुझ्यामध्ये जी अरती (उदासीनता) आहे, ती नष्ट होईल. राहुल, उपेक्षा-भावना विकसित कर. राहुल, उपेक्षा-भावना विकसित करणाऱ्या तुझ्यामध्ये जो प्रतिघ (राग/विरोध) आहे, तो नष्ट होईल. राहुल, अशुभाची भावना विकसित कर. राहुल, अशुभ भावना विकसित करणाऱ्या तुझ्यामध्ये जो राग (आसक्ती) आहे, तो नष्ट होईल. राहुल, अनित्य-संज्ञा भावना विकसित कर. राहुल, अनित्य-संज्ञा भावना विकसित करणाऱ्या तुझ्यामध्ये जो 'अस्मिमान' (मी-पणाचा अहंकार) आहे, तो नष्ट होईल.”

၁၂၁. ‘‘အာနာပါနဿတိံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာနာပါနဿတိ ဟိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ကထံ ဘာဝိတာ စ, ရာဟုလ, အာနာပါနဿတိ, ကထံ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ? ဣဓ, ရာဟုလ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော သတောဝ အဿသတိ သတောဝ ပဿသတိ.

१२१. “राहुल, आनापानसती भावना (श्वासोच्छ्वासाची स्मृती) विकसित कर. राहुल, आनापानसती भावना विकसित केली असता आणि तिचा वारंवार सराव केला असता ती महाफळ देणारी आणि महा-अनुशंस (मोठा लाभ) देणारी ठरते. आणि राहुल, आनापानसती कशा प्रकारे विकसित केली असता आणि कशा प्रकारे तिचा वारंवार सराव केला असता ती महाफळ देणारी आणि महा-अनुशंस देणारी ठरते? राहुल, या शासनात भिक्खू अरण्यात जाऊन, किंवा वृक्षाच्या मुळाशी जाऊन, किंवा शून्य घरात जाऊन, मांडी घालून, शरीर सरळ ठेवून आणि समोर स्मृती प्रस्थापित करून बसतो. तो सजग राहूनच श्वास आत घेतो आणि सजग राहूनच श्वास बाहेर सोडतो.”

‘‘ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘ဒီဃံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘ရဿံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ရဿံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘သဗ္ဗကာယပ္ပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သဗ္ဗကာယပ္ပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

“दीर्घ श्वास आत घेताना, 'मी दीर्घ श्वास आत घेत आहे' असे तो जाणतो; किंवा दीर्घ श्वास बाहेर सोडताना, 'मी दीर्घ श्वास बाहेर सोडत आहे' असे तो जाणतो. र्‍हस्व श्वास आत घेताना, 'मी र्‍हस्व श्वास आत घेत आहे' असे तो जाणतो; किंवा र्‍हस्व श्वास बाहेर सोडताना, 'मी र्‍हस्व श्वास बाहेर सोडत आहे' असे तो जाणतो. 'संपूर्ण शरीराचा अनुभव घेत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'संपूर्ण शरीराचा अनुभव घेत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो. 'काय-संस्काराला शांत करत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'काय-संस्काराला शांत करत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो.”

‘‘‘ပီတိပ္ပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပီတိပ္ပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘စိတ္တသင်္ခါရပ္ပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘စိတ္တသင်္ခါရပ္ပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

“'प्रीतीचा अनुभव घेत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'प्रीतीचा अनुभव घेत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो. 'सुखाचा अनुभव घेत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'सुखाचा अनुभव घेत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो. 'चित्त-संस्काराचा अनुभव घेत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'चित्त-संस्काराचा अनुभव घेत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो. 'चित्त-संस्काराला शांत करत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'चित्त-संस्काराला शांत करत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो.”

‘‘‘စိတ္တပ္ပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘စိတ္တပ္ပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သမာဒဟံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

“'चित्ताचा अनुभव घेत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'चित्ताचा अनुभव घेत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो. 'चित्ताला प्रफुल्लित करत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'चित्ताला प्रफुल्लित करत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो. 'चित्ताला समाहित करत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'चित्ताला समाहित करत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो. 'चित्ताला विमुक्त करत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'चित्ताला विमुक्त करत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो.”

‘‘‘အနိစ္စာနုပဿီ [Pg.89] အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘အနိစ္စာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိရာဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိရာဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘နိရောဓာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘နိရောဓာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

“'अनित्याचे अनुपश्यन करत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'अनित्याचे अनुपश्यन करत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो. 'विरागाचे अनुपश्यन करत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'विरागाचे अनुपश्यन करत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो. 'निरोधाचे अनुपश्यन करत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'निरोधाचे अनुपश्यन करत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो. 'प्रतिनिसर्गाचे अनुपश्यन करत मी श्वास आत घेईन' असा तो अभ्यास करतो; 'प्रतिनिसर्गाचे अनुपश्यन करत मी श्वास बाहेर सोडेन' असा तो अभ्यास करतो.”

‘‘ဧဝံ ဘာဝိတာ ခေါ, ရာဟုလ, အာနာပါနဿတိ, ဧဝံ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ဧဝံ ဘာဝိတာယ, ရာဟုလ, အာနာပါနဿတိယာ, ဧဝံ ဗဟုလီကတာယ ယေပိ တေ စရိမကာ အဿာသာ တေပိ ဝိဒိတာဝ နိရုဇ္ဈန္တိ နော အဝိဒိတာ’’တိ.

“राहुल, अशा प्रकारे विकसित केलेली आणि अशा प्रकारे वारंवार सराव केलेली आनापानसती महाफळ देणारी आणि महा-अनुशंस देणारी ठरते. राहुल, अशा प्रकारे आनापानसती विकसित केली असता आणि तिचा वारंवार सराव केला असता, जे अंतिम श्वास असतात, ते देखील स्पष्टपणे जाणवूनच निरुद्ध होतात, न जाणवता नाही.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवान असे म्हणाले. आयुष्मान राहुल यांनी प्रसन्न चित्ताने भगवंतांच्या उपदेशाचे मनापासून अभिनंदन केले.

မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

दुसरे महा-राहुलोवाद सुत्त समाप्त झाले.

၃. စူဠမာလုကျသုတ္တံ

३. चूळमालुक्य सुत्त

၁၂၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မတော မာလုကျပုတ္တဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ယာနိမာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဘဂဝတာ အဗျာကတာနိ ဌပိတာနိ ပဋိက္ခိတ္တာနိ – ‘သဿတော လောကော’တိပိ, ‘အသဿတော လောကော’တိပိ, ‘အန္တဝါ လောကော’တိပိ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိပိ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိပိ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိပိ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ – တာနိ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရောတိ. ယာနိ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရောတိ တံ မေ န ရုစ္စတိ, တံ မေ နက္ခမတိ. သောဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိဿာမိ. သစေ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ – ဧဝါဟံ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ [Pg.90] စရိဿာမိ; နော စေ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ – ဧဝါဟံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿာမီ’’တိ.

१२२. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा एकांतात ध्यानस्थ बसलेल्या आयुष्मान मालुक्यपुत्तांच्या मनात असा विचार उत्पन्न झाला – 'जी ही दृष्टीगते भगवंतांनी अव्याकृत (अनुत्तरित) ठेवली आहेत, बाजूला ठेवली आहेत आणि नाकारली आहेत – जसे की, 'लोक शाश्वत आहे' किंवा 'लोक अशाश्वत आहे'; 'लोक सान्त आहे' किंवा 'लोक अनन्त आहे'; 'जो जीव आहे तेच शरीर आहे' किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे'; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात' किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात' किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही' किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि असेही नाही की ते नसतात' – हे सर्व भगवंतांनी मला स्पष्ट केलेले नाही. भगवंतांनी हे मला स्पष्ट न करणे मला आवडत नाही, ते मला मान्य नाही. म्हणून मी भगवंतांकडे जाऊन त्यांना याचा अर्थ विचारेन. जर भगवंतांनी मला स्पष्ट केले की, 'लोक शाश्वत आहे' किंवा 'लोक अशाश्वत आहे'...पे... 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि असेही नाही की ते नसतात', तर मी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्याचे आचरण करीन; आणि जर भगवंतांनी मला स्पष्ट केले नाही की, 'लोक शाश्वत आहे' किंवा 'लोक अशाश्वत आहे'...पे... 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात आणि असेही नाही की ते नसतात', तर मी शील-शिक्षेचा त्याग करून गृहस्थ जीवनात परत जाईन.'

၁၂၃. အထ ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

१२३. त्यानंतर आयुष्मान मालुक्यपुत्त संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे भगवान होते तेथे गेले; तेथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्मान मालुक्यपुत्तांनी भगवंतांना असे म्हटले –

၁၂၄. ‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ယာနိမာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဘဂဝတာ အဗျာကတာနိ ဌပိတာနိ ပဋိက္ခိတ္တာနိ – ‘သဿတော လောကော’တိပိ, ‘အသဿတော လောကော’တိပိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ – တာနိ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရောတိ. ယာနိ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရောတိ တံ မေ န ရုစ္စတိ, တံ မေ နက္ခမတိ. သောဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိဿာမိ. သစေ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ – ဧဝါဟံ ဘဂဝတိ, ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ. နော စေ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ – ဧဝါဟံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿာမီတိ. သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ, ‘သဿတော လောကော’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု; သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘အသဿတော လောကော’တိ, ‘အသဿတော လောကော’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု. နော စေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ, အဇာနတော ခေါ ပန အပဿတော ဧတဒေဝ ဥဇုကံ ဟောတိ ယဒိဒံ – ‘န ဇာနာမိ, န ပဿာမီ’တိ. သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘အန္တဝါ လောကော’တိ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု; သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု. နော စေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, အဇာနတော ခေါ ပန အပဿတော ဧတဒေဝ [Pg.91] ဥဇုကံ ဟောတိ ယဒိဒံ – ‘န ဇာနာမိ, န ပဿာမီ’တိ. သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု; သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု. နော စေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ, အဇာနတော ခေါ ပန အပဿတော ဧတဒေဝ ဥဇုကံ ဟောတိ ယဒိဒံ – ‘န ဇာနာမိ, န ပဿာမီ’တိ. သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု; သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု. နော စေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, အဇာနတော ခေါ ပန အပဿတော ဧတဒေဝ ဥဇုကံ ဟောတိ ယဒိဒံ – ‘န ဇာနာမိ န ပဿာမီ’တိ. သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု; သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု. နော စေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, အဇာနတော ခေါ ပန အပဿတော ဧတဒေဝ ဥဇုကံ ဟောတိ ယဒိဒံ – ‘န ဇာနာမိ, န ပဿာမီ’’’တိ.

१२४. “भन्ते, येथे एकांतात ध्यानस्थ बसलो असताना माझ्या मनात असा विचार आला – ‘जी ही काही मते (दृष्टी) भगवंतांनी अव्याकृत (अनुत्तरित) ठेवली आहेत, बाजूला ठेवली आहेत आणि नाकारली आहेत – जसे की, “लोक शाश्वत आहे”, “लोक अशाश्वत आहे”... आणि “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही” – ती भगवंत मला स्पष्ट करून सांगत नाहीत. भगवंत मला ती स्पष्ट करून सांगत नाहीत, हे मला आवडत नाही, मला पटत नाही. म्हणून मी भगवंतांकडे जाऊन त्यांना याविषयी विचारेन. जर भगवंत मला स्पष्ट करून सांगतील की – “लोक शाश्वत आहे” किंवा “लोक अशाश्वत आहे”... किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही” – तर मी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळीन. जर भगवंत मला स्पष्ट करून सांगणार नाहीत की – “लोक शाश्वत आहे” किंवा “लोक अशाश्वत आहे”... किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही” – तर मी शिक्षेचा त्याग करून हीन जीवनात परत जाईन.’ जर भगवंतांना माहीत आहे की ‘लोक शाश्वत आहे’, तर भगवंतांनी मला सांगावे की ‘लोक शाश्वत आहे’; जर भगवंतांना माहीत आहे की ‘लोक अशाश्वत आहे’, तर भगवंतांनी मला सांगावे की ‘लोक अशाश्वत आहे’. जर भगवंतांना माहीत नसेल की ‘लोक शाश्वत आहे’ किंवा ‘लोक अशाश्वत आहे’, तर ज्याला माहीत नाही आणि जो पाहत नाही, त्याच्यासाठी हेच सरळ आणि प्रामाणिकपणाचे ठरेल की, ‘मला माहीत नाही, मी पाहत नाही.’ जर भगवंतांना माहीत आहे की ‘लोक सान्त आहे’, तर भगवंतांनी मला सांगावे की ‘लोक सान्त आहे’; जर भगवंतांना माहीत आहे की ‘लोक अनन्त आहे’, तर भगवंतांनी मला सांगावे की ‘लोक अनन्त आहे’. जर भगवंतांना माहीत नसेल की ‘लोक सान्त आहे’ किंवा ‘लोक अनन्त आहे’, तर ज्याला माहीत नाही आणि जो पाहत नाही, त्याच्यासाठी हेच सरळ आणि प्रामाणिकपणाचे ठरेल की, ‘मला माहीत नाही, मी पाहत नाही.’ जर भगवंतांना माहीत आहे की ‘जो जीव आहे तेच शरीर आहे’, तर भगवंतांनी मला सांगावे की ‘जो जीव आहे तेच शरीर आहे’; जर भगवंतांना माहीत आहे की ‘जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे’, तर भगवंतांनी मला सांगावे की ‘जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे’. जर भगवंतांना माहीत नसेल की ‘जो जीव आहे तेच शरीर आहे’ किंवा ‘जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे’, तर ज्याला माहीत नाही आणि जो पाहत नाही, त्याच्यासाठी हेच सरळ आणि प्रामाणिकपणाचे ठरेल की, ‘मला माहीत नाही, मी पाहत नाही.’ जर भगवंतांना माहीत आहे की ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’, तर भगवंतांनी मला सांगावे की ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’; जर भगवंतांना माहीत आहे की ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’, तर भगवंतांनी मला सांगावे की ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’. जर भगवंतांना माहीत नसेल की ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात’, तर ज्याला माहीत नाही आणि जो पाहत नाही, त्याच्यासाठी हेच सरळ आणि प्रामाणिकपणाचे ठरेल की, ‘मला माहीत नाही, मी पाहत नाही.’ जर भगवंतांना माहीत आहे की ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’, तर भगवंतांनी मला सांगावे की ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’; जर भगवंतांना माहीत आहे की ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही’, तर भगवंतांनी मला सांगावे की ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही’. जर भगवंतांना माहीत नसेल की ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’ किंवा ‘तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही’, तर ज्याला माहीत नाही आणि जो पाहत नाही, त्याच्यासाठी हेच सरळ आणि प्रामाणिकपणाचे ठरेल की, ‘मला माहीत नाही, मी पाहत नाही.’”

၁၂၅. ‘‘ကိံ နု တာဟံ, မာလုကျပုတ္တ, ဧဝံ အဝစံ – ‘ဧဟိ တွံ, မာလုကျပုတ္တ, မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရ, အဟံ တေ ဗျာကရိဿာမိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တွံ ဝါ ပန မံ ဧဝံ အဝစ – အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ[Pg.92], ဘဂဝါ မေ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ကိရ, မာလုကျပုတ္တ, နေဝါဟံ တံ ဝဒါမိ – ဧဟိ တွံ, မာလုကျပုတ္တ, မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရ, အဟံ တေ ဗျာကရိဿာမိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’တိ; နပိ ကိရ မံ တွံ ဝဒေသိ – အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ, ဘဂဝါ မေ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ. ဧဝံ သန္တေ, မောဃပုရိသ, ကော သန္တော ကံ ပစ္စာစိက္ခသိ?

१२५. “मालुक्यपुत्ता, मी तुला कधी असे म्हटले होते का की – ‘ये मालुक्यपुत्ता, माझ्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळ, मी तुला स्पष्ट करून सांगेन की – “लोक शाश्वत आहे” किंवा “लोक अशाश्वत आहे” किंवा “लोक सान्त आहे” किंवा “लोक अनन्त आहे” किंवा “जो जीव आहे तेच शरीर आहे” किंवा “जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे” किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात” किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात” किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही” किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही”’?” “नाही, भन्ते.” “किंवा तू तरी मला कधी असे म्हटले होतेस का की – ‘भन्ते, मी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळीन आणि भगवंत मला स्पष्ट करून सांगतील की – “लोक शाश्वत आहे” किंवा “लोक अशाश्वत आहे” किंवा “लोक सान्त आहे” किंवा “लोक अनन्त आहे” किंवा “जो जीव आहे तेच शरीर आहे” किंवा “जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे” किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात” किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात” किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही” किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही”’?” “नाही, भन्ते.” “अशा प्रकारे, मालुक्यपुत्ता, मीही तुला कधी म्हटले नाही की – ‘ये मालुक्यपुत्ता, माझ्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळ, मी तुला स्पष्ट करून सांगेन की – “लोक शाश्वत आहे” किंवा “लोक अशाश्वत आहे”... किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही”’; आणि तूही मला कधी म्हटले नाहीस की – ‘भन्ते, मी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळीन आणि भगवंत मला स्पष्ट करून सांगतील की – “लोक शाश्वत आहे” किंवा “लोक अशाश्वत आहे”... किंवा “तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही”’. असे असताना, हे मोघपुरुषा, तू कोण होऊन कोणाला नाकारत आहेस?”

၁၂၆. ‘‘ယော ခေါ, မာလုကျပုတ္တ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ ယာဝ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရိဿတိ – ‘‘သဿတော လောကော’’တိ ဝါ, ‘‘အသဿတော လောကော’’တိ ဝါ…ပေ… ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါတိ, အဗျာကတမေဝ တံ, မာလုကျပုတ္တ, တထာဂတေန အဿ, အထ သော ပုဂ္ဂလော ကာလံ ကရေယျ. သေယျထာပိ, မာလုကျပုတ္တ, ပုရိသော သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ အဿ သဝိသေန ဂါဠှပလေပနေန. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌပေယျုံ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ပုရိသံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ပုရိသံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဣတိ ဝါ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ပုရိသံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ဒီဃော ဝါ ရဿော ဝါ မဇ္ဈိမော ဝါ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ပုရိသံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ကာဠော ဝါ သာမော ဝါ မင်္ဂုရစ္ဆဝီ ဝါ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ပုရိသံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, အမုကသ္မိံ ဂါမေ [Pg.93] ဝါ နိဂမေ ဝါ နဂရေ ဝါ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ဓနုံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဒိ ဝါ စာပေါ ယဒိ ဝါ ကောဒဏ္ဍော’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ဇိယံ ဇာနာမိ ယာယမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဒိ ဝါ အက္ကဿ ယဒိ ဝါ သဏှဿ ယဒိ ဝါ နှာရုဿ ယဒိ ဝါ မရုဝါယ ယဒိ ဝါ ခီရပဏ္ဏိနော’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ကဏ္ဍံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဒိ ဝါ ဂစ္ဆံ ယဒိ ဝါ ရောပိမ’န္တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ကဏ္ဍံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဿ ပတ္တေဟိ ဝါဇိတံ ယဒိ ဝါ ဂိဇ္ဈဿ ယဒိ ဝါ ကင်္ကဿ ယဒိ ဝါ ကုလလဿ ယဒိ ဝါ မောရဿ ယဒိ ဝါ သိထိလဟနုနော’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ကဏ္ဍံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဿ နှာရုနာ ပရိက္ခိတ္တံ ယဒိ ဝါ ဂဝဿ ယဒိ ဝါ မဟိံသဿ ယဒိ ဝါ ဘေရဝဿ ယဒိ ဝါ သေမှာရဿာ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ သလ္လံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဒိ ဝါ သလ္လံ ယဒိ ဝါ ခုရပ္ပံ ယဒိ ဝါ ဝေကဏ္ဍံ ယဒိ ဝါ နာရာစံ ယဒိ ဝါ ဝစ္ဆဒန္တံ ယဒိ ဝါ ကရဝီရပတ္တ’န္တိ – အညာတမေဝ တံ, မာလုကျပုတ္တ, တေန ပုရိသေန အဿ, အထ သော ပုရိသော ကာလံ ကရေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာလုကျပုတ္တ, ယော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ ယာဝ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရိဿတိ – ‘‘သဿတော လောကော’’တိ ဝါ ‘‘အသဿတော လောကော’’တိ ဝါ…ပေ… ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါတိ – အဗျာကတမေဝ တံ, မာလုကျပုတ္တ, တထာဂတေန အဿ, အထ သော ပုဂ္ဂလော ကာလင်္ကရေယျ.

१२६. हे मालुक्यपुत्त, जो कोणी असे म्हणेल – 'जोपर्यंत भगवान माझ्यासाठी "लोक शाश्वत आहे" किंवा "लोक अशाश्वत आहे" ... किंवा "तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात" हे स्पष्ट करत नाहीत, तोपर्यंत मी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य आचरणार नाही,' तर हे मालुक्यपुत्त, तथागतांकडून ते अस्पष्टच राहील आणि दरम्यान तो मनुष्य मृत्यू पावेल. हे मालुक्यपुत्त, जसे की एखाद्या मनुष्याला विषारी द्रव्याने माखलेल्या बाणाने जखमी केले असेल. त्याचे मित्र, सोबती, नातेवाईक आणि सगेसोयरे यांनी त्याला बरे करण्यासाठी एखाद्या शल्यचिकित्सक वैद्याला आणले. पण तो मनुष्य म्हणाला – 'जोपर्यंत मला हे माहीत होत नाही की ज्या मनुष्याने मला जखमी केले आहे तो क्षत्रिय आहे की ब्राह्मण, वैश्य आहे की शूद्र, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही'; किंवा तो म्हणाला – 'जोपर्यंत मला त्या मनुष्याचे नाव आणि गोत्र माहीत होत नाही, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही'; किंवा तो म्हणाला – 'जोपर्यंत मला तो मनुष्य उंच आहे की बुटका की मध्यम उंचीचा आहे हे माहीत होत नाही, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही'; किंवा तो म्हणाला – 'जोपर्यंत मला तो मनुष्य काळा आहे की सावळा की पिवळसर रंगाचा आहे हे माहीत होत नाही, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही'; किंवा तो म्हणाला – 'जोपर्यंत मला तो मनुष्य कोणत्या गावात, निगमात किंवा नगरात राहतो हे माहीत होत नाही, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही'; किंवा तो म्हणाला – 'जोपर्यंत मला ते धनुष्य माहीत होत नाही ज्याने मला जखमी केले आहे, ते साधे धनुष्य होते की मोठे धनुष्य होते, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही'; किंवा तो म्हणाला – 'जोपर्यंत मला ती दोरी (प्रत्यंचा) माहीत होत नाही जिने मला जखमी केले आहे, ती रुईच्या धाग्याची होती, तागाची होती, स्नायूची होती, मरुवा वनस्पतीची होती की क्षीरपर्णीची होती, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही'; किंवा तो म्हणाला – 'जोपर्यंत मला तो बाण माहीत होत नाही ज्याने मला जखमी केले आहे, तो जंगलातील बांबूचा आहे की लागवड केलेल्या बांबूचा आहे, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही'; किंवा तो म्हणाला – 'जोपर्यंत मला तो बाण माहीत होत नाही ज्याने मला जखमी केले आहे, त्याला लावलेली पिसे गिधाडाची आहेत, बगळ्याची आहेत, घारीची आहेत, मोराची आहेत की शिथिलहनू पक्षाची आहेत, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही'; किंवा तो म्हणाला – 'जोपर्यंत मला तो बाण माहीत होत नाही ज्याने मला जखमी केले आहे, तो गायीच्या, म्हशीच्या, सिंहाच्या की माकडाच्या स्नायूने बांधला होता, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही'; किंवा तो म्हणाला – 'जोपर्यंत मला तो बाण माहीत होत नाही ज्याने मला जखमी केले आहे, तो साधा बाण आहे, वस्तऱ्यासारख्या टोकाचा आहे, वाकड्या टोकाचा आहे, लोखंडी बाण आहे, वासराच्या दातासारख्या टोकाचा आहे की कण्हेरीच्या पानाच्या आकाराचा आहे, तोपर्यंत मी हा बाण काढू देणार नाही' – तर हे मालुक्यपुत्त, त्या मनुष्याला हे सर्व माहीत होण्यापूर्वीच तो मनुष्य मृत्यू पावेल. तशाच प्रकारे, हे मालुक्यपुत्त, जो कोणी असे म्हणेल – 'जोपर्यंत भगवान माझ्यासाठी "लोक शाश्वत आहे" किंवा "लोक अशाश्वत आहे" ... किंवा "तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात" हे स्पष्ट करत नाहीत, तोपर्यंत मी भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य आचरणार नाही,' तर हे मालुक्यपुत्त, तथागतांकडून ते अस्पष्टच राहील आणि दरम्यान तो मनुष्य मृत्यू पावेल.

၁၂၇. ‘‘‘သဿတော လောကော’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝံ ‘နော အသဿတော လောကော’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ‘နော သဿတော လောကော’တိ ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ အတ္ထေဝ ဇာတိ, အတ္ထိ ဇရာ, အတ္ထိ မရဏံ, သန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ; ယေသာဟံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဃာတံ ပညပေမိ[Pg.94]. ‘အန္တဝါ လောကော’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝံ ‘နော အနန္တဝါ လောကော’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ‘နော အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ အတ္ထေဝ ဇာတိ, အတ္ထိ ဇရာ, အတ္ထိ မရဏံ, သန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ; ယေသာဟံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဃာတံ ပညပေမိ. ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝံ ‘နော အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ‘နော တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ အတ္ထေဝ ဇာတိ…ပေ… နိဃာတံ ပညပေမိ. ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝံ ‘နော န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ‘နော ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ အတ္ထေဝ ဇာတိ…ပေ… ယေသာဟံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဃာတံ ပညပေမိ. ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝံ ‘နော နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ‘နော ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ အတ္ထေဝ ဇာတိ…ပေ… ယေသာဟံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဃာတံ ပညပေမိ.

१२७. हे मालुक्यपुत्त, 'लोक शाश्वत आहे' अशी दृष्टी असताना ब्रह्मचर्यवास होऊ शकत नाही; आणि 'लोक अशाश्वत आहे' अशी दृष्टी असतानाही ब्रह्मचर्यवास होऊ शकत नाही. हे मालुक्यपुत्त, 'लोक शाश्वत आहे' अशी दृष्टी असो किंवा 'लोक अशाश्वत आहे' अशी दृष्टी असो, जन्म आहेच, जरा आहेच, मरण आहेच; शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास आहेतच; ज्यांचा मी याच जन्मात निरोध करण्याचे प्रज्ञापित करतो. हे मालुक्यपुत्त, 'लोक सान्त आहे' अशी दृष्टी असताना ब्रह्मचर्यवास होऊ शकत नाही; आणि 'लोक अनंत आहे' अशी दृष्टी असतानाही ब्रह्मचर्यवास होऊ शकत नाही. हे मालुक्यपुत्त, 'लोक सान्त आहे' अशी दृष्टी असो किंवा 'लोक अनंत आहे' अशी दृष्टी असो, जन्म आहेच, जरा आहेच, मरण आहेच; शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास आहेतच; ज्यांचा मी याच जन्मात निरोध करण्याचे प्रज्ञापित करतो. हे मालुक्यपुत्त, 'जो जीव आहे तेच शरीर आहे' अशी दृष्टी असताना ब्रह्मचर्यवास होऊ शकत नाही; आणि 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे' अशी दृष्टी असतानाही ब्रह्मचर्यवास होऊ शकत नाही. हे मालुक्यपुत्त, 'जो जीव आहे तेच शरीर आहे' अशी दृष्टी असो किंवा 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे' अशी दृष्टी असो, जन्म आहेच, जरा आहेच, मरण आहेच; शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास आहेतच; ज्यांचा मी याच जन्मात निरोध करण्याचे प्रज्ञापित करतो. हे मालुक्यपुत्त, 'तथागत मृत्यूनंतर असतात' अशी दृष्टी असताना ब्रह्मचर्यवास होऊ शकत नाही; आणि 'तथागत मृत्यूनंतर नसतात' अशी दृष्टी असतानाही ब्रह्मचर्यवास होऊ शकत नाही. हे मालुक्यपुत्त, 'तथागत मृत्यूनंतर असतात' अशी दृष्टी असो किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर नसतात' अशी दृष्टी असो, जन्म आहेच, जरा आहेच, मरण आहेच; शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास आहेतच; ज्यांचा मी याच जन्मात निरोध करण्याचे प्रज्ञापित करतो. हे मालुक्यपुत्त, 'तथागत मृत्यूनंतर असतात आणि नसतातही' अशी दृष्टी असताना ब्रह्मचर्यवास होऊ शकत नाही; आणि 'तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात' अशी दृष्टी असतानाही ब्रह्मचर्यवास होऊ शकत नाही. हे मालुक्यपुत्त, 'तथागत मृत्यूनंतर असतात आणि नसतातही' अशी दृष्टी असो किंवा 'तथागत मृत्यूनंतर न असतात, न नसतात' अशी दृष्टी असो, जन्म आहेच, जरा आहेच, मरण आहेच; शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास आहेतच; ज्यांचा मी याच जन्मात निरोध करण्याचे प्रज्ञापित करतो.

၁၂၈. ‘‘တသ္မာတိဟ, မာလုကျပုတ္တ, အဗျာကတဉ္စ မေ အဗျာကတတော ဓာရေထ; ဗျာကတဉ္စ မေ ဗျာကတတော ဓာရေထ. ကိဉ္စ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ အဗျာကတံ? ‘သဿတော လောကော’တိ မာလုကျပုတ္တ, မယာ အဗျာကတံ; ‘အသဿတော လောကော’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘အန္တဝါ လောကော’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ [Pg.95] မရဏာ’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ – မယာ အဗျာကတံ. ကသ္မာ စေတံ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ အဗျာကတံ? န ဟေတံ, မာလုကျပုတ္တ, အတ္ထသံဟိတံ န အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. တသ္မာ တံ မယာ အဗျာကတံ. ကိဉ္စ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ ဗျာကတံ? ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ ဗျာကတံ; ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ – မယာ ဗျာကတံ; ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ – မယာ ဗျာကတံ; ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ – မယာ ဗျာကတံ. ကသ္မာ စေတံ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ ဗျာကတံ? ဧတဉှိ, မာလုကျပုတ္တ, အတ္ထသံဟိတံ ဧတံ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. တသ္မာ တံ မယာ ဗျာကတံ. တသ္မာတိဟ, မာလုကျပုတ္တ, အဗျာကတဉ္စ မေ အဗျာကတတော ဓာရေထ; ဗျာကတဉ္စ မေ ဗျာကတတော ဓာရေထာ’’တိ.

१२८. “म्हणूनच, मालुक्यपुत्ता, जे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे, ते अव्याकृत म्हणूनच लक्षात ठेवा; आणि जे माझ्याद्वारे व्याकृत केले गेले आहे, ते व्याकृत म्हणूनच लक्षात ठेवा. आणि मालुक्यपुत्ता, माझ्याद्वारे काय अव्याकृत ठेवले गेले आहे? 'लोक शाश्वत आहे' हे, मालुक्यपुत्ता, माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे; 'लोक अशाश्वत आहे' हे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे; 'लोक सान्त आहे' हे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे; 'लोक अनंंत आहे' हे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे; 'जो जीव आहे तेच शरीर आहे' हे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे; 'जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे' हे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात' हे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात नसतात' हे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात आणि नसतातही' हे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे; 'तथागत मृत्यूनंतर अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही' हे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे. आणि मालुक्यपुत्ता, हे माझ्याद्वारे अव्याकृत का ठेवले गेले आहे? कारण, मालुक्यपुत्ता, हे कल्याणकारी नाही, हे ब्रह्मचर्याच्या पायाशी संबंधित नाही, आणि हे निर्वेदासाठी, विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी पूरक ठरत नाही. म्हणूनच ते माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे. आणि मालुक्यपुत्ता, माझ्याद्वारे काय व्याकृत केले गेले आहे? 'हे दुःख आहे', मालुक्यपुत्ता, हे माझ्याद्वारे व्याकृत केले गेले आहे; 'हा दुःखसमुदय आहे' हे माझ्याद्वारे व्याकृत केले गेले आहे; 'हा दुःखनिरोध आहे' हे माझ्याद्वारे व्याकृत केले गेले आहे; 'ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे माझ्याद्वारे व्याकृत केले गेले आहे. आणि मालुक्यपुत्ता, हे माझ्याद्वारे व्याकृत का केले गेले आहे? कारण, मालुक्यपुत्ता, हे कल्याणकारी आहे, हे ब्रह्मचर्याच्या पायाशी संबंधित आहे, आणि हे निर्वेदासाठी, विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी पूरक ठरते. म्हणूनच ते माझ्याद्वारे व्याकृत केले गेले आहे. म्हणूनच, मालुक्यपुत्ता, जे माझ्याद्वारे अव्याकृत ठेवले गेले आहे ते अव्याकृत म्हणूनच लक्षात ठेवा; आणि जे व्याकृत केले गेले आहे ते व्याकृत म्हणूनच लक्षात ठेवा.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवान असे म्हणाले. संतुष्ट झालेल्या आयुष्मान मालुक्यपुत्तांनी भगवंतांच्या उपदेशाचे मनापासून अभिनंदन केले.

စူဠမာလုကျသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

तिसरे चुळमालुक्यसुत्त समाप्त झाले.

၄. မဟာမာလုကျသုတ္တံ

४. महामालुक्यसुत्त

၁၂၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓာရေထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဒေသိတာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ?

१२९. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “भिक्खूंनो!” “भंते!” असे म्हणून त्या भिक्खूंनी भगवंतांना प्रतिसाद दिला. भगवान म्हणाले – “भिक्खूंनो, माझ्याद्वारे उपदेशिलेली पाच ओरंभागिय संयोजने तुम्हाला लक्षात आहेत का?”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ, ဘန္တေ, ဓာရေမိ ဘဂဝတာ ဒေသိတာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, မာလုကျပုတ္တ, ဓာရေသိ မယာ ဒေသိတာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ? ‘‘သက္ကာယဒိဋ္ဌိံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ [Pg.96] သံယောဇနံ ဒေသိတံ ဓာရေမိ; ဝိစိကိစ္ဆံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ ဒေသိတံ ဓာရေမိ; သီလဗ္ဗတပရာမာသံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ ဒေသိတံ ဓာရေမိ; ကာမစ္ဆန္ဒံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ ဒေသိတံ ဓာရေမိ; ဗျာပါဒံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ ဒေသိတံ ဓာရေမိ. ဧဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဓာရေမိ ဘဂဝတာ ဒေသိတာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ.

असे म्हटल्यावर, आयुष्मान मालुक्यपुत्त भगवंतांना म्हणाले – “भंते, भगवंतांनी उपदेशिलेली पाच ओरंभागिय संयोजने मी लक्षात ठेवली आहेत.” “पण मालुक्यपुत्ता, माझ्याद्वारे उपदेशिलेली पाच ओरंभागिय संयोजने तू कशा प्रकारे लक्षात ठेवली आहेस?” “भंते, भगवंतांनी उपदेशिलेले 'सक्कायदिट्ठि' (सत्कायदृष्टी) हे ओरंभागिय संयोजन मी लक्षात ठेवले आहे; भंते, भगवंतांनी उपदेशिलेली 'विचिकिच्छा' (शंका) हे ओरंभागिय संयोजन मी लक्षात ठेवले आहे; भंते, भगवंतांनी उपदेशिलेला 'सीलब्बतपरामास' (नियम व विधींचे चुकीचे पालन) हे ओरंभागिय संयोजन मी लक्षात ठेवले आहे; भंते, भगवंतांनी उपदेशिलेला 'कामच्छंद' (इंद्रियसुखाची इच्छा) हे ओरंभागिय संयोजन मी लक्षात ठेवले आहे; भंते, भगवंतांनी उपदेशिलेला 'ब्यापाद' (द्वेष) हे ओरंभागिय संयोजन मी लक्षात ठेवले आहे. भंते, अशा प्रकारे मी भगवंतांनी उपदेशिलेली पाच ओरंभागिय संयोजने लक्षात ठेवली आहेत.”

‘‘ကဿ ခေါ နာမ တွံ, မာလုကျပုတ္တ, ဣမာနိ ဧဝံ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဒေသိတာနိ ဓာရေသိ? နနု, မာလုကျပုတ္တ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဣမိနာ တရုဏူပမေန ဥပါရမ္ဘေန ဥပါရမ္ဘိဿန္တိ? ဒဟရဿ ဟိ, မာလုကျပုတ္တ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ သက္ကာယောတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပနဿ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ? အနုသေတွေဝဿ သက္ကာယဒိဋ္ဌာနုသယော. ဒဟရဿ ဟိ, မာလုကျပုတ္တ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ ဓမ္မာတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပနဿ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာ? အနုသေတွေဝဿ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော. ဒဟရဿ ဟိ, မာလုကျပုတ္တ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ သီလာတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပနဿ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ သီလေသု သီလဗ္ဗတပရာမာသော? အနုသေတွေဝဿ သီလဗ္ဗတပရာမာသာနုသယော. ဒဟရဿ ဟိ, မာလုကျပုတ္တ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ ကာမာတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပနဿ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော? အနုသေတွေဝဿ ကာမရာဂါနုသယော. ဒဟရဿ ဟိ, မာလုကျပုတ္တ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ သတ္တာတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပနဿ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ သတ္တေသု ဗျာပါဒေါ? အနုသေတွေဝဿ ဗျာပါဒါနုသယော. နနု, မာလုကျပုတ္တ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဣမိနာ တရုဏူပမေန ဥပါရမ္ဘေန ဥပါရမ္ဘိဿန္တီ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတဿ, ဘဂဝါ, ကာလော, ဧတဿ, သုဂတ, ကာလော ယံ ဘဂဝါ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဒေသေယျ. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟာနန္ဒ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“मालुक्यपुत्ता, तू कोणासाठी ही पाच ओरंभागिय संयोजने अशा प्रकारे उपदेशिलेली लक्षात ठेवली आहेस? मालुक्यपुत्ता, इतर पंथांचे परिव्राजक लहान बालकाच्या उदाहरणाने तुझ्यावर आक्षेप घेणार नाहीत का? कारण, मालुक्यपुत्ता, पाठीवर झोपणाऱ्या लहान, अजाण बालकाला 'सत्काय' अशी संकल्पनाही नसते, मग त्याच्यामध्ये 'सक्कायदिट्ठि' कशी उत्पन्न होईल? परंतु, त्याच्यामध्ये सक्कायदिट्ठिचा अनुशय सुप्त स्वरूपात असतोच. कारण, मालुक्यपुत्ता, पाठीवर झोपणाऱ्या लहान, अजाण बालकाला 'धम्म' अशी संकल्पनाही नसते, मग त्याच्यामध्ये धम्माविषयी 'विचिकिच्छा' कशी उत्पन्न होईल? परंतु, त्याच्यामध्ये विचिकिच्छेचा अनुशय सुप्त स्वरूपात असतोच. कारण, मालुक्यपुत्ता, पाठीवर झोपणाऱ्या लहान, अजाण बालकाला 'शील' अशी संकल्पनाही नसते, मग त्याच्यामध्ये शीलांविषयी 'सीलब्बतपरामास' कसा उत्पन्न होईल? परंतु, त्याच्यामध्ये सीलबतपरामासाचा अनुशय सुप्त स्वरूपात असतोच. कारण, मालुक्यपुत्ता, पाठीवर झोपणाऱ्या लहान, अजाण बालकाला 'काम' अशी संकल्पनाही नसते, मग त्याच्यामध्ये कामाविषयी 'कामच्छंद' कसा उत्पन्न होईल? परंतु, त्याच्यामध्ये कामरागाचा अनुशय सुप्त स्वरूपात असतोच. कारण, मालुक्यपुत्ता, पाठीवर झोपणाऱ्या लहान, अजाण बालकाला 'सत्त' अशी संकल्पनाही नसते, मग त्याच्यामध्ये प्राण्यांविषयी 'ब्यापाद' कसा उत्पन्न होईल? परंतु, त्याच्यामध्ये ब्यापादाचा अनुशय सुप्त स्वरूपात असतोच. मालुक्यपुत्ता, इतर पंथांचे परिव्राजक लहान बालकाच्या या उदाहरणाने तुझ्यावर आक्षेप घेणार नाहीत का?” असे म्हटल्यावर, आयुष्मान आनंदांनी भगवंतांना विचारले – “भगवंता, हीच योग्य वेळ आहे, सुगता, हीच योग्य वेळ आहे की भगवंतांनी पाच ओरंभागिय संयोजने उपदेशावीत. भगवंतांकडून ऐकून भिक्खू ते लक्षात ठेवतील.” “तर मग आनंदा, ऐक, नीट मन लावून ऐक; मी सांगेन.” “होय, भंते,” आयुष्मान आनंदांनी भगवंतांना प्रतिसाद दिला. भगवान म्हणाले –

၁၃၀. ‘‘ဣဓာနန္ဒ[Pg.97], အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပရေတေန; ဥပ္ပန္နာယ စ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ သာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ထာမဂတာ အပ္ပဋိဝိနီတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ. ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ ဝိစိကိစ္ဆာပရေတေန; ဥပ္ပန္နာယ စ ဝိစိကိစ္ဆာယ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ သာ ဝိစိကိစ္ဆာ ထာမဂတာ အပ္ပဋိဝိနီတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ. သီလဗ္ဗတပရာမာသပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ သီလဗ္ဗတပရာမာသပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ သီလဗ္ဗတပရာမာသဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ သော သီလဗ္ဗတပရာမာသော ထာမဂတော အပ္ပဋိဝိနီတော ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ. ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ ကာမရာဂပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ ကာမရာဂဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ သော ကာမရာဂေါ ထာမဂတော အပ္ပဋိဝိနီတော ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ. ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ ဗျာပါဒပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ ဗျာပါဒဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ သော ဗျာပါဒေါ ထာမဂတော အပ္ပဋိဝိနီတော ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ.

१३०. आनंदा, येथे एखादा अश्रुतवान पृथग्जन (अज्ञानी सामान्य माणूस), जो आर्यांचे दर्शन न घेतलेला, आर्यधम्मात अकुशल आणि आर्यधम्मात अविनीत असतो; सत्पुरुषांचे दर्शन न घेतलेला, सत्पुरुषधम्मात अकुशल आणि सत्पुरुषधम्मात अविनीत असतो, तो सत्कायदृष्टीने ग्रस्त आणि तिच्या अधीन झालेल्या चित्ताने जगतो. उत्पन्न झालेल्या सत्कायदृष्टीतून मुक्त होण्याचा मार्ग तो यथाभूत (जसा आहे तसा) जाणत नाही. त्याच्यामध्ये ती सत्कायदृष्टी दृढ झालेली असते, तिचे निवारण झालेले नसते; ते एक अधोगामी संयोजन (बंधन) असते. तो विचिकित्सेने (संदेहाने) ग्रस्त आणि तिच्या अधीन झालेल्या चित्ताने जगतो. उत्पन्न झालेल्या विचिकित्सेतून मुक्त होण्याचा मार्ग तो यथाभूत जाणत नाही. त्याच्यामध्ये ती विचिकित्सा दृढ झालेली असते, तिचे निवारण झालेले नसते; ते एक अधोगामी संयोजन असते. तो शीलव्रतपरामर्शाने (नियम व व्रतांच्या चुकीच्या आचरणाने) ग्रस्त आणि त्याच्या अधीन झालेल्या चित्ताने जगतो. उत्पन्न झालेल्या शीलव्रतपरामर्शातून मुक्त होण्याचा मार्ग तो यथाभूत जाणत नाही. त्याच्यामध्ये तो शीलव्रतपरामर्श दृढ झालेला असतो, त्याचे निवारण झालेले नसते; ते एक अधोगामी संयोजन असते. तो कामरागाने (इंद्रियसुखाच्या आसक्तीने) ग्रस्त आणि त्याच्या अधीन झालेल्या चित्ताने जगतो. उत्पन्न झालेल्या कामरागातून मुक्त होण्याचा मार्ग तो यथाभूत जाणत नाही. त्याच्यामध्ये तो कामराग दृढ झालेला असतो, त्याचे निवारण झालेले नसते; ते एक अधोगामी संयोजन असते. तो व्यापादाने (द्वेषाने) ग्रस्त आणि त्याच्या अधीन झालेल्या चित्ताने जगतो. उत्पन्न झालेल्या व्यापादातून मुक्त होण्याचा मार्ग तो यथाभूत जाणत नाही. त्याच्यामध्ये तो व्यापाद दृढ झालेला असतो, त्याचे निवारण झालेले नसते; ते एक अधोगामी संयोजन असते.

၁၃၁. ‘‘သုတဝါ စ ခေါ, အာနန္ဒ, အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န သက္ကာယဒိဋ္ဌိပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ န သက္ကာယဒိဋ္ဌိပရေတေန; ဥပ္ပန္နာယ စ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ သာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သာနုသယာ ပဟီယတိ. န ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ န ဝိစိကိစ္ဆာပရေတေန; ဥပ္ပန္နာယ စ ဝိစိကိစ္ဆာယ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ သာ ဝိစိကိစ္ဆာ သာနုသယာ ပဟီယတိ. န သီလဗ္ဗတပရာမာသပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ န သီလဗ္ဗတပရာမာသပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ သီလဗ္ဗတပရာမာသဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ သော သီလဗ္ဗတပရာမာသော သာနုသယော ပဟီယတိ. န ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ န ကာမရာဂပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ ကာမရာဂဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ သော ကာမရာဂေါ သာနုသယော ပဟီယတိ[Pg.98]. န ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ န ဗျာပါဒပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ ဗျာပါဒဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ သော ဗျာပါဒေါ သာနုသယော ပဟီယတိ.

१३१. परंतु आनंदा, श्रुतवान आर्यश्रावक, जो आर्यांचे दर्शन घेतलेला, आर्यधम्मात कुशल आणि आर्यधम्मात सुविनीत असतो; सत्पुरुषांचे दर्शन घेतलेला, सत्पुरुषधम्मात कुशल आणि सत्पुरुषधम्मात सुविनीत असतो, तो सत्कायदृष्टीने ग्रस्त आणि तिच्या अधीन झालेल्या चित्ताने जगत नाही. उत्पन्न झालेल्या सत्कायदृष्टीतून मुक्त होण्याचा मार्ग तो यथाभूत जाणतो. त्याच्यामधील ती सत्कायदृष्टी तिच्या सुप्त प्रवृत्तीसह (अनुशयासह) नष्ट होते. तो विचिकित्सेने ग्रस्त आणि तिच्या अधीन झालेल्या चित्ताने जगत नाही. उत्पन्न झालेल्या विचिकित्सेतून मुक्त होण्याचा मार्ग तो यथाभूत जाणतो. त्याच्यामधील ती विचिकित्सा तिच्या अनुशयासह नष्ट होते. तो शीलव्रतपरामर्शाने ग्रस्त आणि त्याच्या अधीन झालेल्या चित्ताने जगत नाही. उत्पन्न झालेल्या शीलव्रतपरामर्शातून मुक्त होण्याचा मार्ग तो यथाभूत जाणतो. त्याच्यामधील तो शीलव्रतपरामर्श त्याच्या अनुशयासह नष्ट होतो. तो कामरागाने ग्रस्त आणि त्याच्या अधीन झालेल्या चित्ताने जगत नाही. उत्पन्न झालेल्या कामरागातून मुक्त होण्याचा मार्ग तो यथाभूत जाणतो. त्याच्यामधील तो कामराग त्याच्या अनुशयासह नष्ट होतो. तो व्यापादाने ग्रस्त आणि त्याच्या अधीन झालेल्या चित्ताने जगत नाही. उत्पन्न झालेल्या व्यापादातून मुक्त होण्याचा मार्ग तो यथाभूत जाणतो. त्याच्यामधील तो व्यापाद त्याच्या अनुशयासह नष्ट होतो.

၁၃၂. ‘‘ယော, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ ယာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ တံ မဂ္ဂံ တံ ပဋိပဒံ အနာဂမ္မ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ ပဇဟိဿတိ ဝါတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော တစံ အစ္ဆေတွာ ဖေဂ္ဂုံ အစ္ဆေတွာ သာရစ္ဆေဒေါ ဘဝိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယော မဂ္ဂေါ ယာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ တံ မဂ္ဂံ တံ ပဋိပဒံ အနာဂမ္မ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ ပဇဟိဿတိ ဝါတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

१३२. आनंदा, जो मार्ग, जी प्रतिपदा या पाच अधोगामी संयोजनांच्या प्रहाणासाठी आहे, त्या मार्गाचा, त्या प्रतिपदेचा अवलंब न करता कोणी त्या पाच अधोगामी संयोजनांना जाणेल, पाहील किंवा नष्ट करेल—असे घडणे शक्य नाही. आनंदा, ज्याप्रमाणे एखाद्या मोठ्या, गाभा असलेल्या उभ्या झाडाची साल न काढता आणि त्याचे मऊ लाकूड न तोडता त्याचा गाभा तोडता येईल—असे घडणे शक्य नाही; त्याचप्रमाणे, आनंदा, जो मार्ग, जी प्रतिपदा या पाच अधोगामी संयोजनांच्या प्रहाणासाठी आहे, त्या मार्गाचा, त्या प्रतिपदेचा अवलंब न करता कोणी त्या पाच अधोगामी संयोजनांना जाणेल, पाहील किंवा नष्ट करेल—असे घडणे शक्य नाही.

‘‘ယော စ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ ယာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ တံ မဂ္ဂံ တံ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ ပဇဟိဿတိ ဝါတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော တစံ ဆေတွာ ဖေဂ္ဂုံ ဆေတွာ သာရစ္ဆေဒေါ ဘဝိဿတီတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယော မဂ္ဂေါ ယာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ တံ မဂ္ဂံ တံ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ ပဇဟိဿတိ ဝါတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဂင်္ဂါ နဒီ ပူရာ ဥဒကဿ သမတိတ္တိကာ ကာကပေယျာ. အထ ဒုဗ္ဗလကော ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ – ‘အဟံ ဣမိဿာ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တိရိယံ ဗာဟာယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂစ္ဆိဿာမီ’တိ ; သော န သက္ကုဏေယျ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တိရိယံ ဗာဟာယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂန္တုံ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယေသံ ကေသဉ္စိ သက္ကာယနိရောဓာယ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ; သေယျထာပိ သော ဒုဗ္ဗလကော ပုရိသော ဧဝမေတေ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဂင်္ဂါ နဒီ ပူရာ ဥဒကဿ သမတိတ္တိကာ ကာကပေယျာ. အထ ဗလဝါ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ – ‘အဟံ ဣမိဿာ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တိရိယံ ဗာဟာယ [Pg.99] သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂစ္ဆိဿာမီ’တိ; သော သက္ကုဏေယျ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တိရိယံ ဗာဟာယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂန္တုံ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယေသံ ကေသဉ္စိ သက္ကာယနိရောဓာယ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ; သေယျထာပိ သော ဗလဝါ ပုရိသော ဧဝမေတေ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

परंतु आनंदा, जो मार्ग, जी प्रतिपदा या पाच अधोगामी संयोजनांच्या प्रहाणासाठी आहे, त्या मार्गाचा, त्या प्रतिपदेचा अवलंब करून कोणी त्या पाच अधोगामी संयोजनांना जाणेल, पाहील किंवा नष्ट करेल—असे घडणे शक्य आहे. आनंदा, ज्याप्रमाणे एखाद्या मोठ्या, गाभा असलेल्या उभ्या झाडाची साल काढून आणि त्याचे मऊ लाकूड तोडून त्याचा गाभा तोडता येईल—असे घडणे शक्य आहे; त्याचप्रमाणे, आनंदा, जो मार्ग, जी प्रतिपदा या पाच अधोगामी संयोजनांच्या प्रहाणासाठी आहे, त्या मार्गाचा, त्या प्रतिपदेचा अवलंब करून कोणी त्या पाच अधोगामी संयोजनांना जाणेल, पाहील किंवा नष्ट करेल—असे घडणे शक्य आहे. आनंदा, समजा गंगा नदी पाण्याने काठोकाठ भरलेली आहे, इतकी की कावळेही तिच्यातून सहज पाणी पिऊ शकतील. तेव्हा एखादा दुर्बळ मनुष्य तिथे येईल आणि विचार करेल: 'मी माझ्या बाहूंनी प्रवाहाचा छेद करत आडवे पोहून या गंगा नदीच्या पलीकडच्या तीरावर सुरक्षितपणे जाईन'; परंतु तो बाहूंनी प्रवाहाचा छेद करत आडवे पोहून गंगा नदीच्या पलीकडच्या तीरावर सुरक्षितपणे जाण्यास समर्थ होणार नाही. त्याचप्रमाणे, आनंदा, जेव्हा सत्काय-निरोधासाठी धम्माचा उपदेश केला जात असतो, तेव्हा ज्यांचे चित्त त्यात प्रवेश करत नाही, प्रसन्न होत नाही, स्थिर होत नाही आणि मुक्त होत नाही; त्या व्यक्तींना त्या दुर्बळ मनुष्यासारखेच समजले पाहिजे. आनंदा, समजा गंगा नदी पाण्याने काठोकाठ भरलेली आहे, इतकी की कावळेही तिच्यातून सहज पाणी पिऊ शकतील. तेव्हा एखादा बलवान मनुष्य तिथे येईल आणि विचार करेल: 'मी माझ्या बाहूंनी प्रवाहाचा छेद करत आडवे पोहून या गंगा नदीच्या पलीकडच्या तीरावर सुरक्षितपणे जाईन'; आणि तो बाहूंनी प्रवाहाचा छेद करत आडवे पोहून गंगा नदीच्या पलीकडच्या तीरावर सुरक्षितपणे जाण्यास समर्थ होईल. त्याचप्रमाणे, आनंदा, जेव्हा सत्काय-निरोधासाठी धम्माचा उपदेश केला जात असतो, तेव्हा ज्यांचे चित्त त्यात प्रवेश करते, प्रसन्न होते, स्थिर होते आणि मुक्त होते; त्या व्यक्तींना त्या बलवान मनुष्यासारखेच समजले पाहिजे।

၁၃၃. ‘‘ကတမော စာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ, ကတမာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဥပဓိဝိဝေကာ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာ သဗ္ဗသော ကာယဒုဋ္ဌုလ္လာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ; နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ, တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ, အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ.

१३३. आनंदा, पाच खालच्या पातळीवरील (ओरंभागिय) संयोजनांचा त्याग करण्याचा मार्ग कोणता आणि ती प्रतिपदा कोणती? आनंदा, येथे भिक्खू उपाधींच्या विविक्ततेमुळे (उपाधिविवेक), अकुशल धर्मांचा त्याग केल्यामुळे, शारीरिक जडतेचा पूर्णपणे उपशम केल्यामुळे, कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विविक्ततेपासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो तेथे जे काही रूपगत, वेदनागत, संज्ञागत, संस्कारगत आणि विज्ञानगत आहे, त्या धर्मांना अनित्य, दुःख, रोग, गंड (गळू), शल्य (बाण), आपत्ती, आजार, परके, नाशवंत, शून्य आणि अनात्म म्हणून पाहतो. तो त्या धर्मांपासून आपले चित्त परावृत्त करतो. तो त्या धर्मांपासून आपले चित्त परावृत्त करून अमृत धातूकडे चित्त वळवतो – 'हे शांत आहे, हे प्रणीत (श्रेष्ठ) आहे, म्हणजेच सर्व संस्कारांचा उपशम, सर्व उपाधींचा त्याग, तृष्णेचा क्षय, विराग, निरोध, निर्वाण.' तो तेथे स्थित राहून आसवांच्या क्षयाला प्राप्त करतो. जर तो आसवांच्या क्षयाला प्राप्त करू शकला नाही, तर त्याच धर्मरागामुळे (धर्मावरील आसक्तीमुळे), त्याच धर्मनंदीमुळे (धर्मातील आनंदाने) पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांच्या क्षयामुळे तो औपपातिक होतो, तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करतो आणि त्या लोकातून परत न येणारा (अनावत्तीधर्मी) होतो. आनंदा, पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांचा त्याग करण्याचा हाच मार्ग आहे, हीच प्रतिपदा आहे.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ.

पुन्हा, आनंदा, भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या उपशमामुळे... (पे)... दुसरे ध्यान प्राप्त करून विहरतो... तिसरे ध्यान... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो तेथे जे काही रूपगत, वेदनागत, संज्ञागत, संस्कारगत आणि विज्ञानगत आहे... त्या लोकातून परत न येणारा होतो. आनंदा, पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांचा त्याग करण्याचा हाच मार्ग आहे, हीच प्रतिपदा आहे.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ [Pg.100] သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ.

पुन्हा, आनंदा, भिक्खू सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे उल्लंघन करून, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त पाशामुळे, नानात्वसंज्ञांकडे मनस्कार न केल्यामुळे, 'आकाश अनंत आहे' असे जाणून आकाशांनंत्यायतनाचा लाभ घेऊन विहरतो. तो तेथे जे काही वेदनागत, संज्ञागत, संस्कारगत आणि विज्ञानगत आहे... (पे)... त्या लोकातून परत न येणारा होतो. आनंदा, पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांचा त्याग करण्याचा हाच मार्ग आहे, हीच प्रतिपदा आहे.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ.

पुन्हा, आनंदा, भिक्खू सर्व प्रकारे आकाशांनंत्यायतनाचे उल्लंघन करून, 'विज्ञान अनंत आहे' असे जाणून विज्ञानानंत्यायतनाचा लाभ घेऊन विहरतो. तो तेथे जे काही वेदनागत, संज्ञागत, संस्कारगत आणि विज्ञानगत आहे... (पे)... त्या लोकातून परत न येणारा होतो. आनंदा, पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांचा त्याग करण्याचा हाच मार्ग आहे, हीच प्रतिपदा आहे.

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယာ’’တိ.

पुन्हा, आनंदा, भिक्खू सर्व प्रकारे विज्ञानानंत्यायतनाचे उल्लंघन करून, 'काहीही नाही' असे जाणून आकिंचन्यायतनाचा लाभ घेऊन विहरतो. तो तेथे जे काही वेदनागत, संज्ञागत, संस्कारगत आणि विज्ञानगत आहे... (पे)... त्या लोकातून परत न येणारा होतो. आनंदा, पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांचा त्याग करण्याचा हाच मार्ग आहे, हीच प्रतिपदा आहे.

‘‘ဧသော စေ, ဘန္တေ, မဂ္ဂေါ ဧသာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ, အထ ကိဉ္စရဟိ ဣဓေကစ္စေ ဘိက္ခူ စေတောဝိမုတ္တိနော ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ပညာဝိမုတ္တိနော’’တိ? ‘‘ဧတ္ထ ခေါ ပနေသာဟံ, အာနန္ဒ, ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတံ ဝဒါမီ’’တိ.

भंते, जर पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांचा त्याग करण्याचा हाच मार्ग आणि हीच प्रतिपदा असेल, तर मग येथे काही भिक्खू चेतोविमुक्ती प्राप्त करणारे आणि काही भिक्खू प्रज्ञाविमुक्ती प्राप्त करणारे का आहेत? आनंदा, येथे मी इंद्रियांच्या भिन्नतेमुळे (इंद्रियवेमत्तता) असे होते, असे सांगतो.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवान असे म्हणाले. आयुष्यमान आनंद यांनी भगवंतांच्या भाषणाचे मनापासून अभिनंदन व कौतुक केले.

မဟာမာလုကျသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

चौथे महामालुक्यसुत्त समाप्त झाले.

၅. ဘဒ္ဒါလိသုတ္တံ

५. भद्दालिसुत्त

၁၃၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧကာသနဘောဇနံ ဘုဉ္ဇာမိ; ဧကာသနဘောဇနံ ခေါ, အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမိ [Pg.101] အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ, တုမှေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကာသနဘောဇနံ ဘုဉ္ဇထ; ဧကာသနဘောဇနံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တုမှေပိ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ, ဘန္တေ, န ဥဿဟာမိ ဧကာသနဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ; ဧကာသနဘောဇနဉှိ မေ, ဘန္တေ, ဘုဉ္ဇတော သိယာ ကုက္ကုစ္စံ, သိယာ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, ယတ္ထ နိမန္တိတော အဿသိ တတ္ထ ဧကဒေသံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဧကဒေသံ နီဟရိတွာပိ ဘုဉ္ဇေယျာသိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘုဉ္ဇမာနော ဧကာသနော ယာပေဿသီ’’တိ. ‘‘ဧဝမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, န ဥဿဟာမိ ဘုဉ္ဇိတုံ; ဧဝမ္ပိ ဟိ မေ, ဘန္တေ, ဘုဉ္ဇတော သိယာ ကုက္ကုစ္စံ, သိယာ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ သဗ္ဗံ တံ တေမာသံ န ဘဂဝတော သမ္မုခီဘာဝံ အဒါသိ, ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ.

१३४. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहरत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – 'भिक्खूंनो!' 'भंते!' असे म्हणून त्या भिक्खूंनी भगवंतांना प्रतिसाद दिला. भगवान म्हणाले – 'भिक्खूंनो, मी एकाच वेळी (एकाच आसनावर) भोजन करतो. भिक्खूंनो, एकाच वेळी भोजन केल्यामुळे मला निरोगीपणा, व्याधीहीनता, शरीराची हलकीता, शक्ती आणि सुखावह विहार जाणवतो. या, भिक्खूंनो, तुम्हीही एकाच वेळी भोजन करा. भिक्खूंनो, तुम्हीही एकाच वेळी भोजन केल्यास तुम्हाला निरोगीपणा, व्याधीहीनता, शरीराची हलकीता, शक्ती आणि सुखावह विहार जाणवेल.' असे म्हटल्यावर, आयुष्यमान भद्दालि भगवंतांना म्हणाले – 'भंते, मी एकाच वेळी भोजन करण्यास असमर्थ आहे. कारण भंते, मी एकाच वेळी भोजन केल्यास मला शंका (कुकुच्च) आणि पश्चात्ताप (विप्पटिसार) होईल.' 'तर मग भद्दालि, तुला जेथे निमंत्रित केले जाईल, तेथे एका भागात भोजन करून आणि दुसरा भाग सोबत घेऊन जाऊन भोजन कर. भद्दालि, अशा प्रकारे भोजन केल्यानेही तुझे एकाच वेळचे भोजन होईल आणि तुझा निर्वाह होईल.' 'भंते, मी अशा प्रकारेही भोजन करण्यास असमर्थ आहे. कारण भंते, अशा प्रकारे भोजन केल्यानेही मला शंका आणि पश्चात्ताप होईल.' त्यानंतर, भगवंतांनी शिक्षापद प्रस्थापित केले असता आणि भिक्खू संघाने त्या शिक्षेचे ग्रहण केले असता, आयुष्यमान भद्दालि यांनी आपली असमर्थता व्यक्त केली. त्यानंतर आयुष्यमान भद्दालि संपूर्ण तीन महिने भगवंतांच्या समोर आले नाहीत, जसे की शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे पालन न करणारा करतो.

၁၃၅. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော စီဝရကမ္မံ ကရောန္တိ – နိဋ္ဌိတစီဝရော ဘဂဝါ တေမာသစ္စယေန စာရိကံ ပက္ကမိဿတီတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ဘဒ္ဒါလိံ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဒံ ခေါ, အာဝုသော ဘဒ္ဒါလိ, ဘဂဝတော စီဝရကမ္မံ ကရီယတိ. နိဋ္ဌိတစီဝရော ဘဂဝါ တေမာသစ္စယေန စာရိကံ ပက္ကမိဿတိ. ဣင်္ဃာဝုသော ဘဒ္ဒါလိ, ဧတံ ဒေါသကံ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, မာ တေ ပစ္ဆာ ဒုက္ကရတရံ အဟောသီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ တေသံ ဘိက္ခူနံ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိံ. တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ.

१३५. त्या वेळी अनेक भिक्खू भगवंतांचे चिवर शिवण्याचे काम करत होते – 'चिवर तयार झाल्यावर, तीन महिन्यांच्या (वर्षावास) समाप्तीनंतर भगवान चारिकेसाठी निघतील.' त्यानंतर आयुष्यमान भद्दालि जेथे ते भिक्खू होते तेथे गेले; तिथे जाऊन त्यांनी त्या भिक्खूंसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान भद्दालिंना ते भिक्खू म्हणाले – 'हे आयुष्यमान भद्दालि, भगवंतांसाठी हे चिवर शिवण्याचे काम केले जात आहे. चिवर तयार झाल्यावर, तीन महिन्यांच्या समाप्तीनंतर भगवान चारिकेसाठी निघतील. कृपया, आयुष्यमान भद्दालि, या दोषाचा नीट विचार करा, जेणेकरून नंतर तुम्हाला अधिक कठीण परिस्थितीला सामोरे जावे लागणार नाही.' 'तसेच असो, आयुष्यमान,' असे म्हणून आयुष्यमान भद्दालिंनी त्या भिक्खूंचे म्हणणे मान्य केले आणि जेथे भगवान होते तेथे ते गेले; तिथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान भद्दालिंनी भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, मूर्खाप्रमाणे, संभ्रमात पडल्यामुळे आणि अज्ञानामुळे माझ्याकडून अपराध झाला आहे, कारण जेव्हा भगवंतांद्वारे शिक्षापद प्रज्ञापित केले जात होते आणि भिक्खू संघ त्या शिक्षेचे ग्रहण करत होता, तेव्हा मी माझा अनुत्साह (असंमती) व्यक्त केला होता. भंते, भगवंतांनी माझा हा अपराध अपराध म्हणून स्वीकारावा (क्षमा करावी), जेणेकरून भविष्यात मी स्वतःवर संयम ठेवीन.'

‘‘တဂ္ဃ [Pg.102] တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယံ တွံ မယာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘ဘဂဝါ ခေါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ, ဘဂဝါပိ မံ ဇာနိဿတိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဘိက္ခု သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဥပဂတာ, တေပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဘိက္ခုနိယော သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဥပဂတာ, တာပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဥပါသကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ, တေပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဥပါသိကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ, တာပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ နာနာတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏာ သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဥပဂတာ, တေပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော ထေရညတရော ဘိက္ခု သာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသီ’’တိ.

नक्कीच, भद्दालि, मूर्खाप्रमाणे, संभ्रमात पडल्यामुळे आणि अज्ञानामुळे तुझ्याकडून अपराध झाला आहे, कारण जेव्हा माझ्याद्वारे शिक्षापद प्रज्ञापित केले जात होते आणि भिक्खू संघ त्या शिक्षेचे ग्रहण करत होता, तेव्हा तू तुझा अनुत्साह व्यक्त केलास. भद्दालि, तू या परिस्थितीचा विचार केला नाहीस की – 'भगवान श्रावस्तीमध्ये राहत आहेत आणि भगवान मला असे ओळखतील की, भद्दालि नावाचा भिक्खू शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे पूर्ण पालन न करणारा आहे.' भद्दालि, तू या परिस्थितीचा विचार केला नाहीस. भद्दालि, तू या परिस्थितीचाही विचार केला नाहीस की – 'अनेक भिक्खू श्रावस्तीमध्ये वर्षावास करत आहेत, तेही मला असे ओळखतील की, भद्दालि नावाचा भिक्खू शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे पूर्ण पालन न करणारा आहे.' भद्दालि, तू या परिस्थितीचाही विचार केला नाहीस. भद्दालि, तू या परिस्थितीचाही विचार केला नाहीस की – 'अनेक भिक्खुणी श्रावस्तीमध्ये वर्षावास करत आहेत, त्याही मला असे ओळखतील की, भद्दालि नावाचा भिक्खू शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे पूर्ण पालन न करणारा आहे.' भद्दालि, तू या परिस्थितीचाही विचार केला नाहीस. भद्दालि, तू या परिस्थितीचाही विचार केला नाहीस की – 'अनेक उपासक श्रावस्तीमध्ये राहत आहेत, तेही मला असे ओळखतील की, भद्दालि नावाचा भिक्खू शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे पूर्ण पालन न करणारा आहे.' भद्दालि, तू या परिस्थितीचाही विचार केला नाहीस. भद्दालि, तू या परिस्थितीचाही विचार केला नाहीस की – 'अनेक उपासिका श्रावस्तीमध्ये राहत आहेत, त्याही मला असे ओळखतील की, भद्दालि नावाचा भिक्खू शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे पूर्ण पालन न करणारा आहे.' भद्दालि, तू या परिस्थितीचाही विचार केला नाहीस. भद्दालि, तू या परिस्थितीचाही विचार केला नाहीस की – 'विविध पंथांचे अनेक श्रमण आणि ब्राह्मण श्रावस्तीमध्ये वर्षावास करत आहेत, तेही मला असे ओळखतील की, श्रमण गोतमांचा श्रावक असलेला, थेरांपैकी एक असलेला भद्दालि नावाचा भिक्खू शासनात शिक्षेचे पूर्ण पालन न करणारा आहे.' भद्दालि, तू या परिस्थितीचाही विचार केला नाहीस.

‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိံ. တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယံ တွံ မယာ သိက္ခာပဒေ [Pg.103] ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ’’.

भंते, मूर्खाप्रमाणे, संभ्रमात पडल्यामुळे आणि अज्ञानामुळे माझ्याकडून अपराध झाला आहे, कारण जेव्हा भगवंतांद्वारे शिक्षापद प्रज्ञापित केले जात होते आणि भिक्खू संघ त्या शिक्षेचे ग्रहण करत होता, तेव्हा मी माझा अनुत्साह व्यक्त केला होता. भंते, भगवंतांनी माझा हा अपराध अपराध म्हणून स्वीकारावा (क्षमा करावी), जेणेकरून भविष्यात मी स्वतःवर संयम ठेवीन. नक्कीच, भद्दालि, मूर्खाप्रमाणे, संभ्रमात पडल्यामुळे आणि अज्ञानामुळे तुझ्याकडून अपराध झाला आहे, कारण जेव्हा माझ्याद्वारे शिक्षापद प्रज्ञापित केले जात होते आणि भिक्खू संघ त्या शिक्षेचे ग्रहण करत होता, तेव्हा तू तुझा अनुत्साह व्यक्त केलास.

၁၃၆. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓဿ ဘိက္ခု ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော, တမဟံ ဧဝံ ဝဒေယျံ – ‘ဧဟိ မေ တွံ, ဘိက္ခု, ပင်္ကေ သင်္ကမော ဟောဟီ’တိ, အပိ နု ခေါ သော သင်္ကမေယျ ဝါ အညေန ဝါ ကာယံ သန္နာမေယျ, ‘နော’တိ ဝါ ဝဒေယျာ’’တိ?

१३६. भद्दालि, तुला काय वाटते? समजा, येथे एखादा भिक्खू उभतोभागविमुक्त असेल, आणि मी त्याला असे म्हटले – 'ये भिक्खू, चिखलात तू माझ्यासाठी पूल बन.' तर काय तो चिखलात उतरेल, किंवा आपल्या शरीराला दुसऱ्या प्रकारे वाकवेल, किंवा 'नाही' असे म्हणेल?

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

असे मुळीच नाही, भंते.

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓဿ ဘိက္ခု ပညာဝိမုတ္တော… ကာယသက္ခိ… ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော… သဒ္ဓါဝိမုတ္တော… ဓမ္မာနုသာရီ… သဒ္ဓါနုသာရီ, တမဟံ ဧဝံ ဝဒေယျံ – ‘ဧဟိ မေ တွံ, ဘိက္ခု, ပင်္ကေ သင်္ကမော ဟောဟီ’တိ, အပိ နု ခေါ သော သင်္ကမေယျ ဝါ အညေန ဝါ ကာယံ သန္နာမေယျ, ‘နော’တိ ဝါ ဝဒေယျာ’’တိ?

भद्दालि, तुला काय वाटते? समजा, येथे एखादा भिक्खू प्रज्ञाविमुक्त... कायसाक्षी... दृष्टीप्राप्त... श्रद्धाविमुक्त... धम्मानुसारी... श्रद्धानुसारी असेल, आणि मी त्याला असे म्हटले – 'ये भिक्खू, चिखलात तू माझ्यासाठी पूल बन.' तर काय तो चिखलात उतरेल, किंवा आपल्या शरीराला दुसऱ्या प्रकारे वाकवेल, किंवा 'नाही' असे म्हणेल?

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

असे मुळीच नाही, भंते.

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘဒ္ဒါလိ, အပိ နု တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, တသ္မိံ သမယေ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဝါ ဟောသိ ပညာဝိမုတ္တော ဝါ ကာယသက္ခိ ဝါ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော ဝါ သဒ္ဓါဝိမုတ္တော ဝါ ဓမ္မာနုသာရီ ဝါ သဒ္ဓါနုသာရီ ဝါ’’တိ?

भद्दालि, तुला काय वाटते? त्या वेळी तू उभतोभागविमुक्त होतास का, किंवा प्रज्ञाविमुक्त, किंवा कायसाक्षी, किंवा दृष्टीप्राप्त, किंवा श्रद्धाविमुक्त, किंवा धम्मानुसारी, किंवा श्रद्धानुसारी होतास का?

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

असे मुळीच नाही, भंते.

‘‘နနု တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, တသ္မိံ သမယေ ရိတ္တော တုစ္ဆော အပရဒ္ဓေါ’’တိ?

भद्दालि, त्या वेळी तू रिक्त, तुच्छ आणि चुकीचा नव्हतास का?

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ. အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိံ. တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယံ တွံ မယာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ. ယတော စ ခေါ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ. ဝုဒ္ဓိဟေသာ, ဘဒ္ဒါလိ, အရိယဿ ဝိနယေ ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ’’.

“तसेच आहे, भन्ते. भन्ते, माझ्याकडून अपराध झाला आहे. एखाद्या मूर्खाप्रमाणे, संभ्रमात पडलेल्या आणि अकुशल माणसाप्रमाणे, जेव्हा भगवंतांद्वारे शिक्षापद (नियम) प्रज्ञापित केले जात होते आणि भिक्खू संघ त्या शिक्षेचे (प्रशिक्षणाचे) ग्रहण करत होता, तेव्हा मी माझा अनुत्साह (असमर्थता) प्रकट केला. भन्ते, भगवंत माझ्या या अपराधाला अपराध म्हणून स्वीकारून भविष्यात संयम राखण्यासाठी मला क्षमा करोत.” “नक्कीच, भद्दानि, तुझ्याकडून अपराध झाला आहे. एखाद्या मूर्खाप्रमाणे, संभ्रमात पडलेल्या आणि अकुशल माणसाप्रमाणे, जेव्हा माझ्याद्वारे शिक्षापद प्रज्ञापित केले जात होते आणि भिक्खू संघ त्या शिक्षेचे ग्रहण करत होता, तेव्हा तू तुझा अनुत्साह प्रकट केलास. परंतु, भद्दानि, जेव्हा तू तुझा अपराध अपराध म्हणून पाहतोस आणि धर्मानुसार त्याचे प्रायश्चित्त करतोस, तेव्हा आम्ही तुझा तो अपराध स्वीकारतो (तुला क्षमा करतो). कारण, भद्दानि, आर्य विनयामध्ये हीच प्रगती आहे की, जो आपला अपराध अपराध म्हणून पाहतो, धर्मानुसार त्याचे प्रायश्चित्त करतो आणि भविष्यात संयम राखतो.”

၁၃၇. ‘‘ဣဓ, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇေယျံ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရေယျ’န္တိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ [Pg.104] ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. တဿ တထာဝူပကဋ္ဌဿ ဝိဟရတော သတ္ထာပိ ဥပဝဒတိ, အနုဝိစ္စပိ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ ဥပဝဒန္တိ, ဒေဝတာပိ ဥပဝဒန္တိ, အတ္တာပိ အတ္တာနံ ဥပဝဒတိ. သော သတ္ထာရာပိ ဥပဝဒိတော, အနုဝိစ္စပိ ဝိညူဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ ဥပဝဒိတော, ဒေဝတာဟိပိ ဥပဝဒိတော, အတ္တနာပိ အတ္တာနံ ဥပဝဒိတော န ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရောတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရိဿ.

१३७. “इथे, भद्दानि, एखादा भिक्खू शास्त्यांच्या शासनात (बुद्धांच्या शिकवणीत) शिक्षेचे (प्रशिक्षणाचे) परिपूर्ण पालन न करणारा असतो. त्याच्या मनात असा विचार येतो – ‘मी एखाद्या निर्जन शयनासनाचा आश्रय घ्यावा – जसे की अरण्य, वृक्षाचे मूळ, पर्वत, दरी, पर्वताची गुहा, स्मशान, जंगल, उघडे मैदान किंवा गवताचा ढीग. कदाचित मी मानवी धर्मापेक्षा श्रेष्ठ अशा आर्यांना योग्य असणाऱ्या ज्ञान आणि दर्शनाच्या विशेषाचा (लोकोत्तर गुणांचा) साक्षात्कार करू शकेन.’ तो अशा निर्जन शयनासनाचा आश्रय घेतो – अरण्य, वृक्षाचे मूळ, पर्वत, दरी, पर्वताची गुहा, स्मशान, जंगल, उघडे मैदान किंवा गवताचा ढीग. अशा प्रकारे एकांतात राहणाऱ्या त्या भिक्खूवर शास्ते (बुद्ध) देखील आक्षेप घेतात; चौकशी करून सुज्ञ सब्रह्मचारी (सहभिक्खू) देखील आक्षेप घेतात; देवता देखील आक्षेप घेतात आणि तो स्वतः देखील स्वतःवर आक्षेप घेतो. शास्त्यांद्वारे आक्षेप घेतला गेलेला, सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांद्वारे चौकशी करून आक्षेप घेतला गेलेला, देवतांद्वारे आक्षेप घेतला गेलेला आणि स्वतःद्वारे स्वतःवर आक्षेप घेतला गेलेला तो भिक्खू मानवी धर्मापेक्षा श्रेष्ठ अशा आर्यांना योग्य असणाऱ्या ज्ञान आणि दर्शनाच्या विशेषाचा साक्षात्कार करू शकत नाही. त्याचे कारण काय? भद्दानि, शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे परिपूर्ण पालन न करणाऱ्या भिक्खूच्या बाबतीत असेच घडते.”

၁၃၈. ‘‘ဣဓ ပန, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရီ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇေယျံ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရေယျ’န္တိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. တဿ တထာဝူပကဋ္ဌဿ ဝိဟရတော သတ္ထာပိ န ဥပဝဒတိ, အနုဝိစ္စပိ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ န ဥပဝဒန္တိ, ဒေဝတာပိ န ဥပဝဒန္တိ, အတ္တာပိ အတ္တာနံ န ဥပဝဒတိ. သော သတ္ထာရာပိ အနုပဝဒိတော, အနုဝိစ္စပိ ဝိညူဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အနုပဝဒိတော, ဒေဝတာဟိပိ အနုပဝဒိတော, အတ္တနာပိ အတ္တာနံ အနုပဝဒိတော ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရောတိ. သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

१३८. “परंतु इथे, भद्दानि, एखादा भिक्खू शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे परिपूर्ण पालन करणारा असतो. त्याच्या मनात असा विचार येतो – ‘मी एखाद्या निर्जन शयनासनाचा आश्रय घ्यावा – जसे की अरण्य, वृक्षाचे मूळ, पर्वत, दरी, पर्वताची गुहा, स्मशान, जंगल, उघडे मैदान किंवा गवताचा ढीग. कदाचित मी मानवी धर्मापेक्षा श्रेष्ठ अशा आर्यांना योग्य असणाऱ्या ज्ञान आणि दर्शनाच्या विशेषाचा साक्षात्कार करू शकेन.’ तो अशा निर्जन शयनासनाचा आश्रय घेतो – अरण्य, वृक्षाचे मूळ, पर्वत, दरी, पर्वताची गुहा, स्मशान, जंगल, उघडे मैदान किंवा गवताचा ढीग. अशा प्रकारे एकांतात राहणाऱ्या त्या भिक्खूवर शास्ते आक्षेप घेत नाहीत; चौकशी करून सुज्ञ सब्रह्मचारी देखील आक्षेप घेत नाहीत; देवता देखील आक्षेप घेत नाहीत आणि तो स्वतः देखील स्वतःवर आक्षेप घेत नाही. शास्त्यांद्वारे आक्षेप न घेतला गेलेला, सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांद्वारे चौकशी करून आक्षेप न घेतला गेलेला, देवतांद्वारे आक्षेप न घेतला गेलेला आणि स्वतःद्वारे स्वतःवर आक्षेप न घेतला गेलेला तो भिक्खू मानवी धर्मापेक्षा श्रेष्ठ अशा आर्यांना योग्य असणाऱ्या ज्ञान आणि दर्शनाच्या विशेषाचा साक्षात्कार करतो. तो कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह असणारे, विवेकापासून उत्पन्न झालेले, प्रीती आणि सुखाने युक्त असणारे पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो. त्याचे कारण काय? भद्दानि, शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे परिपूर्ण पालन करणाऱ्या भिक्खूच्या बाबतीत असेच घडते.”

၁၃၉. ‘‘ပုန စပရံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

१३९. “पुन्हा, भद्दानि, तो भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे, अध्यात्मिक प्रसन्नता आणि चित्ताची एकाग्रता असणारे, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेले, प्रीती आणि सुखाने युक्त असणारे दुसरे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. त्याचे कारण काय? भद्दानि, शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे परिपूर्ण पालन करणाऱ्या भिक्खूच्या बाबतीत असेच घडते.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ, သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ [Pg.105] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

“पुन्हा, भद्दानि, तो भिक्खू प्रीतीचा देखील विराग झाल्यामुळे उपेक्षक (तटस्थ) होऊन विहरतो, आणि स्मृती व संप्रजन्या (जागृतता) यांनी युक्त होऊन शरीराने त्या सुखाचा अनुभव घेतो, ज्याबद्दल आर्य म्हणतात – ‘तो उपेक्षक, स्मृतिमान आणि सुखविहारी आहे.’ अशा प्रकारे तो तिसरे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. त्याचे कारण काय? भद्दानि, शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे परिपूर्ण पालन करणाऱ्या भिक्खूच्या बाबतीत असेच घडते.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

“पुन्हा, भद्दानि, तो भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्य (आनंद) आणि दोमनस्य (विषाद) नष्ट झाल्यामुळे, जे दुःखही नाही आणि सुखही नाही अशा, उपेक्षेमुळे स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त असणाऱ्या चौथ्या ध्यानाचा लाभ घेऊन विहरतो. त्याचे कारण काय? भद्दानि, शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे परिपूर्ण पालन करणाऱ्या भिक्खूच्या बाबतीत असेच घडते.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

“तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेशांपासून (मळापासून) मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अकंपतेप्रत पोहोचलेले असताना, पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी (पुब्बेनिवासानुस्सतिज्ञानासाठी) चित्त वळवतो. तो आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म... या प्रकारे आकारांसह आणि तपशीलांसह अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. त्याचे कारण काय? भद्दानि, शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे परिपूर्ण पालन करणाऱ्या भिक्खूच्या बाबतीत असेच घडते.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ…ပေ… ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ; ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ…ပေ… သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

“तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्किलेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अकंपतेप्रत पोहोचलेले असताना, प्राण्यांच्या च्युती (मृत्यू) आणि उत्पत्तीच्या ज्ञानासाठी (चुतूपपातज्ञानासाठी) चित्त वळवतो. तो मानवी डोळ्यांपेक्षा श्रेष्ठ अशा परिशुद्ध दिव्य चक्षूने प्राण्यांना मरताना आणि जन्मताना पाहतो; हीन, प्रणीत (श्रेष्ठ), सुवर्ण (सुंदर), दुर्वर्ण (कुरूप), सुगती प्राप्त झालेले, दुर्गती प्राप्त झालेले प्राणी आपल्या कर्मानुसार गती मिळवताना पाहतो आणि जाणतो – ‘अरेरे! हे प्राणी कायदुश्चरित्राने (शारीरिक गैरवर्तनाने) युक्त होते... आणि मृत्यूनंतर नरकात उत्पन्न झाले आहेत; किंवा हे प्राणी कायसुचरित्राने (शारीरिक चांगल्या वर्तनाने) युक्त होते... आणि मृत्यूनंतर सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात उत्पन्न झाले आहेत.’ अशा प्रकारे तो मानवी डोळ्यांपेक्षा श्रेष्ठ अशा परिशुद्ध दिव्य चक्षूने... प्राण्यांना त्यांच्या कर्मानुसार गती मिळवताना जाणतो. त्याचे कारण काय? भद्दानि, शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेचे परिपूर्ण पालन करणाऱ्या भिक्खूच्या बाबतीत असेच घडते.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ [Pg.106] အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿာ’’တိ.

जेव्हा त्याचे चित्त अशा प्रकारे समाहित, परिशुद्ध, निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असते, तेव्हा तो आसवांच्या क्षयाच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतो. तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणतो, 'हा दुःखसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणतो, 'हा दुःखनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणतो, 'ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हे आसव आहेत' हे यथाभूत जाणतो, 'हा आसवसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणतो, 'हा आसवनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणतो, 'ही आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या त्याच्या चित्ताची कामासवापासूनही मुक्ती होते, भवासवापासूनही मुक्ती होते आणि अविद्यासवापासूनही मुक्ती होते. मुक्त झाल्यावर 'मुक्त झाले' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी पुन्हा काही करायचे उरलेले नाही' असे तो जाणतो. हे कशामुळे? हे भद्दालि, शास्त्यांच्या शासनात शिक्षेची (प्रशिक्षणाची) परिपूर्ती करणाऱ्याच्या बाबतीत असेच घडते.

၁၄၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တိ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ နော တထာ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော ဟောတိ အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, န သမ္မာ ဝတ္တတိ, န လောမံ ပါတေတိ, န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, န သမ္မာ ဝတ္တတိ, န လောမံ ပါတေတိ, န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

१४०. असे म्हटले असता, आयुष्यमान भद्दालि भगवंतांना असे म्हणाले – 'भंते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे येथे काही भिक्खूंवर वारंवार ताकीद देऊन कारवाई केली जाते? आणि भंते, काय कारण आहे, कोणता प्रत्यय आहे, ज्यामुळे येथे काही भिक्खूंवर तशा प्रकारे वारंवार ताकीद देऊन कारवाई केली जात नाही?' 'भद्दालि, येथे एखादा भिक्खू सतत आपत्ती ओढवून घेणारा आणि पुष्कळ आपत्ती असलेला असतो. इतर भिक्खूंनी त्याला समजावले असता, तो विषयांतर करतो, संभाषण बाहेर भरकटवतो, राग, द्वेष आणि असंतोष प्रकट करतो, योग्य प्रकारे वागत नाही, नम्र होत नाही, प्रायश्चित्ताचे आचरण करत नाही आणि 'ज्यामुळे संघ संतुष्ट होईल ते मी करतो' असे म्हणत नाही. त्यावर, भद्दालि, भिक्खूंच्या मनात असा विचार येतो – 'आयुष्यमानहो, हा भिक्खू सतत आपत्ती ओढवून घेणारा आणि पुष्कळ आपत्ती असलेला आहे. इतर भिक्खूंनी त्याला समजावले असता, तो विषयांतर करतो, संभाषण बाहेर भरकटवतो, राग, द्वेष आणि असंतोष प्रकट करतो, योग्य प्रकारे वागत नाही, नम्र होत नाही, प्रायश्चित्ताचे आचरण करत नाही आणि 'ज्यामुळे संघ संतुष्ट होईल ते मी करतो' असे म्हणत नाही. आयुष्यमानहो, आपण या भिक्खूच्या बाबतीत अशा प्रकारे चौकशी करावी, जेणेकरून त्याचे हे प्रकरण लवकर निकाली निघणार नाही.' आणि भद्दालि, भिक्खू त्या भिक्खूच्या बाबतीत अशा प्रकारे चौकशी करतात की त्याचे हे प्रकरण लवकर निकाली निघत नाही.'

၁၄၁. ‘‘ဣဓ ပန, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော ဟောတိ အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ န အပနာမေတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, သမ္မာ ဝတ္တတိ, လောမံ ပါတေတိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော [Pg.107] ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ န အပနာမေတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, သမ္မာ ဝတ္တတိ, လောမံ ပါတေတိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော, ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

१४१. परंतु भद्दालि, येथे एखादा भिक्खू सतत आपत्ती ओढवून घेणारा आणि पुष्कळ आपत्ती असलेला असतो. इतर भिक्खूंनी त्याला समजावले असता, तो विषयांतर करत नाही, संभाषण बाहेर भरकटवत नाही, राग, द्वेष आणि असंतोष प्रकट करत नाही, योग्य प्रकारे वागतो, नम्र होतो, प्रायश्चित्ताचे आचरण करतो आणि 'ज्यामुळे संघ संतुष्ट होईल ते मी करतो' असे म्हणतो. त्यावर, भद्दालि, भिक्खूंच्या मनात असा विचार येतो – 'आयुष्यमानहो, हा भिक्खू सतत आपत्ती ओढवून घेणारा आणि पुष्कळ आपत्ती असलेला आहे. इतर भिक्खूंनी त्याला समजावले असता, तो विषयांतर करत नाही, संभाषण बाहेर भरकटवत नाही, राग, द्वेष आणि असंतोष प्रकट करत नाही, योग्य प्रकारे वागतो, नम्र होतो, प्रायश्चित्ताचे आचरण करतो आणि 'ज्यामुळे संघ संतुष्ट होईल ते मी करतो' असे म्हणतो. आयुष्यमानहो, आपण या भिक्खूच्या बाबतीत अशा प्रकारे चौकशी करावी, जेणेकरून त्याचे हे प्रकरण लवकर निकाली निघेल.' आणि भद्दालि, भिक्खू त्या भिक्खूच्या बाबतीत अशा प्रकारे चौकशी करतात की त्याचे हे प्रकरण लवकर निकाली निघते.

၁၄၂. ‘‘ဣဓ, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော ဟောတိ အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, န သမ္မာ ဝတ္တတိ, န လောမံ ပါတေတိ, န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, န သမ္မာ ဝတ္တတိ, န လောမံ ပါတေတိ, န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော, ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

१४२. येथे, भद्दालि, एखादा भिक्खू कधीतरीच आपत्ती ओढवून घेणारा आणि फारशा आपत्ती नसलेला असतो. इतर भिक्खूंनी त्याला समजावले असता, तो विषयांतर करतो, संभाषण बाहेर भरकटवतो, राग, द्वेष आणि असंतोष प्रकट करतो, योग्य प्रकारे वागत नाही, नम्र होत नाही, प्रायश्चित्ताचे आचरण करत नाही आणि 'ज्यामुळे संघ संतुष्ट होईल ते मी करतो' असे म्हणत नाही. त्यावर, भद्दालि, भिक्खूंच्या मनात असा विचार येतो – 'आयुष्यमानहो, हा भिक्खू कधीतरीच आपत्ती ओढवून घेणारा आणि फारशा आपत्ती नसलेला आहे. इतर भिक्खूंनी त्याला समजावले असता, तो विषयांतर करतो, संभाषण बाहेर भरकटवतो, राग, द्वेष आणि असंतोष प्रकट करतो, योग्य प्रकारे वागत नाही, नम्र होत नाही, प्रायश्चित्ताचे आचरण करत नाही आणि 'ज्यामुळे संघ संतुष्ट होईल ते मी करतो' असे म्हणत नाही. आयुष्यमानहो, आपण या भिक्खूच्या बाबतीत अशा प्रकारे चौकशी करावी, जेणेकरून त्याचे हे प्रकरण लवकर निकाली निघणार नाही.' आणि भद्दालि, भिक्खू त्या भिक्खूच्या बाबतीत अशा प्रकारे चौकशी करतात की त्याचे हे प्रकरण लवकर निकाली निघत नाही.

၁၄၃. ‘‘ဣဓ ပန, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော ဟောတိ အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ, န ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, သမ္မာ ဝတ္တတိ, လောမံ ပါတေတိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ, န ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, သမ္မာ ဝတ္တတိ, လောမံ ပါတေတိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော [Pg.108] အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော, ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

१४३. परंतु भद्दालि, येथे एखादा भिक्खू कधीतरीच आपत्ती ओढवून घेणारा आणि फारशा आपत्ती नसलेला असतो. इतर भिक्खूंनी त्याला समजावले असता, तो विषयांतर करत नाही, संभाषण बाहेर भरकटवत नाही, राग, द्वेष आणि असंतोष प्रकट करत नाही, योग्य प्रकारे वागतो, नम्र होतो, प्रायश्चित्ताचे आचरण करतो आणि 'ज्यामुळे संघ संतुष्ट होईल ते मी करतो' असे म्हणतो. त्यावर, भद्दालि, भिक्खूंच्या मनात असा विचार येतो – 'आयुष्यमानहो, हा भिक्खू कधीतरीच आपत्ती ओढवून घेणारा आणि फारशा आपत्ती नसलेला आहे. इतर भिक्खूंनी त्याला समजावले असता, तो विषयांतर करत नाही, संभाषण बाहेर भरकटवत नाही, राग, द्वेष आणि असंतोष प्रकट करत नाही, योग्य प्रकारे वागतो, नम्र होतो, प्रायश्चित्ताचे आचरण करतो आणि 'ज्यामुळे संघ संतुष्ट होईल ते मी करतो' असे म्हणतो. आयुष्यमानहो, आपण या भिक्खूच्या बाबतीत अशा प्रकारे चौकशी करावी, जेणेकरून त्याचे हे प्रकरण लवकर निकाली निघेल.' आणि भद्दालि, भिक्खू त्या भिक्खूच्या बाबतीत अशा प्रकारे चौकशी करतात की त्याचे हे प्रकरण लवकर निकाली निघते.

၁၄၄. ‘‘ဣဓ, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. သစေ မယံ ဣမံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရိဿာမ – မာ ယမ္ပိဿ တံ သဒ္ဓါမတ္တကံ ပေမမတ္တကံ တမှာပိ ပရိဟာယီ’တိ. သေယျထာပိ, ဘဒ္ဒါလိ, ပုရိသဿ ဧကံ စက္ခုံ, တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဧကံ စက္ခုံ ရက္ခေယျုံ – ‘မာ ယမ္ပိဿ တံ ဧကံ စက္ခုံ တမှာပိ ပရိဟာယီ’တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. သစေ မယံ ဣမံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရိဿာမ – မာ ယမ္ပိဿ တံ သဒ္ဓါမတ္တကံ ပေမမတ္တကံ တမှာပိ ပရိဟာယီ’တိ. အယံ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တိ. အယံ ပန, ဘဒ္ဒါလိ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ နော တထာ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တီ’’တိ.

१४४. “भद्दानि, या शासनात (धम्मात) एखादा भिक्खू केवळ श्रद्धेच्या आणि प्रेमाच्या बळावर (धम्ममार्गावर) वाटचाल करतो. अशा वेळी इतर भिक्खू असा विचार करतात—‘मित्रांनो, हा भिक्खू केवळ श्रद्धेच्या आणि प्रेमाच्या बळावर वाटचाल करत आहे. जर आपण या भिक्खूवर वारंवार दबाव आणून किंवा त्याला वारंवार ताकीद देऊन कारवाई केली, तर त्याची ही श्रद्धा आणि प्रेम नष्ट होऊ नये.’ भद्दानि, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाला एकच डोळा असेल, तर त्याचे मित्र, सोबती, नातेवाईक आणि सगेसोयरे त्याच्या त्या एका डोळ्याचे रक्षण करतात की, ‘त्याचा हा एकुलता एक डोळाही निकामी होऊ नये’; त्याचप्रमाणे, भद्दानि, या शासनात एखादा भिक्खू केवळ श्रद्धेच्या आणि प्रेमाच्या बळावर वाटचाल करतो. अशा वेळी इतर भिक्खू असा विचार करतात—‘मित्रांनो, हा भिक्खू केवळ श्रद्धेच्या आणि प्रेमाच्या बळावर वाटचाल करत आहे. जर आपण या भिक्खूवर वारंवार दबाव आणून किंवा त्याला वारंवार ताकीद देऊन कारवाई केली, तर त्याची ही श्रद्धा आणि प्रेम नष्ट होऊ नये.’ भद्दानि, हेच ते कारण आहे, हाच तो हेतू आहे, ज्यामुळे येथे काही भिक्खूंवर वारंवार ताकीद देऊन कारवाई केली जाते. आणि भद्दानि, हेच ते कारण आहे, हाच तो हेतू आहे, ज्यामुळे येथे काही भिक्खूंवर अशा प्रकारे वारंवार ताकीद देऊन कारवाई केली जात नाही.”

၁၄၅. ‘‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန ပုဗ္ဗေ အပ္ပတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ အဟေသုံ ဗဟုတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟိံသု? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန ဧတရဟိ ဗဟုတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ ဟောန္တိ အပ္ပတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟန္တီ’တိ? ‘‘ဧဝမေတံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ သတ္တေသု ဟာယမာနေသု, သဒ္ဓမ္မေ အန္တရဓာယမာနေ, ဗဟုတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ ဟောန္တိ အပ္ပတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟန္တီတိ. န တာဝ, ဘဒ္ဒါလိ, သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ ယာဝ န ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ. ယတော စ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ, အထ သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ တေသံယေဝ အာသဝဋ္ဌာနီယာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိဃာတာယ. န တာဝ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ ယာဝ န သံဃော မဟတ္တံ ပတ္တော ဟောတိ. ယတော စ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, သံဃော မဟတ္တံ ပတ္တော ဟောတိ, အထ ဣဓေကစ္စေ [Pg.109] အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ. အထ သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ တေသံယေဝ အာသဝဋ္ဌာနီယာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိဃာတာယ. န တာဝ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ ယာဝ န သံဃော လာဘဂ္ဂံ ပတ္တော ဟောတိ, ယသဂ္ဂံ ပတ္တော ဟောတိ, ဗာဟုသစ္စံ ပတ္တော ဟောတိ, ရတ္တညုတံ ပတ္တော ဟောတိ. ယတော စ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, သံဃော ရတ္တညုတံ ပတ္တော ဟောတိ, အထ ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ, အထ သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ တေသံယေဝ အာသဝဋ္ဌာနီယာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိဃာတာယ.

१४५. “‘भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता हेतू आहे, ज्यामुळे पूर्वी शिक्षापदे (नियम) कमी असूनही अधिक भिक्खू अंतिम ज्ञानामध्ये (अर्हत्त्वामध्ये) प्रतिष्ठित होत असत? आणि भंते, असे कोणते कारण आहे, कोणता हेतू आहे, ज्यामुळे आता शिक्षापदे अधिक असूनही कमी भिक्खू अंतिम ज्ञानामध्ये प्रतिष्ठित होतात?’ “भद्दानि, असेच घडते. जेव्हा प्राणी (मनुष्य) पतित होत असतात आणि सद्धम्म लुप्त होत असतो, तेव्हा शिक्षापदे अधिक होतात आणि कमी भिक्खू अंतिम ज्ञानामध्ये प्रतिष्ठित होतात. जोपर्यंत संघामध्ये आसवांना (आस्रवांना/विकारांना) कारणीभूत ठरणारे काही दोष (आसवट्ठानीय धम्म) प्रकट होत नाहीत, तोपर्यंत शास्ता (बुद्ध) आपल्या श्रावकांसाठी शिक्षापदे प्रस्थापित करत नाहीत. परंतु, भद्दानि, जेव्हा संघामध्ये आसवांना कारणीभूत ठरणारे काही दोष प्रकट होतात, तेव्हा शास्ता त्या आसवकारक दोषांचे निवारण करण्यासाठी श्रावकांसाठी शिक्षापदे प्रस्थापित करतात. भद्दानि, जोपर्यंत संघ विशाल होत नाही (मोठ्या संख्येने वाढत नाही), तोपर्यंत संघामध्ये आसवांना कारणीभूत ठरणारे दोष प्रकट होत नाहीत. परंतु, जेव्हा संघ विशाल होतो, तेव्हा संघामध्ये आसवांना कारणीभूत ठरणारे दोष प्रकट होतात; आणि मग शास्ता त्या आसवकारक दोषांचे निवारण करण्यासाठी श्रावकांसाठी शिक्षापदे प्रस्थापित करतात. भद्दानि, जोपर्यंत संघ लाभाच्या शिखरावर (लाभग्य), यशाच्या शिखरावर (यसग्य), बहुश्रुततेच्या शिखरावर (बाहुसच्च) आणि दीर्घकालीन ज्येष्ठतेच्या शिखरावर (रत्तञ्ञुत - अनेक रात्रींचा अनुभव असलेल्या भिक्खूंची संख्या वाढणे) पोहोचत नाही, तोपर्यंत संघामध्ये आसवांना कारणीभूत ठरणारे दोष प्रकट होत नाहीत. परंतु, भद्दानि, जेव्हा संघ दीर्घकालीन ज्येष्ठतेच्या शिखरावर पोहोचतो, तेव्हा संघामध्ये आसवांना कारणीभूत ठरणारे दोष प्रकट होतात; आणि मग शास्ता त्या आसवकारक दोषांचे निवारण करण्यासाठी श्रावकांसाठी शिक्षापदे प्रस्थापित करतात.”

၁၄၆. ‘‘အပ္ပကာ ခေါ တုမှေ, ဘဒ္ဒါလိ, တေန သမယေန အဟုဝတ္ထ ယဒါ ဝေါ အဟံ အာဇာနီယသုသူပမံ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေသိံ. တံ သရသိ ဘဒ္ဒါလီ’’တိ?

१४६. “भद्दानि, जेव्हा मी तुम्हांला उत्तम जातीच्या तरुण घोड्याच्या (आजानेय अश्वाच्या) उपमेद्वारे धम्म उपदेश दिला होता, तेव्हा तुमची संख्या फार कमी होती. भद्दानि, तो उपदेश तुला आठवतो का?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“नाही, भंते.”

‘‘တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ကံ ဟေတုံ ပစ္စေသီ’’တိ?

“भद्दानि, याचे काय कारण असावे असे तुला वाटते?”

‘‘သော ဟိ နူနာဟံ, ဘန္တေ, ဒီဃရတ္တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ အဟောသိ’’န္တိ.

“भंते, मी दीर्घकाळापासून शास्त्यांच्या शासनात (धम्मात) शिक्षापदांचे पूर्णपणे पालन न करणारा राहिलो आहे, हेच त्याचे कारण असावे.”

‘‘န ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဧသေဝ ဟေတု, ဧသ ပစ္စယော. အပိ စ မေ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဒီဃရတ္တံ စေတသာ စေတောပရိစ္စ ဝိဒိတော – ‘န စာယံ မောဃပုရိသော မယာ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗစေတသော သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတီ’တိ. အပိ စ တေ အဟံ, ဘဒ္ဒါလိ, အာဇာနီယသုသူပမံ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“भद्दानि, केवळ हेच कारण किंवा हाच हेतू नाही. तर भद्दानि, मी दीर्घकाळापासून माझ्या चित्ताने तुझ्या चित्ताचा वेध घेऊन तुला ओळखले आहे की—‘जेव्हा मी धम्म उपदेश देत असतो, तेव्हा हा मोघपुरुष (व्यर्थ मनुष्य) आदरपूर्वक ऐकत नाही, लक्षपूर्वक मनन करत नाही, आपले संपूर्ण चित्त एकाग्र करत नाही आणि कान देऊन धम्म ऐकत नाही.’ तरीही, भद्दानि, मी तुला उत्तम जातीच्या तरुण घोड्याच्या (आजानेय अश्वाच्या) उपमेद्वारे धम्म उपदेश देईन. तो नीट ऐक आणि चांगल्या प्रकारे मनात धर; मी सांगतो.” “होय, भंते,” आयुष्यमान भद्दानि यांनी भगवंतांना उत्तर दिले. भगवंत म्हणाले—

၁၄၇. ‘‘သေယျထာပိ, ဘဒ္ဒါလိ, ဒက္ခော အဿဒမကော ဘဒြံ အဿာဇာနီယံ လဘိတွာ ပဌမေနေဝ မုခါဓာနေ ကာရဏံ ကာရေတိ. တဿ မုခါဓာနေ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ ဟောန္တိယေဝ ဝိသူကာယိတာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ, ယထာ တံ အကာရိတပုဗ္ဗံ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ. သော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ယတော ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘဒြော အဿာဇာနီယော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗုတော ဟောတိ, တမေနံ အဿဒမကော ဥတ္တရိ ကာရဏံ ကာရေတိ ယုဂါဓာနေ. တဿ ယုဂါဓာနေ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ ဟောန္တိယေဝ ဝိသူကာယိတာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ, ယထာ တံ အကာရိတပုဗ္ဗံ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ. သော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ[Pg.110]. ယတော ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘဒြော အဿာဇာနီယော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗုတော ဟောတိ, တမေနံ အဿဒမကော ဥတ္တရိ ကာရဏံ ကာရေတိ အနုက္ကမေ မဏ္ဍလေ ခုရကာသေ ဓာဝေ ဒဝတ္တေ ရာဇဂုဏေ ရာဇဝံသေ ဥတ္တမေ ဇဝေ ဥတ္တမေ ဟယေ ဥတ္တမေ သာခလျေ. တဿ ဥတ္တမေ ဇဝေ ဥတ္တမေ ဟယေ ဥတ္တမေ သာခလျေ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ ဟောန္တိယေဝ ဝိသူကာယိတာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ, ယထာ တံ အကာရိတပုဗ္ဗံ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ. သော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ယတော ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘဒြော အဿာဇာနီယော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗုတော ဟောတိ, တမေနံ အဿဒမကော ဥတ္တရိ ဝဏ္ဏိယဉ္စ ပါဏိယဉ္စ အနုပ္ပဝေစ္ဆတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

१४७. “भद्दानि, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल अश्व-प्रशिक्षक (घोडेवाला) एका चांगल्या जातीच्या अश्वाला (घोड्याला) मिळवतो आणि सर्वप्रथम त्याला लगाम घालण्याचे (मुखाधान) प्रशिक्षण देतो. त्याला लगाम घालण्याचे प्रशिक्षण दिले जात असताना, त्याने यापूर्वी कधीही न केलेल्या गोष्टीमुळे तो काही प्रमाणात अडवणूक, धडपड आणि चंचलता दाखवतोच; परंतु सततच्या सरावाने आणि क्रमाक्रमाने केलेल्या अभ्यासाने तो त्या बाबतीत शांत होतो. जेव्हा तो घोडा त्या बाबतीत शांत होतो, तेव्हा अश्व-प्रशिक्षक त्याला पुढे जू घालण्याचे (युगाधान - रथाला जोडण्याचे) प्रशिक्षण देतो. त्याला जू घालण्याचे प्रशिक्षण दिले जात असताना, त्याने यापूर्वी कधीही न केलेल्या गोष्टीमुळे तो काही प्रमाणात अडवणूक, धडपड आणि चंचलता दाखवतोच; परंतु सततच्या सरावाने आणि क्रमाक्रमाने केलेल्या अभ्यासाने तो त्या बाबतीत शांत होतो. जेव्हा तो घोडा त्या बाबतीत शांत होतो, तेव्हा अश्व-प्रशिक्षक त्याला पुढे क्रमाक्रमाने पावले टाकणे (अनुक्रम), वर्तुळात धावणे (मंडल), टाचांवर चालणे (खुरकास), वेगाने धावणे (धाव), युद्धात शौर्य दाखवणे (दवत्त), राजेशाही गुण (राजगुण), राजवंशाची प्रतिष्ठा राखणे (राजवंश), सर्वोत्तम वेग (उत्तम जव), सर्वोत्तम अश्वत्व (उत्तम हय) आणि अत्यंत सौम्यता (उत्तम साखल्य) यांचे प्रशिक्षण देतो. त्याला या सर्वोत्तम वेगाचे, सर्वोत्तम अश्वत्वाचे आणि अत्यंत सौम्यतेचे प्रशिक्षण दिले जात असताना, त्याने यापूर्वी कधीही न केलेल्या गोष्टीमुळे तो काही प्रमाणात अडवणूक, धडपड आणि चंचलता दाखवतोच; परंतु सततच्या सरावाने आणि क्रमाक्रमाने केलेल्या अभ्यासाने तो त्या बाबतीत शांत होतो. जेव्हा तो घोडा या सर्व गोष्टींमध्ये शांत होतो, तेव्हा अश्व-प्रशिक्षक त्याला उत्तम अन्न (वर्णिय) आणि पाणी (पानीय) देऊन त्याचे संगोपन करतो. भद्दानि, या दहा गुणांनी युक्त असलेला उत्तम जातीचा अश्व राजासाठी योग्य ठरतो, राजाच्या उपयोगाचा होतो आणि राजाचे एक महत्त्वाचे अंग मानला जातो.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ ဒသဟိ? ဣဓ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခု အသေခါယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသင်္ကပ္ပေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝါစာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာကမ္မန္တေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာအာဇီဝေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဝါယာမေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာသတိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသမာဓိနာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဉာဏေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ.

“त्याचप्रमाणे, हे भद्दारि, दहा गुणांनी (धम्मांनी) युक्त असलेला भिक्खू हा आहुनेय्य (आदराच्या दानास पात्र), पाहुनेय्य (पाहुणचाराच्या दानास पात्र), दक्खिणेय्य (दक्षिणेस पात्र), अञ्जलीकरणीय (हात जोडून नमस्कार करण्यास पात्र) आणि जगाचे अनुत्तर पुण्यक्षेत्र असतो. कोणत्या दहा गुणांनी? येथे, हे भद्दारि, भिक्खू असेख (अशैक्ष) सम्यक् दृष्टीने युक्त असतो, असेख सम्यक् संकल्पाने युक्त असतो, असेख सम्यक् वाचेने युक्त असतो, असेख सम्यक् कर्मांताने युक्त असतो, असेख सम्यक् आजीविकेने युक्त असतो, असेख सम्यक् व्यायामाने (प्रयत्नाने) युक्त असतो, असेख सम्यक् सतीने (स्मृतीने) युक्त असतो, असेख सम्यक् समाधीने युक्त असतो, असेख सम्यक् ज्ञानाने युक्त असतो, आणि असेख सम्यक् विमुक्तीने युक्त असतो. हे भद्दारि, या दहा गुणांनी युक्त असलेला भिक्खू आहुनेय्य, पाहुनेय्य, दक्खिणेय्य, अञ्जलीकरणीय आणि जगाचे अनुत्तर पुण्यक्षेत्र असतो.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवान असे म्हणाले. आयुष्यमान भद्दारि भगवंतांच्या भाषणाने संतुष्ट झाले आणि त्यांनी त्याचा आनंदपूर्वक स्वीकार केला.

ဘဒ္ဒါလိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

पाचवे भद्दारिसुत्त समाप्त झाले.

၆. လဋုကိကောပမသုတ္တံ

६. लतुकिकोपम सुत्त (लावणी पक्ष्याचे उदाहरण देणारे सुत्त)

၁၄၈. ဧဝံ [Pg.111] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အင်္ဂုတ္တရာပေသု ဝိဟရတိ အာပဏံ နာမ အင်္ဂုတ္တရာပါနံ နိဂမော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အာပဏံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အာပဏေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေနညတရော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အာယသ္မာပိ ခေါ ဥဒါယီ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အာပဏံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အာပဏေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန သော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ဥဒါယိဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ဒုက္ခဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ သုခဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ; ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

१४८. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान अंगुत्तराप देशात, 'आपण' नावाच्या अंगुत्तरापांच्या नगरात (निगमात) विहार करत होते. तेव्हा भगवान सकाळी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन आपण नगरात पिंडपातासाठी (भिक्षेसाठी) शिरले. आपण नगरात पिंडपातासाठी फिरून, भोजनोत्तर पिंडपाताहून परत आल्यावर, दिवसाच्या विहारासाठी जेथे एक वनराई होती, तेथे गेले. त्या वनराईत प्रवेश करून ते एका वृक्षाच्या मुळाशी दिवसाच्या विहारासाठी बसले. आयुष्यमान उदायी देखील सकाळी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन आपण नगरात पिंडपातासाठी शिरले. आपण नगरात पिंडपातासाठी फिरून, भोजनोत्तर पिंडपाताहून परत आल्यावर, दिवसाच्या विहारासाठी जेथे ती वनराई होती, तेथे गेले. त्या वनराईत प्रवेश करून ते एका वृक्षाच्या मुळाशी दिवसाच्या विहारासाठी बसले. तेव्हा एकांतात ध्यानस्थ बसलेल्या आयुष्यमान उदायींच्या मनात असा विचार आला – 'भगवंतांनी खरोखरच आमचे कितीतरी दुःखकारक धर्म दूर केले आहेत! भगवंतांनी खरोखरच आमच्यासाठी कितीतरी सुखकारक धर्म आणले आहेत! भगवंतांनी खरोखरच आमचे कितीतरी अकुशल धर्म दूर केले आहेत आणि आमच्यासाठी कितीतरी कुशल धर्म आणले आहेत!' त्यानंतर आयुष्यमान उदायी संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे भगवान होते तेथे गेले; आणि भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले.

၁၄၉. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ဒုက္ခဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ သုခဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ; ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ’တိ. မယဉှိ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ. အဟု ခေါ သော, ဘန္တေ, သမယော ယံ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘ဣင်္ဃ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ဒိဝါဝိကာလဘောဇနံ ပဇဟထာ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အဟုဒေဝ အညထတ္တံ, အဟုဒေဝ ဒေါမနဿံ – ‘ယမ္ပိ နော သဒ္ဓါ ဂဟပတိကာ ဒိဝါ ဝိကာလေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေန္တိ တဿပိ နော ဘဂဝါ ပဟာနမာဟ, တဿပိ နော သုဂတော ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’တိ. တေ [Pg.112] မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပေမဉ္စ ဂါရဝဉ္စ ဟိရိဉ္စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ သမ္ပဿမာနာ ဧဝံ တံ ဒိဝါဝိကာလဘောဇနံ ပဇဟိမှာ. တေ မယံ, ဘန္တေ, သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ. အဟု ခေါ သော, ဘန္တေ, သမယော ယံ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘ဣင်္ဃ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ရတ္တိံဝိကာလဘောဇနံ ပဇဟထာ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အဟုဒေဝ အညထတ္တံ အဟုဒေဝ ဒေါမနဿံ – ‘ယမ္ပိ နော ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဘတ္တာနံ ပဏီတသင်္ခါတတရံ တဿပိ နော ဘဂဝါ ပဟာနမာဟ, တဿပိ နော သုဂတော ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘန္တေ, အညတရော ပုရိသော ဒိဝါ သူပေယျံ လဘိတွာ ဧဝမာဟ – ‘ဟန္ဒ စ ဣမံ နိက္ခိပထ, သာယံ သဗ္ဗေဝ သမဂ္ဂါ ဘုဉ္ဇိဿာမာ’တိ. ယာ ကာစိ, ဘန္တေ, သင်္ခတိယော သဗ္ဗာ တာ ရတ္တိံ, အပ္ပာ ဒိဝါ. တေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပေမဉ္စ ဂါရဝဉ္စ ဟိရိဉ္စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ သမ္ပဿမာနာ ဧဝံ တံ ရတ္တိံဝိကာလဘောဇနံ ပဇဟိမှာ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တာ စန္ဒနိကမ္ပိ ပဝိသန္တိ, ဩလိဂလ္လေပိ ပပတန္တိ, ကဏ္ဋကာဝါဋမ္ပိ အာရောဟန္တိ, သုတ္တမ္ပိ ဂါဝိံ အာရောဟန္တိ, မာဏဝေဟိပိ သမာဂစ္ဆန္တိ ကတကမ္မေဟိပိ အကတကမ္မေဟိပိ, မာတုဂါမောပိ တေ အသဒ္ဓမ္မေန နိမန္တေတိ. ဘူတပုဗ္ဗာဟံ, ဘန္တေ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယံ ပိဏ္ဍာယ စရာမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ မံ, ဘန္တေ, အညတရာ ဣတ္ထီ ဝိဇ္ဇန္တရိကာယ ဘာဇနံ ဓောဝန္တီ. ဒိသွာ မံ ဘီတာ ဝိဿရမကာသိ – ‘အဘုမ္မေ ပိသာစော ဝတ မ’န္တိ! ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘန္တေ, တံ ဣတ္ထိံ ဧတဒဝေါစံ – ‘နာဟံ, ဘဂိနိ, ပိသာစော; ဘိက္ခု ပိဏ္ဍာယ ဌိတော’တိ. ‘ဘိက္ခုဿ အာတုမာရီ, ဘိက္ခုဿ မာတုမာရီ ! ဝရံ တေ, ဘိက္ခု, တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိ ပရိကန္တော, န တွေဝ ဝရံ ယံ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယံ ကုစ္ဆိဟေတု ပိဏ္ဍာယ စရသီ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, တဒနုဿရတော ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ဒုက္ခဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ သုခဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ; ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ’’’တိ.

१४९. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान उदायींनी भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, येथे एकांतात ध्यानस्थ बसलो असताना माझ्या मनात असा विचार आला – 'भगवंतांनी खरोखरच आमचे कितीतरी दुःखकारक धर्म दूर केले आहेत! भगवंतांनी खरोखरच आमच्यासाठी कितीतरी सुखकारक धर्म आणले आहेत! भगवंतांनी खरोखरच आमचे कितीतरी अकुशल धर्म दूर केले आहेत आणि आमच्यासाठी कितीतरी कुशल धर्म आणले आहेत!' कारण, भंते, पूर्वी आम्ही संध्याकाळी, सकाळी आणि दुपारी अवेळी (विकळी) भोजन करत असू. भंते, अशी वेळ आली जेव्हा भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – 'भिक्खूंनो, तुम्ही हे दिवसाचे अवेळी भोजन सोडून द्या.' भंते, तेव्हा माझ्या मनात अस्वस्थता आणि खिन्नता निर्माण झाली – 'श्रद्धाळू गृहस्थ आम्हाला दिवसा अवेळी विविध प्रकारचे उत्तम अन्न व खाद्यपदार्थ देतात, तरीही भगवंत आम्हाला ते सोडण्यास सांगत आहेत, सुगत आम्हाला त्याचा त्याग करण्यास सांगत आहेत.' परंतु, भंते, भगवंतांबद्दलचे प्रेम, आदर, ह्री (लाज) आणि ओत्तप्प (पापभिरुता) लक्षात घेऊन आम्ही ते दिवसाचे अवेळी भोजन सोडून दिले. त्यानंतर, भंते, आम्ही केवळ संध्याकाळी आणि सकाळी भोजन करू लागलो. भंते, अशी वेळ आली जेव्हा भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – 'भिक्खूंनो, तुम्ही हे रात्रीचे अवेळी भोजन सोडून द्या.' भंते, तेव्हा माझ्या मनात अस्वस्थता आणि खिन्नता निर्माण झाली – 'आमच्या या दोन वेळच्या भोजनांपैकी जे अधिक स्वादिष्ट व उत्तम भोजन आहे, तेही भगवंत आम्हाला सोडण्यास सांगत आहेत, सुगत आम्हाला त्याचा त्याग करण्यास सांगत आहेत.' भंते, पूर्वी असे घडले होते की, एका माणसाला दिवसा काही सूप (हिंग-मसालेदार रस्सा) मिळाले, तेव्हा तो म्हणाला – 'हे बाजूला ठेवून द्या, संध्याकाळी आपण सर्वजण मिळून एकत्र जेवू.' भंते, जे काही विशेष पक्वान्न किंवा अन्न तयार केले जाते, ते सर्व रात्रीच तयार केले जाते, दिवसा फार कमी. परंतु, भंते, भगवंतांबद्दलचे प्रेम, आदर, ह्री आणि ओत्तप्प लक्षात घेऊन आम्ही ते रात्रीचे अवेळी भोजन सोडून दिले. भंते, पूर्वी असे घडत असे की, रात्रीच्या घनदाट अंधारात भिक्खू पिंडपातासाठी फिरत असताना मैल्याच्या खड्ड्यात पडत, गटारात पडत, काट्याकुट्यांच्या कुंपणात अडकत, झोपलेल्या गाईवर पाय ठेवत, गुन्हे करून पळालेल्या किंवा गुन्ह्याची योजना आखणाऱ्या चोरांना भेटत, आणि स्त्रियाही त्यांना अधर्माने (मैथुनासाठी) आमंत्रित करत. भंते, पूर्वी मी स्वतः रात्रीच्या घनदाट अंधारात पिंडपातासाठी फिरत होतो. भंते, वीज चमकली असता, भांडी घासणाऱ्या एका स्त्रीने मला पाहिले. मला पाहून ती घाबरली आणि मोठ्याने ओरडली – 'अरे बापरे! हा तर पिशाच मला खायला आला आहे!' असे म्हटल्यावर, भंते, मी त्या स्त्रीला म्हणालो – 'भगिनी, मी पिशाच नाही; मी पिंडपातासाठी उभा असलेला भिक्खू आहे.' त्यावर ती म्हणाली – 'या भिक्खूचे आई-वडील मेले असावेत! हे भिक्खू, रात्रीच्या घनदाट अंधारात पोटासाठी पिंडपातासाठी फिरण्यापेक्षा, खाटकाच्या तीक्ष्ण सुऱ्याने तुझे पोट फाडलेले बरे!' भंते, जेव्हा मी त्या प्रसंगाचे स्मरण करतो, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार येतो – 'भगवंतांनी खरोखरच आमचे कितीतरी दुःखकारक धर्म दूर केले आहेत! भगवंतांनी खरोखरच आमच्यासाठी कितीतरी सुखकारक धर्म आणले आहेत! भगवंतांनी खरोखरच आमचे कितीतरी अकुशल धर्म दूर केले आहेत आणि आमच्यासाठी कितीतरी कुशल धर्म आणले आहेत!'”

၁၅၀. ‘‘ဧဝမေဝ ပနုဒါယိ, ဣဓေကစ္စေ မောဃပုရိသာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ. တေ တဉ္စေဝ နပ္ပဇဟန္တိ, မယိ [Pg.113] စ အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော – သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, လဋုကိကာ သကုဏိကာ ပူတိလတာယ ဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓါ တတ္ထေဝ ဝဓံ ဝါ ဗန္ဓံ ဝါ မရဏံ ဝါ အာဂမေတိ. ယော နု ခေါ, ဥဒါယိ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယေန သာ လဋုကိကာ သကုဏိကာ ပူတိလတာယ ဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓါ တတ္ထေဝ ဝဓံ ဝါ ဗန္ဓံ ဝါ မရဏံ ဝါ အာဂမေတိ, တဉှိ တဿာ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓန’န္တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဥဒါယိ, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. ယေန သာ, ဘန္တေ, လဋုကိကာ သကုဏိကာ ပူတိလတာယ ဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓါ တတ္ထေဝ ဝဓံ ဝါ ဗန္ဓံ ဝါ မရဏံ ဝါ အာဂမေတိ, တဉှိ တဿာ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣဓေကစ္စေ မောဃပုရိသာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ? တေ တဉ္စေဝ နပ္ပဇဟန္တိ, မယိ စ အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’’.

१५०. “त्याचप्रमाणे, उदायी, येथे काही मोघपुरुष जेव्हा माझ्याकडून ‘याचा त्याग करा’ असे सांगितले जाते, तेव्हा ते असे म्हणतात—‘या अगदी क्षुल्लक, अगदी लहानशा गोष्टीचा त्याग कशासाठी? हा श्रमण फारच कडक (अति-संयमी) आहे!’ ते त्याचा त्यागही करत नाहीत आणि माझ्याबद्दल अप्रसन्नता व्यक्त करतात, तसेच जे भिक्खू शिक्षेचे (प्रशिक्षणाचे) अभिलाषी आहेत, त्यांच्याबद्दलही अप्रसन्नता व्यक्त करतात. उदायी, त्या मोघपुरुषांसाठी ते बंधन एक बलवान बंधन, दृढ बंधन, स्थिर बंधन, न कुजणारे बंधन आणि एक जाड लाकडी जोखड बनते. उदायी, ज्याप्रमाणे एखादी लाटुकी पक्षीण कुजलेल्या वेलीच्या बंधनाने बांधली गेली असता, तिथेच वध, बंधन किंवा मृत्यूला प्राप्त होते. उदायी, जर कोणी असे म्हटले की—‘ज्या कुजलेल्या वेलीच्या बंधनाने ती लाटुकी पक्षीण बांधली गेली आहे आणि तिथेच वध, बंधन किंवा मृत्यूला प्राप्त होते, ते बंधन तिच्यासाठी निर्बळ बंधन, दुर्बळ बंधन, कुजलेले बंधन, निरर्थक बंधन आहे’—तर उदायी, असे बोलणारा मनुष्य योग्य बोलत आहे का?” “नाही, भन्ते! भन्ते, ज्या कुजलेल्या वेलीच्या बंधनाने ती लाटुकी पक्षीण बांधली गेली आहे आणि तिथेच वध, बंधन किंवा मृत्यूला प्राप्त होते, ते बंधन तिच्यासाठी बलवान बंधन, दृढ बंधन, स्थिर बंधन, न कुजणारे बंधन आणि एक जाड लाकडी जोखड आहे.” “त्याचप्रमाणे, उदायी, येथे काही मोघपुरुष जेव्हा माझ्याकडून ‘याचा त्याग करा’ असे सांगितले जाते, तेव्हा ते असे म्हणतात—‘या अगदी क्षुल्लक, अगदी लहानशा गोष्टीचा त्याग कशासाठी? हा श्रमण फारच कडक (अति-संयमी) आहे!’ ते त्याचा त्यागही करत नाहीत आणि माझ्याबद्दल अप्रसन्नता व्यक्त करतात, तसेच जे भिक्खू शिक्षेचे (प्रशिक्षणाचे) अभिलाषी आहेत, त्यांच्याबद्दलही अप्रसन्नता व्यक्त करतात. उदायी, त्या मोघपुरुषांसाठी ते बंधन एक बलवान बंधन, दृढ बंधन, स्थिर बंधन, न कुजणारे बंधन आणि एक जाड लाकडी जोखड बनते.”

၁၅၁. ‘‘ဣဓ ပနုဒါယိ, ဧကစ္စေ ကုလပုတ္တာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ ပဟာတဗ္ဗဿ ယဿ နော ဘဂဝါ ပဟာနမာဟ, ယဿ နော သုဂတော ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’တိ? တေ တဉ္စေဝ ပဇဟန္တိ, မယိ စ န အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေ တံ ပဟာယ အပ္ပောဿုက္ကာ ပန္နလောမာ ပရဒတ္တဝုတ္တာ မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓနံ – သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော ဒဠှေဟိ ဝရတ္တေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ ဤသကံယေဝ ကာယံ သန္နာမေတွာ တာနိ ဗန္ဓနာနိ သံဆိန္ဒိတွာ သံပဒါလေတွာ ယေန ကာမံ ပက္ကမတိ. ယော နု ခေါ, ဥဒါယိ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယေဟိ သော ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော ဒဠှေဟိ ဝရတ္တေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ ဤသကံယေဝ ကာယံ သန္နာမေတွာ တာနိ ဗန္ဓနာနိ သံဆိန္ဒိတွာ သံပဒါလေတွာ ယေန ကာမံ ပက္ကမတိ, တဉှိ တဿ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ [Pg.114] ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဥဒါယိ, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. ယေဟိ သော, ဘန္တေ, ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော ဒဠှေဟိ ဝရတ္တေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ ဤသကံယေဝ ကာယံ သန္နာမေတွာ တာနိ ဗန္ဓနာနိ သံဆိန္ဒိတွာ သံပဒါလေတွာ ယေန ကာမံ ပက္ကမတိ, တဉှိ တဿ အဗလံ ဗန္ဓနံ…ပေ… အသာရကံ ဗန္ဓန’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣဓေကစ္စေ ကုလပုတ္တာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ ပဟာတဗ္ဗဿ ယဿ နော ဘဂဝါ ပဟာနမာဟ, ယဿ နော သုဂတော ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’တိ? တေ တဉ္စေဝ ပဇဟန္တိ, မယိ စ န အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေ တံ ပဟာယ အပ္ပောဿုက္ကာ ပန္နလောမာ ပရဒတ္တဝုတ္တာ မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓနံ’’.

१५१. “परंतु उदायी, येथे काही कुलपुत्र जेव्हा माझ्याकडून ‘याचा त्याग करा’ असे सांगितले जाते, तेव्हा ते असे म्हणतात—‘ज्या क्षुल्लक, लहानशा गोष्टीचा त्याग करण्यास आपल्या भगवंतांनी सांगितले आहे, ज्याचा त्याग करण्यास आपल्या सुगतांनी सांगितले आहे, तिचा त्याग करण्यात काय हरकत आहे?’ ते त्याचा त्याग करतात आणि माझ्याबद्दल अप्रसन्नता व्यक्त करत नाहीत, तसेच जे भिक्खू शिक्षेचे (प्रशिक्षणाचे) अभिलाषी आहेत, त्यांच्याबद्दलही अप्रसन्नता व्यक्त करत नाहीत. ते त्याचा त्याग करून, चिंतामुक्त, शांत, परदत्तवस्तूवर उपजीविका करणारे होऊन, वनातील हरणासारख्या मुक्त मनाने विहरतात. उदायी, त्यांच्यासाठी ते बंधन निर्बळ बंधन, दुर्बळ बंधन, कुजलेले बंधन, निरर्थक बंधन बनते. उदायी, ज्याप्रमाणे राजाचा एखादा हत्ती, ज्याचे सुळे रथाच्या दांड्यासारखे लांब आहेत, जो धिप्पाड, उच्च कुळातील आणि युद्धात अनुभवी आहे, तो मजबूत चामड्याच्या दोऱ्यांनी बांधलेला असला, तरी आपले शरीर थोडेसे वळवून ती बंधने तोडून आणि छिन्नविच्छिन्न करून जिथे इच्छा असेल तिथे निघून जातो. उदायी, जर कोणी असे म्हटले की—‘ज्या मजबूत चामड्याच्या दोऱ्यांच्या बंधनांनी तो राजाचा हत्ती बांधला गेला आहे, जो आपले शरीर थोडेसे वळवून ती बंधने तोडून आणि छिन्नविच्छिन्न करून जिथे इच्छा असेल तिथे निघून जातो, ते बंधन त्याच्यासाठी बलवान बंधन, दृढ बंधन, स्थिर बंधन, न कुजणारे बंधन आणि एक जाड लाकडी जोखड आहे’—तर उदायी, असे बोलणारा मनुष्य योग्य बोलत आहे का?” “नाही, भन्ते! भन्ते, ज्या मजबूत चामड्याच्या दोऱ्यांच्या बंधनांनी तो राजाचा हत्ती बांधला गेला आहे, जो आपले शरीर थोडेसे वळवून ती बंधने तोडून आणि छिन्नविच्छिन्न करून जिथे इच्छा असेल तिथे निघून जातो, ते बंधन त्याच्यासाठी निर्बळ बंधन...पे... निरर्थक बंधन आहे.” “त्याचप्रमाणे, उदायी, येथे काही कुलपुत्र जेव्हा माझ्याकडून ‘याचा त्याग करा’ असे सांगितले जाते, तेव्हा ते असे म्हणतात—‘ज्या क्षुल्लक, लहानशा गोष्टीचा त्याग करण्यास आपल्या भगवंतांनी सांगितले आहे, ज्याचा त्याग करण्यास आपल्या सुगतांनी सांगितले आहे, तिचा त्याग करण्यात काय हरकत आहे?’ ते त्याचा त्याग करतात आणि माझ्याबद्दल अप्रसन्नता व्यक्त करत नाहीत, तसेच जे भिक्खू शिक्षेचे (प्रशिक्षणाचे) अभिलाषी आहेत, त्यांच्याबद्दलही अप्रसन्नता व्यक्त करत नाहीत. ते त्याचा त्याग करून, चिंतामुक्त, शांत, परदत्तवस्तूवर उपजीविका करणारे होऊन, वनातील हरणासारख्या मुक्त मनाने विहरतात. उदायी, त्यांच्यासाठी ते बंधन निर्बळ बंधन, दुर्बळ बंधन, कुजलेले बंधन, निरर्थक बंधन बनते.”

၁၅၂. ‘‘သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော ဒလိဒ္ဒေါ အဿကော အနာဠှိယော; တဿ’ဿ ဧကံ အဂါရကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ ကာကာတိဒါယိံ နပရမရူပံ, ဧကာ ခဋောပိကာ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ နပရမရူပါ, ဧကိဿာ ကုမ္ဘိယာ ဓညသမဝါပကံ နပရမရူပံ, ဧကာ ဇာယိကာ နပရမရူပါ. သော အာရာမဂတံ ဘိက္ခုံ ပဿေယျ သုဓောတဟတ္ထပါဒံ မနုညံ ဘောဇနံ ဘုတ္တာဝိံ သီတာယ ဆာယာယ နိသိန္နံ အဓိစိတ္တေ ယုတ္တံ. တဿ ဧဝမဿ – ‘သုခံ ဝတ, ဘော, သာမညံ, အာရောဂျံ ဝတ, ဘော, သာမညံ! သော ဝတဿံ ယောဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော န သက္ကုဏေယျ ဧကံ အဂါရကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ ကာကာတိဒါယိံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ခဋောပိကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကိဿာ ကုမ္ဘိယာ ဓညသမဝါပကံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ဇာယိကံ နပရမရူပံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. ယော နု ခေါ, ဥဒါယိ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယေဟိ သော ပုရိသော ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ န သက္ကောတိ ဧကံ အဂါရကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ ကာကာတိဒါယိံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ခဋောပိကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကိဿာ ကုမ္ဘိယာ ဓညသမဝါပကံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ဇာယိကံ နပရမရူပံ ပဟာယ ကေသမဿုံ [Pg.115] ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ; တဉှိ တဿ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓန’န္တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဥဒါယိ, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. ယေဟိ သော, ဘန္တေ, ပုရိသော ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ, န သက္ကောတိ ဧကံ အဂါရကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ ကာကာတိဒါယိံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ခဋောပိကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကိဿာ ကုမ္ဘိယာ ဓညသမဝါပကံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ဇာယိကံ နပရမရူပံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ; တဉှိ တဿ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣဓေကစ္စေ မောဃပုရိသာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ? တေ တဉ္စေဝ နပ္ပဇဟန္တိ, မယိ စ အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’’.

१५२. “उदायी, समजा एखादा दरिद्री, अकिंचन आणि गरीब माणूस आहे; त्याच्याकडे एक मोडकीतोडकी, कावळ्यांच्या उपद्रवाची आणि निकृष्ट दर्जाची झोपडी आहे; एक मोडकातोडका आणि निकृष्ट दर्जाचा वेताचा पलंग आहे; एका मडक्यात ठेवलेले निकृष्ट दर्जाचे धान्य आणि भोपळ्याच्या बिया आहेत; आणि एक कुरूप व निकृष्ट दर्जाची पत्नी आहे. तो विहारात गेलेल्या एका भिक्खूला पाहील, ज्यांचे हात-पाय स्वच्छ धुतलेले आहेत, ज्यांनी उत्तम भोजन केले आहे, जे थंडगार सावलीत बसले आहेत आणि उच्च चित्ताच्या (अधिचित्त) साधनेत मग्न आहेत. त्याला असे वाटेल—‘अहा! श्रमणत्व किती सुखकारक आहे! श्रमणत्व किती आरोग्यदायी आहे! मी सुद्धा माझे केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जा घेतली तर किती बरे होईल!’ परंतु, तो ती मोडकीतोडकी, कावळ्यांच्या उपद्रवाची आणि निकृष्ट दर्जाची झोपडी सोडून, तो मोडकातोडका आणि निकृष्ट दर्जाचा वेताचा पलंग सोडून, मडक्यातील ते निकृष्ट दर्जाचे धान्य आणि भोपळ्याच्या बिया सोडून, आणि ती कुरूप व निकृष्ट दर्जाची पत्नी सोडून, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जा घेण्यास असमर्थ ठरतो. उदायी, जर कोणी असे म्हटले की—‘ज्या बंधनांनी बांधला गेल्यामुळे तो माणूस ती मोडकीतोडकी झोपडी, तो मोडकातोडका वेताचा पलंग, मडक्यातील ते धान्य व बिया आणि ती कुरूप पत्नी सोडून, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जा घेऊ शकत नाही; ती बंधने त्याच्यासाठी कमकुवत, दुर्बळ, कुजलेली आणि निरर्थक (असार) आहेत.’ तर उदायी, असे म्हणणारा माणूस योग्य बोलत आहे का?” “नाही, भन्ते. ज्या बंधनांनी तो माणूस बांधला गेला आहे, ज्यामुळे तो ती मोडकीतोडकी झोपडी, तो मोडकातोडका वेताचा पलंग, मडक्यातील ते धान्य व बिया आणि ती कुरूप पत्नी सोडून, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जा घेऊ शकत नाही; ती बंधने त्याच्यासाठी अत्यंत बलवान, दृढ, स्थिर, न कुजणारी आणि एक मोठी बेडी आहेत.” “तसेच, उदायी, येथे काही मोघपुरुष आहेत, ज्यांना मी ‘याचा त्याग करा’ असे सांगितले असता ते असे म्हणतात—‘या अगदी क्षुल्लक, तुच्छ गोष्टीचा त्याग कशासाठी करायचा? हा श्रमण अतिशय कठोर नियम लादत आहे!’ ते त्या गोष्टीचा त्याग तर करत नाहीतच, उलट माझ्याबद्दल आणि जे भिक्खू शिक्षेची (सिक्खाची) इच्छा बाळगतात त्यांच्याबद्दल असंतोष व्यक्त करतात. उदायी, त्यांच्यासाठी ती गोष्टच एक बलवान बंधन, दृढ बंधन, स्थिर बंधन, न कुजणारे बंधन आणि एक मोठी बेडी बनते.”

၁၅၃. ‘‘သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ, နေကာနံ နိက္ခဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ဓညဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ခေတ္တဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ဝတ္ထုဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ဘရိယဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ဒါသဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ဒါသိဂဏာနံ စယော; သော အာရာမဂတံ ဘိက္ခုံ ပဿေယျ သုဓောတဟတ္ထပါဒံ မနုညံ ဘောဇနံ ဘုတ္တာဝိံ သီတာယ ဆာယာယ နိသိန္နံ အဓိစိတ္တေ ယုတ္တံ. တဿ ဧဝမဿ – ‘သုခံ ဝတ, ဘော, သာမညံ, အာရောဂျံ ဝတ, ဘော, သာမညံ! သော ဝတဿံ ယောဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော သက္ကုဏေယျ နေကာနိ နိက္ခဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဓညဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ခေတ္တဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဝတ္ထုဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဘရိယဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသိဂဏာနိ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. ယော နု ခေါ, ဥဒါယိ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယေဟိ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ, သက္ကောတိ နေကာနိ နိက္ခဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဓညဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ [Pg.116] ခေတ္တဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဝတ္ထုဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဘရိယဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသိဂဏာနိ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ, တဉှိ တဿ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဥဒါယိ, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. ယေဟိ သော, ဘန္တေ, ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ, သက္ကောတိ နေကာနိ နိက္ခဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဓညဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ခေတ္တဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဝတ္ထုဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဘရိယဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသိဂဏာနိ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ; တဉှိ တဿ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓန’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣဓေကစ္စေ ကုလပုတ္တာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ ပဟာတဗ္ဗဿ ယဿ နော ဘဂဝါ ပဟာနမာဟ ယဿ, နော သုဂတော ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’တိ? တေ တဉ္စေဝ ပဇဟန္တိ, မယိ စ န အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေ တံ ပဟာယ အပ္ပောဿုက္ကာ ပန္နလောမာ ပရဒတ္တဝုတ္တာ မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓနံ’’.

१५३. “उदायी, समजा एखादा श्रीमंत, अत्यंत धनवान आणि समृद्ध गृहपती किंवा गृहपतीचा मुलगा आहे; ज्याच्याकडे अनेक सोन्याच्या नाण्यांचे ढीग, अनेक धान्याची कोठारे, अनेक शेते, अनेक जमिनी, अनेक पत्नी, अनेक दास आणि अनेक दासी आहेत. तो विहारात गेलेल्या एका भिक्खूला पाहील, ज्यांचे हात-पाय स्वच्छ धुतलेले आहेत, ज्यांनी उत्तम भोजन केले आहे, जे थंडगार सावलीत बसले आहेत आणि उच्च चित्ताच्या (अधिचित्त) साधनेत मग्न आहेत. त्याला असे वाटेल—‘अहा! श्रमणत्व किती सुखकारक आहे! श्रमणत्व किती आरोग्यदायी आहे! मी सुद्धा माझे केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जा घेतली तर किती बरे होईल!’ आणि तो त्या अनेक सोन्याच्या नाण्यांचा त्याग करून, धान्याच्या कोठारांचा त्याग करून, शेतांचा त्याग करून, जमिनीचा त्याग करून, पत्नींचा त्याग करून, दासांचा त्याग करून आणि दासींचा त्याग करून, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जा घेण्यास समर्थ ठरतो. उदायी, जर कोणी असे म्हटले की—‘ज्या बंधनांनी बांधला गेलेला तो गृहपती किंवा गृहपतीचा मुलगा त्या अनेक सोन्याच्या नाण्यांचा, धान्याच्या कोठारांचा, शेतांचा, जमिनीचा, पत्नींचा, दासांचा आणि दासींचा त्याग करून, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जा घेऊ शकतो; ती बंधने त्याच्यासाठी बलवान, दृढ, स्थिर, न कुजणारी आणि मोठी बेडी आहेत.’ तर उदायी, असे म्हणणारा माणूस योग्य बोलत आहे का?” “नाही, भन्ते. ज्या बंधनांनी तो गृहपती किंवा गृहपतीचा मुलगा बांधला गेला आहे, ज्यामुळे तो त्या अनेक सोन्याच्या नाण्यांचा, धान्याच्या कोठारांचा, शेतांचा, जमिनीचा, पत्नींचा, दासांचा आणि दासींचा त्याग करून, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जा घेऊ शकतो; ती बंधने त्याच्यासाठी कमकुवत, दुर्बळ, कुजलेली आणि निरर्थक (असार) आहेत.” “तसेच, उदायी, येथे काही कुलपुत्र आहेत, ज्यांना मी ‘याचा त्याग करा’ असे सांगितले असता ते असे म्हणतात—‘भगवंतांनी ज्याचा त्याग करण्यास सांगितले आहे, सुगतांनी ज्याचा त्याग करण्यास सांगितले आहे, त्या या अगदी क्षुल्लक, तुच्छ गोष्टीचा त्याग करण्यात काय मोठी गोष्ट आहे?’ ते त्या गोष्टीचा त्याग करतात, आणि माझ्याबद्दल असंतोष व्यक्त करत नाहीत. जे भिक्खू शिक्षेची (सिक्खाची) इच्छा बाळगतात, ते त्याचा त्याग करून निश्चिंत, नम्र, इतरांनी दिलेल्या दानावर जगणारे आणि हरणासारख्या मुक्त चित्ताने विहरतात. उदायी, त्यांच्यासाठी ते बंधन कमकुवत, दुर्बळ, कुजलेले आणि निरर्थक (असार) असते.”

၁၅၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဥဒါယိ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓုဒါယိ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ. တမေနံ ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နံ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ ဥပဓိပဋိသံယုတ္တာ သရသင်္ကပ္ပာ သမုဒါစရန္တိ. သော တေ အဓိဝါသေတိ, နပ္ပဇဟတိ, န ဝိနောဒေတိ, န ဗျန္တီကရောတိ, န အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဣမံ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ပုဂ္ဂလံ ‘သံယုတ္တော’တိ ဝဒါမိ နော ‘ဝိသံယုတ္တော’. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာ ဟိ မေ, ဥဒါယိ, ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဝိဒိတာ.

१५४. “उदायी, जगात हे चार प्रकारचे पुद्गल (व्यक्ती) विद्यमान आहेत. कोणते चार? येथे, उदायी, एखादा पुद्गल उपधीच्या (आसक्तीच्या उपाधीच्या) प्रहाणासाठी (त्यागासाठी), उपधीच्या विसर्जनासाठी प्रतिपन्न (मार्गस्थ) झालेला असतो. उपधीच्या प्रहाणासाठी, उपधीच्या विसर्जनासाठी प्रतिपन्न झालेल्या त्या पुद्गलाला उपधीशी संबंधित असलेले विचार आणि संकल्प ग्रासतात. तो त्यांना सहन करतो (मनात थारा देतो), त्यांचा त्याग करत नाही, त्यांचे निवारण करत नाही, त्यांचा अंत करत नाही, त्यांना नष्ट करत नाही. उदायी, अशा पुद्गलाला मी 'संयुत्त' (बद्ध) म्हणतो, 'विसंयुत्त' (मुक्त) नाही. त्याचे कारण काय? उदायी, मला या पुद्गलातील इंद्रियांची भिन्नता (परिपक्वतेची भिन्नता) ज्ञात आहे.”

‘‘ဣဓ ပနုဒါယိ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ. တမေနံ ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နံ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ ဥပဓိပဋိသံယုတ္တာ သရသင်္ကပ္ပာ သမုဒါစရန္တိ. သော တေ နာဓိဝါသေတိ, ပဇဟတိ, ဝိနောဒေတိ, ဗျန္တီကရောတိ, အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဣမမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ[Pg.117], ပုဂ္ဂလံ ‘သံယုတ္တော’တိ ဝဒါမိ နော ‘ဝိသံယုတ္တော’. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာ ဟိ မေ, ဥဒါယိ, ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဝိဒိတာ.

“परंतु येथे, उदायी, एखादा पुद्गल उपधीच्या प्रहाणासाठी, उपधीच्या विसर्जनासाठी प्रतिपन्न झालेला असतो. उपधीच्या प्रहाणासाठी, उपधीच्या विसर्जनासाठी प्रतिपन्न झालेल्या त्या पुद्गलाला उपधीशी संबंधित असलेले विचार आणि संकल्प ग्रासतात. तो त्यांना सहन करत नाही (मनात थारा देत नाही), त्यांचा त्याग करतो, त्यांचे निवारण करतो, त्यांचा अंत करतो, त्यांना नष्ट करतो. उदायी, अशा पुद्गलालाही मी 'संयुत्त' (बद्ध) म्हणतो, 'विसंयुत्त' (मुक्त) नाही. त्याचे कारण काय? उदायी, मला या पुद्गलातील इंद्रियांची भिन्नता ज्ञात आहे.”

‘‘ဣဓ ပနုဒါယိ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ. တမေနံ ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နံ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ ကဒါစိ ကရဟစိ သတိသမ္မောသာ ဥပဓိပဋိသံယုတ္တာ သရသင်္ကပ္ပာ သမုဒါစရန္တိ; ဒန္ဓော, ဥဒါယိ, သတုပ္ပာဒေါ. အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ ပဇဟတိ, ဝိနောဒေတိ, ဗျန္တီကရောတိ, အနဘာဝံ ဂမေတိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော ဒိဝသံသန္တတ္တေ အယောကဋာဟေ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဥဒကဖုသိတာနိ နိပါတေယျ; ဒန္ဓော, ဥဒါယိ, ဥဒကဖုသိတာနံ နိပါတော. အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ. တမေနံ ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နံ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ ကဒါစိ ကရဟစိ သတိသမ္မောသာ ဥပဓိပဋိသံယုတ္တာ သရသင်္ကပ္ပာ သမုဒါစရန္တိ; ဒန္ဓော, ဥဒါယိ, သတုပ္ပာဒေါ. အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ ပဇဟတိ, ဝိနောဒေတိ, ဗျန္တီကရောတိ, အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဣမမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ပုဂ္ဂလံ ‘သံယုတ္တော’တိ ဝဒါမိ နော ‘ဝိသံယုတ္တော’. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာ ဟိ မေ, ဥဒါယိ, ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဝိဒိတာ.

“परंतु येथे, उदायी, एखादा पुद्गल उपधीच्या प्रहाणासाठी, उपधीच्या विसर्जनासाठी प्रतिपन्न झालेला असतो. उपधीच्या प्रहाणासाठी, उपधीच्या विसर्जनासाठी प्रतिपन्न झालेल्या त्या पुद्गलाला कधीतरी, केव्हातरी स्मृतीच्या विस्मरणामुळे उपधीशी संबंधित असलेले विचार आणि संकल्प ग्रासतात. उदायी, त्याची स्मृती जागृत होणे संथ असते, परंतु तो लगेचच त्यांचा त्याग करतो, त्यांचे निवारण करतो, त्यांचा अंत करतो, त्यांना नष्ट करतो. उदायी, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाने दिवसभर तापलेल्या लोखंडी तव्यावर पाण्याचे दोन किंवा तीन थेंब टाकले, तर उदायी, पाण्याचे थेंब पडणे संथ असले तरी ते लगेचच सुकून नष्ट होतात आणि नाहीसे होतात; त्याचप्रमाणे, उदायी, येथे एखादा पुद्गल उपधीच्या प्रहाणासाठी, उपधीच्या विसर्जनासाठी प्रतिपन्न झालेला असतो. उपधीच्या प्रहाणासाठी, उपधीच्या विसर्जनासाठी प्रतिपन्न झालेल्या त्या पुद्गलाला कधीतरी, केव्हातरी स्मृतीच्या विस्मरणामुळे उपधीशी संबंधित असलेले विचार आणि संकल्प ग्रासतात. उदायी, त्याची स्मृती जागृत होणे संथ असते, परंतु तो लगेचच त्यांचा त्याग करतो, त्यांचे निवारण करतो, त्यांचा अंत करतो, त्यांना नष्ट करतो. उदायी, अशा पुद्गलालाही मी 'संयुत्त' (बद्ध) म्हणतो, 'विसंयुत्त' (मुक्त) नाही. त्याचे कारण काय? उदायी, मला या पुद्गलातील इंद्रियांची भिन्नता ज्ञात आहे.”

‘‘ဣဓ ပနုဒါယိ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘ဥပဓိ ဒုက္ခဿ မူလ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ နိရုပဓိ ဟောတိ, ဥပဓိသင်္ခယေ ဝိမုတ္တော. ဣမံ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ပုဂ္ဂလံ ‘ဝိသံယုတ္တော’တိ ဝဒါမိ နော ‘သံယုတ္တော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာ ဟိ မေ, ဥဒါယိ, ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဝိဒိတာ. ဣမေ ခေါ, ဥဒါယိ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ.

“परंतु येथे, उदायी, एखादा पुद्गल 'उपधी हेच दुःखाचे मूळ आहे' असे जाणून उपधीरहित (निरुपधी) होतो आणि उपधीच्या क्षयाने (नष्ट होण्याने) मुक्त होतो. उदायी, अशा पुद्गलाला मी 'विसंयुत्त' (मुक्त) म्हणतो, 'संयुत्त' (बद्ध) नाही. त्याचे कारण काय? उदायी, मला या पुद्गलातील इंद्रियांची भिन्नता ज्ञात आहे. उदायी, हे चार प्रकारचे पुद्गल जगात विद्यमान आहेत.”

၁၅၅. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, ဥဒါယိ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ခေါ, ဥဒါယိ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကာမသုခံ မိဠှသုခံ ပုထုဇ္ဇနသုခံ အနရိယသုခံ, န သေဝိတဗ္ဗံ, န ဘာဝေတဗ္ဗံ, န ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ; ‘ဘာယိတဗ္ဗံ ဧတဿ သုခဿာ’တိ ဝဒါမိ.

१५५. “उदायी, हे पाच कामगुण आहेत. कोणते पाच? डोळ्यांनी जाणता येणारे, इष्ट, कांत (प्रिय), मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे रूप; कानांनी जाणता येणारे शब्द... नाकाने जाणता येणारे गंध... जिभेने जाणता येणारे रस... शरीराने जाणता येणारे, इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे स्पर्श. उदायी, हे पाच कामगुण आहेत. उदायी, या पाच कामगुणांवर अवलंबून जे सुख आणि सौमनस्य (आनंद) उत्पन्न होते, त्याला 'कामसुख', 'मलिन सुख' (अशुद्ध सुख), 'पृथग्जन सुख' (सामान्य लोकांचे सुख) आणि 'अनार्य सुख' असे म्हटले जाते. याचे सेवन करू नये, याची भावना (विकास) करू नये, याचा वारंवार अभ्यास करू नये; 'या सुखाचे भय बाळगावे' असे मी सांगतो.”

၁၅၆. ‘‘ဣဓုဒါယိ[Pg.118], ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, သုခဿ စ ပဟာနာ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မသုခံ ပဝိဝေကသုခံ ဥပသမသုခံ သမ္ဗောဓသုခံ, အာသေဝိတဗ္ဗံ, ဘာဝေတဗ္ဗံ, ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ; ‘န ဘာယိတဗ္ဗံ ဧတဿ သုခဿာ’တိ ဝဒါမိ.

१५६. “येथे, उदायी, भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने... दुसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. प्रीतीचा (हर्षाचा) विराग झाल्याने... तिसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. सुखाचा त्याग केल्याने... चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. याला 'नैष्क्रम्य सुख' (त्यागाचे सुख), 'प्रविवेक सुख' (एकांतातले सुख), 'उपशम सुख' (शांतीचे सुख) आणि 'संबोध सुख' (ज्ञानप्राप्तीचे सुख) असे म्हटले जाते. याचे सेवन करावे, याची भावना करावी, याचा वारंवार अभ्यास करावा; 'या सुखाचे भय बाळगू नये' असे मी सांगतो.”

‘‘ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဣဒံ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ဣဉ္ဇိတသ္မိံ ဝဒါမိ. ကိဉ္စ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ? ယဒေဝ တတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ ဣဒံ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ဣဉ္ဇိတသ္မိံ ဝဒါမိ. ကိဉ္စ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ? ယဒေဝ တတ္ထ ပီတိသုခံ အနိရုဒ္ဓံ ဟောတိ ဣဒံ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ဣဉ္ဇိတသ္မိံ ဝဒါမိ. ကိဉ္စ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ? ယဒေဝ တတ္ထ ဥပေက္ခာသုခံ အနိရုဒ္ဓံ ဟောတိ ဣဒံ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဣဒံ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, အနိဉ္ဇိတသ္မိံ ဝဒါမိ.

“येथे, उदायी, भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. उदायी, याला मी 'कंपित' (चंचल) असे म्हणतो. आणि तेथे काय कंपित आहे? तेथे जे वितर्क आणि विचार अजून शांत (निरुद्ध) झालेले नसतात, तेच तेथे कंपित आहे. येथे, उदायी, वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने... भिक्खू दुसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. उदायी, यालाही मी 'कंपित' असे म्हणतो. आणि तेथे काय कंपित आहे? तेथे जे प्रीती आणि सुख अजून शांत झालेले नसते, तेच तेथे कंपित आहे. येथे, उदायी, प्रीतीचा विराग झाल्याने... भिक्खू तिसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. उदायी, यालाही मी 'कंपित' असे म्हणतो. आणि तेथे काय कंपित आहे? तेथे जे उपेक्षा-सुख अजून शांत झालेले नसते, तेच तेथे कंपित आहे. येथे, उदायी, सुखाचा त्याग केल्याने... भिक्खू चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. उदायी, याला मी 'अकंपित' (स्थिर) असे म्हणतो.”

‘‘ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဣဒံ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ [Pg.119] ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣတိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, နေဝသညာနာသညာယတနဿပိ ပဟာနံ ဝဒါမိ. ပဿသိ နော တွံ, ဥဒါယိ, တံ သံယောဇနံ အဏုံ ဝါ ထူလံ ဝါ ယဿာဟံ နော ပဟာနံ ဝဒါမီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’တိ.

“येथे, उदायी! भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. उदायी, मी याला 'अपुरे' असे म्हणतो, 'याचा त्याग करा' असे म्हणतो, 'याच्या पलीकडे जा' असे म्हणतो. आणि त्याच्या पलीकडे जाणे काय आहे? येथे, उदायी, भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने... दुसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. हे त्याच्या पलीकडे जाणे आहे. उदायी, मी यालाही 'अपुरे' असे म्हणतो, 'याचा त्याग करा' असे म्हणतो, 'याच्या पलीकडे जा' असे म्हणतो. आणि त्याच्या पलीकडे जाणे काय आहे? येथे, उदायी, भिक्खू प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे... तिसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. हे त्याच्या पलीकडे जाणे आहे. उदायी, मी यालाही 'अपुरे' असे म्हणतो, 'याचा त्याग करा' असे म्हणतो, 'याच्या पलीकडे जा' असे म्हणतो. आणि त्याच्या पलीकडे जाणे काय आहे? येथे, उदायी, भिक्खू सुखाचाही त्याग केल्यामुळे... चौथ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. हे त्याच्या पलीकडे जाणे आहे. उदायी, मी यालाही 'अपुरे' असे म्हणतो, 'याचा त्याग करा' असे म्हणतो, 'याच्या पलीकडे जा' असे म्हणतो. आणि त्याच्या पलीकडे जाणे काय आहे? येथे, उदायी, भिक्खू सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे उल्लंघन करून, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त होण्यामुळे, नानात्वसंज्ञांकडे मनस्कार न केल्यामुळे, 'आकाश अनंत आहे' अशा भावनेने आकासानंचायतनात प्रवेश करून विहरतो. हे त्याच्या पलीकडे जाणे आहे. उदायी, मी यालाही 'अपुरे' असे म्हणतो, 'याचा त्याग करा' असे म्हणतो, 'याच्या पलीकडे जा' असे म्हणतो. आणि त्याच्या पलीकडे जाणे काय आहे? येथे, उदायी, भिक्खू सर्व प्रकारे आकासानंचायतनाचे उल्लंघन करून, 'विज्ञान अनंत आहे' अशा भावनेने विज्ञाणंचायतनात प्रवेश करून विहरतो. हे त्याच्या पलीकडे जाणे आहे. उदायी, मी यालाही 'अपुरे' असे म्हणतो, 'याचा त्याग करा' असे म्हणतो, 'याच्या पलीकडे जा' असे म्हणतो. आणि त्याच्या पलीकडे जाणे काय आहे? येथे, उदायी, भिक्खू सर्व प्रकारे विज्ञाणंचायतनाचे उल्लंघन करून, 'येथे काहीही नाही' अशा भावनेने आकिंचन्यायतनात प्रवेश करून विहरतो. हे त्याच्या पलीकडे जाणे आहे. उदायी, मी यालाही 'अपुरे' असे म्हणतो, 'याचा त्याग करा' असे म्हणतो, 'याच्या पलीकडे जा' असे म्हणतो. आणि त्याच्या पलीकडे जाणे काय आहे? येथे, उदायी, भिक्खू सर्व प्रकारे आकिंचन्यायतनाचे उल्लंघन करून नेवसंज्ञानासंज्ञायतनात प्रवेश करून विहरतो. हे त्याच्या पलीकडे जाणे आहे. उदायी, मी यालाही 'अपुरे' असे म्हणतो, 'याचा त्याग करा' असे म्हणतो, 'याच्या पलीकडे जा' असे म्हणतो. आणि त्याच्या पलीकडे जाणे काय आहे? येथे, उदायी, भिक्खू सर्व प्रकारे नेवसंज्ञानासंज्ञायतनाचे उल्लंघन करून संज्ञावेदयितनिरोधात प्रवेश करून विहरतो. हे त्याच्या पलीकडे जाणे आहे. अशा प्रकारे, उदायी, मी नेवसंज्ञानासंज्ञायतनाचाही त्याग करण्यास सांगतो. उदायी, तुला असे कोणतेही लहान किंवा मोठे संयोजन दिसते का, ज्याच्या त्यागाविषयी मी बोललो नाही?” “नाही, भंते!”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ဥဒါယီ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवान असे म्हणाले. आयुष्यमान उदायी यांनी भगवंतांच्या भाषणाचा आनंदपूर्वक स्वीकार केला.

လဋုကိကောပမသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

सहावे लटुकिकोपम सुत्त समाप्त झाले.

၇. စာတုမသုတ္တံ

७. चातुम सुत्त

၁၅၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ စာတုမာယံ ဝိဟရတိ အာမလကီဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ စာတုမံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဟောန္တိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေ စ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ အဟေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကေ ပနေတေ, အာနန္ဒ, ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ, ကေဝဋ္ဋာ မညေ မစ္ဆဝိလောပေ’’တိ? ‘‘ဧတာနိ, ဘန္တေ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ စာတုမံ [Pg.120] အနုပ္ပတ္တာနိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ’’တိ. ‘‘တေနဟာနန္ဒ, မမ ဝစနေန တေ ဘိက္ခူ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ, ကေဝဋ္ဋာ မညေ မစ္ဆဝိလောပေ’’တိ? ‘‘ဣမာနိ, ဘန္တေ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ စာတုမံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေမေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, ပဏာမေမိ ဝေါ, န ဝေါ မမ သန္တိကေ ဝတ္ထဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ပက္ကမိံသု.

१५७. असे मी ऐकले आहे – एकदा भगवान चातुमा येथील आवळीच्या वनात (आमलकीवनात) विहरत होते. त्या वेळी आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान मोग्गल्लान यांच्या नेतृत्वाखाली सुमारे पाचशे भिक्खू भगवंतांच्या दर्शनासाठी चातुमा येथे आले होते. ते आगंतुक भिक्खू तेथील स्थानिक भिक्खूंसोबत कुशल-मंगल विचारत असताना, आपली आसने लावत असताना आणि आपली पात्रे व चिंवरे आवरून ठेवत असताना खूप मोठा आवाज व गोंगाट करत होते. तेव्हा भगवंतांनी आयुष्यमान आनंदांना बोलावून विचारले, “आनंद, हा एवढा मोठा आवाज आणि गोंगाट कोणाचा आहे? जणू काही कोळी लोक मासे पकडताना गोंगाट करत आहेत!” “भंते, आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान मोग्गल्लान यांच्या नेतृत्वाखाली सुमारे पाचशे भिक्खू भगवंतांच्या दर्शनासाठी चातुमा येथे आले आहेत. ते आगंतुक भिक्खू स्थानिक भिक्खूंसोबत कुशल-मंगल विचारत असताना, आपली आसने लावत असताना आणि आपली पात्रे व चिंवरे आवरून ठेवत असताना हा मोठा आवाज व गोंगाट होत आहे.” “तर मग आनंदा, माझ्या वतीने त्या भिक्खूंना सांग की, 'शास्ता आपणा आयुष्यमानांना बोलावत आहेत'.” “होय भंते,” असे म्हणून आयुष्यमान आनंदांनी भगवंतांच्या आज्ञेचे पालन केले आणि ते त्या भिक्खूंकडे गेले. तेथे जाऊन त्यांनी त्या भिक्खूंना म्हटले, “शास्ता आपणा आयुष्यमानांना बोलावत आहेत.” “ठीक आहे, आवुसो,” असे म्हणून त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान आनंदांच्या शब्दाचा स्वीकार केला आणि ते भगवंतांकडे गेले. तेथे जाऊन त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूंना भगवान म्हणाले, “भिक्खूंनो, तुम्ही एवढा मोठा आवाज आणि गोंगाट का करत होता? जणू काही कोळी लोक मासे पकडताना गोंगाट करत आहेत!” “भंते, आयुष्यमान सारिपुत्त आणि आयुष्यमान मोग्गल्लान यांच्या नेतृत्वाखाली हे सुमारे पाचशे भिक्खू भगवंतांच्या दर्शनासाठी चातुमा येथे आले आहेत. ते आगंतुक भिक्खू स्थानिक भिक्खूंसोबत कुशल-मंगल विचारत असताना, आपली आसने लावत असताना आणि आपली पात्रे व चिंवरे आवरून ठेवत असताना हा मोठा आवाज व गोंगाट होत होता.” “जा, भिक्खूंनो! मी तुम्हाला येथून घालवून देतो, तुम्ही माझ्या जवळ राहू नये.” “होय भंते,” असे म्हणून त्या भिक्खूंनी भगवंतांच्या आज्ञेचा स्वीकार केला. ते आपापल्या आसनांवरून उठले, भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली, आपली आसने आवरली आणि आपली पात्रे व चिंवरे घेऊन तेथून निघून गेले.

၁၅၈. တေန ခေါ ပန သမယေန စာတုမေယျကာ သကျာ သန္ထာဂါရေ သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အဒ္ဒသံသု ခေါ စာတုမေယျကာ သကျာ တေ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ; ဒိသွာန ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဟန္ဒ, ကဟံ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဂစ္ဆထာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုသံဃော ပဏာမိတော’’တိ. ‘‘တေနဟာယသ္မန္တော မုဟုတ္တံ နိသီဒထ, အပ္ပေဝ နာမ မယံ သက္ကုဏေယျာမ ဘဂဝန္တံ ပသာဒေတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ စာတုမေယျကာနံ သကျာနံ ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ စာတုမေယျကာ သကျာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ စာတုမေယျကာ သကျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိနန္ဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ; အဘိဝဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ[Pg.121], ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော, ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃံ. သန္တေတ္ထ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ. တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဗီဇာနံ တရုဏာနံ ဥဒကံ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဝစ္ဆဿ တရုဏဿ မာတရံ အပဿန္တဿ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. အဘိနန္ဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ; အဘိဝဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော; ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ.

१५८. त्या वेळी चातुम येथील शाक्य एका कामासाठी आपल्या संथागारात (सभागृहात) एकत्र जमले होते. चातुम येथील शाक्यांनी त्या भिक्खूंना दुरूनच येताना पाहिले. पाहून ते त्या भिक्खूंच्या जवळ गेले आणि जवळ जाऊन त्या भिक्खूंना म्हणाले, "आयुष्यमानांनो, आपण आता कुठे जात आहात?" "मित्रांनो, भगवंतांनी भिक्खू संघाला घालवून दिले आहे." "तर मग आयुष्यमानांनो, क्षणभर बसा. कदाचित आम्ही भगवंतांचे मन वळवण्यास (त्यांना प्रसन्न करण्यास) समर्थ होऊ." "ठीक आहे, मित्रांनो," असे म्हणून त्या भिक्खूंनी चातुम येथील शाक्यांचे म्हणणे मान्य केले. त्यानंतर चातुम येथील शाक्य भगवंतांकडे गेले आणि भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या चातुम येथील शाक्यांनी भगवंतांना असे म्हटले, "भन्ते, भगवंतांनी भिक्खू संघाचा स्वीकार करावा; भन्ते, भगवंतांनी भिक्खू संघाचे स्वागत करावे. भन्ते, ज्याप्रमाणे भगवंतांनी पूर्वी भिक्खू संघावर अनुग्रह केला होता, त्याचप्रमाणे भगवंतांनी आताही भिक्खू संघावर अनुग्रह करावा. भन्ते, या भिक्खू संघामध्ये काही नवीन भिक्खू आहेत, ज्यांनी नुकतीच प्रव्रज्या घेतली आहे आणि जे नुकतेच या धम्म-विनयात आले आहेत. भगवंतांचे दर्शन न मिळाल्यास त्यांच्या मनात बदल किंवा विचलन घडून येऊ शकते. भन्ते, ज्याप्रमाणे कोवळ्या रोपट्यांना पाणी न मिळाल्यास त्यांचा ऱ्हास होतो किंवा ते सुकतात; त्याचप्रमाणे, भन्ते, या भिक्खू संघात जे नवीन, नुकतेच प्रव्रजित झालेले आणि नुकतेच या धम्म-विनयात आलेले भिक्खू आहेत, त्यांना भगवंतांचे दर्शन न मिळाल्यास त्यांच्या मनात बदल किंवा विचलन घडून येऊ शकते. भन्ते, ज्याप्रमाणे कोवळ्या वासराला त्याची आई न दिसल्यास त्याच्यात बदल किंवा व्याकुळता निर्माण होते; त्याचप्रमाणे, भन्ते, या भिक्खू संघात जे नवीन, नुकतेच प्रव्रजित झालेले आणि नुकतेच या धम्म-विनयात आलेले भिक्खू आहेत, त्यांना भगवंतांचे दर्शन न मिळाल्यास त्यांच्या मनात बदल किंवा विचलन घडून येऊ शकते. भन्ते, भगवंतांनी भिक्खू संघाचा स्वीकार करावा; भन्ते, भगवंतांनी भिक्खू संघाचे स्वागत करावे. भन्ते, ज्याप्रमाणे भगवंतांनी पूर्वी भिक्खू संघावर अनुग्रह केला होता, त्याचप्रमाणे भगवंतांनी आताही भिक्खू संघावर अनुग्रह करावा."

၁၅၉. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဘဂဝတော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော ဘဂဝတော ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိနန္ဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ; အဘိဝဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော; ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃံ. သန္တေတ္ထ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဗီဇာနံ တရုဏာနံ ဥဒကံ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ ဘန္တေ, ဝစ္ဆဿ တရုဏဿ မာတရံ အပဿန္တဿ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ [Pg.122] အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. အဘိနန္ဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ; အဘိဝဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော; ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ.

१५९. तेव्हा ब्रह्मा सहम्पतीने भगवंतांच्या मनातील विचार आपल्या मनाने जाणून घेतला आणि ज्याप्रमाणे एखादा बलवान माणूस आपला दुमडलेला हात पसरतो किंवा पसरलेला हात दुमडतो, त्याचप्रमाणे ब्रह्मलोकातून अंतर्धान पावून तो भगवंतांच्या समोर प्रकट झाला. त्यानंतर ब्रह्मा सहम्पतीने आपले उपरणे (उत्तरासंग) एका खांद्यावर केले आणि भगवंतांच्या दिशेने हात जोडून भगवंतांना असे म्हटले – "भन्ते, भगवंतांनी भिक्खू संघाचा स्वीकार करावा; भन्ते, भगवंतांनी भिक्खू संघाचे स्वागत करावे. भन्ते, ज्याप्रमाणे भगवंतांनी पूर्वी भिक्खू संघावर अनुग्रह केला होता, त्याचप्रमाणे भगवंतांनी आताही भिक्खू संघावर अनुग्रह करावा. भन्ते, या भिक्खू संघामध्ये काही नवीन भिक्खू आहेत, ज्यांनी नुकतीच प्रव्रज्या घेतली आहे आणि जे नुकतेच या धम्म-विनयात आले आहेत. भगवंतांचे दर्शन न मिळाल्यास त्यांच्या मनात बदल किंवा विचलन घडून येऊ शकते. भन्ते, ज्याप्रमाणे कोवळ्या रोपट्यांना पाणी न मिळाल्यास त्यांचा ऱ्हास होतो किंवा ते सुकतात; त्याचप्रमाणे, भन्ते, या भिक्खू संघात जे नवीन, नुकतेच प्रव्रजित झालेले आणि नुकतेच या धम्म-विनयात आलेले भिक्खू आहेत, त्यांना भगवंतांचे दर्शन न मिळाल्यास त्यांच्या मनात बदल किंवा विचलन घडून येऊ शकते. भन्ते, ज्याप्रमाणे कोवळ्या वासराला त्याची आई न दिसल्यास त्याच्यात बदल किंवा व्याकुळता निर्माण होते; त्याचप्रमाणे, भन्ते, या भिक्खू संघात जे नवीन, नुकतेच प्रव्रजित झालेले आणि नुकतेच या धम्म-विनयात आलेले भिक्खू आहेत, त्यांना भगवंतांचे दर्शन न मिळाल्यास त्यांच्या मनात बदल किंवा विचलन घडून येऊ शकते. भन्ते, भगवंतांनी भिक्खू संघाचा स्वीकार करावा; भन्ते, भगवंतांनी भिक्खू संघाचे स्वागत करावे. भन्ते, ज्याप्रमाणे भगवंतांनी पूर्वी भिक्खू संघावर अनुग्रह केला होता, त्याचप्रमाणे भगवंतांनी आताही भिक्खू संघावर अनुग्रह करावा."

၁၆၀. အသက္ခိံသု ခေါ စာတုမေယျကာ စ သကျာ ဗြဟ္မာ စ သဟမ္ပတိ ဘဂဝန္တံ ပသာဒေတုံ ဗီဇူပမေန စ တရုဏူပမေန စ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဥဋ္ဌေထာဝုသော, ဂဏှထ ပတ္တစီဝရံ. ပသာဒိတော ဘဂဝါ စာတုမေယျကေဟိ စ သကျေဟိ ဗြဟ္မုနာ စ သဟမ္ပတိနာ ဗီဇူပမေန စ တရုဏူပမေန စာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိန္တိ တေ, သာရိပုတ္တ, အဟောသိ မယာ ဘိက္ခုသံဃေ ပဏာမိတေ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, အဟောသိ – ‘ဘဂဝတာ ဘိက္ခုသံဃော ပဏာမိတော. အပ္ပောဿုက္ကော ဒါနိ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရိဿတိ, မယမ္ပိ ဒါနိ အပ္ပောဿုက္ကာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရမနုယုတ္တာ ဝိဟရိဿာမာ’’’တိ. ‘‘အာဂမေဟိ တွံ, သာရိပုတ္တ, အာဂမေဟိ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိန္တိ တေ, မောဂ္ဂလ္လာန, အဟောသိ မယာ ဘိက္ခုသံဃေ ပဏာမိတေ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, အဟောသိ – ‘ဘဂဝတာ ဘိက္ခုသံဃော ပဏာမိတော. အပ္ပောဿုက္ကော ဒါနိ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရိဿတိ, အဟဉ္စ ဒါနိ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, မောဂ္ဂလ္လာန! အဟံ ဝါ ဟိ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရေယျံ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ဝါ’’တိ.

१६०. चातुम येथील शाक्य आणि ब्रह्मा सहम्पती हे कोवळ्या रोपट्यांच्या आणि वासराच्या उपमेद्वारे भगवंतांचे मन वळवण्यास (त्यांना प्रसन्न करण्यास) यशस्वी झाले. तेव्हा आयुष्यमान महामोग्गल्लानांनी भिक्खूंना संबोधित केले, "मित्रांनो, उठा, आपले पात्र आणि चीवर घ्या. चातुम येथील शाक्यांनी आणि ब्रह्मा सहम्पतीने कोवळ्या रोपट्यांच्या आणि वासराच्या उपमेद्वारे भगवंतांना प्रसन्न केले आहे." "ठीक आहे, मित्रांनो," असे उत्तर देऊन ते भिक्खू आयुष्यमान महामोग्गल्लानांचे ऐकून आपापल्या आसनांवरून उठले आणि पात्र-चीवर घेऊन भगवंतांकडे गेले. तिथे जाऊन त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान सारिपुत्तांना भगवंतांनी विचारले, "सारिपुत्ता, जेव्हा मी भिक्खू संघाला घालवून दिले, तेव्हा तुझ्या मनात काय विचार आला?" "भन्ते, माझ्या मनात असा विचार आला होता – 'भगवंतांनी भिक्खू संघाला घालवून दिले आहे. आता भगवंत निश्चिंत होऊन दृष्टधम्मसुखविहारात मग्न राहतील; आणि आम्हीही आता निश्चिंत होऊन दृष्टधम्मसुखविहारात मग्न राहू.'" "थांब, सारिपुत्ता! थांब, सारिपुत्ता! दृष्टधम्मसुखविहाराचा असा विचार करू नकोस." त्यानंतर भगवंतांनी आयुष्यमान महामोग्गल्लानांना विचारले, "मोग्गल्लाना, जेव्हा मी भिक्खू संघाला घालवून दिले, तेव्हा तुझ्या मनात काय विचार आला?" "भन्ते, माझ्या मनात असा विचार आला होता – 'भगवंतांनी भिक्खू संघाला घालवून दिले आहे. आता भगवंत निश्चिंत होऊन दृष्टधम्मसुखविहारात मग्न राहतील. आता मी आणि आयुष्यमान सारिपुत्त भिक्खू संघाचा सांभाळ करू.'" "उत्तम! उत्तम! मोग्गल्लाना. एकतर मी भिक्खू संघाचा सांभाळ करीन किंवा सारिपुत्त आणि मोग्गल्लान भिक्खू संघाचा सांभाळ करतील."

၁၆၁. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဦမိဘယံ, ကုမ္ဘီလဘယံ, အာဝဋ္ဋဘယံ, သုသုကာဘယံ – ဣမာနိ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိမာနိ ဘယာနိ [Pg.123] ဣဓေကစ္စေ ပုဂ္ဂလေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဦမိဘယံ, ကုမ္ဘီလဘယံ, အာဝဋ္ဋဘယံ, သုသုကာဘယံ.

१६१. तेव्हा भगवान भिक्खूंना म्हणाले – “भिक्खूंनो, पाण्यात उतरणाऱ्या व्यक्तीला चार प्रकारच्या भयांची शक्यता असते. कोणती चार? लाटांचे भय (ऊमीभय), मगरीचे भय (कुंभीलभय), भोवऱ्याचे भय (आवट्ठभय) आणि हिंस्त्र माशाचे भय (सुसुकाभय) – भिक्खूंनो, पाण्यात उतरणाऱ्या व्यक्तीला या चार भयांची शक्यता असते. त्याचप्रमाणे, भिक्खूंनो, या धम्म आणि विनयात घराबाहेर पडून गृहहीन प्रवज्जा घेतलेल्या काही व्यक्तींना चार प्रकारच्या भयांची शक्यता असते. कोणती चार? लाटांचे भय, मगरीचे भय, भोवऱ्याचे भय आणि हिंस्त्र माशाचे भय.”

၁၆၂. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဦမိဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. တမေနံ တထာ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ သဗြဟ္မစာရီ ဩဝဒန္တိ, အနုသာသန္တိ – ‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ အာလောကိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ဝိလောကိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ သမိဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ပသာရိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ သံဃာဋိပတ္တစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ အညေ ဩဝဒါမ, အနုသာသာမ. ဣမေ ပနမှာကံ ပုတ္တမတ္တာ မညေ, နတ္တမတ္တာ မညေ, အမှေ ဩဝဒိတဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တီ’တိ. သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဦမိဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘ဦမိဘယ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကောဓုပါယာသဿေတံ အဓိဝစနံ.

१६२. “आणि भिक्खूंनो, लाटांचे भय (ऊमीभय) कोणते आहे? भिक्खूंनो, येथे एखादा कुलपुत्र श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रवज्जा घेतो – ‘मी जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव (क्रंदन), दुःख, डोमनस्य (मानसिक दुःख) आणि उपायास (हताशपणा) यांनी ग्रासलेला आहे; दुःखात बुडालेला आहे, दुःखाने पीडित आहे. कदाचित या संपूर्ण दुःखसमूहाचा अंत कसा करावा, हे समजून घेता येईल.’ अशा प्रकारे प्रवज्जित झालेल्या त्या कुलपुत्राला त्याचे सब्रह्मचारी (सहभिक्खू) उपदेश करतात आणि मार्गदर्शन करतात – ‘तुम्ही असे पुढे पाऊल टाकले पाहिजे, असे मागे पाऊल टाकले पाहिजे; असे समोर पाहिले पाहिजे, असे आजूबाजूला पाहिले पाहिजे; असे हात-पाय आखडले पाहिजेत, असे हात-पाय पसरले पाहिजेत; अशा प्रकारे संघात (दुप्पट वस्त्र), पात्र आणि चीवर धारण केले पाहिजे.’ तेव्हा त्याच्या मनात असा विचार येतो – ‘पूर्वी जेव्हा आम्ही गृहस्थ होतो, तेव्हा आम्ही इतरांना उपदेश करत होतो, मार्गदर्शन करत होतो. पण हे तर आमच्या मुलांसारखे किंवा नातवांसारखे वाटतात, आणि ते आम्हाला उपदेश व मार्गदर्शन करणे योग्य समजतात!’ तो शील-नियमांचा (सिक्खा) त्याग करून हीन (गृहस्थ) जीवनात परत जातो. भिक्खूंनो, याला लाटांच्या भयाने घाबरून शील-नियमांचा त्याग करून हीन जीवनात परत गेलेला मनुष्य असे म्हणतात. भिक्खूंनो, ‘लाटांचे भय’ (ऊमीभय) हे क्रोध आणि संतापाचे (कोध-उपायास) नाव आहे.”

၁၆၃. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘီလဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. တမေနံ တထာ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ သဗြဟ္မစာရီ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ – ‘ဣဒံ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ; ဣဒံ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ; ဣဒံ တေ သာယိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န သာယိတဗ္ဗံ; ဣဒံ တေ ပါတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န ပါတဗ္ဗံ; ကပ္ပိယံ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ; ကပ္ပိယံ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ; ကပ္ပိယံ တေ သာယိတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န သာယိတဗ္ဗံ; ကပ္ပိယံ တေ ပါတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န ပါတဗ္ဗံ; ကာလေ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ; ကာလေ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ [Pg.124] န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ; ကာလေ တေ သာယိတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ န သာယိတဗ္ဗံ; ကာလေ တေ ပါတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ န ပါတဗ္ဗ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ခါဒါမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ခါဒါမ; ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ဘုဉ္ဇာမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ဘုဉ္ဇာမ; ယံ ဣစ္ဆာမ တံ သာယာမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ သာယာမ; ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ပိဝါမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ပိဝါမ; ကပ္ပိယမ္ပိ ခါဒါမ, အကပ္ပိယမ္ပိ ခါဒါမ; ကပ္ပိယမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမ, အကပ္ပိယမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမ; ကပ္ပိယမ္ပိ သာယာမ, အကပ္ပိယမ္ပိ သာယာမ; ကပ္ပိယမ္ပိ ပိဝါမ, အကပ္ပိယမ္ပိ ပိဝါမ; ကာလေပိ ခါဒါမ, ဝိကာလေပိ ခါဒါမ; ကာလေပိ ဘုဉ္ဇာမ ဝိကာလေပိ ဘုဉ္ဇာမ; ကာလေပိ သာယာမ, ဝိကာလေပိ သာယာမ; ကာလေပိ ပိဝါမ, ဝိကာလေပိ ပိဝါမ. ယမ္ပိ နော သဒ္ဓါ ဂဟပတိကာ ဒိဝါ ဝိကာလေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေန္တိ တတ္ထပိမေ မုခါဝရဏံ မညေ ကရောန္တီ’တိ. သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘီလဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘ကုမ္ဘီလဘယ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဩဒရိကတ္တဿေတံ အဓိဝစနံ.

१६३. “आणि भिक्खूंनो, मगरीचे भय (कुंभीलभय) कोणते आहे? भिक्खूंनो, येथे एखादा कुलपुत्र श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रवज्जा घेतो – ‘मी जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास यांनी ग्रासलेला आहे; दुःखात बुडालेला आहे, दुःखाने पीडित आहे. कदाचित या संपूर्ण दुःखसमूहाचा अंत कसा करावा, हे समजून घेता येईल.’ अशा प्रकारे प्रवज्जित झालेल्या त्या कुलपुत्राला त्याचे सब्रह्मचारी उपदेश करतात आणि मार्गदर्शन करतात – ‘तुम्ही हे खाल्ले पाहिजे, हे खाल्ले नाही पाहिजे; हे भोजन केले पाहिजे, हे भोजन केले नाही पाहिजे; हे चाखले पाहिजे, हे चाखले नाही पाहिजे; हे प्यायले पाहिजे, हे प्यायले नाही पाहिजे. कप्पिय (योग्य) तेच खाल्ले पाहिजे, अकप्पिय (अयोग्य) खाल्ले नाही पाहिजे; कप्पिय तेच भोजन केले पाहिजे, अकप्पिय भोजन केले नाही पाहिजे; कप्पिय तेच चाखले पाहिजे, अकप्पिय चाखले नाही पाहिजे; कप्पिय तेच प्यायले पाहिजे, अकप्पिय प्यायले नाही पाहिजे. योग्य वेळी (काले) खाल्ले पाहिजे, अवेळी (विक आले) खाल्ले नाही पाहिजे; योग्य वेळी भोजन केले पाहिजे, अवेळी भोजन केले नाही पाहिजे; योग्य वेळी चाखले पाहिजे, अवेळी चाखले नाही पाहिजे; योग्य वेळी प्यायले पाहिजे, अवेळी प्यायले नाही पाहिजे.’ तेव्हा त्याच्या मनात असा विचार येतो – ‘पूर्वी जेव्हा आम्ही गृहस्थ होतो, तेव्हा आम्हाला जे आवडायचे ते आम्ही खात होतो, जे आवडत नव्हते ते खात नव्हतो; जे आवडायचे त्याचे भोजन करत होतो, जे आवडत नव्हते त्याचे भोजन करत नव्हतो; जे आवडायचे ते चाखत होतो, जे आवडत नव्हते ते चाखत नव्हतो; जे आवडायचे ते पीत होतो, जे आवडत नव्हते ते पीत नव्हतो. आम्ही कप्पिय (योग्य) देखील खात होतो आणि अकप्पिय (अयोग्य) देखील खात होतो; कप्पिय भोजनही करत होतो आणि अकप्पिय भोजनही करत होतो; कप्पिय चाखतही होतो आणि अकप्पिय चाखतही होतो; कप्पिय पीतही होतो आणि अकप्पिय पीतही होतो. आम्ही योग्य वेळीही खात होतो आणि अवेळीही खात होतो; योग्य वेळीही भोजन करत होतो आणि अवेळीही भोजन करत होतो; योग्य वेळीही चाखत होतो आणि अवेळीही चाखत होतो; योग्य वेळीही पीत होतो आणि अवेळीही पीत होतो. आणि जेव्हा श्रद्धाळू गृहस्थ आम्हाला दिवसा अवेळी उत्तम खाद्य आणि भोजन देतात, तेव्हा हे (भिक्खू) जणू आमच्या तोंडाला कुलूप लावतात (तोंड बंद करतात).’ तो शील-नियमांचा (सिक्खा) त्याग करून हीन जीवनात परत जातो. भिक्खूंनो, याला मगरीच्या भयाने घाबरून शील-नियमांचा त्याग करून हीन जीवनात परत गेलेला मनुष्य असे म्हणतात. भिक्खूंनो, ‘मगरीचे भय’ (कुंभीलभय) हे खादाडपणाचे (उदरिकत्त - पोटाची हाव) नाव आहे.”

၁၆၄. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အာဝဋ္ဋဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ. အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန အရက္ခိတာယ ဝါစာယ အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သော တတ္ထ ပဿတိ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတံ သမင်္ဂီဘူတံ ပရိစာရယမာနံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရိမှာ. သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ ပန မေ ကုလေ ဘောဂါ. သက္ကာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတု’န္တိ. သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အာဝဋ္ဋဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘အာဝဋ္ဋဘယ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစနံ.

१६४. “आणि भिक्खूंनो, भोवऱ्याचे भय (आवट्ठभय) कोणते आहे? भिक्खूंनो, येथे एखादा कुलपुत्र श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रवज्जा घेतो – ‘मी जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास यांनी ग्रासलेला आहे; दुःखात बुडालेला आहे, दुःखाने पीडित आहे. कदाचित या संपूर्ण दुःखसमूहाचा अंत कसा करावा, हे समजून घेता येईल.’ तो अशा प्रकारे प्रवज्जित झाल्यावर, सकाळी (पूर्वाण्हसमयी) अंतर्वासक (नेसूचे वस्त्र) परिधान करून, पात्र आणि चीवर घेऊन भिक्षेसाठी गावात किंवा नगरात प्रवेश करतो. शरीरावर नियंत्रण न ठेवता, वाणीवर नियंत्रण न ठेवता, स्मृती (सती) जागृत न ठेवता आणि इंद्रिये असंयत ठेवून, तो तिथे एखाद्या गृहपतीला किंवा गृहपतीच्या पुत्राला पाच प्रकारच्या कामगुणांनी युक्त, समृद्ध आणि त्यांचा उपभोग घेताना पाहतो. तेव्हा त्याच्या मनात असा विचार येतो – ‘पूर्वी जेव्हा आम्ही गृहस्थ होतो, तेव्हा आम्ही पाच प्रकारच्या कामगुणांनी युक्त होऊन त्यांचा उपभोग घेत होतो. माझ्या कुळात भरपूर संपत्ती आहे. मी संपत्तीचा उपभोगही घेऊ शकतो आणि पुण्यकर्मेही करू शकतो.’ तो शील-नियमांचा (सिक्खा) त्याग करून हीन जीवनात परत जातो. भिक्खूंनो, याला भोवऱ्याच्या भयाने घाबरून शील-नियमांचा त्याग करून हीन जीवनात परत गेलेला मनुष्य असे म्हणतात. भिक्खूंनो, ‘भोवऱ्याचे भय’ (आवट्ठभय) हे पाच कामगुणांचे नाव आहे.”

၁၆၅. ‘‘ကတမဉ္စ[Pg.125], ဘိက္ခဝေ, သုသုကာဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ. အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန အရက္ခိတာယ ဝါစာယ အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သော တတ္ထ ပဿတိ မာတုဂါမံ ဒုန္နိဝတ္ထံ ဝါ ဒုပ္ပာရုတံ ဝါ. တဿ မာတုဂါမံ ဒိသွာ ဒုန္နိဝတ္ထံ ဝါ ဒုပ္ပာရုတံ ဝါ ရာဂေါ စိတ္တံ အနုဒ္ဓံသေတိ. သော ရာဂါနုဒ္ဓံသေန စိတ္တေန သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သုသုကာဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘သုသုကာဘယ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဘယာနိ, ဣဓေကစ္စေ ပုဂ္ဂလေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနီ’’တိ.

१६५. आणि भिक्खूंनो, सुसुकाभय (मगरीचे भय) कोणते आहे? भिक्खूंनो, येथे एखादा कुलपुत्र श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या धारण करतो — 'मी जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव (क्रंदन), दुःख, डोमनस्य (मानसिक क्लेश) आणि उपायास (हताशपणा) यांनी ग्रासलेला आहे; दुःखात बुडालेला आहे, दुःखाने पीडित आहे. कदाचित या संपूर्ण दुःखसमूहाचा अंत करण्याचा मार्ग ज्ञात होईल.' तो अशा प्रकारे प्रव्रजित झाल्यावर, सकाळी (योग्य प्रकारे) वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन भिक्षेसाठी गावात किंवा नगरात प्रवेश करतो. असंयत शरीराने, असंयत वाणीने, अनुपस्थित स्मृतीने आणि असंयत इंद्रियांनी तो तिथे एखाद्या स्त्रीला अयोग्य रीतीने वस्त्र परिधान केलेली किंवा नीट न पांघरलेली पाहतो. त्या स्त्रीला अयोग्य रीतीने वस्त्र परिधान केलेली किंवा नीट न पांघरलेली पाहून त्याच्या मनात राग (कामवासना) उत्पन्न होऊन त्याचे चित्त विचलित होते. कामवासनेने चित्त विचलित झाल्यामुळे तो शिक्षेचा (शील-नियमांचा) त्याग करतो आणि हीन अशा गृहस्थ जीवनात परततो. भिक्खूंनो, याला म्हणतात की, सुसुकाभयाला (मगरीच्या भयाला) घाबरून शिक्षेचा त्याग करून हीन जीवनात परतलेला मनुष्य. भिक्खूंनो, 'सुसुकाभय' हे स्त्रीचेच एक नाव (अधिवचन) आहे. भिक्खूंनो, ही ती चार भये आहेत, ज्यांची या धम्म-विनयात घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या घेतलेल्या काही व्यक्तींमध्ये शक्यता असते.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

भगवान असे म्हणाले. संतुष्ट झालेल्या त्या भिक्खूंनी भगवंतांच्या वचनांचे मनःपूर्वक अभिनंदन (स्वागत) केले.

စာတုမသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

सातवे चातुम सुत्त समाप्त झाले.

၈. နဠကပါနသုတ္တံ

८. नळकपान सुत्त

၁၆၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု ဝိဟရတိ နဠကပါနေ ပလာသဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ကုလပုတ္တာ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ ဟောန္တိ – အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ, အာယသ္မာ စ ဘဒ္ဒိယော, အာယသ္မာ စ ကိမိလော, အာယသ္မာ စ ဘဂု, အာယသ္မာ စ ကောဏ္ဍညော, အာယသ္မာ စ ရေဝတော, အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော, အညေ စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ကုလပုတ္တာ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တေ ကုလပုတ္တေ [Pg.126] အာရဗ္ဘ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တာ မမံ ဥဒ္ဒိဿ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, ကစ္စိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အဘိရတာ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ တေ ကုလပုတ္တေ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တာ မမံ ဥဒ္ဒိဿ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, ကစ္စိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အဘိရတာ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ. တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ တေ ကုလပုတ္တေ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တာ မမံ ဥဒ္ဒိဿ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, ကစ္စိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အဘိရတာ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ.

१६६. असे मी ऐकले आहे — एका वेळी भगवान कोसल देशात नळकपान येथील पलाशवनात (पळसाच्या वनात) विहार करत होते. त्या वेळी अनेक अत्यंत प्रसिद्ध कुलपुत्र भगवंतांच्या उद्देशाने श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्येत प्रविष्ट झाले होते — जसे की आयुष्यमान अनुरुद्ध, आयुष्यमान भद्दिय, आयुष्यमान किमिल, आयुष्यमान भगु, आयुष्यमान कोण्डञ्ञ, आयुष्यमान रेवत, आयुष्यमान आनंद आणि इतरही अनेक प्रसिद्ध कुलपुत्र. त्या वेळी भगवान भिक्खू संघासह उघड्या जागेत बसलेले होते. तेव्हा भगवंतांनी त्या कुलपुत्रांच्या संदर्भात भिक्खूंना संबोधित केले — “भिक्खूंनो, जे कुलपुत्र माझ्या उद्देशाने श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रजित झाले आहेत, भिक्खूंनो, ते भिक्खू ब्रह्मचर्यात रममाण आहेत ना?” असे विचारल्यावर ते भिक्खू शांत राहिले. दुसऱ्यांदाही भगवंतांनी त्या कुलपुत्रांच्या संदर्भात भिक्खूंना संबोधित केले — “भिक्खूंनो, जे कुलपुत्र माझ्या उद्देशाने श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रजित झाले आहेत, भिक्खूंनो, ते भिक्खू ब्रह्मचर्यात रममाण आहेत ना?” दुसऱ्यांदाही ते भिक्खू शांत राहिले. तिसऱ्यांदाही भगवंतांनी त्या कुलपुत्रांच्या संदर्भात भिक्खूंना संबोधित केले — “भिक्खूंनो, जे कुलपुत्र माझ्या उद्देशाने श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रजित झाले आहेत, भिक्खूंनो, ते भिक्खू ब्रह्मचर्यात रममाण आहेत ना?” तिसऱ्यांदाही ते भिक्खू शांत राहिले.

၁၆၇. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ တေ ကုလပုတ္တေ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ! အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကစ္စိ တုမှေ, အနုရုဒ္ဓါ, အဘိရတာ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ မယံ, ဘန္တေ, အဘိရတာ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, အနုရုဒ္ဓါ! ဧတံ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, တုမှာကံ ပတိရူပံ ကုလပုတ္တာနံ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ယံ တုမှေ အဘိရမေယျာထ ဗြဟ္မစရိယေ. ယေန တုမှေ အနုရုဒ္ဓါ, ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတာ ပဌမေန ဝယသာ သုသုကာဠကေသာ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇေယျာထ တေန တုမှေ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘဒြေနပိ ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတာ ပဌမေန ဝယသာ သုသုကာဠကေသာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. တေ စ ခေါ ပန တုမှေ, အနုရုဒ္ဓါ, နေဝ ရာဇာဘိနီတာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, န စောရာဘိနီတာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, န ဣဏဋ္ဋာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, န ဘယဋ္ဋာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, နာဇီဝိကာပကတာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. အပိ စ ခေါမှိ ဩတိဏ္ဏော ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာတိ – နနု တုမှေ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧဝံ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတေန စ ပန, အနုရုဒ္ဓါ, ကုလပုတ္တေန ကိမဿ ကရဏီယံ? ဝိဝေကံ, အနုရုဒ္ဓါ, ကာမေဟိ ဝိဝေကံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပီတိသုခံ နာဓိဂစ္ဆတိ အညံ ဝါ တတော သန္တတရံ, တဿ အဘိဇ္ဈာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ဗျာပါဒေါပိ စိတ္တံ [Pg.127] ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ထီနမိဒ္ဓမ္ပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စမ္ပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ဝိစိကိစ္ဆာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, အရတီပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, တန္ဒီပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. ဝိဝေကံ, အနုရုဒ္ဓါ, ကာမေဟိ ဝိဝေကံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပီတိသုခံ နာဓိဂစ္ဆတိ အညံ ဝါ တတော သန္တတရံ’’.

१६७. तेव्हा भगवंतांच्या मनात असा विचार आला — “मी स्वतःच त्या कुलपुत्रांना का विचारू नये?” मग भगवंतांनी आयुष्यमान अनुरुद्धांना संबोधित केले — “अनुरुद्ध, तुम्ही सर्व ब्रह्मचर्यात रममाण आहात ना?” “नक्कीच, भंते! आम्ही ब्रह्मचर्यात रममाण आहोत.” “साधू, साधू, अनुरुद्ध! अनुरुद्ध, श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या घेतलेल्या तुम्हा कुलपुत्रांसाठी हे अत्यंत योग्य आहे की तुम्ही ब्रह्मचर्यात रममाण व्हावे. अनुरुद्ध, ज्या सुंदर तारुण्याने युक्त, प्रथम वयातील, काळ्याभोर केसांचे तरुण असताना तुम्ही कामभोगांचा उपभोग घेऊ शकला असता, अशा सुंदर तारुण्याने युक्त, प्रथम वयातील, काळ्याभोर केसांचे असतानाही तुम्ही घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या घेतली आहे. आणि अनुरुद्ध, तुम्ही राजाने जबरदस्ती केल्यामुळे घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रजित झालेले नाही, चोरांनी जबरदस्ती केल्यामुळे घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रजित झालेले नाही, कर्जामुळे घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रजित झालेले नाही, भयामुळे घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रजित झालेले नाही, किंवा उपजीविकेच्या अभावामुळे घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रजित झालेले नाही. तर उलट — 'मी जन्म, जरा, मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास यांनी ग्रासलेला आहे; दुःखात बुडालेला आहे, दुःखाने पीडित आहे. कदाचित या संपूर्ण दुःखसमूहाचा अंत करण्याचा मार्ग ज्ञात होईल' — असा विचार करून, अनुरुद्ध, तुम्ही श्रद्धेने घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या घेतली आहे ना?” “होय, भंते.” “अनुरुद्ध, अशा प्रकारे प्रव्रजित झालेल्या कुलपुत्राने काय केले पाहिजे? जोपर्यंत तो कामभोगांपासून अलिप्त आणि अकुशल धर्मांपासून अलिप्त अशा प्रीती-सुखाला किंवा त्याहून अधिक शांत अशा अवस्थेला प्राप्त करत नाही, तोपर्यंत अभिज्झा (लोभ) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहते, व्यापाद (द्वेष) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहतो, थीन-मिद्ध (आळस आणि सुस्ती) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहते, उद्धच्च-कुक्कुच्च (उद्वेग आणि पश्चात्ताप) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहते, विचिकित्सा (शंका) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहते, अरती (अरुची) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहते आणि तंदी (आळस) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहते. जोपर्यंत तो कामभोगांपासून अलिप्त आणि अकुशल धर्मांपासून अलिप्त अशा प्रीती-सुखाला किंवा त्याहून अधिक शांत अशा अवस्थेला प्राप्त करत नाही, तोपर्यंत असे घडते.

‘‘ဝိဝေကံ, အနုရုဒ္ဓါ, ကာမေဟိ ဝိဝေကံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပီတိသုခံ အဓိဂစ္ဆတိ အညံ ဝါ တတော သန္တတရံ, တဿ အဘိဇ္ဈာပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ဗျာပါဒေါပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ထီနမိဒ္ဓမ္ပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စမ္ပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ဝိစိကိစ္ဆာပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, အရတီပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, တန္ဒီပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. ဝိဝေကံ, အနုရုဒ္ဓါ, ကာမေဟိ ဝိဝေကံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပီတိသုခံ အဓိဂစ္ဆတိ အညံ ဝါ တတော သန္တတရံ.

अनुरुद्ध, जेव्हा तो कामभोगांपासून अलिप्त आणि अकुशल धर्मांपासून अलिप्त अशा प्रीती-सुखाला किंवा त्याहून अधिक शांत अशा अवस्थेला प्राप्त करतो, तेव्हा अभिज्झा (लोभ) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहत नाही, व्यापाद (द्वेष) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहत नाही, थीन-मिद्ध (आळस आणि सुस्ती) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहत नाही, उद्धच्च-कुक्कुच्च (उद्वेग आणि पश्चात्ताप) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहत नाही, विचिकित्सा (शंका) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहत नाही, अरती (अरुची) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहत नाही आणि तंदी (आळस) त्याच्या चित्ताला व्यापून राहत नाही. अनुरुद्ध, जेव्हा तो कामभोगांपासून अलिप्त आणि अकुशल धर्मांपासून अलिप्त अशा प्रीती-सुखाला किंवा त्याहून अधिक शांत अशा अवस्थेला प्राप्त करतो, तेव्हा असे घडते.

၁၆၈. ‘‘ကိန္တိ ဝေါ, အနုရုဒ္ဓါ, မယိ ဟောတိ – ‘ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, အပ္ပဟီနာ တေ တထာဂတဿ; တသ္မာ တထာဂတော သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတီ’’’တိ? ‘‘န ခေါ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, အပ္ပဟီနာ တေ တထာဂတဿ; တသ္မာ တထာဂတော သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတီ’တိ. ဧဝံ ခေါ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဟောတိ – ‘ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, ပဟီနာ တေ တထာဂတဿ; တသ္မာ တထာဂတော သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတီ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, အနုရုဒ္ဓါ! တထာဂတဿ, အနုရုဒ္ဓါ, ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, ပဟီနာ တေ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. သေယျထာပိ, အနုရုဒ္ဓါ, တာလော မတ္ထကစ္ဆိန္နော အဘဗ္ဗော ပုနဝိရူဠှိယာ; ဧဝမေဝ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ[Pg.128], တထာဂတဿ ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, ပဟီနာ တေ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ; တသ္မာ တထာဂတော သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတိ’’.

१६८. "अनुरुद्ध, माझ्याविषयी तुमचे काय मत आहे? 'जे आसव संक्लेशकारक (मळिन करणारे), पुनरुत्पत्ती घडवून आणणारे, परिदाहयुक्त (संतापजनक), दुःखद विपाक देणारे आणि भविष्यात जन्म, जरा व मरणाकडे नेणारे आहेत, ते तथागतांनी नष्ट केलेले नाहीत; म्हणूनच तथागत विचारपूर्वक एखाद्या गोष्टीचे सेवन करतात, विचारपूर्वक एखाद्या गोष्टीचा स्वीकार करतात, विचारपूर्वक एखादी गोष्ट वर्ज्य करतात आणि विचारपूर्वक एखादी गोष्ट दूर करतात' असे तुम्हाला वाटते का?" "नाही, भंते! भगवंतांविषयी आमचे असे मत नाही की, 'जे आसव संक्लेशकारक, पुनरुत्पत्ती घडवून आणणारे, परिदाहयुक्त, दुःखद विपाक देणारे आणि भविष्यात जन्म, जरा व मरणाकडे नेणारे आहेत, ते तथागतांनी नष्ट केलेले नाहीत; म्हणूनच तथागत विचारपूर्वक एखाद्या गोष्टीचे सेवन करतात, विचारपूर्वक एखाद्या गोष्टीचा स्वीकार करतात, विचारपूर्वक एखादी गोष्ट वर्ज्य करतात आणि विचारपूर्वक एखादी गोष्ट दूर करतात.' उलट, भंते, भगवंतांविषयी आमचे असे मत आहे की, 'जे आसव संक्लेशकारक, पुनरुत्पत्ती घडवून आणणारे, परिदाहयुक्त, दुःखद विपाक देणारे आणि भविष्यात जन्म, जरा व मरणाकडे नेणारे आहेत, ते तथागतांनी नष्ट केले आहेत; म्हणूनच तथागत विचारपूर्वक एखाद्या गोष्टीचे सेवन करतात, विचारपूर्वक एखाद्या गोष्टीचा स्वीकार करतात, विचारपूर्वक एखादी गोष्ट वर्ज्य करतात आणि विचारपूर्वक एखादी गोष्ट दूर करतात.'" "साधू, साधू, अनुरुद्ध! अनुरुद्ध, जे आसव संक्लेशकारक, पुनरुत्पत्ती घडवून आणणारे, परिदाहयुक्त, दुःखद विपाक देणारे आणि भविष्यात जन्म, जरा व मरणाकडे नेणारे आहेत, ते तथागतांनी नष्ट केले आहेत, मुळासकट उपटून टाकले आहेत, ताडाच्या खुंटासारखे केले आहेत, समूळ नष्ट केले आहेत आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्वभावाचे केले आहेत. अनुरुद्ध, ज्याप्रमाणे ज्या ताडाच्या झाडाचा शेंडा कापला आहे, ते पुन्हा वाढण्यास असमर्थ असते; त्याचप्रमाणे, अनुरुद्ध, जे आसव संक्लेशकारक, पुनरुत्पत्ती घडवून आणणारे, परिदाहयुक्त, दुःखद विपाक देणारे आणि भविष्यात जन्म, जरा व मरणाकडे नेणारे आहेत, ते तथागतांनी नष्ट केले आहेत, मुळासकट उपटून टाकले आहेत, ताडाच्या खुंटासारखे केले आहेत, समूळ नष्ट केले आहेत आणि भविष्यात पुन्हा उत्पन्न न होण्याच्या स्वभावाचे केले आहेत. म्हणूनच तथागत विचारपूर्वक एखाद्या गोष्टीचे सेवन करतात, विचारपूर्वक एखाद्या गोष्टीचा स्वीकार करतात, विचारपूर्वक एखादी गोष्ट वर्ज्य करतात आणि विचारपूर्वक एखादी गोष्ट दूर करतात."

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရုဒ္ဓါ, ကံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော တထာဂတော သာဝကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော; အသု အမုတြ ဥပပန္နော’’’တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဘဂဝံနေတ္တိကာ ဘဂဝံပဋိသရဏာ. သာဓု ဝတ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံယေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘န ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, တထာဂတော ဇနကုဟနတ္ထံ န ဇနလပနတ္ထံ န လာဘသက္ကာရသိလောကာနိသံသတ္ထံ န ‘ဣတိ မံ ဇနော ဇာနာတူ’တိ သာဝကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. သန္တိ စ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ကုလပုတ္တာ သဒ္ဓါ ဥဠာရဝေဒါ ဥဠာရပါမောဇ္ဇာ. တေ တံ သုတွာ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရန္တိ. တေသံ တံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ’’.

"अनुरुद्ध, तुला काय वाटते? कोणत्या प्रयोजनाचा विचार करून तथागत मृत झालेल्या श्रावकांच्या पुनरुत्पत्तीविषयी असे घोषित करतात की— 'अमुक व्यक्ती अमुक ठिकाणी उत्पन्न झाली आहे; अमुक व्यक्ती अमुक ठिकाणी उत्पन्न झाली आहे'?" "भंते, आमचे धर्म (शिकवण) भगवन्-मूलक आहेत, भगवन्-मार्गदर्शक आहेत आणि भगवन्-शरण आहेत. भंते, हे किती चांगले होईल जर भगवंतांनीच या भाषणाचा अर्थ स्पष्ट केला तर! भगवंतांकडून ऐकून भिक्खू त्याचे स्मरण ठेवतील." "अनुरुद्ध, तथागत लोकांना चकित करण्यासाठी, लोकांची खुशामत करण्यासाठी, लाभ, सत्कार व कीर्ती मिळवण्यासाठी किंवा 'लोकांनी मला असे जाणावे' या विचाराने मृत झालेल्या श्रावकांच्या पुनरुत्पत्तीविषयी असे घोषित करत नाहीत की— 'अमुक व्यक्ती अमुक ठिकाणी उत्पन्न झाली आहे, अमुक व्यक्ती अमुक ठिकाणी उत्पन्न झाली आहे.' तर, अनुरुद्ध, असे काही श्रद्धाळू कुलपुत्र असतात, जे उच्च प्रीती आणि उच्च आनंदाने युक्त असतात. ते हे ऐकून त्या स्थितीच्या प्राप्तीसाठी आपले चित्त एकाग्र करतात. अनुरुद्ध, त्यांचे ते चित्त एकाग्र करणे त्यांच्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी कारणीभूत ठरते."

၁၆၉. ‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခု သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော ; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – အညာယ သဏ္ဌဟီ’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံပညော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိဟာရီ သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနော ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

१६९. "इथे, अनुरुद्ध, एखादा भिक्खू ऐकतो की— 'अमुक नावाचे भिक्खू मरण पावले आहेत; भगवंतांनी त्यांच्याविषयी घोषित केले आहे की ते अंतिम ज्ञानात (अर्हतत्वात) प्रतिष्ठित झाले आहेत.' त्याने त्या आयुष्यमानांना स्वतः पाहिलेले असते किंवा त्यांच्याविषयी ऐकलेले असते की— 'ते आयुष्यमान अशा प्रकारे शीलवान होते, अशा प्रकारे समाधीयुक्त होते, अशा प्रकारे प्रज्ञावान होते, अशा प्रकारे विहार करणारे होते, अशा प्रकारे विमुक्त होते.' तो त्यांच्या श्रद्धा, शील, श्रुत (ज्ञान), त्याग आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या स्थितीच्या प्राप्तीसाठी आपले चित्त एकाग्र करतो. अनुरुद्ध, अशा प्रकारेही भिक्खूचा विहार सुखकर होतो."

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခု သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ [Pg.129] – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော…ပေ… ဧဝံပညော… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနော ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

"इथे, अनुरुद्ध, एखादा भिक्खू ऐकतो की— 'अमुक नावाचे भिक्खू मरण पावले आहेत; भगवंतांनी त्यांच्याविषयी घोषित केले आहे की, पाच कनिष्ठ (अधोगामी) संयोजनांच्या क्षयामुळे ते औपपातिक (शुद्धावास लोकात उत्पन्न होणारे) झाले आहेत, तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करणारे आहेत आणि त्या लोकातून परत न येण्याच्या स्वभावाचे आहेत.' त्याने त्या आयुष्यमानांना स्वतः पाहिलेले असते किंवा त्यांच्याविषयी ऐकलेले असते की— 'ते आयुष्यमान अशा प्रकारे शीलवान होते, अशा प्रकारे समाधीयुक्त होते, अशा प्रकारे प्रज्ञावान होते, अशा प्रकारे विहार करणारे होते, अशा प्रकारे विमुक्त होते.' तो त्यांच्या श्रद्धा, शील, श्रुत, त्याग आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या स्थितीच्या प्राप्तीसाठी आपले चित्त एकाग्र करतो. अनुरुद्ध, अशा प्रकारेही भिक्खूचा विहार सुखकर होतो."

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခု သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော…ပေ… ဧဝံပညော… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနော ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

"इथे, अनुरुद्ध, एखादा भिक्खू ऐकतो की— 'अमुक नावाचे भिक्खू मरण पावले आहेत; भगवंतांनी त्यांच्याविषयी घोषित केले आहे की, तीन संयोजनांच्या क्षयामुळे आणि राग, द्वेष व मोहाच्या मंदतेमुळे ते सकदागामी झाले आहेत, या लोकात केवळ एकदाच येऊन दुःखाचा अंत करतील.' त्याने त्या आयुष्यमानांना स्वतः पाहिलेले असते किंवा त्यांच्याविषयी ऐकलेले असते की— 'ते आयुष्यमान अशा प्रकारे शीलवान होते, अशा प्रकारे समाधीयुक्त होते, अशा प्रकारे प्रज्ञावान होते, अशा प्रकारे विहार करणारे होते, अशा प्रकारे विमुक्त होते.' तो त्यांच्या श्रद्धा, शील, श्रुत, त्याग आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या स्थितीच्या प्राप्तीसाठी आपले चित्त एकाग्र करतो. अनुरुद्ध, अशा प्रकारेही भिक्खूचा विहार सुखकर होतो."

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခု သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော…ပေ… ဧဝံပညော… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနော ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

"इथे, अनुरुद्ध, एखादा भिक्खू ऐकतो की— 'अमुक नावाचे भिक्खू मरण पावले आहेत; भगवंतांनी त्यांच्याविषयी घोषित केले आहे की, तीन संयोजनांच्या क्षयामुळे ते स्रोतापन्न झाले आहेत, जे अधोगतीला न जाणारे, नियत (निश्चित) आणि संबोधीकडे मार्गक्रमण करणारे आहेत.' त्याने त्या आयुष्यमानांना स्वतः पाहिलेले असते किंवा त्यांच्याविषयी ऐकलेले असते की— 'ते आयुष्यमान अशा प्रकारे शीलवान होते, अशा प्रकारे समाधीयुक्त होते, अशा प्रकारे प्रज्ञावान होते, अशा प्रकारे विहार करणारे होते, अशा प्रकारे विमुक्त होते.' तो त्यांच्या श्रद्धा, शील, श्रुत, त्याग आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या स्थितीच्या प्राप्तीसाठी आपले चित्त एकाग्र करतो. अनुरुद्ध, अशा प्रकारेही भिक्खूचा विहार सुखकर होतो."

၁၇၀. ‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနီ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – အညာယ သဏ္ဌဟီ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံပညာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိဟာရိနီ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနိယာ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

१७०. हे अनुरुद्ध, येथे एखादी भिक्खुणी असे ऐकते – 'अमुक नावाची भिक्खुणी कालवश झाली आहे; भगवंतांनी तिच्याविषयी घोषित केले आहे की, ती अंतिम ज्ञानात प्रतिष्ठित झाली आहे.' तिने त्या भगिनीला स्वतः पाहिलेले असते किंवा तिच्याविषयी ऐकलेले असते – 'त्या भगिनीचे शील असे होते, तिचा धर्म असा होता, तिची प्रज्ञा अशी होती, तिचा विहार असा होता, तिची विमुक्ती अशी होती.' ती तिच्या श्रद्धेचे, शीलाचे, श्रुताचे, त्यागाचे आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या ध्येयासाठी आपले चित्त एकाग्र करते. हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारे भिक्खुणीचा विहार सुखकर होतो.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ[Pg.130], ဘိက္ခုနီ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနီ အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ…ပေ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရိနီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနိယာ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

हे अनुरुद्ध, येथे एखादी भिक्खुणी असे ऐकते – 'अमुक नावाची भिक्खुणी कालवश झाली आहे; भगवंतांनी तिच्याविषयी घोषित केले आहे की, पाच खालच्या भागातील संयोजनांच्या क्षयामुळे ती ओपपातिक झाली असून, तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करणारी आहे आणि त्या लोकातून परत न फिरणारी आहे.' तिने त्या भगिनीला स्वतः पाहिलेले असते किंवा तिच्याविषयी ऐकलेले असते – 'त्या भगिनीचे शील असे होते, तिचा धर्म असा होता... तिची प्रज्ञा अशी होती, तिचा विहार असा होता, तिची विमुक्ती अशी होती.' ती तिच्या श्रद्धेचे, शीलाचे, श्रुताचे, त्यागाचे आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या ध्येयासाठी आपले चित्त एकाग्र करते. हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारे भिक्खुणीचा विहार सुखकर होतो.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနီ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနီ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ…ပေ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရိနီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနိယာ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

हे अनुरुद्ध, येथे एखादी भिक्खुणी असे ऐकते – 'अमुक नावाची भिक्खुणी कालवश झाली आहे; भगवंतांनी तिच्याविषयी घोषित केले आहे की, तीन संयोजनांच्या क्षयामुळे आणि राग, द्वेष व मोहाच्या मंदतेमुळे ती सकदागामी झाली असून, या लोकात केवळ एकदाच येऊन दुःखाचा अंत करेल.' तिने त्या भगिनीला स्वतः पाहिलेले असते किंवा तिच्याविषयी ऐकलेले असते – 'त्या भगिनीचे शील असे होते, तिचा धर्म असा होता... तिची प्रज्ञा अशी होती, तिचा विहार असा होता, तिची विमुक्ती अशी होती.' ती तिच्या श्रद्धेचे, शीलाचे, श्रुताचे, त्यागाचे आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या ध्येयासाठी आपले चित्त एकाग्र करते. हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारे भिक्खुणीचा विहार सुखकर होतो.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနီ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရိနီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနိယာ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

हे अनुरुद्ध, येथे एखादी भिक्खुणी असे ऐकते – 'अमुक नावाची भिक्खुणी कालवश झाली आहे; भगवंतांनी तिच्याविषयी घोषित केले आहे की, तीन संयोजनांच्या क्षयामुळे ती सोतापन्न झाली असून, दुर्गतीला न जाणारी, नियत आणि संबोधीकडे वाटचाल करणारी आहे.' तिने त्या भगिनीला स्वतः पाहिलेले असते किंवा तिच्याविषयी ऐकलेले असते – 'त्या भगिनीचे शील असे होते, तिचा धर्म असा होता, तिची प्रज्ञा अशी होती, तिचा विहार असा होता, तिची विमुक्ती अशी होती.' ती तिच्या श्रद्धेचे, शीलाचे, श्रुताचे, त्यागाचे आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या ध्येयासाठी आपले चित्त एकाग्र करते. हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारे भिक्खुणीचा विहार सुखकर होतो.

၁၇၁. ‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသကော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဥပါသကော ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော [Pg.131] သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံပညော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိဟာရီ သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသကဿ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

१७१. हे अनुरुद्ध, येथे एखादा उपासक असे ऐकतो – 'अमुक नावाचा उपासक कालवश झाला आहे; भगवंतांनी त्याच्याविषयी घोषित केले आहे की, पाच खालच्या भागातील संयोजनांच्या क्षयामुळे तो ओपपातिक झाला असून, तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करणारा आहे आणि त्या लोकातून परत न फिरणारा आहे.' त्याने त्या आयुष्यमानाला स्वतः पाहिलेले असते किंवा त्यांच्याविषयी ऐकलेले असते – 'त्या आयुष्यमानांचे शील असे होते, त्यांचा धर्म असा होता, त्यांची प्रज्ञा अशी होती, त्यांचा विहार असा होता, त्यांची विमुक्ती अशी होती.' तो त्यांच्या श्रद्धेचे, श्रुताचे, त्यागाचे आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या ध्येयासाठी आपले चित्त एकाग्र करतो. हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारे उपासकाचा विहार सुखकर होतो.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသကော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဥပါသကော ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော… ဧဝံပညော… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသကဿ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

हे अनुरुद्ध, येथे एखादा उपासक असे ऐकतो – 'अमुक नावाचा उपासक कालवश झाला आहे; भगवंतांनी त्याच्याविषयी घोषित केले आहे की, तीन संयोजनांच्या क्षयामुळे आणि राग, द्वेष व मोहाच्या मंदतेमुळे तो सकदागामी झाला असून, या लोकात केवळ एकदाच येऊन दुःखाचा अंत करेल.' त्याने त्या आयुष्यमानाला स्वतः पाहिलेले असते किंवा त्यांच्याविषयी ऐकलेले असते – 'त्या आयुष्यमानांचे शील असे होते, त्यांचा धर्म असा होता... त्यांची प्रज्ञा अशी होती, त्यांचा विहार असा होता, त्यांची विमुक्ती अशी होती.' तो त्यांच्या श्रद्धेचे, शीलाचे, श्रुताचे, त्यागाचे आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या ध्येयासाठी आपले चित्त एकाग्र करतो. हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारे उपासकाचा विहार सुखकर होतो.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသကော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဥပါသကော ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော…ပေ… ဧဝံပညော… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ ဥပါသကဿ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

हे अनुरुद्ध, येथे एखादा उपासक असे ऐकतो – 'अमुक नावाचा उपासक कालवश झाला आहे; भगवंतांनी त्याच्याविषयी घोषित केले आहे की, three संयोजनांच्या क्षयामुळे तो सोतापन्न झाला असून, दुर्गतीला न जाणारी, नियत आणि संबोधीकडे वाटचाल करणारा आहे.' त्याने त्या आयुष्यमानाला स्वतः पाहिलेले असते किंवा त्यांच्याविषयी ऐकलेले असते – 'त्या आयुष्यमानांचे शील असे होते, त्यांचा धर्म असा होता... त्यांची प्रज्ञा अशी होती, त्यांचा विहार असा होता, त्यांची विमुक्ती अशी होती.' तो त्यांच्या श्रद्धेचे, शीलाचे, श्रुताचे, त्यागाचे आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या ध्येयासाठी आपले चित्त एकाग्र करतो. हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारे उपासकाचा विहार सुखकर होतो.

၁၇၂. ‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဥပါသိကာ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနီ အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရိနီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ [Pg.132] ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာယ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

१७२. हे अनुरुद्ध, येथे एखादी उपासिका असे ऐकते – 'अमुक नावाची उपासिका कालवश झाली आहे; भगवंतांनी तिच्याविषयी घोषित केले आहे की, पाच खालच्या भागातील संयोजनांच्या क्षयामुळे ती ओपपातिक झाली असून, तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करणारी आहे आणि त्या लोकातून परत न फिरणारी आहे.' तिने त्या भगिनीला स्वतः पाहिलेले असते किंवा तिच्याविषयी ऐकलेले असते – 'त्या भगिनीचे शील असे होते, तिचा धर्म असा होता, तिची प्रज्ञा अशी होती, तिचा विहार असा होता, तिची विमुक्ती अशी होती.' ती तिच्या श्रद्धेचे, शीलाचे, श्रुताचे, त्यागाचे आणि प्रज्ञेचे स्मरण करत त्या ध्येयासाठी आपले चित्त एकाग्र करते. हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारे उपासिकेचा विहार सुखकर होतो.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဥပါသိကာ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနီ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရိနီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာယ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

“हे अनुरुद्ध, येथे एखादी उपासिका ऐकते – ‘अमुक नावाची उपासिका मरण पावली आहे; भगवंतांनी तिच्याविषयी घोषित केले आहे की – तीन संयोजनांच्या (बंधनांच्या) क्षयामुळे आणि राग, द्वेष व मोहाच्या मंदतेमुळे ती सकदागामी (एकदाच परतणारी) झाली आहे, ती या जगात केवळ एकदाच परत येऊन दुःखाचा अंत करेल.’ तिने त्या भगिनीला स्वतः पाहिलेले असते किंवा तिच्याविषयी ऐकलेले असते की – ‘ती भगिनी अशा शीलवान होती, अशा धर्माचरण करणाऱ्या (स्वभावाच्या) होती, अशा प्रज्ञावान होती, अशा प्रकारे विहार करणाऱ्या होती, अशा प्रकारे विमुक्त (मुक्त) झालेल्या होती.’ ती त्या मृत उपासिकेच्या श्रद्धा, शील, श्रुत (ज्ञान), त्याग आणि प्रज्ञेचे स्मरण करून, त्या स्थितीच्या प्राप्तीसाठी आपले चित्त एकाग्र करते (वळवते). हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारेही उपासिकेला सुखाने विहार करता येतो (सुखकारक जीवन लाभते).”

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဥပါသိကာ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံပညာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိဟာရိနီ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာယ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

“हे अनुरुद्ध, येथे एखादी उपासिका ऐकते – ‘अमुक नावाची उपासिका मरण पावली आहे; भगवंतांनी तिच्याविषयी घोषित केले आहे की – तीन संयोजनांच्या क्षयामुळे ती सोतापन्न (स्रोतआपन्न) झाली आहे, ती दुर्गतीला न जाणारी (अविनिपातधर्मा), नियत (मुक्त होणे निश्चित असलेली) आणि संबोधीकडे (ज्ञानाकडे) वाटचाल करणारी झाली आहे.’ तिने त्या भगिनीला स्वतः पाहिलेले असते किंवा तिच्याविषयी ऐकलेले असते की – ‘ती भगिनी अशा शीलवान होती, अशा धर्माचरण करणाऱ्या होती, अशा प्रज्ञावान होती, अशा प्रकारे विहार करणाऱ्या होती, अशा प्रकारे विमुक्त झालेल्या होती.’ ती त्या मृत उपासिकेच्या श्रद्धा, शील, श्रुत, त्याग आणि प्रज्ञेचे स्मरण करून, त्या स्थितीच्या प्राप्तीसाठी आपले चित्त एकाग्र करते. हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारेही उपासिकेला सुखाने विहार करता येतो.”

‘‘ဣတိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, တထာဂတော န ဇနကုဟနတ္ထံ န ဇနလပနတ္ထံ န လာဘသက္ကာရသိလောကာနိသံသတ္ထံ န ‘ဣတိ မံ ဇနော ဇာနာတူ’တိ သာဝကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. သန္တိ စ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ကုလပုတ္တာ သဒ္ဓါ ဥဠာရဝေဒါ ဥဠာရပါမောဇ္ဇာ. တေ တံ သုတွာ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရန္တိ. တေသံ တံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

“हे अनुरुद्ध, अशा प्रकारे तथागत लोकांची फसवणूक करण्यासाठी, लोकांची खुशामत करण्यासाठी, लाभ, सत्कार व कीर्ती मिळवण्यासाठी किंवा ‘लोक मला अशा प्रकारे ओळखावेत’ या विचाराने मृत झालेल्या, कालवश झालेल्या श्रावकांच्या पुनर्जन्माविषयी असे घोषित करत नाहीत की – ‘अमुक व्यक्ती अमुक ठिकाणी जन्माला आली आहे, अमुक व्यक्ती अमुक ठिकाणी जन्माला आली आहे.’ परंतु, हे अनुरुद्ध, असे काही श्रद्धावान कुलपुत्र आहेत, ज्यांना महान आनंद आणि परम संतोष प्राप्त होतो. ते हे ऐकून त्या स्थितीच्या प्राप्तीसाठी आपले चित्त एकाग्र करतात. हे अनुरुद्ध, त्यांचे ते चित्त एकाग्र करणे त्यांच्यासाठी दीर्घकाळापर्यंत हिताचे आणि सुखाचे ठरते.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवंत असे म्हणाले. आयुष्मान अनुरुद्धांनी आनंदी होऊन भगवंतांच्या भाषणाचे (उपदेशाचे) मनःपूर्वक अभिनंदन केले (आनंदाने स्वीकार केला).

နဠကပါနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

आठवे नळकपान सुत्त समाप्त झाले.

၉. ဂေါလိယာနိသုတ္တံ

९. गोलियानि सुत्त

၁၇၃. ဧဝံ [Pg.133] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဂေါလိယာနိ နာမ ဘိက္ခု အာရညိကော ပဒသမာစာရော သံဃမဇ္ဈေ ဩသဋော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဂေါလိယာနိံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

१७३. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवंत राजगृह येथे वेळुवनातील कलंदकनिवाप (खारुतांना अन्न देण्याचे ठिकाण) येथे विहार करत होते. त्या वेळी गोलियानि नावाचा एक अरण्यवासी (जंगलात राहणारा) भिक्खू, ज्याचे आचरण शिथिल (दुर्बल) होते, काही कामासाठी संघामध्ये आला होता. तेथे आयुष्मान सारिपुत्तांनी गोलियानि भिक्खूला उद्देशून भिक्खूंना संबोधित केले –

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန သဗြဟ္မစာရီသု သဂါရဝေန ဘဝိတဗ္ဗံ သပ္ပတိဿေန. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော သဗြဟ္မစာရီသု အဂါရဝေါ ဟောတိ အပ္ပတိဿော, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန, ယော အယမာယသ္မာ သဗြဟ္မစာရီသု အဂါရဝေါ ဟောတိ အပ္ပတိဿော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန သဗြဟ္မစာရီသု သဂါရဝေန ဘဝိတဗ္ဗံ သပ္ပတိဿေန.

“मित्रांनो, जेव्हा एखादा अरण्यवासी भिक्खू संघात येतो आणि संघात राहतो, तेव्हा त्याने आपल्या सब्रह्मचाऱ्यांविषयी (सहकाऱ्यांविषयी) आदरयुक्त व विनयशील असावे. मित्रांनो, जर अरण्यवासी भिक्खू संघात येऊन आणि संघात राहून सब्रह्मचाऱ्यांविषयी अनादरयुक्त व अविनयी असेल, तर त्याचे निंदक (दोष दाखवणारे) निर्माण होतात. ते म्हणतात: ‘या अरण्यवासी आयुष्याला अरण्यात एकटे राहून, स्वतःच्या इच्छेनुसार वागून काय लाभ झाला, जर हा आयुष्यमान आपल्या सब्रह्मचाऱ्यांविषयी अनादरयुक्त व अविनयी आहे?’ त्याचे असे निंदक निर्माण होतात म्हणून, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या अरण्यवासी भिक्खूने सब्रह्मचाऱ्यांविषयी आदरयुक्त व विनयशील असावे.”

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အာသနကုသလေန ဘဝိတဗ္ဗံ – ‘ဣတိ ထေရေ စ ဘိက္ခူ နာနုပခဇ္ဇ နိသီဒိဿာမိ နဝေ စ ဘိက္ခူ န အာသနေန ပဋိဗာဟိဿာမီ’တိ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော န အာသနကုသလော ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန, ယော အယမာယသ္မာ အာသနကုသလော န ဟောတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အာသနကုသလေန ဘဝိတဗ္ဗံ.

“मित्रांनो, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या अरण्यवासी भिक्खूने आसनांच्या बाबतीत कुशल असावे – ‘मी ज्येष्ठ भिक्खूंना धक्का न लावता (त्यांच्या जागेवर अतिक्रमण न करता) बसेन आणि कनिष्ठ (नवीन) भिक्खूंना आसनापासून वंचित करणार नाही.’ मित्रांनो, जर अरण्यवासी भिक्खू संघात येऊन आणि संघात राहून आसनांच्या बाबतीत कुशल नसेल, तर त्याचे निंदक निर्माण होतात. ते म्हणतात: ‘या अरण्यवासी आयुष्याला अरण्यात एकटे राहून, स्वतःच्या इच्छेनुसार वागून काय लाभ झाला, जर या आयुष्यमानाला आसनांच्या बाबतीतही शिष्टाचार माहीत नाही?’ त्याचे असे निंदक निर्माण होतात म्हणून, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या अरण्यवासी भिक्खूने आसनांच्या बाबतीत कुशल असावे.”

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အာဘိသမာစာရိကောပိ ဓမ္မော ဇာနိတဗ္ဗော. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော အာဘိသမာစာရိကမ္ပိ ဓမ္မံ န ဇာနာတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ အာဘိသမာစာရိကမ္ပိ ဓမ္မံ [Pg.134] န ဇာနာတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အာဘိသမာစာရိကောပိ ဓမ္မော ဇာနိတဗ္ဗော.

“मित्रांनो, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या अरण्यवासी भिक्खूने आभिसमाचारिक धर्म (शिष्टाचार व आचरणाचे नियम) देखील जाणले पाहिजेत. मित्रांनो, जर अरण्यवासी भिक्खू संघात येऊन आणि संघात राहून आभिसमाचारिक धर्म देखील जाणत नसेल, तर त्याचे निंदक निर्माण होतात. ते म्हणतात: ‘या अरण्यवासी आयुष्याला अरण्यात एकटे राहून, स्वतःच्या इच्छेनुसार वागून काय लाभ झाला, जर हा आयुष्यमान आभिसमाचारिक धर्म देखील जाणत नाही?’ त्याचे असे निंदक निर्माण होतात म्हणून, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या अरण्यवासी भिक्खूने आभिसमाचारिक धर्म देखील जाणले पाहिजेत.”

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန နာတိကာလေန ဂါမော ပဝိသိတဗ္ဗော နာတိဒိဝါ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော အတိကာလေန ဂါမံ ပဝိသတိ အတိဒိဝါ ပဋိက္ကမတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ အတိကာလေန ဂါမံ ပဝိသတိ အတိဒိဝါ ပဋိက္ကမတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန နာတိကာလေန ဂါမော ပဝိသိတဗ္ဗော, နာတိဒိဝါ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ.

“मित्रांनो, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या अरण्यवासी भिक्खूने फार लवकर गावात प्रवेश करू नये आणि फार उशिरा परत येऊ नये. मित्रांनो, जर अरण्यवासी भिक्खू संघात येऊन आणि संघात राहून फार लवकर गावात प्रवेश करतो आणि फार उशिरा परत येतो, तर त्याचे निंदक निर्माण होतात. ते म्हणतात: ‘या अरण्यवासी आयुष्याला अरण्यात एकटे राहून, स्वतःच्या इच्छेनुसार वागून काय लाभ झाला, जर हा आयुष्यमान फार लवकर गावात प्रवेश करतो आणि फार उशिरा परत येतो?’ त्याचे असे निंदक निर्माण होतात म्हणून, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या अरण्यवासी भिक्खूने फार लवकर गावात प्रवेश करू नये आणि फार उशिरा परत येऊ नये.”

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန န ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘အယံ နူနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိကာလစရိယာ ဗဟုလီကတာ, တမေနံ သံဃဂတမ္ပိ သမုဒါစရတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန န ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

“मित्रांनो, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या अरण्यवासी भिक्खूने जेवणापूर्वी किंवा जेवणानंतर कुलांमध्ये (गृहस्थांच्या घरी) विनाकारण फिरू नये. मित्रांनो, जर अरण्यवासी भिक्खू संघात येऊन आणि संघात राहून जेवणापूर्वी किंवा जेवणानंतर कुलांमध्ये फिरतो, तर त्याचे निंदक निर्माण होतात. ते म्हणतात: ‘नक्कीच या अरण्यवासी आयुष्याला अरण्यात एकटे राहून, स्वतःच्या इच्छेनुसार वागताना अवेळी फिरण्याची सवय झाली असावी, म्हणूनच हा संघात आल्यावरही तसाच वागत आहे.’ त्याचे असे निंदक निर्माण होतात म्हणून, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या अरण्यवासी भिक्खूने जेवणापूर्वी किंवा जेवणानंतर कुलांमध्ये विनाकारण फिरू नये.”

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အနုဒ္ဓတေန ဘဝိတဗ္ဗံ အစပလေန. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော ဥဒ္ဓတော ဟောတိ စပလော, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ဣဒံ နူနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဥဒ္ဓစ္စံ စာပလျံ ဗဟုလီကတံ, တမေနံ သံဃဂတမ္ပိ သမုဒါစရတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အနုဒ္ဓတေန ဘဝိတဗ္ဗံ အစပလေန.

आवुसो, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या आरण्यक भिक्खूने अचंचल आणि अचपल असावे. आवुसो, जर संघात आलेला आणि संघात राहणारा आरण्यक भिक्खू चंचल आणि चपल असेल, तर त्याची निंदा करणारे लोक असतात: 'नक्कीच या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करताना ही चंचलता आणि चपलता वाढवली आहे, जी संघात आल्यावरही त्यांच्या वर्तनात दिसून येत आहे.' म्हणून, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या आरण्यक भिक्खूने अचंचल आणि अचपल असावे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော[Pg.135], ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အမုခရေန ဘဝိတဗ္ဗံ အဝိကိဏ္ဏဝါစေန. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော မုခရော ဟောတိ ဝိကိဏ္ဏဝါစော, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ မုခရော ဝိကိဏ္ဏဝါစော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အမုခရေန ဘဝိတဗ္ဗံ အဝိကိဏ္ဏဝါစေန.

आवुसो, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या आरण्यक भिक्खूने अवाचाळ आणि व्यर्थ बडबड न करणारे असावे. आवुसो, जर संघात आलेला आणि संघात राहणारा आरण्यक भिक्खू वाचाळ आणि व्यर्थ बडबड करणारा असेल, तर त्याची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान वाचाळ आणि व्यर्थ बडबड करणारे आहेत?' म्हणून, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या आरण्यक भिक्खूने अवाचाळ आणि व्यर्थ बडबड न करणारे असावे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန သုဝစေန ဘဝိတဗ္ဗံ ကလျာဏမိတ္တေန. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော ဒုဗ္ဗစော ဟောတိ ပါပမိတ္တော, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ဒုဗ္ဗစော ပါပမိတ္တော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန သုဝစေန ဘဝိတဗ္ဗံ ကလျာဏမိတ္တေန.

आवुसो, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या आरण्यक भिक्खूने सुवच (सहज उपदेश ऐकणारे) आणि कल्याणमित्र असणारे असावे. आवुसो, जर संघात आलेला आणि संघात राहणारा आरण्यक भिक्खू दुर्वच (हट्टी) आणि पापमित्र असणारा असेल, तर त्याची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान दुर्वच आणि पापमित्र असणारे आहेत?' म्हणून, संघात आलेल्या आणि संघात राहणाऱ्या आरण्यक भिक्खूने सुवच आणि कल्याणमित्र असणारे असावे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရေန ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရေန ဘဝိတဗ္ဗံ.

आवुसो, आरण्यक भिक्खूने आपल्या इंद्रियांचे द्वार रक्षण करणारे (इंद्रियसंयमी) असावे. आवुसो, जर आरण्यक भिक्खू आपल्या इंद्रियांचे द्वार रक्षण न करणारे असेल, तर त्याची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान आपल्या इंद्रियांचे द्वार रक्षण करणारे नाहीत?' म्हणून, आरण्यक भिक्खूने आपल्या इंद्रियांचे द्वार रक्षण करणारे असावे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ဘောဇနေ မတ္တညုနာ ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘောဇနေ အမတ္တညူ ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ဘောဇနေ အမတ္တညူ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ဘောဇနေ မတ္တညုနာ ဘဝိတဗ္ဗံ.

आवुसो, आरण्यक भिक्खूने भोजनाच्या बाबतीत प्रमाण जाणणारे (मितहारी) असावे. आवुसो, जर आरण्यक भिक्खू भोजनाच्या बाबतीत प्रमाण न जाणणारे असेल, तर त्याची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान भोजनाच्या बाबतीत प्रमाण न जाणणारे आहेत?' म्हणून, आरण्यक भिक्खूने भोजनाच्या बाबतीत प्रमाण जाणणारे असावे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ဇာဂရိယံ အနနုယုတ္တော ဟောတိ, တဿ [Pg.136] ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ဇာဂရိယံ အနနုယုတ္တော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗံ.

आवुसो, आरण्यक भिक्खूने जागृत राहण्यात तत्पर असणारे असावे. आवुसो, जर आरण्यक भिक्खू जागृत राहण्यात तत्पर नसणारे असेल, तर त्याची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान जागृत राहण्यात तत्पर नसणारे आहेत?' म्हणून, आरण्यक भिक्खूने जागृत राहण्यात तत्पर असणारे असावे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ကုသီတော ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ကုသီတော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ဘဝိတဗ္ဗံ.

आवुसो, आरण्यक भिक्खूने प्रयत्नशील (वीर्यवान) असावे. आवुसो, जर आरण्यक भिक्खू आळशी असेल, तर त्याची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान आळशी आहेत?' म्हणून, आरण्यक भिक्खूने प्रयत्नशील (वीर्यवान) असावे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ဥပဋ္ဌိတဿတိနာ ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု မုဋ္ဌဿတီ ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ မုဋ္ဌဿတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ဥပဋ္ဌိတဿတိနာ ဘဝိတဗ္ဗံ.

आवुसो, आरण्यक भिक्खूने स्मृती जागृत ठेवणारे (स्मृतिमान) असावे. आवुसो, जर आरण्यक भिक्खू विसरभोळे (स्मृतिभ्रष्ट) असेल, तर त्याची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान विसरभोळे आहेत?' म्हणून, आरण्यक भिक्खूने स्मृती जागृत ठेवणारे असावे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သမာဟိတေန ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု အသမာဟိတော ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ အသမာဟိတော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သမာဟိတေန ဘဝိတဗ္ဗံ.

आवुसो, आरण्यक भिक्खूने समाहित (एकाग्रचित्त) असावे. आवुसो, जर आरण्यक भिक्खू असमाहित (अस्थिरचित्त) असेल, तर त्याची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान असमाहित आहेत?' म्हणून, आरण्यक भिक्खूने समाहित असावे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ပညဝတာ ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ဒုပ္ပညော ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ဒုပ္ပညော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ပညဝတာ ဘဝိတဗ္ဗံ.

आवुसो, आरण्यक भिक्खूने प्रज्ञावान असावे. आवुसो, जर आरण्यक भिक्खू प्रज्ञाहीन असेल, तर त्याची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान प्रज्ञाहीन आहेत?' म्हणून, आरण्यक भिक्खूने प्रज्ञावान असावे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ယောဂေါ ကရဏီယော. သန္တာဝုသော, အာရညိကံ ဘိက္ခုံ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာရော. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ [Pg.137] အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ယောဂေါ ကရဏီယော.

आवुसो, आरण्यक भिक्खूने अभिधम्म आणि अभिविनयाचा अभ्यास केला पाहिजे. आवुसो, आरण्यक भिक्खूला अभिधम्म आणि अभिविनयाबद्दल प्रश्न विचारणारे लोक असतात. आवुसो, जर आरण्यक भिक्खूला अभिधम्म आणि अभिविनयाबद्दल प्रश्न विचारला असता ते त्याचे योग्य उत्तर देऊ शकले नाहीत, तर त्यांची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान अभिधम्म आणि अभिविनयाबद्दल प्रश्न विचारला असता त्याचे योग्य उत्तर देऊ शकत नाहीत?' म्हणून, आरण्यक भिक्खूने अभिधम्म आणि अभिविनयाचा अभ्यास केला पाहिजे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တတ္ထ ယောဂေါ ကရဏီယော. သန္တာဝုသော, အာရညိကံ ဘိက္ခုံ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တတ္ထ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာရော. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တတ္ထ ယောဂေါ ကရဏီယော.

आवुसो, आरण्यक भिक्खूने रूपाच्या पलीकडे असलेल्या, शांत आणि अरूप अशा विमोक्षांचा अभ्यास केला पाहिजे. आवुसो, आरण्यक भिक्खूला रूपाच्या पलीकडे असलेल्या, शांत आणि अरूप अशा विमोक्षांबद्दल प्रश्न विचारणारे लोक असतात. आवुसो, जर आरण्यक भिक्खूला रूपाच्या पलीकडे असलेल्या, शांत आणि अरूप अशा विमोक्षांबद्दल प्रश्न विचारला असता ते त्याचे योग्य उत्तर देऊ शकले नाहीत, तर त्यांची निंदा करणारे लोक असतात: 'या आयुष्यमान आरण्यक भिक्खूने अरण्यात एकटे राहून, स्वेच्छेने विहार करून काय मिळवले, जर हे आयुष्यमान रूपाच्या पलीकडे असलेल्या, शांत आणि अरूप अशा विमोक्षांबद्दल प्रश्न विचारला असता त्याचे योग्य उत्तर देऊ शकत नाहीत?' म्हणून, आरण्यक भिक्खूने रूपाच्या पलीकडे असलेल्या, शांत आणि अरूप अशा विमोक्षांचा अभ्यास केला पाहिजे.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မေ ယောဂေါ ကရဏီယော. သန္တာဝုသော, အာရညိကံ ဘိက္ခုံ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မေ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာရော. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတော တမတ္ထံ န ဇာနာတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မေ ယောဂေါ ကရဏီယော’’တိ.

“आवुसो, अरण्यवासी भिक्खूने उत्तरि-मनुस्सधम्मामध्ये (मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ गुणांमध्ये) योग (प्रयत्न) केला पाहिजे. आवुसो, अरण्यवासी भिक्खूला उत्तरि-मनुस्सधम्माविषयी प्रश्न विचारणारे लोक असतात. आवुसो, जर अरण्यवासी भिक्खूला उत्तरि-मनुस्सधम्माविषयी प्रश्न विचारला असता तो योग्य उत्तर देऊ शकला नाही, तर त्याचे निंदक निर्माण होतात. ते म्हणतात: ‘या आयुष्यमान अरण्यवासी भिक्खूच्या अरण्यात एकटे राहून आपल्या इच्छेनुसार (स्वैर) विहार करण्याचा काय फायदा, ज्या हेतूसाठी या आयुष्यमानाने प्रव्रज्या घेतली, तोच हेतू हा जाणत नाही?’ – असे त्याचे निंदक म्हणतात. म्हणून, अरण्यवासी भिक्खूने उत्तरि-मनुस्सधम्मामध्ये योग केला पाहिजे.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာရညိကေနေဝ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣမေ ဓမ္မာ သမာဒါယ ဝတ္တိတဗ္ဗာ ဥဒါဟု ဂါမန္တဝိဟာရိနာပီ’’တိ? ‘‘အာရညိကေနာပိ ခေါ, အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန, ဘိက္ခုနာ ဣမေ ဓမ္မာ သမာဒါယ ဝတ္တိတဗ္ဗာ ပဂေဝ ဂါမန္တဝိဟာရိနာ’’တိ.

असे म्हटले असता, आयुष्यमान महामोग्गल्लानांनी आयुष्यमान सारिपुत्तांना असे म्हटले – “आवुसो सारिपुत्त, केवळ अरण्यवासी भिक्खूनेच या धर्मांचे (नियमांचे) समादान करून आचरण केले पाहिजे की ग्रामवासी भिक्खूनेही?” “आवुसो मोग्गल्लान, अरण्यवासी भिक्खूने तर या धर्मांचे समादान करून आचरण केलेच पाहिजे, मग ग्रामवासी भिक्खूने तर ते अधिकच केले पाहिजे.”

ဂေါလိယာနိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

नववे गोलियानि सुत्त समाप्त झाले.

၁၀. ကီဋာဂိရိသုတ္တံ

१०. कीटागिरि सुत्त

၁၇၄. ဧဝံ [Pg.138] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကာသီသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အဟံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇာမိ. အညတြ ခေါ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမိ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ, တုမှေပိ, ဘိက္ခဝေ, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇထ. အညတြ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, တုမှေပိ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာသီသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ကီဋာဂိရိ နာမ ကာသီနံ နိဂမော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ဝိဟရတိ ကာသီနံ နိဂမေ.

१७४. असे मी ऐकले आहे – एकदा भगवान काशी देशात मोठ्या भिक्खू संघासोबत चारिका करत होते. तेथे भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “भिक्खूंनो, मी रात्रीचे भोजन वर्ज्य करून भोजन करतो. भिक्खूंनो, रात्रीचे भोजन वर्ज्य केल्यामुळे मला निरोगीपणा, वेदनाहीनता, शरीराचा हलकेपणा, शक्ती आणि सुखावह विहार लाभत असल्याचे जाणवते. या, भिक्खूंनो, तुम्हीही रात्रीचे भोजन वर्ज्य करून भोजन करा. भिक्खूंनो, रात्रीचे भोजन वर्ज्य केल्याने तुम्हालाही निरोगीपणा, वेदनाहीनता, शरीराचा हलकेपणा, शक्ती आणि सुखावह विहार लाभत असल्याचे जाणवेल.” “तसेच असो, भन्ते,” असे म्हणून त्या भिक्खूंनी भगवंतांच्या वचनाचा स्वीकार केला. त्यानंतर भगवान काशी देशात क्रमशः चारिका करत करत ‘कीटागिरि’ नावाच्या काशीच्या एका नगरात पोहोचले. तेथे भगवान कीटागिरि नगरात विहार करू लागले.

၁၇၅. တေန ခေါ ပန သမယေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ နာမ ဘိက္ခူ ကီဋာဂိရိသ္မိံ အာဝါသိကာ ဟောန္တိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဘဂဝါ ခေါ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇတိ ဘိက္ခုသံဃော စ. အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနန္တိ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ, တုမှေပိ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇထ. အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, တုမှေပိ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မယံ ခေါ, အာဝုသော, သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ. တေ မယံ သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇမာနာ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. တေ မယံ ကိံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝိဿာမ? သာယဉ္စေဝ မယံ ဘုဉ္ဇိဿာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ’’တိ.

१७५. त्या वेळी अस्सजी आणि पुनब्बसूक नावाचे भिक्खू कीटागिरि येथे निवासी (आवासिक) होते. त्यानंतर अनेक भिक्खू जेथे अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खू होते तेथे गेले; जाऊन त्यांनी अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंना असे म्हटले – “आवुसो, भगवान आणि भिक्खू संघ रात्रीचे भोजन वर्ज्य करून भोजन करतात. आवुसो, रात्रीचे भोजन वर्ज्य केल्यामुळे त्यांना निरोगीपणा, वेदनाहीनता, शरीराचा हलकेपणा, शक्ती आणि सुखावह विहार लाभत असल्याचे जाणवते. या, आवुसो, तुम्हीही रात्रीचे भोजन वर्ज्य करून भोजन करा. आवुसो, रात्रीचे भोजन वर्ज्य केल्याने तुम्हालाही निरोगीपणा, वेदनाहीनता, शरीराचा हलकेपणा, शक्ती आणि सुखावह विहार लाभत असल्याचे जाणवेल.” असे म्हटले असता, अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंनी त्या भिक्खूंना असे म्हटले – “आवुसो, आम्ही तर संध्याकाळी, सकाळी आणि दुपारी अकाली (विकळी) सुद्धा भोजन करतो. संध्याकाळी, सकाळी आणि दुपारी अकाली भोजन करूनही आम्हाला निरोगीपणा, वेदनाहीनता, शरीराचा हलकेपणा, शक्ती आणि सुखावह विहार लाभत असल्याचे जाणवते. मग आम्ही प्रत्यक्ष (संदिट्ठिक) लाभ सोडून भविष्यात मिळणाऱ्या (कालिक) लाभाच्या मागे का धावावे? आम्ही तर संध्याकाळी, सकाळी आणि दुपारी अकाली भोजन करतच राहू.”

ယတော ခေါ တေ ဘိက္ခူ နာသက္ခိံသု အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ သညာပေတုံ, အထ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ [Pg.139] ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ မယံ, ဘန္တေ, ယေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိမှ; ဥပသင်္ကမိတွာ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုမှ – ‘ဘဂဝါ ခေါ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇတိ ဘိက္ခုသံဃော စ; အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနန္တိ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ, တုမှေပိ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇထ. အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, တုမှေပိ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ အမှေ ဧတဒဝေါစုံ – ‘မယံ ခေါ, အာဝုသော, သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ. တေ မယံ သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇမာနာ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. တေ မယံ ကိံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝိဿာမ? သာယဉ္စေဝ မယံ ဘုဉ္ဇိဿာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ’တိ. ယတော ခေါ မယံ, ဘန္တေ, နာသက္ခိမှ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ သညာပေတုံ, အထ မယံ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝတော အာရောစေမာ’’တိ.

जेव्हा ते भिक्खू अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंचे मन वळवण्यास असमर्थ ठरले, तेव्हा ते भगवंतांकडे गेले; जाऊन त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूंनी भगवंतांना असे म्हटले – “भन्ते, आम्ही येथे अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खू जेथे होते तेथे गेलो होतो; जाऊन आम्ही अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंना असे म्हटले – ‘आवुसो, भगवान आणि भिक्खू संघ रात्रीचे भोजन वर्ज्य करून भोजन करतात. रात्रीचे भोजन वर्ज्य केल्यामुळे त्यांना निरोगीपणा, वेदनाहीनता, शरीराचा हलकेपणा, शक्ती आणि सुखावह विहार लाभत असल्याचे जाणवते. या, आवुसो, तुम्हीही रात्रीचे भोजन वर्ज्य करून भोजन करा. रात्रीचे भोजन वर्ज्य केल्याने तुम्हालाही निरोगीपणा, वेदनाहीनता, शरीराचा हलकेपणा, शक्ती आणि सुखावह विहार लाभत असल्याचे जाणवेल.’ भन्ते, असे म्हटले असता, अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंनी आम्हाला असे म्हटले – ‘आवुसो, आम्ही तर संध्याकाळी, सकाळी आणि दुपारी अकाली सुद्धा भोजन करतो. संध्याकाळी, सकाळी आणि दुपारी अकाली भोजन करूनही आम्हाला निरोगीपणा, वेदनाहीनता, शरीराचा हलकेपणा, शक्ती आणि सुखावह विहार लाभत असल्याचे जाणवते. मग आम्ही प्रत्यक्ष लाभ सोडून भविष्यात मिळणाऱ्या लाभाच्या मागे का धावावे? आम्ही तर संध्याकाळी, सकाळी आणि दुपारी अकाली भोजन करतच राहू.’ भन्ते, जेव्हा आम्ही अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंचे मन वळवण्यास असमर्थ ठरलो, तेव्हा आम्ही ही गोष्ट भगवंतांना सांगत आहोत.”

၁၇၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မမ ဝစနေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ တုမှေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဘဂဝါ ခေါ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇတိ ဘိက္ခုသံဃော စ. အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနန္တိ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ, တုမှေပိ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇထ. အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, တုမှေပိ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ [Pg.140] ကိရ, ဘိက္ခဝေ, တုမှေ တေ ဘိက္ခူ ဧဝံ အဝစုတ္ထ – ‘မယံ ခေါ ပနာဝုသော, သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ. တေ မယံ သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇမာနာ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. တေ မယံ ကိံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝိဿာမ? သာယဉ္စေဝ မယံ ဘုဉ္ဇိဿာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

१७६. त्यानंतर भगवंतांनी एका भिक्खूला आमंत्रित केले – 'भिक्खू, ये, तू माझ्या वतीने अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंना सांग की – शास्ते तुम्हा आयुष्यमानांना बोलवत आहेत.' 'तसेच असो, भंते,' असे म्हणून तो भिक्खू भगवंतांच्या वचनाचा स्वीकार करून जेथे अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खू होते, तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंना असे म्हटले – 'शास्ते तुम्हा आयुष्यमानांना बोलवत आहेत.' 'तसेच असो, आवुसो,' असे म्हणून अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंनी त्या भिक्खूच्या वचनाचा स्वीकार केला आणि जेथे भगवंत होते तेथे ते गेले. तेथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या अस्सजी आणि पुनब्बसूक भिक्खूंना भगवंत असे म्हणाले – 'भिक्खूंनो, हे खरे आहे का की, अनेक भिक्खूंनी तुमच्याकडे या वचनाने येऊन असे म्हटले – "आवुसो, भगवंत आणि भिक्खू संघ रात्रीच्या भोजनापासून अलिप्त राहूनच भोजन करतात. आवुसो, रात्रीच्या भोजनापासून अलिप्त राहून भोजन केल्याने त्यांना निरोगीपणा, व्याधीमुक्तता, शरीराचा हलकेपणा, बल आणि सुखद विहार लाभतो. या, आवुसो, तुम्हीही रात्रीच्या भोजनापासून अलिप्त राहूनच भोजन करा. आवुसो, तुम्हीही रात्रीच्या भोजनापासून अलिप्त राहून भोजन केल्याने निरोगीपणा, व्याधीमुक्तता, शरीराचा हलकेपणा, बल आणि सुखद विहार अनुभवाल." भिक्खूंनो, असे म्हटले असता तुम्ही त्या भिक्खूंना असे म्हणालात का – "आवुसो, आम्ही तर संध्याकाळी, सकाळी आणि दुपारी अकाली भोजन करतो. आम्ही संध्याकाळी, सकाळी आणि दुपारी अकाली भोजन करत असूनही निरोगीपणा, व्याधीमुक्तता, शरीराचा हलकेपणा, बल आणि सुखद विहार अनुभवतो. मग आम्ही या प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या सुखाचा त्याग करून भविष्यात मिळणाऱ्या सुखाच्या मागे का धावावे? आम्ही संध्याकाळी, सकाळी आणि दुपारी अकाली भोजन करतच राहू."' 'होय, भंते' (त्यांनी उत्तर दिले).

၁၇၇. ‘‘ကိံ နု မေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာထ ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘နနု မေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာထ ဣဓေကစ္စဿ ယံ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဣဓ ပနေကစ္စဿ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဣဓ ပနေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဣဓ ပနေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

१७७. 'भिक्खूंनो, मी अशा प्रकारे धम्म शिकवला आहे असे तुम्ही समजता का की – या मनुष्याला जी काही सुखद, दुःखद किंवा अदुःख-असुखद वेदना जाणवते, त्यामुळे त्याचे अकुशल धर्म नष्ट होतात आणि कुशल धर्म वाढतात?' 'नाही, भंते.' 'भिक्खूंनो, मी अशा प्रकारे धम्म शिकवला आहे हे तुम्हाला ठाऊक नाही का की – येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची सुखद वेदना जाणवत असताना त्याचे अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म नष्ट होतात; तर दुसऱ्या एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची सुखद वेदना जाणवत असताना त्याचे अकुशल धर्म नष्ट होतात आणि कुशल धर्म वाढतात. येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची दुःखद वेदना जाणवत असताना त्याचे अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म नष्ट होतात; तर दुसऱ्या एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची दुःखद वेदना जाणवत असताना त्याचे अकुशल धर्म नष्ट होतात आणि कुशल धर्म वाढतात. येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची अदुःख-असुखद वेदना जाणवत असताना त्याचे अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म नष्ट होतात; तर दुसऱ्या एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची अदुःख-असुखद वेदना जाणवत असताना त्याचे अकुशल धर्म नष्ट होतात आणि कुशल धर्म वाढतात?' 'होय, भंते.'

၁၇၈. ‘‘သာဓု, ဘိက္ခဝေ! မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ. မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ [Pg.141] အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒါမိ.

१७८. 'उत्तम, भिक्खूंनो! भिक्खूंनो, जर मला हे प्रज्ञेने ठाऊक नसले असते, पाहिले नसले असते, जाणले नसले असते, साक्षात केले नसले असते, स्पर्श केले नसले असते की – "येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची सुखद वेदना जाणवत असताना त्याचे अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म नष्ट होतात," आणि मी न जाणता असे म्हटले असते की – "अशा प्रकारच्या सुखद वेदनेचा त्याग करा," तर भिक्खूंनो, माझे हे सांगणे योग्य झाले असते का?' 'नाही, भंते.' 'परंतु भिक्खूंनो, मला हे प्रज्ञेने ठाऊक आहे, पाहिले आहे, जाणले आहे, साक्षात केले आहे, स्पर्श केले आहे की – "येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची सुखद वेदना जाणवत असताना त्याचे अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म नष्ट होतात," म्हणूनच मी सांगतो की – "अशा प्रकारच्या सुखद वेदनेचा त्याग करा." भिक्खूंनो, जर मला हे प्रज्ञेने ठाऊक नसले असते, पाहिले नसले असते, जाणले नसले असते, साक्षात केले नसले असते, स्पर्श केले नसले असते की – "येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची सुखद वेदना जाणवत असताना त्याचे अकुशल धर्म नष्ट होतात आणि कुशल धर्म वाढतात," आणि मी न जाणता असे म्हटले असते की – "अशा प्रकारच्या सुखद वेदनेचे संपादन करून विहरत राहा," तर भिक्खूंनो, माझे हे सांगणे योग्य झाले असते का?' 'नाही, भंते.' 'परंतु भिक्खूंनो, मला हे प्रज्ञेने ठाऊक आहे, पाहिले आहे, जाणले आहे, साक्षात केले आहे, स्पर्श केले आहे की – "येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची सुखद वेदना जाणवत असताना त्याचे अकुशल धर्म नष्ट होतात आणि कुशल धर्म वाढतात," म्हणूनच मी सांगतो की – "अशा प्रकारच्या सुखद वेदनेचे संपादन करून विहरत राहा."'

၁၇၉. ‘‘မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ. မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒါမိ.

१७९. “भिक्खूहो, जर मला हे माहीत नसले असते, दिसले नसले असते, ज्ञात नसले असते, साक्षात्कृत नसले असते, प्रज्ञेने अनुभवले नसले असते की— ‘येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची दुःखद वेदना अनुभवत असताना अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म ऱ्हास पावतात,’ तर मी न जाणता ‘अशा प्रकारच्या दुःखद वेदनेचा त्याग करा’ असे म्हटले असते. भिक्खूहो, माझे असे सांगणे योग्य झाले असते का?” “नाही, भंते!” “परंतु, भिक्खूहो, मला हे माहीत आहे, दिसले आहे, ज्ञात आहे, साक्षात्कृत आहे, प्रज्ञेने अनुभवले आहे की— ‘येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची दुःखद वेदना अनुभवत असताना अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म ऱ्हास पावतात,’ म्हणूनच मी सांगतो की, ‘अशा प्रकारच्या दुःखद वेदनेचा त्याग करा.’ भिक्खूहो, जर मला हे माहीत नसले असते, दिसले नसले असते, ज्ञात नसले असते, साक्षात्कृत नसले असते, प्रज्ञेने अनुभवले नसले असते की— ‘येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची दुःखद वेदना अनुभवत असताना अकुशल धर्म ऱ्हास पावतात आणि कुशल धर्म वाढतात,’ तर मी न जाणता ‘अशा प्रकारच्या दुःखद वेदनेचा स्वीकार करून (तिच्यात) विहरा’ असे म्हटले असते. भिक्खूहो, माझे असे सांगणे योग्य झाले असते का?” “नाही, भंते!” “परंतु, भिक्खूहो, मला हे माहीत आहे, दिसले आहे, ज्ञात आहे, साक्षात्कृत आहे, प्रज्ञेने अनुभवले आहे की— ‘येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची दुःखद वेदना अनुभवत असताना अकुशल धर्म ऱ्हास पावतात आणि कुशल धर्म वाढतात,’ म्हणूनच मी सांगतो की, ‘अशा प्रकारच्या दुःखद वेदनेचा स्वीकार करून (तिच्यात) विहरा.’”

၁၈၀. ‘‘မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ [Pg.142] – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ’’. မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒါမိ.

१८०. “भिक्खूहो, जर मला हे माहीत नसले असते, दिसले नसले असते, ज्ञात नसले असते, साक्षात्कृत नसले असते, प्रज्ञेने अनुभवले नसले असते की— ‘येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची अदुःख-असुख वेदना अनुभवत असताना अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म ऱ्हास पावतात,’ तर मी न जाणता ‘अशा प्रकारच्या अदुःख-असुख वेदनेचा त्याग करा’ असे म्हटले असते. भिक्खूहो, माझे असे सांगणे योग्य झाले असते का?” “नाही, भंते!” “परंतु, भिक्खूहो, मला हे माहीत आहे, दिसले आहे, ज्ञात आहे, साक्षात्कृत आहे, प्रज्ञेने अनुभवले आहे की— ‘येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची अदुःख-असुख वेदना अनुभवत असताना अकुशल धर्म वाढतात आणि कुशल धर्म ऱ्हास पावतात,’ म्हणूनच मी सांगतो की, ‘अशा प्रकारच्या अदुःख-असुख वेदनेचा त्याग करा.’ भिक्खूहो, जर मला हे माहीत नसले असते, दिसले नसले असते, ज्ञात नसले असते, साक्षात्कृत नसले असते, प्रज्ञेने अनुभवले नसले असते की— ‘येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची अदुःख-असुख वेदना अनुभवत असताना अकुशल धर्म ऱ्हास पावतात आणि कुशल धर्म वाढतात,’ तर मी न जाणता ‘अशा प्रकारच्या अदुःख-असुख वेदनेचा स्वीकार करून (तिच्यात) विहरा’ असे म्हटले असते. भिक्खूहो, माझे असे सांगणे योग्य झाले असते का?” “नाही, भंते!” “परंतु, भिक्खूहो, मला हे माहीत आहे, दिसले आहे, ज्ञात आहे, साक्षात्कृत आहे, प्रज्ञेने अनुभवले आहे की— ‘येथे एखाद्या व्यक्तीला अशा प्रकारची अदुःख-असुख वेदना अनुभवत असताना अकुशल धर्म ऱ्हास पावतात आणि कुशल धर्म वाढतात,’ म्हणूनच मी सांगतो की, ‘अशा प्रकारच्या अदुःख-असुख वेदनेचा स्वीकार करून (तिच्यात) विहरा.’”

၁၈၁. ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗေသံယေဝ ဘိက္ခူနံ ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ; န ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗေသံယေဝ ဘိက္ခူနံ ‘န အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ, တထာရူပါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ‘န အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ကတံ တေသံ အပ္ပမာဒေန. အဘဗ္ဗာ တေ ပမဇ္ဇိတုံ. ယေ စ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သေက္ခာ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ, တထာရူပါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမိမေ အာယသ္မန္တော အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနာ ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနာ ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနာ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျုန္တိ! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဘိက္ခူနံ အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

१८१. “भिक्खूहो, मी सर्वच भिक्खूंना ‘अप्रमादाने (जागरूकतेने) कर्तव्य करावे’ असे सांगत नाही; आणि भिक्खूहो, मी सर्वच भिक्खूंना ‘अप्रमादाने कर्तव्य करू नये’ असेही सांगत नाही. भिक्खूहो, जे भिक्खू अर्हत आहेत, ज्यांचे आसव नष्ट झाले आहेत (क्षीणासव), ज्यांनी ब्रह्मचर्य पूर्ण केले आहे (वुसितवंत), ज्यांनी आपले कर्तव्य पूर्ण केले आहे (कृतकरणीय), ज्यांनी ओझे उतरवून ठेवले आहे (ओहितभार), ज्यांनी आपले कल्याण साधले आहे (अनुपत्तसदत्थ), ज्यांचे भवसंयोजन पूर्णपणे नष्ट झाले आहे (परिक्खीणभवसंयोजन) आणि जे सम्यक् ज्ञानाने विमुक्त झाले आहेत, अशा प्रकारच्या भिक्खूंना मी ‘अप्रमादाने कर्तव्य करण्याची गरज नाही’ असे सांगतो. त्याचे कारण काय? त्यांनी अप्रमादाने आपले कर्तव्य पूर्ण केले आहे. ते आता प्रमाद (बेसावधपणा) करण्यास असमर्थ आहेत. परंतु भिक्खूहो, जे भिक्खू शैक्ष (सेक्ख - अजूनही शिकत असलेले) आहेत, ज्यांचे मन अजून अंतिम ध्येयाप्रत पोहोचले नाही, आणि जे अनुत्तर योगक्षेम (निर्वाण) मिळवण्याची आकांक्षा बाळगून विहरत आहेत, अशा प्रकारच्या भिक्खूंना मी ‘अप्रमादाने कर्तव्य करावे’ असे सांगतो. त्याचे कारण काय? कारण, हे आयुष्यमान भिक्खू अनुकूल अशा शयनासनांचा (निवासस्थानांचा) आश्रय घेत, कल्याणमित्रांची संगत करत आणि आपल्या इंद्रियांना संतुलित ठेवत—ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घरादाराचा त्याग करून अनगारिक (गृहहीन) प्रवृज्या घेतात, त्या अनुत्तर ब्रह्मचर्याच्या अंतिम ध्येयाला (अर्हतपदाला) याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने जाणून, साक्षात्कृत करून आणि प्राप्त करून विहरतील! भिक्खूहो, या भिक्खूंसाठी अप्रमादाचे हे फळ पाहूनच मी ‘अप्रमादाने कर्तव्य करावे’ असे सांगतो.”

၁၈၂. ‘‘သတ္တိမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ သတ္တ? ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော, ပညာဝိမုတ္တော, ကာယသက္ခိ, ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော, သဒ္ဓါဝိမုတ္တော, ဓမ္မာနုသာရီ, သဒ္ဓါနုသာရီ.

१८२. “भिक्खूहो, जगात हे सात प्रकारचे पुद्गल (व्यक्ती) विद्यमान आहेत. कोणते सात? उभतोभागविमुक्त, प्रज्ञाविमुक्त, कायसाक्षी, दृष्टिप्पत्त (दृष्टी प्राप्त), श्रद्धाविमुक्त, धर्मानुसारी आणि श्रद्धानुसारी.”

‘‘ကတမော [Pg.143] စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘န အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ကတံ တဿ အပ္ပမာဒေန. အဘဗ္ဗော သော ပမဇ္ဇိတုံ.

“आणि भिक्खूहो, उभतोभागविमुक्त पुद्गल कोणता? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती जे शांत विमोक्ष आहेत, जे रूपाच्या पलीकडचे अरूप ध्यान आहेत, त्यांना कायेने स्पर्श करून (अनुभवून) विहरते आणि प्रज्ञेने पाहून तिचे आसव नष्ट झालेले असतात. भिक्खूहो, या व्यक्तीला ‘उभतोभागविमुक्त’ पुद्गल म्हटले जाते. भिक्खूहो, अशा भिक्खूला मी ‘अप्रमादाने कर्तव्य करण्याची गरज नाही’ असे सांगतो. त्याचे कारण काय? त्याने अप्रमादाने आपले कर्तव्य पूर्ण केले आहे. तो आता प्रमाद करण्यास असमर्थ आहे.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပညာဝိမုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ န ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပညာဝိမုတ္တော. ဣမဿပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘န အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ကတံ တဿ အပ္ပမာဒေန. အဘဗ္ဗော သော ပမဇ္ဇိတုံ.

“आणि भिक्खूहो, प्रज्ञाविमुक्त पुद्गल कोणता? येथे, भिक्खूहो, एखादी व्यक्ती जे शांत विमोक्ष आहेत, जे रूपाच्या पलीकडचे अरूप ध्यान आहेत, त्यांना कायेने स्पर्श न करता विहरते, परंतु प्रज्ञेने पाहून तिचे आसव नष्ट झालेले असतात. भिक्खूहो, या व्यक्तीला ‘प्रज्ञाविमुक्त’ पुद्गल म्हटले जाते. भिक्खूहो, अशा भिक्खूलाही मी ‘अप्रमादाने कर्तव्य करण्याची गरज नाही’ असे सांगतो. त्याचे कारण काय? त्याने अप्रमादाने आपले कर्तव्य पूर्ण केले आहे. तो आता प्रमाद करण्यास असमर्थ आहे.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခိ. ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ အယမာယသ္မာ အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနော ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာတိ! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

“भिक्षूंनो, 'कायसाक्षी' पुद्गल (व्यक्ति) कोणता? भिक्षूंनो, या शासनात एखादा पुद्गल, जे ते शांत विमोक्ष आहेत, जे रूपांचे अतिक्रमण करून अरूप आहेत, त्यांना कायेने (शरीराने) स्पर्श करून विहरतो, आणि प्रज्ञेने पाहून त्याचे काही आसव (क्लेश) क्षीण झालेले असतात. भिक्षूंनो, या पुद्गलाला 'कायसाक्षी' पुद्गल असे म्हटले जाते. भिक्षूंनो, या भिक्षूच्या बाबतीत मी असे सांगतो की, त्याने 'अप्रमादाने (जागरूकतेने) कर्तव्य केले पाहिजे'. त्याचे कारण काय? कारण, कदाचित हा आयुष्यमान अनुकूल सेनासनांचे सेवन करत, कल्याणमित्रांची संगत करत, आपल्या इंद्रियांना संतुलित ठेवत – ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या ग्रहण करतात, त्या अनुत्तर ब्रह्मचर्याच्या अंतिम ध्येयाला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरेल! भिक्षूंनो, या भिक्षूसाठी अप्रमादाचे हे फळ पाहूनच मी असे सांगतो की, 'त्याने अप्रमादाने कर्तव्य केले पाहिजे'.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ န ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ, တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော. ဣမဿပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ [Pg.144] ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ အယမာယသ္မာ အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနော ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာတိ! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

“भिक्षूंनो, 'दृष्टीप्राप्त' पुद्गल कोणता? भिक्षूंनो, या शासनात एखादा पुद्गल, जे ते शांत विमोक्ष आहेत, जे रूपांचे अतिक्रमण करून अरूप आहेत, त्यांना कायेने स्पर्श करून विहरत नाही, परंतु प्रज्ञेने पाहून त्याचे काही आसव क्षीण झालेले असतात, आणि तथागतांनी प्रवेदित केलेले धम्म त्याने प्रज्ञेने चांगल्या प्रकारे पाहिलेले आणि अभ्यासलेले असतात. भिक्षूंनो, या पुद्गलाला 'दृष्टीप्राप्त' पुद्गल असे म्हटले जाते. भिक्षूंनो, या भिक्षूच्या बाबतीतही मी असे सांगतो की, त्याने 'अप्रमादाने कर्तव्य केले पाहिजे'. त्याचे कारण काय? कारण, कदाचित हा आयुष्यमान अनुकूल सेनासनांचे सेवन करत, कल्याणमित्रांची संगत करत, आपल्या इंद्रियांना संतुलित ठेवत – ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या ग्रहण करतात, त्या अनुत्तर ब्रह्मचर्याच्या अंतिम ध्येयाला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरेल! भिक्षूंनो, या भिक्षूसाठी अप्रमादाचे हे फळ पाहूनच मी असे सांगतो की, 'त्याने अप्रमादाने कर्तव्य केले पाहिजे'.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ န ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ, တထာဂတေ စဿ သဒ္ဓါ နိဝိဋ္ဌာ ဟောတိ မူလဇာတာ ပတိဋ္ဌိတာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. ဣမဿပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ အယမာယသ္မာ အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနော ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာတိ! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

“भिक्षूंनो, 'श्रद्धाविमुक्त' पुद्गल कोणता? भिक्षूंनो, या शासनात एखादा पुद्गल, जे ते शांत विमोक्ष आहेत, जे रूपांचे अतिक्रमण करून अरूप आहेत, त्यांना कायेने स्पर्श करून विहरत नाही, परंतु प्रज्ञेने पाहून त्याचे काही आसव क्षीण झालेले असतात, आणि तथागतांवर त्याची श्रद्धा दृढपणे प्रस्थापित झालेली असते, मूळ धरून स्थिर झालेली असते. भिक्षूंनो, या पुद्गलाला 'श्रद्धाविमुक्त' पुद्गल असे म्हटले जाते. भिक्षूंनो, या भिक्षूच्या बाबतीतही मी असे सांगतो की, त्याने 'अप्रमादाने कर्तव्य केले पाहिजे'. त्याचे कारण काय? कारण, कदाचित हा आयुष्यमान अनुकूल सेनासनांचे सेवन करत, कल्याणमित्रांची संगत करत, आपल्या इंद्रियांना संतुलित ठेवत – ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या ग्रहण करतात, त्या अनुत्तर ब्रह्मचर्याच्या अंतिम ध्येयाला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरेल! भिक्षूंनो, या भिक्षूसाठी अप्रमादाचे हे फळ पाहूनच मी असे सांगतो की, 'त्याने अप्रमादाने कर्तव्य केले पाहिजे'.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဓမ္မာနုသာရီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ န ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ, တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ မတ္တသော နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, အပိ စဿ ဣမေ ဓမ္မာ ဟောန္တိ, သေယျထိဒံ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဓမ္မာနုသာရီ. ဣမဿပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ အယမာယသ္မာ အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနော ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာတိ[Pg.145]! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

“भिक्षूंनो, 'धम्मानुसारी' पुद्गल कोणता? भिक्षूंनो, या शासनात एखादा पुद्गल, जे ते शांत विमोक्ष आहेत, जे रूपांचे अतिक्रमण करून अरूप आहेत, त्यांना कायेने स्पर्श करून विहरत नाही, परंतु प्रज्ञेने पाहून त्याचे काही आसव क्षीण झालेले असतात, आणि तथागतांनी प्रवेदित केलेले धम्म त्याला प्रज्ञेने काही प्रमाणात विचारपूर्वक पटतात, शिवाय त्याच्यामध्ये हे धम्म असतात, जसे की – श्रद्धेंद्रिय, वीर्येंद्रिय, स्मृतींद्रिय, समाधींद्रिय आणि प्रज्ञेंद्रिय. भिक्षूंनो, या पुद्गलाला 'धम्मानुसारी' पुद्गल असे म्हटले जाते. भिक्षूंनो, या भिक्षूच्या बाबतीतही मी असे सांगतो की, त्याने 'अप्रमादाने कर्तव्य केले पाहिजे'. त्याचे कारण काय? कारण, कदाचित हा आयुष्यमान अनुकूल सेनासनांचे सेवन करत, कल्याणमित्रांची संगत करत, आपल्या इंद्रियांना संतुलित ठेवत – ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या ग्रहण करतात, त्या अनुत्तर ब्रह्मचर्याच्या अंतिम ध्येयाला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरेल! भिक्षूंनो, या भिक्षूसाठी अप्रमादाचे हे फळ पाहूनच मी असे सांगतो की, 'त्याने अप्रमादाने कर्तव्य केले पाहिजे'.”

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါနုသာရီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ န ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ, တထာဂတေ စဿ သဒ္ဓါမတ္တံ ဟောတိ ပေမမတ္တံ, အပိ စဿ ဣမေ ဓမ္မာ ဟောန္တိ, သေယျထိဒံ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါနုသာရီ. ဣမဿပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ အယမာယသ္မာ အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနော ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာတိ! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

“भिक्षूंनो, 'श्रद्धानुसारी' पुद्गल कोणता? भिक्षूंनो, या शासनात एखादा पुद्गल, जे ते शांत विमोक्ष आहेत, जे रूपांचे अतिक्रमण करून अरूप आहेत, त्यांना कायेने स्पर्श करून विहरत नाही, परंतु प्रज्ञेने पाहून त्याचे काही आसव क्षीण झालेले असतात, आणि तथागतांवर त्याची केवळ श्रद्धा आणि केवळ प्रेम असते, शिवाय त्याच्यामध्ये हे धम्म असतात, जसे की – श्रद्धेंद्रिय, वीर्येंद्रिय, स्मृतींद्रिय, समाधींद्रिय आणि प्रज्ञेंद्रिय. भिक्षूंनो, या पुद्गलाला 'श्रद्धानुसारी' पुद्गल असे म्हटले जाते. भिक्षूंनो, या भिक्षूच्या बाबतीतही मी असे सांगतो की, त्याने 'अप्रमादाने कर्तव्य केले पाहिजे'. त्याचे कारण काय? कारण, कदाचित हा आयुष्यमान अनुकूल सेनासनांचे सेवन करत, कल्याणमित्रांची संगत करत, आपल्या इंद्रियांना संतुलित ठेवत – ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून गृहहीन प्रव्रज्या ग्रहण करतात, त्या अनुत्तर ब्रह्मचर्याच्या अंतिम ध्येयाला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरेल! भिक्षूंनो, या भिक्षूसाठी अप्रमादाचे हे फळ पाहूनच मी असे सांगतो की, 'त्याने अप्रमादाने कर्तव्य केले पाहिजे'.”

၁၈၃. ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒိကေနေဝ အညာရာဓနံ ဝဒါမိ; အပိ စ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ အညာရာဓနာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ အညာရာဓနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓါဇာတော ဥပသင်္ကမတိ, ဥပသင်္ကမန္တော ပယိရုပါသတိ, ပယိရုပါသန္တော သောတံ ဩဒဟတိ, ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတိ, သုတွာ ဓမ္မံ ဓာရေတိ, ဓတာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတိ, အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတော ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ သတိ ဆန္ဒော ဇာယတိ, ဆန္ဒဇာတော ဥဿဟတိ, ဥဿာဟေတွာ တုလေတိ, တုလယိတွာ ပဒဟတိ, ပဟိတတ္တော သမာနော ကာယေန စေဝ ပရမသစ္စံ သစ္ဆိကရောတိ, ပညာယ စ နံ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓါ နာဟောသိ; တမ္ပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဥပသင်္ကမနံ နာဟောသိ; သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပယိရုပါသနာ နာဟောသိ; တမ္ပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, သောတာဝဓာနံ နာဟောသိ[Pg.146]; တမ္ပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မဿဝနံ နာဟောသိ; သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မဓာရဏာ နာဟောသိ; သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထူပပရိက္ခာ နာဟောသိ; သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ နာဟောသိ; သောပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒော နာဟောသိ; သောပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဥဿာဟော နာဟောသိ; သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, တုလနာ နာဟောသိ; တမ္ပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပဓာနံ နာဟောသိ. ဝိပ္ပဋိပန္နာတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာပဋိပန္နာတ္ထ, ဘိက္ခဝေ. ကီဝ ဒူရေဝိမေ, ဘိက္ခဝေ, မောဃပုရိသာ အပက္ကန္တာ ဣမမှာ ဓမ္မဝိနယာ.

१८३. “भिक्खूहो, मी सुरुवातीलाच अंतिम ज्ञानाची (अर्हत्त्व फलाची) प्राप्ती होते असे म्हणत नाही. उलट, भिक्खूहो, क्रमिक शिक्षण (अनुक्रमिक शिक्षण), क्रमिक साधना आणि क्रमिक प्रतिपदेने अंतिम ज्ञानाची प्राप्ती होते. आणि भिक्खूहो, क्रमिक शिक्षण, क्रमिक साधना आणि क्रमिक प्रतिपदेने अंतिम ज्ञानाची प्राप्ती कशी होते? भिक्खूहो, येथे श्रद्धा उत्पन्न झालेला मनुष्य (शिक्षकाकडे) जातो; जवळ गेल्यावर तो त्यांची सेवा-उपासना करतो; सेवा-उपासना करताना तो कान देतो (लक्षपूर्वक ऐकतो); लक्षपूर्वक ऐकणारा धम्म ऐकतो; धम्म ऐकल्यानंतर तो तो मनात धारण करतो; धारण केलेल्या धम्माच्या अर्थाचे तो परीक्षण करतो; अर्थाचे परीक्षण करत असताना त्याला त्या धम्माचे चिंतनशील आकलन होते; धम्माचे चिंतनशील आकलन झाल्यावर त्याच्यात छंद (धम्म करण्याची तीव्र इच्छा) उत्पन्न होतो; छंद उत्पन्न झाल्यावर तो उद्योग करतो; उद्योग करून तो तोलून पाहतो (तुलना करतो); तोलून पाहिल्यावर तो दृढ प्रयत्न करतो; दृढ प्रयत्नशील राहून तो कायेनेच परम सत्याचा साक्षात्कार करतो आणि प्रज्ञेने त्याचा वेध घेऊन ते पाहतो. परंतु भिक्खूहो, तुमच्यात ती श्रद्धा नव्हती; भिक्खूहो, ते जवळ जाणे नव्हते; भिक्खूहो, ती सेवा-उपासना नव्हती; भिक्खूहो, ते कान देणे नव्हते; भिक्खूहो, ते धम्मश्रवण नव्हते; भिक्खूहो, ती धम्मधारणा नव्हती; भिक्खूहो, ते अर्थपरीक्षण नव्हते; भिक्खूहो, ते धम्मचिंतन-अनुकूलन नव्हते; भिक्खूहो, तो छंद नव्हता; भिक्खूहो, तो उद्योग नव्हता; भिक्खूहो, ती तुलना नव्हती; भिक्खूहो, तो दृढ प्रयत्न नव्हता. भिक्खूहो, तुम्ही चुकीच्या मार्गाने गेला आहात; भिक्खूहो, तुम्ही चुकीचे आचरण केले आहे. भिक्खूहो, हे मोघपुरुष या धम्म आणि विनयापासून किती दूर भरकटले आहेत!”

၁၈၄. ‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, စတုပ္ပဒံ ဝေယျာကရဏံ ယဿုဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ ပညာယတ္ထံ အာဇာနေယျ. ဥဒ္ဒိသိဿာမိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, အာဇာနိဿထ မေ တ’’န္တိ? ‘‘ကေ စ မယံ, ဘန္တေ, ကေ စ ဓမ္မဿ အညာတာရော’’တိ? ယောပိ သော, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာ အာမိသဂရု အာမိသဒါယာဒေါ အာမိသေဟိ သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ တဿ ပါယံ ဧဝရူပီ ပဏောပဏဝိယာ န ဥပေတိ – ‘ဧဝဉ္စ နော အဿ အထ နံ ကရေယျာမ, န စ နော ဧဝမဿ န နံ ကရေယျာမာ’တိ, ကိံ ပန, ဘိက္ခဝေ, ယံ တထာဂတော သဗ္ဗသော အာမိသေဟိ ဝိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ. သဒ္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, သာဝကဿ သတ္ထုသာသနေ ပရိယောဂါဟိယ ဝတ္တတော အယမနုဓမ္မော ဟောတိ – ‘သတ္ထာ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မိ; ဇာနာတိ ဘဂဝါ, နာဟံ ဇာနာမီ’တိ. သဒ္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, သာဝကဿ သတ္ထုသာသနေ ပရိယောဂါဟိယ ဝတ္တတော ရုဠှနီယံ သတ္ထုသာသနံ ဟောတိ ဩဇဝန္တံ. သဒ္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, သာဝကဿ သတ္ထုသာသနေ ပရိယောဂါဟိယ ဝတ္တတော အယမနုဓမ္မော ဟောတိ – ‘ကာမံ တစော စ နှာရု စ အဋ္ဌိ စ အဝသိဿတု, သရီရေ ဥပသုဿတု မံသလောဟိတံ, ယံ တံ ပုရိသထာမေန ပုရိသဝီရိယေန ပုရိသပရက္ကမေန ပတ္တဗ္ဗံ န တံ အပါပုဏိတွာ ဝီရိယဿ သဏ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’တိ. သဒ္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, သာဝကဿ သတ္ထုသာသနေ ပရိယောဂါဟိယ ဝတ္တတော ဒွိန္နံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကင်္ခံ – ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညာ, သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေ အနာဂါမိတာ’’တိ.

१८४. “भिक्खूहो, चार पदांचे एक व्याकरण (सत्याचे स्पष्टीकरण) आहे, जे संक्षेपात सांगितले असता सुज्ञ मनुष्य लवकरच प्रज्ञेने त्याचा अर्थ समजून घेईल. भिक्खूहो, मी ते तुमच्यासाठी सांगतो, तुम्ही ते समजून घ्याल का?” “भंते, आम्ही कोण आणि धम्म समजून घेणारे कोण?” “भिक्खूहो, जो शास्ता आमिषप्रिय (भौतिक गोष्टींचा लोभी), आमिषाचा वारसदार आणि आमिषात गुंतलेला आहे, त्याच्या बाबतीतही अशी घासाघीस (सौदेबाजी) योग्य ठरणार नाही की— ‘जर आम्हाला हे मिळाले तर आम्ही करू, जर आम्हाला हे मिळाले नाही तर आम्ही करणार नाही’; मग भिक्खूहो, जो तथागत सर्व प्रकारे आमिषांपासून अलिप्त राहतो, त्याच्या बाबतीत तर काय सांगावे? भिक्खूहो, शास्त्यांच्या शासनात प्रविष्ट होऊन आचरण करणाऱ्या श्रद्धावान श्रावकासाठी हाच अनुधम्म (योग्य आचरण) आहे की— ‘भगवान हे शास्ते आहेत, मी श्रावक आहे; भगवान जाणतात, मी जाणत नाही.’ भिक्खूहो, शास्त्यांच्या शासनात प्रविष्ट होऊन आचरण करणाऱ्या श्रद्धावान श्रावकासाठी शास्त्यांचे शासन समृद्ध आणि ओजस्वी ठरते. भिक्खूहो, शास्त्यांच्या शासनात प्रविष्ट होऊन आचरण करणाऱ्या श्रद्धावान श्रावकासाठी हाच अनुधम्म आहे की— ‘माझ्या शरीरात केवळ त्वचा, शिरा आणि हाडेच उरली तरी चालतील, शरीरातील मांस आणि रक्त सुकून गेले तरी चालेल, परंतु जोपर्यंत पुरुषाच्या बळाने, पुरुषाच्या वीर्याने आणि पुरुषाच्या पराक्रमाने जे प्राप्त करण्याजोगे आहे, ते प्राप्त केल्याशिवाय माझ्या वीर्याची शिथिलता होणार नाही.’ भिक्खूहो, शास्त्यांच्या शासनात प्रविष्ट होऊन आचरण करणाऱ्या श्रद्धावान श्रावकासाठी दोन फळांपैकी एका फळाची अपेक्षा असते— याच जन्मात अंतिम ज्ञान (अर्हत्त्व) किंवा उपाधी शिल्लक राहिल्यास अनागामी अवस्था.”

ဣဒမဝေါစ [Pg.147] ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

भगवान असे म्हणाले. संतुष्ट झालेल्या त्या भिक्खूंनी भगवंतांच्या वचनाचे मनापासून स्वागत केले.

ကီဋာဂိရိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

दहावे कीटागिरिसुत्त समाप्त झाले.

ဘိက္ခုဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော ဒုတိယော.

दुसरा भिक्खूवर्ग समाप्त झाला.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उदान) याप्रमाणे आहे—

ကုဉ္ဇရ-ရာဟုလ-သဿတလောကော, မာလုကျပုတ္တော စ ဘဒ္ဒါလိ-နာမော;

ခုဒ္ဒ-ဒိဇာထ-သဟမ္ပတိယာစံ, နာဠက-ရညိကိဋာဂိရိနာမော.

कुंजर (हत्ती), राहुल, शाश्वतलोक, मालुक्यपुत्त, भद्दारि, क्षुद्र पक्षी (लतुकिकोopम), सहंपतीची याचना (चातुमस), नाळकपाय आणि कीटागिरि.

၃. ပရိဗ္ဗာဇကဝဂ္ဂေါ

३. परिव्राजकवर्ग

၁. တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ္တံ

१. तेविज्जवच्छसुत्त

၁၈၅. ဧဝံ [Pg.148] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဧကပုဏ္ဍရီကေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ ပဋိဝသတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ; ယံနူနာဟံ ယေန ဧကပုဏ္ဍရီကော ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန ဧကပုဏ္ဍရီကော ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ. သွာဂတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. စိရဿံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. ဝစ္ဆဂေါတ္တောပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ, အပရိသေ+သံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ, စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ, အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ, စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ, ကစ္စိ တေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ? ‘‘ယေ တေ, ဝစ္ဆ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ, အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ, စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ, န မေ တေ ဝုတ္တဝါဒိနော, အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ စ ပန မံ အသတာ အဘူတေနာ’’တိ.

१८५. मी असे ऐकले आहे – एका वेळी भगवान वैशाली येथील महावनात कूटागारशाळेत विहार करत होते. त्या वेळी वच्छगोत्त परिव्राजक 'एकपुंडरीक' नावाच्या परिव्राजकांच्या आरामात राहत होता. त्यानंतर भगवान सकाळच्या वेळी चीवर परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन वैशालीमध्ये भिक्षेसाठी प्रवेश करते झाले. तेव्हा भगवंतांच्या मनात असा विचार आला – 'वैशालीमध्ये भिक्षेसाठी जाण्यास अजून खूपच लवकर आहे. मग मी जेथे एकपुंडरीक परिव्राजक आराम आहे आणि जेथे वच्छगोत्त परिव्राजक आहे, तेथे का जाऊ नये?' त्यानंतर भगवान जेथे एकपुंडरीक परिव्राजक आराम होता आणि जेथे वच्छगोत्त परिव्राजक होता, तेथे गेले. वच्छगोत्त परिव्राजकाने भगवंतांना दुरूनच येत असताना पाहिले. भगवंतांना पाहून तो त्यांना म्हणाला – 'यावे, भंते, भगवंतांचे स्वागत असो! भंते, भगवंतांनी येथे येण्यासाठी खूप दिवसांनी वेळ काढला आहे. भंते, भगवंतांनी आसनावर बसावे, हे आसन तयार केले आहे.' भगवान तयार केलेल्या आसनावर बसले. वच्छगोत्त परिव्राजकही एक लहान आसन घेऊन एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला वच्छगोत्त परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला – 'भंते, मी असे ऐकले आहे की – "श्रमण गौतम हे सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी आहेत, ते संपूर्ण ज्ञान आणि दर्शनाचा दावा करतात की: 'मी चालत असताना, उभा असताना, निद्रिस्त असताना किंवा जागृत असताना मला सतत आणि निरंतर ज्ञान व दर्शन उपस्थित असते.'" भंते, जे लोग असे म्हणतात – "श्रमण गौतम हे सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी आहेत, ते संपूर्ण ज्ञान आणि दर्शनाचा दावा करतात की: 'मी चालत असताना, उभा असताना, निद्रिस्त असताना किंवा जागृत असताना मला सतत आणि निरंतर ज्ञान व दर्शन उपस्थित असते'" – ते भगवंतांच्या वचनांचे योग्य प्रतिनिधित्व करतात का? ते भगवंतांवर असत्य आरोप तर करत नाहीत ना? ते धर्माला अनुसरूनच स्पष्टीकरण देतात का? आणि त्यांच्या विधानावरून कोणताही सहधर्मी आक्षेप घेण्यास किंवा निंदेस पात्र ठरणार नाही ना?' भगवंतांनी उत्तर दिले – 'वच्छ, जे असे म्हणतात – "श्रमण गौतम हे सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी आहेत, ते संपूर्ण ज्ञान आणि दर्शनाचा दावा करतात की: 'मी चालत असताना, उभा असताना, निद्रिस्त असताना किंवा जागृत असताना मला सतत आणि निरंतर ज्ञान व दर्शन उपस्थित असते'" – ते माझ्या वचनांचे योग्य प्रतिनिधित्व करत नाहीत, तर ते माझ्यावर असत्य आणि खोटा आरोप करतात.'

၁၈၆. ‘‘ကထံ [Pg.149] ဗျာကရမာနာ ပန မယံ, ဘန္တေ, ဝုတ္တဝါဒိနော စေဝ ဘဂဝတော အဿာမ, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခေယျာမ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရေယျာမ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ?

१८६. “तर मग भंते, आम्ही कशा प्रकारे उत्तर दिले पाहिजे जेणेकरून आम्ही भगवंतांच्या वचनांचे योग्य प्रतिनिधित्व करू शकू, भगवंतांवर असत्य आरोप करणार नाही, धर्माला अनुसरूनच स्पष्टीकरण देऊ आणि आमच्या विधानावरून कोणताही सहधर्मी आक्षेप घेण्यास किंवा निंदेस पात्र ठरणार नाही?”

‘‘‘တေဝိဇ္ဇော သမဏော ဂေါတမော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ မေ အဿ, န စ မံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခေယျ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရေယျ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျ. အဟဉှိ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. အဟဉှိ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာမိ. အဟဉှိ, ဝစ္ဆ, အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ.

“वच्छ, जर तू असे उत्तर दिलेस की – 'श्रमण गौतम हे त्रैविद्य (तीन विद्यांनी संपन्न) आहेत,' तर तू माझ्या वचनांचे योग्य प्रतिनिधित्व करशील, माझ्यावर असत्य आरोप करणार नाहीस, धर्माला अनुसरूनच स्पष्टीकरण देशील आणि तुझ्या विधानावरून कोणताही सहधर्मी आक्षेप घेण्यास किंवा निंदेस पात्र ठरणार नाही. कारण, वच्छ, मी जोपर्यंत इच्छितो, तोपर्यंत माझ्या अनेक पूर्वजन्मांचे स्मरण करू शकतो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म... इत्यादी. अशा प्रकारे मी सविस्तर आणि सकारण माझ्या अनेक पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. तसेच, वच्छ, मी जोपर्यंत इच्छितो, तोपर्यंत मानवी दृष्टीपेक्षा श्रेष्ठ अशा विशुद्ध दिव्य चक्षूंनी प्राण्यांना च्युत होताना (मृत्यू पावताना) आणि उत्पन्न होताना पाहतो; हीन, प्रणीत (उत्कृष्ट), सुवर्ण (सुंदर), दुर्वर्ण (कुरूप), सुगती प्राप्त झालेले, दुर्गती प्राप्त झालेले... अशा प्रकारे कर्मांनुसार गती प्राप्त करणाऱ्या प्राण्यांना मी जाणतो. आणि वच्छ, मी आसवांचा क्षय झाल्यामुळे, आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्तीला याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरतो.”

‘‘‘တေဝိဇ္ဇော သမဏော ဂေါတမော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ မေ အဿ, န စ မံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခေယျ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရေယျ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ.

“वच्छ, जर तू असे उत्तर दिलेस की – 'श्रमण गौतम हे त्रैविद्य आहेत,' तर तू माझ्या वचनांचे योग्य प्रतिनिधित्व करशील, माझ्यावर असत्य आरोप करणार नाहीस, धर्माला अनुसरूनच स्पष्टीकरण देशील आणि तुझ्या विधानावरून कोणताही सहधर्मी आक्षेप घेण्यास किंवा निंदेस पात्र ठरणार नाही.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ကောစိ ဂိဟီ ဂိဟိသံယောဇနံ အပ္ပဟာယ ကာယဿ ဘေဒါ ဒုက္ခဿန္တကရော’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ကောစိ ဂိဟီ ဂိဟိသံယောဇနံ အပ္ပဟာယ ကာယဿ ဘေဒါ ဒုက္ခဿန္တကရော’’တိ.

असे म्हटले असता, वच्छगोत्त परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला – “हे गौतम, असा कोणी गृहस्थ आहे का, ज्याने गृहस्थाचे बंधन न सोडता, शरीराच्या भेदानंतर (मृत्यूनंतर) दुःखाचा अंत केला आहे?” “वच्छ, असा कोणीही गृहस्थ नाही, ज्याने गृहस्थाचे बंधन न सोडता, शरीराच्या भेदानंतर दुःखाचा अंत केला आहे.”

‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကောစိ ဂိဟီ ဂိဟိသံယောဇနံ အပ္ပဟာယ ကာယဿ ဘေဒါ သဂ္ဂူပဂေါ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယေ ဂိဟီ ဂိဟိသံယောဇနံ အပ္ပဟာယ ကာယဿ ဘေဒါ သဂ္ဂူပဂါ’’တိ.

“पण हे गौतम, असा कोणी गृहस्थ आहे का, ज्याने गृहस्थाचे बंधन न सोडता, शरीराच्या भेदानंतर स्वर्गात गमन केले आहे?” “वच्छ, केवळ शंभर, दोनशे, तीनशे, चारशे किंवा पाचशेच नव्हे, तर त्याहूनही अधिक असे अनेक गृहस्थ आहेत, ज्यांनी गृहस्थाचे बंधन न सोडता, शरीराच्या भेदानंतर स्वर्गात गमन केले आहे.”

‘‘အတ္ထိ [Pg.150] နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ကောစိ အာဇီဝကော ကာယဿ ဘေဒါ ဒုက္ခဿန္တကရော’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ကောစိ အာဇီဝကော ကာယဿ ဘေဒါ ဒုက္ခဿန္တကရော’’တိ.

“हे गौतम, असा कोणी आजीवक आहे का, ज्याने शरीराच्या भेदानंतर दुःखाचा अंत केला आहे?” “वच्छ, असा कोणीही आजीवक नाही, ज्याने शरीराच्या भेदानंतर दुःखाचा अंत केला आहे.”

‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကောစိ အာဇီဝကော ကာယဿ ဘေဒါ သဂ္ဂူပဂေါ’’တိ? ‘‘ဣတော ခေါ သော, ဝစ္ဆ, ဧကနဝုတော ကပ္ပော ယမဟံ အနုဿရာမိ, နာဘိဇာနာမိ ကဉ္စိ အာဇီဝကံ သဂ္ဂူပဂံ အညတြ ဧကေန; သောပါသိ ကမ္မဝါဒီ ကိရိယဝါဒီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ, ဘော ဂေါတမ, သုညံ အဒုံ တိတ္ထာယတနံ အန္တမသော သဂ္ဂူပဂေနပီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဝစ္ဆ, သုညံ အဒုံ တိတ္ထာယတနံ အန္တမသော သဂ္ဂူပဂေနပီ’’တိ.

“पण हे गौतम, असा कोणी आजीवक आहे का, ज्याने शरीराच्या भेदानंतर स्वर्गात गमन केले आहे?” “वच्छ, मी इथून मागे एक्याण्णव कल्प आठवतो, त्या काळात एका आजीवकाचा अपवाद वगळता, दुसरा कोणताही आजीवक स्वर्गात गेल्याचे मला आठवत नाही; आणि तो एक आजीवक देखील कर्मवादी व क्रियावादी होता.” “असे असेल तर, हे गौतम, तो तीर्थिकांचा संप्रदाय अगदी स्वर्गात जाणाऱ्या व्यक्तीपासूनही शून्य आहे काय?” “होय वच्छ, तो तीर्थिकांचा संप्रदाय अगदी स्वर्गात जाणाऱ्या व्यक्तीपासूनही शून्य आहे.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवान असे म्हणाले. संतुष्ट झालेल्या वच्छगोत्त परिव्राजकाने भगवंतांच्या भाषणाचे मनापासून अभिनंदन केले.

တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

पहिले तेविज्जवच्छसुत्त समाप्त झाले.

၂. အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ္တံ

२. अग्गिवच्छसुत्त

၁၈၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

१८७. मी असे ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्ती येथील अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा वच्छगोत्त परिव्राजक जेथे भगवान होते तेथे गेला; तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय चर्चा संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला वच्छगोत्त परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला –

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, ‘लोक शाश्वत आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’? ” “वच्छ, माझे असे मत नाही की, ‘लोक शाश्वत आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“तर मग हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, ‘लोक अशाश्वत आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’? ” “वच्छ, माझे असे मत नाही की, ‘लोक अशाश्वत आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

‘‘ကိံ [Pg.151] နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘အန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘အန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, ‘लोक मर्यादित आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’? ” “वच्छ, माझे असे मत नाही की, ‘लोक मर्यादित आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘အနန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘အနန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“तर मग हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, ‘लोक अमर्यादित आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’? ” “वच्छ, माझे असे मत नाही की, ‘लोक अमर्यादित आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, ‘जो जीव आहे तेच शरीर आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’? ” “वच्छ, माझे असे मत नाही की, ‘जो जीव आहे तेच शरीर आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“तर मग हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, ‘जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’? ” “वच्छ, माझे असे मत नाही की, ‘जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’? ” “वच्छ, माझे असे मत नाही की, ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“तर मग हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात नसतात, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’? ” “वच्छ, माझे असे मत नाही की, ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात नसतात, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात आणि नसतातही, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’? ” “वच्छ, माझे असे मत नाही की, ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात आणि नसतातही, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“तर मग हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’? ” “वच्छ, माझे असे मत नाही की, ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

၁၈၈. ‘‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န [Pg.152] ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, အန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – အန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, အနန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – အနန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ.

१८८. “‘हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, "लोक शाश्वत आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘वच्छ, माझे असे मत नाही की, "लोक शाश्वत आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"’. ‘तर मग हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, "लोक अशाश्वत आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘वच्छ, माझे असे मत नाही की, "लोक अशाश्वत आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"’. ‘हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, "लोक मर्यादित आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘वच्छ, माझे असे मत नाही की, "लोक मर्यादित आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"’. ‘तर मग हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, "लोक अमर्यादित आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘वच्छ, माझे असे मत नाही की, "लोक अमर्यादित आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"’. ‘हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, "जो जीव आहे तेच शरीर आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘वच्छ, माझे असे मत नाही की, "जो जीव आहे तेच शरीर आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"’. ‘तर मग हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, "जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘वच्छ, माझे असे मत नाही की, "जीव वेगळा आहे आणि शरीर वेगळे आहे, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"’. ‘हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, "मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘वच्छ, माझे असे मत नाही की, "मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"’.”

‘‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ [Pg.153] အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ.

“‘तर मग हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, "मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात नसतात, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘वच्छ, माझे असे मत नाही की, "मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात नसतात, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"’. ‘हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, "मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात आणि नसतातही, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘वच्छ, माझे असे मत नाही की, "मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात आणि नसतातही, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"’. ‘तर मग हे गौतम, काय आपले असे मत आहे की, "मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘वच्छ, माझे असे मत नाही की, "मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही, हेच सत्य आहे आणि इतर सर्व व्यर्थ आहे"’.”

‘‘ကိံ ပန ဘော ဂေါတမော အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော ဧဝံ ဣမာနိ သဗ္ဗသော ဒိဋ္ဌိဂတာနိ အနုပဂတော’’တိ?

“तर मग हे गौतम, कोणता दोष पाहून आपण या सर्व प्रकारच्या दृष्टिगतांचा स्वीकार करत नाही?”

၁၈၉. ‘‘‘သဿတော လောကော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဒိဋ္ဌိဂတမေတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိသူကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနံ သဒုက္ခံ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ, န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ‘အသဿတော လောကော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ …ပေ… ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဒိဋ္ဌိဂတမေတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိသူကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနံ သဒုက္ခံ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ, န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ဣမံ ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော ဧဝံ ဣမာနိ သဗ္ဗသော ဒိဋ္ဌိဂတာနိ အနုပဂတော’’တိ.

१८९. “‘जग शाश्वत आहे’ हे वच्छा, एक दृष्टीगत (मिथ्या मत) आहे, दृष्टीचे गहन (जंगल) आहे, दृष्टीचे कांतार (वाळवंट) आहे, दृष्टीची विसंगती (काटा) आहे, दृष्टीचे आंदोलन (थरथरणे) आहे, दृष्टीचे संयोजन (बंधन) आहे. हे दुःखासहित, विघातासहित (पीडेसहित), उपायासाने (अतिशय त्रासाने) युक्त आणि परिळाहाने (दाहाने) युक्त आहे. ते निर्वेदासाठी (वैराग्यासाठी), विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी कारणीभूत ठरत नाही. ‘जग अशाश्वत आहे’ हे वच्छा... ‘जग सान्त आहे’ हे वच्छा... ‘जग अनंत आहे’ हे वच्छा... ‘जीव तोच शरीर आहे’ हे वच्छा... ‘जीव वेगळा आणि शरीर वेगळे आहे’ हे वच्छा... ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात’ हे वच्छा... ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात नसतात’ हे वच्छा... ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात आणि नसतातही’ हे वच्छा... ‘मृत्यूनंतर तथागत अस्तित्वात असतात असेही नाही आणि नसतात असेही नाही’ हे वच्छा, एक दृष्टीगत आहे, दृष्टीचे गहन आहे, दृष्टीचे कांतार आहे, दृष्टीची विसंगती आहे, दृष्टीचे आंदोलन आहे, दृष्टीचे संयोजन आहे. हे दुःखासहित, विघातासहित, उपायासाने युक्त आणि परिळाहाने युक्त आहे. ते निर्वेदासाठी, विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी कारणीभूत ठरत नाही. हे वच्छा, हा दोष (आदीनव) नीट पाहून मी अशा प्रकारे या सर्व दृष्टीगतांचा (मिथ्या मतांचा) स्वीकार केला नाही.”

‘‘အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌိဂတ’’န္တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌိဂတန္တိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပနီတမေတံ တထာဂတဿ. ဒိဋ္ဌဉှေတံ, ဝစ္ဆ, တထာဂတေန – ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ, ဣတိ ဝေဒနာယ သမုဒယော, ဣတိ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သညာ, ဣတိ သညာယ သမုဒယော, ဣတိ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သင်္ခါရာ, ဣတိ သင်္ခါရာနံ သမုဒယော, ဣတိ သင်္ခါရာနံ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ. တသ္မာ တထာဂတော သဗ္ဗမညိတာနံ သဗ္ဗမထိတာနံ သဗ္ဗအဟံကာရမမံကာရမာနာနုသယာနံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တောတိ ဝဒါမီ’’တိ.

“पण आदरणीय गोतमांचे स्वतःचे काही दृष्टीगत (मत) आहे का?” “हे वच्छा, ‘दृष्टीगत’ (मत बाळगणे) ही गोष्ट तथागतांनी दूर सारली आहे. कारण वच्छा, तथागतांनी हे पाहिले आहे – ‘असे रूप आहे, असा रूपाचा उदय आहे, असा रूपाचा अस्त आहे; अशी वेदना आहे, असा वेदनेचा उदय आहे, असा वेदनेचा अस्त आहे; अशी संज्ञा आहे, असा संज्ञेचा उदय आहे, असा संज्ञेचा अस्त आहे; असे संस्कार आहेत, असा संस्कारांचा उदय आहे, असा संस्कारांचा अस्त आहे; असे विज्ञान आहे, असा विज्ञानाचा उदय आहे, असा विज्ञानाचा अस्त आहे.’ म्हणून, सर्व कल्पनेच्या (मञ्ञित), सर्व मंथनाच्या (मथित), सर्व ‘मी-पणा’ (अहंकार), ‘माझे-पणा’ (ममंकार) आणि मानाच्या अनुशायांच्या (मनाचा सुप्त अहंकार) क्षयामुळे, विरागामुळे, निरोधामुळे, त्यागामुळे, विसर्जनामुळे (प्रतिनिसर्ग), कोणत्याही उपादानाशिवाय (आसक्तीशिवाय) तथागत मुक्त झाले आहेत, असे मी सांगतो.”

၁၉၀. ‘‘ဧဝံ [Pg.154] ဝိမုတ္တစိတ္တော ပန, ဘော ဂေါတမ, ဘိက္ခု ကုဟိံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတိ’’. ‘‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, န ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘န ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတိ’’. ‘‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတိ’’. ‘‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတိ’’.

१९०. “पण हे गोतमा, अशा प्रकारे विमुक्त चित्त झालेला भिक्खू कुठे उत्पन्न होतो?” “हे वच्छा, ‘उत्पन्न होतो’ हा शब्द लागू पडत नाही.” “तर मग हे गोतमा, तो उत्पन्न होत नाही का?” “हे वच्छा, ‘उत्पन्न होत नाही’ हा शब्दही लागू पडत नाही.” “तर मग हे गोतमा, तो उत्पन्न होतो आणि उत्पन्न होतही नाही का?” “हे वच्छा, ‘उत्पन्न होतो आणि उत्पन्न होतही नाही’ हा शब्दही लागू पडत नाही.” “तर मग हे गोतमा, तो उत्पन्नही होत नाही आणि उत्पन्न होत नाही असेही नाही का?” “हे वच्छा, ‘उत्पन्नही होत नाही आणि उत्पन्न होत नाही असेही नाही’ हा शब्दही लागू पडत नाही.”

‘‘‘ဧဝံ ဝိမုတ္တစိတ္တော ပန, ဘော ဂေါတမ, ဘိက္ခု ကုဟိံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတီ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, န ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတီ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတီ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတီ’တိ ဝဒေသိ. ဧတ္ထာဟံ, ဘော ဂေါတမ, အညာဏမာပါဒိံ, ဧတ္ထ သမ္မောဟမာပါဒိံ. ယာပိ မေ ဧသာ ဘောတော ဂေါတမဿ ပုရိမေန ကထာသလ္လာပေန အဟု ပသာဒမတ္တာ သာပိ မေ ဧတရဟိ အန္တရဟိတာ’’တိ. ‘‘အလဉှိ တေ, ဝစ္ဆ, အညာဏာယ, အလံ သမ္မောဟာယ. ဂမ္ဘီရော ဟာယံ, ဝစ္ဆ, ဓမ္မော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော. သော တယာ ဒုဇ္ဇာနော အညဒိဋ္ဌိကေန အညခန္တိကေန အညရုစိကေန အညတြယောဂေန အညတြာစရိယကေန’’.

“‘अशा प्रकारे विमुक्त चित्त झालेला भिक्खू कुठे उत्पन्न होतो?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘हे वच्छा, उत्पन्न होतो हा शब्द लागू पडत नाही.’ ‘तर मग हे गोतमा, तो उत्पन्न होत नाही का?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘हे वच्छा, उत्पन्न होत नाही हा शब्दही लागू पडत नाही.’ ‘तर मग हे गोतमा, तो उत्पन्न होतो आणि उत्पन्न होतही नाही का?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘हे वच्छा, उत्पन्न होतो आणि उत्पन्न होतही नाही हा शब्दही लागू पडत नाही.’ ‘तर मग हे गोतमा, तो उत्पन्नही होत नाही आणि उत्पन्न होत नाही असेही नाही का?’ असे विचारले असता आपण म्हणालात, ‘हे वच्छा, उत्पन्नही होत नाही आणि उत्पन्न होत नाही असेही नाही हा शब्दही लागू पडत नाही.’ येथे, हे गोतमा, मी अज्ञानात पडलो आहे, येथे मी संभ्रमात पडलो आहे. आदरणीय गोतमांसोबतच्या आधीच्या संभाषणातून मला जो काही थोडा आदर (प्रसन्नता) वाटला होता, तोही आता नाहीसा झाला आहे.” “हे वच्छा, तुला अज्ञान वाटणे स्वाभाविकच आहे, संभ्रम वाटणे स्वाभाविकच आहे. कारण वच्छा, हा धम्म अत्यंत गंभीर आहे, दुर्दर्श (पाहण्यास कठीण) आहे, दुरनुबोध (समजण्यास कठीण) आहे, शांत आहे, प्रणीत (उत्कृष्ट) आहे, अतर्कावचर (केवळ तर्काने न समजणारा) आहे, निपुण (सूक्ष्म) आहे आणि पंडितांनाच समजण्याजोगा आहे. दुसऱ्या दृष्टीचे, दुसऱ्या मताचे, दुसऱ्या आवडीचे, दुसऱ्या साधनेत गुंतलेले आणि दुसऱ्या आचार्यांचे अनुसरण करणारे असल्यामुळे तुला हा धम्म समजणे कठीण आहे.”

၁၉၁. ‘‘တေန ဟိ, ဝစ္ဆ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ; ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ဝစ္ဆ, သစေ တေ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလေယျ, ဇာနေယျာသိ တွံ – ‘အယံ မေ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလတီ’’’တိ? ‘‘သစေ မေ, ဘော ဂေါတမ, ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလေယျ, ဇာနေယျာဟံ – ‘အယံ မေ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလတီ’’’တိ.

१९१. “तर मग वच्छा, मी तुलाच याविषयी उलट विचारतो; तुला जसे योग्य वाटेल तसे तू त्याचे उत्तर दे. तुला काय वाटते, वच्छा, जर तुझ्यासमोर आग जळत असेल, तर तुला समजेल का की – ‘माझ्यासमोर ही आग जळत आहे’?” “हे गोतमा, जर माझ्यासमोर आग जळत असेल, तर मला समजेल की – ‘माझ्यासमोर ही आग जळत आहे’.”

‘‘သစေ ပန တံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ယော တေ အယံ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလတိ အယံ အဂ္ဂိ ကိံ ပဋိစ္စ ဇလတီ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ, ဝစ္ဆ, ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ယော တေ အယံ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလတိ အယံ အဂ္ဂိ ကိံ ပဋိစ္စ ဇလတီ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ ဗျာကရေယျံ [Pg.155] – ‘ယော မေ အယံ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလတိ အယံ အဂ္ဂိ တိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ ပဋိစ္စ ဇလတီ’’’တိ.

“पण वच्छा, जर तुला कोणी असे विचारले – ‘तुझ्यासमोर जी ही आग जळत आहे, ती आग कशाच्या आधारावर जळत आहे?’ तर असे विचारल्यावर तू काय उत्तर देशील?” “हे गोतमा, जर मला कोणी असे विचारले – ‘तुझ्यासमोर जी ही आग जळत आहे, ती आग कशाच्या आधारावर जळत आहे?’ तर असे विचारल्यावर मी असे उत्तर देईन – ‘माझ्यासमोर जी ही आग जळत आहे, ती आग गवत आणि लाकूड या इंधनाच्या (उपादानाच्या) आधारावर जळत आहे’.”

‘‘သစေ တေ, ဝစ္ဆ, ပုရတော သော အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယေယျ, ဇာနေယျာသိ တွံ – ‘အယံ မေ ပုရတော အဂ္ဂိ နိဗ္ဗုတော’’’တိ? ‘‘သစေ မေ, ဘော ဂေါတမ, ပုရတော သော အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယေယျ, ဇာနေယျာဟံ – ‘အယံ မေ ပုရတော အဂ္ဂိ နိဗ္ဗုတော’’’တိ.

“वच्छा, जर तुझ्यासमोरची ती आग विझली, तर तुला समजेल का की – ‘माझ्यासमोरची ही आग विझली आहे’?” “हे गोतमा, जर माझ्यासमोरची ती आग विझली, तर मला समजेल की – ‘माझ्यासमोरची ही आग विझली आहे’.”

‘‘သစေ ပန တံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ယော တေ အယံ ပုရတော အဂ္ဂိ နိဗ္ဗုတော သော အဂ္ဂိ ဣတော ကတမံ ဒိသံ ဂတော – ပုရတ္ထိမံ ဝါ ဒက္ခိဏံ ဝါ ပစ္ဆိမံ ဝါ ဥတ္တရံ ဝါ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ, ဝစ္ဆ, ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘န ဥပေတိ, ဘော ဂေါတမ, ယဉှိ သော, ဘော ဂေါတမ, အဂ္ဂိ တိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ ပဋိစ္စ အဇလိ တဿ စ ပရိယာဒါနာ အညဿ စ အနုပဟာရာ အနာဟာရော နိဗ္ဗုတော တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

“पण वच्छा, जर तुला कोणी असे विचारले – ‘तुझ्यासमोर जी ही आग विझली आहे, ती आग येथून कोणत्या दिशेला गेली – पूर्वेकडे, दक्षिणेकडे, पश्चिमेकडे की उत्तरेकडे?’ तर असे विचारल्यावर तू काय उत्तर देशील?” “हे गोतमा, हा प्रश्न लागू पडत नाही. कारण ती आग गवत आणि लाकूड या इंधनाच्या आधारावर जळत होती. ते इंधन संपल्यामुळे आणि दुसरे इंधन न मिळाल्यामुळे, ती आग इंधनाशिवाय विझली (शांत झाली) असेच म्हटले जाईल.”

၁၉၂. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဝစ္ဆ, ယေန ရူပေန တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ တံ ရူပံ တထာဂတဿ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ရူပသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ, ဝစ္ဆ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ.

१९२. हे वच्छ, त्याचप्रमाणे, ज्या रूपाद्वारे तथागतांचे वर्णन केले जाऊ शकते, ते रूप तथागतांनी प्रहीन (नष्ट) केले आहे, मुळासकट उपटून टाकले आहे, ताडाच्या खुंटासारखे केले आहे, अस्तित्वहीन केले आहे, जेणेकरून भविष्यात ते पुन्हा उत्पन्न होणार नाही. हे वच्छ, रूपाच्या बंधनातून पूर्णपणे मुक्त झालेले तथागत महासागराप्रमाणेच गंभीर, अप्रमेय (अथांग) आणि अनाकलनीय आहेत. 'ते पुन्हा उत्पन्न होतात' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होत नाहीत' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होतात आणि उत्पन्न होतही नाहीत' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होतही नाहीत आणि उत्पन्न न होणारेही नाहीत' हे लागू होत नाही.

‘‘ယာယ ဝေဒနာယ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ သာ ဝေဒနာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ဝေဒနာသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ, ဝစ္ဆ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ.

हे वच्छ, ज्या वेदनेद्वारे तथागतांचे वर्णन केले जाऊ शकते, ती वेदना तथागतांनी प्रहीन (नष्ट) केली आहे, मुळासकट उपटून टाकली आहे, ताडाच्या खुंटासारखी केली आहे, अस्तित्वहीन केली आहे, जेणेकरून भविष्यात ती पुन्हा उत्पन्न होणार नाही. हे वच्छ, वेदनेच्या बंधनातून पूर्णपणे मुक्त झालेले तथागत महासागराप्रमाणेच गंभीर, अप्रमेय (अथांग) आणि अनाकलनीय आहेत. 'ते पुन्हा उत्पन्न होतात' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होत नाहीत' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होतात आणि उत्पन्न होतही नाहीत' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होतही नाहीत आणि उत्पन्न न होणारेही नाहीत' हे लागू होत नाही.

‘‘ယာယ သညာယ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ သာ သညာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. သညာသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ, ဝစ္ဆ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ဥပပဇ္ဇတီတိ [Pg.156] န ဥပေတိ, န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ.

हे वच्छ, ज्या संज्ञेद्वारे तथागतांचे वर्णन केले जाऊ शकते, ती संज्ञा तथागतांनी प्रहीन (नष्ट) केली आहे, मुळासकट उपटून टाकली आहे, ताडाच्या खुंटासारखी केली आहे, अस्तित्वहीन केली आहे, जेणेकरून भविष्यात ती पुन्हा उत्पन्न होणार नाही. हे वच्छ, संज्ञेच्या बंधनातून पूर्णपणे मुक्त झालेले तथागत महासागराप्रमाणेच गंभीर, अप्रमेय (अथांग) आणि अनाकलनीय आहेत. 'ते पुन्हा उत्पन्न होतात' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होत नाहीत' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होतात आणि उत्पन्न होतही नाहीत' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होतही नाहीत आणि उत्पन्न न होणारेही नाहीत' हे लागू होत नाही.

‘‘ယေဟိ သင်္ခါရေဟိ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ တေ သင်္ခါရာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. သင်္ခါရသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ, ဝစ္ဆ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ.

हे वच्छ, ज्या संस्कारांद्वारे तथागतांचे वर्णन केले जाऊ शकते, ते संस्कार तथागतांनी प्रहीन (नष्ट) केले आहेत, मुळासकट उपटून टाकले आहेत, ताडाच्या खुंटासारखे केले आहेत, अस्तित्वहीन केले आहेत, जेणेकरून भविष्यात ते पुन्हा उत्पन्न होणार नाहीत. हे वच्छ, संस्कारांच्या बंधनातून पूर्णपणे मुक्त झालेले तथागत महासागराप्रमाणेच गंभीर, अप्रमेय (अथांग) आणि अनाकलनीय आहेत. 'ते पुन्हा उत्पन्न होतात' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होत नाहीत' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होतात आणि उत्पन्न होतही नाहीत' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होतही नाहीत आणि उत्पन्न न होणारेही नाहीत' हे लागू होत नाही.

‘‘ယေန ဝိညာဏေန တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ တံ ဝိညာဏံ တထာဂတဿ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ဝိညာဏသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ, ဝစ္ဆ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ’’.

हे वच्छ, ज्या विज्ञानाद्वारे तथागतांचे वर्णन केले जाऊ शकते, ते विज्ञान तथागतांनी प्रहीन (नष्ट) केले आहे, मुळासकट उपटून टाकले आहे, ताडाच्या खुंटासारखे केले आहे, अस्तित्वहीन केले आहे, जेणेकरून भविष्यात ते पुन्हा उत्पन्न होणार नाही. हे वच्छ, विज्ञानाच्या बंधनातून पूर्णपणे मुक्त झालेले तथागत महासागराप्रमाणेच गंभीर, अप्रमेय (अथांग) आणि अनाकलनीय आहेत. 'ते पुन्हा उत्पन्न होतात' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होत नाहीत' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होतात आणि उत्पन्न होतही नाहीत' हे लागू होत नाही; 'ते पुन्हा उत्पन्न होतही नाहीत आणि उत्पन्न न होणारेही नाहीत' हे लागू होत नाही.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, ဂါမဿ ဝါ နိဂမဿ ဝါ အဝိဒူရေ မဟာသာလရုက္ခော. တဿ အနိစ္စတာ သာခါပလာသာ ပလုဇ္ဇေယျုံ, တစပပဋိကာ ပလုဇ္ဇေယျုံ, ဖေဂ္ဂူ ပလုဇ္ဇေယျုံ ; သော အပရေန သမယေန အပဂတသာခါပလာသော အပဂတတစပပဋိကော အပဂတဖေဂ္ဂုကော သုဒ္ဓေါ အဿ, သာရေ ပတိဋ္ဌိတော; ဧဝမေဝ ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဝစနံ အပဂတသာခါပလာသံ အပဂတတစပပဋိကံ အပဂတဖေဂ္ဂုကံ သုဒ္ဓံ, သာရေ ပတိဋ္ဌိတံ. အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

असे म्हटले असता, वच्छगोत्त परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला— 'हे गौतम, समजा एखाद्या गावाच्या किंवा नगराच्या जवळ एक मोठा सालवृक्ष आहे. अनित्यतेमुळे त्याच्या फांद्या आणि पाने गळून पडतील, त्याची साल गळून पडेल, त्याचे असार लाकूड गळून पडेल; आणि काही काळानंतर तो सालवृक्ष फांद्या-पाने, साल आणि असार लाकडापासून मुक्त होऊन केवळ शुद्ध गाभ्यामध्ये (सारात) प्रतिष्ठित राहील. त्याचप्रमाणे, आदरणीय गौतमांचे हे प्रवचन फांद्या-पानांशिवाय, सालीशिवाय आणि असार लाकडाशिवाय केवळ शुद्ध गाभ्यामध्ये प्रतिष्ठित आहे. अतिशय सुंदर, हे गौतम! ...पे... आजपासून मला आयुष्यभरासाठी शरण आलेला उपासक म्हणून आदरणीय गौतमांनी स्वीकारावे.'

အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

दुसरे अग्निवच्छसुत्त समाप्त झाले.

၃. မဟာဝစ္ဆသုတ္တံ

३. महावच्छसुत्त

၁၉၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ [Pg.157] တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒီဃရတ္တာဟံ ဘောတာ ဂေါတမေန သဟကထီ. သာဓု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သံခိတ္တေန ကုသလာကုသလံ ဒေသေတူ’’တိ. ‘‘သံခိတ္တေနပိ ခေါ တေ အဟံ, ဝစ္ဆ, ကုသလာကုသလံ ဒေသေယျံ, ဝိတ္ထာရေနပိ ခေါ တေ အဟံ, ဝစ္ဆ, ကုသလာကုသလံ ဒေသေယျံ; အပိ စ တေ အဟံ, ဝစ္ဆ, သံခိတ္တေန ကုသလာကုသလံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

१९३. मी असे ऐकले आहे— एका वेळी भगवान राजगृहातील वेळुवनातील कलंदकनिवाप येथे विहार करत होते. तेव्हा वच्छगोत्त परिव्राजक भगवंतांकडे गेला. तिथे पोहोचल्यावर त्याने भगवंतांशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या वच्छगोत्त परिव्राजकाने भगवंतांना असे म्हटले— 'मी दीर्घकाळापासून आदरणीय गौतमांशी चर्चा करत आलो आहे. आदरणीय गौतमांनी मला संक्षेपात कुशल आणि अकुशल धम्माचा उपदेश करावा, ही माझी विनंती आहे.' 'हे वच्छ, मी तुला संक्षेपातही कुशल आणि अकुशल धम्माचा उपदेश करू शकतो, आणि विस्तारानेही कुशल आणि अकुशल धम्माचा उपदेश करू शकतो. तरीही, हे वच्छ, मी तुला संक्षेपातच कुशल आणि अकुशल धम्माचा उपदेश करेन. ते नीट ऐक, चांगल्या प्रकारे मनात धारण कर, मी सांगतो.' 'होय, भंते,' असे वच्छगोत्त परिव्राजकाने भगवंतांना उत्तर दिले. भगवान म्हणाले—

၁၉၄. ‘‘လောဘော ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အလောဘော ကုသလံ; ဒေါသော ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အဒေါသော ကုသလံ; မောဟော ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အမောဟော ကုသလံ. ဣတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဣမေ တယော ဓမ္မာ အကုသလာ, တယော ဓမ္မာ ကုသလာ.

१९४. हे वच्छ, लोभ हा अकुशल आहे, अलोभ हा कुशल आहे; द्वेष हा अकुशल आहे, अद्वेष हा कुशल आहे; मोह हा अकुशल आहे, अमोह हा कुशल आहे. अशा प्रकारे, हे वच्छ, हे तीन धम्म अकुशल आहेत आणि हे three धम्म कुशल आहेत.

‘‘ပါဏာတိပါတော ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ ကုသလံ; အဒိန္နာဒါနံ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ ကုသလံ; ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ ကုသလံ; မုသာဝါဒေါ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ ကုသလံ; ပိသုဏာ ဝါစာ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ ကုသလံ; ဖရုသာ ဝါစာ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ ကုသလံ; သမ္ဖပ္ပလာပေါ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ ကုသလံ; အဘိဇ္ဈာ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အနဘိဇ္ဈာ ကုသလံ; ဗျာပါဒေါ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အဗျာပါဒေါ ကုသလံ; မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကုသလံ. ဣတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ အကုသလာ, ဒသ ဓမ္မာ ကုသလာ.

हे वच्छ, प्राणातिपात (प्राणहत्या) हा अकुशल आहे, प्राणातिपातापासून विरत राहणे हा कुशल आहे; अदिन्नादान (चोरी करणे) हा अकुशल आहे, अदिन्नादानापासून विरत राहणे हा कुशल आहे; कामेसुमिच्छाचार (कामवासनेतील व्यभिचार) हा अकुशल आहे, कामेसुमिच्छाचारापासून विरत राहणे हा कुशल आहे; मुसावाद (असत्य बोलणे) हा अकुशल आहे, मुसावादापासून विरत राहणे हा कुशल आहे; पिसुणा वाचा (चहाडी करणे) हा अकुशल आहे, पिसुणा वाचेपासून विरत राहणे हा कुशल आहे; फरुसा वाचा (कठोर बोलणे) हा अकुशल आहे, फरुसा वाचेपासून विरत राहणे हा कुशल आहे; सम्फप्पलाप (व्यर्थ बडबड करणे) हा अकुशल आहे, सम्फप्पलापापासून विरत राहणे हा कुशल आहे; अभिध्या (लोभ) हा अकुशल आहे, अनभिध्या हा कुशल आहे; व्यापाद (द्वेष) हा अकुशल आहे, अव्यापाद हा कुशल आहे; मिच्छादिट्ठि (मिथ्या दृष्टी) हा अकुशल आहे, सम्मादिट्ठि (सम्यक दृष्टी) हा कुशल आहे. अशा प्रकारे, हे वच्छ, हे दहा धम्म अकुशल आहेत आणि हे दहा धम्म कुशल आहेत.

‘‘ယတော ခေါ, ဝစ္ဆ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ပဟီနာ ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ, သော ဟောတိ ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော’’တိ.

हे वच्छ, जेव्हा भिक्खूची तृष्णा प्रहीन (नष्ट) होते, मुळासकट उपटून टाकली जाते, ताडाच्या खुंटासारखी केली जाते, अस्तित्वहीन केली जाते, जेणेकरून भविष्यात ती पुन्हा उत्पन्न होणार नाही; तेव्हा तो भिक्खू अर्हत होतो, ज्याचे आसव नष्ट झाले आहेत (क्षीणासव), ज्याने ब्रह्मचर्य पूर्ण केले आहे (वुसितवा), ज्याने आपले कर्तव्य पूर्ण केले आहे (कतकरणीयो), ज्याने आपला भार उतरवून ठेवला आहे (ओहितभारो), ज्याने आपले परम ध्येय प्राप्त केले आहे (अनुपत्तसदत्थो), ज्याचे भव-संयोजन पूर्णपणे नष्ट झाले आहे (परिक्खीणभवसंयोजनो) आणि जो सम्यक ज्ञानाने पूर्णपणे मुक्त झाला आहे (सम्मदञ्ञा विमुत्तो).

၁၉၅. ‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော. အတ္ထိ ပန တေ ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကဘိက္ခုပိ သာဝကော ယော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ [Pg.158] ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယေ ဘိက္ခူ မမ သာဝကာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

१९५. "आदरणीय गौतम यांच्याविषयी राहू द्या. पण आदरणीय गौतमांचे असे कोणी एक भिक्खू शिष्य आहेत का, ज्यांनी आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून, त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहार करत आहेत?" "हे वच्छ, केवळ शंभरच नव्हे, दोनशे नव्हे, तीनशे नव्हे, चारशे नव्हे, पाचशेही नव्हे, तर त्याहूनही अधिक भिक्खू माझे शिष्य आहेत, ज्यांनी आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून, त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहार करत आहेत."

‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခူ. အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကာ ဘိက္ခုနီပိ သာဝိကာ ယာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယာ ဘိက္ခုနိယော မမ သာဝိကာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

"आदरणीय गौतम यांच्याविषयी राहू द्या, भिक्खूंविषयीही राहू द्या. पण आदरणीय गौतमांची अशी कोणी एक भिक्खुणी शिष्या आहे का, जिने आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून, त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहार करत आहे?" "हे वच्छ, केवळ शंभरच नव्हे, दोनशे नव्हे, तीनशे नव्हे, चारशे नव्हे, पाचशेही नव्हे, तर त्याहूनही अधिक भिक्खुणी माझ्या शिष्या आहेत, ज्यांनी आसवांच्या क्षयामुळे आसवरहित चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः विशेष ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून, त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहार करत आहेत."

‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခူ, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခုနိယော. အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကုပါသကောပိ သာဝကော ဂိဟီ ဩဒါတဝသနော ဗြဟ္မစာရီ ယော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယေ ဥပါသကာ မမ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ’’တိ.

"आदरणीय गौतम यांच्याविषयी राहू द्या, भिक्खूंविषयी राहू द्या, भिक्खुणींविषयीही राहू द्या. पण आदरणीय गौतमांचे असे कोणी एक गृहस्थ उपासक शिष्य आहेत का, जे पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, ब्रह्मचारी आहेत, ज्यांनी पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांच्या क्षयामुळे ओपपातिक होऊन तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करणारे आणि त्या लोकातून पुन्हा न परतणारे आहेत?" "हे वच्छ, केवळ शंभरच नव्हे, दोनशे नव्हे, तीनशे नव्हे, चारशे नव्हे, पाचशेही नव्हे, तर त्याहूनही अधिक गृहस्थ उपासक माझे शिष्य आहेत, जे पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, ब्रह्मचारी आहेत, ज्यांनी पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांच्या क्षयामुळे ओपपातिक होऊन तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करणारे आणि त्या लोकातून पुन्हा न परतणारे आहेत."

‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခူ, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခုနိယော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော. အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကုပါသကောပိ သာဝကော ဂိဟီ ဩဒါတဝသနော ကာမဘောဂီ သာသနကရော ဩဝါဒပ္ပဋိကရော ယော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယေ ဥပါသကာ မမ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော သာသနကရာ ဩဝါဒပ္ပဋိကရာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

"आदरणीय गौतम यांच्याविषयी राहू द्या, भिक्खूंविषयी राहू द्या, भिक्खुणींविषयी राहू द्या, पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या ब्रह्मचारी गृहस्थ उपासकांविषयीही राहू द्या. पण आदरणीय गौतमांचे असे कोणी एक गृहस्थ उपासक शिष्य आहेत का, जे पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, कामभोगांचा उपभोग घेणारे, शासनाचे पालन करणारे, ओवादाचे अनुकरण करणारे आहेत, ज्यांनी शंका-कुशंका पार केल्या आहेत, ज्यांचे संभ्रम दूर झाले आहेत, ज्यांनी निर्भयता प्राप्त केली आहे आणि जे शास्त्यांच्या शासनात परावलंबी न राहता विहार करत आहेत?" "हे वच्छ, केवळ शंभरच नव्हे, दोनशे नव्हे, तीनशे नव्हे, चारशे नव्हे, पाचशेही नव्हे, तर त्याहूनही अधिक गृहस्थ उपासक माझे शिष्य आहेत, जे पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, कामभोगांचा उपभोग घेणारे, शासनाचे पालन करणारे, ओवादाचे अनुकरण करणारे आहेत, ज्यांनी शंका-कुशंका पार केल्या आहेत, ज्यांचे संभ्रम दूर झाले आहेत, ज्यांनी निर्भयता प्राप्त केली आहे आणि जे शास्त्यांच्या शासनात परावलंबी न राहता विहार करत आहेत."

‘‘တိဋ္ဌတု [Pg.159] ဘဝံ ဂေါတမော, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခူ, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခုနိယော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော. အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကုပါသိကာပိ သာဝိကာ ဂိဟိနီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနီ ယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနီ အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယာ ဥပါသိကာ မမ သာဝိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနိယော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ’’တိ.

"आदरणीय गौतम यांच्याविषयी राहू द्या, भिक्खूंविषयी राहू द्या, भिक्खुणींविषयी राहू द्या, पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या ब्रह्मचारी गृहस्थ उपासकांविषयी राहू द्या, पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या कामभोगी गृहस्थ उपासकांविषयीही राहू द्या. पण आदरणीय गौतमांची अशी कोणी एक गृहस्थ उपासिका शिष्या आहे का, जी पांढरे वस्त्र परिधान करणारी, ब्रह्मचारिणी आहे, जिने पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांच्या क्षयामुळे ओपपातिक होऊन तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करणारी आणि त्या लोकातून पुन्हा न परतणारी आहे?" "हे वच्छ, केवळ शंभरच नव्हे, दोनशे नव्हे, तीनशे नव्हे, चारशे नव्हे, पाचशेही नव्हे, तर त्याहूनही अधिक गृहस्थ उपासिका माझ्या शिष्या आहेत, ज्या पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या, ब्रह्मचारिणी आहेत, ज्यांनी पाच खालच्या पातळीवरील संयोजनांच्या क्षयामुळे ओपपातिक होऊन तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करणाऱ्या आणि त्या लोकातून पुन्हा न परतणाऱ्या आहेत."

‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခူ, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခုနိယော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော. အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကုပါသိကာပိ သာဝိကာ ဂိဟိနီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနီ သာသနကရာ ဩဝါဒပ္ပဋိကရာ ယာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယာ ဥပါသိကာ မမ သာဝိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနိယော သာသနကရာ ဩဝါဒပ္ပဋိကရာ တိဏ္ဏဝိစ္ဆိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

"आदरणीय गौतम यांच्याविषयी राहू द्या, भिक्खूंविषयी राहू द्या, भिक्खुणींविषयी राहू द्या, पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या ब्रह्मचारी गृहस्थ उपासकांविषयी राहू द्या, पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या कामभोगी गृहस्थ उपासकांविषयी राहू द्या, पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या ब्रह्मचारिणी गृहस्थ उपासिकांविषयीही राहू द्या. पण आदरणीय गौतमांची अशी कोणी एक गृहस्थ उपासिका शिष्या आहे का, जी पांढरे वस्त्र परिधान करणारी, कामभोगांचा उपभोग घेणारी, शासनाचे पालन करणारी, ओवादाचे अनुकरण करणारी आहे, जिने शंका-कुशंका पार केल्या आहेत, जिचे संभ्रम दूर झाले आहेत, जिने निर्भयता प्राप्त केली आहे आणि जी शास्त्यांच्या शासनात परावलंबी न राहता विहार करत आहे?" "हे वच्छ, केवळ शंभरच नव्हे, दोनशे नव्हे, तीनशे नव्हे, चारशे नव्हे, पाचशेही नव्हे, तर त्याहूनही अधिक गृहस्थ उपासिका माझ्या शिष्या आहेत, ज्या पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या, कामभोगांचा उपभोग घेणाऱ्या, शासनाचे पालन करणाऱ्या, ओवादाचे अनुकरण करणाऱ्या आहेत, ज्यांनी शंका-कुशंका पार केल्या आहेत, ज्यांचे संभ्रम दूर झाले आहेत, ज्यांनी निर्भयता प्राप्त केली आहे आणि ज्या शास्त्यांच्या शासनात परावलंबी न राहता विहार करत आहेत."

၁၉၆. ‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝံယေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, နော စ ခေါ ဘိက္ခူ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

१९६. "हे गौतम, जर केवळ आदरणीय गौतमच या धर्माचे आराधक असते आणि भिक्खू आराधक नसले असते, तर या कारणाने हे ब्रह्मचर्य अपूर्ण राहिले असते. परंतु, हे गौतम, आदरणीय गौतम देखील या धर्माचे आराधक आहेत आणि भिक्खू देखील आराधक आहेत; म्हणूनच या कारणाने हे ब्रह्मचर्य परिपूर्ण आहे."

‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, နော စ ခေါ ဘိက္ခုနိယော အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော, ဘိက္ခူ [Pg.160] စ အာရာဓကာ, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

"हे गौतम, जर केवळ आदरणीय गौतम आणि भिक्खूच या धर्माचे आराधक असते, आणि भिक्खुणी आराधिका नसत्या, तर या कारणाने हे ब्रह्मचर्य अपूर्ण राहिले असते. परंतु, हे गौतम, आदरणीय गौतम देखील या धर्माचे आराधक आहेत, भिक्खू देखील आराधक आहेत आणि भिक्खुणी देखील आराधिका आहेत; म्हणूनच या कारणाने हे ब्रह्मचर्य परिपूर्ण आहे."

‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု, နော စ ခေါ ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

हे गोतम, जर केवळ आपणच (श्रमण गोतम), भिक्खू आणि भिक्खुनी या धम्मामध्ये यशस्वी (आराधक) झाले असते, परंतु पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, ब्रह्मचर्य पाळणारे गृहस्थ उपासक यशस्वी झाले नसते, तर या कारणाने हे ब्रह्मचर्य अपूर्ण राहिले असते. परंतु, हे गोतम, ज्याअर्थी आपण, भिक्खू, भिक्खुनी आणि पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, ब्रह्मचर्य पाळणारे गृहस्थ उपासक या धम्मामध्ये यशस्वी झाले आहेत, त्याअर्थी या कारणाने हे ब्रह्मचर्य परिपूर्ण आहे.

‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, နော စ ခေါ ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

हे गोतम, जर केवळ आपण, भिक्खू, भिक्खुनी आणि पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, ब्रह्मचर्य पाळणारे गृहस्थ उपासक या धम्मामध्ये यशस्वी झाले असते, परंतु पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, कामभोगांचा उपभोग घेणारे गृहस्थ उपासक यशस्वी झाले नसते, तर या कारणाने हे ब्रह्मचर्य अपूर्ण राहिले असते. परंतु, हे गोतम, ज्याअर्थी आपण, भिक्खू, भिक्खुनी, पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, ब्रह्मचर्य पाळणारे गृहस्थ उपासक आणि पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, कामभोगांचा उपभोग घेणारे गृहस्थ उपासक या धम्मामध्ये यशस्वी झाले आहेत, त्याअर्थी या कारणाने हे ब्रह्मचर्य परिपूर्ण आहे.

‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, နော စ ခေါ ဥပါသိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ, ဥပါသိကာ စ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ [Pg.161] ဗြဟ္မစာရိနိယော အာရာဓိကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

हे गोतम, जर केवळ आपण, भिक्खू, भिक्खुनी, पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, ब्रह्मचर्य पाळणारे गृहस्थ उपासक आणि पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, कामभोगांचा उपभोग घेणारे गृहस्थ उपासक या धम्मामध्ये यशस्वी झाले असते, परंतु पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या, ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्या गृहस्थ उपासिका यशस्वी झाल्या नसत्या, तर या कारणाने हे ब्रह्मचर्य अपूर्ण राहिले असते. परंतु, हे गोतम, ज्याअर्थी आपण, भिक्खू, भिक्खुनी, पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, ब्रह्मचर्य पाळणारे गृहस्थ उपासक, पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, कामभोगांचा उपभोग घेणारे गृहस्थ उपासक आणि पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या, ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्या गृहस्थ उपासिका या धम्मामध्ये यशस्वी झाल्या आहेत, त्याअर्थी या कारणाने हे ब्रह्मचर्य परिपूर्ण आहे.

‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသိကာ စ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု, နော စ ခေါ ဥပါသိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနိယော အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ, ဥပါသိကာ စ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော အာရာဓိကာ, ဥပါသိကာ စ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနိယော အာရာဓိကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

हे गोतम, जर केवळ आपण, भिक्खू, भिक्खुनी, पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, ब्रह्मचर्य पाळणारे गृहस्थ उपासक, पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, कामभोगांचा उपभोग घेणारे गृहस्थ उपासक आणि पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या, ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्या गृहस्थ उपासिका या धम्मामध्ये यशस्वी झाले असते, परंतु पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या, कामभोगांचा उपभोग घेणाऱ्या गृहस्थ उपासिका यशस्वी झाल्या नसत्या, तर या कारणाने हे ब्रह्मचर्य अपूर्ण राहिले असते. परंतु, हे गोतम, ज्याअर्थी आपण, भिक्खू, भिक्खुनी, पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, ब्रह्मचर्य पाळणारे गृहस्थ उपासक, पांढरे वस्त्र परिधान करणारे, कामभोगांचा उपभोग घेणारे गृहस्थ उपासक, पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या, ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्या गृहस्थ उपासिका आणि पांढरे वस्त्र परिधान करणाऱ्या, कामभोगांचा उपभोग घेणाऱ्या गृहस्थ उपासिका या धम्मामध्ये यशस्वी झाल्या आहेत, त्याअर्थी या कारणाने हे ब्रह्मचर्य परिपूर्ण आहे.

၁၉၇. ‘‘သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, ဂင်္ဂါ နဒီ သမုဒ္ဒနိန္နာ သမုဒ္ဒပေါဏာ သမုဒ္ဒပဗ္ဘာရာ သမုဒ္ဒံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတိ, ဧဝမေဝါယံ ဘောတော ဂေါတမဿ ပရိသာ သဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာ နိဗ္ဗာနနိန္နာ နိဗ္ဗာနပေါဏာ နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရာ နိဗ္ဗာနံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတိ. အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ယော ခေါ, ဝစ္ဆ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ, သော စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသတိ. စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ; အပိ စ မေတ္ထ ပုဂ္ဂလဝေမတ္တတာ ဝိဒိတာ’’တိ. ‘‘သစေ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခန္တာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခန္တာ ဥပသမ္ပဒံ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသန္တိ, စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ; အဟံ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ပရိဝသိဿာမိ. စတုန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တု ဥပသမ္ပာဒေန္တု ဘိက္ခုဘာဝါယာ’’တိ. အလတ္ထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ.

१९७. हे गोतम, ज्याप्रमाणे गंगा नदी समुद्राकडे झुकते, समुद्राकडे प्रवृत्त होते, समुद्राकडे वाहते आणि समुद्राला जाऊन मिळते; त्याचप्रमाणे श्रमण गोतमांची ही गृहस्थ आणि प्रव्रजित (भिक्खू) असलेली परिषद निर्वाणाकडे झुकते, निर्वाणाकडे प्रवृत्त होते, निर्वाणाकडे वाहते आणि निर्वाणाला जाऊन मिळते. अतिशय सुंदर, हे गोतम! ... मी श्रमण गोतमांना शरण जातो, धम्माला शरण जातो आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. मला श्रमण गोतमांच्या सान्निध्यात प्रव्रज्या मिळावी, उपसंपदा मिळावी। वच्छ, जो कोणी पूर्वी इतर पंथाचा (अन्यतीर्थीय) होता आणि या धम्म-विनयामध्ये प्रव्रज्या व उपसंपदेची इच्छा धरतो, तो चार महिने परिवस (अतिथी किंवा चाचणी काळ) घालवतो. चार महिन्यांनंतर, संतुष्ट झालेले भिक्खू त्याला प्रव्रज्या देतात आणि भिक्खू बनण्यासाठी उपसंपदा देतात. परंतु, या बाबतीत माझ्याकडून व्यक्ती-व्यक्तींमधील फरक (पात्रता) ओळखला जातो। भंते, जर इतर पंथाचे असलेले लोक या धम्म-विनयामध्ये प्रव्रज्या आणि उपसंपदेची इच्छा धरून चार महिने परिवस घालवत असतील, आणि चार महिन्यांनंतर संतुष्ट झालेले भिक्खू त्यांना प्रव्रज्या व उपसंपदा देत असतील, तर मी चार वर्षे परिवस घालवीन. चार वर्षांनंतर संतुष्ट झालेले भिक्खू मला प्रव्रज्या देवोत आणि भिक्खू बनण्यासाठी उपसंपदा देवोत। त्यानंतर वच्छगोत्त परिव्राजकाला भगवंतांच्या सान्निध्यात प्रव्रज्या मिळाली आणि उपसंपदाही मिळाली।

အစိရူပသမ္ပန္နော [Pg.162] ခေါ ပနာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော အဒ္ဓမာသူပသမ္ပန္နော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာဝတကံ, ဘန္တေ, သေခေန ဉာဏေန သေခါယ ဝိဇ္ဇာယ ပတ္တဗ္ဗံ, အနုပ္ပတ္တံ တံ မယာ; ဥတ္တရိ စ မေ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတူ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, ဝစ္ဆ, ဒွေ ဓမ္မေ ဥတ္တရိ ဘာဝေဟိ – သမထဉ္စ ဝိပဿနဉ္စ. ဣမေ ခေါ တေ, ဝစ္ဆ, ဒွေ ဓမ္မာ ဥတ္တရိ ဘာဝိတာ – သမထော စ ဝိပဿနာ စ – အနေကဓာတုပဋိဝေဓာယ သံဝတ္တိဿန္တိ.

उपसंपदा मिळाल्यानंतर फार काळ झाला नव्हता, उपसंपदा मिळून केवळ अर्धा महिनाच झाला असताना, आयुष्यमान वच्छगोत्त जेथे भगवंत होते तेथे गेले. तेथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान वच्छगोत्तांनी भगवंतांना असे म्हटले— 'भंते, शैक्ष (sekha - साधक) ज्ञानाने आणि शैक्ष विद्येने जे काही प्राप्त करण्यासारखे आहे, ते सर्व मी प्राप्त केले आहे. आता भगवंतांनी मला यापुढील धम्माचा उपदेश करावा.' 'तसे असेल तर, वच्छ, तू दोन धम्मांची पुढील प्रगतीसाठी भावना (अभ्यास) कर— समथ आणि विपस्सना. वच्छ, जेव्हा तू या दोन धम्मांची— समथ आणि विपस्सना यांची पुढील प्रगतीसाठी भावना करशील, तेव्हा ते तुला अनेक धातूंच्या (तत्त्वांच्या) भेदज्ञानासाठी (साक्षात्कारासाठी) कारणीभूत ठरतील.'

၁၉၈. ‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘဝေယျံ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ အဿံ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော အဿံ; အာဝိဘာဝံ, တိရောဘာဝံ; တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆေယျံ, သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရေယျံ, သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆေယျံ, သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမေယျံ, သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရိမသေယျံ, ပရိမဇ္ဇေယျံ; ယာဝဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ.

१९८. “हे वच्छ, तू ज्या ज्या प्रमाणात अशी इच्छा करशील की – ‘मी अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा (ऋद्धिविधींचा) अनुभव घ्यावा – एक असून अनेक व्हावे, अनेक असून एक व्हावे; प्रकट व्हावे, अदृश्य व्हावे; भिंत, कुंपण किंवा पर्वत यांमधून न अडकता पार जावे, जसे की आकाशातून जावे; पाण्यात बुडी मारून वर यावे त्याप्रमाणे जमिनीतही बुडी मारावी व वर यावे; जमिनीवर चालल्याप्रमाणे पाण्यावर न विभागता (न बुडता) चालावे; पंख असलेल्या पक्षाप्रमाणे आकाशातही मांडी घालून (पद्मासनात) संचार करावा; इतके महा-ऋद्धीवान आणि महा-प्रभावशाली असलेल्या या चंद्र आणि सूर्याला हाताने स्पर्श करावा व कुरवाळावे; ब्रह्मलोकापर्यंत शरीराने आपल्या इच्छेनुसार नियंत्रण ठेवावे’ – तर योग्य आधार असताना, त्या त्या बाबतीत तू प्रत्यक्ष साक्षात्काराची योग्यता प्राप्त करशील.”

‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏေယျံ – ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ, ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စာ’တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ.

“हे वच्छ, तू ज्या ज्या प्रमाणात अशी इच्छा करशील की – ‘मी मानवी कानांच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य श्रोत्रधातूने (दिव्य कानाने) दोन्ही प्रकारचे शब्द (आवाज) ऐकावे – दिव्य (देवलोकातील) आणि मानवी, जे दूर असोत वा जवळ’ – तर योग्य आधार असताना, त्या त्या बाबतीत तू प्रत्यक्ष साक्षात्काराची योग्यता प्राप्त करशील.”

‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနေယျံ – သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ သရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ သဒေါသံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတဒေါသံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ သမောဟံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတမောဟံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ သံခိတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ မဟဂ္ဂတံ [Pg.163] စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ သဥတ္တရံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ အနုတ္တရံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ သမာဟိတံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ အသမာဟိတံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ.

“हे वच्छ, तू ज्या ज्या प्रमाणात अशी इच्छा करशील की – ‘मी इतर प्राण्यांच्या, इतर व्यक्तींच्या मनाला स्वतःच्या मनाने जाणून घ्यावे – रागयुक्त (आसक्तीयुक्त) चित्ताला “हे रागयुक्त चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे, रागरहित चित्ताला “हे रागरहित चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे; द्वेषयुक्त चित्ताला “हे द्वेषयुक्त चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे, द्वेषरहित चित्ताला “हे द्वेषरहित चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे; मोहयुक्त चित्ताला “हे मोहयुक्त चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे, मोहरहित चित्ताला “हे मोहरहित चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे; संकुचित चित्ताला “हे संकुचित चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे, विखुरलेल्या (विक्षिप्त) चित्ताला “हे विखुरलेले चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे; विकसित (महग्गत) चित्ताला “हे विकसित चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे, अविकसित चित्ताला “हे अविकसित चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे; स-उत्तर (ज्याहून श्रेष्ठ चित्त आहे असे) चित्ताला “हे स-उत्तर चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे, अनुत्तर (ज्याहून श्रेष्ठ काही नाही असे) चित्ताला “हे अनुत्तर चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे; समाहित (एकाग्र) चित्ताला “हे समाहित चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे, असमहित चित्ताला “हे असमहित चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे; विमुक्त (मुक्त) चित्ताला “हे विमुक्त चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे, अविमुक्त चित्ताला “हे अविमुक्त चित्त आहे” असे जाणून घ्यावे’ – तर योग्य आधार असताना, त्या त्या बाबतीत तू प्रत्यक्ष साक्षात्काराची योग्यता प्राप्त करशील.”

‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျံ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ; အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နောတိ; ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ.

“हे वच्छ, तू ज्या ज्या प्रमाणात अशी इच्छा करशील की – ‘मी माझ्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करावे, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म, तीन जन्म, चार जन्म, पाच जन्म, दहा जन्म, वीस जन्म, तीस जन्म, चाळीस जन्म, पन्नास जन्म, शंभर जन्म, हजार जन्म, एक लाख जन्म; अनेक संवर्तकल्प (विनाश पावणारे कल्प), अनेक विवर्तकल्प (उत्पन्न होणारे कल्प), अनेक संवर्त-विवर्तकल्प – “त्या अमुक जन्मात माझे नाव हे होते, गोत्र हे होते, वर्ण असा होता, आहार असा होता, अशा सुख-दुःखांचा मी अनुभव घेतला, माझे आयुष्य एवढे होते; तिथून च्युत (मृत) होऊन मी अमुक ठिकाणी जन्मलो; तिथेही माझे नाव हे होते, गोत्र हे होते, वर्ण असा होता, आहार असा होता, अशा सुख-दुःखांचा मी अनुभव घेतला, माझे आयुष्य एवढे होते; तिथून च्युत होऊन मी येथे जन्मलो”; अशा प्रकारे सविस्तर आणि वैशिष्ट्यांसह अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करावे’ – तर योग्य आधार असताना, त्या त्या बाबतीत तू प्रत्यक्ष साक्षात्काराची योग्यता प्राप्त करशील.”

‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿေယျံ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျံ – ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ; ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာတိ; ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ [Pg.164] ပဿေယျံ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ.

“हे वच्छ, तू ज्या ज्या प्रमाणात अशी इच्छा करशील की – ‘मी मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने (दिव्य दृष्टीने) प्राण्यांना च्युत (मृत्यू पावत) असताना आणि जन्म घेत असताना पाहावे; हीन, श्रेष्ठ, सुंदर, कुरूप, सुगती प्राप्त झालेले, दुर्गती प्राप्त झालेले आणि आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ओळखावे – “अरेरे! हे प्राणी कायिक दुश्चरित्राने (वाईट वर्तनाने) युक्त होते, वाचिक दुश्चरित्राने युक्त होते, मानसिक दुश्चरित्राने युक्त होते, आर्यांची (सत्पुरुषांची) निंदा करणारे होते, मिथ्यादृष्टी (चुकीची धारणा) असलेले आणि मिथ्यादृष्टीनुसार कर्मे करणारे होते; ते शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न झाले आहेत; किंवा हे प्राणी कायिक सुचरित्राने (चांगल्या वर्तनाने) युक्त होते, वाचिक सुचरित्राने युक्त होते, मानसिक सुचरित्राने युक्त होते, आर्यांची निंदा न करणारे होते, सम्यक्-दृष्टी (योग्य धारणा) असलेले आणि सम्यक्-दृष्टीनुसार कर्मे करणारे होते; ते शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न झाले आहेत”; अशा प्रकारे मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना च्युत असताना आणि जन्म घेत असताना पाहावे; हीन, श्रेष्ठ, सुंदर, कुरूप, सुगती प्राप्त झालेले, दुर्गती प्राप्त झालेले आणि आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ओळखावे’ – तर योग्य आधार असताना, त्या त्या बाबतीत तू प्रत्यक्ष साक्षात्काराची योग्यता प्राप्त करशील.”

‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ’’တိ.

“हे वच्छ, तू ज्या ज्या प्रमाणात अशी इच्छा करशील की – ‘मी आसवांच्या (विकारांच्या) क्षयामुळे आसवरहित अशा चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्तीचा याच जन्मात स्वतः अभिज्ञाने (उच्च ज्ञानाने) साक्षात्कार करून, ती प्राप्त करून विहरावे’ – तर योग्य आधार असताना, त्या त्या बाबतीत तू प्रत्यक्ष साक्षात्काराची योग्यता प्राप्त करशील.”

၁၉၉. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော အရဟတံ အဟောသိ.

१९९. “त्यानंतर आयुष्मान वच्छगोत्त भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन करून, आनंद व्यक्त करून, आसनावरून उठले आणि भगवंतांना अभिवादन करून, प्रदक्षिणा घालून निघून गेले. त्यानंतर आयुष्मान वच्छगोत्त एकांतात, अप्रमत्त (जागरूक), उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरत असताना, फार काळ न लागता – ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराचा त्याग करून अनगारिक (गृहहीन) प्रव्रज्या ग्रहण करतात, त्या सर्वोत्तम ब्रह्मचर्याच्या अंतिम ध्येयाचा (अर्हत पदाचा) याच जन्मात स्वतः अभिज्ञाने साक्षात्कार करून, ते प्राप्त करून विहरू लागले. “जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर दुसरा कोणताही जन्म नाही,” असे त्यांनी प्रत्यक्ष जाणले. आणि आयुष्मान वच्छगोत्त अर्हतांपैकी एक झाले.”

၂၀၀. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆန္တိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော တေ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ. ဒိသွာန ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ! ကဟံ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဂစ္ဆထာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝန္တံ ခေါ မယံ, အာဝုသော, ဒဿနာယ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘တေနဟာယသ္မန္တော မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒထ, ဧဝဉ္စ ဝဒေထ – ‘ဝစ္ဆဂေါတ္တော, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ပရိစိဏ္ဏော မေ ဘဂဝါ, ပရိစိဏ္ဏော မေ သုဂတော’’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ဝစ္ဆဂေါတ္တဿ ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘ပရိစိဏ္ဏော မေ ဘဂဝါ, ပရိစိဏ္ဏော မေ သုဂတော’’’တိ. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘိက္ခု စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော – ‘တေဝိဇ္ဇော ဝစ္ဆဂေါတ္တော [Pg.165] ဘိက္ခု မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ’တိ. ဒေဝတာပိ မေ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – ‘တေဝိဇ္ဇော, ဘန္တေ, ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘိက္ခု မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ’’’တိ.

२००. त्या वेळी अनेक भिक्खू भगवंतांच्या दर्शनासाठी जात होते. आयुष्यमान वच्छगोत्तांनी त्या भिक्खूंना दुरूनच येताना पाहिले. पाहून, ते भिक्खू जेथे होते तेथे ते गेले; आणि जवळ जाऊन त्या भिक्खूंना असे म्हणाले – “हे आयुष्यमान हो, आपण सर्व कुठे जात आहात?” “मित्रा, आम्ही भगवंतांच्या दर्शनासाठी जात आहोत.” “तर मग, आयुष्यमान हो, माझ्या वतीने भगवंतांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करा आणि असे सांगा – ‘भन्ते, वच्छगोत्त भिक्खू भगवंतांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करत आहेत आणि असे सांगत आहेत – मी भगवंतांची सेवा केली आहे, मी सुगतांची सेवा केली आहे.’” “तसेच असो, मित्रा,” असे म्हणून त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान वच्छगोत्तांना संमती दिली. त्यानंतर ते भिक्खू जेथे भगवंत होते तेथे गेले; आणि जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूंनी भगवंतांना असे म्हटले – “भन्ते, आयुष्यमान वच्छगोत्त भगवंतांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करत आहेत आणि असे सांगत आहेत – ‘मी भगवंतांची सेवा केली आहे, मी सुगतांची सेवा केली आहे.’” “भिक्खूंनो, मी आधीच आपल्या मनाने वच्छगोत्त भिक्खूच्या मनाचा वेध घेऊन हे जाणले होते की – ‘वच्छगोत्त भिक्खू त्रिविद्य प्राप्त, महा-ऋद्धिवान आणि महा-तेजस्वी आहेत.’ देवतांनीही मला हीच गोष्ट सांगितली की – ‘भन्ते, वच्छगोत्त भिक्खू त्रिविद्य प्राप्त, महा-ऋद्धिवान आणि महा-तेजस्वी आहेत.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

भगवंत असे म्हणाले. ते भिक्खू संतुष्ट झाले आणि त्यांनी भगवंतांच्या भाषणाचा आनंदाने स्वीकार केला.

မဟာဝစ္ဆသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

तिसरे महावच्छसुत्त समाप्त झाले.

၄. ဒီဃနခသုတ္တံ

४. दीघनखसुत्त

၂၀၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ သူကရခတာယံ. အထ ခေါ ဒီဃနခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဒီဃနခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’’’တိ. ‘‘ယာပိ ခေါ တေ ဧသာ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဒိဋ္ဌိ – ‘သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’တိ, ဧသာပိ တေ ဒိဋ္ဌိ နက္ခမတီ’’တိ? ‘‘ဧသာ စေ မေ, ဘော ဂေါတမ, ဒိဋ္ဌိ ခမေယျ, တံပဿ တာဒိသမေဝ, တံပဿ တာဒိသမေဝါ’’တိ. ‘‘အတော ခေါ တေ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဗဟူ ဟိ ဗဟုတရာ လောကသ္မိံ ယေ ဧဝမာဟံသု – ‘တံပဿ တာဒိသမေဝ, တံပဿ တာဒိသမေဝါ’တိ. တေ တဉ္စေဝ ဒိဋ္ဌိံ နပ္ပဇဟန္တိ အညဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ ဥပါဒိယန္တိ. အတော ခေါ တေ, အဂ္ဂိဝေဿန, တနူ ဟိ တနုတရာ လောကသ္မိံ ယေ ဧဝမာဟံသု – ‘တံပဿ တာဒိသမေဝ, တံပဿ တာဒိသမေဝါ’တိ. တေ တဉ္စေဝ ဒိဋ္ဌိံ ပဇဟန္တိ အညဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ န ဥပါဒိယန္တိ. သန္တဂ္ဂိဝေဿန, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ ခမတီ’တိ; သန္တဂ္ဂိဝေဿန, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’တိ; သန္တဂ္ဂိဝေဿန, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ဧကစ္စံ မေ ခမတိ, ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီ’တိ. တတြဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ ခမတီ’တိ တေသမယံ ဒိဋ္ဌိ သာရာဂါယ သန္တိကေ, သညောဂါယ သန္တိကေ, အဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ အဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ [Pg.166] ဥပါဒါနာယ သန္တိကေ; တတြဂ္ဂိဝေဿန ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’တိ တေသမယံ ဒိဋ္ဌိ အသာရာဂါယ သန္တိကေ, အသညောဂါယ သန္တိကေ, အနဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ, အနဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ, အနုပါဒါနာယ သန္တိကေ’’တိ.

२०१. असे मी ऐकले आहे – एक वेळ भगवंत राजगृहातील गिज्झकूट पर्वतावरील सूकरखता गुहेत राहत होते. तेव्हा दीघनख नावाचा परिव्राजक जेथे भगवंत होते तेथे गेला; आणि जवळ जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहिलेला दीघनख परिव्राजक भगवंतांना असे म्हणाला – “हे गौतम, मी अशा मताचा आणि अशा दृष्टीचा आहे की – ‘मला काहीही मान्य नाही.’” “हे अग्गिवेस्सन, तुझी ही जी दृष्टी आहे की – ‘मला काहीही मान्य नाही’, ही दृष्टी तरी तुला मान्य आहे का?” “हे गौतम, जर मला ही दृष्टी मान्य असती, तर तेही तसेच झाले असते, तेही तसेच झाले असते.” “हे अग्गिवेस्सन, या जगात असे म्हणणारे खूप जास्त लोक आहेत की – ‘तेही तसेच झाले असते, तेही तसेच झाले असते.’ ते त्या दृष्टीचा त्यागही करत नाहीत आणि दुसऱ्या एखाद्या दृष्टीचे ग्रहण करतात. परंतु, हे अग्गिवेस्सन, या जगात असे म्हणणारे फारच थोडे लोक आहेत की – ‘तेही तसेच झाले असते, तेही तसेच झाले असते.’ जे त्या दृष्टीचा त्याग करतात आणि दुसऱ्या कोणत्याही दृष्टीचे ग्रहण करत नाहीत. हे अग्गिवेस्सन, काही श्रमण आणि ब्राह्मण अशा मताचे व दृष्टीचे आहेत की – ‘मला सर्व काही मान्य आहे’; हे अग्गिवेस्सन, काही श्रमण आणि ब्राह्मण अशा मताचे व दृष्टीचे आहेत की – ‘मला काहीही मान्य नाही’; हे अग्गिवेस्सन, काही श्रमण आणि ब्राह्मण अशा मताचे व दृष्टीचे आहेत की – ‘मला काही गोष्टी मान्य आहेत, तर काही गोष्टी अमान्य आहेत.’ हे अग्गिवेस्सन, त्यापैकी जे श्रमण आणि ब्राह्मण ‘मला सर्व काही मान्य आहे’ अशा मताचे व दृष्टीचे आहेत, त्यांची ही दृष्टी रागाच्या (आसक्तीच्या) जवळ आहे, बंधनाच्या जवळ आहे, अभिनंदनाच्या जवळ आहे, अध्यवसायाच्या जवळ आहे, उपादानाच्या जवळ आहे. हे अग्गिवेस्सन, त्यापैकी जे श्रमण आणि ब्राह्मण ‘मला काहीही मान्य नाही’ अशा मताचे व दृष्टीचे आहेत, त्यांची ही दृष्टी विरागाच्या (अनासक्तीच्या) जवळ आहे, अबंधनाच्या जवळ आहे, अनभिनंदनाच्या जवळ आहे, अनध्यवसायाच्या जवळ आहे, अनुपादानाच्या जवळ आहे.”

၂၀၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဒီဃနခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥက္ကံသေတိ မေ ဘဝံ ဂေါတမော ဒိဋ္ဌိဂတံ, သမုက္ကံသေတိ မေ ဘဝံ ဂေါတမော ဒိဋ္ဌိဂတ’’န္တိ. ‘‘တတြဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ဧကစ္စံ မေ ခမတိ, ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီ’တိ. ယာ ဟိ တေသံ ခမတိ သာယံ ဒိဋ္ဌိ သာရာဂါယ သန္တိကေ, သညောဂါယ သန္တိကေ, အဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ, အဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ, ဥပါဒါနာယ သန္တိကေ; ယာ ဟိ တေသံ နက္ခမတိ သာယံ ဒိဋ္ဌိ အသာရာဂါယ သန္တိကေ, အသညောဂါယ သန္တိကေ, အနဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ, အနဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ, အနုပါဒါနာယ သန္တိကေ. တတြဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ ခမတီ’တိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာ ခေါ မေ အယံ ဒိဋ္ဌိ – သဗ္ဗံ မေ ခမတီတိ, ဣမဉ္စေ အဟံ ဒိဋ္ဌိံ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရေယျံ – ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ; ဒွီဟိ မေ အဿ ဝိဂ္ဂဟော – ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီတိ, ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ဧကစ္စံ မေ ခမတိ, ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီတိ – ဣမေဟိ အဿ ဒွီဟိ ဝိဂ္ဂဟော. ဣတိ ဝိဂ္ဂဟေ သတိ ဝိဝါဒေါ, ဝိဝါဒေ သတိ ဝိဃာတော, ဝိဃာတေ သတိ ဝိဟေသာ’. ဣတိ သော ဝိဂ္ဂဟဉ္စ ဝိဝါဒဉ္စ ဝိဃာတဉ္စ ဝိဟေသဉ္စ အတ္တနိ သမ္ပဿမာနော တဉ္စေဝ ဒိဋ္ဌိံ ပဇဟတိ အညဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ န ဥပါဒိယတိ. ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဟောတိ.

२०२. असे म्हटले असता, दीघनख परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला – “पूजनीय गौतम माझ्या दृष्टीची प्रशंसा करत आहेत, पूजनीय गौतम माझ्या दृष्टीचा गौरव करत आहेत.” “हे अग्गिवेस्सन, त्यापैकी जे श्रमण आणि ब्राह्मण ‘मला काही गोष्टी मान्य आहेत, तर काही गोष्टी अमान्य आहेत’ अशा मताचे व दृष्टीचे आहेत, त्यांची जी मान्यतेची दृष्टी आहे, ती रागाच्या जवळ आहे, बंधनाच्या जवळ आहे, अभिनंदनाच्या जवळ आहे, अध्यवसायाच्या जवळ आहे, उपादानाच्या जवळ आहे; आणि त्यांची जी अमान्यतेची दृष्टी आहे, ती विरागाच्या जवळ आहे, अबंधनाच्या जवळ आहे, अनभिनंदनाच्या जवळ आहे, अनध्यवसायाच्या जवळ आहे, अनुपादानाच्या जवळ आहे. हे अग्गिवेस्सन, त्यापैकी जे श्रमण आणि ब्राह्मण ‘मला सर्व काही मान्य आहे’ अशा मताचे व दृष्टीचे आहेत, तेथे एखादा सुज्ञ माणूस असा विचार करतो – ‘माझी ही जी दृष्टी आहे की – मला सर्व काही मान्य आहे, जर मी या दृष्टीला हट्टाने, चुकीच्या आग्रहाने धरून ठेवले आणि असे प्रतिपादन केले की – हेच खरे आहे, बाकी सर्व व्यर्थ आहे; तर माझा दोन प्रकारच्या लोकांशी वाद होईल – एक म्हणजे जो श्रमण किंवा ब्राह्मण अशा मताचा व दृष्टीचा आहे की – ‘मला काहीही मान्य नाही’, आणि दुसरा जो श्रमण किंवा ब्राह्मण अशा मताचा व दृष्टीचा आहे की – ‘मला काही गोष्टी मान्य आहेत, तर काही गोष्टी अमान्य आहेत’ – या दोघांशी माझा वाद होईल. आणि वाद झाला की भांडण होईल, भांडण झाले की दुःख होईल, दुःख झाले की त्रास होईल.’ असा विचार करून, तो वाद, भांडण, दुःख आणि त्रास स्वतःमध्ये पाहत, त्या दृष्टीचा त्याग करतो आणि इतर कोणत्याही दृष्टीचे ग्रहण करत नाही. अशा प्रकारे या दृष्टींचा त्याग होतो, अशा प्रकारे या दृष्टींचे विसर्जन होते.”

၂၀၃. ‘‘တတြဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’တိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာ ခေါ မေ အယံ ဒိဋ္ဌိ – သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’တိ, ဣမဉ္စေ အဟံ ဒိဋ္ဌိံ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရေယျံ – ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ; ဒွီဟိ မေ အဿ ဝိဂ္ဂဟော – ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ [Pg.167] – သဗ္ဗံ မေ ခမတီတိ, ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ဧကစ္စံ မေ ခမတိ ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီတိ – ဣမေဟိ အဿ ဒွီဟိ ဝိဂ္ဂဟော. ဣတိ ဝိဂ္ဂဟေ သတိ ဝိဝါဒေါ, ဝိဝါဒေ သတိ ဝိဃာတော, ဝိဃာတေ သတိ ဝိဟေသာ’. ဣတိ သော ဝိဂ္ဂဟဉ္စ ဝိဝါဒဉ္စ ဝိဃာတဉ္စ ဝိဟေသဉ္စ အတ္တနိ သမ္ပဿမာနော တဉ္စေဝ ဒိဋ္ဌိံ ပဇဟတိ အညဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ န ဥပါဒိယတိ. ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဟောတိ.

२०३. अग्गिवेस्सन, त्या श्रमण-ब्राह्मणांपैकी जे असे प्रतिपादन करणारे व अशा दृष्टीचे आहेत की— 'मला काहीही मान्य नाही', तिथे एखादा सुज्ञ मनुष्य असा विचार करतो— 'माझी ही जी दृष्टी आहे की— मला काहीही मान्य नाही, जर मी या दृष्टीचा हट्टाने, दुराग्रहाने आणि अभिनिवेशाने स्वीकार करून असे प्रतिपादन केले की— हेच सत्य आहे, बाकी सर्व व्यर्थ आहे; तर माझा दोन प्रकारच्या लोकांशी वाद होईल— एक तर त्या श्रमण किंवा ब्राह्मणाशी जो असे प्रतिपादन करतो व अशा दृष्टीचा आहे की— मला सर्व काही मान्य आहे, आणि दुसरा त्या श्रमण किंवा ब्राह्मणाशी जो असे प्रतिपादन करतो व अशा दृष्टीचा आहे की— मला काही गोष्टी मान्य आहेत आणि काही गोष्टी अमान्य आहेत. या दोन्ही प्रकारच्या लोकांशी माझा वाद होईल. वाद झाला की कलह होईल, कलह झाला की मनस्ताप होईल, आणि मनस्ताप झाला की क्लेश होईल.' अशा प्रकारे, तो स्वतःमध्ये वाद, कलह, मनस्ताप आणि क्लेश पाहून त्या दृष्टीचा त्याग करतो आणि इतर कोणत्याही दृष्टीचा स्वीकार करत नाही. अशा प्रकारे या दृष्टींचा त्याग होतो, अशा प्रकारे या दृष्टींचे विसर्जन होते.

၂၀၄. ‘‘တတြဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ဧကစ္စံ မေ ခမတိ, ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီ’တိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာ ခေါ မေ အယံ ဒိဋ္ဌိ – ဧကစ္စံ မေ ခမတိ, ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီတိ, ဣမဉ္စေ အဟံ ဒိဋ္ဌိံ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရေယျံ – ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ; ဒွီဟိ မေ အဿ ဝိဂ္ဂဟော – ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – သဗ္ဗံ မေ ခမတီတိ, ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီတိ – ဣမေဟိ အဿ ဒွီဟိ ဝိဂ္ဂဟော. ဣတိ ဝိဂ္ဂဟေ သတိ ဝိဝါဒေါ, ဝိဝါဒေ သတိ ဝိဃာတော, ဝိဃာတေ သတိ ဝိဟေသာ’. ဣတိ သော ဝိဂ္ဂဟဉ္စ ဝိဝါဒဉ္စ ဝိဃာတဉ္စ ဝိဟေသဉ္စ အတ္တနိ သမ္ပဿမာနော တဉ္စေဝ ဒိဋ္ဌိံ ပဇဟတိ အညဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ န ဥပါဒိယတိ. ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဟောတိ.

२०४. अग्गिवेस्सन, त्या श्रमण-ब्राह्मणांपैकी जे असे प्रतिपादन करणारे व अशा दृष्टीचे आहेत की— 'मला काही गोष्टी मान्य आहेत आणि काही गोष्टी अमान्य आहेत', तिथे एखादा सुज्ञ मनुष्य असा विचार करतो— 'माझी ही जी दृष्टी आहे की— मला काही गोष्टी मान्य आहेत आणि काही गोष्टी अमान्य आहेत, जर मी या दृष्टीचा हट्टाने, दुराग्रहाने आणि अभिनिवेशाने स्वीकार करून असे प्रतिपादन केले की— हेच सत्य आहे, बाकी सर्व व्यर्थ आहे; तर माझा दोन प्रकारच्या लोकांशी वाद होईल— एक तर त्या श्रमण किंवा ब्राह्मणाशी जो असे प्रतिपादन करतो व अशा दृष्टीचा आहे की— मला सर्व काही मान्य आहे, आणि दुसरा त्या श्रमण किंवा ब्राह्मणाशी जो असे प्रतिपादन करतो व अशा दृष्टीचा आहे की— मला काहीही मान्य नाही. या दोन्ही प्रकारच्या लोकांशी माझा वाद होईल. वाद झाला की कलह होईल, कलह झाला की मनस्ताप होईल, आणि मनस्ताप झाला की क्लेश होईल.' अशा प्रकारे, तो स्वतःमध्ये वाद, कलह, मनस्ताप आणि क्लेश पाहून त्या दृष्टीचा त्याग करतो आणि इतर कोणत्याही दृष्टीचा स्वीकार करत नाही. अशा प्रकारे या दृष्टींचा त्याग होतो, अशा प्रकारे या दृष्टींचे विसर्जन होते.

၂၀၅. ‘‘အယံ ခေါ ပနဂ္ဂိဝေဿန, ကာယော ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ဩဒနကုမ္မာသုပစယော အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မော, အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿိတဗ္ဗော. တဿိမံ ကာယံ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတော ယော ကာယသ္မိံ ကာယဆန္ဒော ကာယသ္နေဟော ကာယနွယတာ သာ ပဟီယတိ.

२०५. परंतु अग्गिवेस्सन, हा शरीररूपी देह भौतिक रूपाचा आहे, चार महाभूतांपासून बनलेला आहे, माता-पित्यांच्या संयोगातून उत्पन्न झालेला आहे, भात आणि कण्या यांवर पोसला गेलेला आहे, अनित्य असणारा, उटणे लावणे व चोळणे आवश्यक असणारा, आणि शेवटी भेद पावणारा व नष्ट होणारा असा याचा स्वभाव आहे. या शरीराकडे अनित्य, दुःखकारक, रोगरूप, गंडरूप, शल्यरूप, आपत्तीरूप, व्याधिरूप, परके, नाशवंत, शून्य आणि अनात्म म्हणून पाहिले पाहिजे. जेव्हा एखादा मनुष्य या शरीराकडे अनित्य, दुःखकारक, रोगरूप, गंडरूप, शल्यरूप, आपत्तीरूप, व्याधिरूप, परके, नाशवंत, शून्य आणि अनात्म म्हणून पाहतो, तेव्हा त्याची शरीराविषयीची इच्छा, शरीराविषयीचे प्रेम आणि शरीरावरील आसक्ती नष्ट होते.

‘‘တိဿော ခေါ ဣမာ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ယသ္မိံ, အဂ္ဂိဝေဿန, သမယေ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ[Pg.168], နေဝ တသ္မိံ သမယေ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, န အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ; သုခံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ယသ္မိံ, အဂ္ဂိဝေဿန, သမယေ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, န အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ; ဒုက္ခံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ယသ္မိံ, အဂ္ဂိဝေဿန, သမယေ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, န ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ; အဒုက္ခမသုခံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. သုခါပိ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ; ဒုက္ခာပိ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ; အဒုက္ခမသုခါပိ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ. ဧဝံ ပဿံ, အဂ္ဂိဝေဿန, သုတဝါ အရိယသာဝကော သုခါယပိ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဒုက္ခာယပိ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, အဒုက္ခမသုခါယပိ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ; နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ, ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ, ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ဝိမုတ္တစိတ္တော ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဘိက္ခု န ကေနစိ သံဝဒတိ, န ကေနစိ ဝိဝဒတိ, ယဉ္စ လောကေ ဝုတ္တံ တေန ဝေါဟရတိ, အပရာမသ’’န္တိ.

अग्गिवेस्सन, या तीन प्रकारच्या वेदना आहेत— सुखद वेदना, दुःखद वेदना आणि अदुःख-असुखद वेदना. अग्गिवेस्सन, ज्या वेळी मनुष्य सुखद वेदनेचा अनुभव घेतो, त्या वेळी तो दुःखद वेदनेचा अनुभव घेत नाही किंवा अदुःख-असुखद वेदनेचाही अनुभव घेत नाही; त्या वेळी तो केवळ सुखद वेदनेचाच अनुभव घेतो. अग्गिवेस्सन, ज्या वेळी मनुष्य दुःखद वेदनेचा अनुभव घेतो, त्या वेळी तो सुखद वेदनेचा अनुभव घेत नाही किंवा अदुःख-असुखद वेदनेचाही अनुभव घेत नाही; त्या वेळी तो केवळ दुःखद वेदनेचाच अनुभव घेतो. अग्गिवेस्सन, ज्या वेळी मनुष्य अदुःख-असुखद वेदनेचा अनुभव घेतो, त्या वेळी तो सुखद वेदनेचा अनुभव घेत नाही किंवा दुःखद वेदनेचाही अनुभव घेत नाही; त्या वेळी तो केवळ अदुःख-असुखद वेदनेचाच अनुभव घेतो. अग्गिवेस्सन, सुखद वेदना देखील अनित्य आहे, संस्कारित आहे, प्रतीत्यसमुत्पन्न आहे, क्षय पावणारी, व्यय पावणारी, विराग पावणारी आणि निरोध पावणारी आहे. अग्गिवेस्सन, दुःखद वेदना देखील अनित्य आहे, संस्कारित आहे, प्रतीत्यसमुत्पन्न आहे, क्षय पावणारी, व्यय पावणारी, विराग पावणारी आणि निरोध पावणारी आहे. अग्गिवेस्सन, अदुःख-असुखद वेदना देखील अनित्य आहे, संस्कारित आहे, प्रतीत्यसमुत्पन्न आहे, क्षय पावणारी, व्यय पावणारी, विराग पावणारी आणि निरोध पावणारी आहे. अग्गिवेस्सन, असे पाहणारा श्रुतवान आर्यश्रावक सुखद वेदनेविषयी विरक्त होतो, दुःखद वेदनेविषयी विरक्त होतो आणि अदुःख-असुखद वेदनेविषयीही विरक्त होतो. विरक्त झाल्यामुळे तो रागरहित होतो, आणि रागरहित झाल्यामुळे तो मुक्त होतो. मुक्त झाल्यावर, 'मी मुक्त झालो आहे' असे ज्ञान त्याला होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही' हे तो जाणतो. अग्गिवेस्सन, अशा प्रकारे विमुक्त चित्त झालेला भिक्खू कोणाशीही बोलत नाही, कोणाशीही वाद घालत नाही; जगात जे शब्द प्रचलित आहेत, त्यांचाच तो आसक्ती न बाळगता वापर करतो.

၂၀၆. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ပိဋ္ဌိတော ဌိတော ဟောတိ ဘဂဝန္တံ ဗီဇယမာနော. အထ ခေါ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘တေသံ တေသံ ကိရ နော ဘဂဝါ ဓမ္မာနံ အဘိညာ ပဟာနမာဟ, တေသံ တေသံ ကိရ နော သုဂတော ဓမ္မာနံ အဘိညာ ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’’တိ. ဣတိ ဟိဒံ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပဋိသဉ္စိက္ခတော အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ. ဒီဃနခဿ ပန ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ. အထ ခေါ ဒီဃနခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ [Pg.169] အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝ ခေါ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

२०६. त्या वेळी आयुष्यमान सारिपुत्त भगवंतांच्या मागे उभे राहून त्यांना पंख्याने वारा घालत होते. तेव्हा आयुष्यमान सारिपुत्तांच्या मनात असा विचार आला— 'भगवंतांनी आम्हाला त्या त्या गोष्टींचा विशेष ज्ञानाने त्याग करण्यास सांगितले आहे, सुगतांनी आम्हाला त्या त्या गोष्टींचे विशेष ज्ञानाने विसर्जन करण्यास सांगितले आहे.' आयुष्यमान सारिपुत्त जेव्हा असा विचार करत होते, तेव्हा त्यांचे चित्त कोणत्याही आसक्तीशिवाय आसवांतून विमुक्त झाले. आणि दीघनख परिव्राजकाला विरज, विमल असे धम्मचक्षू प्राप्त झाले की— 'जे काही उत्पन्न होण्याच्या स्वभावाचे आहे, ते सर्व निरोध पावण्याच्या स्वभावाचे आहे.' त्यानंतर, दीघनख परिव्राजक, ज्याने धम्म पाहिला होता, धम्म प्राप्त केला होता, धम्म जाणला होता, धम्मामध्ये प्रवेश केला होता, ज्याची शंका दूर झाली होती, ज्याचे संभ्रम नष्ट झाले होते, ज्याने निर्भयता प्राप्त केली होती आणि जो शास्त्यांच्या शासनात परावलंबी राहिला नव्हता, तो भगवंतांना म्हणाला— 'अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! जसे एखाद्याने उपडे केलेले भांडे उताणे करून ठेवावे, किंवा झाकलेली गोष्ट उघडी करून दाखवावी, किंवा वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा लावावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील— त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक मार्गांनी धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय गौतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. आदरणीय गौतमांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.'

ဒီဃနခသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

चौथे दीघनखसुत्त समाप्त झाले.

၅. မာဂဏ္ဍိယသုတ္တံ

५. मागंडिय सुत्त

၂၀၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုရူသု ဝိဟရတိ ကမ္မာသဓမ္မံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော, ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရေ တိဏသန္ထာရကေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကမ္မာသဓမ္မံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကမ္မာသဓမ္မံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန အညတရော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အထ ခေါ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရေ တိဏသန္ထာရကံ ပညတ္တံ. ဒိသွာန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဿ နွယံ ဘောတော ဘာရဒွါဇဿ အဂျာဂါရေ တိဏသန္ထာရကော ပညတ္တော, သမဏသေယျာနုရူပံ မညေ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ, ဘော မာဂဏ္ဍိယ, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. တဿေသာ ဘောတော ဂေါတမဿ သေယျာ ပညတ္တာ’’တိ. ‘‘ဒုဒ္ဒိဋ္ဌံ ဝတ, ဘော ဘာရဒွါဇ, အဒ္ဒသာမ; ဒုဒ္ဒိဋ္ဌံ ဝတ, ဘော ဘာရဒွါဇ, အဒ္ဒသာမ! ယေ မယံ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ဘူနဟုနော သေယျံ အဒ္ဒသာမာ’’တိ. ‘‘ရက္ခဿေတံ, မာဂဏ္ဍိယ, ဝါစံ; ရက္ခဿေတံ[Pg.170], မာဂဏ္ဍိယ, ဝါစံ. ဗဟူ ဟိ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာပိ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာပိ သမဏပဏ္ဍိတာပိ အဘိပ္ပသန္နာ ဝိနီတာ အရိယေ ဉာယေ ဓမ္မေ ကုသလေ’’တိ. ‘‘သမ္မုခါ စေပိ မယံ, ဘော ဘာရဒွါဇ, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပဿေယျာမ, သမ္မုခါပိ နံ ဝဒေယျာမ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီ’’တိ. ‘‘သစေ တံ ဘောတော မာဂဏ္ဍိယဿ အဂရု အာရောစေယျာမိ တံ သမဏဿ ဂေါတမဿာ’’တိ. ‘‘အပ္ပောဿုက္ကော ဘဝံ ဘာရဒွါဇော ဝုတ္တောဝ နံ ဝဒေယျာ’’တိ.

२०७. असे मी ऐकले आहे— एक वेळ भगवान कुरु देशात कम्मासधम्म नावाच्या कुरुंच्या नगरात (निगमात), भारद्वाजगोत्रीय ब्राह्मणाच्या अग्नीशाळेत पसरलेल्या गवताच्या अंथरुणावर विहार करत होते. तेव्हा भगवान सकाळी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन कम्मासधम्म नगरात भिक्षेसाठी प्रवेश करते झाले. कम्मासधम्म नगरात भिक्षेसाठी फिरून, भोजनोत्तर भिक्षाटनाहून परतल्यावर, दिवसा विश्रांती घेण्यासाठी (दिवाविहारासाठी) जेथे एक वनराई होती, तेथे गेले. त्या वनराईत प्रवेश करून एका वृक्षाच्या मुळाशी दिवसाच्या विश्रांतीसाठी बसले. तेव्हा मागंडिय नावाचा परिव्राजक पायी फिरत-फिरत जेथे भारद्वाजगोत्रीय ब्राह्मणाची अग्नीशाळा होती, तेथे आला. मागंडिय परिव्राजकाने भारद्वाजगोत्रीय ब्राह्मणाच्या अग्नीशाळेत पसरलेले गवताचे अंथरूण पाहिले. पाहून त्याने भारद्वाजगोत्र ब्राह्मणाला असे म्हटले— 'हे भारद्वाज, आपल्या या अग्नीशाळेत हे गवताचे अंथरूण कोणासाठी पसरवले आहे? मला वाटते हे एखाद्या श्रमणाच्या शय्येला साजेसे आहे.' त्यावर ब्राह्मण म्हणाला— 'हे मागंडिय, शाक्यकुळातून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम आहेत. त्या पूजनीय गौतमांची अशी उत्तम कीर्ती पसरली आहे— "ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देवमनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत." त्यांच्यासाठीच हे अंथरूण पसरवले आहे.' मागंडिय म्हणाला— 'हे भारद्वाज, खरोखर आम्ही अत्यंत अमंगल दृश्य पाहिले! हे भारद्वाज, खरोखर आम्ही अत्यंत अमंगल दृश्य पाहिले! की आम्ही त्या भ्रूणहंता (विकास-नाशक) श्रमण गौतमांचे अंथरूण पाहिले!' ब्राह्मण म्हणाला— 'मागंडिय, असे बोलू नकोस! मागंडिय, असे बोलू नकोस! कारण त्या पूजनीय गौतमांवर अनेक क्षत्रिय पंडित, ब्राह्मण पंडित, गृहपती पंडित आणि श्रमण पंडित अत्यंत प्रसन्न आहेत आणि त्यांनी आर्य मार्गावर, कुशल धर्मात त्यांना प्रशिक्षित केले आहे.' मागंडिय म्हणाला— 'हे भारद्वाज, जर आम्ही त्या श्रमण गौतमांना प्रत्यक्ष समोर पाहिले, तर आम्ही त्यांच्या तोंडावरही त्यांना "श्रमण गौतम हे भ्रूणहंता (विकास-नाशक) आहेत" असेच म्हणू. ते कशामुळे? कारण आमच्या शास्त्रात असेच आले आहे.' ब्राह्मण म्हणाला— 'जर पूजनीय मागंडिय यांना काही हरकत नसेल, तर मी ही गोष्ट श्रमण गौतमांना सांगू का?' मागंडिय म्हणाला— 'हे भारद्वाज, आपण निश्चिंत राहावे आणि मी जे काही बोललो आहे, ते त्यांना खुशाल सांगावे.'

၂၀၈. အဿောသိ ခေါ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ မာဂဏ္ဍိယေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သဒ္ဓိံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ တိဏသန္ထာရကေ. အထ ခေါ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တံ ဗြာဟ္မဏံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟု ပန တေ, ဘာရဒွါဇ, မာဂဏ္ဍိယေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သဒ္ဓိံ ဣမံယေဝ တိဏသန္ထာရကံ အာရဗ္ဘ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မယံ ဘောတော ဂေါတမဿ အာရောစေတုကာမာ. အထ စ ပန ဘဝံ ဂေါတမော အနက္ခာတံယေဝ အက္ခာသီ’’တိ. အယဉ္စ ဟိ ဘဂဝတော ဘာရဒွါဇဂေါတ္တေန ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ ဟောတိ. အထ ခေါ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ မာဂဏ္ဍိယံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

२०८. भगवंतांनी मानवी मर्यादा ओलांडणाऱ्या आपल्या अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य श्रोत्रधातूने (दिव्य कानाने) भारद्वाजगोत्रीय ब्राह्मण आणि मागंडिय परिव्राजक यांच्यातील हा संवाद ऐकला. त्यानंतर भगवान संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून जेथे भारद्वाजगोत्रीय ब्राह्मणाची अग्नीशाळा होती, तेथे गेले. तेथे जाऊन भगवान पसरलेल्या गवताच्या अंथरुणावर बसले. मग भारद्वाजगोत्रीय ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे आला. आल्यावर त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या भारद्वाजगोत्रीय ब्राह्मणाला भगवान म्हणाले— 'हे भारद्वाज, तुझा मागंडिय परिव्राजकासोबत याच गवताच्या अंथरुणावरून काही संवाद झाला होता का?' असे विचारल्यावर भारद्वाजगोत्रीय ब्राह्मण चकित झाला आणि त्याच्या अंगावर रोमांच उभे राहिले. तो भगवंतांना म्हणाला— 'हे गौतम, आम्ही नेमकी हीच गोष्ट आपल्याला सांगू इच्छित होतो. परंतु आपण न सांगताच ती आधीच सांगितली!' भगवंतांचे भारद्वाजगोत्रीय ब्राह्मणासोबतचे हे संभाषण अपूर्णच होते, इतक्यात मागंडिय परिव्राजक पायी फिरत-फिरत भारद्वाजगोत्रीय ब्राह्मणाच्या अग्नीशाळेत, जेथे भगवान होते, तेथे आला. आल्यावर त्याने भगवंतांसोबत कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या मागंडिय परिव्राजकाला भगवान म्हणाले—

၂၀၉. ‘‘စက္ခုံ [Pg.171] ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, ရူပါရာမံ ရူပရတံ ရူပသမ္မုဒိတံ. တံ တထာဂတဿ ဒန္တံ ဂုတ္တံ ရက္ခိတံ သံဝုတံ, တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဣဒံ နု တေ ဧတံ, မာဂဏ္ဍိယ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’’’တိ? ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ, ဘော ဂေါတမ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီ’’တိ. ‘‘သောတံ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, သဒ္ဒါရာမံ…ပေ… ဃာနံ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ ဂန္ဓာရာမံ… ဇိဝှာ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, ရသာရာမာ ရသရတာ ရသသမ္မုဒိတာ. သာ တထာဂတဿ ဒန္တာ ဂုတ္တာ ရက္ခိတာ သံဝုတာ, တဿာ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဣဒံ နု တေ ဧတံ, မာဂဏ္ဍိယ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’’’တိ? ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ, ဘော ဂေါတမ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီ’’တိ. ‘‘ကာယော ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရာမော ဖောဋ္ဌဗ္ဗရတော…ပေ… မနော ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, ဓမ္မာရာမော ဓမ္မရတော ဓမ္မသမ္မုဒိတော. သော တထာဂတဿ ဒန္တော ဂုတ္တော ရက္ခိတော သံဝုတော, တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဣဒံ နု တေ ဧတံ, မာဂဏ္ဍိယ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’’’တိ? ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ, ဘော ဂေါတမ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီ’’တိ.

२०९. "मागंडिय, डोळा हा रूपांमध्ये रमणारा, रूपांमध्ये आनंद घेणारा आणि रूपांमुळे हर्षित होणारा आहे. तथागतांनी त्यावर नियंत्रण मिळवले आहे, त्याचे रक्षण केले आहे, त्याला सुरक्षित केले आहे आणि संयमित केले आहे; आणि ते त्याच्या संयमासाठीच धर्माचा उपदेश करतात. मागंडिय, तू याच गोष्टीचा संदर्भ घेऊन 'श्रमण गौतम हे भ्रूणहंता (विकास-नाशक) आहेत' असे म्हणाला होतास का?" मागंडिय म्हणाला— "हे गौतम, मी याच गोष्टीचा संदर्भ घेऊन 'श्रमण गौतम हे भ्रूणहंता आहेत' असे म्हटले होते. ते कशामुळे? कारण आमच्या शास्त्रात असेच आले आहे." भगवान म्हणाले— "मागंडिय, कान हा शब्दांमध्ये रमणारा... नाक हे गंधामध्ये रमणारे... जीभ ही रसांमध्ये रमणारी, रसांमध्ये आनंद घेणारी आणि रसांमुळे हर्षित होणारी आहे. तथागतांनी त्यावर नियंत्रण मिळवले आहे, त्याचे रक्षण केले आहे, त्याला सुरक्षित केले आहे आणि संयमित केले आहे; आणि ते त्याच्या संयमासाठीच धर्माचा उपदेश करतात. मागंडिय, तू याच गोष्टीचा संदर्भ घेऊन 'श्रमण गौतम हे भ्रूणहंता आहेत' असे म्हणाला होतास का?" मागंडिय म्हणाला— "हे गौतम, मी याच गोष्टीचा संदर्भ घेऊन 'श्रमण गौतम हे भ्रूणहंता आहेत' असे म्हटले होते. ते कशामुळे? कारण आमच्या शास्त्रात असेच आले आहे." भगवान म्हणाले— "मागंडिय, शरीर हे स्पर्शांमध्ये रमणारे... मन हे विचारांमध्ये (धर्मांमध्ये) रमणारे, विचारांमध्ये आनंद घेणारे आणि विचारांमुळे हर्षित होणारे आहे. तथागतांनी त्यावर नियंत्रण मिळवले आहे, त्याचे रक्षण केले आहे, त्याला सुरक्षित केले आहे आणि संयमित केले आहे; आणि ते त्याच्या संयमासाठीच धर्माचा उपदेश करतात. मागंडिय, तू याच गोष्टीचा संदर्भ घेऊन 'श्रमण गौतम हे भ्रूणहंता आहेत' असे म्हणाला होतास का?" मागंडिय म्हणाला— "हे गौतम, मी याच गोष्टीचा संदर्भ घेऊन 'श्रमण गौतम हे भ्रूणहंता आहेत' असे म्हटले होते. ते कशामुळे? कारण आमच्या शास्त्रात असेच आले आहे."

၂၁၀. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ – ‘ဣဓေကစ္စော စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ ပရိစာရိတပုဗ္ဗော အဿ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ, သော အပရေန သမယေန ရူပါနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ရူပတဏှံ ပဟာယ ရူပပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟရေယျ. ဣမဿ ပန တေ, မာဂဏ္ဍိယ, ကိမဿ ဝစနီယ’’’န္တိ? ‘‘န ကိဉ္စိ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ – ‘ဣဓေကစ္စော သောတဝိညေယျေဟိ သဒ္ဒေဟိ…ပေ… ဃာနဝိညေယျေဟိ ဂန္ဓေဟိ… ဇိဝှာဝိညေယျေဟိ ရသေဟိ… ကာယဝိညေယျေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ပရိစာရိတပုဗ္ဗော အဿ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ, သော အပရေန သမယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှံ ပဟာယ ဖောဋ္ဌဗ္ဗပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟရေယျ. ဣမဿ ပန တေ, မာဂဏ္ဍိယ, ကိမဿ ဝစနီယ’’’န္တိ? ‘‘န ကိဉ္စိ, ဘော ဂေါတမ’’.

२१०. तुला काय वाटते, मागंडिय? समजा, या जगात एखाद्या व्यक्तीने पूर्वी डोळ्यांनी जाणता येणाऱ्या (चक्षुविज्ञेय), इष्ट, प्रिय, मनपसंत, सुखद वाटणाऱ्या, कामवासनेशी संबंधित आणि वासना उद्दीपित करणाऱ्या रूपांचा उपभोग घेतला असेल. नंतरच्या काळात, रूपांची उत्पत्ती (समुदय), त्यांचा अस्त (अस्तंगम), त्यांचे आस्वादन (आस्वाद), त्यांचे दोष (आदीनव) आणि त्यांच्यापासून सुटका (निस्सरण) हे जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणून घेऊन, त्याने रूपांविषयीची तृष्णा (रूपतण्हा) सोडून दिली असेल, रूपांमुळे होणारा दाह (रूपपरिळाह) शांत केला असेल आणि तो तृष्णारहित होऊन अंतःकरणात शांत चित्ताने विहरत असेल. तर मागंडिय, तू अशा पूजनीय व्यक्तीबद्दल काय म्हणशील? "काहीच नाही, हे गोतम." तुला काय वाटते, मागंडिय? समजा, या जगात एखाद्या व्यक्तीने पूर्वी कानांनी जाणता येणाऱ्या शब्दांचा... (तसेच) नाकाने जाणता येणाऱ्या गंधांचा... जिभेने जाणता येणाऱ्या रसांचा... शरीराने जाणता येणाऱ्या स्पर्शांचा (फोठब्ब) उपभोग घेतला असेल, जे इष्ट, प्रिय, मनपसंत, सुखद वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि वासना उद्दीपित करणारे आहेत. नंतरच्या काळात, स्पर्शांची उत्पत्ती, त्यांचा अस्त, त्यांचे आस्वादन, त्यांचे दोष आणि त्यांच्यापासून सुटका हे जसे आहे तसे जाणून घेऊन, त्याने स्पर्शांविषयीची तृष्णा सोडून दिली असेल, स्पर्शांमुळे होणारा दाह (फोठब्बपरिळाह) शांत केला असेल आणि तो तृष्णारहित होऊन अंतःकरणात शांत चित्ताने विहरत असेल. तर मागंडिय, तू अशा पूजनीय व्यक्तीबद्दल काय म्हणशील? "काहीच नाही, हे गोतम."

၂၁၁. ‘‘အဟံ [Pg.172] ခေါ ပန, မာဂဏ္ဍိယ, ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော သမာနော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိံ စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ, သောတဝိညေယျေဟိ သဒ္ဒေဟိ…ပေ… ဃာနဝိညေယျေဟိ ဂန္ဓေဟိ… ဇိဝှာဝိညေယျေဟိ ရသေဟိ… ကာယဝိညေယျေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ. တဿ မယှံ, မာဂဏ္ဍိယ, တယော ပါသာဒါ အဟေသုံ – ဧကော ဝဿိကော, ဧကော ဟေမန္တိကော, ဧကော ဂိမှိကော. သော ခေါ အဟံ, မာဂဏ္ဍိယ, ဝဿိကေ ပါသာဒေ ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ နိပ္ပုရိသေဟိ တူရိယေဟိ ပရိစာရယမာနော န ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ ဩရောဟာမိ. သော အပရေန သမယေန ကာမာနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ကာမတဏှံ ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟရာမိ. သော အညေ သတ္တေ ပဿာမိ ကာမေသု အဝီတရာဂေ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနေ ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနေ ကာမေ ပဋိသေဝန္တေ. သော တေသံ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာဟယံ, မာဂဏ္ဍိယ, ရတိ, အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ – အပိ ဒိဗ္ဗံ သုခံ သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတိ – တာယ ရတိယာ ရမမာနော ဟီနဿ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ.

२११. मागंडिय, पूर्वी जेव्हा मी गृहस्थ होतो, तेव्हा मी पाच कामगुणांनी युक्त आणि संपन्न होऊन त्यांचा उपभोग घेत असे: डोळ्यांनी जाणता येणाऱ्या, इष्ट, प्रिय, मनपसंत, सुखद वाटणाऱ्या, कामवासनेशी संबंधित आणि वासना उद्दीपित करणाऱ्या रूपांचा; कानांनी जाणता येणाऱ्या शब्दांचा... नाकाने जाणता येणाऱ्या गंधांचा... जिभेने जाणता येणाऱ्या रसांचा... शरीराने जाणता येणाऱ्या स्पर्शांचा, जे इष्ट, प्रिय, मनपसंत, सुखद वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि वासना उद्दीपित करणारे होते. मागंडिय, माझ्याकडे तीन प्रासाद (राजवाडे) होते - एक पावसाळ्यासाठी, एक हिवाळ्यासाठी आणि एक उन्हाळ्यासाठी. मागंडिय, पावसाळ्याच्या चार महिन्यांत मी पावसाळ्याच्या प्रासादात केवळ स्त्री-वादकांच्या संगतीत (पुरुषरहित वाद्यांच्या तालावर) रममाण होत असे आणि प्रासादाच्या खाली उतरत नसे. नंतरच्या काळात, कामभोगांची उत्पत्ती, त्यांचा अस्त, त्यांचे आस्वादन, त्यांचे दोष आणि त्यांच्यापासून सुटका हे जसे आहे तसे जाणून घेऊन, मी कामतृष्णा (कामतण्हा) सोडून दिली, कामभोगांमुळे होणारा दाह (कामपरिळाह) शांत केला आणि आता मी तृष्णारहित होऊन अंतःकरणात शांत चित्ताने विहरत आहे. मी इतर प्राण्यांना पाहतो, जे कामभोगांविषयीच्या वासनेतून मुक्त झालेले नाहीत, जे कामतृष्णेने ग्रासलेले आहेत, कामभोगांच्या दाहाने जळत आहेत आणि कामभोगांमध्ये मग्न आहेत. मी त्यांचा हेवा करत नाही, किंवा त्यात रमत नाही. याचे कारण काय? कारण, मागंडिय, कामभोगांशिवाय आणि अकुशल धर्मांशिवाय असा एक आनंद (रती) आहे, जो दिव्य सुखालाही मागे टाकून स्थित आहे. त्या आनंदात रमत असल्यामुळे, मी या हीन (कामभोगांचा) हेवा करत नाही, किंवा त्यात रमत नाही.

၂၁၂. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေယျ စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ…ပေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ. သော တတ္ထ နန္ဒနေ ဝနေ အစ္ဆရာသံဃပရိဝုတော ဒိဗ္ဗေဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေယျ. သော ပဿေယျ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတံ သမင်္ဂီဘူတံ ပရိစာရယမာနံ.

२१२. मागंडिय, समजा एखादा गृहपती किंवा गृहपतीचा मुलगा श्रीमंत, अफाट संपत्ती आणि ऐश्वर्य असलेला असेल, आणि तो पाच कामगुणांनी युक्त व संपन्न होऊन डोळ्यांनी जाणता येणाऱ्या रूपांचा... (तसेच) स्पर्शांचा उपभोग घेत असेल, जे इष्ट, प्रिय, मनपसंत, सुखद वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि वासना उद्दीपित करणारे आहेत. त्याने शरीराने सुचरित (सदाचरण) करून, वाचेने सुचरित करून, मनाने सुचरित करून, शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर, सुगती असलेल्या स्वर्गलोकात, तावतिंस देवांच्या संगतीत जन्म घेतला. तिथे नंदनवनात अप्सरांच्या समुदायाने वेढलेला तो, पाच दिव्य कामगुणांनी युक्त आणि संपन्न होऊन त्यांचा उपभोग घेत असेल. तिथे त्याने एखाद्या गृहपतीला किंवा गृहपतीच्या मुलाला पाच मानवी कामगुणांनी युक्त व संपन्न होऊन त्यांचा उपभोग घेताना पाहिले.

‘‘တံ [Pg.173] ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, အပိ နု သော ဒေဝပုတ္တော နန္ဒနေ ဝနေ အစ္ဆရာသံဃပရိဝုတော ဒိဗ္ဗေဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရယမာနော အမုဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ ပိဟေယျ, မာနုသကာနံ ဝါ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ မာနုသကေဟိ ဝါ ကာမေဟိ အာဝဋ္ဋေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. တံ ကိဿ ဟေတု? မာနုသကေဟိ, ဘော ဂေါတမ, ကာမေဟိ ဒိဗ္ဗကာမာ အဘိက္ကန္တတရာ စ ပဏီတတရာ စာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, မာဂဏ္ဍိယ, ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော သမာနော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိံ စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ, သောတဝိညေယျေဟိ သဒ္ဒေဟိ…ပေ… ဃာနဝိညေယျေဟိ ဂန္ဓေဟိ… ဇိဝှာဝိညေယျေဟိ ရသေဟိ… ကာယဝိညေယျေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ. သော အပရေန သမယေန ကာမာနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ကာမတဏှံ ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟရာမိ. သော အညေ သတ္တေ ပဿာမိ ကာမေသု အဝီတရာဂေ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနေ ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနေ ကာမေ ပဋိသေဝန္တေ, သော တေသံ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာဟယံ, မာဂဏ္ဍိယ, ရတိ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ – အပိ ဒိဗ္ဗံ သုခံ သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတိ – တာယ ရတိယာ ရမမာနော ဟီနဿ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ.

तुला काय वाटते, मागंडिय? तो देवपुत्र नंदनवनात अप्सरांच्या समुदायाने वेढलेला, पाच दिव्य कामगुणांनी युक्त आणि संपन्न होऊन त्यांचा उपभोग घेत असताना, त्या गृहपतीचा किंवा गृहपतीच्या मुलाचा हेवा करेल का, किंवा मानवी पाच कामगुणांकडे अथवा मानवी कामभोगांकडे पुन्हा आकर्षित होईल का? "नाही, हे गोतम. याचे कारण काय? कारण, हे गोतम, मानवी कामभोगांपेक्षा दिव्य कामभोग हे अत्यंत श्रेष्ठ आणि उत्कृष्ट आहेत." तसेच, मागंडिय, पूर्वी जेव्हा मी गृहस्थ होतो, तेव्हा मी पाच कामगुणांनी युक्त आणि संपन्न होऊन त्यांचा उपभोग घेत असे: डोळ्यांनी जाणता येणाऱ्या, इष्ट, प्रिय, मनपसंत, सुखद वाटणाऱ्या, कामवासनेशी संबंधित आणि वासना उद्दीपित करणाऱ्या रूपांचा; कानांनी जाणता येणाऱ्या शब्दांचा... नाकाने जाणता येणाऱ्या गंधांचा... जिभेने जाणता येणाऱ्या रसांचा... शरीराने जाणता येणाऱ्या स्पर्शांचा, जे इष्ट, प्रिय, मनपसंत, सुखद वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि वासना उद्दीपित करणारे होते. नंतरच्या काळात, कामभोगांची उत्पत्ती, त्यांचा अस्त, Administrative आस्वादन, त्यांचे दोष आणि त्यांच्यापासून सुटका हे जसे आहे तसे जाणून घेऊन, मी कामतृष्णा (कामतण्हा) सोडून दिली, कामभोगांमुळे होणारा दाह (कामपरिळाह) शांत केला आणि आता मी तृष्णारहित होऊन अंतःकरणात शांत चित्ताने विहरत आहे. मी इतर प्राण्यांना पाहतो, जे कामभोगांविषयीच्या वासनेतून मुक्त झालेले नाहीत, जे कामतृष्णेने ग्रासलेले आहेत, कामभोगांच्या दाहाने जळत आहेत आणि कामभोगांमध्ये मग्न आहेत. मी त्यांचा हेवा करत नाही, किंवा त्यात रमत नाही. याचे कारण काय? कारण, मागंडिय, कामभोगांशिवाय आणि अकुशल धर्मांशिवाय असा एक आनंद (रती) आहे, जो दिव्य सुखालाही मागे टाकून स्थित आहे. त्या आनंदात रमत असल्यामुळे, मी या हीन (कामभोगांचा) हेवा करत नाही, किंवा त्यात रमत नाही.

၂၁၃. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ကုဋ္ဌီ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနော နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနော အင်္ဂါရကာသုယာ ကာယံ ပရိတာပေယျ. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဘေသဇ္ဇံ ကရေယျ. သော တံ ဘေသဇ္ဇံ အာဂမ္မ ကုဋ္ဌေဟိ ပရိမုစ္စေယျ, အရောဂေါ အဿ သုခီ သေရီ သယံဝသီ ယေန ကာမံ ဂမော. သော အညံ ကုဋ္ဌိံ ပုရိသံ ပဿေယျ အရုဂတ္တံ ပက္ကဂတ္တံ ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနံ နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနံ အင်္ဂါရကာသုယာ ကာယံ ပရိတာပေန္တံ.

२१३. “हे मागंदिय, समजा एखादा कुष्ठरोगी माणूस असेल, ज्याचे शरीर जखमांनी व पुळ्यांनी भरलेले आहे, ज्याला किडे कुरतडत आहेत, जो आपल्या नखांनी जखमांची तोंडे खाजवून सोलत आहे आणि निखाऱ्यांच्या कुंडात (कोळशाच्या धगधगत्या खड्ड्यात) आपले शरीर शेकत आहे. त्याचे मित्र, अमात्य, नातेवाईक आणि सगेसोयरे एखाद्या शल्यचिकित्सक वैद्याला त्याच्या उपचारासाठी बोलावतील. तो शल्यचिकित्सक वैद्य त्याच्यावर औषधोपचार करेल. त्या औषधोपचारामुळे तो कुष्ठरोगातून मुक्त होईल; तो निरोगी, सुखी, स्वतंत्र, स्वतःच्या नियंत्रणात असलेला आणि जिथे पाहिजे तिथे जाणारा बनेल. नंतर तो दुसऱ्या एखाद्या कुष्ठरोगी माणसाला पाहील, ज्याचे शरीर जखमांनी व पुळ्यांनी भरलेले आहे, ज्याला किडे कुरतडत आहेत, जो आपल्या नखांनी जखमांची तोंडे खाजवून सोलत आहे आणि निखाऱ्यांच्या कुंडात आपले शरीर शेकत आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုဿ ကုဋ္ဌိဿ ပုရိသဿ ပိဟေယျ အင်္ဂါရကာသုယာ ဝါ ဘေသဇ္ဇံ ပဋိသေဝနာယ ဝါ’’တိ? ‘‘နော [Pg.174] ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ရောဂေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, သတိ ဘေသဇ္ဇေန ကရဏီယံ ဟောတိ, ရောဂေ အသတိ န ဘေသဇ္ဇေန ကရဏီယံ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, မာဂဏ္ဍိယ, ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော သမာနော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိံ, စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ, သောတဝိညေယျေဟိ သဒ္ဒေဟိ…ပေ… ဃာနဝိညေယျေဟိ ဂန္ဓေဟိ… ဇိဝှာဝိညေယျေဟိ ရသေဟိ… ကာယဝိညေယျေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ. သော အပရေန သမယေန ကာမာနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ကာမတဏှံ ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟရာမိ. သော အညေ သတ္တေ ပဿာမိ ကာမေသု အဝီတရာဂေ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနေ ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနေ ကာမေ ပဋိသေဝန္တေ. သော တေသံ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာဟယံ, မာဂဏ္ဍိယ, ရတိ, အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ – အပိ ဒိဗ္ဗံ သုခံ သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတိ – တာယ ရတိယာ ရမမာနော ဟီနဿ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ.

“तुला काय वाटते, मागंदिय? तो (रोगमुक्त झालेला) माणूस त्या कुष्ठरोगी माणसाच्या निखाऱ्यांच्या कुंडाचा किंवा त्याच्या औषधोपचाराचा हेवा करेल का?” “नाही, आदरणीय गोतम. त्याचे कारण काय? कारण, आदरणीय गोतम, रोग असतानाच औषधाची गरज असते, रोग नसताना औषधाची काहीच गरज नसते.” “तसेच, मागंदिय, पूर्वी जेव्हा मी गृहस्थ म्हणून राहत होतो, तेव्हा मी पाच कामगुणांनी युक्त व संपन्न होऊन त्यांचा उपभोग घेत होतो—डोळ्यांनी जाणता येणाऱ्या, इष्ट, कांत (प्रिय), मनाजोगत्या, प्रिय वाटणाऱ्या, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणाऱ्या रूपांचा; कानांनी जाणता येणाऱ्या शब्दांचा... (तसेच)... नाकाने जाणता येणाऱ्या गंधांचा; जिभेने जाणता येणाऱ्या रसांचा; आणि त्वचेने जाणता येणाऱ्या, इष्ट, कांत, मनाजोगत्या, प्रिय वाटणाऱ्या, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणाऱ्या स्पर्शांचा मी उपभोग घेत होतो. त्यानंतर काही काळाने, कामभोगांचा उदय (उत्पत्ती), अस्त (नाश), आस्वाद (सुख), आदीनव (दोष/धोका) आणि निस्सरण (मुक्ती) हे जसे आहे तसे (यथाभूत) जाणून, कामतृष्णा सोडून देऊन, कामभोगांमुळे होणारा दाह शांत करून, मी तृष्णारहित होऊन अंतःकरणात शांत चित्ताने विहरत आहे. मी इतर प्राण्यांना कामभोगांमध्ये आसक्त असलेले, कामतृष्णेने ग्रासलेले, कामदाहाने होरपळत असलेले आणि कामभोगांचे सेवन करताना पाहतो. मी त्यांचा हेवा करत नाही, किंवा त्यात रमत नाही. त्याचे कारण काय? कारण, मागंदिय, कामभोगांशिवाय आणि अकुशल धर्मांशिवाय जी एक प्रसन्नता (रती) आहे—जी दिव्य सुखालाही मागे टाकून स्थित आहे—त्या प्रसन्नतेमध्ये रममाण असल्यामुळे मी या हीन (कनिष्ठ) गोष्टींचा हेवा करत नाही, किंवा त्यात रमत नाही.”

၂၁၄. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ကုဋ္ဌီ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနော နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနော အင်္ဂါရကာသုယာ ကာယံ ပရိတာပေယျ. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဘေသဇ္ဇံ ကရေယျ. သော တံ ဘေသဇ္ဇံ အာဂမ္မ ကုဋ္ဌေဟိ ပရိမုစ္စေယျ, အရောဂေါ အဿ သုခီ သေရီ သယံဝသီ ယေန ကာမံ ဂမော. တမေနံ ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုံ ဥပကဍ္ဎေယျုံ.

२१४. “समजा, मागंदिय, एखादा कुष्ठरोगी माणूस असेल, ज्याचे शरीर जखमांनी व पुळ्यांनी भरलेले आहे, ज्याला किडे कुरतडत आहेत, जो आपल्या नखांनी जखमांची तोंडे खाजवून सोलत आहे आणि निखाऱ्यांच्या कुंडात आपले शरीर शेकत आहे. त्याचे मित्र, अमात्य, नातेवाईक आणि सगेसोयरे एखाद्या शल्यचिकित्सक वैद्याला त्याच्या उपचारासाठी बोलावतील. तो शल्यचिकित्सक वैद्य त्याच्यावर औषधोपचार करेल. त्या औषधोपचारामुळे तो कुष्ठरोगातून मुक्त होईल; तो निरोगी, सुखी, स्वतंत्र, स्वतःच्या नियंत्रणात असलेला आणि जिथे पाहिजे तिथे जाणारा बनेल. नंतर दोन बलवान माणसांनी त्याला दोन्ही हातांना धरून धगधगत्या निखाऱ्यांच्या कुंडाकडे ओढले तर—”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, အပိ နု သော ပုရိသော ဣတိ စိတိစေဝ ကာယံ သန္နာမေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အသု ဟိ, ဘော ဂေါတမ, အဂ္ဂိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စေဝ မဟာဘိတာပေါ စ မဟာပရိဠာဟော စာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, ဣဒါနေဝ နု ခေါ သော အဂ္ဂိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စေဝ မဟာဘိတာပေါ စ မဟာပရိဠာဟော စ ဥဒါဟု ပုဗ္ဗေပိ သော အဂ္ဂိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စေဝ မဟာဘိတာပေါ စ မဟာပရိဠာဟော စာ’’တိ? ‘‘ဣဒါနိ စေဝ, ဘော ဂေါတမ, သော အဂ္ဂိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စေဝ မဟာဘိတာပေါ [Pg.175] စ မဟာပရိဠာဟော စ, ပုဗ္ဗေပိ သော အဂ္ဂိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စေဝ မဟာဘိတာပေါ စ မဟာပရိဠာဟော စ. အသု စ, ဘော ဂေါတမ, ကုဋ္ဌီ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနော နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနော ဥပဟတိန္ဒြိယော ဒုက္ခသမ္ဖဿေယေဝ အဂ္ဂိသ္မိံ သုခမိတိ ဝိပရီတသညံ ပစ္စလတ္ထာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ကာမာ ဒုက္ခသမ္ဖဿာ စေဝ မဟာဘိတာပါ စ မဟာပရိဠာဟာ စ, အနာဂတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ကာမာ ဒုက္ခသမ္ဖဿာ စေဝ မဟာဘိတာပါ စ မဟာပရိဠာဟာ စ, ဧတရဟိပိ ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါနံ ကာမာ ဒုက္ခသမ္ဖဿာ စေဝ မဟာဘိတာပါ စ မဟာပရိဠာဟာ စ. ဣမေ စ, မာဂဏ္ဍိယ, သတ္တာ ကာမေသု အဝီတရာဂါ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနာ ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနာ ဥပဟတိန္ဒြိယာ ဒုက္ခသမ္ဖဿေသုယေဝ ကာမေသု သုခမိတိ ဝိပရီတသညံ ပစ္စလတ္ထုံ.

“तुला काय वाटते, मागंदिय? तो माणूस आपले शरीर इकडेतिकडे वळवून वाचवण्याचा प्रयत्न करेल का?” “होय, आदरणीय गोतम.” “त्याचे कारण काय?” “कारण, आदरणीय गोतम, ती आग अत्यंत दुःखद स्पर्श असणारी, अत्यंत उष्ण आणि तीव्र दाह निर्माण करणारी आहे.” “तुला काय वाटते, मागंदिय? ती आग केवळ आताच दुःखद स्पर्श असणारी, अत्यंत उष्ण आणि तीव्र दाह निर्माण करणारी आहे की पूर्वीही ती आग तशीच दुःखद स्पर्श असणारी, अत्यंत उष्ण आणि तीव्र दाह निर्माण करणारी होती?” “आदरणीय गोतम, ती आग आताही दुःखद स्पर्श असणारी, अत्यंत उष्ण आणि तीव्र दाह निर्माण करणारी आहे आणि पूर्वीही ती तशीच दुःखद स्पर्श असणारी, अत्यंत उष्ण आणि तीव्र दाह निर्माण करणारी होती. परंतु, आदरणीय गोतम, तो कुष्ठरोगी माणूस, ज्याचे शरीर जखमांनी व पुळ्यांनी भरलेले होते, ज्याला किडे कुरतडत होते, जो आपल्या नखांनी जखमांची तोंडे खाजवून सोलत होता, त्याची इंद्रिये निकामी झाली असल्यामुळे, त्या दुःखद स्पर्श असणाऱ्या आगीमध्येच त्याला ‘सुख’ वाटत होते, अशी त्याची विपरीत संज्ञा झाली होती.” “तसेच, मागंदिय, भूतकाळातही कामभोग हे दुःखद स्पर्श असणारे, अत्यंत उष्ण आणि तीव्र दाह निर्माण करणारे होते; भविष्यकाळातही कामभोग हे दुःखद स्पर्श असणारे, अत्यंत उष्ण आणि तीव्र दाह निर्माण करणारे असतील; आणि वर्तमानकाळातही कामभोग हे दुःखद स्पर्श असणारे, अत्यंत उष्ण आणि तीव्र दाह निर्माण करणारे आहेत. परंतु, मागंदिय, हे प्राणी कामभोगांमधील राग नष्ट न झाल्यामुळे, कामतृष्णेने ग्रासलेले असल्यामुळे, कामदाहाने होरपळत असल्यामुळे आणि त्यांची इंद्रिये निकामी झाली असल्यामुळे, दुःखद स्पर्श असणाऱ्या कामभोगांमध्येच त्यांना ‘सुख’ वाटत आहे, अशी त्यांची विपरीत संज्ञा झाली आहे.”

၂၁၅. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ကုဋ္ဌီ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနော နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနော အင်္ဂါရကာသုယာ ကာယံ ပရိတာပေတိ. ယထာ ယထာ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အသု ကုဋ္ဌီ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနော နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနော အင်္ဂါရကာသုယာ ကာယံ ပရိတာပေတိ တထာ တထာ’ဿ တာနိ ဝဏမုခါနိ အသုစိတရာနိ စေဝ ဟောန္တိ ဒုဂ္ဂန္ဓတရာနိ စ ပူတိကတရာနိ စ, ဟောတိ စေဝ ကာစိ သာတမတ္တာ အဿာဒမတ္တာ – ယဒိဒံ ဝဏမုခါနံ ကဏ္ဍူဝနဟေတု; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, သတ္တာ ကာမေသု အဝီတရာဂါ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနာ ကာမပရိဠာဟေန စ ပရိဍယှမာနာ ကာမေ ပဋိသေဝန္တိ. ယထာ ယထာ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, သတ္တာ ကာမေသု အဝီတရာဂါ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနာ ကာမပရိဠာဟေန စ ပရိဍယှမာနာ ကာမေ ပဋိသေဝန္တိ တထာ တထာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ ကာမတဏှာ စေဝ ပဝဍ္ဎတိ, ကာမပရိဠာဟေန စ ပရိဍယှန္တိ, ဟောတိ စေဝ သာတမတ္တာ အဿာဒမတ္တာ – ယဒိဒံ ပဉ္စကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ.

२१५. “समजा, मागंदिय, एखादा कुष्ठरोगी माणूस असेल, ज्याचे शरीर जखमांनी व पुळ्यांनी भरलेले आहे, ज्याला किडे कुरतडत आहेत, जो आपल्या नखांनी जखमांची तोंडे खाजवून सोलत आहे आणि निखाऱ्यांच्या कुंडात आपले शरीर शेकतो. मागंदिय, जसा जसा तो कुष्ठरोगी माणूस... निखाऱ्यांच्या कुंडात आपले शरीर शेकतो, तशी तशी त्याच्या जखमांची तोंडे अधिकच अस्वच्छ, अधिक दुर्गंधीयुक्त आणि अधिक सडलेली होतात; तरीही जखमा खाजवल्यामुळे त्याला काही प्रमाणात सुख आणि आस्वाद मिळाल्यासारखे वाटते. तसेच, मागंदिय, जे प्राणी कामभोगांमधील राग नष्ट न झाल्यामुळे, कामतृष्णेने ग्रासलेले असल्यामुळे आणि कामदाहाने होरपळत असल्यामुळे कामभोगांचे सेवन करतात; मागंदिय, जसे जसे ते प्राणी कामभोगांचे सेवन करतात, तशी तशी त्या त्या प्राण्यांची कामतृष्णा अधिकच वाढते आणि ते कामदाहाने अधिकच होरपळतात; तरीही पाच कामगुणांवर अवलंबून राहिल्यामुळे त्यांना काही प्रमाणात सुख आणि आस्वाद मिळाल्यासारखे वाटते.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, အပိ နု တေ ဒိဋ္ဌော ဝါ သုတော ဝါ ရာဇာ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တော ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရယမာနော ကာမတဏှံ အပ္ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ အပ္ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟာသိ ဝါ ဝိဟရတိ ဝါ ဝိဟရိဿတိ ဝါ’’တိ[Pg.176]? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သာဓု, မာဂဏ္ဍိယ! မယာပိ ခေါ ဧတံ, မာဂဏ္ဍိယ, နေဝ ဒိဋ္ဌံ န သုတံ ရာဇာ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တော ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရယမာနော ကာမတဏှံ အပ္ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ အပ္ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟာသိ ဝါ ဝိဟရတိ ဝါ ဝိဟရိဿတိ ဝါ. အထ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝိဂတပိပါသာ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တာ ဝိဟာသုံ ဝါ ဝိဟရန္တိ ဝါ ဝိဟရိဿန္တိ ဝါ သဗ္ဗေ တေ ကာမာနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ကာမတဏှံ ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသာ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တာ ဝိဟာသုံ ဝါ ဝိဟရန္တိ ဝါ ဝိဟရိဿန္တိ ဝါ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

“तुला काय वाटते, मागंडिय? तू कधी असा एखादा राजा किंवा राजाचा महाअमात्य पाहिला किंवा ऐकला आहेस का, जो पाच कामगुणांनी परिपूर्ण, समृद्ध आणि त्यातच रममाण झालेला असून, कामतृष्णेचा त्याग न करता, कामदाहाचे (कामज्वराचे) शमन न करता, तृष्णारहित होऊन, अंतःकरणात शांत चित्त ठेवून राहिला आहे, राहत आहे किंवा राहील?” “नाही, हे गौतम.” “उत्तम, मागंडिय! मीसुद्धा, मागंडिय, असा एखादा राजा किंवा राजाचा महाअमात्य कधी पाहिलेला नाही किंवा ऐकलेला नाही, जो पाच कामगुणांनी परिपूर्ण, समृद्ध आणि त्यातच रममाण झालेला असून, कामतृष्णेचा त्याग न करता, कामदाहाचे शमन न करता, तृष्णारहित होऊन, अंतःकरणात शांत चित्त ठेवून राहिला आहे, राहत आहे किंवा राहील. परंतु, मागंडिय, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण तृष्णारहित होऊन, अंतःकरणात शांत चित्त ठेवून राहिले आहेत, राहत आहेत किंवा राहतील, त्या सर्वांनी कामभोगांचा उदय, अस्त, आस्वाद, आदीनव (दोष) आणि निस्सरण (मुक्ती) हे यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणून, कामतृष्णेचा त्याग करून, कामदाहाचे शमन करून, तृष्णारहित होऊन, अंतःकरणात शांत चित्त ठेवून राहिले आहेत, राहत आहेत किंवा राहतील.” त्यानंतर भगवंतांनी त्या वेळी हे उदान उद्गारले—

‘‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခံ;

အဋ္ဌင်္ဂိကော စ မဂ္ဂါနံ, ခေမံ အမတဂါမိန’’န္တိ.

“आरोग्य हा परम लाभ आहे, निब्बान हे परम सुख आहे; आणि मार्गांमध्ये अष्टांगिक मार्ग हा क्षेमकारक व अमृतगामी आहे.”

၂၁၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ, မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ ဘောတာ ဂေါတမေန – ‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’န္တိ. မယာပိ ခေါ ဧတံ, ဘော ဂေါတမ, သုတံ ပုဗ္ဗကာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’န္တိ; တယိဒံ, ဘော ဂေါတမ, သမေတီ’’တိ. ‘‘ယံ ပန တေ ဧတံ, မာဂဏ္ဍိယ, သုတံ ပုဗ္ဗကာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’န္တိ, ကတမံ တံ အာရောဂျံ, ကတမံ တံ နိဗ္ဗာန’’န္တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော သကာနေဝ သုဒံ ဂတ္တာနိ ပါဏိနာ အနောမဇ္ဇတိ – ‘‘ဣဒန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အာရောဂျံ, ဣဒန္တံ နိဗ္ဗာနံ. အဟဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ဧတရဟိ အရောဂေါ သုခီ, န မံ ကိဉ္စိ အာဗာဓတီ’’တိ.

२१६. असे म्हटले असता, मागंडिय परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला, “आश्चर्य आहे, हे गौतम! अद्भुत आहे, हे गौतम! आपण, हे गौतम, किती सुभाषित (सुंदर रीतीने) सांगितले आहे— ‘आरोग्य हा परम लाभ आहे, निब्बान हे परम सुख आहे.’ मीसुद्धा, हे गौतम, पूर्वीच्या परिव्राजकांच्या आचार्य आणि आचार्यांच्या आचार्यांकडून असे बोलताना ऐकले आहे— ‘आरोग्य हा परम लाभ आहे, निब्बान हे परम सुख आहे.’ हे गौतम, हे आपले म्हणणे माझ्या ऐकण्याशी जुळते.” “पण मागंडिय, जे तू पूर्वीच्या परिव्राजकांच्या आचार्य आणि आचार्यांच्या आचार्यांकडून बोलताना ऐकले आहेस की— ‘आरोग्य हा परम लाभ आहे, निब्बान हे परम सुख आहे’, ते आरोग्य कोणते आणि ते निब्बान कोणते?” असे विचारले असता, मागंडिय परिव्राजकाने आपल्याच शरीराच्या अवयवांना हाताने स्पर्श केला आणि म्हणाला, “हेच ते आरोग्य, हे गौतम, आणि हेच ते निब्बान. कारण, हे गौतम, मी सध्या निरोगी व सुखी आहे, मला कोणतीही व्याधी पीडित करत नाही.”

၂၁၇. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော; သော န ပဿေယျ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ နီလကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ ပီတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ သမဝိသမံ, န ပဿေယျ တာရကရူပါနိ, န ပဿေယျ စန္ဒိမသူရိယေ. သော သုဏေယျ စက္ခုမတော ဘာသမာနဿ – ‘ဆေကံ ဝတ, ဘော[Pg.177], ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ! သော ဩဒါတပရိယေသနံ စရေယျ. တမေနံ အညတရော ပုရိသော တေလမလိကတေန သာဟုဠိစီရေန ဝဉ္စေယျ – ‘ဣဒံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ. သော တံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပါရုပေယျ, ပါရုပေတွာ အတ္တမနော အတ္တမနဝါစံ နိစ္ဆာရေယျ – ‘ဆေကံ ဝတ, ဘော, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ!

२१७. “मागंडिय, समजा एखादा जन्मांध मनुष्य आहे; त्याला काळे व पांढरे रंग दिसू शकत नाहीत, निळे रंग दिसू शकत नाहीत, पिवळे रंग दिसू शकत नाहीत, तांबडे (लाल) रंग दिसू शकत नाहीत, जांभळे रंग दिसू शकत नाहीत, सखल-समतल जागा दिसू शकत नाही, ताऱ्यांचे रूप दिसू शकत नाही आणि चंद्र-सूर्यही दिसू शकत नाहीत. त्याने डोळस माणसाला असे बोलताना ऐकले की— ‘अरे मित्रा, हे पांढरे वस्त्र किती सुंदर, डागविरहित आणि स्वच्छ आहे!’ तो पांढऱ्या वस्त्राच्या शोधात निघेल. मग एखादा दुसरा मनुष्य त्याला तेलाने माखलेल्या, मळकट काळ्या लोकरीच्या कपड्याने फसवेल आणि म्हणेल— ‘हे घे, माणसा, हे तुझे पांढरे वस्त्र, जे अत्यंत सुंदर, डागविरहित आणि स्वच्छ आहे.’ तो त्याचा स्वीकार करेल, ते परिधान करेल आणि संतुष्ट होऊन आनंदाने उद्गार काढेल— ‘अरे मित्रा, हे पांढरे वस्त्र किती सुंदर, डागविरहित आणि स्वच्छ आहे!’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, အပိ နု သော ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော ဇာနန္တော ပဿန္တော အမုံ တေလမလိကတံ သာဟုဠိစီရံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပါရုပေယျ, ပါရုပေတွာ အတ္တမနော အတ္တမနဝါစံ နိစ္ဆာရေယျ – ‘ဆေကံ ဝတ, ဘော, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ ဥဒါဟု စက္ခုမတော သဒ္ဓါယာ’’တိ? ‘‘အဇာနန္တော ဟိ, ဘော ဂေါတမ, အပဿန္တော သော ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော အမုံ တေလမလိကတံ သာဟုဠိစီရံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပါရုပေယျ, ပါရုပေတွာ အတ္တမနော အတ္တမနဝါစံ နိစ္ဆာရေယျ – ‘ဆေကံ ဝတ, ဘော, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ, စက္ခုမတော သဒ္ဓါယာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အန္ဓာ အစက္ခုကာ အဇာနန္တာ အာရောဂျံ, အပဿန္တာ နိဗ္ဗာနံ, အထ စ ပနိမံ ဂါထံ ဘာသန္တိ – ‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’န္တိ. ပုဗ္ဗကေဟေသာ, မာဂဏ္ဍိယ, အရဟန္တေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ ဂါထာ ဘာသိတာ –

“तुला काय वाटते, मागंडिय? तो जन्मांध मनुष्य जाणून आणि पाहून त्या तेलाने माखलेल्या मळकट काळ्या लोकरीच्या कपड्याचा स्वीकार करेल का, तो परिधान करेल का, आणि संतुष्ट होऊन आनंदाने उद्गार काढेल का की— ‘अरे मित्रा, हे पांढरे वस्त्र किती सुंदर, डागविरहित आणि स्वच्छ आहे!’ की केवळ त्या डोळस माणसाच्या शब्दांवर विश्वास ठेवून असे करेल?” “हे गौतम, तो जन्मांध मनुष्य न जाणता आणि न पाहता, केवळ त्या डोळस माणसाच्या शब्दांवर विश्वास ठेवून त्या तेलाने माखलेल्या मळकट काळ्या लोकरीच्या कपड्याचा स्वीकार करेल, तो परिधान करेल आणि संतुष्ट होऊन आनंदाने उद्गार काढेल की— ‘अरे मित्रा, हे पांढरे वस्त्र किती सुंदर, डागविरहित आणि स्वच्छ आहे!’” “त्याचप्रमाणे, मागंडिय, इतर पंथांचे परिव्राजक आंधळे व प्रज्ञाचक्षू नसलेले आहेत. ते आरोग्याला जाणत नाहीत, निब्बानाला पाहत नाहीत, तरीही ते ही गाथा म्हणतात— ‘आरोग्य हा परम लाभ आहे, निब्बान हे परम सुख आहे.’ मागंडिय, ही गाथा पूर्वीच्या अर्हंत सम्यक्संबुद्धांनी म्हटली होती—

‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခံ;

အဋ္ဌင်္ဂိကော စ မဂ္ဂါနံ, ခေမံ အမတဂါမိန’န္တိ.

‘आरोग्य हा परम लाभ आहे, निब्बान हे परम सुख आहे; आणि मार्गांमध्ये अष्टांगिक मार्ग हा क्षेमकारक व अमृतगामी आहे.’

၂၁၈. ‘‘သာ ဧတရဟိ အနုပုဗ္ဗေန ပုထုဇ္ဇနဂါထာ. အယံ ခေါ ပန, မာဂဏ္ဍိယ, ကာယော ရောဂဘူတော ဂဏ္ဍဘူတော သလ္လဘူတော အဃဘူတော အာဗာဓဘူတော, သော တွံ ဣမံ ကာယံ ရောဂဘူတံ ဂဏ္ဍဘူတံ သလ္လဘူတံ အဃဘူတံ အာဗာဓဘူတံ – ‘ဣဒန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အာရောဂျံ, ဣဒန္တံ နိဗ္ဗာန’န္တိ ဝဒေသိ. တဉှိ တေ, မာဂဏ္ဍိယ, အရိယံ စက္ခုံ နတ္ထိ ယေန တွံ အရိယေန စက္ခုနာ အာရောဂျံ ဇာနေယျာသိ, နိဗ္ဗာနံ ပဿေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ပသန္နော အဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ! ပဟောတိ မေ ဘဝံ ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာဟံ အာရောဂျံ ဇာနေယျံ, နိဗ္ဗာနံ ပဿေယျ’’န္တိ.

२१८. “ती गाथा आता परंपरेने सामान्य लोकांची (पृथग्जनांची) गाथा बनली आहे. परंतु, मागंडिय, हे शरीर तर रोगरूप, गंडारूप (गळूसारखे), शल्यरूप (काट्यासारखे), दुःखरूप आणि व्याधिरूप आहे. अशा या रोगरूप, गंडारूप, शल्यरूप, दुःखरूप आणि व्याधिरूप शरीराला तू— ‘हेच ते आरोग्य, हे गौतम, आणि हेच ते निब्बान’ असे म्हणत आहेस. कारण, मागंडिय, तुझ्याकडे ते आर्यचक्षू नाही, ज्या आर्यचक्षूने तू आरोग्याला जाणू शकशील आणि निब्बानाला पाहू शकशील.” “अशा प्रकारे मी आदरणीय गौतमांवर प्रसन्न झालो आहे! आदरणीय गौतम मला अशा प्रकारे धम्म उपदेश करण्यास समर्थ आहेत, ज्याने मी आरोग्याला जाणू शकेन आणि निब्बानाला पाहू शकेन.”

၂၁၉. ‘‘သေယျထာပိ[Pg.178], မာဂဏ္ဍိယ, ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော; သော န ပဿေယျ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ နီလကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ ပီတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ သမဝိသမံ, န ပဿေယျ တာရကရူပါနိ, န ပဿေယျ စန္ဒိမသူရိယေ. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဘေသဇ္ဇံ ကရေယျ. သော တံ ဘေသဇ္ဇံ အာဂမ္မ န စက္ခူနိ ဥပ္ပာဒေယျ, န စက္ခူနိ ဝိသောဓေယျ. တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, နနု သော ဝေဇ္ဇော ယာဝဒေဝ ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အဟဉ္စေ တေ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ – ‘ဣဒန္တံ အာရောဂျံ, ဣဒန္တံ နိဗ္ဗာန’န္တိ, သော တွံ အာရောဂျံ န ဇာနေယျာသိ, နိဗ္ဗာနံ န ပဿေယျာသိ. သော မမဿ ကိလမထော, သာ မမဿ ဝိဟေသာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ပသန္နော အဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ. ပဟောတိ မေ ဘဝံ ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာဟံ အာရောဂျံ ဇာနေယျံ, နိဗ္ဗာနံ ပဿေယျ’’န္တိ.

२१९. “समजा, मागंडिय, एखादा जन्मांध माणूस आहे; तो काळे व पांढरे रंग पाहू शकत नाही, निळे रंग पाहू शकत नाही, पिवळे रंग पाहू शकत नाही, तांबडे रंग पाहू शकत नाही, मंजिष्ठ (गडद तांबडे) रंग पाहू शकत नाही, सम-विषम जागा पाहू शकत नाही, ताऱ्यांचे रूप पाहू शकत नाही, चंद्र-सूर्य पाहू शकत नाही. त्याचे मित्र, अमात्य, नातेवाईक आणि सगेसोयरे एखाद्या शल्यचिकित्सक वैद्याला उपचारासाठी बोलावतील. तो शल्यचिकित्सक वैद्य त्याच्यावर औषधोपचार करेल. परंतु, त्या औषधामुळे त्याचे डोळे बरे होणार नाहीत किंवा डोळे स्वच्छ होणार नाहीत. मागंडिय, तुला काय वाटते? तो वैद्य केवळ थकवा आणि त्रासाचाच वाटेकरी ठरेल ना?” - “होय, आदरणीय गोतमा.” - “त्याचप्रमाणे, मागंडिय, जर मी तुला ‘हे ते आरोग्य आहे, हे ते निब्बान आहे’ असा धम्म उपदेशिला, तर तुला आरोग्याची जाण होणार नाही आणि निब्बान दिसणार नाही. तो केवळ माझा थकवा आणि माझाच त्रास ठरेल.” - “आदरणीय गोतमांवर माझा असा विश्वास आहे. आदरणीय गोतम मला अशा प्रकारे धम्म उपदेश करण्यास समर्थ आहेत, जेणेकरून मला आरोग्याची जाण होईल आणि निब्बान दिसेल.”

၂၂၀. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော; သော န ပဿေယျ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ နီလကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ ပီတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ သမဝိသမံ, န ပဿေယျ တာရကရူပါနိ, န ပဿေယျ စန္ဒိမသူရိယေ. သော သုဏေယျ စက္ခုမတော ဘာသမာနဿ – ‘ဆေကံ ဝတ, ဘော, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ! သော ဩဒါတပရိယေသနံ စရေယျ. တမေနံ အညတရော ပုရိသော တေလမလိကတေန သာဟုဠိစီရေန ဝဉ္စေယျ – ‘ဣဒံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ. သော တံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပါရုပေယျ. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဘေသဇ္ဇံ ကရေယျ – ဥဒ္ဓံဝိရေစနံ အဓောဝိရေစနံ အဉ္ဇနံ ပစ္စဉ္ဇနံ နတ္ထုကမ္မံ. သော တံ ဘေသဇ္ဇံ အာဂမ္မ စက္ခူနိ ဥပ္ပာဒေယျ, စက္ခူနိ ဝိသောဓေယျ. တဿ သဟ စက္ခုပ္ပာဒါ ယော အမုသ္မိံ တေလမလိကတေ သာဟုဠိစီရေ ဆန္ဒရာဂေါ သော ပဟီယေထ. တဉ္စ နံ ပုရိသံ အမိတ္တတောပိ ဒဟေယျ, ပစ္စတ္ထိကတောပိ ဒဟေယျ, အပိ စ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတဗ္ဗံ မညေယျ – ‘ဒီဃရတ္တံ ဝတ, ဘော, အဟံ ဣမိနာ ပုရိသေန တေလမလိကတေန သာဟုဠိစီရေန နိကတော ဝဉ္စိတော ပလုဒ္ဓေါ – ဣဒံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ [Pg.179] အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အဟဉ္စေ တေ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ – ‘ဣဒန္တံ အာရောဂျံ, ဣဒန္တံ နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တွံ အာရောဂျံ ဇာနေယျာသိ, နိဗ္ဗာနံ ပဿေယျာသိ. တဿ တေ သဟ စက္ခုပ္ပာဒါ ယော ပဉ္စသုပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဆန္ဒရာဂေါ သော ပဟီယေထ; အပိ စ တေ ဧဝမဿ – ‘ဒီဃရတ္တံ ဝတ, ဘော, အဟံ ဣမိနာ စိတ္တေန နိကတော ဝဉ္စိတော ပလုဒ္ဓေါ. အဟဉှိ ရူပံယေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယိံ, ဝေဒနံယေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယိံ, သညံယေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယိံ, သင်္ခါရေယေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယိံ, ဝိညာဏံယေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယိံ. တဿ မေ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ; ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ ပသန္နော အဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ! ပဟောတိ မေ ဘဝံ ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာဟံ ဣမမှာ အာသနာ အနန္ဓော ဝုဋ္ဌဟေယျ’’န္တိ.

२२०. “समजा, मागंडिय, एखादा जन्मांध माणूस आहे; तो काळे व पांढरे रंग पाहू शकत नाही, निळे रंग पाहू शकत नाही, पिवळे रंग पाहू शकत नाही, तांबडे रंग पाहू शकत नाही, मंजिष्ठ रंग पाहू शकत नाही, सम-विषम जागा पाहू शकत नाही, ताऱ्यांचे रूप पाहू शकत नाही, चंद्र-सूर्य पाहू शकत नाही. त्याने डोळस माणसाचे असे बोलणे ऐकले की, ‘अरे वा! हे पांढरे वस्त्र किती सुंदर, डागविरहित आणि स्वच्छ आहे!’ आणि तो पांढऱ्या वस्त्राच्या शोधात फिरू लागला. तेव्हा एका माणसाने त्याला तेलाने माखलेल्या, जाड्याभरड्या मळकट वस्त्राने फसवले की, ‘हे भल्या माणसा, हे तुझ्यासाठी सुंदर, डागविरहित आणि स्वच्छ पांढरे वस्त्र आहे.’ त्याने ते स्वीकारले आणि पांघरले. त्याचे मित्र, अमात्य, नातेवाईक आणि सगेसोयरे एखाद्या शल्यचिकित्सक वैद्याला उपचारासाठी बोलावतील. तो शल्यचिकित्सक वैद्य त्याच्यावर औषधोपचार करेल - जसे की उर्ध्वविरेचन (उलटीचे औषध), अधोविरेचन (जुलाबाचे औषध), अंजन, प्रत्यंजन आणि नस्यकर्म. त्या औषधामुळे त्याचे डोळे बरे होतील आणि स्वच्छ होतील. डोळे बरे होताच, त्या तेलाने माखलेल्या मळकट वस्त्रावरील त्याची आसक्ती (छंदराग) नष्ट होईल. आणि तो त्या माणसाला आपला शत्रू मानू लागेल, वैरी मानू लागेल, इतकेच नव्हे तर त्याला जिवानिशी मारून टाकावे असे त्याला वाटेल - ‘अरेरे! या माणसाने मला तेलाने माखलेल्या मळकट वस्त्राने दीर्घकाळ फसवले, ठकवले आणि भुलवले, जेव्हा तो म्हणाला होता: “हे भल्या माणसा, हे तुझ्यासाठी सुंदर, डागविरहित आणि स्वच्छ पांढरे वस्त्र आहे.”’ त्याचप्रमाणे, मागंडिय, जर मी तुला ‘हे ते आरोग्य आहे, हे ते निब्बान आहे’ असा धम्म उपदेशिला, तर तुला आरोग्याची जाण होईल आणि निब्बान दिसेल. तुला दृष्टी प्राप्त होताच, तुझी पाच उपादानस्कंधांमधील आसक्ती (छंदराग) नष्ट होईल; आणि तुला असे वाटेल - ‘अरेरे! या चित्ताने मला दीर्घकाळ फसवले, ठकवले आणि भुलवले. मी रूपालाच धरून राहिलो, वेदनेलाच धरून राहिलो, संज्ञेलाच धरून राहिलो, संस्कारांनाच धरून राहिलो, विज्ञानालाच धरून राहिलो. माझ्या या उपादानामुळे भव उत्पन्न होतो, भवामुळे जाती (जन्म), जातीमुळे जरा-मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्स आणि उपायास उत्पन्न होतात. अशा प्रकारे या केवळ दुःखसमूहाचा (दुःखस्कंधाचा) उदय होतो.’ आदरणीय गोतमांवर माझा असा विश्वास आहे! आदरणीय गोतम मला अशा प्रकारे धम्म उपदेश करण्यास समर्थ आहेत, जेणेकरून मी या आसनावरून अंध न राहता उठेन.”

၂၂၁. ‘‘တေန ဟိ တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, သပ္ပုရိသေ ဘဇေယျာသိ. ယတော ခေါ တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, သပ္ပုရိသေ ဘဇိဿသိ တတော တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, သဒ္ဓမ္မံ သောဿသိ; ယတော ခေါ တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, သဒ္ဓမ္မံ သောဿသိ တတော တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇိဿသိ; ယတော ခေါ တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇိဿသိ တတော တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, သာမံယေဝ ဉဿသိ, သာမံ ဒက္ခိဿသိ – ဣမေ ရောဂါ ဂဏ္ဍာ သလ္လာ; ဣဓ ရောဂါ ဂဏ္ဍာ သလ္လာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. တဿ မေ ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ; ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ.

२२१. “तसे असेल तर, मागंडिय, तू सत्पुरुषांची संगत कर. मागंडिय, जेव्हा तू सत्पुरुषांची संगत करशील, तेव्हा तू सद्धम्म ऐकशील; मागंडिय, जेव्हा तू सद्धम्म ऐकशील, तेव्हा तू धम्मानुकूल आचरण (धम्मानुधम्म प्रतिपत्ती) करशील; मागंडिय, जेव्हा तू धम्मानुकूल आचरण करशील, तेव्हा तू स्वतःच जाणशील, स्वतःच पाहशील - ‘हे रोग आहेत, हे गंड (गळू) आहेत, हे शल्य (बाण) आहेत; येथे हे रोग, गंड आणि शल्य पूर्णपणे निरुद्ध होतात. माझ्या उपादानाच्या निरोधाने भवाचा निरोध होतो, भवाच्या निरोधाने जातीचा निरोध होतो, जातीच्या निरोधाने जरा-मरण, शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्स आणि उपायास निरुद्ध होतात. अशा प्रकारे या केवळ दुःखसमूहाचा (दुःखस्कंधाचा) निरोध होतो.’”

၂၂၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ[Pg.180]. လဘေယျာဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ယော ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ, သော စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသတိ; စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ, ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ. အပိ စ မေတ္ထ ပုဂ္ဂလဝေမတ္တတာ ဝိဒိတာ’’တိ. ‘‘သစေ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခန္တာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခန္တာ ဥပသမ္ပဒံ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသန္တိ, စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ; အဟံ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ပရိဝသိဿာမိ, စတုန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တု, ဥပသမ္ပာဒေန္တု ဘိက္ခုဘာဝါယာ’’တိ. အလတ္ထ ခေါ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော ခေါ ပနာယသ္မာ မာဂဏ္ဍိယော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ မာဂဏ္ဍိယော အရဟတံ အဟောသီတိ.

२२२. असे म्हटले असता, मागंडिय परिव्राजकाने भगवंतांना असे म्हटले – "अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! ज्याप्रमाणे, हे गौतम, एखादी पालथी घातलेली वस्तू उताणी करून दाखवावी, किंवा झाकलेली वस्तू उघडून दाखवावी, किंवा वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसावीत म्हणून अंधारात तेलाचा दिवा धरावा; त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक पर्यायांनी धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय गौतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. मला आदरणीय गौतमांच्या सन्निध प्रवज्जा मिळावी, उपसंपदा मिळावी." "मागंडिय, जो कोणी पूर्वी अन्य पंथाचा असून या धम्म-विनयात प्रवज्जा घेऊ इच्छितो, उपसंपदा घेऊ इच्छितो, तो चार महिने परिवस घालवतो. चार महिन्यांच्या समाप्तीनंतर संतुष्ट चित्त झालेले भिक्खू त्याला भिक्खूभावासाठी प्रवज्जित करतात, उपसंपदा देतात. परंतु, येथे मला व्यक्ती-व्यक्तींमधील भिन्नता देखील ज्ञात आहे." "भंते, जर पूर्वी अन्य पंथाचे असलेले लोक या धम्म-विनयात प्रवज्जा आणि उपसंपदा मिळवू इच्छिणारे चार महिने परिवस घालवत असतील, आणि चार महिन्यांच्या समाप्तीनंतर संतुष्ट चित्त झालेले भिक्खू त्यांना भिक्खूभावासाठी प्रवज्जित करत असतील व उपसंपदा देत असतील, तर मी चार वर्षे परिवस घालवीन. चार वर्षांच्या समाप्तीनंतर संतुष्ट चित्त झालेले भिक्खू मला प्रवज्जित करोत, भिक्खूभावासाठी उपसंपदा देवोत." मागंडिय परिव्राजकाला भगवंतांच्या सन्निध प्रवज्जा मिळाली, उपसंपदा मिळाली. उपसंपदा मिळाल्यानंतर लवकरच आयुष्यमान मागंडिय एकटे, एकांतात, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरत असताना, फार काळ न लागता – ज्यासाठी कुलीन पुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून गृहहीन अवस्थेत प्रवज्जित होतात, त्या ब्रह्मचर्याच्या सर्वश्रेष्ठ अंतिम ध्येयाचा याच जन्मात स्वतः अभिज्ञेने साक्षात्कार करून, त्यात प्रतिष्ठित होऊन विहरू लागले. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे कर्तव्य होते ते पूर्ण केले गेले आहे, आता या अस्तित्वासाठी काहीही शेष राहिलेले नाही,' असे त्यांनी प्रत्यक्ष जाणले. आणि आयुष्यमान मागंडिय अर्हंतांपैकी एक झाले.

မာဂဏ္ဍိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

पाचवे मागंडिय सुत्त समाप्त झाले.

၆. သန္ဒကသုတ္တံ

६. संदक सुत्त

၂၂၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော ပိလက္ခဂုဟာယံ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကသတေဟိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာဝုသော, ယေန ဒေဝကတသောဗ္ဘော တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဂုဟာဒဿနာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ယေန ဒေဝကတသောဗ္ဘော တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော မဟတိယာ [Pg.181] ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဥန္နာဒိနိယာ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါယ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိယာ, သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ. အဒ္ဒသာ ခေါ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သကံ ပရိသံ သဏ္ဌာပေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ; အယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော အာဂစ္ဆတိ သမဏော အာနန္ဒော. ယာဝတာ ခေါ ပန သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ ကောသမ္ဗိယံ ပဋိဝသန္တိ, အယံ တေသံ အညတရော သမဏော အာနန္ဒော. အပ္ပသဒ္ဒကာမာ ခေါ ပန တေ အာယသ္မန္တော အပ္ပသဒ္ဒဝိနီတာ အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒိနော; အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ.

२२३. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान कोसंबी येथे घोसित आरामात विहरत होते. त्या वेळी संदक परिव्राजक पिळक्ख गुहेत पाचशेच्या सुमारास मोठ्या परिव्राजक परिषदेसह राहत होता. त्यानंतर आयुष्यमान आनंद संध्याकाळच्या वेळी ध्यानातून उठून भिक्खूंना म्हणाले – "चला आवुसो, जेथे देवकत सरोवर आहे, तेथे गुहा पाहण्यासाठी जाऊ या." "तसेच आवुसो," असे म्हणून त्या भिक्खूंनी आयुष्यमान आनंदांच्या शब्दाला होकार दिला. त्यानंतर आयुष्यमान आनंद अनेक भिक्खूंसह जेथे देवकत सरोवर होते, तेथे गेले. त्या वेळी संदक परिव्राजक मोठ्या परिव्राजक परिषदेसह बसला होता, जी परिषद गोंगाट करणारी, मोठा आवाज करणारी आणि अनेक प्रकारच्या निरर्थक गोष्टी (तिरच्छानकथा) बोलत होती; जसे की – राजांविषयीची चर्चा, चोरांविषयीची चर्चा, महामात्रांविषयीची चर्चा, सैन्याविषयीची चर्चा, भयाविषयीची चर्चा, युद्धाविषयीची चर्चा, अन्नाविषयीची चर्चा, पेयांविषयीची चर्चा, वस्त्रांविषयीची चर्चा, शय्येविषयीची चर्चा, माळांविषयीची चर्चा, गंधांविषयीची चर्चा, नातेवाईकांविषयीची चर्चा, वाहनांविषयीची चर्चा, गावांविषयीची चर्चा, निगमांविषयीची चर्चा, नगरांविषयीची चर्चा, जनपदांविषयीची चर्चा, स्त्रियांविषयीची चर्चा, शूर पुरुषांविषयीची चर्चा, गल्ल्यांविषयीची चर्चा, पाणवठ्यांविषयीची चर्चा, मृत पूर्वजांविषयीची चर्चा, विविध निरर्थक गोष्टी, जगाच्या उत्पत्तीविषयीची चर्चा, समुद्राच्या उत्पत्तीविषयीची चर्चा, आणि लाभ-हानी किंवा अस्तित्त्व-अनस्तित्त्व याविषयीची चर्चा. संदक परिव्राजकाने आयुष्यमान आनंदांना दुरूनच येत असताना पाहिले. पाहून त्याने आपल्या परिषदेला शांत केले – "शांत व्हा, महाशयांनो! आवाज करू नका. श्रमण गौतमांचे श्रावक श्रमण आनंद येत आहेत. कोसंबीमध्ये श्रमण गौतमांचे जेवढे श्रावक राहतात, त्यांपैकी हे एक श्रमण आनंद आहेत. ते आयुष्यमान शांतताप्रिय आहेत, शांततेचे शिक्षण घेतलेले आहेत आणि शांततेची प्रशंसा करणारे आहेत. कदाचित आपली परिषद शांत असल्याचे पाहून ते आपल्याकडे येणे योग्य समजतील." त्यानंतर ते परिव्राजक शांत झाले।

၂၂၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ ဘဝံ အာနန္ဒော, သွာဂတံ ဘောတော အာနန္ဒဿ. စိရဿံ ခေါ ဘဝံ အာနန္ဒော ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု ဘဝံ အာနန္ဒော, ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပညတ္တေ အာသနေ. သန္ဒကောပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သန္ဒကံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာယနုတ္ထ, သန္ဒက, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘တိဋ္ဌတေသာ, ဘော အာနန္ဒ, ကထာ ယာယ မယံ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ. နေသာ ဘောတော အာနန္ဒဿ ကထာ ဒုလ္လဘာ ဘဝိဿတိ ပစ္ဆာပိ သဝနာယ. သာဓု ဝတ ဘဝန္တံယေဝ အာနန္ဒံ ပဋိဘာတု သကေ အာစရိယကေ ဓမ္မီကထာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သန္ဒက, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသိ. အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ – ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.182], သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဗြဟ္မစရိယဝါသာ အက္ခာတာ စတ္တာရိ စ အနဿာသိကာနိ ဗြဟ္မစရိယာနိ အက္ခာတာနိ, ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ. ‘‘ကတမေ ပန တေ, ဘော အာနန္ဒ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော အဗြဟ္မစရိယဝါသာ အက္ခာတာ, ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ?

२२४. त्यानंतर आयुष्यमान आनंद जेथे संदक परिव्राजक होता, तेथे गेले. तेव्हा संदक परिव्राजक आयुष्यमान आनंदांना म्हणाला, “यावे, आयुष्यमान आनंदांचे स्वागत असो! आयुष्यमान आनंदांनी खूप दिवसांनी येथे येण्याची वेळ काढली आहे. आयुष्यमान आनंदांनी आसनावर बसावे, हे आसन तयार केले आहे.” आयुष्यमान आनंद तयार केलेल्या आसनावर बसले. संदक परिव्राजकही एक लहान आसन घेऊन एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या संदक परिव्राजकाला आयुष्यमान आनंद म्हणाले, “संदक, तुम्ही सध्या कोणत्या चर्चेसाठी एकत्र बसला आहात? आणि तुमची कोणती चर्चा अपूर्ण राहिली आहे?” “हे आनंदा, आम्ही सध्या ज्या चर्चेसाठी एकत्र बसलो आहोत, ती चर्चा राहू द्या. आयुष्यमान आनंदांना ही चर्चा नंतरही ऐकणे कठीण होणार नाही. हे अधिक चांगले होईल की आयुष्यमान आनंदांनी स्वतःच्या आचार्यांच्या सिद्धांतांविषयी (धम्माविषयी) धर्मचर्चा सांगावी.” “तर मग, संदक, ऐक, नीट मनन कर, मी सांगतो.” संदक परिव्राजकाने आयुष्यमान आनंदांना प्रतिसाद दिला, “होय, आदरणीय.” आयुष्यमान आनंद म्हणाले, “संदक, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक संबुद्ध भगवंतांनी हे चार 'अब्रह्मचर्यवास' (अपवित्र जीवनमार्ग) सांगितले आहेत आणि चार 'अनाश्वासक ब्रह्मचर्य' (आश्वासक नसलेले ब्रह्मचर्य) सांगितले आहेत; ज्यांमध्ये सुज्ञ मनुष्याने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य पाळू नये, आणि जर त्याने ते पाळले तरी त्याला योग्य, कुशल धम्म प्राप्त होणार नाही.” “पण हे आनंदा, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक संबुद्ध भगवंतांनी सांगितलेले ते चार अब्रह्मचर्यवास कोणते आहेत, ज्यांमध्ये सुज्ञ मनुष्याने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य पाळू नये, आणि जर त्याने ते पाळले तरी त्याला योग्य, कुशल धम्म प्राप्त होणार नाही?”

၂၂၅. ‘‘ဣဓ, သန္ဒက, ဧကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရောလောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တိ. စာတုမဟာဘူတိကော အယံ ပုရိသော ယဒါ ကာလင်္ကရောတိ, ပထဝီ ပထဝီကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာပေါ အာပေါကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, တေဇော တေဇောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, ဝါယော ဝါယောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာကာသံ ဣန္ဒြိယာနိ သင်္ကမန္တိ. အာသန္ဒိပဉ္စမာ ပုရိသာ မတံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တိ, ယာဝါဠာဟနာ ပဒါနိ ပညာယန္တိ. ကာပေါတကာနိ အဋ္ဌီနိ ဘဝန္တိ. ဘဿန္တာ အာဟုတိယော; ဒတ္တုပညတ္တံ ယဒိဒံ ဒါနံ. တေသံ တုစ္ဆာ မုသာ ဝိလာပေါ ယေ ကေစိ အတ္ထိကဝါဒံ ဝဒန္တိ. ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’တိ.

२२५. “संदक, या जगात एखादा आचार्य अशा मताचा आणि अशा दृष्टीचा असतो – ‘दान नाही, यज्ञ नाही, हवन नाही; चांगल्या व वाईट कर्मांचे कोणतेही फळ किंवा विपाक नसतो; हा लोक नाही, परलोक नाही; माता नाही, पिता नाही; औपपातिक (स्वयंभू उत्पन्न होणारे) प्राणी नसतात; या जगात असे सम्यक मार्गावर चालणारे, सम्यक प्रतिपन्न श्रमण व ब्राह्मण नाहीत, ज्यांनी हा लोक आणि परलोक स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने (अभिज्ञेने) प्रत्यक्ष जाणून घोषित केला आहे. हा मनुष्य चार महाभूतांचा बनलेला आहे. जेव्हा तो मृत पावतो, तेव्हा पृथ्वी तत्त्व पृथ्वीमध्ये विलीन होते, जल तत्त्व जलामध्ये विलीन होते, तेज तत्त्व तेजामध्ये विलीन होते, वायू तत्त्व वायूमध्ये विलीन होते आणि इंद्रिये आकाशात विलीन होतात. चार वाहक आणि पाचवी खाट घेऊन लोक प्रेताला वाहून नेतात, स्मशानापर्यंतच त्यांच्या पाऊलखुणा दिसतात. हाडे कबुतराच्या रंगासारखी पांढरी-राखाडी होतात. आहुतींची राख होते. दान देणे हा मूर्खांनी बनवलेला नियम आहे. जे कोणी 'काहीतरी अस्तित्वात आहे' (अस्तित्ववाद) असे म्हणतात, त्यांचे बोलणे व्यर्थ, खोटे आणि बडबड आहे. मूर्ख असो वा पंडित, शरीराच्या नाशानंतर सर्व नष्ट होतात, मृत्यूनंतर काहीही उरत नाही.’

‘‘တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရောလောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တိ. စာတုမဟာဘူတိကော အယံ ပုရိသော ယဒါ ကာလင်္ကရောတိ, ပထဝီ ပထဝီကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာပေါ အာပေါကာယံ [Pg.183] အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, တေဇော တေဇောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, ဝါယော ဝါယောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာကာသံ ဣန္ဒြိယာနိ သင်္ကမန္တိ. အာသန္ဒိပဉ္စမာ ပုရိသာ မတံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တိ, ယာဝါဠာဟနာ ပဒါနိ ပညာယန္တိ. ကာပေါတကာနိ အဋ္ဌီနိ ဘဝန္တိ. ဘဿန္တာ အာဟုတိယော; ဒတ္တုပညတ္တံ ယဒိဒံ ဒါနံ. တေသံ တုစ္ဆာ မုသာ ဝိလာပေါ ယေ ကေစိ အတ္ထိကဝါဒံ ဝဒန္တိ. ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’တိ. သစေ ဣမဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အကတေန မေ ဧတ္ထ ကတံ, အဝုသိတေန မေ ဧတ္ထ ဝုသိတံ. ဥဘောပိ မယံ ဧတ္ထ သမသမာ သာမညံ ပတ္တာ, ယော စာဟံ န ဝဒါမိ ‘ဥဘော ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇိဿာမ, ဝိနဿိဿာမ, န ဘဝိဿာမ ပရံ မရဏာ’တိ. အတိရေကံ ခေါ ပနိမဿ ဘောတော သတ္ထုနော နဂ္ဂိယံ မုဏ္ဍိယံ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနံ ကေသမဿုလောစနံ ယောဟံ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တော ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တော မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရေန္တော ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တော ဣမိနာ ဘောတာ သတ္ထာရာ သမသမဂတိကော ဘဝိဿာမိ. အဘိသမ္ပရာယံ သောဟံ ကိံ ဇာနန္တော ကိံ ပဿန္တော ဣမသ္မိံ သတ္ထရိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ? ‘သော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. အယံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အက္ခာတော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“त्यावर, संदक, सुज्ञ मनुष्य असा विचार करतो – ‘हे आदरणीय आचार्य अशा मताचे आणि अशा दृष्टीचे आहेत – दान नाही, यज्ञ नाही, हवन नाही; चांगल्या व वाईट कर्मांचे कोणतेही फळ किंवा विपाक नसतो; हा लोक नाही, परलोक नाही; माता नाही, पिता नाही; औपपातिक प्राणी नसतात; या जगात असे सम्यक मार्गावर चालणारे, सम्यक प्रतिपन्न श्रमण व ब्राह्मण नाहीत, ज्यांनी हा लोक आणि परलोक स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने प्रत्यक्ष जाणून घोषित केला आहे. हा मनुष्य चार महाभूतांचा बनलेला आहे. जेव्हा तो मृत पावतो, तेव्हा पृथ्वी तत्त्व पृथ्वीमध्ये विलीन होते, जल तत्त्व जलामध्ये विलीन होते, तेज तत्त्व तेजामध्ये विलीन होते, वायू तत्त्व वायूमध्ये विलीन होते आणि इंद्रिये आकाशात विलीन होतात. चार वाहक आणि पाचवी खाट घेऊन लोक प्रेताला वाहून नेतात, स्मशानापर्यंतच त्यांच्या पाऊलखुणा दिसतात. हाडे कबुतराच्या रंगासारखी पांढरी-राखाडी होतात. आहुतींची राख होते. दान देणे हा मूर्खांनी बनवलेला नियम आहे. जे कोणी 'काहीतरी अस्तित्वात आहे' असे म्हणतात, त्यांचे बोलणे व्यर्थ, खोटे आणि बडबड आहे. मूर्ख असो वा पंडित, शरीराच्या नाशानंतर सर्व नष्ट होतात, मृत्यूनंतर काहीही उरत नाही.’ जर या आदरणीय आचार्यांचे म्हणणे खरे असेल, तर मी काहीही न करताच येथे सर्वकाही साध्य केले आहे, आणि ब्रह्मचर्य न पाळताच माझे ब्रह्मचर्य पाळले गेले आहे. आम्ही दोघेही येथे अगदी समान पातळीवर आलो आहोत आणि समान झालो आहोत, जरी मी असे म्हणत नाही की 'आम्ही दोघेही शरीराच्या नाशानंतर नष्ट होऊ, नाहीसे होऊ आणि मृत्यूनंतर उरणार नाही'. या आदरणीय आचार्यांचे नग्न राहणे, मुंडण करणे, उकिडवे बसून तप करणे, केस आणि दाढी उपटणे हे सर्व अतिरिक्त (व्यर्थ) आहे; कारण मी मुलाबाळांनी भरलेल्या घरात राहून, काशीच्या चंदनाचा उपभोग घेत, पुष्पमाला, सुगंधी द्रव्ये व उटणे लावत, सोने-चांदी स्वीकारत, या आदरणीय आचार्यांसारखीच गती प्राप्त करणार आहे. मग परलोकाविषयी काय जाणून किंवा काय पाहून मी या आचार्यांच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळू? ‘हा तर अब्रह्मचर्यवास आहे’ असे जाणून तो त्या ब्रह्मचर्यापासून विन्मुख होऊन निघून जातो. संदक, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक संबुद्ध भगवंतांनी सांगितलेला हा पहिला 'अब्रह्मचर्यवास' आहे; ज्यांमध्ये सुज्ञ मनुष्याने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य पाळू नये, आणि जर त्याने ते पाळले तरी त्याला योग्य, कुशल धम्म प्राप्त होणार नाही.”

၂၂၆. ‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ကရောတော ကာရယတော ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော ပစတော ပါစာပယတော သောစယတော သောစာပယတော ကိလမတော ကိလမာပယတော ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော ပါဏမတိပါတယတော အဒိန္နံ အာဒိယတော သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော နိလ္လောပံ ဟရတော ဧကာဂါရိကံ ကရောတော ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော မုသာ ဘဏတော ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပစာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ [Pg.184] ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ.

२२६. “पुन्हा, संदक, या जगात एखादा शास्ता असा वाद मांडणारा आणि अशी दृष्टी असणारा असतो की - ‘जेव्हा एखादा स्वतः करतो किंवा दुसऱ्याकडून करवून घेतो, स्वतः अंग कापतो किंवा दुसऱ्याकडून कापवून घेतो, स्वतः छळ करतो किंवा दुसऱ्याकडून छळ करवून घेतो, स्वतः शोक करतो किंवा दुसऱ्याला शोक करायला लावतो, स्वतः क्लेश सहन करतो किंवा दुसऱ्याला क्लेश देतो, स्वतः थरथर कापतो किंवा दुसऱ्याला थरथर कापायला लावतो, प्राणांचा घात करतो, चोरी करतो, घरफोडी करतो, लूटमार करतो, दरोडा घालतो, महामार्गावर दबा धरून बसतो, परस्त्रीगमन करतो, असत्य बोलतो - तर असे करणाऱ्याकडून कोणतेही पाप घडत नाही. जरी एखाद्याने वस्तऱ्यासारख्या तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने या पृथ्वीवरील प्राण्यांचे तुकडे करून त्यांचा एकच मांसाचा गोळा किंवा मांसाचा ढीग केला, तरीही त्यामुळे कोणतेही पाप घडत नाही आणि पापाचा कोणताही परिणाम होत नाही. जरी कोणी गंगेच्या दक्षिण किनाऱ्याने प्राण्यांना मारत, कत्तल करत, अवयव तोडत, तोडायला लावत, छळ करत आणि छळ करायला लावत गेला, तरीही त्यामुळे कोणतेही पाप घडत नाही आणि पापाचा कोणताही परिणाम होत नाही. आणि जरी कोणी गंगेच्या उत्तर किनाऱ्याने दान देत, द्यायला लावत, यज्ञ करत, करायला लावत गेला, तरीही त्यामुळे कोणतेही पुण्य घडत नाही आणि पुण्याचा कोणताही परिणाम होत नाही. दान, इंद्रियसंयम, शील आणि सत्य बोलण्याने कोणतेही पुण्य घडत नाही आणि पुण्याचा कोणताही परिणाम होत नाही.’"

‘‘တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ကရောတော ကာရယတော ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော ပစတော ပါစာပယတော သောစတော သောစာပယတော ကိလမတော ကိလမာပယတော ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော ပါဏမတိပါတယတော အဒိန္နံ အာဒိယတော သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော နိလ္လောပံ ဟရတော ဧကာဂါရိကံ ကရောတော ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော မုသာ ဘဏတော ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပစာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. သစေ ဣမဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အကတေန မေ ဧတ္ထ ကတံ, အဝုသိတေန မေ ဧတ္ထ ဝုသိတံ. ဥဘောပိ မယံ ဧတ္ထ သမသမာ သာမညံ ပတ္တာ, ယော စာဟံ န ဝဒါမိ ‘ဥဘိန္နံ ကုရုတံ န ကရီယတိ ပါပ’န္တိ. အတိရေကံ ခေါ ပနိမဿ ဘောတော သတ္ထုနော နဂ္ဂိယံ မုဏ္ဍိယံ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနံ ကေသမဿုလောစနံ ယောဟံ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တော ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တော မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရေန္တော ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တော ဣမိနာ ဘောတာ သတ္ထာရာ သမသမဂတိကော ဘဝိဿာမိ. အဘိသမ္ပရာယံ သောဟံ ကိံ ဇာနန္တော ကိံ ပဿန္တော ဣမသ္မိံ သတ္ထရိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ? ‘သော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အယ’န္တိ ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. အယံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒုတိယော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အက္ခာတော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“त्यावर, संदक, एखादा सुज्ञ माणूस असा विचार करतो - ‘हा आदरणीय शास्ता असा वाद मांडणारा आणि अशी दृष्टी असणारा आहे की - जेव्हा एखादा स्वतः करतो किंवा दुसऱ्याकडून करवून घेतो, स्वतः अंग कापतो किंवा दुसऱ्याकडून कापवून घेतो, स्वतः छळ करतो किंवा दुसऱ्याकडून छळ करवून घेतो, स्वतः शोक करतो किंवा दुसऱ्याला शोक करायला लावतो, स्वतः क्लेश सहन करतो किंवा दुसऱ्याला क्लेश देतो, स्वतः थरथर कापतो किंवा दुसऱ्याला थरथर कापायला लावतो, प्राणांचा घात करतो, चोरी करतो, घरफोडी करतो, लूटमार करतो, दरोडा घालतो, महामार्गावर दबा धरून बसतो, परस्त्रीगमन करतो, असत्य बोलतो - तर असे करणाऱ्याकडून कोणतेही पाप घडत नाही. जरी एखाद्याने वस्तऱ्यासारख्या तीक्ष्ण धारेच्या चक्राने या पृथ्वीवरील प्राण्यांचे तुकडे करून त्यांचा एकच मांसाचा गोळा किंवा मांसाचा ढीग केला, तरीही त्यामुळे कोणतेही पाप घडत नाही आणि पापाचा कोणताही परिणाम होत नाही. जरी कोणी गंगेच्या दक्षिण किनाऱ्याने प्राण्यांना मारत, कत्तल करत, अवयव तोडत, तोडायला लावत, छळ करत आणि छळ करायला लावत गेला, तरीही त्यामुळे कोणतेही पाप घडत नाही आणि पापाचा कोणताही परिणाम होत नाही. आणि जरी कोणी गंगेच्या उत्तर किनाऱ्याने दान देत, द्यायला लावत, यज्ञ करत, करायला लावत गेला, तरीही त्यामुळे कोणतेही पुण्य घडत नाही आणि पुण्याचा कोणताही परिणाम होत नाही. दान, इंद्रियसंयम, शील आणि सत्य बोलण्याने कोणतेही पुण्य घडत नाही आणि पुण्याचा कोणताही परिणाम होत नाही.’ जर या आदरणीय शास्त्याचे वचन सत्य असेल, तर मी येथे काहीही न करताच माझे सर्व काही केले गेले आहे, आणि ब्रह्मचर्य न पाळताच माझे ब्रह्मचर्य पाळले गेले आहे. आम्ही दोघेही येथे अगदी समान पातळीवर आलो आहोत, जरी मी असे म्हणत नाही की ‘दोघांनी केलेल्या कर्माने पाप घडत नाही’. परंतु या आदरणीय शास्त्याचे नग्न राहणे, मुंडण करणे, उकिडवे बसून तप करणे आणि केस-दाढी उपटणे हे सर्व निरर्थक आहे; कारण मी तर पत्नी आणि मुलांनी युक्त अशा घरात राहणारा, काशीच्या चंदनाचा उपभोग घेणारा, पुष्पमाला, सुगंधी द्रव्ये व उटणे धारण करणारा, सोने-चांदी स्वीकारणारा असूनही परलोकात या आदरणीय शास्त्यासारखीच गती प्राप्त करणार आहे. अशा वेळी, मी परलोकाविषयी काय जाणून आणि काय पाहून या शास्त्याच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळू? ‘हा ब्रह्मचर्य नसलेला वास आहे’ असे ओळखून तो त्या ब्रह्मचर्यापासून विन्मुख होऊन निघून जातो. संदक, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी सांगितलेला हा दुसरा अब्रह्मचर्यवास आहे, जिथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य पाळू नये, आणि जर तो तिथे राहिला, तर तो न्याय्य, कुशल धर्माची प्राप्ती करू शकत नाही।”

၂၂၇. ‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ [Pg.185] သံကိလိဿန္တိ; နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ; နတ္ထိ ဗလံ, နတ္ထိ ဝီရိယံ, နတ္ထိ ပုရိသထာမော, နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော; သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသင်္ဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ.

२२७. “पुन्हा, संदक, या जगात एखादा शास्ता असा वाद मांडणारा आणि अशी दृष्टी असणारा असतो की - ‘प्राण्यांच्या संक्लेशासाठी कोणताही हेतू नाही, कोणताही प्रत्यय नाही; प्राणी विनाकारण आणि विनानिमित्त मलीन होतात. प्राण्यांच्या विशुद्धीसाठी कोणताही हेतू नाही, कोणताही प्रत्यय नाही; प्राणी विनाकारण आणि विनानिमित्त शुद्ध होतात. कोणतेही बल नाही, कोणतेही वीर्य नाही, मानवी सामर्थ्य नाही, मानवी पुरुषार्थ नाही. सर्व प्राणी, सर्व प्राण असणारे, सर्व उत्पन्न झालेले जीव आणि सर्व सजीव हे विवश, निर्बल आणि वीर्यहीन आहेत; ते नियती, संगती आणि स्वभावाच्या अधीन होऊन बदलत राहतात आणि सहा अभिजातींमध्येच सुख-दुःखाचा अनुभव घेतात.’"

‘‘တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ, အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. နတ္ထိ ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ, အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. နတ္ထိ ဗလံ, နတ္ထိ ဝီရိယံ, နတ္ထိ ပုရိသထာမော, နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော, သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသင်္ဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ. သစေ ဣမဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အကတေန မေ ဧတ္ထ ကတံ, အဝုသိတေန မေ ဧတ္ထ ဝုသိတံ. ဥဘောပိ မယံ ဧတ္ထ သမသမာ သာမညံ ပတ္တာ, ယော စာဟံ န ဝဒါမိ ‘ဥဘော အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ ဝိသုဇ္ဈိဿာမာ’တိ. အတိရေကံ ခေါ ပနိမဿ ဘောတော သတ္ထုနော နဂ္ဂိယံ မုဏ္ဍိယံ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနံ ကေသမဿုလောစနံ ယောဟံ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တော ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တော မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရေန္တော ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တော ဣမိနာ ဘောတာ သတ္ထာရာ သမသမဂတိကော ဘဝိဿာမိ. အဘိသမ္ပရာယံ သောဟံ ကိံ ဇာနန္တော ကိံ ပဿန္တော ဣမသ္မိံ သတ္ထရိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ? ‘သော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. အယံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တတိယော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အက္ခာတော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“त्यावर, संदक, एखादा सुज्ञ माणूस असा विचार करतो - ‘हा आदरणीय शास्ता असा वाद मांडणारा आणि अशी दृष्टी असणारा आहे की - प्राण्यांच्या संक्लेशासाठी कोणताही हेतू नाही, कोणताही प्रत्यय नाही; प्राणी विनाकारण आणि विनानिमित्त मलीन होतात. प्राण्यांच्या विशुद्धीसाठी कोणताही हेतू नाही, कोणताही प्रत्यय नाही; प्राणी विनाकारण आणि विनानिमित्त शुद्ध होतात. कोणतेही बल नाही, कोणतेही वीर्य नाही, मानवी सामर्थ्य नाही, मानवी पुरुषार्थ नाही. सर्व प्राणी, सर्व प्राण असणारे, सर्व उत्पन्न झालेले जीव आणि सर्व सजीव हे विवश, निर्बल आणि वीर्यहीन आहेत; ते नियती, संगती आणि स्वभावाच्या अधीन होऊन बदलत राहतात आणि सहा अभिजातींमध्येच सुख-दुःखाचा अनुभव घेतात.’ जर या आदरणीय शास्त्याचे वचन सत्य असेल, तर मी येथे काहीही न करताच माझे सर्व काही केले गेले आहे, आणि ब्रह्मचर्य न पाळताच माझे ब्रह्मचर्य पाळले गेले आहे. आम्ही दोघेही येथे अगदी समान पातळीवर आलो आहोत, जरी मी असे म्हणत नाही की ‘आम्ही दोघेही विनाकारण आणि विनानिमित्त शुद्ध होऊ’. परंतु या आदरणीय शास्त्याचे नग्न राहणे, मुंडण करणे, उकिडवे बसून तप करणे आणि केस-दाढी उपटणे हे सर्व निरर्थक आहे; कारण मी तर पत्नी आणि मुलांनी युक्त अशा घरात राहणारा, काशीच्या चंदनाचा उपभोग घेणारा, पुष्पमाला, सुगंधी द्रव्ये व उटणे धारण करणारा, सोने-चांदी स्वीकारणारा असूनही परलोकात या आदरणीय शास्त्यासारखीच गती प्राप्त करणार आहे. अशा वेळी, मी परलोकाविषयी काय जाणून आणि काय पाहून या शास्त्याच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळू? ‘हा ब्रह्मचर्य नसलेला वास आहे’ असे ओळखून तो त्या ब्रह्मचर्यापासून विन्मुख होऊन निघून जातो. संदक, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी सांगितलेला हा तिसरा अब्रह्मचर्यवास आहे, जिथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य पाळू नये, आणि जर तो तिथे राहिला, तर तो न्याय्य, कुशल धर्माची प्राप्ती करू शकत नाही।”

၂၂၈. ‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘သတ္တိမေ ကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ အနိမ္မိတာ အနိမ္မာတာ ဝဉ္ဈာ ကူဋဋ္ဌာ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ, တေ န ဣဉ္ဇန္တိ န ဝိပရိဏမန္တိ န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. ကတမေ သတ္တ? ပထဝီကာယော အာပေါကာယော တေဇောကာယော ဝါယောကာယော သုခေ ဒုက္ခေ ဇီဝေ သတ္တမေ – ဣမေ သတ္တကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ အနိမ္မိတာ [Pg.186] အနိမ္မာတာ ဝဉ္ဈာ ကူဋဋ္ဌာ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ. တေ န ဣဉ္ဇန္တိ န ဝိပရိဏမန္တိ န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ. နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. တတ္ထ နတ္ထိ ဟန္တာ ဝါ ဃာတေတာ ဝါ သောတာ ဝါ သာဝေတာ ဝါ ဝိညာတာ ဝါ ဝိညာပေတာ ဝါ. ယောပိ တိဏှေန သတ္ထေန သီသံ ဆိန္ဒတိ, န ကောစိ ကဉ္စိ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ. သတ္တန္နံတွေဝ ကာယာနမန္တရေန သတ္ထံ ဝိဝရမနုပတတိ. စုဒ္ဒသ ခေါ ပနိမာနိ ယောနိပမုခသတသဟဿာနိ သဋ္ဌိ စ သတာနိ ဆ စ သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မုနော သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မာနိ တီဏိ စ ကမ္မာနိ, ကမ္မေ စ အဍ္ဎကမ္မေ စ, ဒွဋ္ဌိပဋိပဒါ, ဒွဋ္ဌန္တရကပ္ပာ, ဆဠာဘိဇာတိယော, အဋ္ဌ ပုရိသဘူမိယော, ဧကူနပညာသ အာဇီဝကသတေ, ဧကူနပညာသ ပရိဗ္ဗာဇကသတေ, ဧကူနပညာသ နာဂါဝါသသတေ, ဝီသေ ဣန္ဒြိယသတေ, တိံသေ နိရယသတေ, ဆတ္တိံသ ရဇောဓာတုယော, သတ္တ သညီဂဗ္ဘာ, သတ္တ အသညီဂဗ္ဘာ, သတ္တ နိဂဏ္ဌိဂဗ္ဘာ, သတ္တ ဒေဝါ, သတ္တ မာနုသာ, သတ္တ ပေသာစာ, သတ္တ သရာ, သတ္တ ပဝုဋာ, သတ္တ ပပါတာ, သတ္တ ပပါတသတာနိ, သတ္တ သုပိနာ, သတ္တ သုပိနသတာနိ, စုလ္လာသီတိ မဟာကပ္ပိနော သတသဟဿာနိ, ယာနိ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. တတ္ထ နတ္ထိ ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ အပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ပရိပါစေဿာမိ, ပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တိံ ကရိဿာမီတိ. ဟေဝံ နတ္ထိ ဒေါဏမိတေ သုခဒုက္ခေ ပရိယန္တကတေ သံသာရေ, နတ္ထိ ဟာယနဝဍ္ဎနေ, နတ္ထိ ဥက္ကံသာဝကံသေ. သေယျထာပိ နာမ သုတ္တဂုဠေ ခိတ္တေ နိဗ္ဗေဌိယမာနမေဝ ပလေတိ, ဧဝမေဝ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တီ’တိ.

२२८. पुन्हा आणखी, संदक, या जगात काही शास्ता अशा वादाचे आणि अशा दृष्टीचे असतात – 'हे सात काय न बनवलेले, न घडवलेले, न निर्माण केलेले, कोणाकडूनही न निर्माण करवलेले, वंध्य, पर्वताच्या शिखरासारखे अचल आणि भक्कम खांबासारखे स्थिर आहेत. ते हलत नाहीत, बदलत नाहीत, एकमेकांना बाधा पोहोचवत नाहीत आणि एकमेकांना सुख किंवा दुःख किंवा सुख-दुःख देण्यास समर्थ नाहीत. ते सात कोणते? पृथ्वी-काय, आप-काय, तेज-काय, वायू-काय, सुख, दुःख आणि सातवा जीव – हे सात काय न बनवलेले, न घडवलेले, न निर्माण केलेले, कोणाकडूनही न निर्माण करवलेले, वंध्य, पर्वताच्या शिखरासारखे अचल आणि भक्कम खांबासारखे स्थिर आहेत. ते हलत नाहीत, बदलत नाहीत, एकमेकांना बाधा पोहोचवत नाहीत. ते एकमेकांना सुख किंवा दुःख किंवा सुख-दुःख देण्यास समर्थ नाहीत. तेथे कोणी मारणारा नाही, मारवणारा नाही, ऐकणारा नाही, ऐकवणारा नाही, जाणणारा नाही किंवा जाणवून देणारा नाही. जरी कोणी तीक्ष्ण शस्त्राने एखाद्याचे डोके कापले, तरी कोणी कोणाला जीवे मारत नाही; शस्त्र केवळ या सात कायांच्या मधील पोकळीतून पार होते. चौदा लाख मुख्य योनी, साठशे आणि सहाशे योनी, पाचशे कर्मे, पाच कर्मे, तीन कर्मे, पूर्ण कर्म आणि अर्धे कर्म, बासष्ट प्रतिपदा, बासष्ट अंतर्कल्प, सहा अभिजाती, आठ पुरुषभूमी, एकोणपन्नासशे आजीवक, एकोणपन्नासशे परिव्राजक, एकोणपन्नासशे नाग-निवास, वीसशे इंद्रिये, तीसशे नरक, छत्तीस रजोधातू, सात संज्ञी गर्भ, सात असंज्ञी गर्भ, सात निग्रंथ गर्भ, सात प्रकारचे देव, सात प्रकारचे मनुष्य, सात प्रकारचे पिशाच, सात सरोवरे, सात मोठे डोंगर, सात मोठे कडे, सातशे लहान कडे, सात मोठी स्वप्ने, सातशे लहान स्वप्ने आणि चौऱ्याऐंशी लाख महाकल्प आहेत; ज्यांच्यामधून मूर्ख आणि पंडित दोघेही संसारचक्रात भटकून आणि जन्म-मरणाच्या फेऱ्या मारून दुःखाचा अंत करतील. तेथे असे काही नाही की, "मी या शीलाने, व्रताने, तपाने किंवा ब्रह्मचर्याने अपरिपक्व कर्माला परिपक्व करीन, किंवा परिपक्व कर्माचा वारंवार अनुभव घेऊन त्याचा नाश करीन." असे काही नाही. सुख आणि दुःख हे मापाने मोजल्यासारखे मर्यादित आहेत. संसार निश्चित आहे, त्यात घट किंवा वाढ होत नाही, उत्कर्ष किंवा अपकर्ष होत नाही. ज्याप्रमाणे फेकून दिलेला दोऱ्याचा गोळा जसा उलगडत जातो तसाच पुढे धावतो, त्याचप्रमाणे मूर्ख आणि पंडित दोघेही संसारचक्रात भटकून आणि जन्म-मरणाच्या फेऱ्या मारून दुःखाचा अंत करतील.'

‘‘တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – သတ္တိမေ ကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ အနိမ္မိတာ အနိမ္မာတာ ဝဉ္ဈာ ကူဋဋ္ဌာ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ. တေ န ဣဉ္ဇန္တိ န ဝိပရိဏမန္တိ န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ. နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. ကတမေ သတ္တ? ပထဝီကာယော အာပေါကာယော တေဇောကာယော ဝါယောကာယော သုခေ ဒုက္ခေ ဇီဝေ သတ္တမေ – ဣမေ သတ္တ ကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ အနိမ္မိတာ အနိမ္မာတာ ဝဉ္ဈာ ကူဋဋ္ဌာ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ. တေ န ဣဉ္ဇန္တိ န ဝိပရိဏမန္တိ န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ. နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. တတ္ထ နတ္ထိ ဟန္တာ ဝါ [Pg.187] ဃာတေတာ ဝါ သောတာ ဝါ သာဝေတာ ဝါ ဝိညာတာ ဝါ ဝိညာပေတာ ဝါ. ယောပိ တိဏှေန သတ္ထေန သီသံ ဆိန္ဒတိ, န ကောစိ ကဉ္စိ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ. သတ္တန္နံတွေဝ ကာယာနမန္တရေန သတ္ထံ ဝိဝရမနုပတတိ. စုဒ္ဒသ ခေါ ပနိမာနိ ယောနိပမုခသတသဟဿာနိ သဋ္ဌိ စ သတာနိ ဆ စ သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မုနော သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မာနိ တီဏိ စ ကမ္မာနိ, ကမ္မေ စ အဍ္ဎကမ္မေ စ, ဒွဋ္ဌိပဋိပဒါ, ဒွဋ္ဌန္တရကပ္ပာ, ဆဠာဘိဇာတိယော, အဋ္ဌ ပုရိသဘူမိယော, ဧကူနပညာသ အာဇီဝကသတေ, ဧကူနပညာသ ပရိဗ္ဗာဇကသတေ, ဧကူနပညာသ နာဂါဝါသသတေ, ဝီသေ ဣန္ဒြိယသတေ, တိံသေ နိရယသတေ, ဆတ္တိံသ ရဇောဓာတုယော, သတ္တ သညီဂဗ္ဘာ, သတ္တ အသညီဂဗ္ဘာ, သတ္တ နိဂဏ္ဌိဂဗ္ဘာ, သတ္တ ဒေဝါ, သတ္တ မာနုသာ, သတ္တ ပေသာစာ, သတ္တ သရာ, သတ္တ ပဝုဋာ, သတ္တ ပပါတာ, သတ္တ ပပါတသတာနိ, သတ္တ သုပိနာ, သတ္တ သုပိနသတာနိ, စုလ္လာသီတိ မဟာကပ္ပိနော သတသဟဿာနိ, ယာနိ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. တတ္ထ နတ္ထိ ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ အပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ပရိပါစေဿာမိ, ပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တိံ ကရိဿာမီတိ, ဟေဝံ နတ္ထိ ဒေါဏမိတေ သုခဒုက္ခေ ပရိယန္တကတေ သံသာရေ, နတ္ထိ ဟာယနဝဍ္ဎနေ, နတ္ထိ ဥက္ကံသာဝကံသေ. သေယျထာပိ နာမ သုတ္တဂုဠေ ခိတ္တေ နိဗ္ဗေဌိယမာနမေဝ ပလေတိ, ဧဝမေဝ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တီ’တိ. သစေ ပန ဣမဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အကတေန မေ ဧတ္ထ ကတံ, အဝုသိတေန မေ ဧတ္ထ ဝုသိတံ. ဥဘောပိ မယံ ဧတ္ထ သမသမာ သာမညံ ပတ္တာ, ယော စာဟံ န ဝဒါမိ. ‘ဥဘော သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿာမာ’တိ. အတိရေကံ ခေါ ပနိမဿ ဘောတော သတ္ထုနော နဂ္ဂိယံ မုဏ္ဍိယံ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနံ ကေသမဿုလောစနံ ယောဟံ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တော ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တော မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရေန္တော ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တော ဣမိနာ ဘောတာ သတ္ထာရာ သမသမဂတိကော ဘဝိဿာမိ. အဘိသမ္ပရာယံ သောဟံ ကိံ ဇာနန္တော ကိံ ပဿန္တော ဣမသ္မိံ သတ္ထရိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ? ‘သော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. အယံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတုတ္ထော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အက္ခာတော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

तेथे, हे संदक, एखादा सुज्ञ माणूस असा विचार करतो – 'हे पूजनीय शास्ते अशा वादाचे व अशा दृष्टीचे आहेत – हे सात काय (समूह) अकृत (न केलेले), अकृत-विधान (न करविलेले), अनिर्मित (न निर्माण केलेले), न निर्माण करविलेले, वंध्य (निष्फळ), कूटस्थ (पर्वतशिखरासारखे अचल) आणि इंद्रकीलासारखे स्थिर आहेत. ते हलत नाहीत, बदलत नाहीत, परस्परांना बाधा पोहचवत नाहीत. ते परस्परांना सुख, दुःख किंवा सुख-दुःख देण्यास समर्थ नाहीत. ते सात कोणते? पृथ्वी-काय, आप-काय, तेज-काय, वायू-काय, सुख, दुःख आणि सातवा जीव – हे सात काय अकृत, अकृत-विधान, अनिर्मित, न निर्माण करविलेले, वंध्य, कूटस्थ आणि इंद्रकीलासारखे स्थिर आहेत. ते हलत नाहीत, बदलत नाहीत, परस्परांना बाधा पोहचवत नाहीत. ते परस्परांना सुख, दुःख किंवा सुख-दुःख देण्यास समर्थ नाहीत. तेथे मारणारा किंवा मारविणारा नाही, ऐकणारा किंवा ऐकविणारा नाही, जाणणारा किंवा जाणविणारा नाही. जरी कोणी तीक्ष्ण शस्त्राने डोके कापले, तरी कोणी कोणाचा जीव घेत नाही. केवळ सात कायांच्या मधील पोकळीतून शस्त्र पार होते. शिवाय, चौदा लाख सहा हजार सहाशे प्रमुख योनी, पाचशे कर्मे, पाच कर्मे, तीन कर्मे, पूर्ण कर्म आणि अर्धे कर्म, बासष्ट प्रतिपदा, बासष्ट अंतर्कल्प, सहा अभिजाती, आठ पुरुषभूमी, एकोणपन्नासशे आजीवक, एकोणपन्नासशे परिव्राजक, एकोणपन्नासशे नागवास, दोन हजार इंद्रिये, तीन हजार नरक, छत्तीस रजोधातू, सात संज्ञीगर्भ, सात असंज्ञीगर्भ, सात निग्रंथगर्भ, सात देव, सात मनुष्य, सात पिशाच, सात सरोवरे, सात प्रवृत्त, सात प्रपात, सातशे लहान प्रपात, सात स्वप्ने, सातशे लहान स्वप्ने आणि चौऱ्याऐंशी लाख महाकल्प आहेत, ज्यांमधून मूर्ख आणि पंडित दोघेही संसरण करून (भटकून) दुःखाचा अंत करतील. तेथे असे नाही की, "मी या शीलाने, व्रताने, तपाने किंवा ब्रह्मचर्याने अपक्व कर्माला पक्व करीन, किंवा पक्व कर्माचा वारंवार अनुभव घेऊन त्याचा नाश करीन." असे काही नाही. सुख आणि दुःख द्रोणाने (मापाने) मोजल्यासारखे मर्यादित आहेत, संसार मर्यादित आहे. त्यात घट किंवा वाढ नाही, उत्कर्ष किंवा अपकर्ष नाही. ज्याप्रमाणे सुताचा गोळा फेकला असता तो उलगडत उलगडतच पुढे जातो, त्याचप्रमाणे मूर्ख आणि पंडित दोघेही संसरण करून दुःखाचा अंत करतील.' जर या पूजनीय शास्त्याचे वचन सत्य असेल, तर माझ्याकडून न करताच सर्व काही केले गेले आहे, न आचरताच ब्रह्मचर्य आचरले गेले आहे. आम्ही दोघेही येथे अगदी समान पातळीवर आहोत, समानतेला प्राप्त झालो आहोत, जरी मी असे म्हणत नाही की 'आम्ही दोघेही संसरण करून दुःखाचा अंत करू.' परंतु या पूजनीय शास्त्याचे नग्न राहणे, मुंडण करणे, उकिडवे बसणे, केस आणि दाढी उपटणे हे सर्व अतिरिक्त आहे; कारण मी मुलाबाळांनी गजबजलेल्या घरात राहत, काशीचे चंदन लावत, पुष्पमाला, गंध व विलेपन धारण करत, सोने-चांदी स्वीकारत असूनही, परलोकात या पूजनीय शास्त्यासारखीच गती प्राप्त करणार आहे. मग मी परलोकात काय जाणून किंवा काय पाहून या शास्त्याच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य आचरावे? 'हा अ-ब्रह्मचर्यवास आहे' असे जाणून तो त्या ब्रह्मचर्यापासून विरक्त होऊन निघून जातो. हे संदक, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी सांगितलेला हा चौथा अ-ब्रह्मचर्यवास आहे, जेथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरू नये, आणि जर आचरले तरी त्याला योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती होणार नाही.

‘‘ဣမေ [Pg.188] ခေါ တေ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော အဗြဟ္မစရိယဝါသာ အက္ခာတာ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

हे संदक, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी सांगितलेले हे चार अ-ब्रह्मचर्यवास आहेत, जेथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरू नये, आणि जर आचरले तरी त्याला योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती होणार नाही.

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ, ဘော အာနန္ဒ! ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော အဗြဟ္မစရိယဝါသာဝ သမာနာ ‘အဗြဟ္မစရိယဝါသာ’တိ အက္ခာတာ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလန္တိ. ကတမာနိ ပန တာနိ, ဘော အာနန္ဒ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရိ အနဿာသိကာနိ ဗြဟ္မစရိယာနိ အက္ခာတာနိ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ?

आश्चर्य आहे, भन्ते आनंद! अद्भुत आहे, भन्ते आनंद! जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी जे अ-ब्रह्मचर्यवास आहेत त्यांना 'अ-ब्रह्मचर्यवास' म्हणूनच घोषित केले आहे, जेथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरू नये, आणि जर आचरले तरी त्याला योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती होणार नाही. परंतु, भन्ते आनंद, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी घोषित केलेली ती चार 'अनाश्वासिक' (आश्वासनरहित) ब्रह्मचर्ये कोणती आहेत, जेथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरू नये, आणि जर आचरले तरी त्याला योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती होणार नाही?

၂၂၉. ‘‘ဣဓ, သန္ဒက, ဧကစ္စော သတ္ထာ သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ – ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ. သော သုညမ္ပိ အဂါရံ ပဝိသတိ, ပိဏ္ဍမ္ပိ န လဘတိ, ကုက္ကုရောပိ ဍံသတိ, စဏ္ဍေနပိ ဟတ္ထိနာ သမာဂစ္ဆတိ, စဏ္ဍေနပိ အဿေန သမာဂစ္ဆတိ, စဏ္ဍေနပိ ဂေါဏေန သမာဂစ္ဆတိ, ဣတ္ထိယာပိ ပုရိသဿပိ နာမမ္ပိ ဂေါတ္တမ္ပိ ပုစ္ဆတိ, ဂါမဿပိ နိဂမဿပိ နာမမ္ပိ မဂ္ဂမ္ပိ ပုစ္ဆတိ. သော ‘ကိမိဒ’န္တိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘သုညံ မေ အဂါရံ ပဝိသိတဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန ပါဝိသိံ; ‘ပိဏ္ဍမ္ပိ အလဒ္ဓဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန နာလတ္ထံ; ‘ကုက္ကုရေန ဍံသိတဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေနမှိ ဒဋ္ဌော; ‘စဏ္ဍေန ဟတ္ထိနာ သမာဂန္တဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန သမာဂမိံ; ‘စဏ္ဍေန အဿေန သမာဂန္တဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန သမာဂမိံ; ‘စဏ္ဍေန ဂေါဏေန သမာဂန္တဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန သမာဂမိံ; ‘ဣတ္ထိယာပိ ပုရိသဿပိ နာမမ္ပိ ဂေါတ္တမ္ပိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန ပုစ္ဆိံ; ‘ဂါမဿပိ နိဂမဿပိ နာမမ္ပိ မဂ္ဂမ္ပိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန ပုစ္ဆိန္တိ. တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ…ပေ… ‘ဂါမဿပိ နိဂမဿပိ နာမမ္ပိ မဂ္ဂမ္ပိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ အဟောသိ, တေန ပုစ္ဆိ’န္တိ[Pg.189]. သော ‘အနဿာသိကံ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. ဣဒံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမံ အနဿာသိကံ ဗြဟ္မစရိယံ အက္ခာတံ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

२२९. सन्दक, या जगात काही शास्ता स्वतःला सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी मानतात आणि संपूर्ण ज्ञानदर्शन असल्याचा दावा करतात की—'मी चालत असताना, उभा असताना, झोपलेला असताना किंवा जागा असताना मला सतत आणि निरंतर ज्ञानदर्शन उपस्थित असते.' तो रिकाम्या घरातही प्रवेश करतो, त्याला भिक्षाही मिळत नाही, कुत्राही त्याला चावतो, तो भयानक हत्तीला सामोरा जातो, भयानक घोड्याला सामोरा जातो, भयानक बैलाला सामोरा जातो, स्त्री किंवा पुरुषाचे नाव आणि गोत्र विचारतो, गावाचे किंवा नगराचे नाव आणि मार्ग विचारतो. जेव्हा त्याला विचारले जाते की, 'हे काय आहे?' तेव्हा तो उत्तर देतो—'मला रिकाम्या घरात प्रवेश करणे भाग होते, म्हणून मी प्रवेश केला; मला भिक्षा न मिळणे भाग होते, म्हणून मला ती मिळाली नाही; मला कुत्र्याने चावणे भाग होते, म्हणून तो मला चावला; मला भयानक हत्तीला सामोरे जाणे भाग होते, म्हणून मी त्याला सामोरा गेलो; मला भयानक घोड्याला सामोरे जाणे भाग होते, म्हणून मी त्याला सामोरा गेलो; मला भयानक बैलाला सामोरे जाणे भाग होते, म्हणून मी त्याला सामोरा गेलो; मला स्त्री किंवा पुरुषाचे नाव आणि गोत्र विचारणे भाग होते, म्हणून मी विचारले; मला गावाचे किंवा नगराचे नाव आणि मार्ग विचारणे भाग होते, म्हणून मी विचारले.' तिथे, सन्दक, एखादा सुज्ञ माणूस असा विचार करतो—'हे पूजनीय शास्ता स्वतःला सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी मानतात, संपूर्ण ज्ञानदर्शनाचा दावा करतात... (पेय्याल)... गावाचे किंवा नगराचे नाव आणि मार्ग विचारणे भाग होते, म्हणून मी विचारले, असे उत्तर देतात.' तो 'हे ब्रह्मचर्य अनाश्वासक आहे' असे जाणून त्या ब्रह्मचर्यापासून विन्मुख होऊन निघून जातो. सन्दक, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी घोषित केलेले हे पहिले अनाश्वासक ब्रह्मचर्य आहे, ज्यामध्ये सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य पाळू नये, आणि जर त्याने ते पाळलेच, तर तो योग्य मार्ग, म्हणजेच कुशल धम्माची प्राप्ती करू शकणार नाही.

၂၃၀. ‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ အနုဿဝိကော ဟောတိ အနုဿဝသစ္စော. သော အနုဿဝေန ဣတိဟိတိဟပရမ္ပရာယ ပိဋကသမ္ပဒါယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. အနုဿဝိကဿ ခေါ ပန, သန္ဒက, သတ္ထုနော အနုဿဝသစ္စဿ သုဿုတမ္ပိ ဟောတိ ဒုဿုတမ္ပိ ဟောတိ တထာပိ ဟောတိ အညထာပိ ဟောတိ. တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ အနုဿဝိကော အနုဿဝသစ္စော သော အနုဿဝေန ဣတိဟိတိဟပရမ္ပရာယ ပိဋကသမ္ပဒါယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. အနုဿဝိကဿ ခေါ ပန သတ္ထုနော အနုဿဝသစ္စဿ သုဿုတမ္ပိ ဟောတိ ဒုဿုတမ္ပိ ဟောတိ တထာပိ ဟောတိ အညထာပိ ဟောတိ’. သော ‘အနဿာသိကံ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. ဣဒံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒုတိယံ အနဿာသိကံ ဗြဟ္မစရိယံ အက္ခာတံ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

२३०. पुन्हा दुसरे असे की, सन्दक, या जगात काही शास्ता अनुश्रविक आणि अनुश्रव-सत्य असतात. ते अनुश्रवाने, 'असे ऐकले आहे, तसे ऐकले आहे' अशा परंपरेने आणि पिटक-संपदेने धम्माचा उपदेश करतात. पण सन्दक, जो शास्ता अनुश्रविक आणि अनुश्रव-सत्य असतो, त्याने ऐकलेले काही वेळा चांगले ऐकलेले असते तर काही वेळा वाईट ऐकलेले असते; काही वेळा ते तसेच असते तर काही वेळा ते वेगळे असते. तिथे, सन्दक, एखादा सुज्ञ माणूस असा विचार करतो—'हे पूजनीय शास्ता अनुश्रविक आणि अनुश्रव-सत्य आहेत. ते अनुश्रवाने, 'असे ऐकले आहे, तसे ऐकले आहे' अशा परंपरेने आणि पिटक-संपदेने धम्माचा उपदेश करतात. अशा अनुश्रविक आणि अनुश्रव-सत्य शास्त्याने ऐकलेले काही वेळा चांगले ऐकलेले असते तर काही वेळा वाईट ऐकलेले असते; काही वेळा ते तसेच असते तर काही वेळा ते वेगळे असते.' तो 'हे ब्रह्मचर्य अनाश्वासक आहे' असे जाणून त्या ब्रह्मचर्यापासून विन्मुख होऊन निघून जातो. सन्दक, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी घोषित केलेले हे दुसरे अनाश्वासक ब्रह्मचर्य आहे, ज्यामध्ये सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य पाळू नये, आणि जर त्याने ते पाळलेच, तर तो योग्य मार्ग, म्हणजेच कुशल धम्माची प्राप्ती करू शकणार नाही.

၂၃၁. ‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ တက္ကီ ဟောတိ ဝီမံသီ. သော တက္ကပရိယာဟတံ ဝီမံသာနုစရိတံ သယံပဋိဘာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တက္ကိဿ ခေါ ပန, သန္ဒက, သတ္ထုနော ဝီမံသိဿ သုတက္ကိတမ္ပိ ဟောတိ ဒုတ္တက္ကိတမ္ပိ ဟောတိ တထာပိ ဟောတိ အညထာပိ ဟောတိ. တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ တက္ကီ ဝီမံသီ. သော တက္ကပရိယာဟတံ ဝီမံသာနုစရိတံ သယံပဋိဘာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တက္ကိဿ ခေါ ပန သတ္ထုနော ဝီမံသိဿ သုတက္ကိတမ္ပိ ဟောတိ ဒုတ္တက္ကိတမ္ပိ ဟောတိ တထာပိ ဟောတိ အညထာပိ ဟောတိ’. သော ‘အနဿာသိကံ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. ဣဒံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တတိယံ အနဿာသိကံ ဗြဟ္မစရိယံ အက္ခာတံ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

२३१. पुन्हा दुसरे असे की, सन्दक, या जगात काही शास्ता तार्किक आणि मीमांसक असतात. ते तर्काने सिद्ध केलेला, मीमांसेवर आधारित आणि स्वतःच्या प्रतिभेने स्फुरलेला धम्माचा उपदेश करतात. पण सन्दक, जो शास्ता तार्किक आणि मीमांसक असतो, त्याचा तर्क काही वेळा योग्य असतो तर काही वेळा अयोग्य असतो; काही वेळा तो तसाच असतो तर काही वेळा तो वेगळा असतो. तिथे, सन्दक, एखादा सुज्ञ माणूस असा विचार करतो—'हे पूजनीय शास्ता तार्किक आणि मीमांसक आहेत. ते तर्काने सिद्ध केलेला, मीमांसेवर आधारित आणि स्वतःच्या प्रतिभेने स्फुरलेला धम्माचा उपदेश करतात. अशा तार्किक आणि मीमांसक शास्त्याचा तर्क काही वेळा योग्य असतो तर काही वेळा अयोग्य असतो; काही वेळा तो तसाच असतो तर काही वेळा तो वेगळा असतो.' तो 'हे ब्रह्मचर्य अनाश्वासक आहे' असे जाणून त्या ब्रह्मचर्यापासून विन्मुख होऊन निघून जातो. सन्दक, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी घोषित केलेले हे तिसरे अनाश्वासक ब्रह्मचर्य आहे, ज्यामध्ये सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य पाळू नये, आणि जर त्याने ते पाळलेच, तर तो योग्य मार्ग, म्हणजेच कुशल धम्माची प्राप्ती करू शकणार नाही.

၂၃၂. ‘‘ပုန [Pg.190] စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ မန္ဒော ဟောတိ မောမူဟော. သော မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇတိ အမရာဝိက္ခေပံ – ‘ဧဝန္တိပိ မေ နော, တထာတိပိ မေ နော, အညထာတိပိ မေ နော, နောတိပိ မေ နော, နော နောတိပိ မေ နော’တိ. တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ မန္ဒော မောမူဟော. သော မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇတိ အမရာဝိက္ခေပံ – ဧဝန္တိပိ မေ နော, တထာတိပိ မေ နော, အညထာတိပိ မေ နော, နောတိပိ မေ နော, နော နောတိပိ မေ နော’တိ. သော ‘အနဿာသိကံ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. ဣဒံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတုတ္ထံ အနဿာသိကံ ဗြဟ္မစရိယံ အက္ခာတံ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

२३२. पुन्हा दुसरे असे की, सन्दक, या जगात काही शास्ता मंद आणि अत्यंत मूढ असतात. ते मंदत्वामुळे आणि मूढत्वामुळे ठिकठिकाणी प्रश्न विचारले असता वाचा-विक्षेप करतात, अमर-विक्षेप करतात की—'माझे मत असेही नाही, तसेही नाही, दुसऱ्या प्रकारेही नाही, असे नाही असेही नाही, आणि असे नाही असे नाही असेही नाही.' तिथे, सन्दक, एखादा सुज्ञ माणूस असा विचार करतो—'हे पूजनीय शास्ता मंद आणि अत्यंत मूढ आहेत. ते मंदत्वामुळे आणि मूढत्वामुळे ठिकठिकाणी प्रश्न विचारले असता वाचा-विक्षेप करतात, अमर-विक्षेप करतात की—माझे मत असेही नाही, तसेही नाही, दुसऱ्या प्रकारेही नाही, असे नाही असेही नाही, आणि असे नाही असे नाही असेही नाही.' तो 'हे ब्रह्मचर्य अनाश्वासक आहे' असे जाणून त्या ब्रह्मचर्यापासून विन्मुख होऊन निघून जातो. सन्दक, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी घोषित केलेले हे चौथे अनाश्वासक ब्रह्मचर्य आहे, ज्यामध्ये सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य पाळू नये, आणि जर त्याने ते पाळलेच, तर तो योग्य मार्ग, म्हणजेच कुशल धम्माची प्राप्ती करू शकणार नाही.

‘‘ဣမာနိ ခေါ, (တာနိ သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရိ အနဿာသိကာနိ ဗြဟ္မစရိယာနိ အက္ခာတာနိ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

सन्दक, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी घोषित केलेली ही ती चार अनाश्वासक ब्रह्मचर्ये आहेत, ज्यामध्ये सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य पाळू नये, आणि जर त्याने ते पाळलेच, तर तो योग्य मार्ग, म्हणजेच कुशल धम्माची प्राप्ती करू शकणार नाही।

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ, ဘော အာနန္ဒ! ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရိ အနဿာသိကာနေဝ ဗြဟ္မစရိယာနိ အနဿာသိကာနိ ဗြဟ္မစရိယာနီတိ အက္ခာတာနိ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ. သော ပန, ဘော အာနန္ဒ, သတ္ထာ ကိံ ဝါဒီ ကိံ အက္ခာယီ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

“हे आनंद, हे आश्चर्यकारक आहे! हे आनंद, हे अद्भुत आहे! की त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी चार प्रकारच्या अनाश्वासिक (आश्वासन नसलेल्या) ब्रह्मचर्यांना 'अनाश्वासिक ब्रह्मचर्य' म्हणून घोषित केले आहे, ज्यामध्ये सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरू नये, आणि आचरले तरीही तो योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती करू शकत नाही. परंतु, हे आनंद, तो शास्ता काय शिकवण देतो, काय घोषित करतो, ज्यामध्ये सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरावे आणि आचरताना योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती करावी?”

၂၃၃. ‘‘ဣဓ, သန္ဒက, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ [Pg.191] ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

२३३. “इथे, संदक, तथागत जगात उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध, भगवंत आहेत... ते मनाला मलिन करणाऱ्या आणि प्रज्ञेला दुर्बळ करणाऱ्या या पाच नीवरणांचा त्याग करून, कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धम्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे पहिले झान प्राप्त करून विहरतात. संदक, ज्या शास्त्याकडे श्रावक अशा प्रकारची उळारविसेस (महान विशेष प्राप्ती) प्राप्त करतो, तिथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरावे आणि आचरताना योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती करावी.”

‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ... ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“पुन्हा, संदक, भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने... दुसरे झान प्राप्त करून विहरतो. संदक, ज्या शास्त्याकडे श्रावक अशा प्रकारची उळारविसेस (महान विशेष प्राप्ती) प्राप्त करतो, तिथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरावे आणि आचरताना योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती करावी.”

‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“पुन्हा, संदक, भिक्खू प्रीतीचाही विराग झाल्यामुळे उपेक्षक होऊन विहरतो... तिसरे झान प्राप्त करून विहरतो. संदक, ज्या शास्त्याकडे श्रावक अशा प्रकारची उळारविसेस (महान विशेष प्राप्ती) प्राप्त करतो, तिथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरावे आणि आचरताना योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती करावी.”

‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“पुन्हा, संदक, भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे... चौथे झान प्राप्त करून विहरतो. संदक, ज्या शास्त्याकडे श्रावक अशा प्रकारची उळारविसेस (महान विशेष प्राप्ती) प्राप्त करतो, तिथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरावे आणि आचरताना योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती करावी.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी (पुब्बेनिवासानुस्सतिज्ञानासाठी) चित्त वळवतो. तो आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म... अशा प्रकारे सविस्तर आणि वैशिष्ट्यांसह अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. संदक, ज्या शास्त्याकडे श्रावक अशा प्रकारची उळारविसेस (महान विशेष प्राप्ती) प्राप्त करतो, तिथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरावे आणि आचरताना योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती करावी.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ [Pg.192] တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, प्राण्यांच्या च्युती (मृत्यू) आणि उत्पत्तीच्या ज्ञानासाठी (चुतूपपातज्ञानासाठी) चित्त वळवतो. तो मानवी दृष्टीच्या पलीकडे गेलेल्या परिशुद्ध दिव्य चक्षूने प्राण्यांना मरताना आणि जन्मताना पाहतो; हीन, प्रणीत (उत्कृष्ट), सुवर्ण (सुंदर), दुर्वर्ण (कुरूप), सुगती प्राप्त झालेले, दुर्गती प्राप्त झालेले... अशा प्रकारे प्राण्यांना त्यांच्या कर्मानुसार गती प्राप्त करताना जाणतो. संदक, ज्या शास्त्याकडे श्रावक अशा प्रकारची उळारविसेस (महान विशेष प्राप्ती) प्राप्त करतो, तिथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरावे आणि आचरताना योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती करावी.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

“तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, आसवांच्या क्षयाच्या ज्ञानासाठी (आसवक्खयज्ञानासाठी) चित्त वळवतो. तो 'हे दुःख आहे' हे यथार्थपणे (जसे आहे तसे) जाणतो, 'हा दुःखसमुदय (दुःखाचे कारण) आहे' हे यथार्थपणे जाणतो, 'हा दुःखनिरोध (दुःखाचा अंत) आहे' हे यथार्थपणे जाणतो, 'ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा (दुःखाच्या अंताकडे नेणारा मार्ग) आहे' हे यथार्थपणे जाणतो; 'हे आसव आहेत' हे यथार्थपणे जाणतो, 'हा आसवसमुदय आहे' हे यथार्थपणे जाणतो, 'हा आसवनिरोध आहे' हे यथार्थपणे जाणतो, 'ही आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथार्थपणे जाणतो. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या त्याचे चित्त कामासवापासून मुक्त होते, भवासवापासून मुक्त होते आणि अविद्यासवापासून मुक्त होते. मुक्त झाल्यावर 'मुक्त झाले' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही' हे तो जाणतो. संदक, ज्या शास्त्याकडे श्रावक अशा प्रकारची उळारविसेस (महान विशेष प्राप्ती) प्राप्त करतो, तिथे सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे ब्रह्मचर्य आचरावे आणि आचरताना योग्य, कुशल धम्माची प्राप्ती करावी.”

၂၃၄. ‘‘ယော ပန သော, ဘော အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော ပရိဘုဉ္ဇေယျ သော ကာမေ’’တိ? ‘‘ယော သော, သန္ဒက, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော အဘဗ္ဗော သော ပဉ္စဋ္ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ. အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော. ယော သော, သန္ဒက, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော အဘဗ္ဗော သော ဣမာနိ ပဉ္စဋ္ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတု’’န္တိ.

२३४. “हे आनंदा, जो भिक्खू अर्हत आहे, क्षीणासव आहे, ज्याने ब्रह्मचर्य पूर्ण केले आहे, आपले कर्तव्य पार पाडले आहे, ओझे उतरवून ठेवले आहे, आपले ध्येय साध्य केले आहे, ज्याचे भव-संयोजन पूर्णपणे नष्ट झाले आहे आणि जो सम्यक ज्ञानाने विमुक्त झाला आहे, तो कामभोगांचा उपभोग घेऊ शकतो का?” “हे संदका, जो भिक्खू अर्हत आहे, क्षीणासव आहे, ज्याने ब्रह्मचर्य पूर्ण केले आहे, आपले कर्तव्य पार पाडले आहे, ओझे उतरवून ठेवले आहे, आपले ध्येय साध्य केले आहे, ज्याचे भव-संयोजन पूर्णपणे नष्ट झाले आहे आणि जो सम्यक ज्ञानाने विमुक्त झाला आहे, तो पाच गोष्टींचे उल्लंघन करण्यास असमर्थ असतो. क्षीणासव भिक्खू जाणूनबुजून कोणत्याही प्राण्याचा जीव घेण्यास असमर्थ असतो; क्षीणासव भिक्खू न दिलेली वस्तू चोरीच्या उद्देशाने घेण्यास असमर्थ असतो; क्षीणासव भिक्खू मैथुन धर्माचे सेवन करण्यास असमर्थ असतो; क्षीणासव भिक्खू जाणूनबुजून असत्य बोलण्यास असमर्थ असतो; क्षीणासव भिक्खू पूर्वी गृहस्थाश्रमात असताना साठवून ठेवलेल्या कामभोगांचा उपभोग घेण्यास असमर्थ असतो. हे संदका, जो भिक्खू अर्हत आहे, क्षीणासव आहे, ज्याने ब्रह्मचर्य पूर्ण केले आहे, आपले कर्तव्य पार पाडले आहे, ओझे उतरवून ठेवले आहे, आपले ध्येय साध्य केले आहे, ज्याचे भव-संयोजन पूर्णपणे नष्ट झाले आहे आणि जो सम्यक ज्ञानाने विमुक्त झाला आहे, तो या पाच गोष्टींचे उल्लंघन करण्यास असमर्थ असतो.”

၂၃၅. ‘‘ယော [Pg.193] ပန သော, ဘော အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော တဿ စရတော စေဝ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’’’တိ? ‘‘တေန ဟိ, သန္ဒက, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ; ဥပမာယပိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. သေယျထာပိ, သန္ဒက, ပုရိသဿ ဟတ္ထပါဒါ ဆိန္နာ; တဿ စရတော စေဝ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ (ဇာနာတိ – ‘ဆိန္နာ မေ ဟတ္ထပါဒါ’တိ, ဥဒါဟု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဇာနာတိ – ‘ဆိန္နာ မေ ဟတ္ထပါဒါ’’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဘော အာနန္ဒ, သော ပုရိသော သတတံ သမိတံ ဇာနာတိ – ‘ဆိန္နာ မေ ဟတ္ထပါဒါ’ တိ.) အပိ စ ခေါ ပန နံ ပစ္စဝေက္ခမာနော ဇာနာတိ – ‘ဆိန္နာ မေ ဟတ္ထပါဒါ’’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, သန္ဒက, ယော သော ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော တဿ စရတော စေဝ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ (ဉာဏဒဿနံ န ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’တိ;) အပိ စ ခေါ ပန နံ ပစ္စဝေက္ခမာနော ဇာနာတိ – ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’’’တိ.

२३५. “पण हे आनंदा, जो भिक्खू अर्हत आहे, क्षीणासव आहे, ज्याने ब्रह्मचर्य पूर्ण केले आहे, आपले कर्तव्य पार पाडले आहे, ओझे उतरवून ठेवले आहे, आपले ध्येय साध्य केले आहे, ज्याचे भव-संयोजन पूर्णपणे नष्ट झाले आहे आणि जो सम्यक ज्ञानाने विमुक्त झाला आहे, त्याला चालताना, उभे असताना, झोपताना किंवा जागे असताना सतत आणि निरंतर हे ज्ञानदर्शन उपस्थित असते का की—‘माझे आसव नष्ट झाले आहेत’?” “तर मग, हे संदका, मी तुला एक उपमा देतो; कारण या जगात काही बुद्धिमान लोक उपमेद्वारे सांगितलेल्या गोष्टीचा अर्थ समजून घेतात. हे संदका, समजा एखाद्या माणसाचे हात आणि पाय कापले गेले आहेत. त्याला चालताना, उभे असताना, झोपताना किंवा जागे असताना सतत आणि निरंतर हे माहीत असते का की—‘माझे हात आणि पाय कापले गेले आहेत’, की विचार केल्यावर (प्रत्यवेक्षण केल्यावर) त्याला समजते की—‘माझे हात आणि पाय कापले गेले आहेत’?” “नाही, हे आनंदा, त्या माणसाला सतत आणि निरंतर हे माहीत नसते की—‘माझे हात आणि पाय कापले गेले आहेत’. परंतु, विचार केल्यावर (प्रत्यवेक्षण केल्यावर) त्याला समजते की—‘माझे हात आणि पाय कापले गेले आहेत’.” “तसेच, हे संदका, जो भिक्खू अर्हत आहे, क्षीणासव आहे, ज्याने ब्रह्मचर्य पूर्ण केले आहे, आपले कर्तव्य पार पाडले आहे, ओझे उतरवून ठेवले आहे, आपले ध्येय साध्य केले आहे, ज्याचे भव-संयोजन पूर्णपणे नष्ट झाले आहे आणि जो सम्यक ज्ञानाने विमुक्त झाला आहे, त्याला चालताना, उभे असताना, झोपताना किंवा जागे असताना सतत आणि निरंतर हे ज्ञानदर्शन उपस्थित नसते की—‘माझे आसव नष्ट झाले आहेत’; तर विचार केल्यावर (प्रत्यवेक्षण केल्यावर) त्याला समजते की—‘माझे आसव नष्ट झाले आहेत’.”

၂၃၆. ‘‘ကီဝဗဟုကာ ပန, ဘော အာနန္ဒ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ နိယျာတာရော’’တိ? ‘‘န ခေါ, သန္ဒက, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ နိယျာတာရော’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ, ဘော အာနန္ဒ! န စ နာမ သဓမ္မောက္ကံသနာ ဘဝိဿတိ, န ပရဓမ္မဝမ္ဘနာ, အာယတနေ စ ဓမ္မဒေသနာ တာဝ ဗဟုကာ စ နိယျာတာရော ပညာယိဿန္တိ. ဣမေ ပနာဇီဝကာ ပုတ္တမတာယ ပုတ္တာ အတ္တာနဉ္စေဝ ဥက္ကံသေန္တိ, ပရေ စ ဝမ္ဘေန္တိ တယော စေဝ နိယျာတာရော ပညပေန္တိ, သေယျထိဒံ – နန္ဒံ ဝစ္ဆံ, ကိသံ သံကိစ္စံ, မက္ခလိံ ဂေါသာလ’’န္တိ. အထ ခေါ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော သကံ ပရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘စရန္တု ဘောန္တော သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယဝါသော. န ဒါနိ သုကရံ အမှေဟိ လာဘသက္ကာရသိလောကေ ပရိစ္စဇိတု’’န္တိ. ဣတိ ဟိဒံ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော သကံ ပရိသံ ဥယျောဇေသိ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယေတိ.

२३६. “पण हे आनंदा, या धम्म आणि विनयामध्ये मुक्ती मिळवणारे किती आहेत?” “हे संदका, केवळ शंभर, दोनशे, तीनशे, चारशे किंवा पाचशेच नव्हे, तर या धम्म आणि विनयामध्ये मुक्ती मिळवणारे त्याहूनही कितीतरी अधिक आहेत.” “आश्चर्यकारक आहे, हे आनंदा! अद्भुत आहे, हे आनंदा! येथे स्वतःच्या धम्माची प्रशंसा नाही आणि इतरांच्या धम्माची निंदा नाही; धम्माचा उपदेश त्याच्या संपूर्ण विस्ताराने केला जातो आणि इतके सारे मुक्ती मिळवणारे दिसून येतात. परंतु हे आजीवक, जे पुत्र गमावलेल्या मातांचे पुत्र आहेत, स्वतःचीच प्रशंसा करतात आणि इतरांची निंदा करतात, आणि केवळ तीनच मुक्ती मिळवणारे मानतात, जसे की—नंद वच्छ, किस संकिच्च आणि मक्खलि गोसाल.” त्यानंतर संदक परिव्राजकाने आपल्या अनुयायांना संबोधित केले—“मित्रांनो, जा आणि श्रमण गोतमांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळा. आता आपल्यासाठी लाभ, सत्कार आणि कीर्ती यांचा त्याग करणे सोपे नाही.” अशा प्रकारे संदक परिव्राजकाने आपल्या अनुयायांना भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळण्यासाठी पाठवले.

သန္ဒကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

सहावे संदक सुत्त समाप्त झाले.

၇. မဟာသကုလုဒါယိသုတ္တံ

७. महासकुलुदायि सुत्त

၂၃၇. ဧဝံ [Pg.194] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ပရိဗ္ဗာဇကာ မောရနိဝါပေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ ပဋိဝသန္တိ, သေယျထိဒံ – အန္နဘာရော ဝရဓရော သကုလုဒါယီ စ ပရိဗ္ဗာဇကော အညေ စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ပရိဗ္ဗာဇကာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ယေန မောရနိဝါပေါ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန မောရနိဝါပေါ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဥန္နာဒိနိယာ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါယ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိယာ, သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ. အဒ္ဒသာ ခေါ သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သကံ ပရိသံ သဏ္ဌာပေတိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု; မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ. အယံ သမဏော ဂေါတမော အာဂစ္ဆတိ; အပ္ပသဒ္ဒကာမော ခေါ ပန သော အာယသ္မာ အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ. အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ. သွာဂတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. စိရဿံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. သကုလုဒါယီပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သကုလုဒါယိံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

२३७. असे मी ऐकले आहे – एकदा भगवान राजगृहातील वेळुवनातील कलंदकनिवाप (खारुतांना अन्न देण्याचे ठिकाण) येथे विहार करत होते. त्या वेळी अनेक प्रसिद्ध आणि नामांकित परिव्राजक मोरानिवाप (मोरांना अन्न देण्याचे ठिकाण) येथील परिव्राजकाराम येथे राहत होते, जसे की – अन्नभार, वरधर आणि सकुलुदायी परिव्राजक, तसेच इतर प्रसिद्ध परिव्राजक. त्यानंतर भगवान सकाळी (चीवर) परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन राजगृहात भिक्षेसाठी प्रविष्ट झाले. त्यानंतर भगवंतांच्या मनात असा विचार आला – 'राजगृहात भिक्षेसाठी जाण्यास अजून खूप लवकरची वेळ आहे. मग मी मोरानिवाप येथील परिव्राजकाराम जेथे परिव्राजक सकुलुदायी आहे, तेथे का जाऊ नये?' त्यानंतर भगवान मोरानिवाप येथील परिव्राजकारामाकडे गेले. त्या वेळी परिव्राजक सकुलुदायी हा मोठ्या परिव्राजक समुदायासोबत बसला होता, जो समुदाय गोंगाट करणारा, मोठा आवाज करणारा आणि विविध प्रकारच्या हीन कथा (निरर्थक गप्पा) मारणारा होता, जसे की – राजांविषयीची कथा, चोरांविषयीची कथा, महामात्रांविषयीची (मंत्र्यांविषयीची) कथा, सैन्याविषयीची कथा, भयाविषयीची कथा, युद्धाविषयीची कथा, अन्नाविषयीची कथा, पेयाविषयीची कथा, वस्त्रांविषयीची कथा, शय्येविषयीची कथा, माळांविषयीची कथा, गंधांविषयीची कथा, नातेवाईकांविषयीची कथा, वाहनांविषयीची कथा, गावांविषयीची कथा, नगरांविषयीची कथा, शहरांविषयीची कथा, जनपदांविषयीची कथा, स्त्रियांविषयीची कथा, शूरवीरांविषयीची कथा, गल्लीबोळांविषयीची कथा, पाणवठ्याविषयीची कथा, पूर्वजांविषयीची (मृतांविषयीची) कथा, विविध प्रकारच्या निरर्थक गोष्टी, जगाच्या उत्पत्तीविषयीची कथा, समुद्राविषयीची कथा, आणि अस्तित्त्व व अनस्तित्त्व (उदय-अस्त) याविषयीची कथा. परिव्राजक सकुलुदायीने भगवंतांना दुरूनच येताना पाहिले. पाहून त्याने आपल्या समुदायाला शांत केले – 'सज्जनहो, शांत व्हा; आवाज करू नका. हे श्रमण गौतम येत आहेत. ते आयुष्यमान शांततेचे चाहते आहेत आणि शांततेची प्रशंसा करणारे आहेत. आपला समुदाय शांत आहे हे पाहून कदाचित ते आपल्याकडे येणे योग्य समजतील.' त्यानंतर ते परिव्राजक शांत झाले. त्यानंतर भगवान परिव्राजक सकुलुदायी जेथे होता तेथे गेले. त्यानंतर परिव्राजक सकुलुदायी भगवंतांना म्हणाला – 'यावे, भंते, भगवंतांचे स्वागत असो! भंते, खूप दिवसांनी भगवंतांनी येथे येण्याची कृपा केली आहे. भंते, आसनावर विराजमान व्हावे; हे आसन तयार केले आहे.' भगवान तयार केलेल्या आसनावर विराजमान झाले. परिव्राजक सकुलुदायीनेही एक लहान आसन घेतले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या परिव्राजक सकुलुदायीला भगवान म्हणाले –

၂၃၈. ‘‘ကာယနုတ္ထ[Pg.195], ဥဒါယိ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘တိဋ္ဌတေသာ, ဘန္တေ, ကထာ ယာယ မယံ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ. နေသာ, ဘန္တေ, ကထာ ဘဂဝတော ဒုလ္လဘာ ဘဝိဿတိ ပစ္ဆာပိ သဝနာယ. ပုရိမာနိ, ဘန္တေ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ နာနာတိတ္ထိယာနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ကုတူဟလသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘လာဘာ ဝတ, ဘော, အင်္ဂမဂဓာနံ, သုလဒ္ဓလာဘာ ဝတ, ဘော, အင်္ဂမဂဓာနံ! တတြိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သံဃိနော ဂဏိနော ဂဏာစရိယာ ဉာတာ ယသဿိနော တိတ္ထကရာ သာဓုသမ္မတာ ဗဟုဇနဿ ရာဇဂဟံ ဝဿာဝါသံ ဩသဋာ. အယမ္ပိ ခေါ ပူရဏော ကဿပေါ သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သောပိ ရာဇဂဟံ ဝဿာဝါသံ ဩသဋော. အယမ္ပိ ခေါ မက္ခလိ ဂေါသာလော…ပေ… အဇိတော ကေသကမ္ဗလော… ပကုဓော ကစ္စာယနော… သဉ္ဇယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော… နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သောပိ ရာဇဂဟံ ဝဿာဝါသံ ဩသဋော. အယမ္ပိ ခေါ သမဏော ဂေါတမော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သောပိ ရာဇဂဟံ ဝဿာဝါသံ ဩသဋော. ကော နု ခေါ ဣမေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သံဃီနံ ဂဏီနံ ဂဏာစရိယာနံ ဉာတာနံ ယသဿီနံ တိတ္ထကရာနံ သာဓုသမ္မတာနံ ဗဟုဇနဿ သာဝကာနံ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော, ကဉ္စ ပန သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’’တိ?

२३८. ‘उदायी, तुम्ही आता कोणत्या चर्चेसाठी एकत्र बसला आहात? आणि तुमची कोणती चर्चा अर्धवट राहिली आहे?’ ‘भंते, आम्ही आता ज्या चर्चेसाठी एकत्र बसलो आहोत, ती चर्चा राहू द्या. भंते, भगवंतांना ही चर्चा नंतरही ऐकणे कठीण होणार नाही. भंते, गेल्या काही दिवसांत, कुतूहलशाळेत (चर्चागृहात) एकत्र आलेल्या आणि बसलेल्या विविध पंथांच्या श्रमण व ब्राह्मणांमध्ये ही चर्चा सुरू झाली होती – «अहो, अंग आणि मगध देशातील लोकांचे मोठे भाग्य आहे! अहो, अंग आणि मगध देशातील लोकांना मोठा लाभ झाला आहे! कारण येथे राजगृहात वर्षावासासाठी असे श्रमण व ब्राह्मण आले आहेत जे संघाचे नायक आहेत, गणांचे नायक आहेत, गणांचे आचार्य आहेत, प्रसिद्ध आहेत, कीर्तिमान आहेत, पंथांचे संस्थापक (तीर्थंकर) आहेत आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे सत्पुरुष मानले गेले आहेत. हे पूरण कस्सप देखील संघाचे नायक, गणांचे नायक, गणांचे आचार्य, प्रसिद्ध, कीर्तिमान, पंथाचे संस्थापक आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे सत्पुरुष मानले गेलेले आहेत; तेही राजगृहात वर्षावासासाठी आले आहेत. हे मक्खलि गोसाल...पे... अजित केसकम्बल... पकुध कच्चायन... संजय बेलट्ठिपुत्त... निगण्ठ नातपुत्त देखील संघाचे नायक, गणांचे नायक, गणांचे आचार्य, प्रसिद्ध, कीर्तिमान, पंथाचे संस्थापक आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे सत्पुरुष मानले गेलेले आहेत; तेही राजगृहात वर्षावासासाठी आले आहेत. आणि हे श्रमण गौतम देखील संघाचे नायक, गणांचे नायक, गणांचे आचार्य, प्रसिद्ध, कीर्तिमान, पंथाचे संस्थापक आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे सत्पुरुष मानले गेलेले आहेत; तेही राजगृहात वर्षावासासाठी आले आहेत. या आदरणीय श्रमण व ब्राह्मणांपैकी, जे संघाचे नायक, गणांचे नायक, गणांचे आचार्य, प्रसिद्ध, कीर्तिमान, पंथाचे संस्थापक आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे सत्पुरुष मानले गेलेले आहेत, कोणाचा त्यांच्या श्रावकांकडून (शिष्यांकडून) आदर, सत्कार, सन्मान आणि पूजा केली जाते? आणि श्रावक कोणाचा आदर व सत्कार करून, कोणाचा आश्रय घेऊन राहतात?»’

၂၃၉. ‘‘တတြေကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယံ ခေါ ပူရဏော ကဿပေါ သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သော စ ခေါ သာဝကာနံ န သက္ကတော န ဂရုကတော န မာနိတော န ပူဇိတော, န စ ပန ပူရဏံ ကဿပံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ ပူရဏော ကဿပေါ အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တတြညတရော ပူရဏဿ ကဿပဿ သာဝကော သဒ္ဒမကာသိ – ‘‘မာ ဘောန္တော ပူရဏံ ကဿပံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိတ္ထ; နေသော ဧတံ ဇာနာတိ; မယမေတံ ဇာနာမ, အမှေ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆထ; မယမေတံ ဘဝန္တာနံ ဗျာကရိဿာမာ’’တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ ပူရဏော ကဿပေါ [Pg.196] ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တော န လဘတိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ. နေတေ, ဘဝန္တေ, ပုစ္ဆန္တိ, အမှေ ဧတေ ပုစ္ဆန္တိ; မယမေတေသံ ဗျာကရိဿာမာ’’တိ. ဗဟူ ခေါ ပန ပူရဏဿ ကဿပဿ သာဝကာ ဝါဒံ အာရောပေတွာ အပက္ကန္တာ – ‘‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ, အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ, ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ? မိစ္ဆာပဋိပန္နော တွမသိ, အဟမသ္မိ သမ္မာပဋိပန္နော, သဟိတံ မေ, အသဟိတံ တေ, ပုရေဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ, ပစ္ဆာဝစနီယံ ပုရေ အဝစ, အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ, အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ, နိဂ္ဂဟိတောသိ, စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ, နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီ’’တိ. ဣတိ ပူရဏော ကဿပေါ သာဝကာနံ န သက္ကတော န ဂရုကတော န မာနိတော န ပူဇိတော, န စ ပန ပူရဏံ ကဿပံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. အက္ကုဋ္ဌော စ ပန ပူရဏော ကဿပေါ ဓမ္မက္ကောသေနာ’’’တိ.

२३९. “त्यावर तेथे काही जण असे म्हणाले – ‘हा पुरण कस्सप संघाचा प्रमुख, गणाचा प्रमुख आणि गणाचार्य आहे; तो प्रसिद्ध, कीर्तिमान, पंथसंस्थापक आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे सत्पुरुष मानला गेलेला आहे. परंतु त्याच्या स्वतःच्या श्रावकांकडून त्याचा आदर केला जात नाही, सन्मान केला जात नाही, गौरव केला जात नाही आणि पूजा केली जात नाही; तसेच त्याचे श्रावक त्याचा आदर व सन्मान करून त्याच्या आश्रयाने राहत नाहीत. पूर्वी कधीतरी पुरण कस्सप शेकडो लोकांच्या परिषदेत धम्म उपदेश करत होता. तेथे पुरण कस्सपच्या एका श्रावकाने मध्येच आवाज केला – “महाशयांनो, पुरण कस्सपला हा प्रश्न विचारू नका; त्याला हे माहीत नाही. आम्हाला हे माहीत आहे, आम्हाला हा प्रश्न विचारा; आम्ही महाशयांना याचे उत्तर देऊ.” पूर्वी कधीतरी पुरण कस्सप आपले हात वर करून आक्रोश करत ओरडत होता, पण त्याचे कोणी ऐकले नाही – “महाशयांनो, शांत व्हा, महाशयांनो, आवाज करू नका. हे लोक तुम्हाला विचारत नाहीत, ते आम्हाला विचारत आहेत; आम्ही त्यांना उत्तर देऊ.” पुरण कस्सपचे अनेक श्रावक तर त्याच्या सिद्धांताचे खंडन करून त्याला सोडून निघून गेले – “तुला हा धम्म आणि विनय समजत नाही, मला हा धम्म आणि विनय समजतो. तुला हा धम्म आणि विनय काय समजणार? तू चुकीच्या मार्गाचा अवलंब केला आहेस, मी योग्य मार्गाचा अवलंब केला आहे. माझे बोलणे सुसंगत आहे, तुझे बोलणे विसंगत आहे. जे आधी बोलायला हवे होते ते तू नंतर बोललास, आणि जे नंतर बोलायला हवे होते ते तू आधी बोललास. तुझा दीर्घकाळचा अभ्यास उलटवून टाकला गेला आहे. तुझ्या सिद्धांतातील दोष सिद्ध झाला आहे, तू निरुत्तर झाला आहेस. या दोषातून स्वतःची सुटका करण्यासाठी काहीतरी मार्ग शोध, किंवा जर तुझ्यामध्ये सामर्थ्य असेल तर याचे स्पष्टीकरण दे!” अशा प्रकारे, पुरण कस्सपचा त्याच्या श्रावकांकडून आदर केला जात नाही, सन्मान केला जात नाही, गौरव केला जात नाही आणि पूजा केली जात नाही; तसेच त्याचे श्रावक त्याचा आदर व सन्मान करून त्याच्या आश्रयाने राहत नाहीत. आणि पुरण कस्सप हा धम्माच्या निंदेने स्वतःच निंदित झाला आहे.’”

‘‘ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ ခေါ မက္ခလိ ဂေါသာလော…ပေ… အဇိတော ကေသကမ္ဗလော… ပကုဓော ကစ္စာယနော… သဉ္ဇယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော… နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သော စ ခေါ သာဝကာနံ န သက္ကတော န ဂရုကတော န မာနိတော န ပူဇိတော, န စ ပန နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တတြညတရော နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ သာဝကော သဒ္ဒမကာသိ – မာ ဘောန္တော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိတ္ထ; နေသော ဧတံ ဇာနာတိ; မယမေတံ ဇာနာမ, အမှေ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆထ; မယမေတံ ဘဝန္တာနံ ဗျာကရိဿာမာတိ. ဘူတပုဗ္ဗံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တော န လဘတိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ. နေတေ ဘဝန္တေ ပုစ္ဆန္တိ, အမှေ ဧတေ ပုစ္ဆန္တိ; မယမေတေသံ ဗျာကရိဿာမာ’’တိ. ဗဟူ ခေါ ပန နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ သာဝကာ ဝါဒံ အာရောပေတွာ အပက္ကန္တာ – ‘‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ, အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ. ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ? မိစ္ဆာပဋိပန္နော တွမသိ. အဟမသ္မိ သမ္မာပဋိပန္နော. သဟိတံ မေ အသဟိတံ တေ, ပုရေဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ, ပစ္ဆာဝစနီယံ ပုရေ အဝစ, အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ, အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ, နိဂ္ဂဟိတောသိ, စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ, နိဗ္ဗေဌေဟိ [Pg.197] ဝါ သစေ ပဟောသီ’’တိ. ဣတိ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သာဝကာနံ န သက္ကတော န ဂရုကတော န မာနိတော န ပူဇိတော, န စ ပန နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. အက္ကုဋ္ဌော စ ပန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဓမ္မက္ကောသေနာ’’’တိ.

“काही जण असे म्हणाले – ‘हा मक्खलि गोसाल देखील... पे... अजित केसकम्बल... पकुध कच्चायन... संजय बेलट्ठिपुत्त... निगण्ठ नाठपुत्त देखील संघाचा प्रमुख, गणाचा प्रमुख आणि गणाचार्य आहे; तो प्रसिद्ध, कीर्तिमान, पंथसंस्थापक आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे सत्पुरुष मानला गेलेला आहे. परंतु त्याच्या स्वतःच्या श्रावकांकडून त्याचा आदर केला जात नाही, सन्मान केला जात नाही, गौरव केला जात नाही आणि पूजा केली जात नाही; तसेच त्याचे श्रावक त्याचा आदर व सन्मान करून त्याच्या आश्रयाने राहत नाहीत. पूर्वी कधीतरी निगण्ठ नाठपुत्त शेकडो लोकांच्या परिषदेत धम्म उपदेश करत होता. तेथे निगण्ठ नाठपुत्तच्या एका श्रावकाने मध्येच आवाज केला – “महाशयांनो, निगण्ठ नाठपुत्तला हा प्रश्न विचारू नका; त्याला हे माहीत नाही. आम्हाला हे माहीत आहे, आम्हाला हा प्रश्न विचारा; आम्ही महाशयांना याचे उत्तर देऊ.” पूर्वी कधीतरी निगण्ठ नाठपुत्त आपले हात वर करून आक्रोश करत ओरडत होता, पण त्याचे कोणी ऐकले नाही – “महाशयांनो, शांत व्हा, महाशयांनो, आवाज करू नका. हे लोक तुम्हाला विचारत नाहीत, ते आम्हाला विचारत आहेत; आम्ही त्यांना उत्तर देऊ.” निगण्ठ नाठपुत्तचे अनेक श्रावक तर त्याच्या सिद्धांताचे खंडन करून त्याला सोडून निघून गेले – “तुला हा धम्म आणि विनय समजत नाही, मला हा धम्म आणि विनय समजतो. तुला हा धम्म आणि विनय काय समजणार? तू चुकीच्या मार्गाचा अवलंब केला आहेस, मी योग्य मार्गाचा अवलंब केला आहे. माझे बोलणे सुसंगत आहे, तुझे बोलणे विसंगत आहे. जे आधी बोलायला हवे होते ते तू नंतर बोललास, आणि जे नंतर बोलायला हवे होते ते तू आधी बोललास. तुझा दीर्घकाळचा अभ्यास उलटवून टाकला गेला आहे. तुझ्या सिद्धांतातील दोष सिद्ध झाला आहे, तू निरुत्तर झाला आहेस. या दोषातून स्वतःची सुटका करण्यासाठी काहीतरी मार्ग शोध, किंवा जर तुझ्यामध्ये सामर्थ्य असेल तर याचे स्पष्टीकरण दे!” अशा प्रकारे, निगण्ठ नाठपुत्तचा त्याच्या श्रावकांकडून आदर केला जात नाही, सन्मान केला जात नाही, गौरव केला जात नाही आणि पूजा केली जात नाही; तसेच त्याचे श्रावक त्याचा आदर व सन्मान करून त्याच्या आश्रयाने राहत नाहीत. आणि निगण्ठ नाठपुत्त हा धम्माच्या निंदेने स्वतःच निंदित झाला आहे.’”

၂၄၀. ‘‘ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ ခေါ သမဏော ဂေါတမော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သော စ ခေါ သာဝကာနံ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော, သမဏဉ္စ ပန ဂေါတမံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ သမဏော ဂေါတမော အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တတြညတရော သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော ဥက္ကာသိ. တမေနာညတရော သဗြဟ္မစာရီ ဇဏ္ဏုကေန ဃဋ္ဋေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒေါ အာယသ္မာ ဟောတု, မာယသ္မာ သဒ္ဒမကာသိ, သတ္ထာ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေသီ’’တိ. ယသ္မိံ သမယေ သမဏော ဂေါတမော အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာနံ ခိပိတသဒ္ဒေါ ဝါ ဟောတိ ဥက္ကာသိတသဒ္ဒေါ ဝါ. တမေနံ မဟာဇနကာယော ပစ္စာသီသမာနရူပေါ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ – ‘‘ယံ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဘာသိဿတိ တံ နော သောဿာမာ’’တိ. သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော စာတုမ္မဟာပထေ ခုဒ္ဒမဓုံ အနေလကံ ပီဠေယျ. တမေနံ မဟာဇနကာယော ပစ္စာသီသမာနရူပေါ ပစ္စုပဋ္ဌိတော အဿ. ဧဝမေဝ ယသ္မိံ သမယေ သမဏော ဂေါတမော အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာနံ ခိပိတသဒ္ဒေါ ဝါ ဟောတိ ဥက္ကာသိတသဒ္ဒေါ ဝါ. တမေနံ မဟာဇနကာယော ပစ္စာသီသမာနရူပေါ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ – ‘‘ယံ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဘာသိဿတိ တံ နော သောဿာမာ’’တိ. ယေပိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ သဗြဟ္မစာရီဟိ သမ္ပယောဇေတွာ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တန္တိ တေပိ သတ္ထု စေဝ ဝဏ္ဏဝါဒိနော ဟောန္တိ, ဓမ္မဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒိနော ဟောန္တိ, သံဃဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒိနော ဟောန္တိ, အတ္တဂရဟိနောယေဝ ဟောန္တိ အနညဂရဟိနော, ‘‘မယမေဝမှာ အလက္ခိကာ မယံ အပ္ပပုညာ တေ မယံ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတွာ နာသက္ခိမှာ ယာဝဇီဝံ [Pg.198] ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’’န္တိ. တေ အာရာမိကဘူတာ ဝါ ဥပါသကဘူတာ ဝါ ပဉ္စသိက္ခာပဒေ သမာဒါယ ဝတ္တန္တိ. ဣတိ သမဏော ဂေါတမော သာဝကာနံ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော, သမဏဉ္စ ပန ဂေါတမံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’’တိ.

२४०. काही जण असे म्हणाले – 'हा श्रमण गौतम सुद्धा संघनायक, गणप्रमुख, गणाचार्य, प्रसिद्ध, कीर्तिमान, पंथसंस्थापक आणि बहुसंख्य लोकांद्वारे सत्पुरुष मानला गेलेला आहे. त्यांचे श्रावक त्यांचा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात आणि पूजा करतात; आणि ते श्रावक श्रमण गौतमांचा आदर व सन्मान करून त्यांच्यावर विसंबून राहतात. पूर्वीची गोष्ट आहे, श्रमण गौतम शेकडो लोकांच्या सभेत धम्माचा उपदेश करत होते. तेथे श्रमण गौतमांच्या एका श्रावकाने खोकल्याचा आवाज केला. तेव्हा त्याच्या एका सब्रह्मचाऱ्याने त्याला आपल्या गुडघ्याने स्पर्श केला आणि म्हटले – "आयुष्यमान, शांत राहा, आवाज करू नका; आपले शास्ता भगवान धम्मोपदेश करत आहेत." ज्या वेळी श्रमण गौतम शेकडो लोकांच्या सभेत धम्माचा उपदेश करतात, त्या वेळी श्रमण गौतमांच्या श्रावकांमध्ये शिंकण्याचा किंवा खोकण्याचा आवाजही होत नाही. त्या वेळी तो मोठा जनसमुदाय अत्यंत उत्सुकतेने वाट पाहत उभा असतो – "भगवान आपल्याला जो धम्म सांगतील, तो आपण ऐकूया." ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाने चौकात बसून मधमाश्या नसलेले शुद्ध मध पिळावे आणि मोठा जनसमुदाय अत्यंत उत्सुकतेने वाट पाहत उभा राहावा; त्याचप्रमाणे, ज्या वेळी श्रमण गौतम शेकडो लोकांच्या सभेत धम्माचा उपदेश करतात, त्या वेळी श्रमण गौतमांच्या श्रावकांमध्ये शिंकण्याचा किंवा खोकण्याचा आवाजही होत नाही. तो मोठा जनसमुदाय अत्यंत उत्सुकतेने वाट पाहत उभा असतो – "भगवान आपल्याला जो धम्म सांगतील, तो आपण ऐकूया." श्रमण गौतमांचे जे श्रावक आपल्या सब्रह्मचाऱ्यांशी मतभेद झाल्यामुळे शिक्षेचा त्याग करून हीन गृहस्थाश्रमात परततात, ते सुद्धा शास्त्यांचीच प्रशंसा करतात, धम्माचीच प्रशंसा करतात आणि संघाचीच प्रशंसा करतात. ते इतरांना दोष न देता स्वतःलाच दोष देतात की, "आम्हीच दुर्दैवी होतो, आमचेच पुण्य कमी होते; कारण आम्ही अशा सुविख्यात धम्म-विनयात प्रव्रजित होऊनही आयुष्यभर परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध ब्रह्मचर्य पाळू शकलो नाही." ते आरामाचे सेवक किंवा उपासक बनून पाच शील ग्रहण करून त्यांचे पालन करतात. अशा प्रकारे, श्रमण गौतम हे त्यांच्या श्रावकांकडून आदृत, सन्मानित, गौरवित आणि पूजित आहेत; आणि श्रावक श्रमण गौतमांचा आदर व सन्मान करून त्यांच्यावर विसंबून राहतात.'

၂၄၁. ‘‘ကတိ ပန တွံ, ဥဒါယိ, မယိ ဓမ္မေ သမနုပဿသိ, ယေဟိ မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’တိ? ‘‘ပဉ္စ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မေ သမနုပဿာမိ ယေဟိ ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. ကတမေ ပဉ္စ? ဘဂဝါ ဟိ, ဘန္တေ, အပ္ပာဟာရော, အပ္ပာဟာရတာယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အပ္ပာဟာရော, အပ္ပာဟာရတာယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပဌမံ ဓမ္မံ သမနုပဿာမိ ယေန ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

२४१. “पण उदायी, माझ्यामध्ये तुला असे किती गुण दिसतात, ज्यांमुळे माझे श्रावक माझा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून माझ्यावर विसंबून राहतात?” “भन्ते, मला भगवंतांमध्ये असे पाच गुण दिसतात, ज्यांमुळे श्रावक भगवंतांचा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून त्यांच्यावर विसंबून राहतात. ते पाच कोणते? भन्ते, भगवान अल्पाहारी आहेत आणि अल्पाहाराच्या गुणाची प्रशंसा करणारे आहेत. भन्ते, भगवान जे अल्पाहारी आहेत आणि अल्पाहाराची प्रशंसा करतात, हाच मला भगवंतांमधील पहिला गुण दिसतो, ज्याच्यामुळे श्रावक भगवंतांचा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून त्यांच्यावर विसंबून राहतात.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန စီဝရေန, ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန စီဝရေန, ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဒုတိယံ ဓမ္မံ သမနုပဿာမိ ယေန ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“पुन्हा, भन्ते, भगवान जसे मिळेल तशा चीवराने संतुष्ट राहतात आणि जसे मिळेल तशा चीवराने संतुष्ट राहण्याच्या गुणाची प्रशंसा करतात. भन्ते, भगवान जे जसे मिळेल तशा चीवराने संतुष्ट राहतात आणि अशा संतुष्टीची प्रशंसा करतात, हाच मला भगवंतांमधील दुसरा गुण दिसतो, ज्याच्यामुळे श्रावक भगवंतांचा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून त्यांच्यावर विसंबून राहतात.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန, ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန, ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ တတိယံ ဓမ္မံ သမနုပဿာမိ ယေန ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“पुन्हा, भन्ते, भगवान जसे मिळेल तशा पिंडपाताने संतुष्ट राहतात आणि जसे मिळेल तशा पिंडपाताने संतुष्ट राहण्याच्या गुणाची प्रशंसा करतात. भन्ते, भगवान जे जसे मिळेल तशा पिंडपाताने संतुष्ट राहतात आणि अशा संतुष्टीची प्रशंसा करतात, हाच मला भगवंतांमधील तिसरा गुण दिसतो, ज्याच्यामुळे श्रावक भगवंतांचा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून त्यांच्यावर विसंबून राहतात.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန သေနာသနေန, ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန သေနာသနေန, ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ဣမံ [Pg.199] ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ စတုတ္ထံ ဓမ္မံ သမနုပဿာမိ ယေန ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“पुन्हा, भन्ते, भगवान जसे मिळेल तशा सेनासनाने संतुष्ट राहतात आणि जसे मिळेल तशा सेनासनाने संतुष्ट राहण्याच्या गुणाची प्रशंसा करतात. भन्ते, भगवान जे जसे मिळेल तशा सेनासनाने संतुष्ट राहतात आणि अशा संतुष्टीची प्रशंसा करतात, हाच मला भगवंतांमधील चौथा गुण दिसतो, ज्याच्यामुळे श्रावक भगवंतांचा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून त्यांच्यावर विसंबून राहतात.”

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဝိဝိတ္တော, ပဝိဝေကဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဝိဝိတ္တော, ပဝိဝေကဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပဉ္စမံ ဓမ္မံ သမနုပဿာမိ ယေန ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“पुन्हा, भन्ते, भगवान एकांतप्रिय आहेत आणि एकांताच्या गुणाची प्रशंसा करणारे आहेत. भन्ते, भगवान जे एकांतप्रिय आहेत आणि एकांताची प्रशंसा करतात, हाच मला भगवंतांमधील पाचवा गुण दिसतो, ज्याच्यामुळे श्रावक भगवंतांचा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून त्यांच्यावर विसंबून राहतात.”

‘‘ဣမေ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပဉ္စ ဓမ္မေ သမနုပဿာမိ ယေဟိ ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

“भन्ते, मला भगवंतांमध्ये हेच पाच गुण दिसतात, ज्यांमुळे श्रावक भगवंतांचा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून त्यांच्यावर विसंबून राहतात.”

၂၄၂. ‘‘‘အပ္ပာဟာရော သမဏော ဂေါတမော, အပ္ပာဟာရတာယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, သန္တိ ခေါ ပန မေ, ဥဒါယိ, သာဝကာ ကောသကာဟာရာပိ အဍ္ဎကောသကာဟာရာပိ ဗေလုဝါဟာရာပိ အဍ္ဎဗေလုဝါဟာရာပိ. အဟံ ခေါ ပန, ဥဒါယိ, အပ္ပေကဒါ ဣမိနာ ပတ္တေန သမတိတ္တိကမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမိ ဘိယျောပိ ဘုဉ္ဇာမိ. ‘အပ္ပာဟာရော သမဏော ဂေါတမော, အပ္ပာဟာရတာယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, ယေ တေ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ ကောသကာဟာရာပိ အဍ္ဎကောသကာဟာရာပိ ဗေလုဝါဟာရာပိ အဍ္ဎဗေလုဝါဟာရာပိ န မံ တေ ဣမိနာ ဓမ္မေန သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

२४२. “हे उदायी! ‘श्रमण गौतम अल्प आहारी आहेत आणि अल्प आहाराची प्रशंसा करणारे आहेत’ असा विचार करून जर माझे श्रावक माझा आदर-सत्कार करतील, गौरव करतील, मान-सन्मान करतील, पूजा करतील आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहतील; तर हे उदायी, माझे असेही श्रावक आहेत जे केवळ एका लहान वाटीभर (कोसक) आहार घेतात, अर्धी वाटीभर आहार घेतात, एका बेलाच्या फळाएवढा आहार घेतात किंवा अर्ध्या बेलाच्या फळाएवढा आहार घेतात. परंतु हे उदायी, मी तर कधीकधी या पात्राने काठोकाठ भरलेले अन्नही ग्रहण करतो आणि त्याहून अधिकही ग्रहण करतो. हे उदायी! ‘श्रमण गौतम अल्प आहारी आहेत आणि अल्प आहाराची प्रशंसा करणारे आहेत’ असा विचार करून जर माझे श्रावक माझा आदर-सत्कार करतील, गौरव करतील, मान-सन्मान करतील, पूजा करतील आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहतील; तर हे उदायी, माझे जे ते श्रावक आहेत जे केवळ एका लहान वाटीभर आहार घेणारे, अर्धी वाटीभर आहार घेणारे, एका बेलाच्या फळाएवढा आहार घेणारे किंवा अर्ध्या बेलाच्या फळाएवढा आहार घेणारे आहेत, ते या गुणामुळे माझा आदर-सत्कार करणार नाहीत, गौरव करणार नाहीत, मान-सन्मान करणार नाहीत, पूजा करणार नाहीत आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहणार नाहीत.”

‘‘‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန စီဝရေန, ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, သန္တိ ခေါ ပန မေ, ဥဒါယိ, သာဝကာ ပံသုကူလိကာ လူခစီဝရဓရာ တေ သုသာနာ ဝါ သင်္ကာရကူဋာ ဝါ ပါပဏိကာ ဝါ နန္တကာနိ ဥစ္စိနိတွာ သံဃာဋိံ ကရိတွာ ဓာရေန္တိ. အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ, အပ္ပေကဒါ ဂဟပတိစီဝရာနိ ဓာရေမိ [Pg.200] ဒဠှာနိ သတ္ထလူခါနိ အလာဗုလောမသာနိ. ‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန စီဝရေန, ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, ယေ တေ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ ပံသုကူလိကာ လူခစီဝရဓရာ တေ သုသာနာ ဝါ သင်္ကာရကူဋာ ဝါ ပါပဏိကာ ဝါ နန္တကာနိ ဥစ္စိနိတွာ သံဃာဋိံ ကရိတွာ ဓာရေန္တိ, န မံ တေ ဣမိနာ ဓမ္မေန သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

“हे उदायी! ‘श्रमण गौतम जशा प्रकारची मिळेल तशा प्रकारच्या चीवराने संतुष्ट राहतात आणि कोणत्याही प्रकारच्या चीवराने संतुष्ट राहण्याच्या वृत्तीची प्रशंसा करणारे आहेत’ असा विचार करून जर माझे श्रावक माझा आदर-सत्कार करतील, गौरव करतील, मान-सन्मान करतील, पूजा करतील आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहतील; तर हे उदायी, माझे असेही श्रावक आहेत जे पांसुकूलिक (फेकून दिलेल्या चिंध्यांचे चीवर नेसणारे) आहेत, खडबडीत चीवर धारण करणारे आहेत. ते स्मशानातून, कचऱ्याच्या ढिगाऱ्यावरून किंवा बाजारातील दुकानांतून चिंध्या गोळा करून, त्या शिवून संघात (दुप्पट चीवर) बनवून परिधान करतात. परंतु हे उदायी, मी तर कधीकधी गृहस्थांनी दान दिलेली चीवरे धारण करतो, जी मजबूत असतात, बारीक धाग्यांची असतात आणि भोपळ्याच्या मऊ केसांसारखी मऊ असतात. हे उदायी! ‘श्रमण गौतम जशा प्रकारची मिळेल तशा प्रकारच्या चीवराने संतुष्ट राहतात आणि कोणत्याही प्रकारच्या चीवराने संतुष्ट राहण्याच्या वृत्तीची प्रशंसा करणारे आहेत’ असा विचार करून जर माझे श्रावक माझा आदर-सत्कार करतील, गौरव करतील, मान-सन्मान करतील, पूजा करतील आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहतील; तर हे उदायी, माझे जे ते श्रावक आहेत जे पांसुकूलिक आहेत, खडबडीत चीवर धारण करणारे आहेत, जे स्मशानातून, कचऱ्याच्या ढिगाऱ्यावरून किंवा बाजारातील दुकानांतून चिंध्या गोळा करून, त्या शिवून संघात बनवून परिधान करतात; ते या गुणामुळे माझा आदर-सत्कार करणार नाहीत, गौरव करणार नाहीत, मान-सन्मान करणार नाहीत, पूजा करणार नाहीत आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहणार नाहीत.”

‘‘‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန, ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, သန္တိ ခေါ ပန မေ, ဥဒါယိ, သာဝကာ ပိဏ္ဍပါတိကာ သပဒါနစာရိနော ဥဉ္ဆာသကေ ဝတေ ရတာ, တေ အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌာ သမာနာ အာသနေနပိ နိမန္တိယမာနာ န သာဒိယန္တိ. အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ, အပ္ပေကဒါ နိမန္တနေပိ ဘုဉ္ဇာမိ သာလီနံ ဩဒနံ ဝိစိတကာဠကံ အနေကသူပံ အနေကဗျဉ္ဇနံ. ‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန, ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, ယေ တေ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ ပိဏ္ဍပါတိကာ သပဒါနစာရိနော ဥဉ္ဆာသကေ ဝတေ ရတာ တေ အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌာ သမာနာ အာသနေနပိ နိမန္တိယမာနာ န သာဒိယန္တိ, န မံ တေ ဣမိနာ ဓမ္မေန သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

“हे उदायी! ‘श्रमण गौतम जशा प्रकारचा मिळेल तशा प्रकारच्या पिंडपाताने संतुष्ट राहतात आणि कोणत्याही प्रकारच्या पिंडपाताने संतुष्ट राहण्याच्या वृत्तीची प्रशंसा करणारे आहेत’ असा विचार करून जर माझे श्रावक माझा आदर-सत्कार करतील, गौरव करतील, मान-सन्मान करतील, पूजा करतील आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहतील; तर हे उदायी, माझे असेही श्रावक आहेत जे पिंडपातिक आहेत, सपदानचारी आहेत आणि उंछ वृत्तीच्या व्रतात मग्न राहणारे आहेत. ते गावात प्रवेश केल्यानंतर आसनाचे आमंत्रण दिले तरी त्याचा स्वीकार करत नाहीत. परंतु हे उदायी, मी तर कधीकधी आमंत्रण स्वीकारूनही भोजन करतो, ज्यामध्ये काळे दाणे निवडून काढलेला सुवासिक तांदळाचा भात, अनेक प्रकारचे सूप (वरण) आणि अनेक प्रकारचे व्यंजने असतात. हे उदायी! ‘श्रमण गौतम जशा प्रकारचा मिळेल तशा प्रकारच्या पिंडपाताने संतुष्ट राहतात आणि कोणत्याही प्रकारच्या पिंडपाताने संतुष्ट राहण्याच्या वृत्तीची प्रशंसा करणारे आहेत’ असा विचार करून जर माझे श्रावक माझा आदर-सत्कार करतील, गौरव करतील, मान-सन्मान करतील, पूजा करतील आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहतील; तर हे उदायी, माझे जे ते श्रावक आहेत जे पिंडपातिक आहेत, सपदानचारी आहेत, उंछ वृत्तीच्या व्रतात मग्न राहणारे आहेत, जे गावात प्रवेश केल्यानंतर आसनाचे आमंत्रण दिले तरी त्याचा स्वीकार करत नाहीत; ते या गुणामुळे माझा आदर-सत्कार करणार नाहीत, गौरव करणार नाहीत, मान-सन्मान करणार नाहीत, पूजा करणार नाहीत आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहणार नाहीत.”

‘‘‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန သေနာသနေန, ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, သန္တိ ခေါ ပန မေ, ဥဒါယိ, သာဝကာ ရုက္ခမူလိကာ အဗ္ဘောကာသိကာ, တေ အဋ္ဌမာသေ ဆန္နံ န ဥပေန္တိ. အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ, အပ္ပေကဒါ ကူဋာဂါရေသုပိ ဝိဟရာမိ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တေသု နိဝါတေသု ဖုသိတဂ္ဂဠေသု ပိဟိတဝါတပါနေသု. ‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန [Pg.201] သေနာသနေန, ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, ယေ တေ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ ရုက္ခမူလိကာ အဗ္ဘောကာသိကာ တေ အဋ္ဌမာသေ ဆန္နံ န ဥပေန္တိ, န မံ တေ ဣမိနာ ဓမ္မေန သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

“हे उदायी! ‘श्रमण गौतम जशा प्रकारच्या मिळतील तशा प्रकारच्या शयनासनाने संतुष्ट राहतात आणि कोणत्याही प्रकारच्या शयनासनाने संतुष्ट राहण्याच्या वृत्तीची प्रशंसा करणारे आहेत’ असा विचार करून जर माझे श्रावक माझा आदर-सत्कार करतील, गौरव करतील, मान-सन्मान करतील, पूजा करतील आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहतील; तर हे उदायी, माझे असेही श्रावक आहेत जे वृक्षमूलिक आणि अभ्भोकासिक आहेत, जे वर्षातील आठ महिने छताखाली जात नाहीत. परंतु हे उदायी, मी तर कधीकधी अशा कुटागारांमध्ये देखील राहतो, जे आतून-बाहेरून लिंपलेले असतात, जिथे वारा थेट येत नाही, ज्यांचे दरवाजे घट्ट बंद होतात आणि खिडक्या बंद केलेल्या असतात. हे उदायी! ‘श्रमण गौतम जशा प्रकारच्या मिळतील तशा प्रकारच्या शयनासनाने संतुष्ट राहतात आणि कोणत्याही प्रकारच्या शयनासनाने संतुष्ट राहण्याच्या वृत्तीची प्रशंसा करणारे आहेत’ असा विचार करून जर माझे श्रावक माझा आदर-सत्कार करतील, गौरव करतील, मान-सन्मान करतील, पूजा करतील आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहतील; तर हे उदायी, माझे जे ते श्रावक आहेत जे वृक्षमूलिक आहेत, अभ्भोकासिक आहेत, जे आठ महिने छताखाली जात नाहीत; ते या गुणामुळे माझा आदर-सत्कार करणार नाहीत, गौरव करणार नाहीत, मान-सन्मान करणार नाहीत, पूजा करणार नाहीत आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहणार नाहीत.”

‘‘‘ပဝိဝိတ္တော သမဏော ဂေါတမော, ပဝိဝေကဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, သန္တိ ခေါ ပန မေ, ဥဒါယိ, သာဝကာ အာရညိကာ ပန္တသေနာသနာ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ဝိဟရန္တိ, တေ အနွဒ္ဓမာသံ သံဃမဇ္ဈေ ဩသရန္တိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယ. အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ, အပ္ပေကဒါ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရညာ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ. ‘ပဝိဝိတ္တော သမဏော ဂေါတမော, ပဝိဝေကဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, ယေ တေ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ အာရညကာ ပန္တသေနာသနာ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ဝိဟရန္တိ တေ အနွဒ္ဓမာသံ သံဃမဇ္ဈေ ဩသရန္တိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယ, န မံ တေ ဣမိနာ ဓမ္မေန သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

“हे उदायी! ‘श्रमण गौतम एकांतात राहणारे आहेत आणि एकांताची प्रशंसा करणारे आहेत’ असा विचार करून जर माझे श्रावक माझा आदर-सत्कार करतील, गौरव करतील, मान-सन्मान करतील, पूजा करतील आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहतील; तर हे उदायी, माझे असेही श्रावक आहेत जे आरण्यक आहेत, निर्जन शयनासनात राहणारे आहेत, जे घनदाट जंगलात आणि निर्जन शयनासनात जाऊन राहतात. ते दर पंधरवड्याला पातिमोक्ख पाठासाठी संघामध्ये एकत्र येतात. परंतु हे उदायी, मी तर कधीकधी भिक्खू, भिक्खुनी, उपासक, उपासिका, राजे, राजमहामात्र, इतर पंथांचे लोक (तीर्थक) आणि त्यांचे अनुयायी यांच्या गर्दीत वेढलेला राहतो. हे उदायी! ‘श्रमण गौतम एकांतात राहणारे आहेत आणि एकांताची प्रशंसा करणारे आहेत’ असा विचार करून जर माझे श्रावक माझा आदर-सत्कार करतील, गौरव करतील, मान-सन्मान करतील, पूजा करतील आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहतील; तर हे उदायी, माझे जे ते श्रावक आहेत जे आरण्यक आहेत, निर्जन शयनासनात राहणारे आहेत, जे घनदाट जंगलात आणि निर्जन शयनासनात जाऊन राहतात आणि दर पंधरवड्याला पातिमोक्ख पाठासाठी संघामध्ये एकत्र येतात; ते या गुणामुळे माझा आदर-सत्कार करणार नाहीत, गौरव करणार नाहीत, मान-सन्मान करणार नाहीत, पूजा करणार नाहीत आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहणार नाहीत.”

‘‘ဣတိ ခေါ, ဥဒါယိ, န မမံ သာဝကာ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“अशा प्रकारे, हे उदायी, माझे श्रावक या पाच गुणांमुळे माझा आदर-सत्कार करत नाहीत, गौरव करत नाहीत, मान-सन्मान करत नाहीत, पूजा करत नाहीत आणि आदर-सत्कार व गौरव करून माझ्या आश्रयाने राहत नाहीत.”

၂၄၃. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဥဒါယိ, အညေ စ ပဉ္စ ဓမ္မာ ယေဟိ ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓုဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဓိသီလေ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘သီလဝါ သမဏော ဂေါတမော ပရမေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော’တိ. ယမ္ပုဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဓိသီလေ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘သီလဝါ သမဏော ဂေါတမော ပရမေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော’တိ, အယံ ခေါ, ဥဒါယိ[Pg.202], ပဌမော ဓမ္မော ယေန မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

२४३. उदायी, इतर पाच गुण (धर्म) असे आहेत, ज्या पाच गुणांमुळे माझे श्रावक माझा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून माझ्या आश्रयाने राहतात. ते पाच कोणते? उदायी, येथे माझे श्रावक माझ्या उच्च शीलाची अशी प्रशंसा करतात: 'श्रमण गौतम शीलवान आहेत, ते परम शीलस्कंधाने संपन्न आहेत.' उदायी, माझे श्रावक माझ्या उच्च शीलाची जी प्रशंसा करतात की—'श्रमण गौतम शीलवान आहेत, ते परम शीलस्कंधाने संपन्न आहेत,' हाच, उदायी, पहिला गुण आहे ज्याच्यामुळे माझे श्रावक माझा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून माझ्या आश्रयाने राहतात.

၂၄၄. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဘိက္ကန္တေ ဉာဏဒဿနေ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘ဇာနံယေဝါဟ သမဏော ဂေါတမော – ဇာနာမီတိ, ပဿံယေဝါဟ သမဏော ဂေါတမော – ပဿာမီတိ; အဘိညာယ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အနဘိညာယ; သနိဒါနံ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အနိဒါနံ; သပ္ပာဋိဟာရိယံ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အပ္ပာဋိဟာရိယ’န္တိ. ယမ္ပုဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဘိက္ကန္တေ ဉာဏဒဿနေ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘ဇာနံယေဝါဟ သမဏော ဂေါတမော – ဇာနာမီတိ, ပဿံယေဝါဟ သမဏော ဂေါတမော – ပဿာမီတိ; အဘိညာယ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အနဘိညာယ; သနိဒါနံ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အနိဒါနံ; သပ္ပာဋိဟာရိယံ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အပ္ပာဋိဟာရိယ’န္တိ, အယံ ခေါ, ဥဒါယိ, ဒုတိယော ဓမ္မော ယေန မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

२४४. पुन्हा आणखी, उदायी, माझे श्रावक माझ्या उत्कृष्ट ज्ञानदर्शनाची अशी प्रशंसा करतात: 'श्रमण गौतम जाणूनच म्हणतात की—मी जाणतो, पाहूनच म्हणतात की—मी पाहतो; श्रमण गौतम अभिज्ञेने (विशिष्ट ज्ञानाने) धर्माचा उपदेश करतात, अनभिज्ञेने (ज्ञानाशिवाय) नाही; श्रमण गौतम सकारण (हेतू व कारणासह) धर्माचा उपदेश करतात, अकारण नाही; श्रमण गौतम प्रातिहार्ययुक्त (सप्रमाण व प्रभावशाली) धर्माचा उपदेश करतात, अप्रातिहार्य नाही.' उदायी, माझे श्रावक माझ्या उत्कृष्ट ज्ञानदर्शनाची जी प्रशंसा करतात की—'श्रमण गौतम जाणूनच म्हणतात की—मी जाणतो, पाहूनच म्हणतात की—मी पाहतो; श्रमण गौतम अभिज्ञेने धर्माचा उपदेश करतात, अनभिज्ञेने नाही; श्रमण गौतम सकारण धर्माचा उपदेश करतात, अकारण नाही; श्रमण गौतम प्रातिहार्ययुक्त धर्माचा उपदेश करतात, अप्रातिहार्य नाही,' हाच, उदायी, दुसरा गुण आहे ज्याच्यामुळे माझे श्रावक माझा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून माझ्या आश्रयाने राहतात.

၂၄၅. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဓိပညာယ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘ပညဝါ သမဏော ဂေါတမော ပရမေန ပညာက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော; တံ ဝတ အနာဂတံ ဝါဒပထံ န ဒက္ခတိ, ဥပ္ပန္နံ ဝါ ပရပ္ပဝါဒံ န သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏှိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ’. တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, အပိ နု မေ သာဝကာ ဧဝံ ဇာနန္တာ ဧဝံ ပဿန္တာ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေယျု’’န္တိ?

२४५. पुन्हा आणखी, उदायी, माझे श्रावक माझ्या उच्च प्रज्ञेची अशी प्रशंसा करतात: 'श्रमण गौतम प्रज्ञावान आहेत, ते परम प्रज्ञास्कंधाने संपन्न आहेत. भविष्यात येणारा कोणताही वादप्रवाह ते पाहणार नाहीत किंवा उद्भवलेल्या परवादाचे (इतरांच्या आक्षेपांचे) कारणासहित योग्य प्रकारे खंडन करणार नाहीत, असे कधीही घडू शकत नाही.' उदायी, तुला काय वाटते? माझे श्रावक असे जाणत असताना आणि असे पाहत असताना, माझ्या बोलण्यात मध्येच अडथळा आणतील का?

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

नाही, भंते! असे कधीच होणार नाही.

‘‘န ခေါ ပနာဟံ, ဥဒါယိ, သာဝကေသု အနုသာသနိံ ပစ္စာသီသာမိ ; အညဒတ္ထု မမယေဝ သာဝကာ အနုသာသနိံ ပစ္စာသီသန္တိ.

उदायी, मी माझ्या श्रावकांकडून कोणत्याही उपदेशाची अपेक्षा करत नाही; उलट माझे श्रावकच माझ्याकडून उपदेशाची अपेक्षा करतात.

‘‘ယမ္ပုဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဓိပညာယ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘ပညဝါ သမဏော ဂေါတမော ပရမေန ပညာက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော; တံ ဝတ အနာဂတံ ဝါဒပထံ န ဒက္ခတိ, ဥပ္ပန္နံ ဝါ ပရပ္ပဝါဒံ န သဟဓမ္မေန နိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏှိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ’. အယံ ခေါ, ဥဒါယိ, တတိယော ဓမ္မော ယေန မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

उदायी, माझे श्रावक माझ्या उच्च प्रज्ञेची जी प्रशंसा करतात की—'श्रमण गौतम प्रज्ञावान आहेत, ते परम प्रज्ञास्कंधाने संपन्न आहेत. भविष्यात येणारा कोणताही वादप्रवाह ते पाहणार नाहीत किंवा उद्भवलेल्या परवादाचे कारणासहित योग्य प्रकारे खंडन करणार नाहीत, असे कधीही घडू शकत नाही,' हाच, उदायी, तिसरा गुण आहे ज्याच्यामुळे माझे श्रावक माझा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून माझ्या आश्रयाने राहतात.

၂၄၆. ‘‘ပုန [Pg.203] စပရံ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ ယေန ဒုက္ခေန ဒုက္ခောတိဏ္ဏာ ဒုက္ခပရေတာ တေ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပုစ္ဆန္တိ, တေသာဟံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ, တေသာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေမိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန; တေ မံ ဒုက္ခသမုဒယံ… ဒုက္ခနိရောဓံ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အရိယသစ္စံ ပုစ္ဆန္တိ, တေသာဟံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အရိယသစ္စံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ, တေသာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေမိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန. ယမ္ပုဒါယိ, မမ သာဝကာ ယေန ဒုက္ခေန ဒုက္ခောတိဏ္ဏာ ဒုက္ခပရေတာ တေ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပုစ္ဆန္တိ, တေသာဟံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ, တေသာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေမိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန. တေ မံ ဒုက္ခသမုဒယံ … ဒုက္ခနိရောဓံ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အရိယသစ္စံ ပုစ္ဆန္တိ. တေသာဟံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အရိယသစ္စံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ. တေသာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေမိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန. အယံ ခေါ, ဥဒါယိ, စတုတ္ထော ဓမ္မော ယေန မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

२४६. पुन्हा आणखी, उदायी, माझे श्रावक जेव्हा कोणत्या तरी दुःखाने ग्रस्त होतात, दुःखाने पीडित होतात, तेव्हा ते माझ्याकडे येऊन मला 'दुःख आर्यसत्य' विचारतात. त्यांनी विचारल्यावर मी त्यांना दुःख आर्यसत्याचे स्पष्टीकरण देतो आणि त्यांच्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन त्यांचे मन संतुष्ट करतो. ते मला 'दुःखसमुदय आर्यसत्य', 'दुःखनिरोध आर्यसत्य' आणि 'दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा (दुःख निरोधाकडे नेणारा मार्ग) आर्यसत्य' विचारतात. त्यांनी विचारल्यावर मी त्यांना दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आर्यसत्याचे स्पष्टीकरण देतो आणि त्यांच्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन त्यांचे मन संतुष्ट करतो. उदायी, माझे श्रावक जेव्हा कोणत्या तरी दुःखाने ग्रस्त होतात, दुःखाने पीडित होतात, तेव्हा ते माझ्याकडे येऊन मला दुःख आर्यसत्य विचारतात, त्यांनी विचारल्यावर मी त्यांना दुःख आर्यसत्याचे स्पष्टीकरण देतो आणि त्यांच्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन त्यांचे मन संतुष्ट करतो. ते मला दुःखसमुदय, दुःखनिरोध आणि दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आर्यसत्य विचारतात, त्यांनी विचारल्यावर मी त्यांना दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आर्यसत्याचे स्पष्टीकरण देतो आणि त्यांच्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन त्यांचे मन संतुष्ट करतो. हाच, उदायी, चौथा गुण आहे ज्याच्यामुळे माझे श्रावक माझा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर व सन्मान करून माझ्या आश्रयाने राहतात.

၂၄၇. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ… စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

२४७. पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांना असा मार्ग सांगितला आहे, ज्या मार्गाचे आचरण करून माझे श्रावक चार सतिपट्ठान (स्मृतिप्रस्थान) विकसित करतात. उदायी, येथे भिक्खू कायेमध्ये कायानुपश्यी (शरीरात शरीराचे सतत दर्शन घेणारा) होऊन, उद्योगी (आतपी), संप्रजन्ययुक्त (संपजानो) आणि स्मृतिमान (सतिमा) होऊन, लोकांमधील अभिज्झा (लोभ) आणि डोमनस्स (दौर्मनस्य) दूर करून विहरतो. वेदनांमध्ये वेदनानुपश्यी होऊन विहरतो... चित्तामध्ये चित्तानुपश्यी होऊन विहरतो... धर्मांमध्ये धर्मानुपश्यी होऊन, उद्योगी, संप्रजन्ययुक्त आणि स्मृतिमान होऊन, लोकांमधील अभिज्झा आणि डोमनस्स दूर करून विहरतो. आणि त्याद्वारे माझे अनेक श्रावक अभिज्ञेच्या अंतिम पारमितेला (पूर्णत्वाला) प्राप्त होऊन विहरतात.

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ, ဝါယမတိ, ဝီရိယံ အာရဘတိ, စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ, ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ, ဝါယမတိ, ဝီရိယံ အာရဘတိ, စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ, ပဒဟတိ; အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ, ဝါယမတိ, ဝီရိယံ အာရဘတိ, စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ, ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ, ဝါယမတိ, ဝီရိယံ အာရဘတိ, စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ, ပဒဟတိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांना असा मार्ग सांगितला आहे, ज्या मार्गाचे आचरण करून माझे श्रावक चार सम्मदपधान (सम्यक् प्रधाने) विकसित करतात. उदायी, येथे भिक्खू अनुत्पन्न (अद्याप उत्पन्न न झालेल्या) पापी अकुशल धर्मांना उत्पन्न न होऊ देण्यासाठी छंद (इच्छा) निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य (उत्साह) आरंभितो, चित्त एकाग्र करतो आणि दृढ निश्चय करतो; उत्पन्न झालेल्या पापी अकुशल धर्मांच्या प्रहाणासाठी (नष्ट करण्यासाठी) छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त एकाग्र करतो आणि दृढ निश्चय करतो; अनुत्पन्न कुशल धर्मांना उत्पन्न करण्यासाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त एकाग्र करतो आणि दृढ निश्चय करतो; उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या स्थितीसाठी, ते नष्ट न होण्यासाठी, त्यांच्या वृद्धीसाठी, विपुलतेसाठी, भावनेच्या परिपूर्तीसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त एकाग्र करतो आणि दृढ निश्चय करतो. आणि त्याद्वारे माझे अनेक श्रावक अभिज्ञेच्या अंतिम पारमितेला (पूर्णत्वाला) प्राप्त होऊन विहरतात.

‘‘ပုန [Pg.204] စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒေ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဝီရိယသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, စိတ္တသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

“पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग (प्रतिपदा) उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक चार ऋद्धिपाद विकसित करतात. येथे, उदायी, भिक्खू छंद-समाधी-प्रधान-संस्कारांनी युक्त अशा ऋद्धिपादाची भावना करतो; वीर्य-समाधी-प्रधान-संस्कारांनी युक्त अशा ऋद्धिपादाची भावना करतो; चित्त-समाधी-प्रधान-संस्कारांनी युक्त अशा ऋद्धिपादाची भावना करतो; विमंसा-समाधी-प्रधान-संस्कारांनी युक्त अशा ऋद्धिपादाची भावना करतो. आणि त्यामध्ये माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या (उच्च ज्ञानाच्या) अंतिम पारमितेला पोहोचून विहरतात.”

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ ဥပသမဂါမိံ သမ္ဗောဓဂါမိံ; ဝီရိယိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ…ပေ… သတိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ… သမာဓိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ… ပညိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ ဥပသမဂါမိံ သမ္ဗောဓဂါမိံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

“पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक पाच इंद्रिये विकसित करतात. येथे, उदायी, भिक्खू उपशमगामी (शांतीकडे नेणारे) आणि संबोधगामी (संबोधीकडे नेणारे) अशा सद्धिंद्रियाची भावना करतो; वीर्यिंद्रियाची भावना करतो... सतिंद्रियाची भावना करतो... समाधिंद्रियाची भावना करतो... उपशमगामी आणि संबोधगामी अशा पञ्ञिंद्रियाची भावना करतो. आणि त्यामध्ये माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला पोहोचून विहरतात.”

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ပဉ္စ ဗလာနိ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါဗလံ ဘာဝေတိ ဥပသမဂါမိံ သမ္ဗောဓဂါမိံ; ဝီရိယဗလံ ဘာဝေတိ…ပေ… သတိဗလံ ဘာဝေတိ… သမာဓိဗလံ ဘာဝေတိ… ပညာဗလံ ဘာဝေတိ ဥပသမဂါမိံ သမ္ဗောဓဂါမိံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

“पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक पाच बले विकसित करतात. येथे, उदायी, भिक्खू उपशमगामी आणि संबोधगामी अशा श्रद्धाबलाची भावना करतो; वीर्यबलाची भावना करतो... सतिबलाची भावना करतो... समाधिबलाची भावना करतो... उपशमगामी आणि संबोधगामी अशा प्रज्ञाबलाची भावना करतो. आणि त्यामध्ये माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला पोहोचून विहरतात.”

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ; ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

“पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक सात बोज्झंग विकसित करतात. येथे, उदायी, भिक्खू विवेक-निश्रित, विराग-निश्रित, निरोध-निश्रित आणि वोस्सgg-परिणामी अशा सति-संबोज्ज्हंगाची भावना करतो; धम्मविचय-संबोज्ज्हंगाची भावना करतो... वीर्य-संबोज्ज्हंगाची भावना करतो... पीति-संबोज्ज्हंगाची भावना करतो... पस्सद्धि-संबोज्ज्हंगाची भावना करतो... समाधि-संबोज्ज्हंगाची भावना करतो... विवेक-निश्रित, विराग-निश्रित, निरोध-निश्रित आणि वोस्सग्ग-परिणामी अशा उपेक्खा-संबोज्ज्हंगाची भावना करतो. आणि त्यामध्ये माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला पोहोचून विहरतात.”

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဘာဝေတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပံ ဘာဝေတိ, သမ္မာဝါစံ ဘာဝေတိ, သမ္မာကမ္မန္တံ ဘာဝေတိ, သမ္မာအာဇီဝံ ဘာဝေတိ, သမ္မာဝါယာမံ ဘာဝေတိ, သမ္မာသတိံ [Pg.205] ဘာဝေတိ, သမ္မာသမာဓိံ ဘာဝေတိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

“पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक आर्य अष्टांगिक मार्गाची भावना करतात. येथे, उदायी, भिक्खू सम्मादिट्ठि (सम्यक दृष्टी) विकसित करतो, सम्मासंकप्प (सम्यक संकल्प) विकसित करतो, सम्मावाचा (सम्यक वाचा) विकसित करतो, सम्माकम्मन्त (सम्यक कर्मान्त) विकसित करतो, सम्माआजीव (सम्यक आजीव) विकसित करतो, सम्मावायाम (सम्यक व्यायाम) विकसित करतो, सम्मासति (सम्यक स्मृती) विकसित करतो, सम्मासमाधि (सम्यक समाधी) विकसित करतो. आणि त्यामध्ये माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला पोहोचून विहरतात.”

၂၄၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ဘာဝေန္တိ. ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ, အယံ ပဌမော ဝိမောက္ခော; အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ, အယံ ဒုတိယော ဝိမောက္ခော; သုဘန္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတိ, အယံ တတိယော ဝိမောက္ခော; သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ စတုတ္ထော ဝိမောက္ခော; သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ပဉ္စမော ဝိမောက္ခော; သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဆဋ္ဌော ဝိမောက္ခော; သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ သတ္တမော ဝိမောက္ခော; သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ အဋ္ဌမော ဝိမောက္ခော. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

२४८. “पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक आठ विमोक्ष विकसित करतात. रूपी रूपांना पाहतो, हा पहिला विमोक्ष आहे; अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी असून बाहेरील रूपांना पाहतो, हा दुसरा विमोक्ष आहे; केवळ शुभ गोष्टींवरच अधिमुक्त होतो, हा तिसरा विमोक्ष आहे; सर्व प्रकारे रूपसंज्ञांचे पूर्णपणे उल्लंघन करून, प्रतिघसंज्ञांच्या अस्त होण्यामुळे, नानात्वसंज्ञांकडे मन न दिल्यामुळे, ‘आकाश अनंत आहे’ अशा भावनेने आकासानञ्चायतनात प्रवेश करून विहरतो, हा चौथा विमोक्ष आहे; सर्व प्रकारे आकासानञ्चायतनाचे पूर्णपणे उल्लंघन करून, ‘विज्ञान अनंत आहे’ अशा भावनेने विञ्ञाणञ्चायतनात प्रवेश करून विहरतो, हा पाचवा विमोक्ष आहे; सर्व प्रकारे विञ्ञाणञ्चायतनाचे पूर्णपणे उल्लंघन करून, ‘काहीही नाही’ अशा भावनेने आकिञ्चञ्ञायतनात प्रवेश करून विहरतो, हा सहावा विमोक्ष आहे; सर्व प्रकारे आकिञ्चञ्ञायतनाचे पूर्णपणे उल्लंघन करून नेवसञ्ञानासञ्ञायतनात प्रवेश करून विहरतो, हा सातवा विमोक्ष आहे; सर्व प्रकारे नेवसञ्ञानासञ्ञायतनाचे पूर्णपणे उल्लंघन करून सञ्ञावेदयितनिरोधात प्रवेश करून विहरतो, हा आठवा विमोक्ष आहे. आणि त्यामध्ये माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला पोहोचून विहरतात.”

၂၄၉. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အဋ္ဌ အဘိဘာယတနာနိ ဘာဝေန္တိ. အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဌမံ အဘိဘာယတနံ.

२४९. “पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक आठ अभिभायतने विकसित करतात. अध्यात्मतः रूपसंज्ञी असलेला एखादा मनुष्य बाहेरील मर्यादित, सुंदर आणि कुरूप रूपांना पाहतो. ‘त्यांना अभिभूत करून मी जाणतो, पाहतो’ अशी त्याची संज्ञा असते. हे पहिले अभिभायतन आहे.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဒုတိယံ အဘိဘာယတနံ.

“अध्यात्मतः रूपसंज्ञी असलेला एखादा मनुष्य बाहेरील अमर्याद, सुंदर आणि कुरूप रूपांना पाहतो. ‘त्यांना अभिभूत करून मी जाणतो, पाहतो’ अशी त्याची संज्ञा असते. हे दुसरे अभिभायतन आहे.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ တတိယံ အဘိဘာယတနံ.

“अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी असलेला एखादा मनुष्य बाहेरील मर्यादित, सुंदर आणि कुरूप रूपांना पाहतो. ‘त्यांना अभिभूत करून मी जाणतो, पाहतो’ अशी त्याची संज्ञा असते. हे तिसरे अभिभायतन आहे.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ စတုတ္ထံ အဘိဘာယတနံ.

“अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी असलेला एखादा मनुष्य बाहेरील अमर्याद, सुंदर आणि कुरूप रूपांना पाहतो. ‘त्यांना अभिभूत करून मी जाणतो, पाहतो’ अशी त्याची संज्ञा असते. हे चौथे अभिभायतन आहे.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ [Pg.206] အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဥမာပုပ္ဖံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ, သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ; ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဉ္စမံ အဘိဘာယတနံ.

“अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी असलेला एखादा मनुष्य बाहेरील निळी, नीलवर्णाची, नीलदर्शनी आणि नीलप्रभा असलेली रूपे पाहतो. ज्याप्रमाणे उमापुप्फ (अतशीचे फूल) निळे, नीलवर्णाचे, नीलदर्शनी आणि नीलप्रभा असलेले असते; किंवा ज्याप्रमाणे वाराणसीचे दोन्ही बाजूंनी गुळगुळीत केलेले वस्त्र निळे, नीलवर्णाचे, नीलदर्शनी आणि नीलप्रभा असलेले असते; त्याचप्रमाणे अध्यात्मतः अरूपसंज्ञी असलेला एखादा मनुष्य बाहेरील निळी, नीलवर्णाची, नीलदर्शनी आणि नीलप्रभा असलेली रूपे पाहतो. ‘त्यांना अभिभूत करून मी जाणतो, पाहतो’ अशी त्याची संज्ञा असते. हे पाचवे अभिभायतन आहे.”

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ကဏိကာရပုပ္ဖံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ, သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ; ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဆဋ္ဌံ အဘိဘာယတနံ.

'अंतर्गत रूपाची संज्ञा नसलेला (अरूपसंज्ञी) एखादा साधक बाह्य रूपांना पाहतो, जी पिवळी, पिवळ्या रंगाची, पिवळी दिसणारी आणि पिवळी चमक असणारी असतात. जसे की, एखादे कर्णिकार फूल पिवळे, पिवळ्या रंगाचे, पिवळे दिसणारे आणि पिवळी चमक असणारे असते; किंवा जसे वाराणसीचे दोन्ही बाजूंनी गुळगुळीत केलेले वस्त्र पिवळे, पिवळ्या रंगाचे, पिवळे दिसणारे आणि पिवळी चमक असणारे असते; त्याचप्रमाणे, अंतर्गत रूपाची संज्ञा नसलेला एखादा साधक बाह्य रूपांना पाहतो, जी पिवळी, पिवळ्या रंगाची, पिवळी दिसणारी आणि पिवळी चमक असणारी असतात. 'त्या रूपांवर मात करून मी जाणतो, मी पाहतो' अशी त्याची संज्ञा असते. हे सहावे अभिभायतन होय.'

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ, သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ; ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ သတ္တမံ အဘိဘာယတနံ.

'अंतर्गत रूपाची संज्ञा नसलेला (अरूपसंज्ञी) एखादा साधक बाह्य रूपांना पाहतो, जी लाल, लाल रंगाची, लाल दिसणारी आणि लाल चमक असणारी असतात. जसे की, एखादे बंधुजीवक फूल लाल, लाल रंगाचे, लाल दिसणारे आणि लाल चमक असणारे असते; किंवा जसे वाराणसीचे दोन्ही बाजूंनी गुळगुळीत केलेले वस्त्र लाल, लाल रंगाचे, लाल दिसणारे आणि लाल चमक असणारे असते; त्याचप्रमाणे, अंतर्गत रूपाची संज्ञा नसलेला एखादा साधक बाह्य रूपांना पाहतो, जी लाल, लाल रंगाची, लाल दिसणारी आणि लाल चमक असणारी असतात. 'त्या रूपांवर मात करून मी जाणतो, मी पाहतो' अशी त्याची संज्ञा असते. हे सातवे अभिभायतन होय.'

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဩသဓိတာရကာ ဩဒါတာ ဩဒါတဝဏ္ဏာ ဩဒါတနိဒဿနာ ဩဒါတနိဘာသာ, သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ဩဒါတံ ဩဒါတဝဏ္ဏံ ဩဒါတနိဒဿနံ ဩဒါတနိဘာသံ; ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ[Pg.207], ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ အဋ္ဌမံ အဘိဘာယတနံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

'अंतर्गत रूपाची संज्ञा नसलेला (अरूपसंज्ञी) एखादा साधक बाह्य रूपांना पाहतो, जी पांढरी, पांढऱ्या रंगाची, पांढरी दिसणारी आणि पांढरी चमक असणारी असतात. जसे की, ओषधी तारा पांढरा, पांढऱ्या रंगाचा, पांढरा दिसणारा आणि पांढरी चमक असणारा असतो; किंवा जसे वाराणसीचे दोन्ही बाजूंनी गुळगुळीत केलेले वस्त्र पांढरे, पांढऱ्या रंगाचे, पांढरे दिसणारे आणि पांढरी चमक असणारे असते; त्याचप्रमाणे, अंतर्गत रूपाची संज्ञा नसलेला एखादा साधक बाह्य रूपांना पाहतो, जी पांढरी, पांढऱ्या रंगाची, पांढरी दिसणारी आणि पांढरी चमक असणारी असतात. 'त्या रूपांवर मात करून मी जाणतो, मी पाहतो' अशी त्याची संज्ञा असते. हे आठवे अभिभायतन होय. आणि उदायी, येथे माझे अनेक श्रावक अभिज्ञेच्या अंतिम पारमितेला प्राप्त होऊन विहरतात.'

၂၅၀. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဒသ ကသိဏာယတနာနိ ဘာဝေန္တိ. ပထဝီကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ; အာပေါကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ…ပေ… တေဇောကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ဝါယောကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… နီလကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ပီတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… လောဟိတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ဩဒါတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… အာကာသကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ … ဝိညာဏကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

२५०. 'पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक दहा कसिण-आयतनांची भावना करतात. एखादा साधक पृथ्वी-कसिणाला वर, खाली, तिरके, अद्वय आणि अमर्याद असे जाणतो; एखादा साधक आप-कसिण जाणतो...पे... एखादा साधक तेज-कसिण जाणतो... एखादा साधक वायू-कसिण जाणतो... एखादा साधक नील-कसिण जाणतो... एखादा साधक पीत-कसिण जाणतो... एखादा साधक लोहित-कसिण जाणतो... एखादा साधक ओदात-कसिण जाणतो... एखादा साधक आकाश-कसिण जाणतो... एखादा साधक विज्ञान-कसिण वर, खाली, तिरके, अद्वय आणि अमर्याद असे जाणतो. आणि उदायी, येथे माझे अनेक श्रावक अभिज्ञेच्या अंतिम पारमितेला प्राप्त होऊन विहरतात.'

၂၅၁. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဒက္ခော နှာပကော ဝါ နှာပကန္တေဝါသီ ဝါ ကံသထာလေ နှာနီယစုဏ္ဏာနိ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ သန္နေယျ, သာယံ နှာနီယပိဏ္ဍိ သ္နေဟာနုဂတာ သ္နေဟပရေတော သန္တရဗာဟိရာ ဖုဋာ သ္နေဟေန န စ ပဂ္ဃရိဏီ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

२५१. 'पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक चार ध्यानांची भावना करतात. येथे, उदायी, भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह असणारे, विवेकापासून उत्पन्न झालेले, प्रीती आणि सुखाने युक्त असलेले पहिले ध्यान प्राप्त करून विहरतो. तो या शरीरालाच विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी भिजवतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो; त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने न व्यापलेला राहत नाही. उदायी, ज्याप्रमाणे एखादा चतुर न्हावी किंवा त्याचा शिकाऊ मुलगा तांब्याच्या पात्रात अंघोळीचे चूर्ण टाकून, त्यावर वारंवार पाणी शिंपडून ते मळतो, आणि तो अंघोळीच्या चूर्णाचा गोळा पाण्याने युक्त, पाण्याने वेढलेला, आतून व बाहेरून पाण्याने व्यापलेला होतो, परंतु त्यातून पाणी गळत नाही; त्याचप्रमाणे, उदायी, भिक्खू या शरीरालाच विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी भिजवतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो; त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग विवेकापासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने न व्यापलेला राहत नाही.'

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ[Pg.208]. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဥဒကရဟဒေါ ဂမ္ဘီရော ဥဗ္ဘိဒေါဒကော. တဿ နေဝဿ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, ဒေဝေါ စ န ကာလေန ကာလံ သမ္မာ ဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ; အထ ခေါ တမှာဝ ဥဒကရဟဒါ သီတာ ဝါရိဓာရာ ဥဗ္ဘိဇ္ဇိတွာ တမေဝ ဥဒကရဟဒံ သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္ဒေယျ ပရိသန္ဒေယျ ပရိပူရေယျ ပရိပ္ဖရေယျ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ဥဒကရဟဒဿ သီတေန ဝါရိနာ အပ္ဖုဋံ အဿ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

'पुन्हा आणखी, उदायी, भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने, अध्यात्मिक प्रसन्नता आणि चित्ताची एकाग्रता असलेल्या, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने युक्त अशा दुसऱ्या ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो. तो या शरीरालाच समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी भिजवतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो; त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने न व्यापलेला राहत नाही. उदायी, ज्याप्रमाणे एखादा खोल पाण्याचा तलाव असेल, ज्यामध्ये खालून पाणी झिरपून वर येत असेल, आणि त्याला पूर्वेकडून पाण्याचा येण्याचा मार्ग नसेल, पश्चिमेकडून पाण्याचा येण्याचा मार्ग नसेल, उत्तरेकडून पाण्याचा येण्याचा मार्ग नसेल, दक्षिणेकडून पाण्याचा येण्याचा मार्ग नसेल, आणि पावसानेही वेळोवेळी मुसळधार वृष्टी केली नसेल; तरीही, त्या तलावातूनच थंड पाण्याचा प्रवाह उफाळून येऊन तो तलाव थंड पाण्याने ओला करेल, सर्व बाजूंनी भिजवेल, परिपूर्ण करेल आणि व्यापून टाकेल, जेणेकरून त्या संपूर्ण तलावाचा कोणताही भाग थंड पाण्याने न व्यापलेला राहणार नाही. त्याचप्रमाणे, उदायी, भिक्खू या शरीरालाच समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी भिजवतो, परिपूर्ण करतो आणि व्यापून टाकतो; त्याच्या संपूर्ण शरीराचा कोणताही भाग समाधीपासून उत्पन्न झालेल्या प्रीती आणि सुखाने न व्यापलेला राहत नाही.'

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဥပ္ပလိနိယံ ဝါ ပဒုမိနိယံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကိနိယံ ဝါ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ အန္တော နိမုဂ္ဂပေါသီနိ, တာနိ ယာဝ စဂ္ဂါ ယာဝ စ မူလာ သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္နာနိ ပရိသန္နာနိ ပရိပူရာနိ ပရိပ္ဖုဋာနိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတံ, ဥပ္ပလာနံ ဝါ ပဒုမာနံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနံ ဝါ သီတေန ဝါရိနာ အပ္ဖုဋံ အဿ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

“पुन्हा अजून, उदायी, भिक्खू प्रीतीच्या विरागामुळे (निरोधामुळे)...पे०... तृतीय ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो. तो याच शरीराला प्रीतीरहित सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी भिजवतो, पूर्ण भरतो आणि व्याप्त करतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात असा कोणताही भाग उरत नाही जो या प्रीतीरहित सुखाने व्याप्त झालेला नसेल. उदायी, ज्याप्रमाणे निळ्या, तांबड्या किंवा पांढऱ्या कमळांच्या तलावात काही कमळे पाण्यातच जन्माला येतात, पाण्यातच वाढतात, पाण्याबाहेर न येता पाण्याखालीच बुडून राहून पोषण पावतात; ती कमळे शेंड्यापासून मुळापर्यंत थंड पाण्याने ओली होतात, सर्व बाजूंनी भिजतात, पूर्ण भरतात आणि व्याप्त होतात. त्या निळ्या, तांबड्या किंवा पांढऱ्या कमळांचा कोणताही भाग थंड पाण्याने व्याप्त झाल्याशिवाय राहत नाही. त्याचप्रमाणे, उदायी, भिक्खू याच शरीराला प्रीतीरहित सुखाने ओले करतो, सर्व बाजूंनी भिजवतो, पूर्ण भरतो आणि व्याप्त करतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात असा कोणताही भाग उरत नाही जो या प्रीतीरहित सुखाने व्याप्त झालेला नसेल.”

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန ဖရိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော ဩဒါတေန ဝတ္ထေန သသီသံ ပါရုပိတွာ နိသိန္နော အဿ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဩဒါတေန ဝတ္ထေန [Pg.209] အပ္ဖုဋံ အဿ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန ဖရိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

“पुन्हा अजून, उदायी, भिक्खू सुख आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, आणि आधीच सौमनस्य (आनंद) व दौर्मनस्य (खिन्नता) यांचा अस्त झाल्यामुळे, सुखही नाही आणि दुःखही नाही अशा, उपेक्षा व स्मृतीच्या शुद्धतेने युक्त असलेल्या चतुर्थ ध्यानाला प्राप्त करून विहरतो. तो याच शरीराला परिशुद्ध व अत्यंत निर्मळ चित्ताने व्याप्त करून बसतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात असा कोणताही भाग उरत नाही जो या परिशुद्ध व अत्यंत निर्मळ चित्ताने व्याप्त झालेला नसेल. उदायी, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाने पांढऱ्या वस्त्राने डोक्यासह स्वतःला पूर्णपणे गुंडाळून घेतले असेल, आणि त्याच्या शरीराचा कोणताही भाग त्या पांढऱ्या वस्त्राने झाकल्याशिवाय राहिला नसेल; त्याचप्रमाणे, उदायी, भिक्खू याच शरीराला परिशुद्ध व अत्यंत निर्मळ चित्ताने व्याप्त करून बसतो. त्याच्या संपूर्ण शरीरात असा कोणताही भाग उरत नाही जो या परिशुद्ध व अत्यंत निर्मळ चित्ताने व्याप्त झालेला नसेल. आणि तेथे माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला (सर्वोच्च ज्ञानाच्या परिपूर्णतेला) प्राप्त होऊन विहरतात.”

၂၅၂. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဧဝံ ပဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ မေ ကာယော ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ဩဒနကုမ္မာသူပစယော အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မော; ဣဒဉ္စ ပန မေ ဝိညာဏံ ဧတ္ထ သိတံ ဧတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓံ’. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော; တတြိဒံ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ဟတ္ထေ ကရိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ – ‘အယံ ခေါ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော; တတြိဒံ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဧဝံ ပဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ မေ ကာယော ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ဩဒနကုမ္မာသူပစယော အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မော; ဣဒဉ္စ ပန မေ ဝိညာဏံ ဧတ္ထ သိတံ ဧတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓ’န္တိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

२५२. “पुन्हा अजून, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक असे जाणतात – ‘माझे हे शरीर रूपी (भौतिक) आहे, चार महाभूतांनी बनलेले आहे, माता-पित्यांच्या संयोगातून उत्पन्न झालेले आहे, भात आणि कण्यांच्या आहाराने पोसले गेलेले आहे; हे अनित्य आहे, तसेच याला उटणे लावणे, चोळणे, ते नष्ट होणे आणि विखुरणे हा याचा स्वभाव आहे; आणि माझे हे विज्ञान (चेतना) याच शरीरावर आश्रित आहे, यातच बद्ध आहे.’ उदायी, ज्याप्रमाणे एखादा अत्यंत सुंदर, उत्कृष्ट जातीचा, आठ पैलू असलेला, उत्तम प्रकारे पैलू पाडलेला, स्वच्छ, अत्यंत पारदर्शक आणि सर्व गुणांनी संपन्न असा वैडूर्य मणी असावा; आणि त्यात निळा, पिवळा, लाल, पांढरा किंवा फिकट पिवळा धागा ओवलेला असावा. दृष्टी असलेला एखादा माणूस तो मणी हातात घेऊन त्याचे असे निरीक्षण करेल – ‘हा वैडूर्य मणी अत्यंत सुंदर, उत्कृष्ट जातीचा, आठ पैलू असलेला, उत्तम प्रकारे पैलू पाडलेला, स्वच्छ, अत्यंत पारदर्शक आणि सर्व गुणांनी संपन्न आहे; आणि यात हा निळा, पिवळा, लाल, पांढरा किंवा फिकट पिवळा धागा ओवलेला आहे.’ त्याचप्रमाणे, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक असे जाणतात – ‘माझे हे शरीर रूपी आहे, चार महाभूतांनी बनलेले आहे, माता-पित्यांच्या संयोगातून उत्पन्न झालेले आहे, भात आणि कण्यांच्या आहाराने पोसले गेलेले आहे; हे अनित्य आहे, तसेच याला उटणे लावणे, चोळणे, ते नष्ट होणे आणि विखुरणे हा याचा स्वभाव आहे; आणि माझे हे विज्ञान याच शरीरावर आश्रित आहे, यातच बद्ध आहे.’ आणि तेथे माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला (सर्वोच्च ज्ञानाच्या परिपूर्णतेला) प्राप्त होऊन विहरतात.”

၂၅၃. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဣမမှာ ကာယာ အညံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနန္တိ ရူပိံ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယံ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော မုဉ္ဇမှာ ဤသိကံ ပဗ္ဗာဟေယျ; တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ မုဉ္ဇော, အယံ ဤသိကာ; အညော မုဉ္ဇော, အညာ ဤသိကာ; မုဉ္ဇမှာတွေဝ ဤသိကာ ပဗ္ဗာဠှာ’တိ. သေယျထာ ဝါ ပနုဒါယိ, ပုရိသော အသိံ ကောသိယာ ပဗ္ဗာဟေယျ; တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ အသိ, အယံ ကောသိ; အညော အသိ အညာ ကောသိ; ကောသိယာတွေဝ အသိ ပဗ္ဗာဠှော’တိ. သေယျထာ ဝါ, ပနုဒါယိ, ပုရိသော အဟိံ ကရဏ္ဍာ ဥဒ္ဓရေယျ; တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ အဟိ, အယံ ကရဏ္ဍော; အညော [Pg.210] အဟိ, အညော ကရဏ္ဍော; ကရဏ္ဍာတွေဝ အဟိ ဥဗ္ဘတော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဣမမှာ ကာယာ အညံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနန္တိ ရူပိံ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

२५३. “पुन्हा अजून, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक या शरीरातून दुसरे रूपी, मनोमय, सर्व अंग-प्रत्यंगांनी युक्त आणि परिपूर्ण इंद्रिये असलेले शरीर निर्माण करतात. उदायी, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाने मुंज गवतातून काडी (अंकुर) बाहेर काढावी; आणि त्याला असा विचार यावा – ‘हे मुंज गवत आहे, ही काडी आहे; मुंज गवत वेगळे आहे, काडी वेगळी आहे; मुंज गवतातूनच ही काडी बाहेर काढली आहे.’ किंवा उदायी, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाने म्यानमधून तलवार बाहेर काढावी; आणि त्याला असा विचार यावा – ‘ही तलवार आहे, हे म्यान आहे; तलवार वेगळी आहे, म्यान वेगळे आहे; म्यानमधूनच ही तलवार बाहेर काढली आहे.’ किंवा उदायी, ज्याप्रमाणे एखाद्या माणसाने सापाच्या कातीतून (त्वचेतून) साप बाहेर काढावा; आणि त्याला असा विचार यावा – ‘हा साप आहे, ही कात आहे; साप वेगळा आहे, कात वेगळी आहे; कातीतूनच हा साप बाहेर काढला आहे.’ त्याचप्रमाणे, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक या शरीरातून दुसरे रूपी, मनोमय, सर्व अंग-प्रत्यंगांनी युक्त आणि परिपूर्ण इंद्रिये असलेले शरीर निर्माण करतात. आणि तेथे माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला (सर्वोच्च ज्ञानाच्या परिपूर्णतेला) प्राप्त होऊन विहरतात.”

၂၅၄. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောန္တိ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ; အာဝိဘာဝံ, တိရောဘာဝံ; တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနာ ဂစ္ဆန္တိ, သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောန္တိ, သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆန္တိ, သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမန္တိ, သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရိမသန္တိ ပရိမဇ္ဇန္တိ, ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေန္တိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဒက္ခော ကုမ္ဘကာရော ဝါ ကုမ္ဘကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတာယ မတ္တိကာယ ယံ ယဒေဝ ဘာဇနဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ; သေယျထာ ဝါ ပနုဒါယိ, ဒက္ခော ဒန္တကာရော ဝါ ဒန္တကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတသ္မိံ ဒန္တသ္မိံ ယံ ယဒေဝ ဒန္တဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ; သေယျထာ ဝါ ပနုဒါယိ, ဒက္ခော သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတသ္မိံ သုဝဏ္ဏသ္မိံ ယံ ယဒေဝ သုဝဏ္ဏဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောန္တိ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ; အာဝိဘာဝံ, တိရောဘာဝံ; တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနာ ဂစ္ဆန္တိ, သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောန္တိ, သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆန္တိ, သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမန္တိ, သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရိမသန္တိ ပရိမဇ္ဇန္တိ, ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန [Pg.211] ဝသံ ဝတ္တေန္တိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

२५४. पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा अनुभव घेतात – एक असूनही अनेक होतात, आणि अनेक असूनही एक होतात; प्रकट होतात आणि अदृश्य होतात; भिंत, कुंपण किंवा डोंगर यांमधून न अडकता आरपार निघून जातात, जणू काही आकाशातून जात असावेत; जमिनीमध्येही पाण्याप्रमाणे बुडी मारतात आणि वर येतात; पाण्यावरही न बुडता जमिनीप्रमाणे चालतात; आकाशातही मांडी घालून पंख असलेल्या पक्ष्याप्रमाणे उडून जातात; इतके महान ऋद्धियुक्त आणि महान प्रभावशाली असणाऱ्या या चंद्र आणि सूर्यालाही हाताने स्पर्श करतात व कुरवाळतात; अगदी ब्रह्मलोकापर्यंत आपल्या शरीराने सत्ता चालवतात. उदायी, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल कुंभार किंवा त्याचा शिकाऊ शागीर्द चांगल्या प्रकारे मळलेल्या मातीपासून ज्या ज्या प्रकारची मातीची भांडी बनवू इच्छितो, ती ती भांडी तो बनवू शकतो आणि तयार करू शकतो; किंवा उदायी, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल हस्तिदंताचा कारागीर किंवा त्याचा शिकाऊ शागीर्द चांगल्या प्रकारे संस्कारित केलेल्या हस्तिदंतापासून ज्या ज्या प्रकारच्या हस्तिदंताच्या कलाकृती बनवू इच्छितो, त्या त्या कलाकृती तो बनवू शकतो आणि तयार करू शकतो; किंवा उदायी, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल सुवर्णकार किंवा त्याचा शिकाऊ शागीर्द चांगल्या प्रकारे शुद्ध केलेल्या सोन्यापासून ज्या ज्या प्रकारचे सोन्याचे अलंकार बनवू इच्छितो, ते ते अलंकार तो बनवू शकतो आणि तयार करू शकतो. तसेच, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक अनेक प्रकारच्या ऋद्धींचा अनुभव घेतात – एक असूनही अनेक होतात, आणि अनेक असूनही एक होतात; प्रकट होतात आणि अदृश्य होतात; भिंत, कुंपण किंवा डोंगर यांमधून न अडकता आरपार निघून जातात, जणू काही आकाशातून जात असावेत; जमिनीमध्येही पाण्याप्रमाणे बुडी मारतात आणि वर येतात; पाण्यावरही न बुडता जमिनीप्रमाणे चालतात; आकाशातही मांडी घालून पंख असलेल्या पक्ष्याप्रमाणे उडून जातात; इतके महान ऋद्धियुक्त आणि महान प्रभावशाली असणाऱ्या या चंद्र आणि सूर्यालाही हाताने स्पर्श करतात व कुरवाळतात; अगदी ब्रह्मलोकापर्यंत आपल्या शरीराने सत्ता चालवतात. आणि त्या मार्गाचे आचरण करून माझे अनेक श्रावक अभिज्ञेच्या अंतिम परिपूर्णतेला प्राप्त होऊन विहरतात.

၂၅၅. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏန္တိ – ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ, ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စာတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏန္တိ – ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ, ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

२५५. पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक मानवी कानांच्या मर्यादेपलीकडे गेलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य श्रोतधातूने दोन्ही प्रकारचे आवाज ऐकतात – दिव्य आणि मानवी, जे दूरचे असोत वा जवळचे. उदायी, ज्याप्रमाणे एखादा बलवान शंख वाजवणारा पुरुष अगदी थोड्याच प्रयत्नाने चारही दिशांना आपला आवाज ऐकवू शकतो; त्याचप्रमाणे, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक मानवी कानांच्या मर्यादेपलीकडे गेलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य श्रोतधातूने दोन्ही प्रकारचे आवाज ऐकतात – दिव्य आणि मानवी, जे दूरचे असोत वा जवळचे. आणि त्या मार्गाचे आचरण करून माझे अनेक श्रावक अभिज्ञेच्या अंतिम परिपूर्णतेला प्राप्त होऊन विहरतात.

၂၅၆. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနန္တိ – သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘သင်္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘မဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဥတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘အနုတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အသမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒဟရော ယုဝါ မဏ္ဍနကဇာတိကော အာဒါသေ ဝါ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အစ္ဆေ ဝါ ဥဒကပတ္တေ သကံ မုခနိမိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခမာနော သကဏိကံ ဝါ ‘သကဏိက’န္တိ ဇာနေယျ, အကဏိကံ ဝါ ‘အကဏိက’န္တိ ဇာနေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနန္တိ – သရာဂံ [Pg.212] ဝါ စိတ္တံ ‘သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ…ပေ… သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ… ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ… သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ… ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ… သင်္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ… အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ… သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ… အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ… သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ… အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ… ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

२५६. पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक इतर प्राण्यांच्या आणि इतर व्यक्तींच्या मनाला स्वतःच्या मनाने जाणून घेतात – ते रागयुक्त चित्ताला 'हे रागयुक्त चित्त आहे' असे ओळखतात, आणि रागरहित चित्ताला 'हे रागरहित चित्त आहे' असे ओळखतात; द्वेषयुक्त चित्ताला 'हे द्वेषयुक्त चित्त आहे' असे ओळखतात, आणि द्वेषरहित चित्ताला 'हे द्वेषरहित चित्त आहे' असे ओळखतात; मोहयुक्त चित्ताला 'हे मोहयुक्त चित्त आहे' असे ओळखतात, आणि मोहरहित चित्ताला 'हे मोहरहित चित्त आहे' असे ओळखतात; संकुचित चित्ताला 'हे संकुचित चित्त आहे' असे ओळखतात, आणि विखुरलेल्या चित्ताला 'हे विखुरलेले चित्त आहे' असे ओळखतात; महग्गत चित्ताला 'हे महग्गत चित्त आहे' असे ओळखतात, आणि अमहग्गत चित्ताला 'हे अमहग्गत चित्त आहे' असे ओळखतात; सउत्तर चित्ताला 'हे सउत्तर चित्त आहे' असे ओळखतात, आणि अनुत्तर चित्ताला 'हे अनुत्तर चित्त आहे' असे ओळखतात; समाहित चित्ताला 'हे समाहित चित्त आहे' असे ओळखतात, आणि असमाहित चित्ताला 'हे असमाहित चित्त आहे' असे ओळखतात; विमुक्त चित्ताला 'हे विमुक्त चित्त आहे' असे ओळखतात, आणि अविमुक्त चित्ताला 'हे अविमुक्त चित्त आहे' असे ओळखतात. उदायी, ज्याप्रमाणे एखादी तरुण स्त्री किंवा एखादा तरुण पुरुष, ज्यांना नटण्याची-सजण्याची आवड आहे, त्यांनी अत्यंत स्वच्छ, निर्मळ अशा आरशात किंवा स्वच्छ पाण्याच्या पात्रात स्वतःच्या चेहऱ्याचे प्रतिबिंब पाहिले असता, जर चेहऱ्यावर डाग असेल तर 'डाग आहे' असे ओळखतात, आणि डाग नसेल तर 'डाग नाही' असे ओळखतात; त्याचप्रमाणे, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग उपदेशिला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक इतर प्राण्यांच्या आणि इतर व्यक्तींच्या मनाला स्वतःच्या मनाने जाणून घेतात – ते रागयुक्त चित्ताला 'हे रागयुक्त चित्त आहे' असे ओळखतात, रागरहित चित्ताला... (तसेच) द्वेषयुक्त चित्ताला... द्वेषरहित चित्ताला... मोहयुक्त चित्ताला... मोहरहित चित्ताला... संकुचित चित्ताला... विखुरलेल्या चित्ताला... महग्गत चित्ताला... अमहग्गत चित्ताला... सउत्तर चित्ताला... अनुत्तर चित्ताला... समाहित चित्ताला... असमाहित चित्ताला... विमुक्त चित्ताला... आणि अविमुक्त चित्ताला 'हे अविमुक्त चित्त आहे' असे ओळखतात. आणि त्या मार्गाचे आचरण करून माझे अनेक श्रावक अभिज्ञेच्या अंतिम परिपूर्णतेला प्राप्त होऊन विहरतात.

၂၅၇. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ, အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော သကမှာ ဂါမာ အညံ ဂါမံ ဂစ္ဆေယျ, တမှာပိ ဂါမာ အညံ ဂါမံ ဂစ္ဆေယျ; သော တမှာ ဂါမာ သကံယေဝ ဂါမံ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ; တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ သကမှာ ဂါမာ အညံ ဂါမံ အဂစ္ဆိံ, တတြ ဧဝံ အဋ္ဌာသိံ ဧဝံ နိသီဒိံ ဧဝံ အဘာသိံ ဧဝံ တုဏှီ အဟောသိံ; တမှာပိ ဂါမာ အမုံ ဂါမံ အဂစ္ဆိံ, တတြာပိ ဧဝံ အဋ္ဌာသိံ ဧဝံ နိသီဒိံ ဧဝံ အဘာသိံ ဧဝံ တုဏှီ အဟောသိံ, သောမှိ တမှာ ဂါမာ သကံယေဝ ဂါမံ ပစ္စာဂတော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

२५७. पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतात. जसे की – एक जन्म, दोन जन्म, तीन जन्म, चार जन्म, पाच जन्म, दहा जन्म, वीस जन्म, तीस जन्म, चाळीस जन्म, पन्नास जन्म, शंभर जन्म, हजार जन्म, एक लाख जन्म; अनेक संवर्तकल्प, अनेक विवर्तकल्प, अनेक संवर्त-विवर्तकल्प – 'तिथे मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्याची मर्यादा असलेला होतो. तिथून च्युत होऊन मी अमक्या ठिकाणी जन्मलो; तिथेही मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्याची मर्यादा असलेला होतो. तिथून च्युत होऊन मी इथे जन्मलो आहे.' अशा प्रकारे ते सविस्तर कारणांसह आणि वैशिष्ट्यांसह आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतात. उदायी, ज्याप्रमाणे एखादा माणूस आपल्या स्वतःच्या गावातून दुसऱ्या गावात जाईल, आणि तिथून पुन्हा तिसऱ्या गावात जाईल; आणि तिथून तो पुन्हा आपल्या स्वतःच्या गावी परत येईल. त्याला असा विचार येईल – 'मी माझ्या स्वतःच्या गावातून अमक्या गावी गेलो होतो, तिथे मी असा उभा राहिलो, असा बसलो, असे बोललो, असा शांत राहिलो; तिथून मी दुसऱ्या गावी गेलो, तिथेही मी असा उभा राहिलो, असा बसलो, असे बोललो, असा शांत राहिलो; आणि आता मी तिथून पुन्हा माझ्या स्वतःच्या गावी परत आलो आहे.' तसेच, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी तो मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतात, जसे की – एक जन्म... (पेय्यालम)... अशा प्रकारे सविस्तर कारणांसह आणि वैशिष्ट्यांसह आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतात. आणि त्या मार्गाने माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला प्राप्त होऊन विहरतात.

၂၅၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ [Pg.213] ပဿန္တိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနန္တိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ; ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿန္တိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနန္တိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဒွေ အဂါရာ သဒွါရာ. တတြ စက္ခုမာ ပုရိသော မဇ္ဈေ ဌိတော ပဿေယျ မနုဿေ ဂေဟံ ပဝိသန္တေပိ နိက္ခမန္တေပိ အနုစင်္ကမန္တေပိ အနုဝိစရန္တေပိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿန္တိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနန္တိ…ပေ… တတြ စ ပ မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

२५८. पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना च्युत होताना (मरताना) आणि पुन्हा जन्म घेताना पाहतात; हीन, श्रेष्ठ, सुवर्ण (सुंदर), दुर्वर्ण (कुरूप), सुगती प्राप्त झालेले, दुर्गती प्राप्त झालेले आणि आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ते ओळखतात – 'अरेरे! हे प्राणी कायदुश्चरित, वचीदुश्चरित आणि मनोदुश्चरित यांनी युक्त होते; ते आर्यांची निंदा करणारे, मिथ्यादृष्टी असलेले आणि मिथ्यादृष्टीनुसार कर्मे करणारे होते. ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न झाले आहेत. परंतु, हे दुसरे प्राणी कायसुचरित, वचीसुचरित आणि मनोसुचरित यांनी युक्त होते; आर्यांची निंदा न करणारे, सम्यग्दृष्टी असलेले आणि सम्यग्दृष्टीनुसार कर्मे करणारे होते. ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगतीला, स्वर्गलोकात उत्पन्न झाले आहेत.' अशा प्रकारे, मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने ते प्राण्यांना च्युत होताना आणि जन्म घेताना पाहतात... आणि आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ओळखतात. उदायी, ज्याप्रमाणे समोरासमोर दरवाजे असलेली दोन घरे असावीत, आणि तिथे दृष्टी असलेला एखादा माणूस मध्यभागी उभा राहून लोकांना घरांमध्ये प्रवेश करताना, बाहेर पडताना आणि इकडेतिकडे फिरताना पाहील; तसेच, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी तो मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक दिव्य चक्षूने... प्राण्यांना आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवताना ओळखतात... (पेय्यालम)... आणि त्या मार्गाने माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला प्राप्त होऊन विहरतात.

၂၅၉. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပဗ္ဗတသင်္ခေပေ ဥဒကရဟဒေါ အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော, တတ္ထ စက္ခုမာ ပုရိသော တီရေ ဌိတော ပဿေယျ သိပ္ပိသမ္ဗုကမ္ပိ သက္ခရကဌလမ္ပိ မစ္ဆဂုမ္ဗမ္ပိ စရန္တမ္ပိ တိဋ္ဌန္တမ္ပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ ဥဒကရဟဒေါ အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော, တတြိမေ သိပ္ပိသမ္ဗုကာပိ သက္ခရကဌလာပိ မစ္ဆဂုမ္ဗာပိ စရန္တိပိ တိဋ္ဌန္တိပီ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. တတြ စ ပန မေ [Pg.214] သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ. အယံ ခေါ, ဥဒါယိ, ပဉ္စမော ဓမ္မော ယေန မမ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

२५९. पुन्हा आणखी, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी असा मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक आसवांच्या क्षयामुळे, आसवरहित अशी चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून आणि प्राप्त करून विहरतात. उदायी, ज्याप्रमाणे एखाद्या पर्वताच्या दरीत स्वच्छ, निर्मळ आणि गढूळ नसलेला पाण्याचा तलाव असावा; तिथे काठावर उभा असलेला दृष्टी असलेला माणूस शिंपले, शंख, खडे, गोटे आणि माशांचे थवे इकडेतिकडे फिरताना किंवा स्थिर असलेले पाहील. त्याला असा विचार येईल – 'हा पाण्याचा तलाव स्वच्छ, निर्मळ आणि गढूळ नसलेला आहे; आणि यामध्ये हे शिंपले, शंख, खडे, गोटे आणि माशांचे थवे फिरत आहेत व स्थिर आहेत.' तसेच, उदायी, मी माझ्या श्रावकांसाठी तो मार्ग सांगितला आहे, ज्याचे आचरण करून माझे श्रावक आसवांच्या क्षयामुळे, आसवरहित अशी चेतोविमुक्ती आणि प्रज्ञाविमुक्ती याच जन्मात स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून आणि प्राप्त करून विहरतात. आणि त्या मार्गाने माझे अनेक श्रावक अभिज्ञांच्या अंतिम पारमितेला प्राप्त होऊन विहरतात. उदायी, हा तो पाचवा धर्म आहे, ज्यामुळे माझे श्रावक माझा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर-सन्मान करून माझ्या आश्रयाने विहरतात.

‘‘ဣမေ ခေါ, ဥဒါယိ, ပဉ္စ ဓမ္မာ ယေဟိ မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

उदायी, हे ते पाच धर्म आहेत, ज्यांमुळे माझे श्रावक माझा आदर करतात, सन्मान करतात, गौरव करतात, पूजा करतात आणि आदर-सन्मान करून माझ्या आश्रयाने विहरतात.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवान असे म्हणाले. संतुष्ट झालेल्या सकुलुदायी परिव्राजकाने भगवंतांच्या भाषणाचे मनापासून अभिनंदन केले.

မဟာသကုလုဒါယိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

महाशकुलुदायी सुत्त समाप्त झाले. हे सातवे सुत्त आहे.

၈. သမဏမုဏ္ဍိကသုတ္တံ

८. समणमुण्डिक सुत्त

၂၆၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော သမယပ္ပဝါဒကေ တိန္ဒုကာစီရေ ဧကသာလကေ မလ္လိကာယ အာရာမေ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကသတေဟိ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ သာဝတ္ထိယာ နိက္ခမိ ဒိဝါ ဒိဝဿ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂဿ ထပတိဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အကာလော ခေါ တာဝ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ; ပဋိသလ္လီနော ဘဂဝါ. မနောဘာဝနိယာနမ္ပိ ဘိက္ခူနံ အသမယော ဒဿနာယ; ပဋိသလ္လီနာ မနောဘာဝနိယာ ဘိက္ခူ. ယံနူနာဟံ ယေန သမယပ္ပဝါဒကော တိန္ဒုကာစီရော ဧကသာလကော မလ္လိကာယ အာရာမော ယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယေန သမယပ္ပဝါဒကော တိန္ဒုကာစီရော ဧကသာလကော မလ္လိကာယ အာရာမော ယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ.

२६०. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्ती येथील अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. त्या वेळी समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक हा वादविवादासाठी प्रसिद्ध असलेल्या, तिंदुक वृक्षांच्या रांगेने वेढलेल्या, मल्लिका देवीच्या एकाच सभागृह असलेल्या आरामात सुमारे पाचशे परिव्राजकांच्या मोठ्या समुदायासोबत राहत होता. तेव्हा पंचकंग सुतार दुपारी भगवंतांच्या दर्शनासाठी श्रावस्तीमधून निघाला. तेव्हा पंचकंग सुताराच्या मनात असा विचार आला – 'भगवंतांच्या दर्शनाची ही योग्य वेळ नाही; भगवान एकांतात ध्यानस्थ आहेत. आदरणीय भिक्खूंच्या दर्शनाचीही ही योग्य वेळ नाही; आदरणीय भिक्खूही एकांतात ध्यानस्थ आहेत. मग मी मल्लिका देवीच्या आरामात, जेथे वादविवादाचे ठिकाण असलेले, तिंदुक वृक्षांच्या रांगेने वेढलेले एकच सभागृह आहे, आणि जेथे समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक राहत आहे, तेथे का जाऊ नये?' त्यानंतर पंचकंग सुतार मल्लिका देवीच्या आरामात, जेथे वादविवादाचे ठिकाण असलेले, तिंदुक वृक्षांच्या रांगेने वेढलेले एकच सभागृह आहे, जेथे समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक राहत होता, तेथे गेला.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဥန္နာဒိနိယာ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါယ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိယာ, သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ [Pg.215] အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ.

त्या वेळी समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक हा मोठ्या परिव्राजक समुदायासोबत बसला होता, जो समुदाय गोंगाट करत, मोठ्या आवाजात विविध प्रकारच्या निरर्थक गोष्टी (तिरच्छानकथा) करत होता, जसे की – राजांविषयीच्या गोष्टी, चोरांविषयीच्या गोष्टी, महामात्रांविषयीच्या गोष्टी, सैन्याविषयीच्या गोष्टी, भयाविषयीच्या गोष्टी, युद्धाविषयीच्या गोष्टी, अन्नाविषयीच्या गोष्टी, पेयांविषयीच्या गोष्टी, वस्त्रांविषयीच्या गोष्टी, शय्येविषयीच्या गोष्टी, माळांविषयीच्या गोष्टी, सुगंधांविषयीच्या गोष्टी, नातेवाईकांविषयीच्या गोष्टी, वाहनांविषयीच्या गोष्टी, गावांविषयीच्या गोष्टी, कसब्याविषयीच्या गोष्टी, शहरांविषयीच्या गोष्टी, जनपदांविषयीच्या गोष्टी, स्त्रियांविषयीच्या गोष्टी, शूरवीरांविषयीच्या गोष्टी, गल्लीबोळांविषयीच्या गोष्टी, पाणवठ्याविषयीच्या गोष्टी, मृत पूर्वजांविषयीच्या गोष्टी, विविध प्रकारच्या निरर्थक गोष्टी, जगाच्या उत्पत्तीविषयीच्या गोष्टी, समुद्राविषयीच्या गोष्टी, आणि अस्तित्वाच्या व अनस्तित्वाच्या गोष्टी.

အဒ္ဒသာ ခေါ ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သကံ ပရိသံ သဏ္ဌာပေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ; အယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော အာဂစ္ဆတိ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ. ယာဝတာ ခေါ ပန သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ အယံ တေသံ အညတရော ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ. အပ္ပသဒ္ဒကာမာ ခေါ ပန တေ အာယသ္မန္တော အပ္ပသဒ္ဒဝိနီတာ အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒိနော; အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ.

समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक याने पंचकंग सुताराला दुरूनच येताना पाहिले. त्याला पाहून त्याने आपल्या समुदायाला शांत केले – 'महाशयांनो, शांत व्हा, गोंगाट करू नका. हा श्रमण गोतमांचा श्रावक पंचकंग सुतार येत आहे. श्रमण गोतमांचे जेवढे काही पांढरे वस्त्र परिधान करणारे गृहस्थ श्रावक श्रावस्तीमध्ये राहतात, त्यांपैकी हा पंचकंग सुतार एक आहे. ते आदरणीय गृहस्थ शांतताप्रिय आहेत, शांततेचे पालन करणारे आहेत आणि शांततेची प्रशंसा करणारे आहेत. कदाचित आपला समुदाय शांत असल्याचे पाहून ते आपल्याजवळ येणे योग्य समजतील.' त्यानंतर ते परिव्राजक शांत झाले.

၂၆၁. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဂ္ဂါဟမာနေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘စတူဟိ ခေါ အဟံ, ဂဟပတိ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈံ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, န ကာယေန ပါပကမ္မံ ကရောတိ, န ပါပကံ ဝါစံ ဘာသတိ, န ပါပကံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပေတိ, န ပါပကံ အာဇီဝံ အာဇီဝတိ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ဂဟပတိ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈ’’န္တိ.

२६१. त्यानंतर पंचकंग सुतार जेथे समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक होता तेथे गेला; जवळ जाऊन त्याने समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक याच्याशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या पंचकंग सुताराला समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक म्हणाला – 'गृहपती, जो पुरुष चार गुणांनी युक्त असतो, त्याला मी परिपूर्ण कुशल, परम कुशल, उत्तम प्राप्ती झालेला आणि वादात पराभूत न करता येणारा श्रमण मानतो. कोणत्या चार गुणांनी? गृहपती, येथे तो शरीराने कोणतेही पापकृत्य करत नाही, पापी वाणी बोलत नाही, पापी विचार मनात आणत नाही आणि पापी उपजीविका करत नाही – गृहपती, या चार गुणांनी युक्त असलेल्या पुरुषाला मी परिपूर्ण कुशल, परम कुशल, उत्तम प्राप्ती झालेला आणि वादात पराभूत न करता येणारा श्रमण मानतो.'

အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ဥဂ္ဂါဟမာနဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တဿ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိ နပ္ပဋိက္ကောသိ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ – ‘‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယာဝတကော အဟောသိ ဥဂ္ဂါဟမာနေန [Pg.216] ပရိဗ္ဗာဇကေန သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ.

त्यानंतर पंचकंग सुताराने समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक याच्या बोलण्याचे ना कौतुक केले, ना विरोध केला. त्याचे कौतुक न करता आणि विरोधही न करता तो आपल्या आसनावरून उठला आणि निघून गेला, असा विचार करून की – 'मी भगवंतांच्या सन्निध जाऊन या विधानाचा खरा अर्थ जाणून घेईन.' त्यानंतर पंचकंग सुतार जेथे भगवान होते तेथे गेला; जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या पंचकंग सुताराने समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक याच्याशी झालेला सर्व संवाद भगवंतांना सविस्तर सांगितला.

၂၆၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝံ သန္တေ ခေါ, ထပတိ, ဒဟရော ကုမာရော မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော သမ္ပန္နကုသလော ဘဝိဿတိ ပရမကုသလော ဥတ္တမပတ္တိပတ္တော သမဏော အယောဇ္ဈော, ယထာ ဥဂ္ဂါဟမာနဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တဿ ဝစနံ. ဒဟရဿ ဟိ, ထပတိ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ ကာယောတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပန ကာယေန ပါပကမ္မံ ကရိဿတိ, အညတြ ဖန္ဒိတမတ္တာ! ဒဟရဿ ဟိ, ထပတိ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ ဝါစာတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပန ပါပကံ ဝါစံ ဘာသိဿတိ, အညတြ ရောဒိတမတ္တာ! ဒဟရဿ ဟိ, ထပတိ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ သင်္ကပ္ပောတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပန ပါပကံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပိဿတိ, အညတြ ဝိကူဇိတမတ္တာ ! ဒဟရဿ ဟိ, ထပတိ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ အာဇီဝေါတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပန ပါပကံ အာဇီဝံ အာဇီဝိဿတိ, အညတြ မာတုထညာ! ဧဝံ သန္တေ ခေါ, ထပတိ, ဒဟရော ကုမာရော မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော သမ္ပန္နကုသလော ဘဝိဿတိ ပရမကုသလော ဥတ္တမပတ္တိပတ္တော သမဏော အယောဇ္ဈော, ယထာ ဥဂ္ဂါဟမာနဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တဿ ဝစနံ.

२६२. असे म्हटले असता, भगवान पंचकंग सुताराला म्हणाले – 'सुतारजी, जर असे असेल, तर समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक याच्या म्हणण्यानुसार, पाठीवर झोपलेले लहान, अजाण बाळही परिपूर्ण कुशल, परम कुशल, उत्तम प्राप्ती झालेले आणि वादात पराभूत न करता येणारे श्रमण ठरेल. कारण, सुतारजी, पाठीवर झोपलेल्या अजाण बाळाला 'शरीर' काय असते हेच माहीत नसते, मग ते शरीराने पापकृत्य कसे करणार? केवळ हातपाय हलवण्यापलीकडे ते काय करू शकते! सुतारजी, पाठीवर झोपलेल्या अजाण बाळाला 'वाणी' काय असते हेच माहीत नसते, मग ते पापी वाणी कशी बोलणार? केवळ रडण्यापलीकडे ते काय करू शकते! सुतारजी, पाठीवर झोपलेल्या अजाण बाळाला 'विचार' काय असतो हेच माहीत नसते, मग ते पापी विचार मनात कसे आणणार? केवळ अस्पष्ट आवाज करण्यापलीकडे ते काय करू शकते! सुतारजी, पाठीवर झोपलेल्या अजाण बाळाला 'उपजीविका' काय असते हेच माहीत नसते, मग ते पापी उपजीविका कशी करणार? केवळ आईचे दूध पिण्यापलीकडे ते काय करू शकते! म्हणून, सुतारजी, जर असे असेल, तर समणमुंडिकाचा पुत्र उग्गाहमान परिव्राजक याच्या म्हणण्यानुसार, पाठीवर झोपलेले लहान, अजाण बाळही परिपूर्ण कुशल, परम कुशल, उत्तम प्राप्ती झालेले आणि वादात पराभूत न करता येणारे श्रमण ठरेल.'

၂၆၃. ‘‘စတူဟိ ခေါ အဟံ, ထပတိ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ န စေဝ သမ္ပန္နကုသလံ န ပရမကုသလံ န ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈံ, အပိ စိမံ ဒဟရံ ကုမာရံ မန္ဒံ ဥတ္တာနသေယျကံ သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ထပတိ, န ကာယေန ပါပကမ္မံ ကရောတိ, န ပါပကံ ဝါစံ ဘာသတိ, န ပါပကံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပေတိ, န ပါပကံ အာဇီဝံ အာဇီဝတိ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ထပတိ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ န စေဝ သမ္ပန္နကုသလံ န ပရမကုသလံ န ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈံ, အပိ စိမံ ဒဟရံ ကုမာရံ မန္ဒံ ဥတ္တာနသေယျကံ သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတိ.

२६३. “हे स्थपती, चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला मी 'कुशलतेने संपन्न', 'परम कुशल' किंवा 'सर्वोच्च प्राप्ती मिळवलेला अजिंक्य श्रमण' असे घोषित करत नाही; तर तो केवळ पाठीवर झोपलेल्या लहान, अजाण बालकाच्या समान पातळीवर असतो. ते चार कोणते? येथे, हे स्थपती, तो शरीराने कोणतेही पापकृत्य करत नाही, वाईट वाणी बोलत नाही, वाईट संकल्प करत नाही आणि वाईट उपजीविका करत नाही. हे स्थपती, या चार गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला मी 'कुशलतेने संपन्न', 'परम कुशल' किंवा 'सर्वोच्च प्राप्ती मिळवलेला अजिंक्य श्रमण' असे घोषित करत नाही; तर तो केवळ पाठीवर झोपलेल्या लहान, अजाण बालकाच्या समान पातळीवर असतो.”

‘‘ဒသဟိ ခေါ အဟံ, ထပတိ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈံ. ဣမေ အကုသလာ သီလာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣတောသမုဋ္ဌာနာ အကုသလာ [Pg.217] သီလာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣဓ အကုသလာ သီလာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော အကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

“हे स्थपती, दहा गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला मी 'कुशलतेने संपन्न', 'परम कुशल' आणि 'सर्वोच्च प्राप्ती मिळवलेला अजिंक्य श्रमण' असे घोषित करतो. 'हे अकुशल शील आहेत' - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. 'या अकुशल शीलांची उत्पत्ती या कारणांमुळे होते' - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. 'येथे अकुशल शील पूर्णपणे (निरवशेष) नष्ट होतात' - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. 'अशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य अकुशल शीलांच्या निरोधासाठी (नाशासाठी) मार्गस्थ असतो' - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो.”

‘‘ဣမေ ကုသလာ သီလာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣတောသမုဋ္ဌာနာ ကုသလာ သီလာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣဓ ကုသလာ သီလာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

“‘हे कुशल शील आहेत’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. ‘या कुशल शीलांची उत्पत्ती या कारणांमुळे होते’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. ‘येथे कुशल शील पूर्णपणे (निरवशेष) नष्ट होतात’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. ‘अशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य कुशल शीलांच्या निरोधासाठी मार्गस्थ असतो’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो.”

‘‘ဣမေ အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣတောသမုဋ္ဌာနာ အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣဓ အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော အကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

“‘हे अकुशल संकल्प आहेत’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. ‘या अकुशल संकल्पांची उत्पत्ती या कारणांमुळे होते’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. ‘येथे अकुशल संकल्प पूर्णपणे (निरवशेष) नष्ट होतात’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. ‘अशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य अकुशल संकल्पांच्या निरोधासाठी मार्गस्थ असतो’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो.”

‘‘ဣမေ ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣတောသမုဋ္ဌာနာ ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣဓ ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

“‘हे कुशल संकल्प आहेत’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. ‘या कुशल संकल्पांची उत्पत्ती या कारणांमुळे होते’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. ‘येथे कुशल संकल्प पूर्णपणे (निरवशेष) नष्ट होतात’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो. ‘अशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य कुशल संकल्पांच्या निरोधासाठी मार्गस्थ असतो’ - हे, हे स्थपती, जाणले पाहिजे असे मी सांगतो.”

၂၆၄. ‘‘ကတမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သီလာ? အကုသလံ ကာယကမ္မံ, အကုသလံ ဝစီကမ္မံ, ပါပကော အာဇီဝေါ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ထပတိ, အကုသလာ သီလာ.

२६४. “आणि हे स्थपती, अकुशल शील कोणते आहेत? अकुशल कायिक कर्म, अकुशल वाचिक कर्म आणि वाईट उपजीविका – हे स्थपती, यांना अकुशल शील असे म्हटले जाते.”

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သီလာ ကိံသမုဋ္ဌာနာ? သမုဋ္ဌာနမ္ပိ နေသံ ဝုတ္တံ. ‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကတမံ စိတ္တံ? စိတ္တမ္ပိ ဟိ ဗဟုံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ. ယံ စိတ္တံ သရာဂံ သဒေါသံ သမောဟံ, ဣတောသမုဋ္ဌာနာ အကုသလာ သီလာ.

“आणि हे स्थपती, या अकुशल शीलांची उत्पत्ती कशामुळे होते? त्यांच्या उत्पत्तीचे कारणही सांगितले गेले आहे. 'ते चित्तापासून उत्पन्न होतात' असे म्हटले पाहिजे. चित्त कोणते? चित्त तर अनेक प्रकारचे, विविध प्रकारचे आणि नानाविध स्वरूपाचे असते. जे चित्त रागयुक्त, द्वेषयुक्त आणि मोहयुक्त असते, त्या चित्तापासूनच अकुशल शीलांची उत्पत्ती होते.”

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သီလာ ကုဟိံ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ? နိရောဓောပိ နေသံ ဝုတ္တော. ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု ကာယဒုစ္စရိတံ ပဟာယ ကာယသုစရိတံ [Pg.218] ဘာဝေတိ, ဝစီဒုစ္စရိတံ ပဟာယ ဝစီသုစရိတံ ဘာဝေတိ, မနောဒုစ္စရိတံ ပဟာယ မနောသုစရိတံ ဘာဝေတိ, မိစ္ဆာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေတိ – ဧတ္ထေတေ အကုသလာ သီလာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ.

“आणि हे स्थपती, हे अकुशल शील कोठे पूर्णपणे (निरवशेष) नष्ट होतात? त्यांच्या निरोधाविषयीही सांगितले गेले आहे. येथे, हे स्थपती, भिक्खू कायिक दुराचरण सोडून कायिक सुचरणाचे संगोपन करतो, वाचिक दुराचरण सोडून वाचिक सुचरणाचे संगोपन करतो, मानसिक दुराचरण सोडून मानसिक सुचरणाचे संगोपन करतो, आणि मिथ्या आजीविका सोडून सम्यक आजीविकेने आपले जीवन व्यतीत करतो – येथेच हे अकुशल शील पूर्णपणे नष्ट होतात.”

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော, ထပတိ, အကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ခေါ, ထပတိ, အကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

“आणि हे स्थपती, कशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य अकुशल शीलांच्या निरोधासाठी मार्गस्थ असतो? येथे, हे स्थपती, भिक्खू अनुत्पन्न पापी अकुशल धर्मांच्या उत्पत्तीला रोखण्यासाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य प्रवृत्त करतो, चित्ताला दृढ करतो आणि संघर्ष करतो; उत्पन्न झालेल्या पापी अकुशल धर्मांच्या प्रहाणासाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य प्रवृत्त करतो, चित्ताला दृढ करतो आणि संघर्ष करतो; अनुत्पन्न कुशल धर्मांच्या उत्पत्तीसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य प्रवृत्त करतो, चित्ताला दृढ करतो आणि संघर्ष करतो; आणि उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या स्थितीसाठी, त्यांच्या विनाशाच्या रोखासाठी, त्यांच्या वृद्धीसाठी, विपुलतेसाठी, भावनेसाठी आणि परिपूर्णतेसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य प्रवृत्त करतो, चित्ताला दृढ करतो आणि संघर्ष करतो. हे स्थपती, अशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य अकुशल शीलांच्या निरोधासाठी मार्गस्थ असतो.”

၂၆၅. ‘‘ကတမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သီလာ? ကုသလံ ကာယကမ္မံ, ကုသလံ ဝစီကမ္မံ, အာဇီဝပရိသုဒ္ဓမ္ပိ ခေါ အဟံ, ထပတိ, သီလသ္မိံ ဝဒါမိ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ထပတိ, ကုသလာ သီလာ.

२६५. “आणि हे स्थपती, कुशल शील कोणते आहेत? कुशल कायिक कर्म, कुशल वाचिक कर्म आणि उपजीविकेची शुद्धता यालाही, हे स्थपती, मी शीलच म्हणतो. हे स्थपती, यांना कुशल शील असे म्हटले जाते.”

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သီလာ ကိံသမုဋ္ဌာနာ? သမုဋ္ဌာနမ္ပိ နေသံ ဝုတ္တံ. ‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကတမံ စိတ္တံ? စိတ္တမ္ပိ ဟိ ဗဟုံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ. ယံ စိတ္တံ ဝီတရာဂံ ဝီတဒေါသံ ဝီတမောဟံ, ဣတောသမုဋ္ဌာနာ ကုသလာ သီလာ.

“आणि हे स्थपती, या कुशल शीलांची उत्पत्ती कशामुळे होते? त्यांच्या उत्पत्तीचे कारणही सांगितले गेले आहे. 'ते चित्तापासून उत्पन्न होतात' असे म्हटले पाहिजे. चित्त कोणते? चित्त तर अनेक प्रकारचे, विविध प्रकारचे आणि नानाविध स्वरूपाचे असते. जे चित्त रागरहित, द्वेषरहित आणि मोहरहित असते, त्या चित्तापासूनच कुशल शीलांची उत्पत्ती होते.”

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သီလာ ကုဟိံ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ? နိရောဓောပိ နေသံ ဝုတ္တော. ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ နော စ သီလမယော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ယတ္ထဿ တေ ကုသလာ သီလာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ.

“आणि हे स्थपती, हे कुशल शील कोठे पूर्णपणे (निरवशेष) नष्ट होतात? त्यांच्या निरोधाविषयीही सांगितले गेले आहे. येथे, हे स्थपती, भिक्खू शीलवान असतो, परंतु तो केवळ शीलानेच बनलेला (शीलामध्येच अडकलेला) नसतो; आणि तो त्या चेतोविमुक्तीला व प्रज्ञाविमुक्तीला यथार्थपणे जाणतो, जेथे त्याचे ते कुशल शील पूर्णपणे नष्ट होतात.”

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော စ, ထပတိ, ကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ[Pg.219]; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ…ပေ… အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ…ပေ… ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ခေါ, ထပတိ, ကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

“हे स्थपती, कशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य कुशल शीलांच्या निरोधासाठी आचरण करणारा ठरतो? हे स्थपती, येथे भिक्खू न उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांच्या अनुत्पत्तीसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त प्रगृहीत करतो आणि दृढ निश्चय करतो; उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांच्या प्रहाणासाठी... पे... न उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या उत्पत्तीसाठी... पे... उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या स्थितीसाठी, विस्मरण न होण्यासाठी, वृद्धीसाठी, विपुलतेसाठी, भावनेसाठी आणि परिपूर्तीसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त प्रगृहीत करतो आणि दृढ निश्चय करतो. हे स्थपती, अशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य कुशल शीलांच्या निरोधासाठी आचरण करणारा ठरतो.”

၂၆၆. ‘‘ကတမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ? ကာမသင်္ကပ္ပော, ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော, ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ထပတိ, အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ.

२६६. “आणि हे स्थपती, अकुशल संकल्प कोणते आहेत? कामसंकल्प, व्यापादसंकल्प, विहिंसासंकल्प – हे स्थपती, यांना अकुशल संकल्प म्हटले जाते.”

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ ကိံသမုဋ္ဌာနာ? သမုဋ္ဌာနမ္ပိ နေသံ ဝုတ္တံ. ‘သညာသမုဋ္ဌာနာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကတမာ သညာ? သညာပိ ဟိ ဗဟူ အနေကဝိဓာ နာနပ္ပကာရကာ. ကာမသညာ, ဗျာပါဒသညာ, ဝိဟိံသာသညာ – ဣတောသမုဋ္ဌာနာ အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ.

“आणि हे स्थपती, हे अकुशल संकल्प कशापासून उत्पन्न होतात? त्यांच्या उत्पत्तीचे कारणही सांगितले गेले आहे. ‘ते संज्ञेपासून उत्पन्न होतात’ असे म्हटले पाहिजे. संज्ञा कोणती? संज्ञा देखील अनेक प्रकारची, विविध प्रकारची आणि नानाविध पैलूंची असते. कामसंज्ञा, व्यापादसंज्ञा, विहिंसासंज्ञा – या संज्ञेपासूनच अकुशल संकल्प उत्पन्न होतात.”

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ ကုဟိံ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ? နိရောဓောပိ နေသံ ဝုတ္တော. ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဧတ္ထေတေ အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ.

“आणि हे स्थपती, हे अकुशल संकल्प कोठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात? त्यांचा निरोधही सांगितला गेला आहे. हे स्थपती, येथे भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... पे... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; येथेच हे अकुशल संकल्प निरवशेष निरुद्ध होतात.”

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော စ, ထပတိ, အကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ…ပေ… အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ…ပေ… ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ခေါ, ထပတိ, အကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

“आणि हे स्थपती, कशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य अकुशल संकल्पांच्या निरोधासाठी आचरण करणारा ठरतो? हे स्थपती, येथे भिक्खू न उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांच्या अनुत्पत्तीसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त प्रगृहीत करतो आणि दृढ निश्चय करतो; उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांच्या प्रहाणासाठी... पे... न उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या उत्पत्तीसाठी... पे... उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या स्थितीसाठी, विस्मरण न होण्यासाठी, वृद्धीसाठी, विपुलतेसाठी, भावनेसाठी आणि परिपूर्तीसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त प्रगृहीत करतो आणि दृढ निश्चय करतो. हे स्थपती, अशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य अकुशल संकल्पांच्या निरोधासाठी आचरण करणारा ठरतो.”

၂၆၇. ‘‘ကတမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ? နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပော, အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော, အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ထပတိ, ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ.

२६७. “आणि हे स्थपती, कुशल संकल्प कोणते आहेत? नैष्क्रम्यसंकल्प, अव्यापादसंकल्प, अविहिंसासंकल्प – हे स्थपती, यांना कुशल संकल्प म्हटले जाते.”

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ ကိံသမုဋ္ဌာနာ? သမုဋ္ဌာနမ္ပိ နေသံ ဝုတ္တံ. ‘သညာသမုဋ္ဌာနာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကတမာ သညာ? သညာပိ ဟိ ဗဟူ အနေကဝိဓာ [Pg.220] နာနပ္ပကာရကာ. နေက္ခမ္မသညာ, အဗျာပါဒသညာ, အဝိဟိံသာသညာ – ဣတောသမုဋ္ဌာနာ ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ.

“आणि हे स्थपती, हे कुशल संकल्प कशापासून उत्पन्न होतात? त्यांच्या उत्पत्तीचे कारणही सांगितले गेले आहे. ‘ते संज्ञेपासून उत्पन्न होतात’ असे म्हटले पाहिजे. संज्ञा कोणती? संज्ञा देखील अनेक प्रकारची, विविध प्रकारची आणि नानाविध पैलूंची असते. नैष्क्रम्यसंज्ञा, अव्यापादसंज्ञा, अविहिंसासंज्ञा – या संज्ञेपासूनच कुशल संकल्प उत्पन्न होतात.”

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ ကုဟိံ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ? နိရောဓောပိ နေသံ ဝုတ္တော. ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဧတ္ထေတေ ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ.

“आणि हे स्थपती, हे कुशल संकल्प कोठे पूर्णपणे निरुद्ध होतात? त्यांचा निरोधही सांगितला गेला आहे. हे स्थपती, येथे भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... पे... दुसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो; येथेच हे कुशल संकल्प निरवशेष निरुद्ध होतात.”

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော စ, ထပတိ, ကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ…ပေ… အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ…ပေ… ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ခေါ, ထပတိ, ကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

“आणि हे स्थपती, कशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य कुशल संकल्पांच्या निरोधासाठी आचरण करणारा ठरतो? हे स्थपती, येथे भिक्खू न उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांच्या अनुत्पत्तीसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त प्रगृहीत करतो आणि दृढ निश्चय करतो; उत्पन्न झालेल्या पापकारक अकुशल धर्मांच्या प्रहाणासाठी... पे... न उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या उत्पत्तीसाठी... पे... उत्पन्न झालेल्या कुशल धर्मांच्या स्थितीसाठी, विस्मरण न होण्यासाठी, वृद्धीसाठी, विपुलतेसाठी, भावनेसाठी आणि परिपूर्तीसाठी छंद निर्माण करतो, प्रयत्न करतो, वीर्य आरंभितो, चित्त प्रगृहीत करतो आणि दृढ निश्चय करतो. हे स्थपती, अशा प्रकारे आचरण करणारा मनुष्य कुशल संकल्पांच्या निरोधासाठी आचरण करणारा ठरतो.”

၂၆၈. ‘‘ကတမေဟိ စာဟံ, ထပတိ, ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈံ? ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု အသေခါယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသင်္ကပ္ပေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝါစာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာကမ္မန္တေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာအာဇီဝေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဝါယာမေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာသတိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသမာဓိနာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဉာဏေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ထပတိ, ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈ’’န္တိ.

२६८. “हे स्थपती, कोणत्या दहा गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीला मी ‘संपन्नकुशल’, ‘परमकुशल’, ‘उत्तमप्राप्तिप्राप्त’, ‘अयोध्य’ श्रमण म्हणून घोषित करतो? हे स्थपती, येथे भिक्खू अशैक्ष सम्यक् दृष्टीने युक्त असतो, अशैक्ष सम्यक् संकल्पाने युक्त असतो, अशैक्ष सम्यक् वाचेने युक्त असतो, अशैक्ष सम्यक् कर्मांताने युक्त असतो, अशैक्ष सम्यक् आजीविकेने युक्त असतो, अशैक्ष सम्यक् व्यायामाने युक्त असतो, अशैक्ष सम्यक् स्मृतीने युक्त असतो, अशैक्ष सम्यक् समाधीने युक्त असतो, अशैक्ष सम्यक् ज्ञानाने युक्त असतो, अशैक्ष सम्यक् विमुक्तीने युक्त असतो – हे स्थपती, या दहा गुणांनी युक्त असलेल्या व्यक्तीलाच मी संपन्नकुशल, परमकुशल, उत्तमप्राप्तिप्राप्त आणि अयोध्य श्रमण म्हणून घोषित करतो.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवान असे म्हणाले. संतुष्ट झालेल्या पंचकंग स्थपतींनी भगवंतांच्या भाषणाचे मनापासून अभिनंदन केले.

သမဏမုဏ္ဍိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

आठवे समणमुण्डिक सुत्त समाप्त झाले.

၉. စူဠသကုလုဒါယိသုတ္တံ

९. चूळसकुलुदायी सुत्त

၂၆၉. ဧဝံ [Pg.221] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော မောရနိဝါပေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ယေန မောရနိဝါပေါ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန မောရနိဝါပေါ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော တေနုပသင်္ကမိ.

२६९. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान राजगृह येथे वेळुवनातील कलंदकनिवाप येथे विहरत होते. त्या वेळी सकुलुदायी परिव्राजक मोरानिवाप येथील परिव्राजकाराम येथे मोठ्या परिव्राजक समुदायासोबत राहत होता. त्यानंतर भगवान सकाळच्या वेळी चिवर परिधान करून आणि भिक्षापात्र व चिवर घेऊन राजगृहात भिक्षेसाठी शिरले. तेव्हा भगवंतांच्या मनात असा विचार आला – ‘राजगृहात भिक्षेसाठी जाण्यास अजून खूप लवकरची वेळ आहे. मी मोरानिवाप येथील परिव्राजकाराम जेथे सकुलुदायी परिव्राजक आहे, तेथे का जाऊ नये?’ त्यानंतर भगवान मोरानिवाप येथील परिव्राजकारामाकडे गेले.

တေန ခေါ ပန သမယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဥန္နာဒိနိယာ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါယ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိယာ, သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ. အဒ္ဒသာ ခေါ သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သကံ ပရိသံ သဏ္ဌာပေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ. အယံ သမဏော ဂေါတမော အာဂစ္ဆတိ; အပ္ပသဒ္ဒကာမော ခေါ ပန သော အာယသ္မာ အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ. အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ.

त्या वेळी सकुलुदायी परिव्राजक मोठ्या परिव्राजक परिषदेसह (समुदायासह) बसला होता. ते सर्व जण गोंगाट करत, मोठ्या आवाजात ओरडत विविध प्रकारच्या तिरच्छानकथा (निरर्थक गोष्टी) करत होते, जसे की – राजांविषयी कथा, चोरांविषयी कथा, महामात्रांविषयी (मंत्र्यांविषयी) कथा, सैन्याविषयी कथा, भयाविषयी कथा, युद्धाविषयी कथा, अन्नाविषयी कथा, पेयाविषयी कथा, वस्त्रांविषयी कथा, शयनेविषयी (बिछान्याविषयी) कथा, माळांविषयी (फुलांविषयी) कथा, गंधाविषयी (सुगंधाविषयी) कथा, नातेवाईकांविषयी कथा, वाहनांविषयी कथा, गावांविषयी कथा, निगमांविषयी (कसब्यांविषयी) कथा, नगरांविषयी कथा, जनपदांविषयी (देशांविषयी) कथा, स्त्रियांविषयी कथा, शूरवीरांविषयी कथा, गल्ल्यांविषयी कथा, पाणवठ्याविषयी कथा, पूर्वप्रेतांविषयी (मृतांविषयी) कथा, नानाविध कथा, लोकाख्यायिका (जगाच्या उत्पत्तीविषयी कथा), समुद्राख्यायिका (समुद्राविषयी कथा), आणि इतिभवाभवकथा (उदय-अस्ताविषयी किंवा लाभ-हानीविषयी कथा). सकुलुदायी परिव्राजकाने भगवंतांना दुरूनच येत असताना पाहिले. त्यांना पाहून त्याने आपल्या परिषदेला शांत केले – “महाशयांनो, शांत व्हा, गोंगाट करू नका. हे श्रमण गौतम येत आहेत. त्या आयुष्यमानांना शांतता प्रिय आहे आणि ते शांततेचे प्रशंसक आहेत. कदाचित ही परिषद शांत आहे असे पाहून ते येथे येणे योग्य समजतील.” तेव्हा ते परिव्राजक शांत झाले.

၂၇၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ. သွာဂတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. စိရဿံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. သကုလုဒါယီပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သကုလုဒါယိံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဥဒါယိ, ဧတရဟိ [Pg.222] ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘တိဋ္ဌတေသာ, ဘန္တေ, ကထာ ယာယ မယံ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ. နေသာ, ဘန္တေ, ကထာ ဘဂဝတော ဒုလ္လဘာ ဘဝိဿတိ ပစ္ဆာပိ သဝနာယ. ယဒါဟံ, ဘန္တေ, ဣမံ ပရိသံ အနုပသင်္ကန္တော ဟောမိ အထာယံ ပရိသာ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တီ နိသိန္နာ ဟောတိ; ယဒါ စ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဣမံ ပရိသံ ဥပသင်္ကန္တော ဟောမိ အထာယံ ပရိသာ မမညေဝ မုခံ ဥလ္လောကေန္တီ နိသိန္နာ ဟောတိ – ‘ယံ နော သမဏော ဥဒါယီ ဓမ္မံ ဘာသိဿတိ တံ သောဿာမာ’တိ; ယဒါ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိသံ ဥပသင်္ကန္တော ဟောတိ အထာဟဉ္စေဝ အယဉ္စ ပရိသာ ဘဂဝတော မုခံ ဥလ္လောကေန္တာ နိသိန္နာ ဟောမ – ‘ယံ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဘာသိဿတိ တံ သောဿာမာ’’’တိ.

२७०. त्यानंतर भगवंत जेथे सकुलुदायी परिव्राजक होता, तेथे गेले. तेव्हा सकुलुदायी परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला – “यावे, भंते, भगवंतांचे स्वागत असो! भंते, भगवंतांनी येथे येण्यासाठी खूप दिवसांनी वेळ काढला आहे. भंते, भगवंतांनी आसनस्थ व्हावे; हे आसन तयार केले आहे.” भगवंत तयार केलेल्या आसनावर बसले. सकुलुदायी परिव्राजकानेही एक लहान आसन घेतले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या सकुलुदायी परिव्राजकाला भगवंत म्हणाले – “उदायी, तुम्ही सध्या कोणत्या चर्चेसाठी एकत्र बसला आहात? आणि तुमची कोणती चर्चा मध्येच अपूर्ण राहिली आहे?” “भंते, आम्ही सध्या ज्या चर्चेसाठी एकत्र बसलो आहोत, ती चर्चा तशीच राहू द्या. भगवंतांना ही चर्चा नंतरही ऐकणे कठीण होणार नाही. भंते, जेव्हा मी या परिषदेत आलेलो नसतो, तेव्हा ही परिषद विविध प्रकारच्या तिरच्छानकथा करत बसलेली असते. परंतु भंते, जेव्हा मी या परिषदेत येतो, तेव्हा ही परिषद केवळ माझ्या मुखाकडे पाहत बसते की, ‘श्रमण उदायी आम्हाला जो धम्म सांगतील, तो आम्ही ऐकू’. आणि भंते, जेव्हा भगवंत या परिषदेत येतात, तेव्हा मी आणि ही परिषद भगवंतांच्या मुखाकडे पाहत बसतो की, ‘भगवंत आम्हाला जो धम्म सांगतील, तो आम्ही ऐकू’.”

၂၇၁. ‘‘တေနဟုဒါယိ, တံယေဝေတ္ထ ပဋိဘာတု ယထာ မံ ပဋိဘာသေယျာ’’သိ. ‘‘ပုရိမာနိ, ဘန္တေ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနမာနော ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ. သော မယာ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော အညေနညံ ပဋိစရိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေသိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံယေဝ အာရဗ္ဘ သတိ ဥဒပါဒိ – ‘အဟော နူန ဘဂဝါ, အဟော နူန သုဂတော! ယော ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သုကုသလော’’’တိ. ‘‘ကော ပန သော, ဥဒါယိ, သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနမာနော ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ, ယော တယာ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော အညေနညံ ပဋိစရိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေသိ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသီ’’တိ? ‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော’တိ.

२७१. “तसे असेल तर उदायी, तुला जे सुचेल ते मांड, जेणेकरून मला त्यावर बोलता येईल.” “भंते, काही दिवसांपूर्वी एक व्यक्ती स्वतःला सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी म्हणवून घेत होती आणि संपूर्ण ज्ञान व दर्शनाचा दावा करत होती की, ‘मी चालत असताना, उभा असताना, झोपलेला असताना किंवा जागा असताना मला सतत आणि अखंडपणे ज्ञान व दर्शन प्राप्त असते’. जेव्हा मी त्याला भूतकाळाविषयी प्रश्न विचारला, तेव्हा त्याने विषयांतर केले, चर्चा बाहेर भरकटवली आणि राग, द्वेष व असंतोष प्रकट केला. तेव्हा भंते, माझ्या मनात भगवंतांविषयीच आदरयुक्त स्मृती निर्माण झाली की, ‘अहो! खरोखरच भगवंत, खरोखरच सुगत किती श्रेष्ठ आहेत, जे या सर्व धर्मांमध्ये अत्यंत कुशल आहेत!’” “पण उदायी, तो कोण होता जो स्वतःला सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी म्हणवून घेत होता... आणि ज्याने तुझ्याशी बोलताना विषयांतर केले, चर्चा बाहेर भरकटवली आणि राग, द्वेष व असंतोष प्रकट केला?” “भंते, तो निगंठ नातपुत्त (निग्रंथ ज्ञातिपुत्र) होता.”

‘‘ယော ခေါ, ဥဒါယိ, အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျ, သော ဝါ မံ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ, တံ ဝါဟံ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျံ; သော ဝါ မေ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှဿ [Pg.223] ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေယျ, တဿ ဝါဟံ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေယျံ.

“उदायी, जो कोणी आपल्या अनेक पूर्वजन्मांचे स्मरण करू शकतो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म... इत्यादी, अशा प्रकारे सविस्तर आणि तपशीलासह अनेक पूर्वजन्मांचे स्मरण करू शकतो, त्याने एकतर मला भूतकाळाविषयी प्रश्न विचारावा किंवा मी त्याला भूतकाळाविषयी प्रश्न विचारावा; त्याने माझ्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन माझे मन संतुष्ट करावे किंवा मी त्याच्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन त्याचे मन संतुष्ट करावे.”

‘‘ယော ခေါ, ဥဒါယိ, ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿေယျ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျ, သော ဝါ မံ အပရန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ, တံ ဝါဟံ အပရန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျံ; သော ဝါ မေ အပရန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေယျ, တဿ ဝါဟံ အပရန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေယျံ.

“उदायी, जो कोणी मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूने प्राण्यांना मृत्यू पावताना आणि पुन्हा जन्म घेताना पाहू शकतो; कनिष्ठ आणि श्रेष्ठ, सुंदर आणि कुरूप, सुगती लाभलेले आणि दुर्गती लाभलेले प्राणी पाहू शकतो आणि प्राणी आपापल्या कर्मांनुसार गती प्राप्त करतात हे जाणू शकतो, त्याने एकतर मला भविष्यकाळाविषयी प्रश्न विचारावा किंवा मी त्याला भविष्यकाळाविषयी प्रश्न विचारावा; त्याने माझ्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन माझे मन संतुष्ट करावे किंवा मी त्याच्या प्रश्नाचे उत्तर देऊन त्याचे मन संतुष्ट करावे.”

‘‘အပိ စ, ဥဒါယိ, တိဋ္ဌတု ပုဗ္ဗန္တော, တိဋ္ဌတု အပရန္တော. ဓမ္မံ တေ ဒေသေဿာမိ – ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ, ဣမဿုပ္ပာဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ, ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ.

“परंतु उदायी, भूतकाळ राहू दे आणि भविष्यकाळही राहू दे. मी तुला धम्माचा उपदेश करतो – हे असताना ते होते; याच्या उत्पत्तीमुळे ते उत्पन्न होते. हे नसताना ते होत नाही; याच्या निरोधाने ते निरुद्ध होते.”

‘‘အဟဉှိ, ဘန္တေ, ယာဝတကမ္ပိ မေ ဣမိနာ အတ္တဘာဝေန ပစ္စနုဘူတံ တမ္ပိ နပ္ပဟောမိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနုဿရိတုံ, ကုတော ပနာဟံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရိဿာမိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရိဿာမိ, သေယျထာပိ ဘဂဝါ? အဟဉှိ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ ပံသုပိသာစကမ္ပိ န ပဿာမိ, ကုတော ပနာဟံ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿိဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနိဿာမိ, သေယျထာပိ ဘဂဝါ? ယံ ပန မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘အပိ စ, ဥဒါယိ, တိဋ္ဌတု ပုဗ္ဗန္တော, တိဋ္ဌတု အပရန္တော; ဓမ္မံ တေ ဒေသေဿာမိ – ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ, ဣမဿုပ္ပာဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ, ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတီ’တိ တဉ္စ ပန မေ ဘိယျောသောမတ္တာယ န ပက္ခာယတိ. အပ္ပေဝ နာမာဟံ, ဘန္တေ, သကေ အာစရိယကေ ဘဂဝတော စိတ္တံ အာရာဓေယျံ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေနာ’’တိ.

“भन्ते, मी या वर्तमान अस्तित्वात (अत्तभावात) जे काही अनुभवले आहे, ते देखील मी त्याच्या सर्व आकारांसह आणि तपशीलांसह स्मरण करण्यास असमर्थ आहे; मग मी माझ्या अनेकविध पूर्वजन्मांचे स्मरण कसे करू शकेन? जसे की—एक जन्म, दोन जन्म... इत्यादी, भगवान करतात त्याप्रमाणे सर्व आकारांसह आणि तपशीलांसह अनेकविध पूर्वजन्मांचे स्मरण मी कसे करू शकेन? भन्ते, मला तर सध्या एखादा पांसुपिसाच (धुळीतील पिशाच) देखील दिसत नाही, मग मी मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूंनी प्राण्यांना च्युत होताना (मरण पावताना) आणि पुन्हा उत्पन्न होताना, हीन आणि प्रणीत (उत्कृष्ट), सुवर्ण (सुंदर) आणि दुर्वर्ण (कुरूप), सुगती प्राप्त आणि दुर्गती प्राप्त, आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना कसा पाहू शकेन आणि जाणू शकेन, जसे भगवान पाहतात आणि जाणतात? आणि भन्ते, भगवंतांनी मला जे असे म्हटले की—'हे उदायी, भूतकाळ राहू दे, भविष्यकाळ राहू दे; मी तुला धम्माचा उपदेश करतो—यात (हे) असताना हे होते, याच्या उत्पत्तीने हे उत्पन्न होते; यात (हे) नसताना हे होत नाही, याच्या निरोधाने हे निरुद्ध होते'—ते तर मला अधिकच अस्पष्ट वाटते. भन्ते, कदाचित मी आमच्या स्वतःच्या आचार्यांच्या सिद्धांतावरील प्रश्नाचे उत्तर देऊन भगवंतांच्या चित्ताचे समाधान करू शकेन.”

၂၇၂. ‘‘ကိန္တိ ပန တေ, ဥဒါယိ, သကေ အာစရိယကေ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အမှာကံ, ဘန္တေ, သကေ အာစရိယကေ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော, အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’’’တိ.

२७२. “पण उदायी, तुमच्या स्वतःच्या आचार्यांच्या सिद्धांतात काय म्हटले आहे?” “भन्ते, आमच्या स्वतःच्या आचार्यांच्या सिद्धांतात असे म्हटले आहे—'हाच परम वर्ण (सर्वश्रेष्ठ तेज) आहे, हाच परम वर्ण आहे!'”

‘‘ယံ [Pg.224] ပန တေ ဧတံ, ဥဒါယိ, သကေ အာစရိယကေ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော, အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ, ကတမော သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ? ‘‘ယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ.

“पण उदायी, तुमच्या स्वतःच्या आचार्यांच्या सिद्धांतात जे असे म्हटले आहे—'हाच परम वर्ण आहे, हाच परम वर्ण आहे'—तो परम वर्ण कोणता आहे?” “भन्ते, ज्या वर्णापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत (उत्कृष्ट) नाही, तोच परम वर्ण आहे.”

‘‘ကတမော ပန သော ပရမော ဝဏ္ဏော ယသ္မာ ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထီ’’တိ? ‘‘ယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ.

“पण उदायी, ज्या वर्णापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत नाही, तो परम वर्ण कोणता आहे?” “भन्ते, ज्या वर्णापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत नाही, तोच परम वर्ण आहे.”

‘‘ဒီဃာပိ ခေါ တေ ဧသာ, ဥဒါယိ, ဖရေယျ – ‘ယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ, တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ယာ ဣမသ္မိံ ဇနပဒေ ဇနပဒကလျာဏီ တံ ဣစ္ဆာမိ, တံ ကာမေမီ’တိ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ – ခတ္တိယီ ဝါ ဗြာဟ္မဏီ ဝါ ဝေဿီ ဝါ သုဒ္ဒီ ဝါ’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ – ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာတိ ဝါတိ…ပေ… ဒီဃာ ဝါ ရဿာ ဝါ မဇ္ဈိမာ ဝါ ကာဠီ ဝါ သာမာ ဝါ မင်္ဂုရစ္ဆဝီ ဝါတိ… အမုကသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ နဂရေ ဝါ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ, တံ တွံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသီ’’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘အာမာ’တိ ဝဒေယျ.

“उदायी, तू असेच खूप वेळ बोलत राहू शकतोस—'भन्ते, ज्या वर्णापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत नाही, तोच परम वर्ण आहे' असे तू म्हणतोस, पण तो वर्ण कोणता आहे हे तू स्पष्ट करत नाहीस. उदायी, समजा एखादा माणूस असे म्हणाला—'या जनपदातील जी सर्वात सुंदर स्त्री (जनपदकल्याणी) आहे, ती मला हवी आहे, मी तिच्यावर प्रेम करतो.' मग लोकांनी त्याला विचारावे—'हे भल्या माणसा, ज्या जनपदकल्याणीची तू इच्छा करतोस, जिच्यावर तू प्रेम करतोस, ती क्षत्रिय आहे, ब्राह्मणी आहे, वैश्य आहे की शूद्र आहे, हे तुला ठाऊक आहे का?' असे विचारले असता त्याने 'नाही' असे उत्तर द्यावे. मग लोकांनी त्याला विचारावे—'हे भल्या माणसा, ज्या जनपदकल्याणीची तू इच्छा करतोस, जिच्यावर तू प्रेम करतोस, तिचे नाव आणि गोत्र तुला ठाऊक आहे का?... ती उंच आहे, बुटकी आहे की मध्यम उंचीची आहे?... ती काळी आहे, सावळी आहे की गोरी आहे?... ती कोणत्या गावात, कसब्यात की शहरात राहते?' असे विचारले असता त्याने 'नाही' असे उत्तर द्यावे. मग लोकांनी त्याला विचारावे—'हे भल्या माणसा, जिला तू कधी ओळखले नाहीस किंवा पाहिले नाहीस, अशा स्त्रीची तू इच्छा करतोस आणि तिच्यावर प्रेम करतोस का?' असे विचारले असता त्याने 'होय' असे उत्तर द्यावे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ – နနု ဧဝံ သန္တေ, တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

“तुला काय वाटते, उदायी—असे असताना, त्या माणसाचे बोलणे निरर्थक (अप्रतिहार्य) ठरत नाही का?” “नक्कीच, भन्ते, असे असताना त्या माणसाचे बोलणे निरर्थक ठरते.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ဥဒါယိ, ‘ယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ, တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသီ’’တိ.

“त्याचप्रमाणे, उदायी, तू देखील म्हणतोस—'भन्ते, ज्या वर्णापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत नाही, तोच परम वर्ण आहे,' पण तो वर्ण कोणता आहे हे तू स्पष्ट करत नाहीस.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ, ဧဝံ ဝဏ္ဏော အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ.

“भन्ते, ज्याप्रमाणे एखादा सुंदर, अस्सल, आठ पैलू असलेला, उत्तम पैलू पाडलेला वैडूर्य मणी लाल लोकरीच्या वस्त्रावर (कंबलावर) ठेवला असता चमकतो, प्रकाशतो आणि तळपतो; त्याचप्रमाणे मृत्यूच्या नंतर आत्मा (अत्ता) निरोगी आणि अशाच वर्णाचा (तेजाचा) असतो.”

၂၇၃. ‘‘တံ [Pg.225] ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယော ဝါ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

२७३. “तुला काय वाटते, उदायी? तो सुंदर, अस्सल, आठ पैलू असलेला, उत्तम पैलू पाडलेला वैडूर्य मणी जो लाल कंबलावर ठेवला असता चमकतो, प्रकाशतो आणि तळपतो, की रात्रीच्या घनदाट अंधारात चमकणारा काजवा—या दोन्ही वर्णांपैकी कोणता वर्ण अधिक सुंदर आणि श्रेष्ठ आहे?” “भन्ते, रात्रीच्या घनदाट अंधारात चमकणारा काजवा—हाच या दोन्ही वर्णांपैकी अधिक सुंदर आणि श्रेष्ठ आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“तुला काय वाटते, उदायी? रात्रीच्या घनदाट अंधारात चमकणारा काजवा, की रात्रीच्या घनदाट अंधारात जळणारा तेलाचा दिवा—या दोन्ही वर्णांपैकी कोणता वर्ण अधिक सुंदर आणि श्रेष्ठ आहे?” “भन्ते, रात्रीच्या घनदाट अंधारात जळणारा तेलाचा दिवा—हाच या दोन्ही वर्णांपैकी अधिक सुंदर आणि श्रेष्ठ आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“तुला काय वाटते, उदायी? रात्रीच्या घनदाट अंधारात जळणारा तेलाचा दिवा, की रात्रीच्या घनदाट अंधारात धगधगणारा मोठा शेकोटीचा (अग्नीचा) ढीग—या दोन्ही वर्णांपैकी कोणता वर्ण अधिक सुंदर आणि श्रेष्ठ आहे?” “भन्ते, रात्रीच्या घनदाट अंधारात धगधगणारा मोठा शेकोटीचा ढीग—हाच या दोन्ही वर्णांपैकी अधिक सुंदर आणि श्रेष्ठ आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော, ယာ ဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“तुला काय वाटते, उदायी? रात्रीच्या घनदाट अंधारात धगधगणारा मोठा शेकोटीचा ढीग, की रात्रीच्या पहाटेच्या वेळी ढगविरहित निरभ्र आकाशात चमकणारा ओषधी तारा (शुक्र तारा)—या दोन्ही वर्णांपैकी कोणता वर्ण अधिक सुंदर आणि श्रेष्ठ आहे?” “भन्ते, रात्रीच्या पहाटेच्या वेळी ढगविरहित निरभ्र आकाशात चमकणारा ओषधी तारा—हाच या दोन्ही वर्णांपैकी अधिक सुंदर आणि श्रेष्ठ आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယာ ဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ, ယော ဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ [Pg.226] အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“उदायी, तुला काय वाटते? रात्रीच्या पहाटेच्या वेळी ढगविरहित स्वच्छ आकाशात चमकणारा ओसधी तारा (शुक्राचा तारा) किंवा पंधरावीच्या उपोसथ दिवशी ढगविरहित स्वच्छ आकाशात मध्यरात्रीच्या वेळी चमकणारा चंद्र – या दोन्ही तेजांपैकी कोणते तेज अधिक सुंदर आणि अधिक श्रेष्ठ आहे?” “भन्ते, पंधरावीच्या उपोसथ दिवशी ढगविरहित स्वच्छ आकाशात मध्यरात्रीच्या वेळी चमकणारा जो चंद्र आहे, त्याचेच तेज या दोन्ही तेजांपैकी अधिक सुंदर आणि अधिक श्रेष्ठ आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယော ဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော, ယော ဝါ ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ မဇ္ဈနှိကသမယံ သူရိယော – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ မဇ္ဈနှိကသမယံ သူရိယော – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“उदायी, तुला काय वाटते? पंधरावीच्या उपोसथ दिवशी ढगविरहित स्वच्छ आकाशात मध्यरात्रीच्या वेळी चमकणारा चंद्र किंवा वर्षा ऋतूच्या शेवटच्या महिन्यात, शरद ऋतूत ढगविरहित स्वच्छ आकाशात ऐन दुपारी तळपणारा सूर्य – या दोन्ही तेजांपैकी कोणते तेज अधिक सुंदर आणि अधिक श्रेष्ठ आहे?” “भन्ते, वर्षा ऋतूच्या शेवटच्या महिन्यात, शरद ऋतूत ढगविरहित स्वच्छ आकाशात ऐन दुपारी तळपणारा जो सूर्य आहे, त्याचेच तेज या दोन्ही तेजांपैकी अधिक सुंदर आणि अधिक श्रेष्ठ आहे.”

‘‘အတော ခေါ တေ, ဥဒါယိ, ဗဟူ ဟိ ဗဟုတရာ ဒေဝါ ယေ ဣမေသံ စန္ဒိမသူရိယာနံ အာဘာ နာနုဘောန္တိ, တျာဟံ ပဇာနာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘ယသ္မာ ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထီ’တိ. အထ စ ပန တွံ, ဥဒါယိ, ‘ယွာယံ ဝဏ္ဏော ကိမိနာ ခဇ္ဇောပနကေန နိဟီနတရော စ ပတိကိဋ္ဌတရော စ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ, တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသီ’’တိ. ‘‘အစ္ဆိဒံ ဘဂဝါ ကထံ, အစ္ဆိဒံ သုဂတော ကထ’’န္တိ!

“उदायी, या चंद्र आणि सूर्याच्या प्रकाशाचा उपभोग न घेणारे देव याहूनही खूप जास्त संख्येने आहेत, त्यांना मी जाणतो. तरीही मी असे म्हणत नाही की, ‘ज्या तेजापेक्षा अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रगल्भ दुसरे कोणतेही तेज नाही.’ परंतु उदायी, तू तर अशा तेजाला ‘सर्वश्रेष्ठ तेज’ म्हणतोस, जे काजव्यापेक्षाही हीन आणि कनिष्ठ दर्जाचे आहे, आणि तरीही तू ते तेज कोणते आहे हे स्पष्ट करू शकत नाहीस.” “भगवंतांचे बोलणे किती अद्भुत आहे! सुगतांचे बोलणे किती अद्भुत आहे!”

‘‘ကိံ ပန တွံ, ဥဒါယိ, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘အစ္ဆိဒံ ဘဂဝါ ကထံ, အစ္ဆိဒံ သုဂတော ကထံ’’’တိ? ‘‘အမှာကံ, ဘန္တေ, သကေ အာစရိယကေ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော, အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ. တေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သကေ အာစရိယကေ သမနုယုဉ္ဇိယမာနာ သမနုဂ္ဂါဟိယမာနာ သမနုဘာသိယမာနာ ရိတ္တာ တုစ္ဆာ အပရဒ္ဓါ’’တိ.

“पण उदायी, तू असे का म्हणत आहेस – ‘भगवंतांचे बोलणे किती अद्भुत आहे, सुगतांचे बोलणे किती अद्भुत आहे’?” “भन्ते, आमच्या स्वतःच्या आचार्यांच्या सिद्धांतात असे मानले जाते की – ‘हेच सर्वश्रेष्ठ तेज आहे, हेच सर्वश्रेष्ठ तेज आहे.’ परंतु भन्ते, जेव्हा भगवंतांनी आमच्या आचार्यांच्या सिद्धांताविषयी आम्हाला प्रश्न विचारले, आमची उलटतपासणी केली आणि आमच्याशी चर्चा केली, तेव्हा आम्ही रिकामे, पोकळ आणि चुकीचे ठरलो आहोत.”

၂၇၄. ‘‘ကိံ ပနုဒါယိ, အတ္ထိ ဧကန္တသုခေါ လောကော, အတ္ထိ အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အမှာကံ, ဘန္တေ, သကေ အာစရိယကေ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အတ္ထိ ဧကန္တသုခေါ လောကော, အတ္ထိ အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’’တိ.

२७४. “पण उदायी, असा एखादा लोक आहे का जो केवळ सुखानेच भरलेला आहे? आणि त्या केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी काही निश्चित मार्ग अस्तित्वात आहे का?” “भन्ते, आमच्या आचार्यांच्या सिद्धांतात असे मानले जाते की – ‘केवळ सुखाने भरलेला लोक अस्तित्वात आहे आणि त्या केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी निश्चित मार्गही अस्तित्वात आहे.’”

‘‘ကတမာ ပန သာ, ဥဒါယိ, အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော [Pg.227] ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အညတရံ ဝါ ပန တပေါဂုဏံ သမာဒါယ ဝတ္တတိ. အယံ ခေါ သာ, ဘန္တေ, အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

“पण उदायी, केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्याचा तो निश्चित मार्ग कोणता आहे?” “भन्ते, या जगात एखादी व्यक्ती जीवहिंसेचा त्याग करून जीवहिंसेपासून अलिप्त राहते; चोरीचा त्याग करून चोरीपासून अलिप्त राहते; कामभोगांमधील व्यभिचाराचा त्याग करून व्यभिचारापासून अलिप्त राहते; असत्य बोलण्याचा त्याग करून असत्य बोलण्यापासून अलिप्त राहते; किंवा इतर कोणत्या तरी तपाचरणाचे ग्रहण करून त्यानुसार आचरण करते. भन्ते, केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्याचा निश्चित मार्ग हाच आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယသ္မိံ သမယေ ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဧကန္တသုခီ ဝါ တသ္မိံ သမယေ အတ္တာ ဟောတိ သုခဒုက္ခီ ဝါ’’တိ? ‘‘သုခဒုက္ခီ, ဘန္တေ’’.

“उदायी, तुला काय वाटते? ज्या वेळी एखादी व्यक्ती जीवहिंसेचा त्याग करून जीवहिंसेपासून अलिप्त राहते, त्या वेळी तिचा स्वतःचा अनुभव केवळ सुखी असतो की सुख-दुःख मिश्रित असतो?” “सुख-दुःख मिश्रित असतो, भन्ते.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယသ္မိံ သမယေ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဧကန္တသုခီ ဝါ တသ္မိံ သမယေ အတ္တာ ဟောတိ သုခဒုက္ခီ ဝါ’’တိ? ‘‘သုခဒုက္ခီ, ဘန္တေ’’.

“उदायी, तुला काय वाटते? ज्या वेळी एखादी व्यक्ती चोरीचा त्याग करून चोरीपासून अलिप्त राहते, त्या वेळी तिचा स्वतःचा अनुभव केवळ सुखी असतो की सुख-दुःख मिश्रित असतो?” “सुख-दुःख मिश्रित असतो, भन्ते.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယသ္မိံ သမယေ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဧကန္တသုခီ ဝါ တသ္မိံ သမယေ အတ္တာ ဟောတိ သုခဒုက္ခီ ဝါ’’တိ? ‘‘သုခဒုက္ခီ, ဘန္တေ’’.

“उदायी, तुला काय वाटते? ज्या वेळी एखादी व्यक्ती कामभोगांमधील व्यभिचाराचा त्याग करून व्यभिचारापासून अलिप्त राहते, त्या वेळी तिचा स्वतःचा अनुभव केवळ सुखी असतो की सुख-दुःख मिश्रित असतो?” “सुख-दुःख मिश्रित असतो, भन्ते.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယသ္မိံ သမယေ မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဧကန္တသုခီ ဝါ တသ္မိံ သမယေ အတ္တာ ဟောတိ သုခဒုက္ခီ ဝါ’’တိ? ‘‘သုခဒုက္ခီ, ဘန္တေ’’.

“उदायी, तुला काय वाटते? ज्या वेळी एखादी व्यक्ती असत्य बोलण्याचा त्याग करून असत्य बोलण्यापासून अलिप्त राहते, त्या वेळी तिचा स्वतःचा अनुभव केवळ सुखी असतो की सुख-दुःख मिश्रित असतो?” “सुख-दुःख मिश्रित असतो, भन्ते.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယသ္မိံ သမယေ အညတရံ တပေါဂုဏံ သမာဒါယ ဝတ္တတိ, ဧကန္တသုခီ ဝါ တသ္မိံ သမယေ အတ္တာ ဟောတိ သုခဒုက္ခီ ဝါ’’တိ? ‘‘သုခဒုက္ခီ, ဘန္တေ’’.

“उदायी, तुला काय वाटते? ज्या वेळी एखादी व्यक्ती इतर कोणत्या तरी तपाचरणाचे ग्रहण करून त्यानुसार आचरण करते, त्या वेळी तिचा स्वतःचा अनुभव केवळ सुखी असतो की सुख-दुःख मिश्रित असतो?” “सुख-दुःख मिश्रित असतो, भन्ते.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, အပိ နု ခေါ ဝေါကိဏ္ဏသုခဒုက္ခံ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာ ဟောတီ’’တိ ? ‘‘အစ္ဆိဒံ ဘဂဝါ ကထံ, အစ္ဆိဒံ သုဂတော ကထ’’န္တိ!

“उदायी, तुला काय वाटते? सुख-दुःख मिश्रित असलेल्या मार्गाचे अवलंबन करून केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार होऊ शकतो का?” “भगवंतांचे बोलणे किती अद्भुत आहे! सुगतांचे बोलणे किती अद्भुत आहे!”

‘‘ကိံ ပန တွံ, ဥဒါယိ, ဝဒေသိ – ‘အစ္ဆိဒံ ဘဂဝါ ကထံ, အစ္ဆိဒံ သုဂတော ကထံ’’’တိ? ‘‘အမှာကံ, ဘန္တေ, သကေ အာစရိယကေ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အတ္ထိ ဧကန္တသုခေါ လောကော, အတ္ထိ အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’တိ. တေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သကေ အာစရိယကေ သမနုယုဉ္ဇိယမာနာ သမနုဂ္ဂါဟိယမာနာ သမနုဘာသိယမာနာ ရိတ္တာ တုစ္ဆာ အပရဒ္ဓါ’’တိ.

“पण उदायी, तू असे का म्हणत आहेस – ‘भगवंतांचे बोलणे किती अद्भुत आहे, सुगतांचे बोलणे किती अद्भुत आहे’?” “भन्ते, आमच्या आचार्यांच्या सिद्धांतात असे मानले जाते की – ‘केवळ सुखाने भरलेला लोक अस्तित्वात आहे आणि त्या केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी निश्चित मार्गही अस्तित्वात आहे.’ परंतु भन्ते, जेव्हा भगवंतांनी आमच्या आचार्यांच्या सिद्धांताविषयी आम्हाला प्रश्न विचारले, आमची उलटतपासणी केली आणि आमच्याशी चर्चा केली, तेव्हा आम्ही रिकामे, पोकळ आणि चुकीचे ठरलो आहोत.”

၂၇၅. ‘‘ကိံ [Pg.228] ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဧကန္တသုခေါ လောကော, အတ္ထိ အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဧကန္တသုခေါ လောကော, အတ္ထိ အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

२७५. “पण भन्ते, खरोखरच केवळ सुखाने भरलेला लोक अस्तित्वात आहे का? आणि त्या केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी निश्चित मार्ग अस्तित्वात आहे का?” “उदायी, केवळ सुखाने भरलेला लोक खरोखरच अस्तित्वात आहे आणि त्या केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी निश्चित मार्गही अस्तित्वात आहे.”

‘‘ကတမာ ပန သာ, ဘန္တေ, အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ ခေါ သာ, ဥဒါယိ, အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

“पण भन्ते, केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्याचा तो निश्चित मार्ग कोणता आहे?” “उदायी, या धम्मात भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानाचे संपादन करून विहरतो; वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने... दुसऱ्या ध्यानाचे संपादन करून विहरतो; प्रीतीचाही विराग झाल्याने... तिसऱ्या ध्यानाचे संपादन करून विहरतो – उदायी, केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्याचा निश्चित मार्ग हाच आहे.”

‘‘န ခေါ သာ, ဘန္တေ, အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယ, သစ္ဆိကတော ဟိဿ, ဘန္တေ, ဧတ္တာဝတာ ဧကန္တသုခေါ လောကော ဟောတီ’’တိ. ‘‘န ခွာဿ, ဥဒါယိ, ဧတ္တာဝတာ ဧကန္တသုခေါ လောကော သစ္ဆိကတော ဟောတိ; အာကာရဝတီတွေဝ သာ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

“भन्ते, हा केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्याचा केवळ मार्गच नाही, तर भन्ते, या अवस्थेपर्यंत पोहोचल्याने त्या व्यक्तीने केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार केलेलाच असतो.” “उदायी, या अवस्थेपर्यंत पोहोचल्याने त्या व्यक्तीने केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार केलेला नसतो; तर केवळ सुखाने भरलेल्या लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी हा केवळ एक निश्चित मार्गच आहे, असे समजले पाहिजे.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, သကုလုဒါယိဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ပရိသာ ဥန္နာဒိနီ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါ အဟောသိ – ‘‘ဧတ္ထ မယံ အနဿာမ သာစရိယကာ, ဧတ္ထ မယံ အနဿာမ သာစရိယကာ! န မယံ ဣတော ဘိယျော ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာမာ’’တိ.

असे म्हटले असता, सकुलुदायी परिव्राजकाची परिषद (अनुयायी) मोठ्याने ओरडू लागली आणि गोंगाट करू लागली की, "येथे आम्ही आमच्या आचार्यांसह नष्ट झालो आहोत, येथे आम्ही आमच्या आचार्यांसह नष्ट झालो आहोत! आम्हाला यापेक्षा अधिक श्रेष्ठ काहीही माहीत नाही!"

အထ ခေါ သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ အပ္ပသဒ္ဒေ ကတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပနာဿ, ဘန္တေ, ဧကန္တသုခေါ လောကော သစ္ဆိကတော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ… ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယာ တာ ဒေဝတာ ဧကန္တသုခံ လောကံ ဥပပန္နာ တာဟိ ဒေဝတာဟိ သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌတိ သလ္လပတိ သာကစ္ဆံ သမာပဇ္ဇတိ. ဧတ္တာဝတာ ခွာဿ, ဥဒါယိ, ဧကန္တသုခေါ လောကော သစ္ဆိကတော ဟောတီ’’တိ.

तेव्हा सकुलुदायी परिव्राजकाने त्या परिव्राजकांना शांत केले आणि भगवंतांना असे विचारले – "भन्ते, कोणत्या मर्यादेपर्यंत एखाद्याने एकांतसुखी (केवळ सुखमय) लोकाचा साक्षात्कार केलेला असतो?" "उदायी, येथे भिक्खू सुखाचा त्याग केल्यामुळे... पे... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. जे देव एकांतसुखी लोकात उत्पन्न झाले आहेत, त्यांच्यासोबत तो राहतो, त्यांच्याशी संभाषण करतो आणि चर्चा करतो. उदायी, एवढ्या मर्यादेने त्या व्यक्तीने एकांतसुखी लोकाचा साक्षात्कार केलेला असतो."

၂၇၆. ‘‘ဧတဿ နူန, ဘန္တေ, ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဥဒါယိ, ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ. အတ္ထိ ခေါ, ဥဒါယိ[Pg.229], အညေဝ ဓမ္မာ ဥတ္တရိတရာ စ ပဏီတတရာ စ ယေသံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ.

२७६. "भन्ते, नक्कीच त्या एकांतसुखी लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी भिक्खू भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळतात का?" "उदायी, त्या एकांतसुखी लोकाचा साक्षात्कार करण्यासाठी भिक्खू माझ्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळत नाहीत. उदायी, इतरही काही धर्म (अवस्था) आहेत, जे यापेक्षा अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक उदात्त आहेत, ज्यांच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळतात."

‘‘ကတမေ ပန တေ, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဥတ္တရိတရာ စ ပဏီတတရာ စ ယေသံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓုဒါယိ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ’’.

"भन्ते, ते अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक उदात्त धर्म कोणते आहेत, ज्यांच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू भगवंतांच्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळतात?" "उदायी, या जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध, भगवंत आहेत... पे... ते मनाला मलीन करणाऱ्या आणि प्रज्ञेला दुर्बळ करणाऱ्या या पाच नीवरणांचा त्याग करून, कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... पे... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरतात. उदायी, हासुद्धा तो अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक उदात्त धर्म आहे, ज्याच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळतात."

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ.

"पुन्हा आणखी, उदायी, भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे... पे... दुसरे ध्यान... तिसरे ध्यान... चौथे ध्यान प्राप्त करून विहरतो. उदायी, हासुद्धा तो अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक उदात्त धर्म आहे, ज्याच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळतात."

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ.

"तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी (पुब्बेनिवासानुस्सतिज्ञानाय) आपले चित्त वळवतो. तो आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म... पे... अशा प्रकारे सविस्तर तपशीलांसह आणि वैशिष्ट्यांसह आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो. उदायी, हासुद्धा तो अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक उदात्त धर्म आहे, ज्याच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळतात."

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ.

"तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, प्राण्यांच्या च्युती (मृत्यू) आणि उत्पत्तीच्या ज्ञानासाठी (चुतूपपातज्ञानाय) आपले चित्त वळवतो. तो मानवी दृष्टीपेक्षा श्रेष्ठ अशा परिशुद्ध दिव्य चक्षूंनी प्राण्यांना मरताना आणि जन्मताना पाहतो – हीन, प्रणीत (श्रेष्ठ), सुवर्ण (सुंदर), दुर्वर्ण (कुरूप), सुगतीला गेलेले, दुर्गतीला गेलेले... पे... प्राण्यांना त्यांच्या कर्मानुसार गती प्राप्त करताना जाणतो. उदायी, हासुद्धा तो अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक उदात्त धर्म आहे, ज्याच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळतात."

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ [Pg.230] စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ… ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ… ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ… ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ. ဣမေ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မာ ဥတ္တရိတရာ စ ပဏီတတရာ စ ယေသံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ.

"तो अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशांपासून मुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, आसवांच्या क्षयाच्या ज्ञानासाठी (आसवक्खयज्ञानाय) आपले चित्त वळवतो. तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणतो, 'हा दुःखसमुदय आहे' हे... पे... 'हा दुःखनिरोध आहे' हे... 'ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा (मार्ग) आहे' हे यथाभूत जाणतो. 'हे आसव आहेत' हे यथाभूत जाणतो, 'हा आसवसमुदय आहे' हे... 'हा आसवनिरोध आहे' हे... 'ही आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या त्याचे चित्त कामासवापासून मुक्त होते, भवासवापासून मुक्त होते आणि अविद्यासवापासून मुक्त होते. मुक्त झाल्यावर 'मुक्त झाले' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर दुसरा कोणताही जन्म नाही' हे तो जाणतो. उदायी, हासुद्धा तो अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक उदात्त धर्म आहे, ज्याच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळतात. उदायी, हेच ते अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक उदात्त धर्म आहेत, ज्यांच्या साक्षात्कारासाठी भिक्खू माझ्या मार्गदर्शनाखाली ब्रह्मचर्य पाळतात."

၂၇၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ.

२७७. "असे म्हटले असता, सकुलुदायी परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला – "अतिशय सुंदर, भन्ते! अतिशय सुंदर, भन्ते! जसे एखाद्याने उपडे ठेवलेले भांडे उताणे करावे, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा – जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे भगवंतांनी अनेक प्रकारे धर्म प्रकाशित केला आहे. भन्ते, मी भगवंतांना शरण जातो, धर्माला शरण जातो आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. भन्ते, मला भगवंतांच्या सानिध्यात प्रवज्जा (दीक्षा) मिळावी आणि उपसंपदा मिळावी."

ဧဝံ ဝုတ္တေ, သကုလုဒါယိဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ပရိသာ သကုလုဒါယိံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မာ ဘဝံ, ဥဒါယိ, သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိ; မာ ဘဝံ, ဥဒါယိ, အာစရိယော ဟုတွာ အန္တေဝါသီဝါသံ ဝသိ. သေယျထာပိ နာမ ဥဒကမဏိကော ဟုတွာ ဥဒဉ္စနိကော အဿ, ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ဘောတော ဥဒါယိဿ ဘဝိဿတိ. မာ ဘဝံ, ဥဒါယိ, သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိ; မာ ဘဝံ, ဥဒါယိ, အာစရိယော ဟုတွာ အန္တေဝါသီဝါသံ ဝသီ’’တိ. ဣတိ ဟိဒံ သကုလုဒါယိဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ပရိသာ သကုလုဒါယိံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အန္တရာယမကာသိ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယေတိ.

"असे म्हटले असता, सकुलुदायी परिव्राजकाच्या परिषदेने सकुलुदायी परिव्राजकाला असे म्हटले – "मान्यवर उदायी, आपण श्रमण गोतमांच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळू नका; मान्यवर उदायी, आपण स्वतः आचार्य असून शिष्य बनून राहू नका. जसे एखादा मोठा पाण्याचा रांजण लहान पाण्याचा तांब्या बनावा, तसेच काहीसे मान्यवर उदायींच्या बाबतीत घडेल. मान्यवर उदायी, आपण श्रमण गोतमांच्या हाताखाली ब्रह्मचर्य पाळू नका; मान्यवर उदायी, आपण स्वतः आचार्य असून शिष्य बनून राहू नका." अशा प्रकारे, सकुलुदायी परिव्राजकाच्या परिषदेने सकुलुदायी परिव्राजकाला भगवंतांच्या सानिध्यात ब्रह्मचर्य पाळण्यापासून रोखले (अडथळा आणला)।

စူဠသကုလုဒါယိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

चूळसकुलुदायी सुत्त समाप्त, नववे.

၁၀. ဝေခနသသုတ္တံ

१०. वेखनस सुत्त

၂၇၈. ဧဝံ [Pg.231] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဝေခနသော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဝေခနသော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော, အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ.

२७८. मी असे ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्ती येथील अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा वेखनस परिव्राजक जेथे भगवान होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशलक्षेम विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहिलेल्या वेखनस परिव्राजकाने भगवंतांच्या समोर असे उद्गार काढले – 'हाच परम वर्ण आहे, हाच परम वर्ण आहे!'

‘‘ကိံ ပန တွံ, ကစ္စာန, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော, အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ? ကတမော, ကစ္စာန, သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ?

पण कच्चान, तू असे का म्हणतोस – 'हाच परम वर्ण आहे, हाच परम वर्ण आहे'? कच्चान, तो परम वर्ण कोणता आहे?

‘‘ယသ္မာ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ.

हे गौतम, ज्या वर्णापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत नाही, तोच परम वर्ण आहे.

‘‘ကတမော ပန သော, ကစ္စာန, ဝဏ္ဏော ယသ္မာ ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထီ’’တိ?

पण कच्चान, तो कोणता वर्ण आहे, ज्याच्यापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत नाही?

‘‘ယသ္မာ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ.

हे गौतम, ज्या वर्णापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत नाही, तोच परम वर्ण आहे.

‘‘ဒီဃာပိ ခေါ တေ ဧသာ, ကစ္စာန, ဖရေယျ – ‘ယသ္မာ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ, တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသိ. သေယျထာပိ, ကစ္စာန, ပုရိသော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ယာ ဣမသ္မိံ ဇနပဒေ ဇနပဒကလျာဏီ, တံ ဣစ္ဆာမိ တံ ကာမေမီ’တိ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ – ခတ္တိယီ ဝါ ဗြာဟ္မဏီ ဝါ ဝေဿီ ဝါ သုဒ္ဒီ ဝါ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ ‘ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာတိ ဝါတိ…ပေ… ဒီဃာ ဝါ ရဿာ ဝါ မဇ္ဈိမာ ဝါ ကာဠီ ဝါ သာမာ ဝါ မင်္ဂုရစ္ဆဝီ ဝါတိ… အမုကသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ နဂရေ ဝါ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ, တံ တွံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသီ’’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘အာမာ’တိ ဝဒေယျ.

कच्चान, तुझी ही चर्चा खूप लांबत जाईल – 'हे गौतम, ज्या वर्णापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत नाही, तोच परम वर्ण आहे' असे तू म्हणतोस, पण तो वर्ण कोणता आहे हे स्पष्ट करत नाहीस. कच्चान, हे तसेच आहे जसे एखाद्या माणसाने म्हणावे – 'मी या जनपदातील सर्वात सुंदर स्त्रीवर (जनपदकल्याणीवर) प्रेम करतो, तिला मिळवू इच्छितो.' त्यावर लोकांनी त्याला विचारावे – 'हे गृहस्था, तू ज्या जनपदकल्याणीवर प्रेम करतोस, तिला मिळवू इच्छितोस, ती क्षत्रिय आहे, ब्राह्मणी आहे, वैश्य आहे की शूद्र आहे, हे तुला ठाऊक आहे का?' असे विचारल्यावर त्याने म्हणावे – 'नाही.' मग लोकांनी त्याला विचारावे – 'हे गृहस्था, तू ज्या जनपदकल्याणीवर प्रेम करतोस, तिला मिळवू इच्छितोस, तिचे नाव काय आहे, तिचे गोत्र काय आहे... ती उंच आहे, बुटकी आहे की मध्यम उंचीची आहे; ती काळी आहे, गोरी आहे की सावळी आहे... ती कोणत्या गावात, कस्ब्यात की शहरात राहते, हे तुला ठाऊक आहे का?' असे विचारल्यावर त्याने म्हणावे – 'नाही.' मग लोकांनी त्याला विचारावे – 'हे गृहस्था, जिला तू ओळखत नाहीस, पाहिलेलेही नाहीस, तिच्यावर तू प्रेम करतोस आणि तिला मिळवू इच्छितोस का?' असे विचारल्यावर त्याने म्हणावे – 'होय.'

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, နနု ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ [Pg.232] ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ကစ္စာန, ‘ယသ္မာ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ; တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသီ’’တိ. ‘‘သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ, ဧဝံ ဝဏ္ဏော အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ.

कच्चान, तुला काय वाटते? असे असताना त्या माणसाचे बोलणे निरर्थक ठरत नाही का? नक्कीच, हे गौतम, असे असताना त्या माणसाचे बोलणे निरर्थक ठरते. तसेच, कच्चान, तू म्हणतोस – 'हे गौतम, ज्या वर्णापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ किंवा अधिक प्रणीत नाही, तोच परम वर्ण आहे', पण तो वर्ण कोणता आहे हे तू स्पष्ट करत नाहीस. हे गौतम, जसे एखादा सुंदर, शुद्ध जातीचा, आठ पैलू असलेला, उत्तम पैलू पाडलेला वैळूर्य मणी लाल लोकरीच्या वस्त्रावर ठेवला असता तो चमकतो, प्रकाशतो आणि तळपतो; तसाच वर्णाचा आत्मा मृत्यूनंतर निरोगी असतो.

၂၇၉. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယော ဝါ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော, အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

२७९. कच्चान, तुला काय वाटते? जो सुंदर, शुद्ध जातीचा, आठ पैलू असलेला, उत्तम पैलू पाडलेला वैळूर्य मणी लाल लोकरीच्या वस्त्रावर ठेवला असता चमकतो, प्रकाशतो आणि तळपतो, तो वर्ण; की रात्रीच्या घनदाट अंधारात चमकणारा काजवा, या दोन्ही वर्णांपैकी कोणता वर्ण अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत आहे? हे गौतम, रात्रीच्या घनदाट अंधारात चमकणारा जो काजवा आहे, तोच या दोन्ही वर्णांपैकी अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत आहे.

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ, ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ, အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

कच्चान, तुला काय वाटते? रात्रीच्या घनदाट अंधारात चमकणारा काजवा, की रात्रीच्या घनदाट अंधारात जळणारा तेलाचा दिवा, या दोन्ही वर्णांपैकी कोणता वर्ण अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत आहे? हे गौतम, रात्रीच्या घनदाट अंधारात जळणारा जो तेलाचा दिवा आहे, तोच या दोन्ही वर्णांपैकी अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत आहे.

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော, ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော, အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

कच्चान, तुला काय वाटते? रात्रीच्या घनदाट अंधारात जळणारा तेलाचा दिवा, की रात्रीच्या घनदाट अंधारात पेटलेला मोठा अग्नीचा ढीग, या दोन्ही वर्णांपैकी कोणता वर्ण अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत आहे? हे गौतम, रात्रीच्या घनदाट अंधारात पेटलेला जो मोठा अग्नीचा ढीग आहे, तोच या दोन्ही वर्णांपैकी अधिक उत्कृष्ट आणि अधिक प्रणीत आहे.

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော, ယာ ဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ, ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ, အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယာ ဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ, ယော ဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ [Pg.233] ဒေဝေ အဘိဒေါ အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော, ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော, အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယော ဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော, ယော ဝါ ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ မဇ္ဈနှိကသမယံ သူရိယော, ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ မဇ္ဈနှိကသမယံ သူရိယော – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ. ‘‘အတော ခေါ တေ, ကစ္စာန, ဗဟူ ဟိ ဗဟုတရာ ဒေဝါ ယေ ဣမေသံ စန္ဒိမသူရိယာနံ အာဘာ နာနုဘောန္တိ, တျာဟံ ပဇာနာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘ယသ္မာ ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ နတ္ထီ’တိ. အထ စ ပန တွံ, ကစ္စာန, ‘ယွာယံ ဝဏ္ဏော ကိမိနာ ခဇ္ဇောပနကေန နိဟီနတရော စ ပတိကိဋ္ဌတရော စ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ; တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသိ’’.

“कच्चान, तुला काय वाटते? रात्रीच्या घनदाट अंधारातील मोठा अग्नीचा लोळ आणि पहाटेच्या वेळी ढगविरहित स्वच्छ आकाशात चमकणारा ओसधी तारा (शुक्राचा तारा), या दोन्ही वर्णांपैकी कोणता वर्ण अधिक सुंदर आणि अधिक श्रेष्ठ आहे?” “हे गौतम, पहाटेच्या वेळी ढगविरहित स्वच्छ आकाशात चमकणारा जो ओसधी तारा आहे, तो या दोन्ही वर्णांपैकी अधिक सुंदर आणि अधिक श्रेष्ठ आहे.” “कच्चान, तुला काय वाटते? पहाटेच्या वेळी ढगविरहित स्वच्छ आकाशात चमकणारा ओसधी तारा आणि पंधरवड्याच्या उपोसथ दिवशी ढगविरहित स्वच्छ आकाशात मध्यरात्रीच्या वेळी चमकणारा चंद्र, या दोन्ही वर्णांपैकी कोणता वर्ण अधिक सुंदर आणि अधिक श्रेष्ठ आहे?” “हे गौतम, पंधरवड्याच्या उपोसथ दिवशी ढगविरहित स्वच्छ आकाशात मध्यरात्रीच्या वेळी चमकणारा जो चंद्र आहे, तो या दोन्ही वर्णांपैकी अधिक सुंदर आणि अधिक श्रेष्ठ आहे.” “कच्चान, तुला काय वाटते? पंधरवड्याच्या उपोसथ दिवशी ढगविरहित स्वच्छ आकाशात मध्यरात्रीच्या वेळी चमकणारा चंद्र आणि वर्षा ऋतूच्या शेवटच्या महिन्यात, शरद ऋतूत ढगविरहित स्वच्छ आकाशात ऐन दुपारी चमकणारा सूर्य, या दोन्ही वर्णांपैकी कोणता वर्ण अधिक सुंदर आणि अधिक श्रेष्ठ आहे?” “हे गौतम, वर्षा ऋतूच्या शेवटच्या महिन्यात, शरद ऋतूत ढगविरहित स्वच्छ आकाशात ऐन दुपारी चमकणारा जो सूर्य आहे, तो या दोन्ही वर्णांपैकी अधिक सुंदर आणि अधिक श्रेष्ठ आहे.” “कच्चान, या चंद्र आणि सूर्याच्या प्रकाशाचाही उपभोग न घेणारे देव या चंद्र-सूर्याचा प्रकाश उपभोगणाऱ्या देवांपेक्षा संख्येने खूप जास्त आहेत, हे मला माहीत आहे. तरीही मी असे म्हणत नाही की, ‘ज्या वर्णापेक्षा दुसरा कोणताही वर्ण अधिक श्रेष्ठ आणि अधिक उत्तम नाही, तोच परम वर्ण आहे.’ परंतु कच्चान, तू तर म्हणतोस की, ‘जो वर्ण काजव्यापेक्षाही हीन आणि कनिष्ठ आहे, तोच परम वर्ण आहे’; आणि तू त्या वर्णाचे स्पष्टीकरणही देऊ शकत नाहीस.”

၂၈၀. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, ကစ္စာန, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, ကစ္စာန, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ, ကစ္စာန, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကာမသုခံ. ဣတိ ကာမေဟိ ကာမသုခံ, ကာမသုခါ ကာမဂ္ဂသုခံ တတ္ထ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ.

२८०. “कच्चान, हे पाच कामगुण आहेत. कोणते पाच? डोळ्यांनी जाणता येणारे, इष्ट, कांत (प्रिय), मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे रूप; कानांनी जाणता येणारे शब्द... नाकाने जाणता येणारे गंध... जिभेने जाणता येणारे रस... त्वचेने जाणता येणारे, इष्ट, कांत, मनाला आवडणारे, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे स्पर्श – कच्चान, हे पाच कामगुण आहेत. कच्चान, या पाच कामगुणांवर अवलंबून जे सुख आणि सौमनस्य उत्पन्न होते, त्याला ‘कामसुख’ असे म्हणतात. अशा प्रकारे, कामगुणांमुळे कामसुख मिळते, परंतु कामसुखापेक्षाही श्रेष्ठ असे कामाग्गसुख आहे, आणि त्यालाच या सर्वांमध्ये सर्वश्रेष्ठ म्हटले जाते.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝေခနသော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ ဘောတာ ဂေါတမေန – ‘ကာမေဟိ ကာမသုခံ, ကာမသုခါ ကာမဂ္ဂသုခံ တတ္ထ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’တိ. (‘ကာမေဟိ, ဘော ဂေါတမ, ကာမသုခံ, ကာမသုခါ ကာမဂ္ဂသုခံ, တတ္ထ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’တိ) – ‘‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတံ, ကစ္စာန, တယာ [Pg.234] အညဒိဋ္ဌိကေန အညခန္တိကေန အညရုစိကေန အညတြယောဂေန အညတြာစရိယကေန – ကာမာ ဝါ ကာမသုခံ ဝါ ကာမဂ္ဂသုခံ ဝါ. ယေ ခေါ တေ, ကစ္စာန, ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ တေ ခေါ ဧတံ ဇာနေယျုံ – ကာမာ ဝါ ကာမသုခံ ဝါ ကာမဂ္ဂသုခံ ဝါ’’တိ.

असे म्हटले असता, वेखनस परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला, “आश्चर्य आहे, हे गौतम! अद्भुत आहे, हे गौतम! आदरणीय गौतमांनी हे किती सुंदर सांगितले आहे – ‘कामगुणांमुळे कामसुख मिळते, परंतु कामसुखापेक्षाही श्रेष्ठ असे कामाग्गसुख आहे, आणि त्यालाच सर्वश्रेष्ठ म्हटले जाते.’ (हे गौतम, कामगुणांमुळे कामसुख मिळते, परंतु कामसुखापेक्षाही श्रेष्ठ असे कामाग्गसुख आहे, आणि त्यालाच सर्वश्रेष्ठ म्हटले जाते.)” “कच्चान, तू जो दुसऱ्या दृष्टीचा (मताचा), दुसऱ्या शिकवणुकीचा आदर करणारा, दुसऱ्या मताला पसंती देणारा, दुसऱ्या साधनेत मग्न असणारा आणि दुसऱ्या गुरूचा अनुयायी आहेस, तुझ्यासाठी काम काय आहेत, कामसुख काय आहे किंवा कामाग्गसुख काय आहे, हे समजणे कठीण आहे. परंतु कच्चान, जे भिक्खू अर्हत आहेत, ज्यांचे आसव नष्ट झाले आहेत (क्षीणासव), ज्यांनी ब्रह्मचर्य पूर्ण केले आहे, ज्यांनी आपले कर्तव्य पूर्ण केले आहे, ज्यांनी ओझे उतरवून ठेवले आहे, ज्यांनी आपले परम ध्येय गाठले आहे, ज्यांचे भव-संयोजन नष्ट झाले आहे आणि जे सम्यक ज्ञानाने पूर्णपणे विमुक्त झाले आहेत, तेच काम काय आहेत, कामसुख काय आहे किंवा कामाग्गसुख काय आहे, हे जाणू शकतात.”

၂၈၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝေခနသော ပရိဗ္ဗာဇကော ကုပိတော အနတ္တမနော ဘဂဝန္တံယေဝ ခုံသေန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဝမ္ဘေန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဝဒမာနော ‘‘သမဏော ဂေါတမော ပါပိတော ဘဝိဿတီ’’တိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝမေဝ ပနိဓေကစ္စေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဇာနန္တာ ပုဗ္ဗန္တံ, အပဿန္တာ အပရန္တံ အထ စ ပန ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ – ပဇာနာမာ’တိ – ပဋိဇာနန္တိ. တေသမိဒံ ဘာသိတံ ဟဿကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, နာမကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, ရိတ္တကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, တုစ္ဆကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. ‘‘ယေ ခေါ တေ, ကစ္စာန, သမဏဗြာဟ္မဏာ အဇာနန္တာ ပုဗ္ဗန္တံ, အပဿန္တာ အပရန္တံ, ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ – ပဇာနာမာ’တိ – ပဋိဇာနန္တိ; တေသံ သောယေဝ သဟဓမ္မိကော နိဂ္ဂဟော ဟောတိ. အပိ စ, ကစ္စာန, တိဋ္ဌတု ပုဗ္ဗန္တော, တိဋ္ဌတု အပရန္တော. ဧတု ဝိညူ ပုရိသော အသဌော အမာယာဝီ ဥဇုဇာတိကော, အဟမနုသာသာမိ အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော နစိရဿေဝ သာမညေဝ ဉဿတိ သာမံ ဒက္ခိတိ – ဧဝံ ကိရ သမ္မာ ဗန္ဓနာ ဝိပ္ပမောက္ခော ဟောတိ, ယဒိဒံ အဝိဇ္ဇာ ဗန္ဓနာ. သေယျထာပိ, ကစ္စာန, ဒဟရော ကုမာရော မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော ကဏ္ဌပဉ္စမေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ အဿ သုတ္တဗန္ဓနေဟိ; တဿ ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကမနွာယ တာနိ ဗန္ဓနာနိ မုစ္စေယျုံ; သော မောက္ခောမှီတိ ခေါ ဇာနေယျ နော စ ဗန္ဓနံ. ဧဝမေဝ ခေါ, ကစ္စာန, ဧတု ဝိညူ ပုရိသော အသဌော အမာယာဝီ ဥဇုဇာတိကော, အဟမနုသာသာမိ, အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ; ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော နစိရဿေဝ သာမညေ ဉဿတိ[Pg.235], သာမံ ဒက္ခိတိ – ‘ဧဝံ ကိရ သမ္မာ ဗန္ဓနာ ဝိပ္ပမောက္ခော ဟောတိ, ယဒိဒံ အဝိဇ္ဇာ ဗန္ဓနာ’’’တိ.

२८१. असे म्हटले असता, वेखनस परिव्राजक क्रुद्ध व अप्रसन्न झाला. भगवंतांचीच निंदा करत, भगवंतांचाच उपहास करत आणि भगवंतांवरच आक्षेप घेत, “श्रमण गौतम पराभूत होतील” असा विचार करून तो भगवंतांना म्हणाला, “या जगात काही श्रमण आणि ब्राह्मण पूर्वकाळाला न जाणता आणि भविष्यकाळाला न पाहता, ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पाळले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही, हे आम्ही जाणतो’ असा दावा करतात. त्यांचे हे बोलणे केवळ हास्यास्पद, केवळ शाब्दिक, निरर्थक आणि पोकळ ठरते.” “कच्चान, जे श्रमण आणि ब्राह्मण पूर्वकाळाला न जाणता आणि भविष्यकाळाला न पाहता, ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पाळले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही, हे आम्ही जाणतो’ असा दावा करतात, त्यांचे ते खंडन तर्कशुद्धच आहे. परंतु कच्चान, पूर्वकाळ राहू दे आणि भविष्यकाळही राहू दे. एखादा बुद्धिमान, निष्कपट, माया नसलेला आणि सरळ स्वभावाचा माणूस येऊ दे; मी त्याला उपदेश करीन, मी त्याला धम्माचा उपदेश करीन. उपदेश केल्याप्रमाणे आचरण करत तो लवकरच स्वतःच जाणेल आणि स्वतःच पाहील की, ‘अशा प्रकारे बंधनातून, म्हणजेच अविद्या-बंधनातून सम्यक मुक्ती मिळते.’ कच्चान, समजा एखादा लहान, अजाणता आणि पाठीवर झोपलेला बालक असेल, ज्याला गळ्यासह पाच ठिकाणी सुताच्या दोऱ्यांनी बांधलेले असेल. जसजसा तो मोठा होईल आणि त्याच्या इंद्रियांची परिपक्वता होईल, तसतशी ती बंधने सुटून जातील. तेव्हा त्याला ‘मी मुक्त झालो आहे’ हे समजेल आणि आता कोणतेही बंधन उरणार नाही. त्याचप्रमाणे, कच्चान, एखादा बुद्धिमान, निष्कपट, माया नसलेला आणि सरळ स्वभावाचा माणूस येऊ दे; मी त्याला उपदेश करीन, मी त्याला धम्माचा उपदेश करीन. उपदेश केल्याप्रमाणे आचरण करत तो लवकरच स्वतःच जाणेल आणि स्वतःच पाहील की, ‘अशा प्रकारे बंधनातून, म्हणजेच अविद्या-बंधनातून सम्यक मुक्ती मिळते.’”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝေခနသော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

असे म्हटले असता, वेखनस परिव्राजक भगवंतांना म्हणाला, “अतिशय सुंदर, हे गौतम! ... आदरणीय गौतमांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.”

ဝေခနသသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

दहावे वेखनस सुत्त समाप्त झाले.

ပရိဗ္ဗာဇကဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော တတိယော.

तिसरा परिव्राजक वर्ग समाप्त झाला.

တဿုဒ္ဒါနံ –

या वर्गाची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

ပုဏ္ဍရီ-အဂ္ဂိသဟ-ကထိနာမော, ဒီဃနခေါ ပုန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော;

သန္ဒကဥဒါယိမုဏ္ဍိကပုတ္တော, မဏိကော တထာကစ္စာနော ဝရဝဂ္ဂေါ.

पुंडरीक (तेविज्ज), अग्नि (अग्गिवच्छ), महावच्छ, पुन्हा दीघनख, भारद्वाजगोत्र (मागंदिय), संदक, उदायी (महासकुलुदायी), मुंडिकपुत्त (समणमुंडिक), मणिक (चूळसकुलुदायी) आणि कच्चान (वेखनस) - हा एक श्रेष्ठ वर्ग (वरवग्गो) आहे.

၄. ရာဇဝဂ္ဂေါ

४. राजवग्ग (राजवर्ग)

၁. ဃဋိကာရသုတ္တံ

१. घटीकार सुत्त

၂၈၂. [Pg.236] ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အညတရသ္မိံ ပဒေသေ သိတံ ပါတွာကာသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကော နု ခေါ ဟေတု, ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ? န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ? န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ဝေဂဠိင်္ဂံ နာမ ဂါမနိဂမော အဟောသိ ဣဒ္ဓေါ စေဝ ဖီတော စ ဗဟုဇနော အာကိဏ္ဏမနုဿော. ဝေဂဠိင်္ဂံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဂါမနိဂမံ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပနိဿာယ ဝိဟာသိ. ဣဓ သုဒံ, အာနန္ဒ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အာရာမော အဟောသိ. ဣဓ သုဒံ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ နိသိန္နကော ဘိက္ခုသံဃံ ဩဝဒတီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညပေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ နိသီဒတု ဧတ္ထ. အယံ ဘူမိပဒေသော ဒွီဟိ အရဟန္တေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ ပရိဘုတ္တော ဘဝိဿတီ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ –

२८२. असे मी ऐकले आहे – एकदा भगवान भिक्खूंच्या मोठ्या संघासह कोसल देशात चारिका करत होते. तेव्हा भगवान मुख्य रस्त्यावरून बाजूला होऊन एका विशिष्ट ठिकाणी थोडे हसले (त्यांनी स्मितहास्य केले). तेव्हा आयुष्यमान आनंदांच्या मनात असा विचार आला – ‘भगवंतांच्या या स्मितहास्याचे काय कारण असावे, काय निमित्त असावे? तथागत विनाकारण स्मितहास्य करत नाहीत.’ त्यानंतर आयुष्यमान आनंदांनी आपले चीवर एका खांद्यावर केले आणि ज्या देशात भगवान होते त्या दिशेने हात जोडून भगवंतांना असे विचारले – ‘भंते, भगवंतांच्या या स्मितहास्याचे काय कारण आहे, काय निमित्त आहे? तथागत विनाकारण स्मितहास्य करत नाहीत.’ (भगवान म्हणाले –) ‘आनंदा, प्राचीन काळी या ठिकाणी वेगळिंग नावाचे एक समृद्ध, संपन्न, गजबजलेले आणि दाट लोकवस्ती असलेले मोठे गाव होते. आनंदा, अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सप या वेगळिंग गावाचा आश्रय घेऊन राहत असत. आनंदा, याच ठिकाणी अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांचा आराम (विहार) होता. आनंदा, याच ठिकाणी अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सप बसून भिक्खू संघाला उपदेश करत असत.’ त्यानंतर आयुष्यमान आनंदांनी आपल्या संघाटीची चार घड्या घालून ती अंथरली आणि भगवंतांना म्हणाले – ‘तर मग भंते, भगवान येथे आसनस्थ व्हावेत. हा भूभाग दोन अर्हत सम्यक्संबुद्धांद्वारे वापरला गेलेला भूभाग होईल.’ भगवान तयार केलेल्या आसनावर बसले. आसनस्थ झाल्यावर भगवंतांनी आयुष्यमान आनंदांना संबोधित केले –

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ဝေဂဠိင်္ဂံ နာမ ဂါမနိဂမော အဟောသိ ဣဒ္ဓေါ စေဝ ဖီတော စ ဗဟုဇနော အာကိဏ္ဏမနုဿော. ဝေဂဠိင်္ဂံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဂါမနိဂမံ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပနိဿာယ ဝိဟာသိ. ဣဓ သုဒံ, အာနန္ဒ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အာရာမော အဟောသိ. ဣဓ သုဒံ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ နိသိန္နကော ဘိက္ခုသံဃံ ဩဝဒတိ.

“आनंदा, प्राचीन काळी या ठिकाणी वेगळिंग नावाचे एक समृद्ध, संपन्न, गजबजलेले आणि दाट लोकवस्ती असलेले मोठे गाव होते. आनंदा, अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सप या वेगळिंग गावाचा आश्रय घेऊन राहत असत. आनंदा, याच ठिकाणी अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांचा आराम (विहार) होता. आनंदा, याच ठिकाणी अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सप बसून भिक्खू संघाला उपदेश करत असत.”

၂၈၃. ‘‘ဝေဂဠိင်္ဂေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဂါမနိဂမေ ဃဋိကာရော နာမ ကုမ္ဘကာရော ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ [Pg.237] အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ဃဋိကာရဿ ခေါ, အာနန္ဒ, ကုမ္ဘကာရဿ ဇောတိပါလော နာမ မာဏဝေါ သဟာယော အဟောသိ ပိယသဟာယော. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ, သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ, သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? ‘တေန ဟိ, သမ္မ ဇောတိပါလ, သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂမိဿာမ သိနာယိတု’န္တိ. ‘ဧဝံ သမ္မာ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ အဂမံသု သိနာယိတုံ’.

२८३. “आनंदा, वेगळिंग नावाच्या गावात घटीकार नावाचा एक कुंभार अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांचा मुख्य उपस्थायक (सेवक) होता. आनंदा, घटीकार कुंभाराचा जोतिपाल नावाचा एक तरुण मित्र होता, जो त्याचा अत्यंत प्रिय मित्र होता. त्यानंतर, आनंदा, घटीकार कुंभाराने जोतिपाल तरुणाला म्हटले – ‘चल, मित्रा जोतिपाल, आपण अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांच्या दर्शनासाठी त्यांच्याकडे जाऊ या. कारण त्या अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे दर्शन घेणे मला अत्यंत कल्याणकारी वाटते.’ असे म्हटल्यावर, आनंदा, जोतिपाल तरुणाने घटीकार कुंभाराला म्हटले – ‘नको, मित्रा घटीकार! त्या मुंडक श्रमणाला पाहून काय फायदा?’ दुसऱ्यांदाही, आनंदा... आणि तिसऱ्यांदाही, आनंदा, घटीकार कुंभाराने जोतिपाल तरुणाला म्हटले – ‘चल, मित्रा जोतिपाल, आपण अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांच्या दर्शनासाठी त्यांच्याकडे जाऊ या. कारण त्या अर्हत सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे दर्शन घेणे मला अत्यंत कल्याणकारी वाटते.’ तिसऱ्यांदाही, आनंदा, जोतिपाल तरुणाने घटीकार कुंभाराला म्हटले – ‘नको, मित्रा घटीकार! त्या मुंडक श्रमणाला पाहून काय फायदा?’ (घटीकार म्हणाला –) ‘तर मग, मित्रा जोतिपाल, आपण अंघोळीचे साहित्य घेऊन नदीवर अंघोळीसाठी जाऊ या.’ ‘ठीक आहे, मित्रा,’ असे म्हणून, आनंदा, जोतिपाल तरुणाने घटीकार कुंभाराच्या बोलण्याला संमती दिली. त्यानंतर, आनंदा, घटीकार कुंभार आणि जोतिपाल तरुण अंघोळीचे साहित्य घेऊन नदीवर अंघोळीसाठी गेले.’”

၂၈၄. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘အယံ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ, သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ [Pg.238] ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ, သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဩဝဋ္ဋိကာယံ ပရာမသိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဩဝဋ္ဋိကံ ဝိနိဝဋ္ဋေတွာ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ, သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ သီသံနှာတံ ကေသေသု ပရာမသိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလဿ မာဏဝဿ ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! ယတြ ဟိ နာမာယံ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဣတ္တရဇစ္စော သမာနော အမှာကံ သီသံနှာတာနံ ကေသေသု ပရာမသိတဗ္ဗံ မညိဿတိ; န ဝတိဒံ ကိရ ဩရကံ မညေ ဘဝိဿတီ’တိ; ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယာဝတာဒေါဟိပိ, သမ္မ ဃဋိကာရာ’တိ? ‘ယာဝတာဒေါဟိပိ, သမ္မ ဇောတိပါလ. တထာ ဟိ ပန မေ သာဓုသမ္မတံ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ ဃဋိကာရ, မုဉ္စ; ဂမိဿာမာ’တိ.

२८४. आनंदा, त्यानंतर घटीकार कुंभाराने जोतिपाल माणवकाला संबोधित केले – 'मित्रा जोतिपाल, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सप यांचा हा विहार जवळच आहे. चल, मित्रा जोतिपाल, आपण अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांच्या दर्शनासाठी त्यांच्याकडे जाऊ या. कारण त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे दर्शन घेणे मला अत्यंत कल्याणकारी वाटते.' असे म्हटल्यावर, आनंदा, जोतिपाल माणवक घटीकार कुंभाराला म्हणाला – 'पुरे कर, मित्रा घटीकार! त्या मुंडक श्रमणाला पाहून काय फायदा?' दुसऱ्यांदाही, आनंदा... तिसऱ्यांदाही, आनंदा, घटीकार कुंभाराने जोतिपाल माणवकाला असेच म्हटले – 'मित्रा जोतिपाल, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सप यांचा हा विहार जवळच आहे. चल, मित्रा जोतिपाल, आपण अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांच्या दर्शनासाठी त्यांच्याकडे जाऊ या. कारण त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे दर्शन घेणे मला अत्यंत कल्याणकारी वाटते.' तिसऱ्यांदाही, आनंदा, जोतिपाल माणवकाने घटीकार कुंभाराला असेच उत्तर दिले – 'पुरे कर, मित्रा घटीकार! त्या मुंडक श्रमणाला पाहून काय फायदा?' त्यानंतर, आनंदा, घटीकार कुंभाराने जोतिपाल माणवकाचे कमरेचे वस्त्र पकडले आणि म्हटले – 'मित्रा जोतिपाल, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सप यांचा हा विहार जवळच आहे. चल, मित्रा जोतिपाल, आपण अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांच्या दर्शनासाठी त्यांच्याकडे जाऊ या. कारण त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे दर्शन घेणे मला अत्यंत कल्याणकारी वाटते.' त्यानंतर, आनंदा, जोतिपाल माणवकाने आपले कमरेचे वस्त्र सोडवून घेतले आणि घटीकार कुंभाराला म्हणाला – 'पुरे कर, मित्रा घटीकार! त्या मुंडक श्रमणाला पाहून काय फायदा?' त्यानंतर, आनंदा, घटीकार कुंभाराने नुकतेच डोके धुवून स्नान केलेल्या जोतिपाल माणवकाचे केस पकडले आणि म्हटले – 'मित्रा जोतिपाल, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सप यांचा हा विहार जवळच आहे. चल, मित्रा जोतिपाल, आपण अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांच्या दर्शनासाठी त्यांच्याकडे जाऊ या. कारण त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे दर्शन घेणे मला अत्यंत कल्याणकारी वाटते.' तेव्हा, आनंदा, जोतिपाल माणवकाच्या मनात असा विचार आला – 'अहो, केवढे हे आश्चर्य! अहो, केवढी ही अद्भूत गोष्ट! हा घटीकार कुंभार कनिष्ठ कुळातील असूनही, डोके धुवून स्नान केलेल्या माझ्यासारख्याच्या केसांना स्पर्श करण्याचे धाडस करतो! नक्कीच ही काही साधी गोष्ट नसावी.' त्याने घटीकार कुंभाराला विचारले – 'मित्रा घटीकार, तू इथपर्यंत धाडस करतोस का?' 'होय, मित्रा जोतिपाल, मी इथपर्यंत धाडस करतो. कारण त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे दर्शन घेणे मला तितकेच कल्याणकारी वाटते.' 'तर मग, मित्रा घटीकार, माझे केस सोड; आपण जाऊ या.'

၂၈၅. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ ယေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဇောတိပါလော ပန မာဏဝေါ ကဿပေန [Pg.239] ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ မေ, ဘန္တေ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ သဟာယော ပိယသဟာယော. ဣမဿ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတူ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဃဋိကာရဉ္စ ကုမ္ဘကာရံ ဇောတိပါလဉ္စ မာဏဝံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ ကဿပေန ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု.

२८५. आनंदा, त्यानंतर घटीकार कुंभार आणि जोतिपाल माणवक जेथे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सप होते, तेथे गेले. तेथे पोहोचल्यावर घटीकार कुंभाराने अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. परंतु जोतिपाल माणवकाने अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या घटीकार कुंभाराने, आनंदा, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांना असे म्हटले – 'भंते, हा जोतिपाल माणवक माझा मित्र, अत्यंत प्रिय मित्र आहे. भगवंतांनी याला धम्मोपदेश करावा.' त्यानंतर, आनंदा, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांनी घटीकार कुंभार आणि जोतिपाल माणवक यांना धम्मोपदेशाद्वारे धम्माचे दर्शन घडवले, प्रेरित केले, उत्साहित केले आणि हर्षित केले. त्यानंतर, आनंदा, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांच्या धम्मोपदेशाने प्रेरित, उत्साहित, दृढ आणि हर्षित झालेल्या घटीकार कुंभार आणि जोतिपाल माणवकाने अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांच्या उपदेशाचे मनापासून अभिनंदन व कौतुक केले. ते आपल्या आसनावरून उठले, त्यांनी अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांना अभिवादन केले, त्यांची प्रदक्षिणा केली आणि तेथून निघून गेले.

၂၈၆. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣမံ နု တွံ, သမ္မ ဃဋိကာရ, ဓမ္မံ သုဏန္တော အထ စ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ န ပဗ္ဗဇိဿသီ’တိ? ‘နနု မံ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ဇာနာသိ, အန္ဓေ ဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ပေါသေမီ’တိ? ‘တေန ဟိ, သမ္မ ဃဋိကာရ, အဟံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ ယေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ မေ, ဘန္တေ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ သဟာယော ပိယသဟာယော. ဣမံ ဘဂဝါ ပဗ္ဗာဇေတူ’တိ. အလတ္ထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ.

२८६. आनंदा, त्यानंतर जोतिपाल माणवक घटीकार कुंभाराला म्हणाला – 'मित्रा घटीकार, हा धम्म ऐकूनही तू गृहत्याग करून अनगारिक का होत नाहीस?' 'मित्रा जोतिपाल, तुला माहीत नाही का की मी माझ्या वृद्ध आणि अंध माता-पित्यांचे पालनपोषण करतो?' 'असे असेल तर, मित्रा घटीकार, मी गृहत्याग करून अनगारिक होईन.' आनंदा, त्यानंतर घटीकार कुंभार आणि जोतिपाल माणवक जेथे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सप होते, तेथे गेले. तेथे पोहोचल्यावर त्यांनी अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांना अभिवादन केले आणि ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या घटीकार कुंभाराने, आनंदा, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांना असे म्हटले – 'भंते, हा जोतिपाल माणवक माझा मित्र, अत्यंत प्रिय मित्र आहे. भगवंतांनी याला प्रव्रज्या द्यावी.' आणि, आनंदा, जोतिपाल माणवकाने अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कस्सपांच्या सानिध्यात प्रव्रज्या प्राप्त केली आणि उपसंपदा मिळवली।

၂၈၇. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အစိရူပသမ္ပန္နေ ဇောတိပါလေ မာဏဝေ အဍ္ဎမာသုပသမ္ပန္နေ ဝေဂဠိင်္ဂေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဗာရာဏသီ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဗာရာဏသီ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ[Pg.240]. အဿောသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ – ‘ကဿပေါ ကိရ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗာရာဏသိံ အနုပ္ပတ္တော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ ဗာရာဏသိယာ နိယျာသိ မဟစ္စရာဇာနုဘာဝေန ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကိံ ကာသိရာဇာနံ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပေန ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပဿ ဘဂဝတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ပဏ္ဍုပုဋကဿ သာလိနော ဝိဂတကာဠကံ အနေကသူပံ အနေကဗျဉ္ဇနံ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’န္တိ.

२८७. त्यानंतर, हे आनंदा, अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवान, तरुण जोतिपाल याने उपसंपदा ग्रहण केल्यावर फार काळ झाला नव्हता, केवळ पंधरवडाच झाला होता तेव्हा, वेगळिंग येथे आपल्या इच्छेनुसार वास्तव्य करून वाराणसीच्या दिशेने चारिकेसाठी निघाले. अनुक्रमे चारिका करत ते वाराणसीला पोहोचले. आनंदा, तेथे वाराणसीमध्ये अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवान ऋषिपतन येथील मृगदावात वास्तव्य करत होते. आनंदा, काशीचा राजा किकी याने ऐकले की – 'अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवान वाराणसीला आले आहेत आणि वाराणसीतील ऋषिपतन येथील मृगदावात वास्तव्य करत आहेत.' त्यानंतर, आनंदा, काशीचा राजा किकी याने उत्तम उत्तम रथ जुंपवून, एका उत्तम रथावर आरूढ होऊन, उत्तम उत्तम रथांसह मोठ्या राजवैभवाने अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांच्या दर्शनासाठी वाराणसीहून प्रस्थान केले. रथाने जाण्यायोग्य रस्ता होता तिथपर्यंत रथाने जाऊन, रथातून खाली उतरून, पायी चालतच जेथे अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवान होते तेथे तो गेला. जवळ जाऊन अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या काशीचा राजा किकी याला, आनंदा, अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांनी धम्मोपदेशाने संदर्शित केले, समादपित केले, समुत्तेजित केले आणि संप्रहर्षित केले. त्यानंतर, आनंदा, अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांच्या धम्मोपदेशाने संदर्शित, समादपित, समुत्तेजित आणि संप्रहर्षित झालेल्या काशीचा राजा किकी याने अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, भगवंतांनी भिक्खू संघासह उद्याच्या भोजनाचा स्वीकार करावा.' आनंदा, अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांनी मौन बाळगून संमती दिली. त्यानंतर, आनंदा, काशीचा राजा किकी याने अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांची संमती जाणून घेऊन, आसनावरून उठून, अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांना अभिवादन करून, प्रदक्षिणा घालून तो निघून गेला. त्यानंतर, आनंदा, ती रात्र संपल्यावर काशीचा राजा किकी याने आपल्या महालात उत्कृष्ट खाद्य आणि भोज्य पदार्थ तयार करवून घेतले, ज्यामध्ये काळे दाणे नसलेला उत्कृष्ट तांदळाचा भात, अनेक प्रकारचे सूप आणि अनेक प्रकारचे व्यंजन होते. मग त्याने अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांना वेळ झाल्याचा निरोप पाठवला – 'भंते, वेळ झाली आहे, भोजन तयार आहे.'

၂၈၈. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ကိကိဿ ကာသိရညော နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ [Pg.241] ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသံ; ဧဝရူပံ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’တိ. ‘အလံ, မဟာရာဇ. အဓိဝုတ္ထော မေ ဝဿာဝါသော’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ… တတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသံ; ဧဝရူပံ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’တိ. ‘အလံ, မဟာရာဇ. အဓိဝုတ္ထော မေ ဝဿာဝါသော’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကိဿ ကာသိရညော ‘န မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဓိဝါသေတိ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသ’န္တိ အဟုဒေဝ အညထတ္တံ, အဟု ဒေါမနဿံ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, အညော ကောစိ မယာ ဥပဋ္ဌာကတရော’တိ?

२८८. त्यानंतर, आनंदा, अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांनी सकाळी चिवर परिधान करून, पात्र आणि चिवर घेऊन, जेथे काशीचा राजा किकी याचा महाल होता तेथे गेले. तेथे जाऊन ते भिक्खू संघासह मांडलेल्या आसनांवर बसले. त्यानंतर, आनंदा, काशीचा राजा किकी याने बुद्धप्रमुख भिक्खू संघाला आपल्या हाताने उत्कृष्ट खाद्य आणि भोज्य पदार्थ वाढून तृप्त केले व संतुष्ट केले. त्यानंतर, आनंदा, काशीचा राजा किकी याने अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांनी भोजन आटोपून पात्रातून हात काढून घेतल्याचे पाहून, एक लहान आसन घेऊन तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या काशीचा राजा किकी याने अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, भगवंतांनी वाराणसीमध्ये माझ्याकडे वर्षावास घालवण्याचे मान्य करावे; यामुळे संघाची अशीच सेवा-शुश्रूषा होईल.' 'नको, महाराज. माझ्या वर्षावासाची सोय आधीच झाली आहे.' दुसऱ्यांदाही, आनंदा... आणि तिसऱ्यांदाही, आनंदा, काशीचा राजा किकी याने अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, भगवंतांनी वाराणसीमध्ये माझ्याकडे वर्षावास घालवण्याचे मान्य करावे; यामुळे संघाची अशीच सेवा-शुश्रूषा होईल.' 'नको, महाराज. माझ्या वर्षावासाची सोय आधीच झाली आहे.' त्यानंतर, आनंदा, 'अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवान वाराणसीमध्ये माझ्याकडे वर्षावास घालवण्याचे मान्य करत नाहीत,' या विचाराने काशीचा राजा किकी याच्या मनात खिन्नता आणि दुःख निर्माण झाले. त्यानंतर, आनंदा, काशीचा राजा किकी याने अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवंतांना विचारले – 'भंते, माझ्यापेक्षाही श्रेष्ठ असा दुसरा कोणी आपला उपस्थायक आहे का?'

‘‘‘အတ္ထိ, မဟာရာဇ, ဝေဂဠိင်္ဂံ နာမ ဂါမနိဂမော. တတ္ထ ဃဋိကာရော နာမ ကုမ္ဘကာရော; သော မေ ဥပဋ္ဌာကော အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. တုယှံ ခေါ ပန, မဟာရာဇ, န မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဓိဝါသေတိ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသန္တိ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ, အတ္ထိ ဒေါမနဿံ. တယိဒံ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ နတ္ထိ စ န စ ဘဝိဿတိ. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော, ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော, သံဃံ သရဏံ ဂတော. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ဒုက္ခေ နိက္ကင်္ခေါ, ဒုက္ခသမုဒယေ နိက္ကင်္ခေါ, ဒုက္ခနိရောဓေ နိက္ကင်္ခေါ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ နိက္ကင်္ခေါ. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ဧကဘတ္တိကော ဗြဟ္မစာရီ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော နိက္ခိတ္တမဏိသုဝဏ္ဏော အပေတဇာတရူပရဇတော[Pg.242]. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ပန္နမုသလော န သဟတ္ထာ ပထဝိံ ခဏတိ. ယံ ဟောတိ ကူလပလုဂ္ဂံ ဝါ မူသိကုက္ကရော ဝါ တံ ကာဇေန အာဟရိတွာ ဘာဇနံ ကရိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဧတ္ထ ယော ဣစ္ဆတိ တဏ္ဍုလပဋိဘသ္တာနိ ဝါ မုဂ္ဂပဋိဘသ္တာနိ ဝါ ကဠာယပဋိဘသ္တာနိ ဝါ နိက္ခိပိတွာ ယံ ဣစ္ဆတိ တံ ဟရတူ’’တိ. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော အန္ဓေ ဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ပေါသေတိ. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

महाराज, वेगळिंग नावाचे एक नगर आहे. तिथे घटिकार नावाचा कुंभार राहतो; तो माझा सेवक, माझा मुख्य सेवक आहे. परंतु महाराज, 'अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवान माझ्या वाराणसी येथील वर्षावासाचे आमंत्रण स्वीकारत नाहीत' या विचाराने तुमच्या मनात जी निराशा आणि खिन्नता निर्माण झाली आहे, तशी निराशा किंवा खिन्नता घटिकार कुंभाराच्या मनात नाही आणि कधीही होणार नाही. महाराज, घटिकार कुंभार बुद्धाला शरण गेला आहे, धम्माला शरण गेला आहे, संघाला शरण गेला आहे. महाराज, घटिकार कुंभार प्राणातिपातापासून अलिप्त आहे, अदिन्नादानापासून अलिप्त आहे, कामेसू मिच्छाचारापासून अलिप्त आहे, मुसावादापासून अलिप्त आहे, सुरा-मेरय-मज्ज-पमादट्ठानापासून अलिप्त आहे. महाराज, घटिकार कुंभार बुद्धावर अढळ श्रद्धेने युक्त आहे, धम्मावर अढळ श्रद्धेने युक्त आहे, संघावर अढळ श्रद्धेने युक्त आहे आणि आर्यांना प्रिय असलेल्या शीलांनी युक्त आहे. महाराज, घटिकार कुंभार दुःखाविषयी शंकारहित आहे, दुःखसमुदयाविषयी शंकारहित आहे, दुःखनिरोधाविषयी शंकारहित आहे आणि दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदेविषयी शंकारहित आहे. महाराज, घटिकार कुंभार एकभत्तिक (दिवसातून एकदाच भोजन करणारा), ब्रह्मचारी, शीलवान आणि कल्याणधर्मी आहे. महाराज, घटिकार कुंभाराने मणी आणि सुवर्णाचा त्याग केला आहे, तो सोने-चांदीपासून अलिप्त आहे. महाराज, घटिकार कुंभाराने मुसळ बाजूला ठेवले आहे, तो स्वतःच्या हाताने जमीन खणत नाही. नदीच्या काठावरून ढासळलेली किंवा उंदरांनी उकरून काढलेली जी माती असते, ती तो कावडीने वाहून आणतो आणि त्यापासून भांडी बनवून असे म्हणतो— 'येथे ज्याची इच्छा असेल त्याने तांदळाची पोती, मुगाची पोती किंवा हरभऱ्याची पोती ठेवून जावे आणि त्याला हवे असलेले भांडे घेऊन जावे.' महाराज, घटिकार कुंभार आपल्या अंध आणि वृद्ध मातापित्यांचे पालनपोषण करतो. महाराज, घटिकार कुंभार पाच ओरंभागीय (खालच्या) संयोजनांचा क्षय झाल्यामुळे ओपपातिक (शुद्धावास लोकात स्वयंभू उत्पन्न होणारा) झाला असून, तो तिथेच परिनिर्वाण प्राप्त करेल आणि त्या लोकातून कधीही परत न येणारा (अनावत्तीधर्मी) आहे.

၂၈၉. ‘‘‘ဧကမိဒါဟံ, မဟာရာဇ, သမယံ ဝေဂဠိင်္ဂေ နာမ ဂါမနိဂမေ ဝိဟရာမိ. အထ ခွာဟံ, မဟာရာဇ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစံ – ‘‘ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ အယံ ဘဂ္ဂဝေါ ဂတော’’တိ? ‘‘နိက္ခန္တော ခေါ တေ, ဘန္တေ, ဥပဋ္ဌာကော အန္တောကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ. အထ ခွာဟံ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော ကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? ‘‘ကဿပေါ, တာတ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, ယဿ မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ အဍ္ဎမာသံ ပီတိသုခံ န ဝိဇဟတိ, သတ္တာဟံ မာတာပိတူနံ.

२८९. महाराज, एके काळी मी वेगळिंग नावाच्या नगरात विहार करत होतो. तेव्हा महाराज, मी सकाळी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन घटिकार कुंभाराच्या मातापित्यांकडे गेलो. तिथे जाऊन मी घटिकार कुंभाराच्या मातापित्यांना विचारले— 'भले, हा भार्गव (घटिकार) कुठे गेला आहे?' त्यांनी उत्तर दिले— 'भंते, आपला सेवक बाहेर गेला आहे; परंतु आपण भांड्यातील भात आणि कढईतील आमटी स्वतः घेऊन भोजन करावे.' तेव्हा महाराज, मी भांड्यातील भात आणि कढईतील आमटी घेऊन भोजन केले आणि आसनावरून उठून निघून गेलो. त्यानंतर महाराज, घटिकार कुंभार आपल्या मातापित्यांकडे आला आणि त्याने त्यांना विचारले— 'भांड्यातील भात आणि कढईतील आमटी स्वतः घेऊन, भोजन करून आसनावरून उठून कोण गेले आहे?' मातापित्यांनी सांगितले— 'बाळा, अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवान भांड्यातील भात आणि कढईतील आमटी स्वतः घेऊन, भोजन करून आसनावरून उठून गेले आहेत.' तेव्हा महाराज, घटिकार कुंभाराच्या मनात असा विचार आला— 'हा माझा केवढा मोठा लाभ आहे! माझे भाग्य किती थोर आहे की, अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवान माझ्यावर एवढा विश्वास ठेवतात!' त्यानंतर महाराज, घटिकार कुंभाराला पंधरा दिवस आणि त्याच्या मातापित्यांना सात दिवस प्रीती व सुखाचा आनंद लाभत राहिला.

၂၉၀. ‘‘‘ဧကမိဒါဟံ, မဟာရာဇ, သမယံ တတ္ထေဝ ဝေဂဠိင်္ဂေ နာမ ဂါမနိဂမေ ဝိဟရာမိ. အထ ခွာဟံ, မဟာရာဇ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန [Pg.243] ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစံ – ‘‘ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ အယံ ဘဂ္ဂဝေါ ဂတော’’တိ? ‘‘နိက္ခန္တော ခေါ တေ, ဘန္တေ, ဥပဋ္ဌာကော အန္တော ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ. အထ ခွာဟံ, မဟာရာဇ, ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? ‘‘ကဿပေါ, တာတ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, ယဿ မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ အဍ္ဎမာသံ ပီတိသုခံ န ဝိဇဟတိ, သတ္တာဟံ မာတာပိတူနံ.

२९०. महाराज, दुसऱ्या एका प्रसंगी मी त्याच वेगळिंग नावाच्या नगरात विहार करत होतो. तेव्हा महाराज, मी सकाळी वस्त्र परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन घटिकार कुंभाराच्या मातापित्यांकडे गेलो. तिथे जाऊन मी घटिकार कुंभाराच्या मातापित्यांना विचारले— 'भले, हा भार्गव (घटिकार) कुठे गेला आहे?' त्यांनी उत्तर दिले— 'भंते, आपला सेवक बाहेर गेला आहे; परंतु आपण टोपलीतील सातूची लापशी (कुम्मास) आणि कढईतील आमटी स्वतः घेऊन भोजन करावे.' तेव्हा महाराज, मी टोपलीतील सातूची लापशी आणि कढईतील आमटी घेऊन भोजन केले आणि आसनावरून उठून निघून गेलो. त्यानंतर महाराज, घटिकार कुंभार आपल्या मातापित्यांकडे आला आणि त्याने त्यांना विचारले— 'टोपलीतील सातूची लापशी आणि कढईतील आमटी स्वतः घेऊन, भोजन करून आसनावरून उठून कोण गेले आहे?' मातापित्यांनी सांगितले— 'बाळा, अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवान टोपलीतील सातूची लापशी आणि कढईतील आमटी स्वतः घेऊन, भोजन करून आसनावरून उठून गेले आहेत.' तेव्हा महाराज, घटिकार कुंभाराच्या मनात असा विचार आला— 'हा माझा केवढा मोठा लाभ आहे! माझे भाग्य किती थोर आहे की, अर्हत सम्यक्संबुद्ध कश्यप भगवान माझ्यावर एवढा विश्वास ठेवतात!' त्यानंतर महाराज, घटिकार कुंभाराला पंधरा दिवस आणि त्याच्या मातापित्यांना सात दिवस प्रीती व सुखाचा आनंद लाभत राहिला.

၂၉၁. ‘‘‘ဧကမိဒါဟံ, မဟာရာဇ, သမယံ တတ္ထေဝ ဝေဂဠိင်္ဂေ နာမ ဂါမနိဂမေ ဝိဟရာမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကုဋိ ဩဝဿတိ. အထ ခွာဟံ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခူ အာမန္တေသိံ – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ နိဝေသနေ တိဏံ ဇာနာထာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, မဟာရာဇ, တေ ဘိက္ခူ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဘန္တေ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ နိဝေသနေ တိဏံ, အတ္ထိ စ ခွာဿ အာဝေသနေ တိဏစ္ဆဒန’’ န္တိ. ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏံ ကရောထာ’’တိ. အထ ခေါ တေ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခူ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏမကံသု. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကေ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ဘိက္ခူ, ဘဂိနိ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကုဋိ ဩဝဿတီ’’တိ. ‘‘ဟရထ, ဘန္တေ, ဟရထ, ဘဒြမုခါ’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကေ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏမကံသူ’’တိ? ‘‘ဘိက္ခူ, တာတ, ကဿပဿ ကိရ ဘဂဝတော [Pg.244] အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကုဋိ ဩဝဿတီ’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, ယဿ မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ အဍ္ဎမာသံ ပီတိသုခံ န ဝိဇဟတိ, သတ္တာဟံ မာတာပိတူနံ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, အာဝေသနံ သဗ္ဗန္တံ တေမာသံ အာကာသစ္ဆဒနံ အဋ္ဌာသိ, န ဒေဝေါတိဝဿိ. ဧဝရူပေါ စ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော’တိ. ‘လာဘာ, ဘန္တေ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ, သုလဒ္ဓါ, ဘန္တေ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ယဿ ဘဂဝါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’’တိ.

२९१. "महाराज, एका समयी मी त्याच वेगाळिंग नावाच्या ग्राम-निगमामध्ये विहार करत होतो. त्या वेळी माझी कुटी गळत होती. तेव्हा, महाराज, मी भिक्षूंना संबोधित केले—'भिक्षूंनो, जा आणि घटिकार कुंभाराच्या घरी गवत आहे का ते पहा.' असे विचारल्यावर, महाराज, ते भिक्षू मला म्हणाले—'भंते, घटिकार कुंभाराच्या घरी गवत नाही, परंतु त्याच्या कार्यशाळेवर गवताचे छप्पर आहे.' 'भिक्षूंनो, जा आणि घटिकार कुंभाराच्या कार्यशाळेवरील गवत काढून घ्या.' महाराज, तेव्हा त्या भिक्षूंनी घटिकार कुंभाराच्या कार्यशाळेवरील गवत काढून घेतले. महाराज, तेव्हा घटिकार कुंभाराच्या माता-पित्यांनी त्या भिक्षूंना विचारले—'कार्यशाळेचे छप्पर कोण काढत आहे?' 'भगिनी, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कश्यप यांची कुटी गळत आहे.' 'भंते, घेऊन जा, हे भद्रमुखांनो, घेऊन जा!' महाराज, त्यानंतर घटिकार कुंभार जेथे त्याचे माता-पिता होते तेथे गेला; आणि माता-पित्यांना विचारले—'कार्यशाळेचे छप्पर कोणी काढले?' 'बाळा, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कश्यप यांची कुटी गळत आहे, म्हणून भिक्षूंनी ते काढले.' महाराज, तेव्हा घटिकार कुंभाराच्या मनात असा विचार आला—'हा माझा मोठा लाभ आहे, हे माझे मोठे भाग्य आहे की, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कश्यप यांचा माझ्यावर एवढा विश्वास आहे!' महाराज, त्यानंतर घटिकार कुंभाराला पंधरा दिवस आणि त्याच्या माता-पित्यांना सात दिवस प्रीती-सुखाने सोडले नाही. महाराज, त्यानंतर ती संपूर्ण कार्यशाळा तीन महिने आकाशाचेच छप्पर असलेली राहिली, तरीही पाऊस त्यावर पडला नाही. महाराज, असा हा घटिकार कुंभार होता.' 'भंते, घटिकार कुंभाराचा मोठा लाभ आहे! भंते, घटिकार कुंभाराचे मोठे भाग्य आहे, ज्यांच्यावर भगवान एवढा विश्वास ठेवतात!'"

၂၉၂. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ပဉ္စမတ္တာနိ တဏ္ဍုလဝါဟသတာနိ ပါဟေသိ ပဏ္ဍုပုဋကဿ သာလိနော တဒုပိယဉ္စ သူပေယျံ. အထ ခေါ တေ, အာနန္ဒ, ရာဇပုရိသာ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဣမာနိ ခေါ, ဘန္တေ, ပဉ္စမတ္တာနိ တဏ္ဍုလဝါဟသတာနိ ကိကိနာ ကာသိရာဇေန ပဟိတာနိ ပဏ္ဍုပုဋကဿ သာလိနော တဒုပိယဉ္စ သူပေယျံ. တာနိ, ဘန္တေ, ပဋိဂ္ဂဏှထာ’တိ. ‘ရာဇာ ခေါ ဗဟုကိစ္စော ဗဟုကရဏီယော. အလံ မေ! ရညောဝ ဟောတူ’တိ. သိယာ ခေါ ပန တေ, အာနန္ဒ, ဧဝမဿ – ‘အညော နူန တေန သမယေန ဇောတိပါလော မာဏဝေါ အဟောသီ’တိ. န ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဟံ တေန သမယေန ဇောတိပါလော မာဏဝေါ အဟောသိ’’န္တိ.

२९२. "त्यानंतर, आनंदा, काशीचा राजा किकी याने घटिकार कुंभारासाठी पाचशे गाड्या भरून तांबड्या साळीचे तांदूळ आणि त्याला अनुरूप असे भाजीपाल्याचे साहित्य पाठवले. आनंदा, त्यानंतर राजाच्या सेवकांनी घटिकार कुंभाराकडे जाऊन त्याला असे म्हटले—'भंते घटिकार, काशीचा राजा किकी याने ही पाचशे गाड्या भरून तांबड्या साळीचे तांदूळ आणि त्याला अनुरूप असे भाजीपाल्याचे साहित्य पाठवले आहे. भंते, आपण याचा स्वीकार करावा.' 'राजाला खूप कामे असतात, अनेक कर्तव्ये असतात. माझ्यासाठी हे पुरेसे आहे. हे राजाकडेच राहू द्या.' आनंदा, कदाचित तुझ्या मनात असा विचार येईल—'त्या वेळी जोतिपाल नावाचा तरुण दुसराच कोणीतरी होता.' परंतु, आनंदा, असे मानू नये. मीच त्या वेळी जोतिपाल नावाचा तरुण होतो."

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

"भगवान असे म्हणाले. संतुष्ट मनाच्या आयुष्यमान आनंदाने भगवंतांच्या भाषणाचे मनापासून अभिनंदन केले."

ဃဋိကာရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

पहिले घटिकारसुत्त समाप्त झाले.

၂. ရဋ္ဌပါလသုတ္တံ

२. रट्ठपालसुत्त

၂၉၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုရူသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော တဒဝသရိ. အဿောသုံ ခေါ ထုလ္လကောဋ္ဌိကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော [Pg.245] ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကုရူသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ. အထ ခေါ ထုလ္လကောဋ္ဌိကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတော သန္တိကေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ.

"असे मी ऐकले आहे—एका समयी भगवान कुरु देशामध्ये भिक्षूंच्या मोठ्या संघासह चारिका करत करत थुल्लकोट्ठित नावाच्या कुरु देशातील एका निगमामध्ये पोहोचले. थुल्लकोट्ठित येथील ब्राह्मण आणि गृहपतींनी ऐकले—'अहो, शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम कुरु देशामध्ये भिक्षूंच्या मोठ्या संघासह चारिका करत थुल्लकोट्ठित येथे आले आहेत. त्या पूजनीय गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे की—'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.' ते या देव, मार आणि ब्रह्मासहित लोकाला, श्रमण-ब्राह्मणांसह या प्रजेला आणि देव-मनुष्यांच्या सृष्टीला स्वतःच्या अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष करून उपदेशितात. ते सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्ये कल्याणकारी आणि शेवटी कल्याणकारी असा, अर्थयुक्त आणि व्यंजनयुक्त धम्माचा उपदेश करतात; आणि संपूर्ण परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकटीकरण करतात. अशा प्रकारच्या अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते.' तेव्हा थुल्लकोट्ठित येथील ब्राह्मण आणि गृहपती जेथे भगवान होते तेथे गेले; तेथे जाऊन काही जणांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले; काही जणांनी भगवंतांशी कुशलक्षेम विचारले आणि आनंददायी व स्मरणीय संभाषण करून एका बाजूला बसले; काही जणांनी भगवंतांच्या दिशेने हात जोडून एका बाजूला बसले; काही जणांनी भगवंतांच्या समोर आपले नाव आणि गोत्र सांगून एका बाजूला बसले; तर काही जण शांत राहून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या थुल्लकोट्ठित येथील ब्राह्मण आणि गृहपतींना भगवंतांनी धम्मोपदेशाने धम्माचे दर्शन घडवले, धम्मात प्रवृत्त केले, उत्साहित केले आणि हर्षित केले."

၂၉၄. တေန ခေါ ပန သမယေန ရဋ္ဌပါလော နာမ ကုလပုတ္တော တသ္မိံယေဝ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ အဂ္ဂကုလဿ ပုတ္တော တိဿံ ပရိသာယံ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယထာ ယထာ ခွာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ထုလ္လကောဋ္ဌိကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော အစိရပက္ကန္တေသု ထုလ္လကောဋ္ဌိကေသု [Pg.246] ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယထာ ယထာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒံ. ပဗ္ဗာဇေတု မံ ဘဂဝါ’’တိ. ‘‘အနုညာတောသိ ပန တွံ, ရဋ္ဌပါလ, မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? ‘‘န ခေါဟံ, ဘန္တေ, အနုညာတော မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ‘‘န ခေါ, ရဋ္ဌပါလ, တထာဂတာ အနနုညာတံ မာတာပိတူဟိ ပုတ္တံ ပဗ္ဗာဇေန္တီ’’တိ. ‘‘သွာဟံ, ဘန္တေ, တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မံ မာတာပိတရော အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ.

२९४. त्या वेळी थुल्लकोट्ठित येथील एका श्रेष्ठ कुळातील राष्ट्रपाल नावाचा कुलपुत्र त्या परिषदेत बसलेला होता. तेव्हा राष्ट्रपाल कुलपुत्राच्या मनात असा विचार आला – 'भगवंतांनी उपदेशिलेला धम्म मी ज्या प्रकारे समजतो, त्यानुसार गृहस्थाश्रमात राहून अत्यंत परिपूर्ण, अत्यंत शुद्ध आणि शंखासारखे स्वच्छ-उजळ असे हे ब्रह्मचर्य पाळणे सोपे नाही. मी माझे केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्येचा स्वीकार केला तर किती बरे होईल!' त्यानंतर, थुल्लकोट्ठितमधील ब्राह्मण आणि गृहपतींना भगवंतांनी धम्मोपदेशाद्वारे उपदेशित केले, प्रोत्साहित केले, उत्तेजित केले आणि प्रफुल्लित केले. त्यांनी भगवंतांच्या भाषणाचे अभिनंदन व कौतुक केले, आपल्या आसनावरून उठून भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि ते निघून गेले. ते निघून गेल्यावर काही वेळातच राष्ट्रपाल कुलपुत्र जेथे भगवंत होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने भगवंतांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या राष्ट्रपाल कुलपुत्राने भगवंतांना असे म्हटले – 'भंते, भगवंतांनी उपदेशिलेला धम्म मी ज्या प्रकारे समजतो, त्यानुसार गृहस्थाश्रमात राहून अत्यंत परिपूर्ण, अत्यंत शुद्ध आणि शंखासारखे स्वच्छ-उजळ असे हे ब्रह्मचर्य पाळणे सोपे नाही. भंते, माझी अशी इच्छा आहे की मी माझे केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्येचा स्वीकार करावा. भंते, मला भगवंतांच्या सान्निध्यात प्रव्रज्या मिळावी, उपसंपदा मिळावी. भगवंतांनी मला प्रव्रजित करावे.' 'राष्ट्रपाल, तुला तुझ्या मातापित्यांनी घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्या घेण्यासाठी परवानगी दिली आहे का?' 'नाही भंते, मला माझ्या मातापित्यांनी घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्या घेण्याची परवानगी दिलेली नाही.' 'राष्ट्रपाल, मातापित्यांची परवानगी नसलेल्या पुत्राला तथागत प्रव्रजित करत नाहीत.' 'भंते, मी असे काही करीन जेणेकरून माझे मातापिता मला घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्या घेण्याची परवानगी देतील.'

၂၉၅. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမ္မတာတာ, ယထာ ယထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ဣစ္ဆာမဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. အနုဇာနာထ မံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော. န တွံ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ. ကိံ ပန မယံ [Pg.247] တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမ္မတာတာ, ယထာ ယထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ဣစ္ဆာမဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. အနုဇာနာထ မံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော. န တွံ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ. ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ?

२९५. त्यानंतर राष्ट्रपाल कुलपुत्र आपल्या आसनावरून उठला, त्याने भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि तो जेथे त्याचे मातापिता होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने आपल्या मातापित्यांना असे म्हटले – 'आई-बाबा, भगवंतांनी उपदेशिलेला धम्म मी ज्या प्रकारे समजतो, त्यानुसार गृहस्थाश्रमात राहून अत्यंत परिपूर्ण, अत्यंत शुद्ध आणि शंखासारखे स्वच्छ-उजळ असे हे ब्रह्मचर्य पाळणे सोपे नाही. माझी अशी इच्छा आहे की मी माझे केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्येचा स्वीकार करावा. कृपया मला घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्या घेण्याची परवानगी द्या.' असे म्हटल्यावर, राष्ट्रपाल कुलपुत्राच्या मातापित्यांनी राष्ट्रपाल कुलपुत्राला असे म्हटले – 'प्रिय राष्ट्रपाल, तू आमचा एकुलता एक मुलगा आहेस, अत्यंत प्रिय आणि मनाला आनंद देणारा आहेस. तू सुखात वाढला आहेस, सुखात संगोपन झालेला आहेस. प्रिय राष्ट्रपाल, तुला कोणत्याही दुःखाची जाणीव नाही. तुझ्या मृत्यूनंतरही आमची इच्छा नसताना आमचा तुझ्याशी वियोग होईल. असे असताना, तू जिवंत असताना आम्ही तुला घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्या घेण्याची परवानगी कशी काय देऊ शकतो?' दुसऱ्यांदाही राष्ट्रपाल कुलपुत्राने... आणि तिसऱ्यांदाही राष्ट्रपाल कुलपुत्राने आपल्या मातापित्यांना असे म्हटले – 'आई-बाबा, भगवंतांनी उपदेशिलेला धम्म मी ज्या प्रकारे समजतो, त्यानुसार गृहस्थाश्रमात राहून अत्यंत परिपूर्ण, अत्यंत शुद्ध आणि शंखासारखे स्वच्छ-उजळ असे हे ब्रह्मचर्य पाळणे सोपे नाही. माझी अशी इच्छा आहे की मी माझे केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्येचा स्वीकार करावा. कृपया मला घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्या घेण्याची परवानगी द्या.' तिसऱ्यांदाही राष्ट्रपाल कुलपुत्राच्या मातापित्यांनी राष्ट्रपाल कुलपुत्राला असे म्हटले – 'प्रिय राष्ट्रपाल, तू आमचा एकुलता एक मुलगा आहेस, अत्यंत प्रिय आणि मनाला आनंद देणारा आहेस. तू सुखात वाढला आहेस, सुखात संगोपन झालेला आहेस. प्रिय राष्ट्रपाल, तुला कोणत्याही दुःखाची जाणीव नाही. तुझ्या मृत्यूनंतरही आमची इच्छा नसताना आमचा तुझ्याशी वियोग होईल. असे असताना, तू जिवंत असताना आम्ही तुला घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्या घेण्याची परवानगी कशी काय देऊ शकतो?'

၂၉၆. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော – ‘‘န မံ မာတာပိတရော အနုဇာနန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ တတ္ထေဝ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ နိပဇ္ဇိ – ‘‘ဣဓေဝ မေ မရဏံ ဘဝိဿတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါ’’တိ. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဧကမ္ပိ ဘတ္တံ န ဘုဉ္ဇိ, ဒွေပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ, တီဏိပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ, စတ္တာရိပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ, ပဉ္စပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ, ဆပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ, သတ္တပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော. န တွံ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ, ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ. ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ဥဋ္ဌေဟိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ; ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော အဘိရမဿု. န တံ မယံ အနုဇာနာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ. ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော [Pg.248] ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ…ပေ… ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော. န တွံ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ, ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ဥဋ္ဌေဟိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ; ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော အဘိရမဿု. န တံ မယံ အနုဇာနာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ. ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

२९६. त्यानंतर रठ्ठपाल कुलपुत्र – 'माझे आई-वडील मला घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी देत नाहीत' असा विचार करून तिथेच उघड्या जमिनीवर आडवा पडला – 'इथेच माझा मृत्यू होईल किंवा मला प्रवृज्जा मिळेल.' त्यानंतर रठ्ठपाल कुलपुत्राने एक वेळचेही जेवण जेवले नाही, दोन वेळचेही जेवण जेवले नाही, तीन वेळचेही जेवण जेवले नाही, चार वेळचेही जेवण जेवले नाही, पाच वेळचेही जेवण जेवले नाही, सहा वेळचेही जेवण जेवले नाही, सात वेळचेही जेवण जेवले नाही. त्यानंतर रठ्ठपाल कुलपुत्राच्या आई-वडिलांनी रठ्ठपाल कुलपुत्राला असे म्हटले – 'बाळ रठ्ठपाल, तू आमचा एकुलता एक मुलगा आहेस, अत्यंत प्रिय, मनाला आनंद देणारा, सुखात वाढलेला आणि सुखात सांभाळलेला आहेस. बाळ रठ्ठपाल, तुला कोणत्याही दुःखाची माहिती नाही. तुझ्या मृत्यूनेही आम्ही आमच्या इच्छेविरुद्ध तुझ्यापासून विभक्त होऊ, मग आम्ही तुला जिवंत असताना घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी कशी देऊ? उठ, बाळ रठ्ठपाल, खा, पी आणि आनंद कर; खात, पीत, आनंद घेत, कामभोगांचा उपभोग घेत आणि पुण्यकर्मे करत सुखी राहा. आम्ही तुला घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी देत नाही. तुझ्या मृत्यूनेही आम्ही आमच्या इच्छेविरुद्ध तुझ्यापासून विभक्त होऊ, मग आम्ही तुला जिवंत असताना घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी कशी देऊ?' असे म्हटले असता, रठ्ठपाल कुलपुत्र शांत राहिला. दुसऱ्यांदाही रठ्ठपाल कुलपुत्राच्या आई-वडिलांनी रठ्ठपाल कुलपुत्राला असेच म्हटले... दुसऱ्यांदाही रठ्ठपाल कुलपुत्र शांत राहिला. तिसऱ्यांदाही रठ्ठपाल कुलपुत्राच्या आई-वडिलांनी रठ्ठपाल कुलपुत्राला असे म्हटले – 'बाळ रठ्ठपाल, तू आमचा एकुलता एक मुलगा आहेस, अत्यंत प्रिय, मनाला आनंद देणारा, सुखात वाढलेला आणि सुखात सांभाळलेला आहेस. बाळ रठ्ठपाल, तुला कोणत्याही दुःखाची माहिती नाही. तुझ्या मृत्यूनेही आम्ही आमच्या इच्छेविरुद्ध तुझ्यापासून विभक्त होऊ, मग आम्ही तुला जिवंत असताना घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी कशी देऊ? उठ, बाळ रठ्ठपाल, खा, पी आणि आनंद कर; खात, पीत, आनंद घेत, कामभोगांचा उपभोग घेत आणि पुण्यकर्मे करत सुखी राहा. आम्ही तुला घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी देत नाही. तुझ्या मृत्यूनेही आम्ही आमच्या इच्छेविरुद्ध तुझ्यापासून विभक्त होऊ, मग आम्ही तुला जिवंत असताना घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी कशी देऊ?' तिसऱ्यांदाही रठ्ठपाल कुलपुत्र शांत राहिला.

၂၉၇. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ သဟာယကာ ယေန ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, မာတာပိတူနံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော. န တွံ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မာတာပိတရော အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿန္တိ. ကိံ ပန တေ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ဥဋ္ဌေဟိ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ; ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော အဘိရမဿု. န တံ မာတာပိတရော အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. မရဏေနပိ တေ မာတာပိတရော အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿန္တိ. ကိံ ပန တေ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ… တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ သဟာယကာ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, မာတာပိတူနံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော, န တွံ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ, မရဏေနပိ တေ မာတာပိတရော အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿန္တိ. ကိံ ပန တေ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ? ဥဋ္ဌေဟိ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ, ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ [Pg.249] ကရောန္တော အဘိရမဿု. န တံ မာတာပိတရော အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, မရဏေနပိ တေ မာတာပိတရော အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿန္တိ. ကိံ ပန တေ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

२९७. त्यानंतर रठ्ठपाल कुलपुत्राचे मित्र जेथे रठ्ठपाल कुलपुत्र होता तेथे गेले; आणि जवळ जाऊन रठ्ठपाल कुलपुत्राला असे म्हणाले – 'मित्रा रठ्ठपाल, तू तुझ्या आई-वडिलांचा एकुलता एक मुलगा आहेस, अत्यंत प्रिय, मनाला आनंद देणारा, सुखात वाढलेला आणि सुखात सांभाळलेला आहेस. मित्रा रठ्ठपाल, तुला कोणत्याही दुःखाची माहिती नाही. तुझ्या मृत्यूनेही तुझे आई-वडील त्यांच्या इच्छेविरुद्ध तुझ्यापासून विभक्त होतील. मग ते तुला जिवंत असताना घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी कशी देतील? उठ, मित्रा रठ्ठपाल, खा, पी आणि आनंद कर; खात, पीत, आनंद घेत, कामभोगांचा उपभोग घेत आणि पुण्यकर्मे करत सुखी राहा. तुझे आई-वडील तुला घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी देणार नाहीत. तुझ्या मृत्यूनेही तुझे आई-वडील त्यांच्या इच्छेविरुद्ध तुझ्यापासून विभक्त होतील, मग ते तुला जिवंत असताना घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी कशी देतील?' असे म्हटले असता, रठ्ठपाल कुलपुत्र शांत राहिला. दुसऱ्यांदाही... तिसऱ्यांदाही रठ्ठपाल कुलपुत्राच्या मित्रांनी रठ्ठपाल कुलपुत्राला असे म्हटले – 'मित्रा रठ्ठपाल, तू तुझ्या आई-वडिलांचा एकुलता एक मुलगा आहेस, अत्यंत प्रिय, मनाला आनंद देणारा, सुखात वाढलेला आणि सुखात सांभाळलेला आहेस. मित्रा रठ्ठपाल, तुला कोणत्याही दुःखाची माहिती नाही. तुझ्या मृत्यूनेही तुझे आई-वडील त्यांच्या इच्छेविरुद्ध तुझ्यापासून विभक्त होतील. मग ते तुला जिवंत असताना घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी कशी देतील? उठ, मित्रा रठ्ठपाल, खा, पी आणि आनंद कर; खात, पीत, आनंद घेत, कामभोगांचा उपभोग घेत आणि पुण्यकर्मे करत सुखी राहा. तुझे आई-वडील तुला घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी देणार नाहीत. तुझ्या मृत्यूनेही तुझे आई-वडील त्यांच्या इच्छेविरुद्ध तुझ्यापासून विभक्त होतील, मग ते तुला जिवंत असताना घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवृज्जेची परवानगी कशी देतील?' तिसऱ्यांदाही रठ्ठपाल कुलपुत्र शांत राहिला.

၂၉၈. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ သဟာယကာ ယေန ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အမ္မတာတာ, ဧသော ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တတ္ထေဝ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ နိပန္နော – ‘ဣဓေဝ မေ မရဏံ ဘဝိဿတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါ’တိ. သစေ တုမှေ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ နာနုဇာနိဿထ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, တတ္ထေဝ မရဏံ အာဂမိဿတိ. သစေ ပန တုမှေ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ အနုဇာနိဿထ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, ပဗ္ဗဇိတမ္ပိ နံ ဒက္ခိဿထ. သစေ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော နာဘိရမိဿတိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, ကာ တဿ အညာ ဂတိ ဘဝိဿတိ? ဣဓေဝ ပစ္စာဂမိဿတိ. အနုဇာနာထ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ‘‘အနုဇာနာမ, တာတာ, ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ပဗ္ဗဇိတေန စ ပန မာတာပိတရော ဥဒ္ဒဿေတဗ္ဗာ’’တိ. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ သဟာယကာ ယေန ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, အနုညာတောသိ မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ပဗ္ဗဇိတေန စ ပန တေ မာတာပိတရော ဥဒ္ဒဿေတဗ္ဗာ’’တိ.

२९८. तेव्हा राष्ट्रपाल कुलपुत्राचे मित्र जेथे राष्ट्रपाल कुलपुत्राचे माता-पिता होते तेथे गेले; आणि तेथे पोहोचल्यावर त्यांनी राष्ट्रपाल कुलपुत्राच्या माता-पित्यांना असे म्हटले – “माता-पिता हो, तो राष्ट्रपाल कुलपुत्र तेथेच उघड्या जमिनीवर पडला आहे आणि म्हणत आहे – ‘येथेच माझा मृत्यू होईल किंवा मला प्रव्रज्या मिळेल.’ जर तुम्ही राष्ट्रपाल कुलपुत्राला घराबाहेर पडण्यास आणि अनगारिक प्रव्रज्या घेण्यास परवानगी दिली नाही, तर त्याचा तेथेच मृत्यू होईल. पण जर तुम्ही राष्ट्रपाल कुलपुत्राला घराबाहेर पडण्यास आणि अनगारिक प्रव्रज्या घेण्यास परवानगी दिली, तर तुम्ही त्याला प्रव्रजित झालेले पाहाल. जर राष्ट्रपाल कुलपुत्राचे घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्येत मन रमले नाही, तर त्याची दुसरी काय गती असणार? तो येथेच परत येईल. म्हणून राष्ट्रपाल कुलपुत्राला घराबाहेर पडण्यास आणि अनगारिक प्रव्रज्या घेण्यास परवानगी द्या.” “मुलांनो, आम्ही राष्ट्रपाल कुलपुत्राला घराबाहेर पडण्यास and अनगारिक प्रव्रज्या घेण्यास परवानगी देतो. परंतु, प्रव्रजित झाल्यावर त्याने आपल्या माता-पित्यांना भेटायला आले पाहिजे.” तेव्हा राष्ट्रपाल कुलपुत्राचे मित्र जेथे राष्ट्रपाल कुलपुत्र होता तेथे गेले; आणि तेथे पोहोचल्यावर त्यांनी राष्ट्रपाल कुलपुत्राला असे म्हटले – “उठ, मित्र राष्ट्रपाल! तुला तुझ्या माता-पित्यांनी घराबाहेर पडण्यास आणि अनगारिक प्रव्रज्या घेण्यास परवानगी दिली आहे. परंतु, प्रव्रजित झाल्यावर तू तुझ्या माता-पित्यांना भेटायला आले पाहिजे.”

၂၉၉. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဥဋ္ဌဟိတွာ ဗလံ ဂါဟေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အနုညာတော အဟံ, ဘန္တေ, မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ပဗ္ဗာဇေတု မံ ဘဂဝါ’’တိ. အလတ္ထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဘဂဝတော [Pg.250] သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရူပသမ္ပန္နေ အာယသ္မန္တေ ရဋ္ဌပါလေ အဍ္ဎမာသူပသမ္ပန္နေ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သာဝတ္ထိ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော အရဟတံ အဟောသိ.

२९९. त्यानंतर राष्ट्रपाल कुलपुत्र उठला आणि शक्ती मिळवून जेथे भगवान होते तेथे गेला; तेथे पोहोचल्यावर भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या राष्ट्रपाल कुलपुत्राने भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, मला माझ्या माता-पित्यांनी घराबाहेर पडण्यास आणि अनगारिक प्रव्रज्या घेण्यास परवानगी दिली आहे. भगवान मला प्रव्रजित करोत.” राष्ट्रपाल कुलपुत्राला भगवंतांच्या सन्निध प्रव्रज्या मिळाली आणि उपसंपदाही मिळाली. त्यानंतर, आदरणीय राष्ट्रपाल यांना उपसंपदा मिळून फार काळ झाला नव्हता, केवळ अर्धा महिनाच झाला होता, तेव्हा भगवान थुल्लकोट्ठित येथे आपल्या इच्छेनुसार विहार करून सावत्थीकडे चारिकेसाठी निघाले. अनुक्रमे चारिका करत ते सावत्थी येथे पोहोचले. तेथे भगवान सावत्थीमधील अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. त्यानंतर आदरणीय राष्ट्रपाल एकटे, एकांतात, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करत असताना, फार काळ न लागता – ज्यासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून अनगारिक प्रव्रज्या ग्रहण करतात, ते सर्वोत्तम ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय याच जन्मात स्वतः अभिज्ञा करून, साक्षात करून आणि प्राप्त करून विहरू लागले. त्यांनी जाणले – ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य जगले गेले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या संसारात पुन्हा जन्म नाही.’ अशा प्रकारे आदरणीय राष्ट्रपाल अर्हंतांपैकी एक झाले.

အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, မာတာပိတရော ဥဒ္ဒဿေတုံ, သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနာတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ မနသာကာသိ. ယထာ ဘဂဝါ အညာသိ – ‘‘အဘဗ္ဗော ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိတု’’န္တိ, အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, ရဋ္ဌပါလ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ထုလ္လကောဋ္ဌိကော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ ဝိဟရတိ ရညော ကောရဗျဿ မိဂစီရေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော ယေန သကပိတု နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ မဇ္ဈိမာယ ဒွါရသာလာယ ဥလ္လိခါပေတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမေဟိ မုဏ္ဍကေဟိ သမဏကေဟိ အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ ပဗ္ဗာဇိတော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော [Pg.251] သကပိတု နိဝေသနေ နေဝ ဒါနံ အလတ္ထ န ပစ္စက္ခာနံ; အညဒတ္ထု အက္ကောသမေဝ အလတ္ထ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ဉာတိဒါသီ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ဆဍ္ဍေတုကာမာ ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော တံ ဉာတိဒါသိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေတံ, ဘဂိနိ, ဆဍ္ဍနီယဓမ္မံ, ဣဓ မေ ပတ္တေ အာကိရာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ဉာတိဒါသီ တံ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပတ္တေ အာကိရန္တီ ဟတ္ထာနဉ္စ ပါဒါနဉ္စ သရဿ စ နိမိတ္တံ အဂ္ဂဟေသိ.

त्यानंतर आदरणीय राष्ट्रपाल जेथे भगवान होते तेथे गेले; तेथे पोहोचल्यावर भगवंतांना अभिवादन करून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आदरणीय राष्ट्रपाल यांनी भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, जर भगवंतांची अनुमती असेल, तर मी माझ्या माता-पित्यांना भेटू इच्छितो.” तेव्हा भगवंतांनी आदरणीय राष्ट्रपाल यांच्या मनातील विचार आपल्या मनाने जाणून घेतले. जेव्हा भगवंतांना समजले की – “राष्ट्रपाल कुलपुत्र हा शिक्षा सोडून पुन्हा हीन गृहस्थ जीवनात परत जाण्यास असमर्थ आहे,” तेव्हा भगवान आदरणीय राष्ट्रपाल यांना म्हणाले – “राष्ट्रपाल, तुला आता जी योग्य वेळ वाटेल, त्यानुसार तू करू घोषित करू शकतोस.” त्यानंतर आदरणीय राष्ट्रपाल आपल्या आसनावरून उठले, भगवंतांना अभिवादन करून प्रदक्षिणा घातली, आपले बिछाने आवरले आणि पात्र-चीवर घेऊन थुल्लकोट्ठितकडे चारिकेसाठी निघाले. अनुक्रमे चारिका करत ते थुल्लकोट्ठित येथे पोहोचले. तेथे आदरणीय राष्ट्रपाल थुल्लकोट्ठित येथील राजा कोरव्य याच्या मिगचीर नावाच्या उद्यानात विहार करू लागले. त्यानंतर आदरणीय राष्ट्रपाल सकाळी पूर्वाह्नसमयी चीवर परिधान करून, पात्र-चीवर घेऊन थुल्लकोट्ठित येथे पिंडपातासाठी गेले. थुल्लकोट्ठितमध्ये घरोघरी सलगपणे पिंडपातासाठी फिरत असताना ते स्वतःच्या वडिलांच्या घरापाशी पोहोचले. त्या वेळी आदरणीय राष्ट्रपाल यांचे वडील मधल्या दरवाजाच्या दालनात बसून आपले केस व्यवस्थित करून घेत होते. आदरणीय राष्ट्रपाल यांच्या वडिलांनी आदरणीय राष्ट्रपाल यांना दुरूनच येताना पाहिले. त्यांना पाहून ते म्हणाले – “या मुंडक श्रमणांनी आमच्या लाडक्या आणि एकुलत्या एक मुलाला प्रव्रजित केले.” तेव्हा आदरणीय राष्ट्रपाल यांना स्वतःच्या वडिलांच्या घरी ना भिक्षा मिळाली, ना नम्र नकार; उलट केवळ शिवीगाळच मिळाली. त्याच वेळी आदरणीय राष्ट्रपाल यांच्या एका नातेवाईकाची दासी शिळे झालेले जवचे अन्न फेकून देण्याच्या तयारीत होती. तेव्हा आदरणीय राष्ट्रपाल त्या दासीला म्हणाले – “भगिनी, जर ते अन्न फेकून देण्यासारखे असेल, तर ते माझ्या पात्रात टाक.” तेव्हा आदरणीय राष्ट्रपाल यांच्या त्या नातेवाईक दासीने ते शिळे अन्न आदरणीय राष्ट्रपाल यांच्या पात्रात टाकत असताना, त्यांच्या हातांचे, पायांचे आणि आवाजाचे वैशिष्ट्यपूर्ण खुणा ओळखल्या।

၃၀၀. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ဉာတိဒါသီ ယေနာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ မာတာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ မာတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဂ္ဃေယျေ, ဇာနေယျာသိ – ‘အယျပုတ္တော ရဋ္ဌပါလော အနုပ္ပတ္တော’’’တိ. ‘‘သစေ, ဇေ, သစ္စံ ဘဏသိ, အဒါသိံ တံ ကရောမီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ မာတာ ယေနာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဂ္ဃေ, ဂဟပတိ, ဇာနေယျာသိ – ‘ရဋ္ဌပါလော ကိရ ကုလပုတ္တော အနုပ္ပတ္တော’’’တိ? တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော တံ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ အညတရံ ကုဋ္ဋမူလံ နိဿာယ ပရိဘုဉ္ဇတိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ ယေနာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နာမ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိဿသိ? နနု, တာတ ရဋ္ဌပါလ, သကံ ဂေဟံ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘ကုတော နော, ဂဟပတိ, အမှာကံ ဂေဟံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာနံ? အနဂါရာ မယံ, ဂဟပတိ. အဂမမှ ခေါ တေ, ဂဟပတိ, ဂေဟံ, တတ္ထ နေဝ ဒါနံ အလတ္ထမှ န ပစ္စက္ခာနံ; အညဒတ္ထု အက္ကောသမေဝ အလတ္ထမှာ’’တိ. ‘‘ဧဟိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ဃရံ ဂမိဿာမာ’’တိ. ‘‘အလံ, ဂဟပတိ, ကတံ မေ အဇ္ဇ ဘတ္တကိစ္စံ’’. ‘‘တေန ဟိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အဓိဝါသေဟိ သွာတနာယ ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ယေန သကံ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မဟန္တံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ပုဉ္ဇံ ကာရာပေတွာ ကိလဉ္ဇေဟိ [Pg.252] ပဋိစ္ဆာဒေတွာ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧထ တုမှေ, ဝဓုယော, ယေန အလင်္ကာရေန အလင်္ကတာ ပုဗ္ဗေ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ ပိယာ ဟောထ မနာပါ တေန အလင်္ကာရေန အလင်္ကရောထာ’’တိ.

३००. त्यानंतर आयुष्यमान राष्ट्रपालांची एक नातेवाईक दासी जिथे आयुष्यमान राष्ट्रपालांची माता होती तिथे गेली; तिथे जाऊन ती आयुष्यमान राष्ट्रपालांच्या मातेला म्हणाली – "बाईसाहेब, आपल्याला ठाऊक असो, आपले पुत्र राष्ट्रपाल परत आले आहेत." "अगं दासी, जर तू खरे बोलत असशील, तर मी तुला दास्यत्वातून मुक्त करेन." त्यानंतर आयुष्यमान राष्ट्रपालांची माता जिथे आयुष्यमान राष्ट्रपालांचे पिता होते तिथे गेली; तिथे जाऊन ती आयुष्यमान राष्ट्रपालांच्या पित्याला म्हणाली – "गृहपती, आपल्याला ठाऊक असो, कुलपुत्र राष्ट्रपाल परत आले आहेत असे म्हणतात." त्या वेळी आयुष्यमान राष्ट्रपाल एका भिंतीचा आश्रय घेऊन आदल्या दिवशीचे शिळे कुळथाचे अन्न खात होते. त्यानंतर आयुष्यमान राष्ट्रपालांचे पिता जिथे आयुष्यमान राष्ट्रपाल होते तिथे गेले; तिथे जाऊन ते आयुष्यमान राष्ट्रपालांना म्हणाले – "बाळ राष्ट्रपाल, हे काय? तू हे आदल्या दिवशीचे शिळे अन्न खात आहेस? बाळ राष्ट्रपाल, तू तुझ्या स्वतःच्या घरी जायला नको का?" "गृहपती, घराबाहेर पडून अनगारिक (गृहहीन) प्रव्रज्या घेतलेल्या आम्हांला घर कुठून असणार? गृहपती, आम्ही गृहहीन आहोत. गृहपती, आम्ही तुमच्या घरी गेलो होतो, पण तिथे आम्हांला ना भिक्षा मिळाली, ना सौम्य नकार; उलट आम्हांला केवळ शिवीगाळच मिळाली." "ये, बाळ राष्ट्रपाल, आपण घरी जाऊ या." "नको, गृहपती, आजचे माझे भोजन पूर्ण झाले आहे." "तर मग, बाळ राष्ट्रपाल, उद्याच्या भोजनाचे आमंत्रण स्वीकार." आयुष्यमान राष्ट्रपालांनी मौन बाळगून ते स्वीकारले. त्यानंतर आयुष्यमान राष्ट्रपालांच्या पित्याने आयुष्यमान राष्ट्रपालांची संमती जाणून घेऊन, ते आपल्या घरी गेले; तिथे त्यांनी सोन्या-चांदीचा एक मोठा ढीग रचला आणि तो चटयांनी झाकून टाकला. मग त्यांनी आयुष्यमान राष्ट्रपालांच्या पूर्वपत्नींना बोलावून म्हटले – "सुनांनो, या! पूर्वी ज्या शृंगाराने नटून तुम्ही कुलपुत्र राष्ट्रपालांना प्रिय आणि मनपसंत वाटत होतात, त्याच शृंगाराने स्वतःला सजवा."

၃၀၁. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော, တာတ ရဋ္ဌပါလ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သကပိတု နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ တံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ပုဉ္ဇံ ဝိဝရာပေတွာ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ တေ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, မာတု မတ္တိကံ ဓနံ, အညံ ပေတ္တိကံ, အညံ ပိတာမဟံ. သက္ကာ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတုံ. ဧဟိ တွံ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇဿု ပုညာနိ စ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘သစေ မေ တွံ, ဂဟပတိ, ဝစနံ ကရေယျာသိ, ဣမံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ပုဉ္ဇံ သကဋေ အာရောပေတွာ နိဗ္ဗာဟာပေတွာ မဇ္ဈေဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတေ ဩပိလာပေယျာသိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ ဟိ တေ, ဂဟပတိ, တတောနိဒါနံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ ပစ္စေကံ ပါဒေသု ဂဟေတွာ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကီဒိသာ နာမ တာ, အယျပုတ္တ, အစ္ဆရာယော ယာသံ တွံ ဟေတု ဗြဟ္မစရိယံ စရသီ’’တိ? ‘‘န ခေါ မယံ, ဘဂိနီ, အစ္ဆရာနံ ဟေတု ဗြဟ္မစရိယံ စရာမာ’’တိ. ‘‘ဘဂိနိဝါဒေန နော အယျပုတ္တော ရဋ္ဌပါလော သမုဒါစရတီ’’တိ တာ တတ္ထေဝ မုစ္ဆိတာ ပပတိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ပိတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ, ဂဟပတိ, ဘောဇနံ ဒါတဗ္ဗံ, ဒေထ; မာ နော ဝိဟေဌေထာ’’တိ. ‘‘ဘုဉ္ဇ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ.

३०१. त्यानंतर ती रात्र संपल्यावर, आयुष्यमान राष्ट्रपालांच्या पित्याने आपल्या घरी उत्तम प्रकारचे खाद्य आणि भोज्य पदार्थ तयार करवून घेतले आणि आयुष्यमान राष्ट्रपालांना भोजनाची वेळ झाल्याचे कळवले – "बाळ राष्ट्रपाल, वेळ झाली आहे, भोजन तयार आहे." त्यानंतर आयुष्यमान राष्ट्रपालांनी सकाळी पूर्वाह्नसमयी चिवर परिधान केले आणि पात्र-चिवर घेऊन ते आपल्या पित्याच्या घरी गेले; तिथे जाऊन ते मांडलेल्या आसनावर बसले. त्यानंतर आयुष्यमान राष्ट्रपालांच्या पित्याने तो सोन्या-चांदीचा ढीग उघडा केला आणि आयुष्यमान राष्ट्रपालांना म्हटले – "बाळ राष्ट्रपाल, हे तुझ्या आईचे स्त्रीधन आहे; दुसरे तुझ्या वडिलांचे आहे आणि आणखी दुसरे तुझ्या आजोबांचे आहे. बाळ राष्ट्रपाल, या संपत्तीचा उपभोग घेणे आणि पुण्यकर्मे करणे शक्य आहे. बाळ राष्ट्रपाल, तू परत ये, ही हीन गृहस्थस्थिती स्वीकारून संपत्तीचा उपभोग घे आणि पुण्यकर्मे कर." "गृहपती, जर तू माझे ऐकणार असशील, तर हा सोन्या-चांदीचा ढीग गाड्यांमध्ये भरून नेऊन गंगा नदीच्या प्रवाहाच्या मध्यभागी बुडवून टाक. ते कशासाठी? कारण, गृहपती, या संपत्तीमुळे तुला शोक, विलाप, दुःख, दौर्मनस्य आणि नैराश्य सहन करावे लागेल." त्यानंतर आयुष्यमान राष्ट्रपालांच्या पूर्वपत्नींनी एकेक करून त्यांचे पाय धरले आणि आयुष्यमान राष्ट्रपालांना विचारले – "आर्यपुत्र, ज्या अप्सरांसाठी आपण हे ब्रह्मचर्य पाळत आहात, त्या अप्सरा कशा दिसतात?" "भगिनींनो, आम्ही अप्सरांच्या प्राप्तीसाठी ब्रह्मचर्य पाळत नाही." "आर्यपुत्र राष्ट्रपाल आम्हांला 'भगिनी' (बहीण) म्हणून संबोधित आहेत!" असे म्हणून त्या सर्व तिथेच मूर्च्छित होऊन पडल्या. त्यानंतर आयुष्यमान राष्ट्रपाल आपल्या पित्याला म्हणाले – "गृहपती, जर भोजन द्यायचे असेल तर द्या; आम्हांला त्रास देऊ नका." "बाळ राष्ट्रपाल, भोजन कर, भोजन तयार आहे." त्यानंतर आयुष्यमान राष्ट्रपालांच्या पित्याने आयुष्यमान राष्ट्रपालांना स्वतःच्या हाताने उत्तम खाद्य आणि भोज्य पदार्थ वाढून तृप्त केले व आग्रहपूर्वक भोजन दिले.

၃၀၂. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ဘုတ္တာဝီ ဩနီတပတ္တပါဏီ ဌိတကောဝ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

३०२. त्यानंतर भोजन करून आणि पात्रातून हात काढून घेतल्यानंतर, आयुष्यमान राष्ट्रपाल उभे राहूनच या गाथा म्हणाले –

‘‘ပဿ [Pg.253] စိတ္တီကတံ ဗိမ္ဗံ, အရုကာယံ သမုဿိတံ;

အာတုရံ ဗဟုသင်္ကပ္ပံ, ယဿ နတ္ထိ ဓုဝံ ဌိတိ.

"बघा या नटवलेल्या शरीराला, जे जखमांनी भरलेले आणि हाडांवर उभे आहे; जे नेहमी आजारी, अनेक कल्पनांनी वेढलेले आहे, ज्याला कोणतीही स्थिरता किंवा शाश्वतता नाही.

‘‘ပဿ စိတ္တီကတံ ရူပံ, မဏိနာ ကုဏ္ဍလေန စ;

အဋ္ဌိ တစေန ဩနဒ္ဓံ, သဟ ဝတ္ထေဘိ သောဘတိ.

"बघा या मणी आणि कुंडलांनी सजवलेल्या रूपाला; हाडांचा सापळा केवळ त्वचेने वेढलेला आहे, जो केवळ कपड्यांमुळेच सुंदर दिसतो.

‘‘အလတ္တကကတာ ပါဒါ, မုခံ စုဏ္ဏကမက္ခိတံ;

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ, နော စ ပါရဂဝေသိနော.

"लाखेच्या रंगाने रंगवलेले पाय आणि सुगंधी पावडर लावलेला चेहरा; हे केवळ मूर्खाला मोहित करण्यासाठी पुरेसे आहे, परंतु पैलतीराचा शोध घेणाऱ्याला नाही.

‘‘အဋ္ဌာပဒကတာ ကေသာ, နေတ္တာ အဉ္ဇနမက္ခိတာ;

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ, နော စ ပါရဂဝေသိနော.

"आठ अंबाड्यांनी सजवलेले केस आणि काजळ लावलेले डोळे; हे केवळ मूर्खाला मोहित करण्यासाठी पुरेसे आहे, परंतु पैलतीराचा शोध घेणाऱ्याला नाही.

‘‘အဉ္ဇနီဝ နဝါ စိတ္တာ, ပူတိကာယော အလင်္ကတော;

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ, နော စ ပါရဂဝေသိနော.

"नव्या काजळपेटीसारखे नटवलेले हे दुर्गंधीयुक्त शरीर सजवले आहे; हे केवळ मूर्खाला मोहित करण्यासाठी पुरेसे आहे, परंतु पैलतीराचा शोध घेणाऱ्याला नाही.

‘‘ဩဒဟိ မိဂဝေါ ပါသံ, နာသဒါ ဝါကရံ မိဂေါ;

ဘုတွာ နိဝါပံ ဂစ္ဆာမ, ကန္ဒန္တေ မိဂဗန္ဓကေ’’တိ.

"पारध्याने पाश टाकला होता, पण हरणाने त्या जाळ्यात पाय अडकवला नाही; चारा खाऊन आम्ही निघून जात आहोत, तर शिकारी मागे रडत-आक्रोश करत उरला आहे."

အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ဌိတကောဝ ဣမာ ဂါထာ ဘာသိတွာ ယေန ရညော ကောရဗျဿ မိဂစီရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ.

त्यानंतर आयुष्यमान राष्ट्रपाल उभे राहूनच या गाथा म्हणून, जिथे राजा कोरव्याचे 'मिगचीर' उद्यान होते तिथे गेले; आणि तिथे जाऊन एका झाडाच्या मुळाशी दिवसाच्या विश्रांतीसाठी बसले।

၃၀၃. အထ ခေါ ရာဇာ ကောရဗျော မိဂဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘သောဓေဟိ, သမ္မ မိဂဝ, မိဂစီရံ ဥယျာနဘူမိံ; ဂစ္ဆာမ သုဘူမိံ ဒဿနာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ မိဂဝေါ ရညော ကောရဗျဿ ပဋိဿုတွာ မိဂစီရံ သောဓေန္တော အဒ္ဒသ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နံ. ဒိသွာန ယေန ရာဇာ ကောရဗျော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ ကောရဗျံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုဒ္ဓံ ခေါ တေ, ဒေဝ, မိဂစီရံ. အတ္ထိ စေတ္ထ ရဋ္ဌပါလော နာမ ကုလပုတ္တော ဣမသ္မိံယေဝ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ အဂ္ဂကုလဿ ပုတ္တော ယဿ တွံ အဘိဏှံ ကိတ္တယမာနော အဟောသိ, သော အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ မိဂဝ, အလံ ဒါနဇ္ဇ ဥယျာနဘူမိယာ. တမေဝ ဒါနိ မယံ ဘဝန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ပယိရုပါသိဿာမာ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ကောရဗျော ‘‘ယံ တတ္ထ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယတ္တံ တံ သဗ္ဗံ ဝိဿဇ္ဇေထာ’’တိ ဝတွာ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ ထုလ္လကောဋ္ဌိကမှာ နိယျာသိ [Pg.254] မဟစ္စရာဇာနုဘာဝေန အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဒဿနာယ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ဥဿဋာယ ဥဿဋာယ ပရိသာယ ယေနာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ရဋ္ဌပါလေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ရာဇာ ကောရဗျော အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလ ဟတ္ထတ္ထရေ နိသီဒတူ’’တိ. ‘‘အလံ, မဟာရာဇ, နိသီဒ တွံ; နိသိန္နော အဟံ သကေ အာသနေ’’တိ. နိသီဒိ ရာဇာ ကောရဗျော ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ရာဇာ ကောရဗျော အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ –

३०३. त्यानंतर राजा कोरव्यने आपला उद्यानपाल मिगव याला बोलावून म्हटले – “मित्रा मिगव, मिगचीर उद्यानाची भूमी स्वच्छ कर; आपण एका सुंदर जागेचे दर्शन घेण्यासाठी उद्यानात जाऊ या.” “तसेच असो, महाराज!” असे म्हणून उद्यानपाल मिगवने राजा कोरव्यच्या आज्ञेचे पालन केले. मिगचीर उद्यान स्वच्छ करत असताना, त्याने एका झाडाच्या बुंध्याशी दिवसाच्या विश्रांतीसाठी (दिवाविहार) बसलेल्या आयुष्यमान राष्ट्रपालांना पाहिले. त्यांना पाहून तो राजा कोरव्यकडे गेला आणि राजा कोरव्यला म्हणाला – “महाराज, आपले मिगचीर उद्यान स्वच्छ झाले आहे. आणि याच थुल्लकोट्ठित नगरातील श्रेष्ठ कुळाचे पुत्र, कुलपुत्र राष्ट्रपाल – ज्यांची आपण नेहमी प्रशंसा करत असता – ते तेथे एका झाडाच्या बुंध्याशी दिवसाच्या विश्रांतीसाठी बसले आहेत.” “तर मग, मित्रा मिगव, आज उद्यानात जाण्याची काही गरज नाही. आता आपण त्या पूजनीय राष्ट्रपालांचीच सेवा-उपासना करण्यासाठी जाऊ या.” त्यानंतर राजा कोरव्यने “तेथे जे काही खाण्यापिण्याचे पदार्थ (खादनीय व भोजनीय) तयार केले आहेत, ते सर्व वाटून टाका” असे सांगून, उत्तम उत्तम रथ जोडायला लावले. स्वतः एका उत्तम रथात बसून, इतर उत्तम रथांसह मोठ्या राजवैभवाने आयुष्यमान राष्ट्रपालांच्या दर्शनासाठी तो थुल्लकोट्ठितमधून निघाला. रथाने जाण्यायोग्य रस्ता होता तिथपर्यंत रथाने जाऊन, रथातून खाली उतरून, तो आपल्या प्रतिष्ठित अधिकार्‍यांच्या समुदायासह पायीच जेथे आयुष्यमान राष्ट्रपाल होते तेथे गेला. जवळ जाऊन त्याने आयुष्यमान राष्ट्रपालांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहिलेला राजा कोरव्य आयुष्यमान राष्ट्रपालांना म्हणाला – “पूजनीय राष्ट्रपाल, आपण या हत्तीच्या आसनावर (हत्थत्थर) बसावे.” “नको, महाराज! आपणच बसावे; मी माझ्या स्वतःच्या आसनावर बसलो आहे.” राजा कोरव्य तयार केलेल्या आसनावर बसला. बसल्यानंतर राजा कोरव्य आयुष्यमान राष्ट्रपालांना म्हणाला –

၃၀၄. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ပါရိဇုညာနိ ယေဟိ ပါရိဇုညေဟိ သမန္နာဂတာ ဣဓေကစ္စေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဇရာပါရိဇုညံ, ဗျာဓိပါရိဇုညံ, ဘောဂပါရိဇုညံ, ဉာတိပါရိဇုညံ. ကတမဉ္စ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဇရာပါရိဇုညံ? ဣဓ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဧကစ္စော ဇိဏ္ဏော ဟောတိ ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဧတရဟိ ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. န ခေါ ပန မယာ သုကရံ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော တေန ဇရာပါရိဇုညေန သမန္နာဂတော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဇရာပါရိဇုညံ. ဘဝံ ခေါ ပန ရဋ္ဌပါလော ဧတရဟိ ဒဟရော ယုဝါ သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ. တံ ဘောတော ရဋ္ဌပါလဿ ဇရာပါရိဇုညံ နတ္ထိ. ကိံ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဉတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော?

३०४. “हे राष्ट्रपाल, या जगात चार प्रकारच्या हानी (पारिजुञ्ञ - नाश/ऱ्हास) आहेत, ज्यांनी ग्रस्त होऊन काही लोक आपले केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतात. त्या चार कोणत्या? वार्धक्यामुळे होणारी हानी (जरा-पारिजुञ्ञ), आजारपणामुळे होणारी हानी (व्याधि-पारिजुञ्ञ), संपत्तीची हानी (भोग-पारिजुञ्ञ) आणि नातेवाईकांची हानी (ज्ञाति-पारिजुञ्ञ). आणि हे राष्ट्रपाल, वार्धक्यामुळे होणारी हानी कोणती? हे राष्ट्रपाल, या जगात एखादा मनुष्य वृद्ध होतो, वयोवृद्ध होतो, म्हातारा होतो, आयुष्याच्या उत्तरार्धात पोहोचतो आणि शेवटच्या अवस्थेला प्राप्त होतो. तो असा विचार करतो – ‘मी आता वृद्ध, वयोवृद्ध, म्हातारा झालो आहे, आयुष्याच्या उत्तरार्धात पोहोचलो आहे आणि शेवटच्या अवस्थेला प्राप्त झालो आहे. आता माझ्यासाठी न मिळालेली संपत्ती मिळवणे किंवा मिळालेल्या संपत्तीत वाढ करणे सोपे राहिलेले नाही. मग मी आपले केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित का होऊ नये?’ तो वार्धक्याच्या त्या हानीने ग्रस्त होऊन, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो. हे राष्ट्रपाल, याला वार्धक्यामुळे होणारी हानी म्हणतात. परंतु, पूजनीय राष्ट्रपाल तर आता तरुण आहेत, युवक आहेत, त्यांचे केस काळेभोर आहेत, ते सुंदर तारुण्याने आणि आयुष्याच्या पहिल्या टप्प्याने (प्रथम वय) युक्त आहेत. पूजनीय राष्ट्रपालांना वार्धक्याची अशी कोणतीही हानी झालेली नाही. मग पूजनीय राष्ट्रपालांनी असे काय जाणले, पाहिले किंवा ऐकले की ज्यामुळे आपण घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झालात?”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဗျာဓိပါရိဇုညံ? ဣဓ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဧကစ္စော အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ [Pg.255] – ‘အဟံ ခေါမှိ ဧတရဟိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. န ခေါ ပန မယာ သုကရံ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော တေန ဗျာဓိပါရိဇုညေန သမန္နာဂတော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဗျာဓိပါရိဇုညံ. ဘဝံ ခေါ ပန ရဋ္ဌပါလော ဧတရဟိ အပ္ပာဗာဓော အပ္ပာတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ. တံ ဘောတော ရဋ္ဌပါလဿ ဗျာဓိပါရိဇုညံ နတ္ထိ. ကိံ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဉတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော?

“आणि हे राष्ट्रपाल, आजारपणामुळे होणारी हानी कोणती? हे राष्ट्रपाल, या जगात एखादा मनुष्य आजारी पडतो, दुःखी होतो आणि गंभीरपणे आजारी होतो. तो असा विचार करतो – ‘मी आता आजारी, दुःखी आणि गंभीरपणे आजारी आहे. आता माझ्यासाठी न मिळालेली संपत्ती मिळवणे किंवा मिळालेल्या संपत्तीत वाढ करणे सोपे राहिलेले नाही. मग मी आपले केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित का होऊ नये?’ तो आजारपणाच्या त्या हानीने ग्रस्त होऊन, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो. हे राष्ट्रपाल, याला आजारपणामुळे होणारी हानी म्हणतात. परंतु, पूजनीय राष्ट्रपाल तर आता निरोगी आहेत, त्यांना कोणतीही पीडा नाही, त्यांची पचनशक्ती (गहणी/जठराग्नी) उत्तम आहे, जी फार थंडही नाही आणि फार उष्णही नाही, तर समतोल आहे. पूजनीय राष्ट्रपालांना आजारपणाची अशी कोणतीही हानी झालेली नाही. मग पूजनीय राष्ट्रपालांनी असे काय जाणले, पाहिले किंवा ऐकले की ज्यामुळे आपण घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झालात?”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘောဂပါရိဇုညံ? ဣဓ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဧကစ္စော အဍ္ဎော ဟောတိ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ. တဿ တေ ဘောဂါ အနုပုဗ္ဗေန ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဍ္ဎော အဟောသိံ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ. တဿ မေ တေ ဘောဂါ အနုပုဗ္ဗေန ပရိက္ခယံ ဂတာ. န ခေါ ပန မယာ သုကရံ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော တေန ဘောဂပါရိဇုညေန သမန္နာဂတော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘောဂပါရိဇုညံ. ဘဝံ ခေါ ပန ရဋ္ဌပါလော ဣမသ္မိံယေဝ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ အဂ္ဂကုလဿ ပုတ္တော. တံ ဘောတော ရဋ္ဌပါလဿ ဘောဂပါရိဇုညံ နတ္ထိ. ကိံ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဉတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော?

“आणि हे राष्ट्रपाल, संपत्तीची हानी कोणती? हे राष्ट्रपाल, या जगात एखादा मनुष्य श्रीमंत असतो, महाधनी असतो, विपुल संपत्तीने युक्त असतो. हळूहळू त्याची ती संपत्ती नष्ट होऊ लागते. तो असा विचार करतो – ‘मी पूर्वी श्रीमंत होतो, महाधनी होतो, विपुल संपत्तीने युक्त होतो. माझी ती संपत्ती हळूहळू नष्ट झाली आहे. आता माझ्यासाठी न मिळालेली संपत्ती मिळवणे किंवा मिळालेल्या संपत्तीत वाढ करणे सोपे राहिलेले नाही. मग मी आपले केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित का होऊ नये?’ तो संपत्तीच्या त्या हानीने ग्रस्त होऊन, केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो. हे राष्ट्रपाल, याला संपत्तीची हानी म्हणतात. परंतु, पूजनीय राष्ट्रपाल तर याच थुल्लकोट्ठित नगरातील एका श्रेष्ठ कुळाचे पुत्र आहेत. पूजनीय राष्ट्रपालांना संपत्तीची अशी कोणतीही हानी झालेली नाही. मग पूजनीय राष्ट्रपालांनी असे काय जाणले, पाहिले किंवा ऐकले की ज्यामुळे आपण घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झालात?”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဉာတိပါရိဇုညံ? ဣဓ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဧကစ္စဿ ဗဟူ ဟောန္တိ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ. တဿ တေ ဉာတကာ အနုပုဗ္ဗေန ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘မမံ ခေါ ပုဗ္ဗေ ဗဟူ အဟေသုံ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ. တဿ မေ တေ အနုပုဗ္ဗေန ပရိက္ခယံ ဂတာ. န ခေါ ပန မယာ သုကရံ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော [Pg.256] တေန ဉာတိပါရိဇုညေန သမန္နာဂတော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဉာတိပါရိဇုညံ. ဘောတော ခေါ ပန ရဋ္ဌပါလဿ ဣမသ္မိံယေဝ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ ဗဟူ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ. တံ ဘောတော ရဋ္ဌပါလဿ ဉာတိပါရိဇုညံ နတ္ထိ. ကိံ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဉတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော?

"हे राष्ट्रपाल, नातेवाईकांचा ऱ्हास म्हणजे काय? हे राष्ट्रपाल, या जगात एखाद्याचे अनेक मित्र, स्नेही आणि नातेवाईक-सगेसोयरे असतात. त्याचे ते नातेवाईक हळूहळू नष्ट होतात. तो असा विचार करतो – 'पूर्वी माझे अनेक मित्र, स्नेही आणि नातेवाईक-सगेसोयरे होते. माझे ते नातेवाईक हळूहळू नष्ट झाले आहेत. आता माझ्यासाठी न मिळालेली संपत्ती मिळवणे किंवा मिळालेल्या संपत्तीत वाढ करणे सोपे राहिलेले नाही. मग मी डोक्याचे केस व दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित का होऊ नये?' तो नातेवाईकांच्या त्या ऱ्हासाने युक्त होऊन, डोक्याचे केस व दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित होतो. हे राष्ट्रपाल, याला नातेवाईकांचा ऱ्हास असे म्हणतात. परंतु, आपले, राष्ट्रपालांचे तर याच थुल्लकोट्ठित नगरात अनेक मित्र, स्नेही आणि नातेवाईक-सगेसोयरे आहेत. आपल्या बाबतीत नातेवाईकांचा असा कोणताही ऱ्हास झालेला नाही. मग आपण, राष्ट्रपाल, काय जाणून, काय पाहून किंवा काय ऐकून घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित झालात?"

‘‘ဣမာနိ ခေါ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, စတ္တာရိ ပါရိဇုညာနိ, ယေဟိ ပါရိဇုညေဟိ သမန္နာဂတာ ဣဓေကစ္စေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ. တာနိ ဘောတော ရဋ္ဌပါလဿ နတ္ထိ. ကိံ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဉတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ?

"हे राष्ट्रपाल, हेच ते चार प्रकारचे ऱ्हास आहेत, ज्यांनी युक्त होऊन या जगात काही लोक डोक्याचे केस व दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित होतात. आपल्या बाबतीत, राष्ट्रपालांच्या बाबतीत, हे ऱ्हास घडलेले नाहीत. मग आपण, राष्ट्रपाल, काय जाणून, काय पाहून किंवा काय ऐकून घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित झालात?"

၃၀၅. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော ဓမ္မုဒ္ဒေသာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ, ယေ အဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ စ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ကတမေ စတ္တာရော? ‘ဥပနိယျတိ လောကော အဒ္ဓုဝေါ’တိ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမော ဓမ္မုဒ္ဒေသော ဥဒ္ဒိဋ္ဌော, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ‘အတာဏော လောကော အနဘိဿရော’တိ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒုတိယော ဓမ္မုဒ္ဒေသော ဥဒ္ဒိဋ္ဌော, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ‘အဿကော လောကော, သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယ’န္တိ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တတိယော ဓမ္မုဒ္ဒေသော ဥဒ္ဒိဋ္ဌော, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ‘ဦနော လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’တိ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတုတ္ထော ဓမ္မုဒ္ဒေသော ဥဒ္ဒိဋ္ဌော, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ဣမေ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော ဓမ္မုဒ္ဒေသာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ, ယေ အဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ.

३०५. "महाराज, त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी चार धम्मोद्देश सांगितले आहेत, जे जाणून, पाहून आणि ऐकून मी घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित झालो आहे. ते चार कोणते? 'हा लोक सतत पुढे वाहून नेला जात आहे, तो अनित्य आहे' – महाराज, हा त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी सांगितलेला पहिला धम्मोद्देश आहे, जो जाणून, पाहून आणि ऐकून मी घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित झालो आहे. 'हा लोक त्राणरहित आहे, त्याला कोणी स्वामी नाही' – महाराज, हा त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी सांगितलेला दुसरा धम्मोद्देश आहे, जो जाणून, पाहून आणि ऐकून मी घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित झालो आहे. 'हा लोक स्वतःच्या मालकीचा काहीही नसलेला आहे, सर्व काही सोडूनच पुढे जावे लागते' – महाराज, हा त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी सांगितलेला तिसरा धम्मोद्देश आहे, जो जाणून, पाहून आणि ऐकून मी घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित झालो आहे. 'हा लोक अपूर्ण आहे, अतृप्त आहे आणि तृष्णेचा दास आहे' – महाराज, हा त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी सांगितलेला चौथा धम्मोद्देश आहे, जो जाणून, पाहून आणि ऐकून मी घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित झालो आहे. महाराज, हेच ते त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी सांगितलेले चार धम्मोद्देश आहेत, जे जाणून, पाहून आणि ऐकून मी घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित झालो आहे."

၃၀၆. ‘‘‘ဥပနိယျတိ [Pg.257] လောကော အဒ္ဓုဝေါ’တိ – ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော အာဟ. ဣမဿ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘာသိတဿ ကထံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, တွံ ဝီသတိဝဿုဒ္ဒေသိကောပိ ပဏ္ဏဝီသတိဝဿုဒ္ဒေသိကောပိ ဟတ္ထိသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ အဿသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ရထသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ဓနုသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ထရုသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ဦရုဗလီ ဗာဟုဗလီ အလမတ္တော သင်္ဂါမာဝစရော’’တိ? ‘‘အဟောသိံ အဟံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဝီသတိဝဿုဒ္ဒေသိကောပိ ပဏ္ဏဝီသတိဝဿုဒ္ဒေသိကောပိ ဟတ္ထိသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ အဿသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ရထသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ဓနုသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ထရုသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ဦရုဗလီ ဗာဟုဗလီ အလမတ္တော သင်္ဂါမာဝစရော. အပ္ပေကဒါဟံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဣဒ္ဓိမာဝ မညေ န အတ္တနော ဗလေန သမသမံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဧဝမေဝ တွံ ဧတရဟိ ဦရုဗလီ ဗာဟုဗလီ အလမတ္တော သင်္ဂါမာဝစရော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ. ဧတရဟိ ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော အာသီတိကော မေ ဝယော ဝတ္တတိ. အပ္ပေကဒါဟံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ‘ဣဓ ပါဒံ ကရိဿာမီ’တိ အညေနေဝ ပါဒံ ကရောမီ’’တိ. ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဥပနိယျတိ လောကော အဒ္ဓုဝေါ’တိ, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘ဥပနိယျတိ လောကော အဒ္ဓုဝေါ’တိ. ဥပနိယျတိ ဟိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, လောကော အဒ္ဓုဝေါ.

३०६. "'हा लोक सतत पुढे वाहून नेला जात आहे, तो अनित्य आहे' – असे आपण, राष्ट्रपाल, म्हणालात. हे राष्ट्रपाल, या विधानाचा अर्थ कसा समजून घ्यावा?" "महाराज, आपल्याला काय वाटते? जेव्हा आपण वीस किंवा पंचवीस वर्षांचे होतात, तेव्हा आपण हत्ती चालवण्यात कुशल, घोडेस्वारीत कुशल, रथ चालवण्यात कुशल, धनुर्विद्येत कुशल, तलवारबाजीत कुशल, मांड्यांमध्ये आणि बाहूंमध्ये बलवान, सामर्थ्यवान, युद्धात निपुण होतात का?" "होय, राष्ट्रपाल, जेव्हा मी वीस किंवा पंचवीस वर्षांचा होतो, तेव्हा मी हत्ती चालवण्यात कुशल, घोडेस्वारीत कुशल, रथ चालवण्यात कुशल, धनुर्विद्येत कुशल, तलवारबाजीत कुशल, मांड्यांमध्ये आणि बाहूंमध्ये बलवान, सामर्थ्यवान आणि युद्धात निपुण होतो. हे राष्ट्रपाल, कधीकधी मला असे वाटायचे की माझ्यात काही अलौकिक शक्ती आहे आणि मला माझ्या ताकदीची बरोबरी करू शकेल असा कोणीही दिसत नव्हता." "महाराज, आपल्याला काय वाटते? आजही आपण तसेच मांड्यांमध्ये आणि बाहूंमध्ये बलवान, सामर्थ्यवान आणि युद्धात निपुण आहात का?" "असे मुळीच नाही, राष्ट्रपाल. आता मी वृद्ध झालो आहे, वयस्कर झालो आहे, म्हातारा झालो आहे, आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यावर पोहोचलो आहे, माझे वय ऐंशी वर्षांचे झाले आहे. हे राष्ट्रपाल, कधीकधी मी विचार करतो की 'मी पाय येथे ठेवीन', पण पाय भलतीकडेच पडतो." "महाराज, याच गोष्टीचा संदर्भ घेऊन त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी म्हटले होते – 'हा लोक सतत पुढे वाहून नेला जात आहे, तो अनित्य आहे', जे जाणून, पाहून आणि ऐकून मी घरातून बेघर होऊन प्रवज्जित झालो आहे." "आश्चर्य आहे, राष्ट्रपाल! अद्भुत आहे, राष्ट्रपाल! त्या जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध भगवंतांनी किती सुंदर सांगितले आहे – 'हा लोक सतत पुढे वाहून नेला जात आहे, तो अनित्य आहे.' हे राष्ट्रपाल, खरोखरच हा लोक सतत पुढे वाहून नेला जात आहे, तो अनित्य आहे."

‘‘သံဝိဇ္ဇန္တေ ခေါ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဣမသ္မိံ ရာဇကုလေ ဟတ္ထိကာယာပိ အဿကာယာပိ ရထကာယာပိ ပတ္တိကာယာပိ, အမှာကံ အာပဒါသု ပရိယောဓာယ ဝတ္တိဿန္တိ. ‘အတာဏော လောကော အနဘိဿရော’တိ – ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော အာဟ. ဣမဿ ပန, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘာသိတဿ ကထံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, အတ္ထိ တေ ကောစိ အနုသာယိကော အာဗာဓော’’တိ? ‘‘အတ္ထိ မေ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အနုသာယိကော အာဗာဓော. အပ္ပေကဒါ မံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဟောန္တိ – ‘ဣဒါနိ ရာဇာ ကောရဗျော ကာလံ ကရိဿတိ, ဣဒါနိ ရာဇာ ကောရဗျော ကာလံ ကရိဿတီ’’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, လဘသိ တွံ [Pg.258] တေ မိတ္တာမစ္စေ ဉာတိသာလောဟိတေ – ‘အာယန္တု မေ ဘောန္တော မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ, သဗ္ဗေဝ သန္တာ ဣမံ ဝေဒနံ သံဝိဘဇထ, ယထာဟံ လဟုကတရိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယေယျ’န္တိ – ဥဒါဟု တွံယေဝ တံ ဝေဒနံ ဝေဒိယသီ’’တိ? ‘‘နာဟံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, လဘာမိ တေ မိတ္တာမစ္စေ ဉာတိသာလောဟိတေ – ‘အာယန္တု မေ ဘောန္တော မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ, သဗ္ဗေဝ သန္တာ ဣမံ ဝေဒနံ သံဝိဘဇထ, ယထာဟံ လဟုကတရိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယေယျ’န္တိ. အထ ခေါ အဟမေဝ တံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ. ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘အတာဏော လောကော အနဘိဿရော’တိ, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘အတာဏော လောကော အနဘိဿရော’တိ. အတာဏော ဟိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, လောကော အနဘိဿရော.

“हे रट्ठपाल, या राजकुलात हत्तीदळ, घोडेदळ, रथदळ आणि पायदळ आहे, जे आमच्यावर संकट आल्यास शत्रूचा प्रतिकार करतील. परंतु, ‘हा लोक त्राणरहित आणि आश्रयहीन आहे’ असे आपण, पूज्य रट्ठपाल म्हणालात. हे रट्ठपाल, या विधानाचा अर्थ कसा समजून घ्यावा?” “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? तुम्हाला एखादा जुनाट आजार आहे का?” “होय, हे रट्ठपाल, मला एक जुनाट आजार आहे. कधीकधी, हे रट्ठपाल, माझे मित्र, अमात्य, नातेवाईक आणि सगेसोयरे मला वेढून उभे राहतात आणि विचार करतात - ‘आता राजा कोरव्य मरण पावेल, आता राजा कोरव्य मरण पावेल!’” “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? तुम्ही तुमच्या त्या मित्र, अमात्य, नातेवाईक आणि सगेसोयऱ्यांना असे सांगू शकता का की - ‘या, माझे प्रिय मित्र, अमात्य आणि नातेवाईकांनो! तुम्ही सर्वजण मिळून माझ्या या वेदनेचा वाटा घ्या, जेणेकरून माझी वेदना हलकी होईल’? की तुम्हाला एकट्यालाच ती वेदना सहन करावी लागते?” “नाही, हे रट्ठपाल, मी माझ्या त्या मित्र, अमात्य, नातेवाईक आणि सगेसोयऱ्यांकडून तसे करून घेऊ शकत नाही. उलट मला एकट्यालाच ती वेदना सहन करावी लागते.” “महाराज, हेच ते कारण मनात ठेवून, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असणाऱ्या त्या भगवंतांनी म्हटले आहे - ‘हा लोक त्राणरहित आणि आश्रयहीन आहे.’ हेच जाणून, पाहून आणि ऐकून मी गृहत्याग करून अनगारिक (प्रव्रजित) झालो आहे.” “आश्चर्य आहे, हे रट्ठपाल! अद्भुत आहे, हे रट्ठपाल! जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असणाऱ्या त्या भगवंतांनी किती सुभाषित केले आहे की - ‘हा लोक त्राणरहित आणि आश्रयहीन आहे.’ हे रट्ठपाल, खरोखरच हा लोक त्राणरहित आणि आश्रयहीन आहे.”

‘‘သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဣမသ္မိံ ရာဇကုလေ ပဟူတံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဘူမိဂတဉ္စ ဝေဟာသဂတဉ္စ. ‘အဿကော လောကော, သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယ’န္တိ – ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော အာဟ. ဣမဿ ပန, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘာသိတဿ ကထံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယထာ တွံ ဧတရဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိ, လစ္ဆသိ တွံ ပရတ္ထာပိ – ‘ဧဝမေဝါဟံ ဣမေဟေဝ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေမီ’တိ, ဥဒါဟု အညေ ဣမံ ဘောဂံ ပဋိပဇ္ဇိဿန္တိ, တွံ ပန ယထာကမ္မံ ဂမိဿသီ’’တိ? ‘‘ယထာဟံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဧတရဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေမိ, နာဟံ လစ္ဆာမိ ပရတ္ထာပိ – ‘ဧဝမေဝ ဣမေဟေဝ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေမီ’တိ. အထ ခေါ အညေ ဣမံ ဘောဂံ ပဋိပဇ္ဇိဿန္တိ; အဟံ ပန ယထာကမ္မံ ဂမိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘အဿကော လောကော, သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယ’န္တိ, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ စ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘အဿကော လောကော, သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယ’န္တိ[Pg.259]. အဿကော ဟိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, လောကော သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယံ.

“हे रट्ठपाल, या राजकुलात भूमीत पुरलेले आणि वर ठेवलेले भरपूर सोने-नाणे आहे. परंतु, ‘हा लोक स्वतःच्या मालकीचा काहीही नसलेला आहे, सर्व काही सोडून जावे लागते’ असे आपण, पूज्य रट्ठपाल म्हणालात. हे रट्ठपाल, या विधानाचा अर्थ कसा समजून घ्यावा?” “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? ज्याप्रमाणे तुम्ही आता पाच कामगुणांनी युक्त आणि संपन्न होऊन उपभोग घेत आहात, परलोकातही तुम्हाला असे मिळणे शक्य आहे का की - ‘मी परलोकातही याच पाच कामगुणांनी युक्त आणि संपन्न होऊन उपभोग घेईन’? की इतर लोक या संपत्तीचा उपभोग घेतील आणि तुम्हाला मात्र तुमच्या कर्मानुसार जावे लागेल?” “हे रट्ठपाल, ज्याप्रमाणे मी आता पाच कामगुणांनी युक्त आणि संपन्न होऊन उपभोग घेत आहे, तसे मला परलोकात मिळणार नाही. उलट इतर लोक या संपत्तीचा उपभोग घेतील आणि मला मात्र माझ्या कर्मानुसार जावे लागेल.” “महाराज, हेच ते कारण मनात ठेवून, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असणाऱ्या त्या भगवंतांनी म्हटले आहे - ‘हा लोक स्वतःच्या मालकीचा काहीही नसलेला आहे, सर्व काही सोडून जावे लागते.’ हेच जाणून, पाहून आणि ऐकून मी गृहत्याग करून अनगारिक झालो आहे.” “आश्चर्य आहे, हे रट्ठपाल! अद्भुत आहे, हे रट्ठपाल! जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असणाऱ्या त्या भगवंतांनी किती सुभाषित केले आहे की - ‘हा लोक स्वतःच्या मालकीचा काहीही नसलेला आहे, सर्व काही सोडून जावे लागते.’ हे रट्ठपाल, खरोखरच हा लोक स्वतःच्या मालकीचा काहीही नसलेला आहे, सर्व काही सोडून जावे लागते.”

‘‘‘ဦနော လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’တိ – ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော အာဟ. ဣမဿ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘာသိတဿ ကထံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဖီတံ ကုရုံ အဇ္ဈာဝသသီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဖီတံ ကုရုံ အဇ္ဈာဝသာမီ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ သဒ္ဓါယိကော ပစ္စယိကော. သော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယဂ္ဃေ, မဟာရာဇ, ဇာနေယျာသိ, အဟံ အာဂစ္ဆာမိ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ? တတ္ထဒ္ဒသံ မဟန္တံ ဇနပဒံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဗဟုဇနံ အာကိဏ္ဏမနုဿံ. ဗဟူ တတ္ထ ဟတ္ထိကာယာ အဿကာယာ ရထကာယာ ပတ္တိကာယာ; ဗဟု တတ္ထ ဓနဓညံ ; ဗဟု တတ္ထ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ အကတဉ္စေဝ ကတဉ္စ; ဗဟု တတ္ထ ဣတ္ထိပရိဂ္ဂဟော. သက္ကာ စ တာဝတကေနေဝ ဗလမတ္တေန အဘိဝိဇိနိတုံ. အဘိဝိဇိန, မဟာရာဇာ’တိ, ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘တမ္ပိ မယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသေယျာမာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ… ဥတ္တရာယ ဒိသာယ… ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ… ပရသမုဒ္ဒတော သဒ္ဓါယိကော ပစ္စယိကော. သော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယဂ္ဃေ, မဟာရာဇ, ဇာနေယျာသိ, အဟံ အာဂစ္ဆာမိ ပရသမုဒ္ဒတော? တတ္ထဒ္ဒသံ မဟန္တံ ဇနပဒံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဗဟုဇနံ အာကိဏ္ဏမနုဿံ. ဗဟူ တတ္ထ ဟတ္ထိကာယာ အဿကာယာ ရထကာယာ ပတ္တိကာယာ; ဗဟု တတ္ထ ဓနဓညံ; ဗဟု တတ္ထ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ အကတဉ္စေဝ ကတဉ္စ; ဗဟု တတ္ထ ဣတ္ထိပရိဂ္ဂဟော. သက္ကာ စ တာဝတကေနေဝ ဗလမတ္တေန အဘိဝိဇိနိတုံ. အဘိဝိဇိန, မဟာရာဇာ’တိ, ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘တမ္ပိ မယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသေယျာမာ’’တိ. ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဦနော လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’တိ, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘ဦနော လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’တိ. ဦနော ဟိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’’တိ.

“‘हा लोक अपूर्ण आहे, अतृप्त आहे आणि तृष्णेचा दास आहे’ असे आपण, पूज्य रट्ठपाल म्हणालात. हे रट्ठपाल, या विधानाचा अर्थ कसा समजून घ्यावा?” “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? तुम्ही समृद्ध कुरु देशावर राज्य करता ना?” “होय, हे रट्ठपाल, मी समृद्ध कुरु देशावर राज्य करतो.” “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? समजा, येथे पूर्व दिशेकडून एक विश्वासू आणि खात्रीशीर माणूस आला. त्याने तुमच्याकडे येऊन असे म्हटले - ‘महाराज, आपल्याला ठाऊक असो, मी पूर्व दिशेकडून आलो आहे. तिथे मी एक मोठा, समृद्ध, संपन्न, दाट लोकवस्ती असलेला आणि माणसांनी गजबजलेला देश पाहिला. तिथे भरपूर हत्तीदळ, घोडेदळ, रथदळ आणि पायदळ आहे; तिथे भरपूर धनधान्य आहे; तिथे भरपूर घडवलेले आणि न घडवलेले सोने-नाणे आहे; तिथे भरपूर स्त्रिया आहेत. आपल्या सध्याच्या सैन्याच्या बळावर तो देश जिंकणे शक्य आहे. महाराज, तो देश जिंकून घ्या.’ तर तुम्ही काय कराल?” “हे रट्ठपाल, आम्ही तो देशसुद्धा जिंकून त्यावर राज्य करू.” “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? समजा, येथे पश्चिम दिशेकडून... उत्तर दिशेकडून... दक्षिण दिशेकडून... किंवा समुद्रापलीकडून एखादा विश्वासू आणि खात्रीशीर माणूस आला. त्याने तुमच्याकडे येऊन असे म्हटले - ‘महाराज, आपल्याला ठाऊक असो, मी समुद्रापलीकडून आलो आहे. तिथे मी एक मोठा, समृद्ध, संपन्न, दाट लोकवस्ती असलेला आणि माणसांनी गजबजलेला देश पाहिला. तिथे भरपूर हत्तीदळ, घोडेदळ, रथदळ आणि पायदळ आहे; तिथे भरपूर धनधान्य आहे; तिथे भरपूर घडवलेले आणि न घडवलेले सोने-नाणे आहे; तिथे भरपूर स्त्रिया आहेत. आपल्या सध्याच्या सैन्याच्या बळावर तो देश जिंकणे शक्य आहे. महाराज, तो देश जिंकून घ्या.’ तर तुम्ही काय कराल?” “हे रट्ठपाल, आम्ही तो देशसुद्धा जिंकून त्यावर राज्य करू.” “महाराज, हेच ते कारण मनात ठेवून, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असणाऱ्या त्या भगवंतांनी म्हटले आहे - ‘हा लोक अपूर्ण आहे, अतृप्त आहे आणि तृष्णेचा दास आहे.’ हेच जाणून, पाहून आणि ऐकून मी गृहत्याग करून अनगारिक झालो आहे.” “आश्चर्य आहे, हे रट्ठपाल! अद्भुत आहे, हे रट्ठपाल! जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असणाऱ्या त्या भगवंतांनी किती सुभाषित केले आहे की - ‘हा लोक अपूर्ण आहे, अतृप्त आहे आणि तृष्णेचा दास आहे.’ हे रट्ठपाल, खरोखरच हा लोक अपूर्ण आहे, अतृप्त आहे आणि तृष्णेचा दास आहे.”

ဣဒမဝေါစ [Pg.260] အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော. ဣဒံ ဝတွာ အထာပရံ ဧတဒဝေါစ –

आयुष्मान राष्ट्रपाल असे म्हणाले. हे बोलून त्यांनी पुढे हे देखील म्हटले –

၃၀၇. ‘‘ပဿာမိ လောကေ သဓနေ မနုဿေ,

३०७. “मी या जगात धनवान लोकांना पाहतो, जे

လဒ္ဓါန ဝိတ္တံ န ဒဒန္တိ မောဟာ;

လုဒ္ဓါ ဓနံ သန္နိစယံ ကရောန္တိ,ဘိယျောဝ ကာမေ အဘိပတ္ထယန္တိ.

संपत्ती मिळवूनही मोहामुळे दान करत नाहीत; लोभी होऊन ते धनाचा संचय करतात आणि कामभोगांची अधिकाधिक इच्छा धरतात.

‘‘ရာဇာ ပသယှာ ပထဝိံ ဝိဇိတွာ,သသာဂရန္တံ မဟိမာဝသန္တော ;

ဩရံ သမုဒ္ဒဿ အတိတ္တရူပေါ,ပါရံ သမုဒ္ဒဿပိ ပတ္ထယေထ.

“राजा देखील बळाने पृथ्वी जिंकून, समुद्रापर्यंतच्या भूमीवर राज्य करत असूनही, समुद्राच्या या बाजूच्या राज्याने असंतुष्ट राहून समुद्रापलीकडच्या राज्याचीही इच्छा करतो.

‘‘ရာဇာ စ အညေ စ ဗဟူ မနုဿာ,အဝီတတဏှာ မရဏံ ဥပေန္တိ;

ဦနာဝ ဟုတွာန ဇဟန္တိ ဒေဟံ,ကာမေဟိ လောကမှိ န ဟတ္ထိ တိတ္တိ.

“राजे आणि इतर अनेक लोक तृष्णा न संपताच मृत्यूला प्राप्त होतात. ते अपूर्ण इच्छेनेच आपला देह त्यागतात; कारण या जगात कामभोगांनी कधीही तृप्ती होत नाही.

‘‘ကန္ဒန္တိ နံ ဉာတီ ပကိရိယ ကေသေ,အဟောဝတာ နော အမရာတိ စာဟု;

ဝတ္ထေန နံ ပါရုတံ နီဟရိတွာ,စိတံ သမာဒါယ တတောဍဟန္တိ.

“त्याचे नातेवाईक केस मोकळे सोडून रडतात आणि 'अरेरे! आमचा प्रियजन मरण पावला!' असे म्हणून शोक करतात. मग त्याला कपड्यात गुंडाळून बाहेर काढतात आणि चितेवर ठेवून जाळतात.

‘‘သော ဍယှတိ သူလေဟိ တုဇ္ဇမာနော,ဧကေန ဝတ္ထေန ပဟာယ ဘောဂေ;

န မီယမာနဿ ဘဝန္တိ တာဏာ,ဉာတီဓ မိတ္တာ အထ ဝါ သဟာယာ.

“तो आपले सर्व भोग सोडून, केवळ एका वस्त्रात गुंडाळलेला, सुळांनी टोचला जात चितेवर जळतो. मरणाऱ्या माणसाला त्याचे नातेवाईक, मित्र किंवा सोबती येथे वाचवू शकत नाहीत.

‘‘ဒါယာဒကာ တဿ ဓနံ ဟရန္တိ,သတ္တော ပန ဂစ္ဆတိ ယေန ကမ္မံ;

န မီယမာနံ ဓနမနွေတိ ကိဉ္စိ,ပုတ္တာ စ ဒါရာ စ ဓနဉ္စ ရဋ္ဌံ.

“त्याचे वारसदार त्याचे धन वाटून घेतात, परंतु तो प्राणी स्वतःच्या कर्मानुसार गती प्राप्त करतो. मरणाऱ्या व्यक्तीच्या मागे काहीही जात नाही – ना मुले, ना पत्नी, ना धन, ना राज्य.

‘‘န [Pg.261] ဒီဃမာယုံ လဘတေ ဓနေန, န စာပိ ဝိတ္တေန ဇရံ ဝိဟန္တိ;

အပ္ပံ ဟိဒံ ဇီဝိတမာဟု ဓီရာ, အသဿတံ ဝိပ္ပရိဏာမဓမ္မံ.

“धनाने दीर्घ आयुष्य मिळत नाही आणि संपत्तीने वृद्धत्वही दूर करता येत नाही. ज्ञानी लोक म्हणतात की हे जीवन अल्प आहे, अशाश्वत आहे आणि बदलणे हाच याचा स्वभाव आहे.

‘‘အဍ္ဎာ ဒလိဒ္ဒါ စ ဖုသန္တိ ဖဿံ,ဗာလော စ ဓီရော စ တထေဝ ဖုဋ္ဌော;

ဗာလော စ ဗာလျာ ဝဓိတောဝ သေတိ,ဓီရော စ န ဝေဓတိ ဖဿဖုဋ္ဌော.

“श्रीमंत आणि गरीब दोघांनाही मृत्यूचा स्पर्श होतो; मूर्ख आणि ज्ञानी दोघांनाही तो सारखाच स्पर्श करतो. परंतु मूर्ख माणूस आपल्या मूर्खपणामुळे भयभीत होऊन मृत्यूच्या शय्येवर पडतो, तर ज्ञानी माणूस मृत्यूचा स्पर्श झाला तरी थरथरत नाही.

‘‘တသ္မာ ဟိ ပညာဝ ဓနေန သေယျော,ယာယ ဝေါသာနမိဓာဓိဂစ္ဆတိ;

အဗျောသိတတ္တာ ဟိ ဘဝါဘဝေသု,ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ မောဟာ.

“म्हणूनच प्रज्ञा ही धनापेक्षा श्रेष्ठ आहे, जिच्याद्वारे या जगात अंतिम ध्येय (अर्हत्व) प्राप्त होते. परंतु जे अंतिम ध्येयापर्यंत पोहोचलेले नाहीत, ते मोहामुळे विविध जन्मांमध्ये पापकर्मे करत राहतात.

‘‘ဥပေတိ ဂဗ္ဘဉ္စ ပရဉ္စ လောကံ,သံသာရမာပဇ္ဇ ပရမ္ပရာယ;

တဿပ္ပပညော အဘိသဒ္ဒဟန္တော,ဥပေတိ ဂဗ္ဘဉ္စ ပရဉ္စ လောကံ.

“संसारात एकामागून एक जन्म घेत माणूस गर्भात आणि परलोकात जात राहतो. अल्प बुद्धीचा माणूस अशा अज्ञानी लोकांच्या शब्दांवर विश्वास ठेवून स्वतःही गर्भात आणि परलोकात जात राहतो.

‘‘စောရော ယထာ သန္ဓိမုခေ ဂဟိတော,သကမ္မုနာ ဟညတိ ပါပဓမ္မော;

ဧဝံ ပဇာ ပေစ္စ ပရမှိ လောကေ,သကမ္မုနာ ဟညတိ ပါပဓမ္မော.

“ज्याप्रमाणे घरफोडी करताना पकडलेला पापी चोर स्वतःच्याच कर्मामुळे शिक्षा भोगतो, त्याचप्रमाणे पापी लोक मृत्यूनंतर परलोकात स्वतःच्याच दुष्कर्मामुळे पीडित होतात.

‘‘ကာမာဟိ စိတြာ မဓုရာ မနောရမာ,ဝိရူပရူပေန မထေန္တိ စိတ္တံ;

အာဒီနဝံ ကာမဂုဏေသု ဒိသွာ,တသ္မာ အဟံ ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇ.

“हे राजा, कामभोग हे विविध, मधुर आणि मनमोहक असतात; ते वेगवेगळ्या रूपांनी मनाला विचलित करतात. कामभोगांमधील हा दोष (आदीनव) पाहूनच मी प्रव्रज्या घेतली आहे.

‘‘ဒုမပ္ဖလာနေဝ ပတန္တိ မာဏဝါ,ဒဟရာ စ ဝုဍ္ဎာ စ သရီရဘေဒါ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇ,အပဏ္ဏကံ သာမညမေဝ သေယျော’’တိ.

“ज्याप्रमाणे झाडाची फळे गळून पडतात, त्याचप्रमाणे तरुण आणि वृद्ध लोकांचे शरीर नष्ट झाल्यावर ते मृत्यू पावतात. हे पाहूनच, हे राजा, मी प्रव्रजित झालो आहे; कारण संसारातून मुक्त करणारी श्रमणता (संन्यास) हीच सर्वश्रेष्ठ आहे.”

ရဋ္ဌပါလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

दुसरे राष्ट्रपाल सुत्त समाप्त झाले.

၃. မဃဒေဝသုတ္တံ

३. मघादेव सुत्त

၃၀၈. ဧဝံ [Pg.262] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မိထိလာယံ ဝိဟရတိ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရသ္မိံ ပဒေသေ သိတံ ပါတွာကာသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကော နု ခေါ ဟေတု, ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ? န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ? န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ဣမိဿာယေဝ မိထိလာယံ ရာဇာ အဟောသိ မဃဒေဝေါ နာမ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မေ ဌိတော မဟာရာဇာ; ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဃဒေဝေါ ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ကပ္ပကံ အာမန္တေသိ – ‘ယဒါ မေ, သမ္မ ကပ္ပက, ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ မေ အာရောစေယျာသီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ရညော မဃဒေဝဿ ပစ္စဿောသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ရညော မဃဒေဝဿ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ. ဒိသွာန ရာဇာနံ မဃဒေဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ ဒေဝဿ ဒေဝဒူတာ, ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနီ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ ကပ္ပက, တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ မမ အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ရညော မဃဒေဝဿ ပဋိဿုတွာ တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ ရညော မဃဒေဝဿ အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

३०८. मी असे ऐकले आहे – एक वेळ भगवान मिथिलेमध्ये मघादेवाच्या आंब्याच्या बागेत (मघादेव-अम्बवन) विहार करत होते. तेव्हा भगवान एका विशिष्ट ठिकाणी हसले (त्यांच्या मुखावर स्मितहास्य आले). तेव्हा आयुष्मान आनंदांच्या मनात असा विचार आला – 'भगवंतांच्या या स्मितहास्याचे काय कारण असावे, कोणता प्रसंग असावा? तथागत विनाकारण हसत नाहीत.' म्हणून आयुष्मान आनंदांनी आपले चीवर एका खांद्यावर केले आणि ज्या ठिकाणी भगवान होते, त्या दिशेने हात जोडून भगवंतांना विचारले – 'भंते, भगवंतांच्या या स्मितहास्याचे काय कारण आहे, कोणता प्रसंग आहे? तथागत विनाकारण हसत नाहीत.' 'आनंदा, पूर्वी याच मिथिलेमध्ये मघादेव नावाचे एक धार्मिक, धर्मराजे, धर्माचे पालन करणारे महान राजे होते. ते ब्राह्मण, गृहपती, नगरातील आणि ग्रामीण भागातील लोकांमध्ये धर्माचे आचरण करत असत; आणि पंधरवड्यातील अष्टमी, चतुर्दशी व पौर्णिमेला उपोसथाचे व्रत पाळत असत. आनंदा, अनेक वर्षे, अनेक शतके आणि अनेक सहस्र वर्षांनंतर राजा मघादेवांनी आपल्या न्हाव्याला बोलावून म्हटले – 'मित्रा, जेव्हा तुला माझ्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसतील, तेव्हा मला सांग.' न्हाव्याने राजा मघादेवांना उत्तर दिले, 'होय, महाराज.' आनंदा, अनेक वर्षे, अनेक शतके आणि अनेक सहस्र वर्षांनंतर न्हाव्याला राजा मघादेवांच्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसले. ते पाहून त्याने राजा मघादेवांना म्हटले – 'महाराज, देवदूत प्रकट झाले आहेत; आपल्या डोक्यावर पांढरे केस दिसत आहेत.' 'तर मग मित्रा, ते पांढरे केस चिमट्याने व्यवस्थित उपटून माझ्या हातावर ठेव.' आनंदा, न्हाव्याने राजा मघादेवांच्या आज्ञेचे पालन करून ते पांढरे केस चिमट्याने व्यवस्थित उपटले आणि राजा मघादेवांच्या हातावर ठेवले.'

၃၀၉. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဃဒေဝေါ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ မေ, တာတ ကုမာရ, ဒေဝဒူတာ; ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ; ဘုတ္တာ ခေါ ပန မေ မာနုသကာ ကာမာ; သမယော ဒိဗ္ဗေ ကာမေ ပရိယေသိတုံ. ဧဟိ [Pg.263] တွံ, တာတ ကုမာရ, ဣမံ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇ. အဟံ ပန ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. တေန ဟိ, တာတ ကုမာရ, ယဒါ တွမ္ပိ ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျာသိ. ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသိ. ယသ္မိံ ခေါ, တာတ ကုမာရ, ပုရိသယုဂေ ဝတ္တမာနေ ဧဝရူပဿ ကလျာဏဿ ဝတ္တဿ သမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ သော တေသံ အန္တိမပုရိသော ဟောတိ. တံ တာဟံ, တာတ ကုမာရ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသီ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဃဒေဝေါ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ.

३०९. त्यानंतर, हे आनंदा, राजा मघदेवाने न्हाव्याला एक उत्तम गाव दान देऊन, आपल्या ज्येष्ठ पुत्राला, राजकुमाराला बोलावून घेऊन असे सांगितले – ‘प्रिय कुमारा, माझ्यासाठी देवदूत (मृत्यूचे दूत) प्रकट झाले आहेत; माझ्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसत आहेत. मी मानवी कामभोगांचा उपभोग घेतला आहे; आता दिव्य कामभोगांचा शोध घेण्याची वेळ आली आहे. ये, प्रिय कुमारा, तू हे राज्य सांभाळ. मी मात्र माझे केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या ग्रहण करीन. त्यामुळे, प्रिय कुमारा, जेव्हा तुलाही तुझ्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसतील, तेव्हा न्हाव्याला उत्तम गाव दान देऊन, तुझ्या ज्येष्ठ पुत्राला, राजकुमाराला राजधर्माचे उत्तम प्रकारे शिक्षण देऊन, केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या ग्रहण कर. ज्यायोगे माझ्याद्वारे प्रस्थापित केलेले हे कल्याणकारी व्रत पुढे चालू राहील; तू माझ्या वंशातील अंतिम पुरुष ठरू नकोस. कारण, प्रिय कुमारा, ज्या पिढीमध्ये अशा कल्याणकारी व्रताचा खंड पडतो, तो पुरुष त्यांच्यातील अंतिम पुरुष ठरतो. म्हणूनच, प्रिय कुमारा, मी तुला असे सांगतो – माझ्याद्वारे प्रस्थापित केलेले हे कल्याणकारी व्रत तू पुढे चालू ठेव, तू माझ्या वंशातील अंतिम पुरुष ठरू नकोस.’ त्यानंतर, हे आनंदा, राजा मघदेवाने न्हाव्याला उत्तम गाव दान देऊन, आपल्या ज्येष्ठ पुत्राला, राजकुमाराला राजधर्माचे उत्तम प्रकारे शिक्षण देऊन, याच मघदेव आम्रवनात केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या ग्रहण केली. ते मैत्रीपूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून राहू लागले, तसेच दुसऱ्या, तसेच तिसऱ्या आणि तसेच चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, सभोवताली आणि सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापाधरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून राहू लागले. ते करुणापूर्ण चित्ताने... मुदितापूर्ण चित्ताने... उपेक्षापूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून राहू लागले, तसेच दुसऱ्या, तसेच तिसऱ्या आणि तसेच चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, सभोवताली आणि सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापाधरहित अशा उपेक्षापूर्ण चित्ताने व्यापून राहू लागले.

‘‘ရာဇာ ခေါ ပနာနန္ဒ, မဃဒေဝေါ စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠိတံ ကီဠိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဩပရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဗြဟ္မစရိယမစရိ. သော စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

हे आनंदा, राजा मघदेवाने चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे बाललीला खेळल्या, चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे उपराजपद सांभाळले, चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे राज्य केले आणि चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे याच मघदेव आम्रवनात घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होऊन ब्रह्मचर्याचे आचरण केले. त्यांनी चार ब्रह्मविहारांची भावना करून, काया नष्ट झाल्यानंतर, मृत्यूनंतर ब्रह्मलोकात जन्म घेतला.

၃၁၀. ‘‘အထ [Pg.264] ခေါ ရညော, အာနန္ဒ, မဃဒေဝဿ ပုတ္တော ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ကပ္ပကံ အာမန္တေသိ – ‘ယဒါ မေ, သမ္မ ကပ္ပက, ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ ခေါ အာရောစေယျာသီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တဿ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ. ဒိသွာန ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ ဒေဝဿ ဒေဝဒူတာ; ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနီ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ ကပ္ပက, တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ မမ အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တဿ အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

३१०. त्यानंतर, हे आनंदा, राजा मघदेवाच्या पुत्राने अनेक वर्षे, अनेक शतके, अनेक सहस्र वर्षे उलटून गेल्यावर आपल्या न्हाव्याला बोलावून सांगितले – ‘मित्रा न्हाव्या, जेव्हा तुला माझ्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसतील, तेव्हा मला नक्की सांग.’ ‘तसेच असो, महाराज,’ असे म्हणून, हे आनंदा, न्हाव्याने राजा मघदेवाच्या पुत्राला संमती दिली. हे आनंदा, अनेक वर्षे, अनेक शतके, अनेक सहस्र वर्षे उलटून गेल्यावर न्हाव्याला राजा मघदेवाच्या पुत्राच्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसले. ते पाहून तो राजा मघदेवाच्या पुत्राला म्हणाला – ‘महाराज, देवदूत प्रकट झाले आहेत; आपल्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसत आहेत.’ ‘तसे असेल तर, मित्रा न्हाव्या, ते पांढरे केस चिमट्याने व्यवस्थित उपटून माझ्या हाताच्या ओंजळीत ठेव.’ ‘तसेच असो, महाराज,’ असे म्हणून, हे आनंदा, न्हाव्याने राजा मघदेवाच्या पुत्राच्या आज्ञेचे पालन केले आणि ते पांढरे केस चिमट्याने व्यवस्थित उपटून राजा मघदेवाच्या पुत्राच्या ओंजळीत ठेवले.

‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တော ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ, မေ, တာတ ကုမာရ, ဒေဝဒူတာ; ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ; ဘုတ္တာ ခေါ ပန မေ မာနုသကာ ကာမာ; သမယော ဒိဗ္ဗေ ကာမေ ပရိယေသိတုံ. ဧဟိ တွံ, တာတ ကုမာရ, ဣမံ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇ. အဟံ ပန ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. တေန ဟိ, တာတ ကုမာရ, ယဒါ တွမ္ပိ ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျာသိ. ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသိ. ယသ္မိံ ခေါ, တာတ ကုမာရ, ပုရိသယုဂေ ဝတ္တမာနေ ဧဝရူပဿ ကလျာဏဿ ဝတ္တဿ သမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ သော တေသံ အန္တိမပုရိသော ဟောတိ. တံ တာဟံ, တာတ ကုမာရ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသီ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တော ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ [Pg.265] ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. ရညော ခေါ ပနာနန္ဒ, မဃဒေဝဿ ပုတ္တော စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠိတံ ကီဠိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဩပရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဗြဟ္မစရိယမစရိ. သော စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

त्यानंतर, हे आनंदा, राजा मघदेवाच्या पुत्राने न्हाव्याला एक उत्तम गाव देऊन आपल्या ज्येष्ठ पुत्राला (राजकुमाराला) बोलावून घेतले आणि त्याला असे म्हटले – 'प्रिय कुमारा, माझ्यासाठी देवदूत प्रकट झाले आहेत; डोक्यावर पांढरे केस दिसू लागले आहेत. मी मानवी कामभोगांचा उपभोग घेतला आहे; आता दिव्य कामभोगांचा शोध घेण्याची वेळ आली आहे. प्रिय कुमारा, ये, तू हे राज्य सांभाळ. मी मात्र केस आणि दाढीचे मुंडण करून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या ग्रहण करीन. म्हणून, प्रिय कुमारा, जेव्हा तुलाही तुझ्या डोक्यावर पांढरे केस दिसतील, तेव्हा न्हाव्याला उत्तम गाव देऊन, आपल्या ज्येष्ठ पुत्राला राज्याविषयी योग्य उपदेश देऊन, केस आणि दाढीचे मुंडण करून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या ग्रहण कर. मी प्रस्थापित केलेली ही कल्याणकारी परंपरा तू पुढे चालू ठेव, तू माझ्या वंशाचा अंतिम पुरुष ठरू नकोस. प्रिय कुमारा, ज्या पिढीत अशा कल्याणकारी परंपरेचा खंड पडतो, तो पुरुष त्या वंशाचा अंतिम पुरुष ठरतो. म्हणून, प्रिय कुमारा, मी तुला असे सांगतो – मी प्रस्थापित केलेली ही कल्याणकारी परंपरा तू पुढे चालू ठेव, तू माझ्या वंशाचा अंतिम पुरुष ठरू नकोस.' त्यानंतर, हे आनंदा, राजा मघदेवाच्या पुत्राने न्हाव्याला उत्तम गाव देऊन, आपल्या ज्येष्ठ पुत्राला राज्याविषयी योग्य उपदेश देऊन, याच मघदेव आम्रवनात केस आणि दाढीचे मुंडण करून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या ग्रहण केली. तो मैत्रीयुक्त चित्ताने एका दिशेला व्यापून राहू लागला, तसेच दुसऱ्या, तिसऱ्या आणि चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्व प्राण्यांना मानून, संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि पीडारहित अशा मैत्रीयुक्त चित्ताने व्यापून राहू लागला. करुणेने युक्त चित्ताने... मुदितेने युक्त चित्ताने... उपेक्षेने युक्त चित्ताने एका दिशेला व्यापून राहू लागला, तसेच दुसऱ्या, तिसऱ्या आणि चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्व प्राण्यांना मानून, संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि पीडारहित अशा उपेक्षायुक्त चित्ताने व्यापून राहू लागला. हे आनंदा, राजा मघदेवाच्या पुत्राने चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे बाललीला केल्या, चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे उपराज (युवराज) म्हणून कार्य केले, चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे राज्य केले आणि चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे याच मघदेव आम्रवनात घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होऊन ब्रह्मचर्याचे आचरण केले. त्याने चार ब्रह्मविहारांची भावना करून, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर ब्रह्मलोकात गमन केले।

၃၁၁. ‘‘ရညော ခေါ ပနာနန္ဒ, မဃဒေဝဿ ပုတ္တပပုတ္တကာ တဿ ပရမ္ပရာ စတုရာသီတိရာဇသဟဿာနိ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိံသု. တေ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရိံသု, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရိံသု. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရိံသု, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရိံသု. စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠိတံ ကီဠိံသု, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဩပရဇ္ဇံ ကာရေသုံ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသုံ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ အဂါရသ္မာ [Pg.266] အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ ဗြဟ္မစရိယမစရိံသု. တေ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မလောကူပဂါ အဟေသုံ. နိမိ တေသံ ရာဇာ ပစ္ဆိမကော အဟောသိ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မေ ဌိတော မဟာရာဇာ; ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿ.

३११. हे आनंदा, राजा मघदेवाचे पुत्र, पौत्र आणि त्यांच्या परंपरेतील चौऱ्याऐंशी हजार राजांनी याच मघदेव आम्रवनात केस आणि दाढीचे मुंडण करून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या ग्रहण केली. त्यांनी मैत्रीयुक्त चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहार केला, तसेच दुसऱ्या, तिसऱ्या आणि चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्व प्राण्यांना मानून, संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि पीडारहित अशा मैत्रीयुक्त चित्ताने व्यापून विहार केला. करुणेने युक्त चित्ताने... मुदितेने युक्त चित्ताने... उपेक्षेने युक्त चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहार केला, तसेच दुसऱ्या, तिसऱ्या आणि चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्व प्राण्यांना मानून, संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि पीडारहित अशा उपेक्षायुक्त चित्ताने व्यापून विहार केला. त्यांनी चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे बाललीला केल्या, चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे उपराज (युवराज) म्हणून कार्य केले, चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे राज्य केले आणि चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे याच मघदेव आम्रवनात घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होऊन ब्रह्मचर्याचे आचरण केले. त्यांनी चार ब्रह्मविहारांची भावना करून, शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर ब्रह्मलोकात गमन केले. नेमि हा त्या राजांमधील अंतिम (शेवटचा) राजा होता, जो धार्मिक, धर्मराजा, धर्मात प्रतिष्ठित असलेला महान राजा होता; तो ब्राह्मण, गृहपती, नगरातील लोक आणि जनपदातील लोक यांच्यामध्ये धर्माचे आचरण करत असे; आणि तो पक्षाच्या (पंधरवड्याच्या) चौदाव्या, पंधराव्या व आठव्या दिवशी उपोसथ व्रत पाळत असे।

၃၁၂. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘လာဘာ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, သုလဒ္ဓံ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, ယေသံ နိမိ ရာဇာ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မေ ဌိတော မဟာရာဇာ; ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿာ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ – ‘ဣစ္ဆေယျာထ နော တုမှေ, မာရိသာ, နိမိံ ရာဇာနံ ဒဋ္ဌု’န္တိ? ‘ဣစ္ဆာမ မယံ, မာရိသ, နိမိံ ရာဇာနံ ဒဋ္ဌု’န္တိ. တေန ခေါ ပန, အာနန္ဒ, သမယေန နိမိ ရာဇာ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ သီသံနှာတော ဥပေါသထိကော ဥပရိပါသာဒဝရဂတော နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု အန္တရဟိတော နိမိဿ ရညော ပမုခေ ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော နိမိံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘လာဘာ တေ, မဟာရာဇ, သုလဒ္ဓံ တေ, မဟာရာဇ. ဒေဝါ, မဟာရာဇ, တာဝတိံသာ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ ကိတ္တယမာနရူပါ သန္နိသိန္နာ – ‘‘လာဘာ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, သုလဒ္ဓံ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, ယေသံ နိမိ ရာဇာ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မေ ဌိတော မဟာရာဇာ; ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿာ’’တိ. ဒေဝါ တေ, မဟာရာဇ, တာဝတိံသာ ဒဿနကာမာ. တဿ တေ အဟံ, မဟာရာဇ, သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ပဟိဏိဿာမိ; အဘိရုဟေယျာသိ, မဟာရာဇ, ဒိဗ္ဗံ ယာနံ အဝိကမ္ပမာနော’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, နိမိ ရာဇာ တုဏှီဘာဝေန.

३१२. “हे आनंदा, पूर्वीची गोष्ट आहे, तावतिंस स्वर्गातील देव सुधम्मा सभेत एकत्र जमले आणि बसले असताना त्यांच्यात हा संवाद सुरू झाला—'अहो, विदेह देशातील लोकांचे मोठे भाग्य आहे! अहो, विदेहवासीयांना मोठा लाभ झाला आहे, ज्यांचा राजा निमी हा धार्मिक, धम्मराजा, धम्मामध्ये प्रतिष्ठित असलेला महान राजा आहे. तो ब्राह्मण आणि गृहपतींमध्ये, नगरातील आणि ग्रामीण भागातील लोकांमध्ये धम्मानुसार आचरण करतो; आणि पंधरवड्यातील चौदाव्या, पंधराव्या आणि आठव्या दिवशी उपोसथाचे व्रत पाळतो.' त्यानंतर, हे आनंदा, देवांचा राजा सक्क याने तावतिंस स्वर्गातील देवांना संबोधित केले—'हे प्रिय देवहो, तुम्हाला राजा निमींना पाहण्याची इच्छा आहे का?' 'हे प्रिय सक्क, आम्हाला राजा निमींना पाहण्याची इच्छा आहे.' त्या वेळी, हे आनंदा, पंधराव्या दिवशीच्या उपोसथाच्या दिवशी राजा निमींनी डोक्यावरून स्नान केले होते, उपोसथ व्रत धारण केले होते आणि ते आपल्या श्रेष्ठ प्रासादाच्या वरच्या मजल्यावर बसले होते. त्यानंतर, हे आनंदा, देवांचा राजा सक्क—ज्याप्रमाणे एखादा बलवान मनुष्य आपला दुमडलेला हात पसरतो किंवा पसरलेला हात दुमडतो, त्याचप्रमाणे—तावतिंस देवांच्या मधून अंतर्धान पावला आणि राजा निमींच्या समोर प्रकट झाला. त्यानंतर, हे आनंदा, देवांचा राजा सक्क राजा निमींना म्हणाला—'हे महाराज, तुमचे मोठे भाग्य आहे! हे महाराज, तुम्हाला मोठा लाभ झाला आहे. हे महाराज, तावतिंस स्वर्गातील देव सुधम्मा सभेत एकत्र बसून तुमची प्रशंसा करत होते की: “अहो, विदेह देशातील लोकांचे मोठे भाग्य आहे! अहो, विदेहवासीयांना मोठा लाभ झाला आहे, ज्यांचा राजा निमी हा धार्मिक, धम्मराजा, धम्मामध्ये प्रतिष्ठित असलेला महान राजा आहे. तो ब्राह्मण आणि गृहपतींमध्ये, नगरातील आणि ग्रामीण भागातील लोकांमध्ये धम्मानुसार आचरण करतो; आणि पंधरवड्यातील चौदाव्या, पंधराव्या आणि आठव्या दिवशी उपोसथाचे व्रत पाळतो.” हे महाराज, तावतिंस स्वर्गातील देव तुम्हाला पाहण्यास उत्सुक आहेत. हे महाराज, मी तुमच्यासाठी एक हजार उत्तम घोड्यांचा रथ पाठवीन. हे महाराज, तुम्ही कोणत्याही भीतीशिवाय या दिव्य रथावर आरूढ व्हावे.' हे आनंदा, राजा निमींनी मौन राहून आपली संमती दर्शवली।”

၃၁၃. ‘‘အထ [Pg.267] ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော နိမိဿ ရညော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – နိမိဿ ရညော ပမုခေ အန္တရဟိတော ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မာတလိံ သင်္ဂါဟကံ အာမန္တေသိ – ‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ မာတလိ, သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ နိမိံ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေဟိ – အယံ တေ, မဟာရာဇ, သဟဿယုတ္တော အာဇညရထော သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ပေသိတော; အဘိရုဟေယျာသိ, မဟာရာဇ, ဒိဗ္ဗံ ယာနံ အဝိကမ္ပမာနော’တိ. ‘ဧဝံ, ဘဒ္ဒန္တဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, မာတလိ သင်္ဂါဟကော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ နိမိံ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ တေ, မဟာရာဇ, သဟဿယုတ္တော အာဇညရထော သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ပေသိတော; အဘိရုဟ, မဟာရာဇ, ဒိဗ္ဗံ ယာနံ အဝိကမ္ပမာနော. အပိ စ, မဟာရာဇ, ကတမေန တံ နေမိ, ယေန ဝါ ပါပကမ္မာ ပါပကာနံ ကမ္မာနံ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ယေန ဝါ ကလျာဏကမ္မာ ကလျာဏကမ္မာနံ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ? ‘ဥဘယေနေဝ မံ, မာတလိ, နေဟီ’တိ. သမ္ပဝေသေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, မာတလိ, သင်္ဂါဟကော နိမိံ ရာဇာနံ သုဓမ္မံ သဘံ. အဒ္ဒသာ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော နိမိံ ရာဇာနံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန နိမိံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဟိ ခေါ, မဟာရာဇ. သွာဂတံ, မဟာရာဇ. ဒေဝါ တေ ဒဿနကာမာ, မဟာရာဇ, တာဝတိံသာ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ ကိတ္တယမာနရူပါ သန္နိသိန္နာ – ‘‘လာဘာ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, သုလဒ္ဓံ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, ယေသံ နိမိ ရာဇာ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မေ ဌိတော မဟာရာဇာ; ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿာ’’တိ. ဒေဝါ တေ, မဟာရာဇ, တာဝတိံသာ ဒဿနကာမာ. အဘိရမ, မဟာရာဇ, ဒေဝေသု ဒေဝါနုဘာဝေနာ’တိ. ‘အလံ, မာရိသ, တတ္ထေဝ မံ မိထိလံ ပဋိနေတု. တထာဟံ ဓမ္မံ စရိဿာမိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသာမိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿာ’တိ.

३१३. “त्यानंतर, हे आनंदा, देवांचा राजा सक्क याने राजा निमींची संमती जाणून घेतली आणि—ज्याप्रमाणे एखादा बलवान मनुष्य आपला दुमडलेला हात पसरतो किंवा पसरलेला हात दुमडतो, त्याचप्रमाणे—तो राजा निमींच्या समोरून अंतर्धान पावला आणि तावतिंस देवांमध्ये प्रकट झाला. त्यानंतर, हे आनंदा, देवांचा राजा सक्क याने मातली सारथ्याला बोलावले आणि म्हटले—'ये, प्रिय मातली, एक हजार उत्तम घोड्यांचा रथ तयार कर आणि राजा निमींकडे जाऊन असे सांग: “हे महाराज, देवांचा राजा सक्क याने तुमच्यासाठी हा एक हजार घोड्यांचा रथ पाठवला आहे. हे महाराज, तुम्ही कोणत्याही भीतीशिवाय या दिव्य रथावर आरूढ व्हावे.”' 'तसेच असो, महाराज,' असे म्हणून, हे आनंदा, मातली सारथ्याने देवांचा राजा सक्क याच्या आज्ञेचे पालन केले. त्याने एक हजार घोड्यांचा रथ तयार केला आणि राजा निमींकडे जाऊन म्हटले—'हे महाराज, देवांचा राजा सक्क याने तुमच्यासाठी हा एक हजार घोड्यांचा रथ पाठवला आहे. हे महाराज, तुम्ही कोणत्याही भीतीशिवाय या दिव्य रथावर आरूढ व्हा. परंतु, हे महाराज, मी तुम्हाला कोणत्या मार्गाने घेऊन जाऊ: ज्या मार्गाने पापी लोक त्यांच्या पापकर्मांचे फळ भोगतात, की ज्या मार्गाने पुण्यवान लोक त्यांच्या पुण्यकर्मांचे फळ भोगतात?' 'मातली, मला दोन्ही मार्गांनी घेऊन चल.' हे आनंदा, मातली सारथ्याने राजा निमींना सुधम्मा सभेत आणले. हे आनंदा, देवांचा राजा सक्क याने राजा निमींना दुरूनच येताना पाहिले. त्यांना पाहून तो म्हणाला—'यावे, महाराज! आपले स्वागत आहे, महाराज! हे महाराज, तावतिंस स्वर्गातील देव सुधम्मा सभेत एकत्र बसून तुमची प्रशंसा करत होते की: “अहो, विदेह देशातील लोकांचे मोठे भाग्य आहे! अहो, विदेहवासीयांना मोठा लाभ झाला आहे, ज्यांचा राजा निमी हा धार्मिक, धम्मराजा, धम्मामध्ये प्रतिष्ठित असलेला महान राजा आहे. तो ब्राह्मण आणि गृहपतींमध्ये, नगरातील आणि ग्रामीण भागातील लोकांमध्ये धम्मानुसार आचरण करतो; आणि पंधरवड्यातील चौदाव्या, पंधराव्या आणि आठव्या दिवशी उपोसथाचे व्रत पाळतो.” हे महाराज, तावतिंस स्वर्गातील देव तुम्हाला पाहण्यास उत्सुक आहेत. हे महाराज, देवांच्या या दिव्य वैभवाचा आनंद घ्या.' 'पुरे झाले, प्रिय सक्क. मला परत मिथिलेमध्येच घेऊन चला. तिथे मी ब्राह्मण आणि गृहपतींमध्ये, नगरातील आणि ग्रामीण भागातील लोकांमध्ये धम्मानुसार आचरण करेन; आणि पंधरवड्यातील चौदाव्या, पंधराव्या आणि आठव्या दिवशी उपोसथाचे व्रत पाळेन.'”

၃၁၄. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မာတလိံ သင်္ဂါဟကံ အာမန္တေသိ – ‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ မာတလိ, သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ နိမိံ [Pg.268] ရာဇာနံ တတ္ထေဝ မိထိလံ ပဋိနေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘဒ္ဒန္တဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, မာတလိ သင်္ဂါဟကော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ နိမိံ ရာဇာနံ တတ္ထေဝ မိထိလံ ပဋိနေသိ. တတြ သုဒံ, အာနန္ဒ, နိမိ ရာဇာ ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ, ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿာတိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, နိမိ ရာဇာ ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ကပ္ပကံ အာမန္တေသိ – ‘ယဒါ မေ, သမ္မ ကပ္ပက, ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ မေ အာရောစေယျာသီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော နိမိဿ ရညော ပစ္စဿောသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန နိမိဿ ရညော သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ. ဒိသွာန နိမိံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ ဒေဝဿ ဒေဝဒူတာ; ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနီ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ ကပ္ပက, တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ မမ အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော နိမိဿ ရညော ပဋိဿုတွာ တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ နိမိဿ ရညော အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, နိမိ ရာဇာ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ မေ, တာတ ကုမာရ, ဒေဝဒူတာ; ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ; ဘုတ္တာ ခေါ ပန မေ မာနုသကာ ကာမာ; သမယော ဒိဗ္ဗေ ကာမေ ပရိယေသိတုံ. ဧဟိ တွံ, တာတ ကုမာရ, ဣမံ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇ. အဟံ ပန ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. တေန ဟိ, တာတ ကုမာရ, ယဒါ တွမ္ပိ ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျာသိ. ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသိ. ယသ္မိံ ခေါ, တာတ ကုမာရ, ပုရိသယုဂေ ဝတ္တမာနေ ဧဝရူပဿ ကလျာဏဿ ဝတ္တဿ သမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ သော တေသံ အန္တိမပုရိသော ဟောတိ. တံ တာဟံ, တာတ ကုမာရ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသီ’တိ.

३१४. त्यानंतर, आनंदा, देवांचा राजा सक्क याने मातली सारथ्याला बोलावले आणि म्हटले – 'मित्रा मातली, ये, हजार उत्कृष्ट जातीचे घोडे जोडलेला रथ तयार कर आणि राजा निमीला परत मिथिला नगरीत घेऊन जा.' 'तसेच असो, पूज्य महोदय,' असे म्हणून, आनंदा, मातली सारथ्याने देवांचा राजा सक्क याच्या आज्ञेचे पालन केले आणि हजार उत्कृष्ट घोडे जोडलेला रथ तयार करून राजा निमीला परत मिथिला नगरीत आणून सोडले. तेथे, आनंदा, राजा निमी ब्राह्मण आणि गृहस्थ, नगरातील आणि जनपदातील लोकांमध्ये धम्माचे आचरण करत असत आणि पंधरवड्याच्या चौदाव्या, पंधराव्या व आठव्या दिवशी उपोसथाचे व्रत पाळत असत. त्यानंतर, आनंदा, अनेक वर्षे, अनेक शतके आणि अनेक सहस्र वर्षे उलटून गेल्यावर राजा निमीने आपल्या न्हाव्याला बोलावून म्हटले – 'मित्रा न्हाव्या, जेव्हा तुला माझ्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसतील, तेव्हा मला सांग.' 'तसेच होईल, महाराज,' असे म्हणून, आनंदा, न्हाव्याने राजा निमीला संमती दिली. आनंदा, अनेक वर्षे, अनेक शतके आणि अनेक सहस्र वर्षे उलटून गेल्यावर न्हाव्याला राजा निमीच्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसले. ते पाहून त्याने राजा निमीला असे म्हटले – 'महाराज, आपले देवदूत (मृत्यूचे दूत) प्रकट झाले आहेत; आपल्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसत आहेत.' 'तर मग, मित्रा न्हाव्या, ते पांढरे केस चिमट्याने काळजीपूर्वक उपटून माझ्या ओंजळीत ठेव.' 'तसेच करतो, महाराज,' असे म्हणून, आनंदा, न्हाव्याने राजा निमीच्या सांगण्यावरून ते पांढरे केस चिमट्याने काळजीपूर्वक उपटले आणि राजा निमीच्या ओंजळीत ठेवले. त्यानंतर, आनंदा, राजा निमीने न्हाव्याला एक उत्तम गाव बक्षीस म्हणून दिले आणि आपल्या ज्येष्ठ पुत्राला बोलावून घेऊन त्याला असे म्हटले – 'प्रिय पुत्रा, माझे देवदूत प्रकट झाले आहेत; डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसत आहेत. मी मानवी सुखांचा उपभोग घेतला आहे; आता दिव्य सुखांचा शोध घेण्याची वेळ आली आहे. प्रिय पुत्रा, ये आणि या राज्याचा कारभार सांभाळ. मी मात्र माझे केस आणि दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या घेणार आहे. त्यामुळे, प्रिय पुत्रा, जेव्हा तुलाही तुझ्या डोक्यावर पांढरे केस उगवलेले दिसतील, तेव्हा न्हाव्याला उत्तम गाव बक्षीस देऊन, तुझ्या ज्येष्ठ पुत्राला राज्याचे उत्तम प्रकारे मार्गदर्शन करून, केस आणि दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या घे. माझ्याद्वारे प्रस्थापित केलेले हे कल्याणकारी व्रत तू पुढे चालू ठेव, माझ्या वंशातील तू अंतिम पुरुष ठरू नकोस. प्रिय पुत्रा, ज्या पिढीमध्ये अशा कल्याणकारी व्रताचा खंड पडतो, तो माणूस त्यांच्यातील अंतिम पुरुष ठरतो. म्हणूनच, प्रिय पुत्रा, मी तुला असे सांगतो – माझ्याद्वारे प्रस्थापित केलेले हे कल्याणकारी व्रत तू पुढे चालू ठेव, माझ्या वंशातील तू अंतिम पुरुष ठरू नकोस.'

၃၁၅. ‘‘အထ [Pg.269] ခေါ, အာနန္ဒ, နိမိ ရာဇာ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. နိမိ ခေါ, ပနာနန္ဒ, ရာဇာ စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠိတံ ကီဠိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဩပရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဗြဟ္မစရိယမစရိ. သော စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ. နိမိဿ ခေါ ပနာနနန္ဒ, ရညော ကဠာရဇနကော နာမ ပုတ္တော အဟောသိ. န သော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. သော တံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ သမုစ္ဆိန္ဒိ. သော တေသံ အန္တိမပုရိသော အဟောသိ.

३१५. त्यानंतर, आनंदा, राजा निमीने न्हाव्याला उत्तम गाव बक्षीस दिले आणि आपल्या ज्येष्ठ पुत्राला राज्याचे उत्तम प्रकारे मार्गदर्शन करून, याच मघदेव आंबराईत आपले केस व दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या घेतली. ते मैत्रीपूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून राहिले, तसेच दुसऱ्या, तिसऱ्या आणि चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, सभोवताली, सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, त्यांनी संपूर्ण जगाला विशाल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि पीडारहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून निवास केला. त्यांनी करुणापूर्ण चित्ताने... मुदितापूर्ण चित्ताने... उपेक्षापूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून निवास केला, तसेच दुसऱ्या, तिसऱ्या आणि चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, सभोवताली, सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, त्यांनी संपूर्ण जगाला विशाल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि पीडारहित अशा उपेक्षापूर्ण चित्ताने व्यापून निवास केला. आनंदा, राजा निमीने चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे बालपणीचे खेळ खेळले, चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे उपराजपद सांभाळले, चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे राज्य केले आणि चौऱ्याऐंशी हजार वर्षे याच मघदेव आंबराईत घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या घेतल्यानंतर ब्रह्मचर्याचे आचरण केले. त्या चार ब्रह्मविहारांची भावना करून, शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर ते ब्रह्मलोकात उत्पन्न झाले. आनंदा, राजा निमीला 'काळारजनक' नावाचा पुत्र होता. त्याने घरातून बेघर होऊन प्रव्रज्या घेतली नाही. त्याने त्या कल्याणकारी व्रताचा खंड पाडला. तो त्यांच्यातील अंतिम पुरुष ठरला.

၃၁၆. ‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ, အာနန္ဒ, ဧဝမဿ – ‘အညော နူန တေန သမယေန ရာဇာ မဃဒေဝေါ အဟောသိ, ယေန တံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတ’န္တိ. န ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဟံ တေန သမယေန ရာဇာ မဃဒေဝေါ အဟောသိံ. (အဟံ တံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိနိံ,) မယာ တံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ; ပစ္ဆိမာ ဇနတာ အနုပ္ပဝတ္တေသိ. တံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ကလျာဏံ ဝတ္တံ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ. ဣဒံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဧတရဟိ မယာ ကလျာဏံ ဝတ္တံ [Pg.270] နိဟိတံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတရဟိ မယာ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတရဟိ မယာ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. တံ ဝေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာထ, မာ ခေါ မေ တုမှေ အန္တိမပုရိသာ အဟုဝတ္ထ’. ယသ္မိံ ခေါ, အာနန္ဒ, ပုရိသယုဂေ ဝတ္တမာနေ ဧဝရူပဿ ကလျာဏဿ ဝတ္တဿ သမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ သော တေသံ အန္တိမပုရိသော ဟောတိ. တံ ဝေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာထ, မာ ခေါ မေ တုမှေ အန္တိမပုရိသာ အဟုဝတ္ထာ’’’တိ.

३१६. “हे आनंदा, कदाचित तुला असा विचार येईल – ‘त्या काळी राजा मघादेव कोणी दुसराच असावा, ज्याने ती कल्याणकारी प्रथा प्रस्थापित केली होती.’ परंतु, आनंदा, याकडे असे पाहिले जाऊ नये. मीच त्या काळी राजा मघादेव होतो. मीच ती कल्याणकारी प्रथा प्रस्थापित केली होती आणि नंतरच्या पिढ्यांनी माझ्याद्वारे प्रस्थापित केलेल्या त्या कल्याणकारी प्रथेचे अनुकरण केले. परंतु, आनंदा, ती कल्याणकारी प्रथा वैराग्यासाठी (निर्वेदासाठी), अनासक्तीसाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी (विशेष ज्ञानासाठी), संबोधीसाठी (पूर्ण ज्ञानासाठी) किंवा निर्वाणासाठी पूरक ठरत नाही, तर ती केवळ ब्रह्मलोकातील उत्पत्तीसाठीच कारणीभूत ठरते. परंतु, आनंदा, आता माझ्याद्वारे प्रस्थापित केलेली ही कल्याणकारी प्रथा पूर्ण वैराग्यासाठी, अनासक्तीसाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी पूरक ठरते. आणि आनंदा, आता माझ्याद्वारे प्रस्थापित केलेली कोणती कल्याणकारी प्रथा पूर्ण वैराग्यासाठी, अनासक्तीसाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी पूरक ठरते? हाच तो आर्य अष्टांगिक मार्ग होय; जसे की – सम्यक दृष्टी, सम्यक संकल्प, सम्यक वाचा, सम्यक कर्मांत, सम्यक आजीव, सम्यक व्यायाम, सम्यक स्मृती आणि सम्यक समाधी. आनंदा, आता माझ्याद्वारे प्रस्थापित केलेली हीच ती कल्याणकारी प्रथा आहे, जी पूर्ण वैराग्यासाठी, अनासक्तीसाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी पूरक ठरते. म्हणून, आनंदा, मी तुला असे सांगतो – ‘माझ्याद्वारे प्रस्थापित केलेल्या या कल्याणकारी प्रथेचे तुम्ही अनुकरण करा, माझ्या परंपरेतील शेवटचे पुरुष (अंतिम पुरुष) बनू नका.’ आनंदा, ज्या पिढीमध्ये अशा कल्याणकारी प्रथेचा खंड पडतो, त्या पिढीतील व्यक्ती ही त्यांच्यातील शेवटची व्यक्ती (अंतिम पुरुष) ठरते. म्हणून, आनंदा, मी तुला असे सांगतो – ‘माझ्याद्वारे प्रस्थापित केलेल्या या कल्याणकारी प्रथेचे तुम्ही अनुकरण करा, माझ्या परंपरेतील शेवटचे पुरुष बनू नका.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

भगवान असे म्हणाले. आयुष्मान आनंदांनी प्रसन्न चित्ताने भगवंतांच्या भाषणाचा आनंदपूर्वक स्वीकार केला.

မဃဒေဝသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

तिसरे मघादेव सुत्त समाप्त झाले.

၄. မဓုရသုတ္တံ

४. मधुर सुत्त

၃၁၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော မဓုရာယံ ဝိဟရတိ ဂုန္ဒာဝနေ. အဿောသိ ခေါ ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ကစ္စာနော မဓုရာယံ ဝိဟရတိ ဂုန္ဒာဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ကစ္စာနံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ကလျာဏပဋိဘာနော ဝုဒ္ဓေါ စေဝ အရဟာ စ’. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ မဓုရာယ နိယျာသိ မဟစ္စရာဇာနုဘာဝေန အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဒဿနာယ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ [Pg.271] အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. ဣဓ ဘဝံ ကစ္စာနော ကိမက္ခာယီ’’တိ? ‘‘ဃောသောယေဝ ခေါ ဧသော, မဟာရာဇ, လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. တဒမိနာပေတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသောယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

३१७. “असे मी ऐकले आहे – एक वेळ आयुष्मान महाकात्यायन मधुरेतील गुंदावनात विहार करत होते. अवंतीपुत्र राजा माधुराने ऐकले – ‘श्रमण कात्यायन मधुरेतील गुंदावनात विहार करत आहेत. त्या पूजनीय कात्यायनांची अशी उत्तम कीर्ती पसरली आहे की – ते पंडित, चतुर, बुद्धिमान, बहुश्रुत, सुवक्ते, प्रतिभावान, वृद्ध आणि अर्हत आहेत. अशा अर्हतांचे दर्शन घेणे कल्याणकारीच असते.’ तेव्हा अवंतीपुत्र राजा माधुराने उत्तम रथ तयार करवून घेतले, एका उत्तम रथावर आरूढ होऊन आणि इतर उत्तम रथांसह मोठ्या राजवैभवाने आयुष्मान महाकात्यायनांच्या दर्शनासाठी तो मधुरेहून निघाला. रथाने जाण्यायोग्य रस्ता संपेपर्यंत रथाने जाऊन, रथातून खाली उतरून तो पायीच आयुष्मान महाकात्यायनांकडे गेला. जवळ जाऊन त्याने आयुष्मान महाकात्यायनांशी कुशल विचारपूस केली. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या अवंतीपुत्र राजा माधुराने आयुष्मान महाकात्यायनांना असे विचारले – ‘हे कात्यायन, ब्राह्मण असे म्हणतात – ‘ब्राह्मण हाच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत; ब्राह्मण हाच शुभ्र वर्ण आहे, इतर वर्ण कृष्ण आहेत; ब्राह्मणच शुद्ध होतात, अब्राह्मण नाही; ब्राह्मणच ब्रह्माचे पुत्र, त्याचे औरस पुत्र, त्याच्या मुखातून जन्मलेले, ब्रह्मज, ब्रह्माने निर्माण केलेले आणि ब्रह्माचे वारसदार आहेत.’ यावर आपले काय मत आहे?’ ‘महाराज, जगात ही केवळ एक घोषणा (लोकप्रवाद) आहे की – ‘ब्राह्मण हाच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत; ब्राह्मण हाच शुभ्र वर्ण आहे, इतर वर्ण कृष्ण आहेत; ब्राह्मणच शुद्ध होतात, अब्राह्मण नाही; ब्राह्मणच ब्रह्माचे पुत्र, त्याचे औरस पुत्र, त्याच्या मुखातून जन्मलेले, ब्रह्मज, ब्रह्माने निर्माण केलेले आणि ब्रह्माचे वारसदार आहेत.’ महाराज, ही जगात केवळ एक घोषणाच आहे, हे पुढील कारणावरून समजून घेतले पाहिजे – ‘ब्राह्मण हाच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत... पे... ब्रह्माचे वारसदार आहेत.’”

၃၁၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ခတ္တိယဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ… ဝေဿောပိဿာဿ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘ခတ္တိယဿ စေပိ, ဘော ကစ္စာန, ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ… ဝေဿောပိဿာဿ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

३१८. “महाराज, तुला काय वाटते? जर एखाद्या क्षत्रियाकडे धन, धान्य, चांदी किंवा सोन्याची समृद्धी झाली, तर दुसरा एखादा क्षत्रियही त्याच्या सेवेसाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञा पाळणारा, त्याच्या आवडीनुसार वागणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल का? तसेच एखादा ब्राह्मणही... एखादा वैश्यही... एखादा शूद्रही त्याच्या सेवेसाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञा पाळणारा, त्याच्या आवडीनुसार वागणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल का?” “होय, हे कात्यायन, जर एखाद्या क्षत्रियाकडे धन, धान्य, चांदी किंवा सोन्याची समृद्धी झाली, तर दुसरा एखादा क्षत्रियही त्याच्या सेवेसाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञा पाळणारा, त्याच्या आवडीनुसार वागणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल. तसेच एखादा ब्राह्मणही... एखादा वैश्यही... एखादा शूद्रही त्याच्या सेवेसाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञा पाळणारा, त्याच्या आवडीनुसार वागणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဗြာဟ္မဏဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… ဝေဿောပိဿာဿ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ … ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘ဗြာဟ္မဏဿ စေပိ, ဘော ကစ္စာန, ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… ဝေဿောပိဿာဿ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ [Pg.272]… ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

“महाराज, तुला काय वाटते? जर एखाद्या ब्राह्मणाकडे धन, धान्य, चांदी किंवा सोन्याची समृद्धी झाली, तर दुसरा एखादा ब्राह्मणही त्याच्या सेवेसाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञा पाळणारा, त्याच्या आवडीनुसार वागणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल का? तसेच एखादा वैश्यही... एखादा शूद्रही... एखादा क्षत्रियही त्याच्या सेवेसाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञा पाळणारा, त्याच्या आवडीनुसार वागणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल का?” “होय, हे कात्यायन, जर एखाद्या ब्राह्मणाकडे धन, धान्य, चांदी किंवा सोन्याची समृद्धी झाली, तर दुसरा एखादा ब्राह्मणही त्याच्या सेवेसाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञा पाळणारा, त्याच्या आवडीनुसार वागणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल. तसेच एखादा वैश्यही... एखादा शूद्रही... एखादा क्षत्रियही त्याच्या सेवेसाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, आज्ञा पाळणारा, त्याच्या आवडीनुसार वागणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဝေဿဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ… ခတ္တိယောပိဿာဿ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘ဝေဿဿ စေပိ, ဘော ကစ္စာန, ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ… ခတ္တိယောပိဿာဿ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

“महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर एखादा वैश्य धन, धान्य, चांदी किंवा सोन्याने समृद्ध झाला, तर दुसरा वैश्यही त्याच्यासाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, काय काम करू असे विचारणारा, त्याचे मन राखणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल का? एखादा शूद्रही... एखादा क्षत्रियही... एखादा ब्राह्मणही त्याच्यासाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, काय काम करू असे विचारणारा, त्याचे मन राखणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल का?” “हे कच्चान, जर एखादा वैश्य धन, धान्य, चांदी किंवा सोन्याने समृद्ध झाला, तर दुसरा वैश्यही त्याच्यासाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, काय काम करू असे विचारणारा, त्याचे मन राखणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल. एखादा शूद्रही... एखादा क्षत्रियही... एखादा ब्राह्मणही त्याच्यासाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, काय काम करू असे विचारणारा, त्याचे मन राखणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, သုဒ္ဒဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… ခတ္တိယောပိဿာဿ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ… ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘သုဒ္ဒဿ စေပိ, ဘော ကစ္စာန, ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီတိ… ခတ္တိယောပိဿာဿ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ… ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

“महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर एखादा शूद्र धन, धान्य, चांदी किंवा सोन्याने समृद्ध झाला, तर दुसरा शूद्रही त्याच्यासाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, काय काम करू असे विचारणारा, त्याचे मन राखणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल का? एखादा क्षत्रियही... एखादा ब्राह्मणही... एखादा वैश्यही त्याच्यासाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, काय काम करू असे विचारणारा, त्याचे मन राखणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल का?” “हे कच्चान, जर एखादा शूद्र धन, धान्य, चांदी किंवा सोन्याने समृद्ध झाला, तर दुसरा शूद्रही त्याच्यासाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, काय काम करू असे विचारणारा, त्याचे मन राखणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल. एखादा क्षत्रियही... एखादा ब्राह्मणही... एखादा वैश्यही त्याच्यासाठी आधी उठणारा, नंतर झोपणारा, काय काम करू असे विचारणारा, त्याचे मन राखणारा आणि प्रिय बोलणारा होईल.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर असे आहे, तर हे चारही वर्ण समान ठरतात की नाही? याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “हे कच्चान, निश्चितच जर असे आहे, तर हे चारही वर्ण अगदी समान आहेत. मला त्यांच्यामध्ये कोणताही फरक दिसत नाही.” “महाराज, यावरूनही हे समजून घेतले पाहिजे की, जगात जी ही केवळ एक घोषणा आहे की—'ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत' (ती केवळ एक पोकळ घोषणाच आहे).”

၃၁၉. ‘‘တံ [Pg.273] ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓဿ ခတ္တိယော ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ကစ္စာန, ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

३१९. “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर एखादा क्षत्रिय प्राणातिपाती (जीवहत्या करणारा), अदिन्नादायी (चोरी करणारा), कामेसू मिच्छाचारी (कामभोगांत गैरवर्तन करणारा), मुसावादी (असत्य बोलणारा), पिसुणवाचो (चहाडी करणारा), फरुसवाचो (कठोर बोलणारा), संफप्पलापी (व्यर्थ बडबड करणारा), अभिज्झालू (लोभी), व्यापन्नचित्त (द्वेषयुक्त मनाचा) आणि मिच्छादिट्ठी (मिथ्या दृष्टी असलेला) असेल, तर तो शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल की नाही? याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “हे कच्चान, जर एखादा क्षत्रिय प्राणातिपाती, अदिन्नादायी, कामेसू मिच्छाचारी, मुसावादी, pisuṇavāco, फरुसवाचो, संफप्पलापी, अभिज्झालू, व्यापन्नचित्त आणि मिच्छादिट्ठी असेल, तर तो शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकातच उत्पन्न होईल. याविषयी माझे असेच मत आहे आणि मी अर्हतांकडूनही असेच ऐकले आहे.”

‘‘သာဓု သာဓု, မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဟောတိ, သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓဿ ဗြာဟ္မဏော…ပေ… ဣဓဿ ဝေဿော…ပေ… ဣဓဿ သုဒ္ဒေါ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ကစ္စာန, ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

“साधू, साधू, महाराज! महाराज, तुमचे हे मत अतिशय योग्य आहे आणि तुम्ही अर्हतांकडून जे ऐकले आहे तेही अतिशय योग्य आहे. महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर एखादा ब्राह्मण... एखादा वैश्य... एखादा शूद्र प्राणातिपाती, अदिन्नादायी... मिथ्या दृष्टी असलेला असेल, तर तो शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल की नाही? याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “हे कच्चान, जर एखादा शूद्रही प्राणातिपाती, अदिन्नादायी... मिथ्या दृष्टी असलेला असेल, तर तो शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकातच उत्पन्न होईल. याविषयी माझे असेच मत आहे आणि मी अर्हतांकडूनही असेच ऐकले आहे.”

‘‘သာဓု သာဓု, မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဟောတိ, သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“साधू, साधू, महाराज! महाराज, तुमचे हे मत अतिशय योग्य आहे आणि तुम्ही अर्हतांकडून जे ऐकले आहे तेही अतिशय योग्य आहे. महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर असे आहे, तर हे चारही वर्ण समान ठरतात की नाही? याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “हे कच्चान, निश्चितच जर असे आहे, तर हे चारही वर्ण अगदी समान आहेत. मला त्यांच्यामध्ये कोणताही फरक दिसत नाही.” “महाराज, यावरूनही हे समजून घेतले पाहिजे की, जगात जी ही केवळ एक घोषणा आहे की—'ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत' (ती केवळ एक पोकळ घोषणाच आहे).”

၃၂၀. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓဿ ခတ္တိယော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော, အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိ [Pg.274] ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ကစ္စာန, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော, အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

३२०. “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर एखादा क्षत्रिय प्राणातिपातापासून (जीवहत्येपासून) विरत असेल, अदिन्नादानापासून (चोरीपासून) विरत असेल, कामेसू मिच्छाचारापासून (कामभोगांतील गैरवर्तनापासून) विरत असेल, मुसावादापासून (असत्यापासून) विरत असेल, पिसुणा वाचापासून (चहाडीपासून) विरत असेल, फरुसा वाचापासून (कठोर बोलण्यापासून) विरत असेल, संफप्पलापापासून (व्यर्थ बडबडीपासून) विरत असेल, अनभिज्झालू (लोभ नसलेला), अव्यापन्नचित्त (द्वेषरहित मनाचा) आणि सम्मादिट्ठी (सम्यक दृष्टी असलेला) असेल, तर तो शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न होईल की नाही? याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “हे कच्चान, जर एखादा क्षत्रिय प्राणातिपातापासून विरत असेल, अदिन्नादानापासून विरत असेल, कामेसू मिच्छाचारापासून विरत असेल, मुसावादापासून विरत असेल, पिसुणा वाचापासून विरत असेल, फरुसा वाचापासून विरत असेल, संफप्पलापापासून विरत असेल, अनभिज्झालू, अव्यापन्नचित्त आणि सम्मादिट्ठी असेल, तर तो शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकातच उत्पन्न होईल. याविषयी माझे असेच मत आहे आणि मी अर्हतांकडूनही असेच ऐकले आहे.”

‘‘သာဓု သာဓု, မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဟောတိ, သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓဿ ဗြာဟ္မဏော, ဣဓဿ ဝေဿော, ဣဓဿ သုဒ္ဒေါ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ကစ္စာန, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

“साधू, साधू, महाराज! महाराज, तुमचे हे मत अतिशय योग्य आहे आणि तुम्ही अर्हतांकडून जे ऐकले आहे तेही अतिशय योग्य आहे. महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर एखादा ब्राह्मण... एखादा वैश्य... एखादा शूद्र प्राणातिपातापासून विरत असेल, अदिन्नादानापासून विरत असेल... सम्यक दृष्टी असलेला असेल, तर तो शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न होईल की नाही? याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “हे कच्चान, जर एखादा शूद्रही प्राणातिपातापासून विरत असेल, अदिन्नादानापासून विरत असेल... सम्यक दृष्टी असलेला असेल, तर तो शरीराच्या विघटनानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकातच उत्पन्न होईल. याविषयी माझे असेच मत आहे आणि मी अर्हतांकडूनही असेच ऐकले आहे.”

‘‘သာဓု သာဓု, မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဟောတိ, သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“साधू, साधू, महाराज! महाराज, तुमचे हे मत अतिशय योग्य आहे, आणि तुम्ही अरहंतांकडून जे ऐकले आहे तेही उत्तम आहे. महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर असे असेल, तर हे चारही वर्ण समान आहेत की नाहीत? किंवा याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “नक्कीच, भन्ते कच्चान, जर असे असेल तर हे चारही वर्ण समानच आहेत. मला यामध्ये कोणताही फरक दिसून येत नाही.” “महाराज, यावरूनही हे समजून घेता येते की, जगात केवळ ही एक घोषणा आहे की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत...पे... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत.’”

၃၂၁. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ခတ္တိယော သန္ဓိံ ဝါ ဆိန္ဒေယျ, နိလ္လောပံ ဝါ ဟရေယျ, ဧကာဂါရိကံ ဝါ ကရေယျ, ပရိပန္ထေ ဝါ တိဋ္ဌေယျ, ပရဒါရံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ, တဉ္စေ တေ ပုရိသာ ဂဟေတွာ ဒဿေယျုံ – ‘အယံ တေ, ဒေဝ, စောရော အာဂုစာရီ. ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. ကိန္တိ [Pg.275] နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘ဃာတေယျာမ ဝါ, ဘော ကစ္စာန, ဇာပေယျာမ ဝါ ပဗ္ဗာဇေယျာမ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ, ဘော ကစ္စာန, ပုဗ္ဗေ ‘ခတ္တိယော’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ; စောရောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

३२१. “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? समजा, या जगात एखाद्या क्षत्रियाने घरफोडी केली, चोरी केली, दरोडा टाकला, महामार्गावर वाटमारी केली किंवा परस्त्रीगमन केले; आणि तुमच्या सैनिकांनी त्याला पकडून तुमच्यासमोर हजर केले आणि म्हटले—‘महाराज, हा आपला गुन्हेगार चोर आहे. याला आपल्याला पाहिजे ती शिक्षा द्या.’ तर तुम्ही त्याच्याशी कसा व्यवहार कराल?” “भन्ते कच्चान, आम्ही त्याला मृत्युदंड देऊ, किंवा त्याला दंड करू, किंवा त्याला देशाबाहेर हद्दपार करू, या परिस्थितीनुसार योग्य ती कारवाई करू. याचे कारण काय? कारण, भन्ते कच्चान, त्याची पूर्वीची ‘क्षत्रिय’ ही ओळख आता नष्ट झाली आहे आणि तो केवळ एक ‘चोर’ म्हणूनच गणला जात आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ဗြာဟ္မဏော, ဣဓ ဝေဿော, ဣဓ သုဒ္ဒေါ သန္ဓိံ ဝါ ဆိန္ဒေယျ, နိလ္လောပံ ဝါ ဟရေယျ, ဧကာဂါရိကံ ဝါ ကရေယျ, ပရိပန္ထေ ဝါ တိဋ္ဌေယျ, ပရဒါရံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ, တဉ္စေ တေ ပုရိသာ ဂဟေတွာ ဒဿေယျုံ – ‘အယံ တေ, ဒေဝ, စောရော အာဂုစာရီ. ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘ဃာတေယျာမ ဝါ, ဘော ကစ္စာန, ဇာပေယျာမ ဝါ ပဗ္ဗာဇေယျာမ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ, ဘော ကစ္စာန, ပုဗ္ဗေ ‘သုဒ္ဒေါ’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ; စောရောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

“महाराज, तुम्हाला काय वाटते? समजा, या जगात एखाद्या ब्राह्मणाने, वैश्याने किंवा शूद्राने घरफोडी केली, चोरी केली, दरोडा टाकला, महामार्गावर वाटमारी केली किंवा परस्त्रीगमन केले; आणि तुमच्या सैनिकांनी त्याला पकडून तुमच्यासमोर हजर केले आणि म्हटले—‘महाराज, हा आपला गुन्हेगार चोर आहे. याला आपल्याला पाहिजे ती शिक्षा द्या.’ तर तुम्ही त्याच्याशी कसा व्यवहार कराल?” “भन्ते कच्चान, आम्ही त्याला मृत्युदंड देऊ, किंवा त्याला दंड करू, किंवा त्याला देशाबाहेर हद्दपार करू, या परिस्थितीनुसार योग्य ती कारवाई करू. याचे कारण काय? कारण, भन्ते कच्चान, त्याची पूर्वीची ‘शूद्र’ ही ओळख आता नष्ट झाली आहे आणि तो केवळ एक ‘चोर’ म्हणूनच गणला जात आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर असे असेल, तर हे चारही वर्ण समान आहेत की नाहीत? किंवा याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “नक्कीच, भन्ते कच्चान, जर असे असेल तर हे चारही वर्ण समानच आहेत. मला यामध्ये कोणताही फरक दिसून येत नाही.” “महाराज, यावरूनही हे समजून घेता येते की, जगात केवळ ही एक घोषणा आहे की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत...पे... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत.’”

၃၂၂. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ခတ္တိယော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော အဿ ဝိရတော ပါဏာတိပါတာ, ဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ, ဝိရတော မုသာဝါဒါ, ရတ္တူပရတော, ဧကဘတ္တိကော, ဗြဟ္မစာရီ, သီလဝါ, ကလျာဏဓမ္မော? ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘အဘိဝါဒေယျာမ ဝါ, ဘော ကစ္စာန, ပစ္စုဋ္ဌေယျာမ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေယျာမ အဘိနိမန္တေယျာမ ဝါ နံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ ဓမ္မိကံ ဝါ အဿ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ, ဘော ကစ္စာန, ပုဗ္ဗေ ‘ခတ္တိယော’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ; သမဏောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

३२२. “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? समजा, या जगात एखाद्या क्षत्रियाने आपले केस व दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, गृहत्याग करून अनगारिक (प्रव्रजित) जीवन स्वीकारले; आणि तो प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) अलिप्त राहिला, अदत्तादानापासून (चोरीपासून) अलिप्त राहिला, मृषावादापासून (असत्य बोलण्यापासून) अलिप्त राहिला, रात्रीच्या भोजनापासून अलिप्त राहून दिवसातून एकदाच भोजन करणारा झाला, ब्रह्मचारी, शीलवान आणि कल्याणधर्मी झाला; तर तुम्ही त्याच्याशी कसा व्यवहार कराल?” “भन्ते कच्चान, आम्ही त्यांना अभिवादन करू, त्यांच्या आदरासाठी उभे राहू, त्यांना आसनावर बसण्यासाठी आमंत्रित करू, किंवा त्यांना चीवर, पिंडपात, शयनासन आणि आजारपणातील औषधोपचार यांसारख्या आवश्यक वस्तू अर्पण करू, तसेच त्यांच्यासाठी कायदेशीर संरक्षण, सुरक्षा आणि रक्षण यांची व्यवस्था करू. याचे कारण काय? कारण, भन्ते कच्चान, त्यांची पूर्वीची ‘क्षत्रिय’ ही ओळख आता नष्ट झाली आहे आणि ते केवळ एक ‘श्रमण’ म्हणूनच गणले जात आहेत.”

‘‘တံ [Pg.276] ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ဗြာဟ္မဏော, ဣဓ ဝေဿော, ဣဓ သုဒ္ဒေါ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော အဿ ဝိရတော ပါဏာတိပါတာ, ဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ဝိရတော မုသာဝါဒါ, ရတ္တူပရတော, ဧကဘတ္တိကော, ဗြဟ္မစာရီ, သီလဝါ, ကလျာဏဓမ္မော? ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘အဘိဝါဒေယျာမ ဝါ, ဘော ကစ္စာန, ပစ္စုဋ္ဌေယျာမ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေယျာမ အဘိနိမန္တေယျာမ ဝါ နံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ ဓမ္မိကံ ဝါ အဿ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ, ဘော ကစ္စာန, ပုဗ္ဗေ ‘သုဒ္ဒေါ’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ; သမဏောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

“महाराज, तुम्हाला काय वाटते? समजा, या जगात एखाद्या ब्राह्मणाने, वैश्याने किंवा शूद्राने आपले केस व दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, गृहत्याग करून अनगारिक (प्रव्रजित) जीवन स्वीकारले; आणि तो प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) अलिप्त राहिला, अदत्तादानापासून (चोरीपासून) अलिप्त राहिला, मृषावादापासून (असत्य बोलण्यापासून) अलिप्त राहिला, रात्रीच्या भोजनापासून अलिप्त राहून दिवसातून एकदाच भोजन करणारा झाला, ब्रह्मचारी, शीलवान आणि कल्याणधर्मी झाला; तर तुम्ही त्याच्याशी कसा व्यवहार कराल?” “भन्ते कच्चान, आम्ही त्यांना अभिवादन करू, त्यांच्या आदरासाठी उभे राहू, त्यांना आसनावर बसण्यासाठी आमंत्रित करू, किंवा त्यांना चीवर, पिंडपात, शयनासन आणि आजारपणातील औषधोपचार यांसारख्या आवश्यक वस्तू अर्पण करू, तसेच त्यांच्यासाठी कायदेशीर संरक्षण, सुरक्षा आणि रक्षण यांची व्यवस्था करू. याचे कारण काय? कारण, भन्ते कच्चान, त्यांची पूर्वीची ‘शूद्र’ ही ओळख आता नष्ट झाली आहे आणि ते केवळ एक ‘श्रमण’ म्हणूनच गणले जात आहेत.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर असे असेल, तर हे चारही वर्ण समान आहेत की नाहीत? किंवा याविषयी तुमचे काय मत आहे?” “नक्कीच, भन्ते कच्चान, जर असे असेल तर हे चारही वर्ण समानच आहेत. मला यामध्ये कोणताही फरक दिसून येत नाही.” “महाराज, यावरूनही हे समजून घेता येते की, जगात केवळ ही एक घोषणा आहे की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत; ब्राह्मणच शुभ्र वर्ण आहे, इतर वर्ण कृष्ण आहेत; ब्राह्मणच शुद्ध होतात, अब्राह्मण शुद्ध होत नाहीत; ब्राह्मणच ब्रह्माचे औरस पुत्र आहेत, जे त्याच्या मुखातून जन्मले आहेत, ब्रह्मापासून उत्पन्न झाले आहेत, ब्रह्माने निर्माण केले आहेत आणि तेच ब्रह्माचे खरे वारसदार आहेत.’”

၃၂၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ကစ္စာန, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ကစ္စာန! သေယျထာပိ, ဘော ကစ္စာန, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ကစ္စာနေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ကစ္စာနံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ကစ္စာနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ‘‘မာ ခေါ မံ တွံ, မဟာရာဇ, သရဏံ အဂမာသိ. တမေဝ တွံ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆ ယမဟံ သရဏံ ဂတော’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန, ဘော ကစ္စာန, ဧတရဟိ သော [Pg.277] ဘဂဝါ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘ပရိနိဗ္ဗုတော ခေါ, မဟာရာဇ, ဧတရဟိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ‘‘သစေပိ မယံ, ဘော ကစ္စာန, သုဏေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒသသု ယောဇနေသု, ဒသပိ မယံ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. သစေပိ မယံ, ဘော ကစ္စာန, သုဏေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဝီသတိယာ ယောဇနေသု, တိံသာယ ယောဇနေသု, စတ္တာရီသာယ ယောဇနေသု, ပညာသာယ ယောဇနေသု, ပညာသမ္ပိ မယံ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ယောဇနသတေ စေပိ မယံ ဘော ကစ္စာန, သုဏေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ, ယောဇနသတမ္ပိ မယံ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ယတော စ, ဘော ကစ္စာန, ပရိနိဗ္ဗုတော သော ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗုတမ္ပိ မယံ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ကစ္စာနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

३२३. असे म्हटले असता, अवंतीचा राजा मधुरपुत्र आयुष्यमान महाकच्चानांना म्हणाला – “अतिशय सुंदर, आदरणीय कच्चान! अतिशय सुंदर, आदरणीय कच्चान! आदरणीय कच्चान, ज्याप्रमाणे उपडा केलेला घडा उताणा करावा, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा किंवा अंधारात तेलाचा दिवा लावावा – जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील; त्याचप्रमाणे आदरणीय कच्चानांनी अनेक पर्यायांनी धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय कच्चानांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. आदरणीय कच्चानांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.” “महाराज, तुम्ही मला शरण येऊ नका. ज्या भगवंतांना मी शरण गेलो आहे, त्याच भगवंतांना तुम्ही शरण जा.” “पण आदरणीय कच्चान, ते अर्हत, सम्यक संबुद्ध भगवान आता कोठे विहार करत आहेत?” “महाराज, ते अर्हत, सम्यक संबुद्ध भगवान आता परिनिर्वाण पावले आहेत.” “आदरणीय कच्चान, जर आम्ही ऐकले की ते भगवान दहा योजने अंतरावर आहेत, तर त्या अर्हत, सम्यक संबुद्ध भगवंतांच्या दर्शनासाठी आम्ही दहा योजने सुद्धा जाऊ. आदरणीय कच्चान, जर आम्ही ऐकले की ते भगवान वीस योजनांवर, तीस योजनांवर, चाळीस योजनांवर किंवा पन्नास योजनांवर आहेत, तर त्या अर्हत, सम्यक संबुद्ध भगवंतांच्या दर्शनासाठी आम्ही पन्नास योजने सुद्धा जाऊ. आदरणीय कच्चान, जर आम्ही ऐकले की ते भगवान शंभर योजनांवर आहेत, तर त्या अर्हत, सम्यक संबुद्ध भगवंतांच्या दर्शनासाठी आम्ही शंभर योजने सुद्धा जाऊ. परंतु, आदरणीय कच्चान, आता ते भगवान परिनिर्वाण पावले असल्यामुळे, आम्ही त्या परिनिर्वाण पावलेल्या भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहोत. आदरणीय कच्चानांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.”

မဓုရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

चौथे मधुर सुत्त समाप्त झाले.

၅. ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ္တံ

५. बोधिराजकुमार सुत्त

၃၂၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ ကောကနဒေါ နာမ ပါသာဒေါ အစိရကာရိတော ဟောတိ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌော သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော သဉ္ဇိကာပုတ္တံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘ဗောဓိ, ဘန္တေ, ရာဇကုမာရော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘အဓိဝါသေတု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သဉ္ဇိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ [Pg.278] နိသိန္နော ခေါ သဉ္ဇိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗောဓိ ခေါ ရာဇကုမာရော ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘အဓိဝါသေတု ကိရ ဘဝံ ဂေါတမော ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ သဉ္ဇိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဗောဓိ ရာဇကုမာရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗောဓိံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဝေါစုမှ ဘောတော ဝစနေန တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ – ‘ဗောဓိ ခေါ ရာဇကုမာရော ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – အဓိဝါသေတု ကိရ ဘဝံ ဂေါတမော ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’တိ. အဓိဝုဋ္ဌဉ္စ ပန သမဏေန ဂေါတမေနာ’’တိ.

३२४. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान भग्ग देशात सुसुमारगिरी येथील भेसकळावनातील मृगदायात विहार करत होते. त्या वेळी बोधि राजकुमाराचा 'कोकनद' नावाचा प्रासाद नुकताच बांधून पूर्ण झाला होता, ज्यामध्ये अद्याप कोणताही श्रमण, ब्राह्मण किंवा कोणताही मनुष्य राहिला नव्हता. तेव्हा बोधि राजकुमाराने संजिकापुत्त नावाच्या तरुण माणवकाला बोलावले आणि म्हटले – “मित्रा संजिकापुत्त, तू जा, जिथे भगवान आहेत तिथे जा; तिथे जाऊन माझ्या वतीने भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन कर आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, हलकेपणाबद्दल, बलाविषयी आणि सुखावह विहाराविषयी विचार – ‘भंते, बोधि राजकुमार भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहे आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, हलकेपणाबद्दल, बलाविषयी आणि सुखावह विहाराविषयी विचारत आहे.’ आणि असेही सांग – ‘भंते, भगवंतांनी बोधि राजकुमाराच्या उद्याच्या भोजनाचा भिक्खू संघासह स्वीकार करावा.’” “होय, आदरणीय,” असे म्हणून संजिकापुत्त माणवकाने बोधि राजकुमाराला संमती दिली आणि जिथे भगवान होते तिथे तो गेला. तिथे जाऊन त्याने भगवंतांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या संजिकापुत्त माणवकाने भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, बोधि राजकुमार आदरणीय गोतमांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहे आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, हलकेपणाबद्दल, बलाविषयी आणि सुखावह विहाराविषयी विचारत आहे. आणि तो असेही म्हणत आहे – ‘आदरणीय गोतमांनी बोधि राजकुमाराच्या उद्याच्या भोजनाचा भिक्खू संघासह स्वीकार करावा.’” भगवंतांनी मौन बाळगून संमती दिली. त्यानंतर संजिकापुत्त माणवकाने भगवंतांची संमती जाणून घेतली आणि आसनावरून उठून तो जिथे बोधि राजकुमार होता तिथे गेला. तिथे जाऊन तो बोधि राजकुमाराला म्हणाला – “आम्ही आपल्या सांगण्यावरून त्या आदरणीय गोतमांना सांगितले की – ‘बोधि राजकुमार आदरणीय गोतमांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहे आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, हलकेपणाबद्दल, बलाविषयी आणि सुखावह विहाराविषयी विचारत आहे. आणि तो असेही म्हणत आहे – आदरणीय गोतमांनी बोधि राजकुमाराच्या उद्याच्या भोजनाचा भिक्खू संघासह स्वीकार करावा.’ आणि श्रमण गोतमांनी याला संमती दिली आहे.”

၃၂၅. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ, ကောကနဒဉ္စ ပါသာဒံ ဩဒါတေဟိ ဒုဿေဟိ သန္ထရာပေတွာ ယာဝ ပစ္ဆိမသောပါနကဠေဝရာ, သဉ္ဇိကာပုတ္တံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေဟိ – ‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သဉ္ဇိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော ဟောတိ ဘဂဝန္တံ အာဂမယမာနော. အဒ္ဒသာ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပုရက္ခတွာ ယေန ကောကနဒေါ ပါသာဒေါ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပစ္ဆိမံ သောပါနကဠေဝရံ နိဿာယ အဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိရုဟတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒုဿာနိ, အဘိရုဟတု သုဂတော ဒုဿာနိ; ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ [Pg.279] သုခါယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိရုဟတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ. ဒုဿာနိ, အဘိရုဟတု သုဂတော ဒုဿာနိ; ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

३२५. त्यानंतर, ती रात्र संपल्यावर बोधी राजकुमारने आपल्या महालात उत्तम खाद्य आणि भोज्य पदार्थ तयार करवून घेतले, आणि कोकनद प्रासादाच्या शेवटच्या पायरीपर्यंत पांढऱ्या वस्त्रांचे आच्छादन अंथरवून घेतले. मग त्याने संजिकापुत्त नावाच्या तरुणाला बोलावून म्हटले – “मित्रा संजिकापुत्ता, ये. जेथे भगवान आहेत तेथे जा आणि भगवंतांना भोजनाची वेळ झाल्याचे कळव की, ‘भंते, वेळ झाली आहे, भोजन तयार आहे.’” संजिकापुत्त तरुणाने बोधी राजकुमाराला “होय, स्वामी” असे उत्तर देऊन, जेथे भगवान होते तेथे प्रस्थान केले. तेथे पोहोचून त्याने भगवंतांना भोजनाची वेळ झाल्याचे कळवले – “हे गौतम, वेळ झाली आहे, भोजन तयार आहे.” त्यानंतर भगवंतांनी सकाळी वस्त्र परिधान केले आणि पात्र-चीवर घेऊन ते जेथे बोधी राजकुमाराचा महाल होता तेथे गेले. त्या वेळी बोधी राजकुमार भगवंतांची प्रतीक्षा करत बाहेरील प्रवेशद्वारापाशी उभा होता. बोधी राजकुमाराने भगवंतांना दुरूनच येताना पाहिले. त्यांना पाहून तो सामोरा गेला, भगवंतांना अभिवादन केले आणि त्यांना पुढे करून जेथे कोकनद प्रासाद होता तेथे गेला. त्यानंतर भगवान शेवटच्या पायरीपाशी येऊन थांबले. तेव्हा बोधी राजकुमार भगवंतांना म्हणाला – “भंते, भगवंतांनी या वस्त्रांवर पाऊल ठेवावे, सुगतांनी या वस्त्रांवर पाऊल ठेवावे; जेणेकरून ते माझ्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल.” असे म्हटल्यावर भगवान मौन राहिले. दुसऱ्यांदाही... आणि तिसऱ्यांदाही बोधी राजकुमाराने भगवंतांना तेच विनवले – “भंते, भगवंतांनी या वस्त्रांवर पाऊल ठेवावे, सुगतांनी या वस्त्रांवर पाऊल ठेवावे; जेणेकरून ते माझ्या दीर्घकालीन हितासाठी आणि सुखासाठी ठरेल.”

၃၂၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အပလောကေသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဗောဓိံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဟရတု, ရာဇကုမာရ, ဒုဿာနိ; န ဘဂဝါ စေလပဋိကံ အက္ကမိဿတိ. ပစ္ဆိမံ ဇနတံ တထာဂတော အနုကမ္ပတီ’’တိ. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဒုဿာနိ သံဟရာပေတွာ ဥပရိကောကနဒပါသာဒေ အာသနာနိ ပညပေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကောကနဒံ ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယှံ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘န ခေါ သုခေန သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ, ဒုက္ခေန ခေါ သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗ’’’န္တိ.

३२६. तेव्हा भगवंतांनी आयुष्यमान आनंदांकडे पाहिले. मग आयुष्यमान आनंद बोधी राजकुमाराला म्हणाले – “राजकुमारा, ही वस्त्रे काढून घे. भगवान या पांढऱ्या वस्त्रांवर पाऊल ठेवणार नाहीत. तथागत भावी पिढ्यांवर अनुकंपा करतात.” त्यानंतर बोधी राजकुमारने ती वस्त्रे काढून घेतली आणि कोकनद प्रासादाच्या वरच्या मजल्यावर आसने मांडली. मग भगवान कोकनद प्रासादावर चढून गेले आणि भिक्षुसंघासह मांडलेल्या आसनांवर विराजमान झाले. त्यानंतर बोधी राजकुमारने बुद्धप्रमुख भिक्षुसंघाला स्वतःच्या हाताने उत्तम खाद्य आणि भोज्य पदार्थ वाढून तृप्त व संतुष्ट केले. जेव्हा भगवंतांचे भोजन झाले आणि त्यांनी पात्रातून आपला हात काढून घेतला, तेव्हा बोधी राजकुमारने एक लहान आसन घेतले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या बोधी राजकुमारने भगवंतांना म्हटले – “भंते, मला असे वाटते की – ‘सुखाने सुख प्राप्त होत नाही, तर दुःखानेच सुख प्राप्त होते.’”

၃၂၇. ‘‘မယှမ္ပိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ သုခေန သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ, ဒုက္ခေန ခေါ သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, အပရေန သမယေန ဒဟရောဝ သမာနော သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ အကာမကာနံ မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရုဒန္တာနံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိံ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, အာဠာရော ကာလာမော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ, တာဒိသော [Pg.280] အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ, ထေရဝါဒဉ္စ ဇာနာမိ ပဿာမီတိ စ ပဋိဇာနာမိ, အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ; အဒ္ဓါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရတီ’တိ.

३२७. “राजकुमारा, मलाही संबोधी प्राप्त होण्यापूर्वी, जेव्हा मी केवळ एक अबुद्ध बोधिसत्व होतो, तेव्हा असाच विचार आला होता की – ‘सुखाने सुख प्राप्त होत नाही, तर दुःखानेच सुख प्राप्त होते.’ त्यानंतर, हे राजकुमारा, काही काळाने, मी तरुण असतानाच, माझे... केस काळेभोर असताना, तारुण्याच्या उमेदीत आणि आयुष्याच्या पहिल्या टप्प्यात असताना, माझे आई-वडील रडत असताना व त्यांच्या डोळ्यांत अश्रू असताना, त्यांच्या इच्छेविरुद्ध मी माझे केस व दाढी कापली, काषाय वस्त्रे परिधान केली आणि गृहत्याग करून अनगारिक प्रव्रज्या घेतली. अशा प्रकारे प्रव्रजित झाल्यावर, काय कल्याणकारी आहे याचा शोध घेत, आणि अनुत्तर परम शांत पदाचा शोध घेत, मी जेथे आलाळ कालाळ होते तेथे गेलो. तेथे जाऊन मी आलाळ कालाळांना म्हणालो – ‘मित्र कालाळ, मला या धम्म-विनयात ब्रह्मचर्य आचरण करण्याची इच्छा आहे.’ असे म्हटल्यावर, राजकुमारा, आलाळ कालाळ मला म्हणाले – ‘आयुष्यमानांनी येथे राहावे. हा धम्म असा आहे की, जेथे एखादा सुज्ञ पुरुष थोड्याच वेळात आपल्या गुरूंच्या सिद्धांताला स्वतःच्या अभिज्ञेने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून त्यात विहार करू शकतो.’ त्यानंतर, राजकुमारा, मी फार लवकर आणि वेगाने तो धम्म आत्मसात केला. त्यानंतर, राजकुमारा, केवळ ओठांच्या हालचालीने आणि पुनरुच्चार करण्यानेच मी ज्ञानवाद आणि स्थवीरवाद बोलू लागलो, आणि ‘मी जाणतो, मी पाहतो’ असा दावा करू लागलो; आणि माझ्याप्रमाणेच इतरही तसा दावा करत होते. तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला – ‘आलाळ कालाळ या धम्माची घोषणा केवळ श्रद्धेच्या बळावर करत नाहीत की, मी स्वतः अभिज्ञेने प्रत्यक्ष अनुभवून यात विहार करत आहे; तर निश्चितच आलाळ कालाळ हा धम्म जाणून आणि पाहून यात विहार करत आहेत.’”

‘‘အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, အာဠာရော ကာလာမော အာကိဉ္စညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ သဒ္ဓါ, မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ; န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ ဝီရိယံ…ပေ… သတိ… သမာဓိ… ပညာ, မယှံပတ္ထိ ပညာ. ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ အာဠာရော ကာလာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော, အာဝုသော, သုလဒ္ဓံ နော, အာဝုသော, ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ, တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ. ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ, တမဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ [Pg.281] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ; ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တမဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ. ဣတိ ယာဒိသော အဟံ, တာဒိသော တုဝံ; ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော အဟံ. ဧဟိ ဒါနိ, အာဝုသော, ဥဘောဝ သန္တာ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာမာ’တိ. ဣတိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, အာဠာရော ကာလာမော အာစရိယော မေ သမာနော (အတ္တနော) အန္တေဝါသိံ မံ သမာနံ အတ္တနာ သမသမံ ဌပေသိ, ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ အာကိဉ္စညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

त्यानंतर, हे राजकुमारा, जेथे आळार कालाम होते, तेथे मी गेलो; आणि आळार कालाम यांच्याजवळ जाऊन त्यांना असे म्हणालो – 'आवुसो कालाम, तुम्ही कोणत्या मर्यादेपर्यंत या धम्माला स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरत असल्याचे घोषित करता?' असे विचारल्यावर, हे राजकुमारा, आळार कालाम यांनी 'आकिंचञ्ञायतन' समाधी घोषित केली. तेव्हा, हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'केवळ आळार कालाम यांच्याकडेच श्रद्धा आहे असे नाही, माझ्याकडेही श्रद्धा आहे; केवळ आळार कालाम यांच्याकडेच वीर्य...पे... सती... समाधी... प्रज्ञा आहे असे नाही, माझ्याकडेही प्रज्ञा आहे. मग मी का बरं आळार कालाम ज्या धम्माला स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरत असल्याचे घोषित करतात, त्या धम्माच्या साक्षात्कारासाठी प्रयत्न करू नये?' त्यानंतर, हे राजकुमारा, मी फार वेळ न लावता, अतिशय वेगाने तो धम्म स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरू लागलो. त्यानंतर, हे राजकुमारा, जेथे आळार कालाम होते, तेथे मी गेलो; आणि आळार कालाम यांच्याजवळ जाऊन त्यांना असे म्हणालो – 'आवुसो कालाम, तुम्ही याच मर्यादेपर्यंत या धम्माला स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून घोषित करता का?' (त्यावर ते म्हणाले) 'आवुसो, मी याच मर्यादेपर्यंत या धम्माला स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून घोषित करतो.' (मी म्हणालो) 'आवुसो, मीसुद्धा याच मर्यादेपर्यंत या धम्माला स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरत आहे.' (ते म्हणाले) 'आवुसो, हा आमचा मोठा लाभ आहे! आवुसो, हे आमचे मोठे सुदैव आहे की आम्हाला तुमच्यासारखे आदरणीय सब्रह्मचारी पाहायला मिळाले! अशा प्रकारे, ज्या धम्माला मी स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून घोषित करतो, त्याच धम्माला तुम्ही स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरत आहात. आणि ज्या धम्माला तुम्ही स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरत आहात, त्याच धम्माला मी स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून घोषित करतो. अशा प्रकारे, जो धम्म मी जाणतो, तोच धम्म तुम्ही जाणता; जो धम्म तुम्ही जाणता, तोच धम्म मी जाणतो. अशा प्रकारे, जसा मी आहे, तसेच तुम्ही आहात; जसे तुम्ही आहात, तसाच मी आहे. या, आवुसो, आता आपण दोघे मिळून या समूहाचे नेतृत्व करू या.' अशा प्रकारे, हे राजकुमारा, आळार कालाम यांनी माझे आचार्य असूनही, आपला शिष्य असलेल्या मला स्वतःच्या बरोबरीचे स्थान दिले आणि माझा थोर आदराने सत्कार केला. तेव्हा, हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'हा धम्म निर्वेदासाठी, विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी किंवा निर्वाणासाठी संवर्तत नाही; तो केवळ आकिंचञ्ञायतन भूमीत उत्पन्न होण्यापुरताच मर्यादित आहे.' म्हणून, हे राजकुमारा, मी त्या धम्मात समाधान न मानता, त्या धम्माविषयी विरक्त होऊन तेथून निघून गेलो।

၃၂၈. ‘‘သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, အာဝုသော, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ, တာဒိသော အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ, ထေရဝါဒဉ္စ ဇာနာမိ ပဿာမီတိ စ ပဋိဇာနာမိ, အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသိ; အဒ္ဓါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟာသီ’တိ. အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော နေဝသညာနာသညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ သဒ္ဓါ, မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ; န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ ဝီရိယံ…ပေ… သတိ… သမာဓိ… ပညာ, မယှံပတ္ထိ [Pg.282] ပညာ. ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

३२८. त्यानंतर, हे राजकुमारा, 'काय कुशल आहे' याचा शोध घेत आणि सर्वश्रेष्ठ, परम शांत अशा निर्वाणपदाचा शोध करत, जेथे रामपुत्र उदक होते, तेथे मी गेलो; आणि रामपुत्र उदक यांच्याजवळ जाऊन त्यांना असे म्हणालो – 'आवुसो, मला या धम्म-विनयात ब्रह्मचर्याचे आचरण करण्याची इच्छा आहे.' असे विचारल्यावर, हे राजकुमारा, रामपुत्र उदक मला म्हणाले – 'आयुष्यमानांनी येथेच राहावे. हा धम्म असा आहे की, जेथे एखादा सुज्ञ पुरुष फार वेळ न लावता, स्वतःच्या आचार्यांचा सिद्धांत स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरू शकतो.' त्यानंतर, हे राजकुमारा, मी फार वेळ न लावता, अतिशय वेगाने तो धम्म शिकून घेतला. त्यानंतर, हे राजकुमारा, केवळ ओठ हलवण्यापुरते आणि बोलण्यापुरते मी 'ज्ञानवाद' सांगू शकत होतो आणि 'स्थविरवाद' जाणतो व पाहतो अशी प्रतिज्ञा करू शकत होतो; आणि माझ्याप्रमाणेच इतरही तशी प्रतिज्ञा करत होते. तेव्हा, हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'राम यांनी या धम्माला केवळ श्रद्धेच्या बळावर स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरत असल्याचे घोषित केले नव्हते; तर निश्चितच राम हे या धम्माला जाणून आणि पाहून विहरत होते.' त्यानंतर, हे राजकुमारा, जेथे रामपुत्र उदक होते, तेथे मी गेलो; आणि रामपुत्र उदक यांच्याजवळ जाऊन त्यांना असे म्हणालो – 'आवुसो, राम यांनी कोणत्या मर्यादेपर्यंत या धम्माला स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरत असल्याचे घोषित केले होते?' असे विचारल्यावर, हे राजकुमारा, रामपुत्र उदक यांनी 'नेवसञ्ञानासञ्ञायतन' समाधी घोषित केली. तेव्हा, हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'केवळ राम यांच्याकडेच श्रद्धा होती असे नाही, माझ्याकडेही श्रद्धा आहे; केवळ राम यांच्याकडेच वीर्य...पे... सती... समाधी... प्रज्ञा होती असे नाही, माझ्याकडेही प्रज्ञा आहे. मग मी का बरं राम ज्या धम्माला स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरत असल्याचे घोषित करत होते, त्या धम्माच्या साक्षात्कारासाठी प्रयत्न करू नये?' त्यानंतर, हे राजकुमारा, मी फार वेळ न लावता, अतिशय वेगाने तो धम्म स्वतः अभिज्ञेने जाणून, प्रत्यक्ष अनुभवून आणि प्राप्त करून विहरू लागलो।

‘‘အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော, အာဝုသော, သုလဒ္ဓံ နော, အာဝုသော, ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ. ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ တံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ; ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ. ဣတိ ယာဒိသော ရာမော အဟောသိ တာဒိသော တုဝံ, ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော ရာမော အဟောသိ. ဧဟိ ဒါနိ, အာဝုသော, တုဝံ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာ’တိ. ဣတိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော သဗြဟ္မစာရီ မေ သမာနော အာစရိယဋ္ဌာနေ မံ ဌပေသိ, ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ နေဝသညာနာသညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

“राजकुमारा, त्यानंतर मी रामपुत्र उदक जेथे होता तेथे गेलो; आणि जवळ जाऊन रामपुत्र उदकाला असे म्हणालो – ‘मित्रा, रामने (तुझ्या पित्याने) हा धर्म स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून एवढ्याच मर्यादेपर्यंत घोषित केला होता का?’ (त्याने उत्तर दिले) – ‘मित्रा, रामने हा धर्म स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून एवढ्याच मर्यादेपर्यंत घोषित केला होता.’ (मी म्हणालो) – ‘मित्रा, मीसुद्धा हा धर्म स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून एवढ्याच मर्यादेपर्यंत अनुभवत आहे.’ (तो म्हणाला) – ‘मित्रा, हा आपला लाभ आहे, मित्रा, हे आपले मोठे भाग्य आहे की आपल्यासारखा आदरणीय सब्रह्मचारी आम्हाला पाहायला मिळाला. अशा प्रकारे, जो धर्म रामने स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून घोषित केला होता, तोच धर्म तू स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून अनुभवत आहेस. आणि जो धर्म तू स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून अनुभवत आहेस, तोच धर्म रामने स्वतः विशेष ज्ञानाने साक्षात करून, प्राप्त करून घोषित केला होता. अशा प्रकारे, जो धर्म रामला ज्ञात होता, तो तुला माहीत आहे; जो धर्म तुला माहीत आहे, तो रामला ज्ञात होता. अशा प्रकारे, जसा राम होता तसा तू आहेस, आणि जसा तू आहेस तसा राम होता. तर मित्रा, ये आणि आता तू या संघाचे (गणाचे) नेतृत्व कर.’ राजकुमारा, अशा प्रकारे माझा सब्रह्मचारी असलेल्या रामपुत्र उदकाने मला स्वतःच्या गुरूच्या स्थानी बसवले आणि माझी अत्यंत उच्च आदराने पूजा केली. राजकुमारा, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला – ‘हा धर्म वैराग्यासाठी, अनासक्तीसाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, विशेष ज्ञानासाठी, संबोधीसाठी आणि निर्वाणासाठी पूरक नाही; तो केवळ नेवसंज्ञानासंज्ञायतन लोकामध्ये पुनर्जन्म मिळवून देण्यापुरताच मर्यादित आहे.’ म्हणून राजकुमारा, मी त्या धर्माने संतुष्ट न होता, त्या धर्माविषयी विरक्त होऊन तेथून निघून गेलो.”

၃၂၉. ‘‘သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော, မဂဓေသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော, ယေန ဥရုဝေလာ သေနာနိဂမော တဒဝသရိံ. တတ္ထဒ္ဒသံ ရမဏီယံ ဘူမိဘာဂံ, ပါသာဒိကဉ္စ ဝနသဏ္ဍံ, နဒီဉ္စ သန္ဒန္တိံ သေတကံ သုပတိတ္ထံ, ရမဏီယံ သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ရမဏီယော ဝတ, ဘော, ဘူမိဘာဂေါ, ပါသာဒိကော စ ဝနသဏ္ဍော, နဒိဉ္စ သန္ဒန္တိံ သေတကာ သုပတိတ္ထာ[Pg.283], ရမဏီယာ သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမော. အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တတ္ထေဝ နိသီဒိံ – ‘အလမိဒံ ပဓာနာယာ’တိ. အပိဿု မံ, ရာဇကုမာရ, တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

३२९. “राजकुमारा, अशा प्रकारे मी ‘कल्याण काय आहे’ याचा शोध घेत, अनुत्तर अशा परम शांत पदाच्या (निर्वाणाच्या) शोधात मगध देशामध्ये क्रमशः चारिका (भ्रमण) करत करत उरुवेला येथील सेनानी गावाजवळ पोहोचलो. तेथे मला एक रमणीय भूभाग, प्रसन्न करणारी वनराई, स्वच्छ व सुंदर घाट असलेली आणि संथ वाहणारी नदी आणि सभोवताली भिक्षेसाठी सुलभ असलेले गाव दिसले. राजकुमारा, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला – ‘अहाहा! हा भूभाग किती रमणीय आहे, ही वनराई किती प्रसन्न करणारी आहे, ही नदी स्वच्छ पाण्याने युक्त व सुंदर घाटांची असून संथ वाहत आहे आणि सभोवताली भिक्षेसाठी गावही जवळ आहे. साधना करू इच्छिणाऱ्या कुलपुत्रासाठी हे स्थान खरोखरच साधनेसाठी योग्य आहे.’ राजकुमारा, म्हणून मी ‘हे स्थान साधनेसाठी योग्य आहे’ असा विचार करून तेथेच बसलो. राजकुमारा, तेव्हा माझ्या बुद्धीमध्ये पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या अशा तीन आश्चर्यकारक उपमा स्फुरल्या.”

‘‘သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘန္တေ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘန္တေ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ တဉ္စ ပန ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ, ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ အဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ, န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ. ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ပဌမာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

“राजकुमारा, समजा जसे एखादे ओले आणि सद्रव लाकूड पाण्यात पडलेले असेल. आणि एखादा माणूस उत्तरारणी घेऊन येईल आणि विचार करेल – ‘मी अग्नी प्रज्वलित करीन, तेज प्रकट करीन.’ राजकुमारा, तुला काय वाटते? तो माणूस पाण्यात पडलेले ते ओले आणि सद्रव लाकूड उत्तरारणीने घासून अग्नी प्रज्वलित करू शकेल का, तेज प्रकट करू शकेल का?” “नाही, भंते! असे होऊ शकत नाही. त्याचे कारण काय? कारण, भंते, ते लाकूड ओले आणि सद्रव आहे आणि ते पाण्यात पडलेले आहे. तो माणूस केवळ थकवा आणि त्रासाचाच धनी होईल.” “त्याचप्रमाणे, राजकुमारा, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण शरीराने आणि मनाने कामभोगांपासून दूर न राहता राहतात, आणि ज्यांच्या मनात कामभोगांविषयी कामच्छंद, कामस्नेह, काममुच्छा, कामपिपासा आणि कामपरिळाह अंतर्मनातून पूर्णपणे नष्ट झालेला नसतो, शांत झालेला नसतो; असे ते श्रमण-ब्राह्मण जर तीव्र प्रयत्नांमुळे अत्यंत दुःखद, तीव्र, कठोर आणि कटू वेदना सहन करत असले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास असमर्थ ठरतात. आणि जर ते श्रमण-ब्राह्मण तीव्र प्रयत्नांमुळे अत्यंत दुःखद, तीव्र, कठोर आणि कटू वेदना सहन करत नसले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास असमर्थच ठरतात. राजकुमारा, ही पहिली आश्चर्यकारक उपमा मला स्फुरली, जी पूर्वी कधीही ऐकली नव्हती.”

၃၃၀. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ[Pg.284], တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘန္တေ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘန္တေ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ကိဉ္စာပိ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ, ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ, န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ. ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

३३०. “राजकुमारा, मला दुसरीही एक आश्चर्यकारक उपमा स्फुरली, जी पूर्वी कधीही ऐकली नव्हती. समजा जसे एखादे ओले आणि सद्रव लाकूड पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले असेल. आणि एखादा माणूस उत्तरारणी घेऊन येईल आणि विचार करेल – ‘मी अग्नी प्रज्वलित करीन, तेज प्रकट करीन.’ राजकुमारा, तुला काय वाटते? तो माणूस पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले ते ओले आणि सद्रव लाकूड उत्तरारणीने घासून अग्नी प्रज्वलित करू शकेल का, तेज प्रकट करू शकेल का?” “नाही, भंते! असे होऊ शकत नाही. त्याचे कारण काय? कारण, भंते, जरी ते लाकूड पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले असले, तरी ते ओले आणि सद्रव आहे. तो माणूस केवळ थकवा आणि त्रासाचाच धनी होईल.” “त्याचप्रमाणे, राजकुमारा, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण शरीराने आणि मनाने कामभोगांपासून दूर राहतात, परंतु ज्यांच्या मनात कामभोगांविषयी कामच्छंद, कामस्नेह, काममुच्छा, कामपिपासा आणि कामपरिळाह अंतर्मनातून पूर्णपणे नष्ट झालेला नसतो, शांत झालेला नसतो; असे ते श्रमण-ब्राह्मण जर तीव्र प्रयत्नांमुळे अत्यंत दुःखद, तीव्र, कठोर आणि कटू वेदना सहन करत असले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास असमर्थ ठरतात. आणि जर ते श्रमण-ब्राह्मण तीव्र प्रयत्नांमुळे अत्यंत दुःखद, तीव्र, कठोर आणि कटू वेदना सहन करत नसले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास असमर्थच ठरतात. राजकुमारा, ही दुसरी आश्चर्यकारक उपमा मला स्फुरली, जी पूर्वी कधीही ऐकली नव्हती.”

၃၃၁. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘန္တေ, သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ, တဉ္စ ပန အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ သုပ္ပဟီနော ဟောတိ သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ. ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ [Pg.285] ဝေဒယန္တိ, ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. ဣမာ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

३३१. “हे राजकुमार, माझ्या मनात पूर्वी कधीही न ऐकलेली, एक अत्यंत आश्चर्यकारक तिसरी उपमा स्फुरली. जसे की, हे राजकुमार, पाण्याचा अंश नसलेले, सुकलेले लाकूड पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले असावे. त्यानंतर एखादा माणूस उत्तरारणी घेऊन तिथे येईल आणि विचार करेल – ‘मी अग्नी निर्माण करीन, तेज प्रकट करीन.’ हे राजकुमार, तुला काय वाटते? तो माणूस पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेल्या त्या सुकलेल्या, पाण्याचा अंश नसलेल्या लाकडावर उत्तरारणी घासून अग्नी निर्माण करू शकेल का, तेज प्रकट करू शकेल का?” “होय, भन्ते.” “ते कशामुळे?” “कारण, भन्ते, ते लाकूड सुकलेले आणि पाण्याचा अंश नसलेले आहे, आणि ते पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले आहे.” “त्याचप्रमाणे, हे राजकुमार, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण शरीराने आणि मनाने कामभोगांपासून दूर राहतात, आणि त्यांच्यातील कामभोगांविषयीची कामेच्छा (कामच्छंद), कामस्नेह (आसक्ती), काममूर्च्छा (भ्रम), कामपिपासा (तृष्णा) आणि कामपरिळाह (दाह) हा त्यांच्या अंतर्मनातून पूर्णपणे नष्ट झालेला असतो, शांत झालेला असतो. जरी ते आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण प्रयत्नांमुळे निर्माण होणाऱ्या तीव्र, कटू, अत्यंत वेदनादायक आणि दुःखद वेदना सहन करत असले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास पात्र ठरतात. आणि जरी ते आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण प्रयत्नांमुळे निर्माण होणाऱ्या अशा तीव्र, कटू, अत्यंत वेदनादायक आणि दुःखद वेदना सहन करत नसले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास पात्र ठरतात. हे राजकुमार, माझ्या मनात पूर्वी कधीही न ऐकलेली, ही अत्यंत आश्चर्यकारक तिसरी उपमा स्फुरली. हे राजकुमार, माझ्या मनात पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या या तीन अत्यंत आश्चर्यकारक उपमा स्फुरल्या.”

၃၃၂. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျံ အဘိနိပ္ပီဠေယျံ အဘိသန္တာပေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှာမိ အဘိနိပ္ပီဠေမိ အဘိသန္တာပေမိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ သီသေ ဝါ ဂဟေတွာ ခန္ဓေ ဝါ ဂဟေတွာ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျ အဘိနိပ္ပီဠေယျ အဘိသန္တာပေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

३३२. “हे राजकुमार, माझ्या मनात असा विचार आला – ‘का नको मी दातांवर दात दाबून, जिभेने टाळूला स्पर्श करून, चित्ताने चित्ताचे दमन करावे, त्याला पिडा द्यावी आणि तापवावे?’ त्यानंतर, हे राजकुमार, मी दातांवर दात दाबून, जिभेने टाळूला स्पर्श करून, चित्ताने चित्ताचे दमन करू लागलो, त्याला पिडा देऊ लागलो आणि तापवू लागलो. हे राजकुमार, जेव्हा मी दातांवर दात दाबून, जिभेने टाळूला स्पर्श करून, चित्ताने चित्ताचे दमन करत होतो, त्याला पिडा देत होतो आणि तापवत होतो, तेव्हा माझ्या काखेतून घामाच्या धारा वाहू लागल्या. जसे की, हे राजकुमार, एखाद्या बलवान माणसाने एखाद्या दुर्बल माणसाला डोक्याने किंवा खांद्याने पकडून दाबून टाकावे, त्याला पिडा द्यावी आणि तापवावे; त्याचप्रमाणे, हे राजकुमार, जेव्हा मी दातांवर दात दाबून, जिभेने टाळूला स्पर्श करून, चित्ताने चित्ताचे दमन करत होतो, त्याला पिडा देत होतो आणि तापवत होतो, तेव्हा माझ्या काखेतून घामाच्या धारा वाहू लागल्या. हे राजकुमार, माझा वीर्य (प्रयत्न) दृढ होता, अजिबात खचलेला नव्हता; माझी स्मृती जागृत होती, अजिबात विसरलेली नव्हती; परंतु, त्या अत्यंत कठीण आणि दुःखदायक तपश्चर्येमुळे, सततच्या कठोर प्रयत्नांनी पीडित झालेले माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते.”

၃၃၃. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ ကမ္မာရဂဂ္ဂရိယာ ဓမမာနာယ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ [Pg.286] သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

३३३. “हे राजकुमार, माझ्या मनात असा विचार आला – ‘का नको मी श्वासोच्छ्वास विरहित (अप्राणक) ध्यानाचा अभ्यास करावा?’ त्यानंतर, हे राजकुमार, मी तोंड आणि नाकातून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला. हे राजकुमार, जेव्हा मी तोंड आणि नाकातून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला, तेव्हा माझ्या कानांच्या छिद्रांतून बाहेर पडणाऱ्या हवेचा अत्यंत तीव्र आवाज येऊ लागला. ज्याप्रमाणे लोहाराचा भाता फुंकताना अत्यंत तीव्र आवाज येतो, त्याचप्रमाणे, हे राजकुमार, जेव्हा मी तोंड आणि नाकातून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला, तेव्हा माझ्या कानांच्या छिद्रांतून बाहेर पडणाऱ्या हवेचा अत्यंत तीव्र आवाज येऊ लागला. हे राजकुमार, माझा वीर्य (प्रयत्न) दृढ होता, अजिबात खचलेला नव्हता; माझी स्मृती जागृत होती, अजिबात विसरलेली नव्हती; परंतु, त्या अत्यंत कठीण आणि दुःखदायक तपश्चर्येमुळे, सततच्या कठोर प्रयत्नांनी पीडित झालेले माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते.”

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, ဗလဝါ ပုရိသော တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

“हे राजकुमार, माझ्या मनात असा विचार आला – ‘का नको मी श्वासोच्छ्वास विरहित (अप्राणक) ध्यानाचा अभ्यास करावा?’ त्यानंतर, हे राजकुमार, मी तोंड, नाक आणि कानांतून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला. हे राजकुमार, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कानांतून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला, तेव्हा अत्यंत तीव्र वायू माझ्या मस्तकावर आघात करू लागला. जसे की, हे राजकुमार, एखाद्या बलवान माणसाने धारदार शस्त्राने मस्तकावर प्रहार करावा, त्याचप्रमाणे, हे राजकुमार, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कानांतून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला, तेव्हा अत्यंत तीव्र वायू माझ्या मस्तकावर आघात करू लागला. हे राजकुमार, माझा वीर्य (प्रयत्न) दृढ होता, अजिबात खचलेला नव्हता; माझी स्मृती जागृत होती, अजिबात विसरलेली नव्हती; परंतु, त्या अत्यंत कठीण आणि दुःखदायक तपश्चर्येमुळे, सततच्या कठोर प्रयत्नांनी पीडित झालेले माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते.”

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

“हे राजकुमार, माझ्या मनात असा विचार आला – ‘का नको मी श्वासोच्छ्वास विरहित (अप्राणक) ध्यानाचा अभ्यास करावा?’ त्यानंतर, हे राजकुमार, मी तोंड, नाक आणि कानांतून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला. हे राजकुमार, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कानांतून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला, तेव्हा माझ्या डोक्यात अत्यंत तीव्र वेदना होऊ लागल्या. जसे की, हे राजकुमार, एखाद्या बलवान माणसाने मजबूत चामड्याच्या पट्ट्याने डोके घट्ट बांधावे, त्याचप्रमाणे, हे राजकुमार, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कानांतून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला, तेव्हा माझ्या डोक्यात अत्यंत तीव्र वेदना होऊ लागल्या. हे राजकुमार, माझा वीर्य (प्रयत्न) दृढ होता, अजिबात खचलेला नव्हता; माझी स्मृती जागृत होती, अजिबात विसरलेली नव्हती; परंतु, त्या अत्यंत कठीण आणि दुःखदायक तपश्चर्येमुळे, सततच्या कठोर प्रयत्नांनी पीडित झालेले माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते.”

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ, ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी श्वासोच्छ्वास नसलेल्या (अप्राणक) ध्यानाचाच अभ्यास करावा का?' राजकुमारा, तेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांमधून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला. राजकुमारा, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांमधून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखला, तेव्हा अत्यंत तीव्र वायू माझ्या पोटात कापू लागला. राजकुमारा, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल कसाई किंवा त्याचा शिकाऊ साहाय्यक धारदार सुरीने गाईचे पोट कापतो, त्याचप्रमाणे राजकुमारा, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांमधून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखला, तेव्हा अत्यंत तीव्र वायू माझ्या पोटात कापू लागला. राजकुमारा, माझा वीर्य (प्रयत्न) दृढ आणि न डगमगणारा होता, माझी स्मृती जागृत आणि अखंड होती; परंतु त्या अत्यंत कठीण तपश्चर्येमुळे माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते, कारण मी त्या दुःखद तपश्चर्येने पीडित होतो.

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု [Pg.287] အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी श्वासोच्छ्वास नसलेल्या (अप्राणक) ध्यानाचाच अभ्यास करावा का?' राजकुमारा, तेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांमधून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखून धरला. राजकुमारा, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांमधून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखला, तेव्हा माझ्या शरीरात अत्यंत तीव्र जळजळ (दाह) होऊ लागली. राजकुमारा, ज्याप्रमाणे दोन बलवान पुरुष एखाद्या दुर्बल पुरुषाला वेगवेगळ्या हातांनी पकडून धगधगत्या कोळशाच्या खड्ड्यावर भाजतात किंवा चहूबाजूंनी शेकतात, त्याचप्रमाणे राजकुमारा, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांमधून होणारा श्वासोच्छ्वास रोखला, तेव्हा माझ्या शरीरात अत्यंत तीव्र जळजळ (दाह) होऊ लागली. राजकुमारा, माझा वीर्य (प्रयत्न) दृढ आणि न डगमगणारा होता, माझी स्मृती जागृत आणि अखंड होती; परंतु त्या अत्यंत कठीण तपश्चर्येमुळे माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते, कारण मी त्या दुःखद तपश्चर्येने पीडित होतो.

‘‘အပိဿု မံ, ရာဇကုမာရ, ဒေဝတာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော, အပိ စ ကာလင်္ကရောတီ’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော, နာပိ ကာလင်္ကရောတိ. အရဟံ သမဏော ဂေါတမော. ဝိဟာရောတွေဝ သော အရဟတော ဧဝရူပေါ ဟောတီ’တိ.

राजकुमारा, मला पाहून काही देवता असे म्हणाल्या – 'श्रमण गौतम मरण पावले आहेत.' काही देवता म्हणाल्या – 'श्रमण गौतम मरण पावलेले नाहीत, परंतु ते मरणाच्या दारात आहेत (मरणोन्मुख आहेत).' तर काही देवता म्हणाल्या – 'श्रमण गौतम मरण पावलेले नाहीत आणि ते मरणाच्या दारातही नाहीत. श्रमण गौतम हे अर्हत झाले आहेत. अर्हतांचे विहार करणे (राहणे) असेच असते.'

၃၃၄. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇေယျ’န္တိ. အထ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ [Pg.288] ဧတဒဝေါစုံ – ‘မာ ခေါ တွံ, မာရိသ, သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိ. သစေ ခေါ တွံ, မာရိသ, သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိဿသိ, တဿ တေ မယံ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေဿာမ, တာယ တွံ ယာပေဿသီ’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန သဗ္ဗသော အဇဇ္ဇိတံ ပဋိဇာနေယျံ. ဣမာ စ မေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေယျုံ, တာယ စာဟံ ယာပေယျံ, တံ မမဿ မုသာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တာ ဒေဝတာ ပစ္စာစိက္ခာမိ. ‘ဟလ’န္တိ ဝဒါမိ.

३३४. राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी पूर्णपणे अन्नत्याग करून साधना करावी का?' राजकुमारा, तेव्हा काही देवता माझ्याकडे आल्या आणि म्हणाल्या – 'हे पूजनीय, आपण पूर्णपणे अन्नत्याग करू नका. जर आपण पूर्णपणे अन्नत्याग केलात, तर आम्ही आपल्या रोमछिद्रांमधून दिव्य ओज (देवतांचे अन्न) शरीरात प्रवेश करवू, ज्याच्या आधारे आपण जिवंत राहू शकाल.' राजकुमारा, तेव्हा माझ्या मनात विचार आला – 'जर मी पूर्णपणे उपवास करत असल्याचा दावा केला आणि या देवता माझ्या रोमछिद्रांमधून दिव्य ओज शरीरात प्रवेश करवत राहिल्या, आणि मी त्यावरच जिवंत राहिलो, तर तो माझा खोटेपणा (असत्य) ठरेल.' राजकुमारा, म्हणून मी त्या देवतांना नकार दिला आणि म्हणालो – 'नको, याची आवश्यकता नाही.'

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရယတော ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ, အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တော ကာယော ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ အာသီတိကပဗ္ဗာနိ ဝါ ကာဠပဗ္ဗာနိ ဝါ, ဧဝမေဝဿု မေ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဩဋ္ဌပဒံ, ဧဝမေဝဿု မေ အာနိသဒံ ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဝဋ္ဋနာဝဠီ, ဧဝမေဝဿု မေ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကော ဥဏ္ဏတာဝနတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဇရသာလာယ ဂေါပါနသိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ, ဧဝမေဝဿု မေ ဖာသုဠိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဂမ္ဘီရေ ဥဒပါနေ ဥဒကတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ, ဧဝမေဝဿု မေ အက္ခိကူပေသု အက္ခိတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ တိတ္တကာလာဗု အာမကစ္ဆိန္နော ဝါတာတပေန သံဖုဋိတော ဟောတိ သမ္မိလာတော, ဧဝမေဝဿု မေ သီသစ္ဆဝိ သံဖုဋိတာ ဟောတိ သမ္မိလာတာ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ [Pg.289] အဟံ, ရာဇကုမာရ, ‘ဥဒရစ္ဆဝိံ ပရိမသိဿာမီ’တိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ, ‘ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ ပရိမသိဿာမီ’တိ ဥဒရစ္ဆဝိံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ. ယာဝဿု မေ, ရာဇကုမာရ, ဥဒရစ္ဆဝိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ အလ္လီနာ ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ‘ဝစ္စံ ဝါ မုတ္တံ ဝါ ကရိဿာမီ’တိ တတ္ထေဝ အဝကုဇ္ဇော ပပတာမိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဣမမေဝ ကာယံ အဿာသေန္တော ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇာမိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇတော ပူတိမူလာနိ လောမာနိ ကာယသ္မာ ပပတန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. အပိဿု မံ, ရာဇကုမာရ, မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာဠော သမဏော ဂေါတမော’တိ, ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော, သာမော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော, နပိ သာမော, မင်္ဂုရစ္ဆဝိ သမဏော ဂေါတမော’တိ. ယာဝဿု မေ, ရာဇကုမာရ, တာဝ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော ဥပဟတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ.

राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी अगदी थोडे थोडे अन्न ग्रहण करावे का? जसे की मुगाचे कढण, कुळथाचे कढण, मटारचे कढण किंवा हरभऱ्याचे कढण ओंजळभर घ्यावे.' राजकुमारा, त्यानुसार मी अगदी थोडे थोडे अन्न ग्रहण करू लागलो; जसे की मुगाचे कढण, कुळथाचे कढण, मटारचे कढण किंवा हरभऱ्याचे कढण ओंजळभर घेऊ लागलो. राजकुमारा, जेव्हा मी इतके थोडे अन्न ग्रहण करत होतो, तेव्हा माझे शरीर अत्यंत कृश झाले. त्या अल्प आहारामुळे माझे अवयव ऐंशी वर्षांच्या बांबूच्या पेरांसारखे किंवा काळ्या बांबूच्या पेरांसारखे दिसू लागले. त्या अल्प आहारामुळे माझे नितंब उंटाच्या पावलाच्या ठशासारखे झाले. त्या अल्प आहारामुळे माझा पाठीचा कणा मण्यांच्या माळेसारखा उंचसखल दिसू लागला. त्या अल्प आहारामुळे माझ्या बरगड्या, एखाद्या जुन्या मोडकळीस आलेल्या छपराच्या वाशांप्रमाणे विस्कळीत आणि वर-खाली झालेल्या दिसू लागल्या. त्या अल्प आहारामुळे, खोल विहिरीतील पाण्याचे प्रतिबिंब जसे खोलवर गेलेले दिसते, तसेच माझ्या डोळ्यांच्या खोबणीत माझे डोळे खोलवर गेलेले दिसू लागले. त्या अल्प आहारामुळे, ज्याप्रमाणे कोवळा कडू भोपळा उन्हात आणि वाऱ्यात सुकवून आकसून जातो, त्याचप्रमाणे माझ्या डोक्याची त्वचा आकसून आणि सुकवून गेली. राजकुमारा, जेव्हा मी 'पोटाच्या त्वचेला स्पर्श करावा' असा विचार करून हात लावत असे, तेव्हा माझ्या हाती पाठीचा कणाच लागत असे; आणि जेव्हा मी 'पाठीच्या कण्याला स्पर्श करावा' असा विचार करत असे, तेव्हा माझ्या हाती पोटाची त्वचाच लागत असे. राजकुमारा, त्या अल्प आहारामुळे माझी पोटाची त्वचा पाठीच्या कण्याला चिकटून गेली होती. राजकुमारा, त्या अल्प आहारामुळे जेव्हा मी 'मल-मूत्र विसर्जन करावे' या विचाराने जात असे, तेव्हा मी तिथेच पालथा कोसळत असे. राजकुमारा, त्या अल्प आहारामुळे जेव्हा मी शरीराला थोडा आराम देण्यासाठी हाताने माझे अवयव कुरवाळत असे, तेव्हा मुळे कुजलेल्या केसांप्रमाणे माझ्या शरीरावरील केस गळून पडत असत. राजकुमारा, मला पाहून लोक म्हणत – 'श्रमण गौतम काळे पडले आहेत.' काही लोक म्हणत – 'श्रमण गौतम काळे पडलेले नाहीत, तर ते सावळ्या रंगाचे झाले आहेत.' तर काही लोक म्हणत – 'श्रमण गौतम काळेही नाहीत आणि सावळेही नाहीत, तर त्यांच्या त्वचेचा रंग माशाच्या पाठीसारखा (किंवा तांबूस-तपकिरी) झाला आहे.' राजकुमारा, पूर्वी माझा जो वर्ण अत्यंत स्वच्छ, उजळ आणि तेजस्वी होता, तो त्या अल्प आहारामुळे पूर्णपणे नष्ट झाला होता.

၃၃၅. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယေ ခေါ ကေစိ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိံသု, ဧတာဝပရမံ နယိတော ဘိယျော. ယေပိ ဟိ ကေစိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိဿန္တိ, ဧတာဝပရမံ နယိတော ဘိယျော. ယေပိ ဟိ ကေစိ ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, ဧတာဝပရမံ နယိတော ဘိယျော. န ခေါ ပနာဟံ ဣမာယ ကဋုကာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ အဓိဂစ္ဆာမိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ; သိယာ နု ခေါ အညော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ ပိတု သက္ကဿ ကမ္မန္တေ သီတာယ ဇမ္ဗုစ္ဆာယာယ နိသိန္နော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတာ; သိယာ နု ခေါ ဧသော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, သတာနုသာရိ ဝိညာဏံ အဟောသိ – ‘ဧသေဝ မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကိံ နု ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ [Pg.290] ဓမ္မေဟီ’တိ? တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ.

३३५. राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'भूतकाळात ज्या काही श्रमण किंवा ब्राह्मणांनी स्वतःच्या प्रयत्नांमुळे निर्माण झालेल्या तीव्र, कटू, अत्यंत वेदनादायक आणि दुःखद संवेदना अनुभवल्या असतील, त्या यापेक्षा अधिक असू शकत नाहीत, हीच त्यांची पराकाष्ठा होती. भविष्यातही जे श्रमण किंवा ब्राह्मण स्वतःच्या प्रयत्नांमुळे निर्माण झालेल्या तीव्र, कटू, अत्यंत वेदनादायक आणि दुःखद संवेदना अनुभवतील, त्या यापेक्षा अधिक असू शकत नाहीत, हीच त्यांची पराकाष्ठा असेल. आणि वर्तमानातही जे श्रमण किंवा ब्राह्मण स्वतःच्या प्रयत्नांमुळे निर्माण झालेल्या तीव्र, कटू, अत्यंत वेदनादायक आणि दुःखद संवेदना अनुभवत आहेत, त्या यापेक्षा अधिक असू शकत नाहीत, हीच त्यांची पराकाष्ठा आहे. परंतु, मी या अत्यंत कठोर आणि दुष्कर तपश्चर्येने मानवी क्षमतेपलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन प्राप्त करू शकलो नाही. मग बोधी (सत्य प्राप्ती) साठी दुसरा काही मार्ग असू शकेल का?' राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मला आठवते की, माझे पिता शाक्य राजा यांच्या शेतातील कामाच्या वेळी, जांभळाच्या झाडाच्या थंड सावलीत बसून, मी कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती आणि सुख असणारे पहिले ध्यान (प्रथम ध्यान) प्राप्त करून विहरत होतो. हाच बोधीचा मार्ग असू शकेल का?' राजकुमारा, त्यानंतर माझ्या स्मृतीला अनुसरून मला असे ज्ञान झाले – 'हाच बोधीचा मार्ग आहे.' राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी त्या सुखाला का बरे घाबरावे, जे सुख कामभोगांपासून अलिप्त आणि अकुशल धर्मांपासून अलिप्त राहून प्राप्त होते?' राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी त्या सुखाला मुळीच घाबरत नाही, जे सुख कामभोगांपासून अलिप्त आणि अकुशल धर्मांपासून अलिप्त राहून प्राप्त होते.'

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ တံ သုကရံ သုခံ အဓိဂန္တုံ ဧဝံ အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တကာယေန. ယံနူနာဟံ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ ဩဒနကုမ္မာသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ. တေန ခေါ ပန မံ, ရာဇကုမာရ, သမယေန ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောန္တိ – ‘ယံ ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ အဓိဂမိဿတိ တံ နော အာရောစေဿတီ’တိ. ယတော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ, အထ မေ တေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမိံသု – ‘ဗာဟုလ္လိကော သမဏော ဂေါတမော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော, အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယာ’တိ.

राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'अशा प्रकारे अत्यंत कृश झालेल्या शरीराने ते सुख प्राप्त करणे सोपे नाही. त्यामुळे मी भात आणि सातूच्या पिठाचा बनवलेला स्थूल आहार ग्रहण केला तर बरे होईल.' राजकुमारा, मग मी भात आणि सातूच्या पिठाचा बनवलेला स्थूल आहार ग्रहण केला. राजकुमारा, त्या वेळी पंचवर्गीय भिक्खू माझी सेवा करत होते, या विचाराने की – 'श्रमण गौतम जो धर्म प्राप्त करतील, तो आम्हाला सांगतील.' राजकुमारा, जेव्हा मी भात आणि सातूच्या पिठाचा बनवलेला स्थूल आहार ग्रहण केला, तेव्हा ते पंचवर्गीय भिक्खू निराश होऊन मला सोडून निघून गेले – 'श्रमण गौतम विलासी बनले आहेत, त्यांनी साधना सोडून दिली आहे आणि ते विलासी जीवनाकडे वळले आहेत' असा विचार करून.

၃၃၆. ‘‘သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေတွာ ဗလံ ဂဟေတွာ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. အယံ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, ရတ္တိယာ ပဌမေ ယာမေ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော – ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

३३६. राजकुमारा, मग मी तो स्थूल आहार ग्रहण करून आणि शक्ती मिळवून, कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... (पे)... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरत राहिलो. वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने... द्वितीय ध्यान... तृतीय ध्यान... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून विहरत राहिलो. जेव्हा माझे चित्त अशा प्रकारे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले झाले, तेव्हा मी पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी (पुब्बेनिवासानुस्सतिज्ञानासाठी) चित्त वळवले. मी माझ्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करू लागलो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म... (पे)... अशा प्रकारे सविस्तर माहिती आणि वैशिष्ट्यांसह मी माझ्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण केले. राजकुमारा, रात्रीच्या पहिल्या प्रहरात मला ही पहिली विद्या प्राप्त झाली, अविद्या नष्ट झाली आणि विद्या उत्पन्न झाली; अंधकार नष्ट झाला आणि प्रकाश उत्पन्न झाला – जसे की एका अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी साधकाच्या बाबतीत घडते.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာမိ [Pg.291] …ပေ… အယံ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ ဒုတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော – ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

जेव्हा माझे चित्त अशा प्रकारे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले झाले, तेव्हा मी प्राण्यांच्या च्युती (मृत्यू) आणि उत्पत्तीच्या (पुनर्जन्माच्या) ज्ञानासाठी चित्त वळवले. मी मानवी दृष्टीपलीकडच्या अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूंनी प्राण्यांना मरताना आणि जन्माला येताना पाहिले; हीन, श्रेष्ठ, सुंदर, कुरूप, सुगती प्राप्त झालेले आणि दुर्गती प्राप्त झालेले प्राणी पाहिले आणि ते आपापल्या कर्मांनुसार गती प्राप्त करत असल्याचे जाणले... (पे)... राजकुमारा, रात्रीच्या मध्यम प्रहरात मला ही दुसरी विद्या प्राप्त झाली, अविद्या नष्ट झाली आणि विद्या उत्पन्न झाली; अंधकार नष्ट झाला आणि प्रकाश उत्पन्न झाला – जसे की एका अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी साधकाच्या बाबतीत घडते.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ…ပေ… ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ. တဿ မေ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ အဟောသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိံ. အယံ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော – ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

जेव्हा माझे चित्त अशा प्रकारे समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत उजळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले झाले, तेव्हा मी आसवांच्या (चित्तातील मळांच्या) क्षयाच्या ज्ञानासाठी चित्त वळवले. मी 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणले... (पे)... 'ही दुःख निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा (मार्ग) आहे' हे यथाभूत जाणले; 'हे आसव आहेत' हे यथाभूत जाणले... (पे)... 'ही आसव निरोधाकडे नेणारी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणले. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या माझे चित्त कामासवापासून मुक्त झाले, भवासवापासून मुक्त झाले आणि अविद्यासवापासून मुक्त झाले. मुक्त झाल्यावर 'मुक्त झाले' असे ज्ञान झाले. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा काही करायचे उरलेले नाही' हे मी जाणले. राजकुमारा, रात्रीच्या अंतिम प्रहरात मला ही तिसरी विद्या प्राप्त झाली, अविद्या नष्ट झाली आणि विद्या उत्पन्न झाली; अंधकार नष्ट झाला आणि प्रकाश उत्पन्न झाला – जसे की एका अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी साधकाच्या बाबतीत घडते.

၃၃၇. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဓိဂတော ခေါ မျာယံ ဓမ္မော ဂမ္ဘီရော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော. အာလယရာမာ ခေါ ပနာယံ ပဇာ အာလယရတာ အာလယသမ္မုဒိတာ. အာလယရာမာယ ခေါ ပန ပဇာယ အာလယရတာယ အာလယသမ္မုဒိတာယ ဒုဒ္ဒသံ ဣဒံ ဌာနံ ယဒိဒံ – ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. ဣဒမ္ပိ ခေါ ဌာနံ ဒုဒ္ဒသံ – ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဓမ္မံ ဒေသေယျံ, ပရေ စ မေ န အာဇာနေယျုံ, သော မမဿ ကိလမထော, သာ မမဿ ဝိဟေသာ’တိ. အပိဿု မံ, ရာဇကုမာရ, ဣမာ အနစ္ဆရိယာ ဂါထာယော ပဋိဘံသု ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ –

३३७. राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी प्राप्त केलेला हा धर्म अत्यंत गंभीर, पाहण्यास कठीण, समजण्यास कठीण, शांत, उत्कृष्ट, केवळ तर्काने न समजणारा, सूक्ष्म आणि विद्वानांनाच समजणारा असा आहे. परंतु ही प्रजा कामभोगांमध्ये रमणारी, कामभोगांमध्ये मग्न असणारी आणि कामभोगांमध्येच आनंद मानणारी आहे. कामभोगांमध्ये रमणाऱ्या, मग्न असणाऱ्या आणि आनंद मानणाऱ्या या प्रजेसाठी हे तत्त्व समजणे अत्यंत कठीण आहे, जे म्हणजे – इदप्पच्चयता-पटिच्चसमुप्पाद (प्रतीत्यसमुत्पाद). तसेच हे तत्त्व समजणेही अत्यंत कठीण आहे, जे म्हणजे – सर्व संस्कारांचे शमन, सर्व उपाधींचा त्याग, तृष्णेचा क्षय, विराग, निरोध आणि निर्वाण. जर मी या धर्माचा उपदेश केला आणि इतरांना तो समजला नाही, तर तो केवळ माझा थकवा आणि माझा त्रास ठरेल.' राजकुमारा, याशिवाय माझ्या मनात पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या अशा अत्यंत आश्चर्यकारक गाथा स्फुरल्या –

‘ကိစ္ဆေန မေ အဓိဂတံ, ဟလံ ဒါနိ ပကာသိတုံ;

ရာဂဒေါသပရေတေဟိ, နာယံ ဓမ္မော သုသမ္ဗုဓော.

‘मी अत्यंत कष्टाने प्राप्त केलेला हा धर्म आता प्रकट करणे योग्य नाही; कारण राग (आसक्ती) आणि द्वेषाने ग्रासलेल्या लोकांना हा धर्म सहजपणे समजणार नाही.’

‘ပဋိသောတဂါမိံ နိပုဏံ, ဂမ္ဘီရံ ဒုဒ္ဒသံ အဏုံ;

ရာဂရတ္တာ န ဒက္ခန္တိ, တမောခန္ဓေန အာဝုဋာ’ တိ.

अविद्येच्या अंधकार समूहाने वेढलेले आणि रागाने आसक्त झालेले लोक या संसाराच्या प्रवाहाविरुद्ध जाणाऱ्या, सूक्ष्म, गंभीर, दुर्बोध आणि अतिसूक्ष्म अशा धर्माला पाहू शकणार नाहीत.

‘‘ဣတိဟ [Pg.292] မေ, ရာဇကုမာရ, ပဋိသဉ္စိက္ခတော အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမတိ နော ဓမ္မဒေသနာယ.

हे राजकुमारा, अशा प्रकारे विचार करत असताना माझे चित्त धम्म उपदेश करण्याकडे न वळता, उदासीन राहण्याकडेच वळत होते.

၃၃၈. ‘‘အထ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မုနော သဟမ္ပတိဿ မမ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဧတဒဟောသိ – ‘နဿတိ ဝတ, ဘော, လောကော; ဝိနဿတိ ဝတ, ဘော, လောကော. ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတဿ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမတိ နော ဓမ္မဒေသနာယာ’တိ. အထ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော မမ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေနာဟံ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဒေသေတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓမ္မံ, ဒေသေတု သုဂတော ဓမ္မံ. သန္တိ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ အဿဝနတာယ ဓမ္မဿ ပရိဟာယန္တိ; ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော’တိ. ဣဒမဝေါစ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ; ဣဒံ ဝတွာ အထာပရံ ဧတဒဝေါစ –

३३८. तेव्हा, हे राजकुमारा, ब्रह्मा सहम्पतीने माझ्या मनातील विचार स्वतःच्या मनाने जाणून विचार केला—'अरेरे, हा संसार नष्ट होणार! अरेरे, हा संसार पूर्णपणे नष्ट होणार! कारण पूजनीय, सम्यक्संबुद्ध अशा तथागतांचे चित्त धम्म उपदेश करण्याकडे न वळता उदासीन राहण्याकडे वळत आहे.' त्यानंतर, हे राजकुमारा, जसा एखादा बलवान मनुष्य आपली दुमडलेली बाहू पसरवतो किंवा पसरवलेली बाहू दुमडतो, त्याचप्रमाणे ब्रह्मा सहम्पती ब्रह्मलोकातून अंतर्धान पावून माझ्यासमोर प्रकट झाले. त्यानंतर, हे राजकुमारा, ब्रह्मा सहम्पतीने आपले उपरणे एका खांद्यावर करून, मी जेथे होतो त्या दिशेने हात जोडून मला असे म्हटले—'भंते, भगवंतांनी धम्माचा उपदेश करावा, सुगतांनी धम्माचा उपदेश करावा. जगात असेही प्राणी आहेत ज्यांच्या डोळ्यांत क्लेशांची धूळ फार कमी आहे, धम्म न ऐकल्यामुळे त्यांचा ऱ्हास होत आहे. ते धम्म समजून घेणारे बनतील.' हे राजकुमारा, ब्रह्मा सहम्पतीने हे म्हटले. हे बोलून त्यांनी पुढे असेही म्हटले—

‘ပါတုရဟောသိ မဂဓေသု ပုဗ္ဗေ,ဓမ္မော အသုဒ္ဓေါ သမလေဟိ စိန္တိတော;

အပါပုရေတံ အမတဿ ဒွါရံ,သုဏန္တု ဓမ္မံ ဝိမလေနာနုဗုဒ္ဓံ.

'पूर्वी मगध देशात मलयुक्त अशा पंथप्रमुखांनी कल्पिलेला अशुद्ध धम्म प्रकट झाला होता. आपण त्या अमृताचे (निर्वाणाचे) द्वार उघडावे. त्या निर्मळ (बुद्धांनी) उत्तम प्रकारे जाणलेला धम्म लोकांना ऐकू द्या.'

‘သေလေ ယထာ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိဋ္ဌိတော,ယထာပိ ပဿေ ဇနတံ သမန္တတော;

တထူပမံ ဓမ္မမယံ သုမေဓ,ပါသာဒမာရုယှ သမန္တစက္ခု.

'ज्याप्रमाणे पर्वताच्या खडकाळ शिखरावर उभा असलेला मनुष्य सभोवतालच्या सर्व लोकांना पाहू शकतो, त्याचप्रमाणे हे सुमेध (उत्कृष्ट प्रज्ञावान), हे समंतचक्षु (सर्व बाजूंनी पाहणारे बुद्ध), आपण धम्ममयी प्रासादावर आरूढ व्हावे.'

‘သောကာဝတိဏ္ဏံ ဇနတမပေတသောကော,အဝေက္ခဿု ဇာတိဇရာဘိဘူတံ;

ဥဋ္ဌေဟိ ဝီရ, ဝိဇိတသင်္ဂါမ,သတ္ထဝါဟ အဏဏ, ဝိစရ လောကေ;

ဒေသဿု ဘဂဝါ ဓမ္မံ,အညာတာရော ဘဝိဿန္တီ’တိ.

'स्वतः शोकमुक्त होऊन, जन्म आणि जरेने पीडित असलेल्या आणि शोकात बुडालेल्या या लोकसमूहाकडे पाहावे. हे वीर, संग्राम जिंकणाऱ्या, सार्थवाह (मार्गदर्शक), ऋणमुक्त भगवंता, उठा आणि जगात विचरण करा. भगवंतांनी धम्माचा उपदेश करावा, धम्म समजून घेणारे लोक नक्कीच मिळतील.'

၃၃၉. ‘‘အထ [Pg.293] ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မုနော စ အဇ္ဈေသနံ ဝိဒိတွာ သတ္တေသု စ ကာရုညတံ ပဋိစ္စ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေသိံ. အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော သတ္တေ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ န ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ. သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလိနိယံ ဝါ ပဒုမိနိယံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကိနိယံ ဝါ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနိ, အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ သမောဒကံ ဌိတာနိ, အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာ အစ္စုဂ္ဂမ္မ ဌိတာနိ အနုပလိတ္တာနိ ဥဒကေန, ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော အဒ္ဒသံ သတ္တေ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ, အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ န ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ. အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မာနံ သဟမ္ပတိံ ဂါထာယ ပစ္စဘာသိံ –

३३९. त्यानंतर, हे राजकुमारा, मी ब्रह्माची ती प्रार्थना जाणून आणि प्राण्यांविषयीच्या करुणेपोटी बुद्धचक्षूंनी जगाकडे पाहिले. हे राजकुमारा, बुद्धचक्षूंनी जगाकडे पाहत असताना मला असे प्राणी दिसले ज्यांच्या डोळ्यांत क्लेशांची धूळ कमी आहे, काहींच्या डोळ्यांत धूळ जास्त आहे; काही तीक्ष्ण इंद्रिये असलेले, काही मंद इंद्रिये असलेले; काही चांगल्या स्वभावाचे, काही वाईट स्वभावाचे; काही सहज शिकू शकणारे, काही कठीणतेने शिकू शकणारे; आणि काही परलोकातील दोषांना भय मानून राहणारे, तर काही परलोकातील दोषांना भय न मानणारे. ज्याप्रमाणे निळ्या, तांबड्या किंवा पांढऱ्या कमळांच्या तलावात काही कमळे पाण्यातच जन्माला येतात, पाण्यातच वाढतात, पाण्याबाहेर न येता पाण्याच्या आतच बुडून राहून विकसित होतात; काही कमळे पाण्यात जन्माला येतात, पाण्यात वाढतात आणि पाण्याच्या पातळीवर येऊन राहतात; तर काही कमळे पाण्यात जन्माला येतात, पाण्यात वाढतात आणि पाण्याबाहेर वर येऊन उभी राहतात आणि त्यांना पाण्याचा स्पर्श होत नाही. त्याचप्रमाणे, हे राजकुमारा, मी बुद्धचक्षूंनी जगाकडे पाहत असताना मला असे प्राणी दिसले ज्यांच्या डोळ्यांत क्लेशांची धूळ कमी आहे, काहींच्या डोळ्यांत धूळ जास्त आहे; काही तीक्ष्ण इंद्रिये असलेले, काही मंद इंद्रिये असलेले; काही चांगल्या स्वभावाचे, काही वाईट स्वभावाचे; काही सहज शिकू शकणारे, काही कठीणतेने शिकू शकणारे; आणि काही परलोकातील दोषांना भय मानून राहणारे, तर काही परलोकातील दोषांना भय न मानणारे. त्यानंतर, हे राजकुमारा, मी ब्रह्मा सहम्पतीला गाथेने उत्तर दिले—

‘အပါရုတာ တေသံ အမတဿ ဒွါရာ,ယေ သောတဝန္တော ပမုဉ္စန္တု သဒ္ဓံ;

ဝိဟိံသသညီ ပဂုဏံ န ဘာသိံ,ဓမ္မံ ပဏီတံ မနုဇေသု ဗြဟ္မေ’တိ.

'हे ब्रह्मा, जे ऐकण्यास उत्सुक आहेत त्यांच्यासाठी अमृताचे (निर्वाणाचे) द्वार उघडले गेले आहे, त्यांनी आपली श्रद्धा प्रकट करावी. मानवांमध्ये क्लेश निर्माण होईल या भीतीने मी यापूर्वी माझ्याद्वारे जाणलेल्या या उत्तम धम्माचा उपदेश केला नव्हता.'

၃၄၀. ‘‘အထ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ‘ကတာဝကာသော ခေါမှိ ဘဂဝတာ ဓမ္မဒေသနာယာ’တိ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ.

३४०. त्यानंतर, हे राजकुमारा, 'भगवंतांनी मला धम्म उपदेशासाठी अनुमती दिली आहे' असे समजून ब्रह्मा सहम्पतीने मला अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि ते तेथेच अंतर्धान पावले.

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ? ကော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ? တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာဠာရော ကာလာမော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ဒီဃရတ္တံ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကော. ယံနူနာဟံ အာဠာရဿ ကာလာမဿ [Pg.294] ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ; သော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ. အထ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘သတ္တာဟကာလင်္ကတော, ဘန္တေ, အာဠာရော ကာလာမော’တိ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘သတ္တာဟကာလင်္ကတော အာဠာရော ကာလာမော’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘မဟာဇာနိယော ခေါ အာဠာရော ကာလာမော. သစေ ဟိ သော ဣမံ ဓမ္မံ သုဏေယျ, ခိပ္ပမေဝ အာဇာနေယျာ’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ? ကော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ? တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ ဥဒကော ရာမပုတ္တော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ဒီဃရတ္တံ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကော. ယံနူနာဟံ ဥဒကဿ ရာမပုတ္တဿ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ; သော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ. အထ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အဘိဒေါသကာလင်္ကတော, ဘန္တေ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော’တိ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အဘိဒေါသကာလင်္ကတော ဥဒကော ရာမပုတ္တော’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘မဟာဇာနိယော ခေါ ဥဒကော ရာမပုတ္တော. သစေ ဟိ သော ဣမံ ဓမ္မံ သုဏေယျ, ခိပ္ပမေဝ အာဇာနေယျာ’တိ.

त्यानंतर, हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला—'मी सर्वात आधी कोणाला धम्माचा उपदेश करावा? कोण हा धम्म लवकर समजून घेऊ शकेल?' त्यानंतर, हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला—'हा आळार कालाम पंडित, चतुर, बुद्धिमान आहे आणि बऱ्याच काळापासून त्याच्या डोळ्यांत क्लेशांची धूळ खूप कमी आहे. मी सर्वात आधी आळार कालामाला धम्माचा उपदेश केला तर किती बरे होईल! तो हा धम्म लवकरच समजून घेईल.' त्यानंतर, हे राजकुमारा, एका देवतेने माझ्याकडे येऊन मला सांगितले—'भंते, आळार कालामाचा मृत्यू होऊन सात दिवस झाले आहेत.' आणि मलाही ज्ञान आणि दर्शन प्राप्त झाले की—'आळार कालामाचा मृत्यू होऊन सात दिवस झाले आहेत.' त्यानंतर, हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला—'आळार कालामाचे मोठे नुकसान झाले आहे. जर त्याने हा धम्म ऐकला असता, तर तो तो लवकरच समजून शकला असता.' त्यानंतर, हे राजकुमारा, माझ्या मनात पुन्हा असा विचार आला—'मी सर्वात आधी कोणाला धम्माचा उपदेश करावा? कोण हा धम्म लवकर समजून घेऊ शकेल?' त्यानंतर, हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला—'हा रामपुत्र उदक पंडित, चतुर, बुद्धिमान आहे आणि बऱ्याच काळापासून त्याच्या डोळ्यांत क्लेशांची धूळ खूप कमी आहे. मी सर्वात आधी रामपुत्र उदकाला धम्माचा उपदेश केला तर किती बरे होईल! तो हा धम्म लवकरच समजून घेईल.' त्यानंतर, हे राजकुमारा, एका देवतेने माझ्याकडे येऊन मला सांगितले—'भंते, रामपुत्र उदकाचा काल रात्री मृत्यू झाला आहे.' आणि मलाही ज्ञान आणि दर्शन प्राप्त झाले की—'रामपुत्र उदकाचा काल रात्री मृत्यू झाला आहे.' त्यानंतर, हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला—'रामपुत्र उदकाचे मोठे नुकसान झाले आहे. जर त्याने हा धम्म ऐकला असता, तर तो तो लवकरच समजून शकला असता.'

၃၄၁. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ? ကော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ? တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဗဟုကာရာ ခေါ မေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ယေ မံ ပဓာနပဟိတတ္တံ ဥပဋ္ဌဟိံသု. ယံနူနာဟံ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျ’န္တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကဟံ နု ခေါ ဧတရဟိ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဒသံ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တေ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ဥရုဝေလာယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဗာရာဏသီ တေန စာရိကံ ပက္ကမိံ.

३४१. हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी सर्वात आधी कोणाला धम्माचा उपदेश करावा? कोण हा धम्म वेगाने समजून घेऊ शकेल?' हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'पंचवर्गीय भिक्खू माझ्यासाठी अत्यंत उपकारी आहेत, ज्यांनी मी ध्यान-साधनेत मग्न असताना माझी सेवा केली होती. मी सर्वात आधी पंचवर्गीय भिक्खूंनाच धम्माचा उपदेश करावा हे योग्य होईल.' हे राजकुमारा, माझ्या मनात असा विचार आला – 'सध्या पंचवर्गीय भिक्खू कोठे विहार करत आहेत?' हे राजकुमारा, मी मानवी दृष्टीपेक्षा श्रेष्ठ अशा अत्यंत शुद्ध दिव्य चक्षूंनी पंचवर्गीय भिक्खूंना बाराणसी येथील इसिपतनच्या मिगदाय (हरिणवन) मध्ये विहार करताना पाहिले. त्यानंतर, हे राजकुमारा, मी उरुवेला येथे इच्छेनुसार विहार करून, बाराणसीच्या दिशेने चारिकेसाठी निघालो।

‘‘အဒ္ဒသာ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဥပကော အာဇီဝကော အန္တရာ စ ဂယံ အန္တရာ စ ဗောဓိံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နံ. ဒိသွာန မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိပ္ပသန္နာနိ ခေါ တေ, အာဝုသော, ဣန္ဒြိယာနိ, ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ကံသိ တွံ, အာဝုသော, ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတော? ကော ဝါ တေ သတ္ထာ? ကဿ ဝါ တွံ ဓမ္မံ ရောစေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဥပကံ အာဇီဝကံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိံ –

हे राजकुमारा, गया आणि बोधिवृक्ष यांच्या दरम्यानच्या महामार्गावरून जात असताना, उपक नावाच्या आजीवकाने मला पाहिले. मला पाहून तो म्हणाला – 'हे आवुसो (मित्रा), तुझी इंद्रिये अत्यंत प्रसन्न दिसत आहेत, तुझा वर्ण शुद्ध आणि तेजस्वी आहे. हे आवुसो, तू कोणाच्या उद्देशाने प्रव्रजित झाला आहेस? तुझा शास्ता (गुरू) कोण आहे? किंवा तू कोणाच्या धम्माचे अनुसरण करतोस?' असे विचारले असता, हे राजकुमारा, मी उपक आजीवकाला गाथांद्वारे असे उत्तर दिले –

‘သဗ္ဗာဘိဘူ [Pg.295] သဗ္ဗဝိဒူဟမသ္မိ,သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အနူပလိတ္တော;

သဗ္ဗဉ္ဇဟော တဏှာက္ခယေ ဝိမုတ္တော,သယံ အဘိညာယ ကမုဒ္ဒိသေယျံ.

मी सर्व काही जिंकणारा (सर्वाभिभू) आणि सर्व काही जाणणारा (सर्वविदू) आहे. सर्व धर्मांमध्ये (गोष्टींमध्ये) मी अलिप्त आहे. मी सर्व काही त्यागले आहे आणि तृष्णेचा क्षय झाल्यामुळे (निर्वाण प्राप्त करून) मुक्त झालो आहे. स्वतःच परम ज्ञान (अभिज्ञा) प्राप्त केल्यावर, मी कोणाला माझा गुरू म्हणावे?

‘န မေ အာစရိယော အတ္ထိ, သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ;

သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ, နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော.

माझा कोणीही आचार्य (गुरू) नाही, माझ्यासारखा दुसरा कोणी अस्तित्वात नाही. देवलोकासह या संपूर्ण जगात माझ्या तोडीचा कोणीही नाही।

‘အဟဉှိ အရဟာ လောကေ, အဟံ သတ္ထာ အနုတ္တရော;

ဧကောမှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော.

कारण मीच या जगात अर्हत आहे, मीच सर्वश्रेष्ठ शास्ता (गुरू) आहे. मी एकटाच सम्यक्संबुद्ध आहे, मी शांत (शीतीभूत) आणि निवृत्त (निर्वाण प्राप्त) झालो आहे।

‘ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတုံ, ဂစ္ဆာမိ ကာသိနံ ပုရံ;

အန္ဓီဘူတသ္မိံ လောကသ္မိံ, အာဟဉ္ဆံ အမတဒုန္ဒုဘိ’န္တိ.

धम्मचक्काचे प्रवर्तन करण्यासाठी मी कासींच्या नगराकडे (बाराणसीकडे) जात आहे. या अंधकारमय (अज्ञानी) जगात मी अमृताचा (धम्माचा) नगारा वाजवीन।

‘ယထာ ခေါ တွံ, အာဝုသော, ပဋိဇာနာသိ အရဟသိ အနန္တဇိနော’တိ.

हे आवुसो, तू जसा दावा करतोस, त्यावरून तू 'अनंतजिन' (अनंत विजयी) असण्यास पात्र आहेस।

‘မာဒိသာ ဝေ ဇိနာ ဟောန္တိ, ယေ ပတ္တာ အာသဝက္ခယံ;

ဇိတာ မေ ပါပကာ ဓမ္မာ, တသ္မာဟမုပက ဇိနော’တိ.

हे उपक, ज्यांनी आसवांचा (विकारांचा) क्षय केला आहे, ते माझ्यासारखेच 'जिन' (विजयी) असतात. मी सर्व पापी अकुशल धर्मांवर (विचारांवर) विजय मिळवला आहे, म्हणूनच मी 'जिन' आहे।

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, ဥပကော အာဇီဝကော ‘ဟုပေယျပါဝုသော’တိ ဝတွာ သီသံ ဩကမ္ပေတွာ ဥမ္မဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ပက္ကာမိ.

हे राजकुमारा, असे म्हटले असता, उपक आजीवकाने 'हे आवुसो, कदाचित असेच असेल' असे म्हणून डोके हलवले आणि दुसरा मार्ग धरून तो निघून गेला।

၃၄၂. ‘‘အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဗာရာဏသီ ဣသိပတနံ မိဂဒါယော ယေန ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိံ. အဒ္ဒသံသု ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အညမညံ သဏ္ဌပေသုံ – ‘အယံ ခေါ, အာဝုသော, သမဏော ဂေါတမော အာဂစ္ဆတိ ဗာဟုလ္လိကော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ. သော နေဝ အဘိဝါဒေတဗ္ဗော, န ပစ္စုဋ္ဌာတဗ္ဗော, နာဿ ပတ္တစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ; အပိ စ ခေါ အာသနံ ဌပေတဗ္ဗံ – သစေ သော အာကင်္ခိဿတိ နိသီဒိဿတီ’တိ. ယထာ ယထာ ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိံ, တထာ တထာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ နာသက္ခိံသု သကာယ ကတိကာယ သဏ္ဌာတုံ. အပ္ပေကစ္စေ မံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေသုံ. အပ္ပေကစ္စေ အာသနံ ပညပေသုံ. အပ္ပေကစ္စေ ပါဒေါဒကံ ဥပဋ္ဌပေသုံ. အပိ စ ခေါ မံ နာမေန စ အာဝုသောဝါဒေန [Pg.296] စ သမုဒါစရန္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစံ – ‘မာ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတံ နာမေန စ အာဝုသောဝါဒေန စ သမုဒါစရထ ; အရဟံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဩဒဟထ, ဘိက္ခဝေ, သောတံ. အမတမဓိဂတံ. အဟမနုသာသာမိ, အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘တာယပိ ခေါ တွံ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဣရိယာယ တာယ ပဋိပဒါယ တာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ နာဇ္ဈဂမာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ; ကိံ ပန တွံ ဧတရဟိ ဗာဟုလ္လိကော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ အဓိဂမိဿသိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသ’န္တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစံ – ‘န, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဗာဟုလ္လိကော န ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော န အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ. အရဟံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဩဒဟထ, ဘိက္ခဝေ, သောတံ. အမတမဓိဂတံ. အဟမနုသာသာမိ, အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘တာယပိ ခေါ တွံ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဣရိယာယ တာယ ပဋိပဒါယ တာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ နာဇ္ဈဂမာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ; ကိံ ပန တွံ ဧတရဟိ ဗာဟုလ္လိကော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ အဓိဂမိဿသိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသ’န္တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစံ – ‘န, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဗာဟုလ္လိကော န ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော န အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ. အရဟံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဩဒဟထ, ဘိက္ခဝေ, သောတံ. အမတမဓိဂတံ. အဟမနုသာသာမိ, အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ[Pg.297]. တတိယမ္ပိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘တာယပိ ခေါ တွံ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဣရိယာယ တာယ ပဋိပဒါယ တာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ နာဇ္ဈဂမာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ; ကိံ ပန တွံ ဧတရဟိ ဗာဟုလ္လိကော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ အဓိဂမိဿသိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသ’န္တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစံ – ‘အဘိဇာနာထ မေ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပံ ပဘာဝိတမေတ’န္တိ ? ‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’. ‘အရဟံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဩဒဟထ, ဘိက္ခဝေ, သောတံ. အမတမဓိဂတံ. အဟမနုသာသာမိ, အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ.

३४२. “त्यानंतर, राजकुमारा, मी अनुक्रमाने चारिका (भ्रमण) करत जेथे वाराणसीतील इसिपतन मिगदाय (ऋषिपतन मृगदाय) होते आणि जेथे पंचवर्गीय भिक्खू होते, तेथे पोहोचलो. राजकुमारा, पंचवर्गीय भिक्खूंनी मला दुरूनच येत असताना पाहिले. पाहून त्यांनी आपापसात असा करार केला – ‘मित्रांनो, हा श्रमण गौतम येत आहे, जो विलासी बनला आहे, साधनेपासून भ्रष्ट झाला आहे आणि विलासी जीवनाकडे परतला आहे. त्याला वंदन करू नये, त्याच्या स्वागतासाठी उभे राहू नये, त्याचे पात्र व चीवर स्वीकारू नये; परंतु त्याच्यासाठी आसन ठेवावे – जर त्याची इच्छा असेल तर तो बसेल.’ राजकुमारा, जसजसा मी त्या पंचवर्गीय भिक्खूंच्या जवळ गेलो, तसतसे ते पंचवर्गीय भिक्खू आपल्या करारावर ठाम राहू शकले नाहीत. काहींनी सामोरे येऊन माझे पात्र व चीवर स्वीकारले. काहींनी आसन मांडले. काहींनी पाय धुण्यासाठी पाणी आणून ठेवले. तरीही ते मला नावाने आणि ‘आवुसो’ (मित्रा) असे म्हणून संबोधित होते. असे म्हटल्यावर, राजकुमारा, मी त्या पंचवर्गीय भिक्खूंना असे म्हणालो – ‘भिक्खूंनो, तथागतांना नावाने किंवा ‘आवुसो’ म्हणून संबोधित करू नका. भिक्खूंनो, तथागत हे अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध आहेत. भिक्खूंनो, कान देऊन ऐका. अमृताची (निर्वाणाची) प्राप्ती झाली आहे. मी उपदेश करतो, मी धम्माची देशना करतो. माझ्या उपदेशानुसार आचरण केल्यास, ज्या उद्देशासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराचा त्याग करून अनगारिक (गृहहीन) प्रवज्जा स्वीकारतात, ते अनुत्तर ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय तुम्ही लवकरच याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहराल.’ असे म्हटल्यावर, राजकुमारा, पंचवर्गीय भिक्खू मला म्हणाले – ‘आवुसो गौतम, त्या आचरणाने, त्या प्रतिपदेने आणि त्या दुष्कर तपश्चर्येने देखील तुम्हाला मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्राप्त झाले नाही; मग आता विलासी बनलेले, साधनेपासून भ्रष्ट झालेले आणि विलासी जीवनाकडे परतलेले तुम्ही मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष कसे काय प्राप्त कराल?’ असे म्हटल्यावर, राजकुमारा, मी पंचवर्गीय भिक्खूंना म्हणालो – ‘भिक्खूंनो, तथागत विलासी बनलेले नाहीत, साधनेपासून भ्रष्ट झालेले नाहीत आणि विलासी जीवनाकडे परतलेले नाहीत. भिक्खूंनो, तथागत हे अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध आहेत. भिक्खूंनो, कान देऊन ऐका. अमृताची प्राप्ती झाली आहे. मी उपदेश करतो, मी धम्माची देशना करतो. माझ्या उपदेशानुसार आचरण केल्यास, ज्या उद्देशासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराचा त्याग करून अनगारिक प्रवज्जा स्वीकारतात, ते अनुत्तर ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय तुम्ही लवकरच याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहराल.’ दुसऱ्यांदाही, राजकुमारा, पंचवर्गीय भिक्खूंनी मला तसेच म्हटले – ‘आवुसो गौतम, त्या आचरणाने, त्या प्रतिपदेने आणि त्या दुष्कर तपश्चर्येने देखील तुम्हाला मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्राप्त झाले नाही; मग आता विलासी बनलेले, साधनेपासून भ्रष्ट झालेले आणि विलासी जीवनाकडे परतलेले तुम्ही मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष कसे काय प्राप्त कराल?’ दुसऱ्यांदाही मी, राजकुमारा, पंचवर्गीय भिक्खूंना म्हणालो – ‘भिक्खूंनो, तथागत विलासी बनलेले नाहीत, साधनेपासून भ्रष्ट झालेले नाहीत आणि विलासी जीवनाकडे परतलेले नाहीत. भिक्खूंनो, तथागत हे अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध आहेत. भिक्खूंनो, कान देऊन ऐका. अमृताची प्राप्ती झाली आहे. मी उपदेश करतो, मी धम्माची देशना करतो. माझ्या उपदेशानुसार आचरण केल्यास, ज्या उद्देशासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराचा त्याग करून अनगारिक प्रवज्जा स्वीकारतात, ते अनुत्तर ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय तुम्ही लवकरच याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहराल.’ तिसऱ्यांदाही, राजकुमारा, पंचवर्गीय भिक्खूंनी मला तसेच म्हटले – ‘आवुसो गौतम, त्या आचरणाने, त्या प्रतिपदेने आणि त्या दुष्कर तपश्चर्येने देखील तुम्हाला मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष प्राप्त झाले नाही; मग आता विलासी बनलेले, साधनेपासून भ्रष्ट झालेले आणि विलासी जीवनाकडे परतलेले तुम्ही मानवी धर्मापलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन विशेष कसे काय प्राप्त कराल?’ असे म्हटल्यावर, राजकुमारा, मी पंचवर्गीय भिक्खूंना म्हणालो – ‘भिक्खूंनो, तुम्हाला आठवते का, मी यापूर्वी कधी अशा प्रकारे बोललो आहे का?’ ते म्हणाले – ‘नाही, भन्ते!’ ‘भिक्खूंनो, तथागत हे अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध आहेत. भिक्खूंनो, कान देऊन ऐका. अमृताची प्राप्ती झाली आहे. मी उपदेश करतो, मी धम्माची देशना करतो. माझ्या उपदेशानुसार आचरण केल्यास, ज्या उद्देशासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराचा त्याग करून अनगारिक प्रवज्जा स्वीकारतात, ते अनुत्तर ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय तुम्ही लवकरच याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहराल.’

‘‘အသက္ခိံ ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ သညာပေတုံ. ဒွေပိ သုဒံ, ရာဇကုမာရ, ဘိက္ခူ ဩဝဒါမိ. တယော ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရန္တိ. ယံ တယော ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ အာဟရန္တိ, တေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ယာပေမ. တယောပိ သုဒံ, ရာဇကုမာရ, ဘိက္ခူ ဩဝဒါမိ, ဒွေ ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရန္တိ. ယံ ဒွေ ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ အာဟရန္တိ တေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ယာပေမ.

“राजकुमारा, मी पंचवर्गीय भिक्खूंना (माझे बुद्धत्व) पटवून देण्यास समर्थ झालो. राजकुमारा, मी दोन भिक्खूंना उपदेश करत असे, तेव्हा तीन भिक्खू भिक्षेसाठी (पिंडपातासाठी) जात असत. ते तीन भिक्खू भिक्षेहून जे अन्न घेऊन येत, त्यावर आम्ही सहा जण उदरनिर्वाह करत असू. राजकुमारा, जेव्हा मी तीन भिक्खूंना उपदेश करत असे, तेव्हा दोन भिक्खू भिक्षेसाठी जात असत. ते दोन भिक्खू भिक्षेहून जे अन्न घेऊन येत, त्यावर आम्ही सहा जण उदरनिर्वाह करत असू.”

၃၄၃. ‘‘အထ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မယာ ဧဝံ ဩဝဒိယမာနာ ဧဝံ အနုသာသိယမာနာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိံသူ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကီဝ စိရေန နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ, ရာဇကုမာရ, တံယေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, ကုသလော တွံ ဟတ္ထာရူဠှေ အင်္ကုသဂယှေ သိပ္ပေ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ, ကုသလော အဟံ ဟတ္ထာရူဠှေ အင်္ကုသဂယှေ သိပ္ပေ’’တိ[Pg.298]. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ – ‘ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ ဇာနာတိ; တဿာဟံ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခိဿာမီ’တိ. သော စဿ အဿဒ္ဓေါ; ယာဝတကံ သဒ္ဓေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ န သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ ဗဟွာဗာဓော; ယာဝတကံ အပ္ပာဗာဓေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ န သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ သဌော မာယာဝီ; ယာဝတကံ အသဌေန အမာယာဝိနာ ပတ္တဗ္ဗံ တံ န သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ ကုသီတော; ယာဝတကံ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ န သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ ဒုပ္ပညော; ယာဝတကံ ပညဝတာ ပတ္တဗ္ဗံ တံ န သမ္ပာပုဏေယျ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, အပိ နု သော ပုရိသော တဝ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခေယျာ’’တိ? ‘‘ဧကမေကေနာပိ, ဘန္တေ, အင်္ဂေန သမန္နာဂတော သော ပုရိသော န မမ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခေယျ, ကော ပန ဝါဒေါ ပဉ္စဟင်္ဂေဟီ’’တိ!

३४३. त्यानंतर, राजकुमारा, माझ्याकडून अशा प्रकारे उपदेशिले आणि अनुशासित केले जात असताना, पंचवर्गीय भिक्खूंनी फार काळ न लागताच – ज्यासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून अनगारिक (गृहहीन) अवस्थेत प्रव्रजित होतात, त्या सर्वश्रेष्ठ ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय याच जन्मात स्वतः अभिज्ञापूर्वक साक्षात करून, त्यात प्रवेश करून ते विहरले. असे म्हटले असता, बोधी राजकुमार भगवंतांना म्हणाला – 'भंते, तथागतांसारखे विनायक (मार्गदर्शक) लाभल्यावर, एखादा भिक्खू किती काळात – ज्यासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घराबाहेर पडून अनगारिक अवस्थेत प्रव्रजित होतात, त्या सर्वश्रेष्ठ ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय याच जन्मात स्वतः अभिज्ञापूर्वक साक्षात करून, त्यात प्रवेश करून विहरेल?' भगवंत म्हणाले – 'तर मग, राजकुमारा, मी तुलाच याविषयी उलट प्रश्न विचारतो. तुला जसे योग्य वाटेल, तसे तू त्याचे उत्तर दे. तुला काय वाटते, राजकुमारा? तू हत्तीवर आरूढ होण्याच्या आणि अंकुश धरण्याच्या कलेत कुशल आहेस का?' 'होय, भंते, मी हत्तीवर आरूढ होण्याच्या आणि अंकुश धरण्याच्या कलेत कुशल आहे.' 'तुला काय वाटते, राजकुमारा? समजा एखादा माणूस येथे आला आणि त्याने विचार केला: "बोधी राजकुमार हत्तीवर आरूढ होण्याची आणि अंकुश धरण्याची कला जाणतात; मी त्यांच्याकडे या कलेचे शिक्षण घेईन." पण जर तो अश्रद्ध असेल, तर श्रद्धेने जे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते तो प्राप्त करू शकणार नाही. जर तो खूप आजारी असेल, तर निरोगीपणाने जे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते तो प्राप्त करू शकणार नाही. जर तो कपटी आणि मायावी असेल, तर निष्कपट आणि अढोंगीपणाने जे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते तो प्राप्त करू शकणार नाही. जर तो आळशी असेल, तर वीर्यवान माणसाने जे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते तो प्राप्त करू शकणार नाही. जर तो दुप्रज्ञ असेल, तर प्रज्ञावंताने जे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते तो प्राप्त करू शकणार नाही. तुला काय वाटते, राजकुमारा? तो माणूस तुझ्याकडे हत्तीवर आरूढ होण्याची आणि अंकुश धरण्याची कला शिकू शकेल का?' 'भंते, यातील एका जरी अवगुणाने युक्त असलेला तो माणूस माझ्याकडे हत्तीवर आरूढ होण्याची आणि अंकुश धरण्याची कला शिकू शकणार नाही, मग पाचही अवगुणांनी युक्त असलेल्या माणसाविषयी काय सांगावे!'

၃၄၄. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ – ‘ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ ဇာနာတိ; တဿာဟံ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခိဿာမီ’တိ. သော စဿ သဒ္ဓေါ; ယာဝတကံ သဒ္ဓေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ အပ္ပာဗာဓော; ယာဝတကံ အပ္ပာဗာဓေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ အသဌော အမာယာဝီ; ယာဝတကံ အသဌေန အမာယာဝိနာ ပတ္တဗ္ဗံ တံ သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ အာရဒ္ဓဝီရိယော; ယာဝတကံ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ ပညဝါ; ယာဝတကံ ပညဝတာ ပတ္တဗ္ဗံ တံ သမ္ပာပုဏေယျ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, အပိ နု သော ပုရိသော တဝ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခေယျာ’’တိ? ‘‘ဧကမေကေနာပိ, ဘန္တေ, အင်္ဂေန သမန္နာဂတော သော ပုရိသော မမ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခေယျ, ကော ပန ဝါဒေါ ပဉ္စဟင်္ဂေဟီ’’တိ! ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စိမာနိ ပဓာနိယင်္ဂါနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ဣဓ, ရာဇကုမာရ, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတိ; သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ; အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ အပ္ပာတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ မဇ္ဈိမာယ ပဓာနက္ခမာယ; အသဌော ဟောတိ အမာယာဝီ ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကတ္တာ သတ္ထရိ [Pg.299] ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု; အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု; ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ဣမာနိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စ ပဓာနိယင်္ဂါနိ.

३४४. तुला काय वाटते, राजकुमारा? समजा एखादा माणूस येथे आला आणि त्याने विचार केला: "बोधी राजकुमार हत्तीवर आरूढ होण्याची आणि अंकुश धरण्याची कला जाणतात; मी त्यांच्याकडे या कलेचे शिक्षण घेईन." आणि तो जर श्रद्धावान असेल, तर श्रद्धेने जे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते तो प्राप्त करेल. जर तो निरोगी असेल, तर निरोगीपणाने जे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते तो प्राप्त करेल. जर तो निष्कपट आणि अढोंगी असेल, तर निष्कपट व अढोंगीपणाने जे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते तो प्राप्त करेल. जर तो वीर्यवान असेल, तर वीर्यवानाने जे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते तो प्राप्त करेल. जर तो प्रज्ञावान असेल, तर प्रज्ञावंताने जे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते तो प्राप्त करेल. तुला काय वाटते, राजकुमारा? तो माणूस तुझ्याकडे हत्तीवर आरूढ होण्याची आणि अंकुश धरण्याची कला शिकू शकेल का?' 'भंते, यातील एका जरी गुणाने युक्त असलेला तो माणूस माझ्याकडे हत्तीवर आरूढ होण्याची आणि अंकुश धरण्याची कला शिकू शकेल, मग पाचही गुणांनी युक्त असलेल्या माणसाविषयी काय सांगावे!' 'त्याचप्रमाणे, राजकुमारा, साधनेची ही पाच अंगे आहेत. ती पाच कोणती? येथे, राजकुमारा, भिक्खू श्रद्धावान असतो; तो तथागतांच्या बोधीवर श्रद्धा ठेवतो: "ते भगवंत असे आहेत - अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध, भगवंत;" तो निरोगी आणि व्याधीमुक्त असतो. त्याची पचनशक्ती समतोल असते - जी फार थंडही नसते आणि फार उष्णही नसते, तर मध्यम असते आणि साधनेचे कष्ट सहन करण्यास सक्षम असते; तो निष्कपट आणि अढोंगी असतो; शास्त्यांकडे किंवा सुज्ञ सब्रह्मचाऱ्यांकडे स्वतःला जसा आहे तसाच प्रामाणिकपणे प्रकट करतो; तो अकुशल धर्मांचा त्याग करण्यासाठी आणि कुशल धर्मांच्या प्राप्तीसाठी दृढ प्रयत्नशील राहतो; तो बलवान, दृढ पराक्रमी असतो आणि कुशल धर्मांच्या बाबतीत आपली धुरा सोडून देत नाही; तो प्रज्ञावान असतो; तो उदय आणि अस्त जाणणाऱ्या प्रज्ञेने युक्त असतो, जी प्रज्ञा आर्य, वेधक आणि दुःखाचा पूर्ण क्षय करणाऱ्या मार्गाकडे नेणारी असते. राजकुमारा, हीच साधनेची पाच अंगे आहेत.'

၃၄၅. ‘‘ဣမေဟိ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ သတ္တ ဝဿာနိ. တိဋ္ဌန္တု, ရာဇကုမာရ, သတ္တ ဝဿာနိ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ ဆဗ္ဗဿာနိ… ပဉ္စ ဝဿာနိ… စတ္တာရိ ဝဿာနိ… တီဏိ ဝဿာနိ… ဒွေ ဝဿာနိ… ဧကံ ဝဿံ. တိဋ္ဌတု, ရာဇကုမာရ, ဧကံ ဝဿံ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ သတ္တ မာသာနိ. တိဋ္ဌန္တု, ရာဇကုမာရ, သတ္တ မာသာနိ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ ဆ မာသာနိ… ပဉ္စ မာသာနိ… စတ္တာရိ မာသာနိ… တီဏိ မာသာနိ… ဒွေ မာသာနိ… ဧကံ မာသံ… အဍ္ဎမာသံ. တိဋ္ဌတု, ရာဇကုမာရ, အဍ္ဎမာသော. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ. တိဋ္ဌန္တု, ရာဇကုမာရ, သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ [Pg.300] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ ဆ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ… ပဉ္စ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ… စတ္တာရိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ… တီဏိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ… ဒွေ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ… ဧကံ ရတ္တိန္ဒိဝံ. တိဋ္ဌတု, ရာဇကုမာရ, ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော သာယမနုသိဋ္ဌော ပါတော ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတိ, ပါတမနုသိဋ္ဌော သာယံ ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ, အဟော ဓမ္မော, အဟော ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတာ! ယတြ ဟိ နာမ သာယမနုသိဋ္ဌော ပါတော ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတိ, ပါတမနုသိဋ္ဌော သာယံ ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတီ’’တိ!

३४५. “राजकुमारा, प्रयत्नांच्या (साधनेच्या) या पाच अंगांनी युक्त असलेला भिक्खू जेव्हा मार्गदर्शक अशा तथागतांना प्राप्त करतो, तेव्हा ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घरादाराचा त्याग करून गृहहीन प्रवृज्जेचा स्वीकार करतात, त्या ब्रह्मचर्याच्या सर्वश्रेष्ठ अंतिम ध्येयाला (अर्हत्त्वाला) याच जन्मात स्वतः अभिज्ञापूर्वक (विशेष ज्ञानाने) साक्षात करून, प्राप्त करून विहरू शकेल — सात वर्षांत. सात वर्षे तर राहू दे, राजकुमारा! प्रयत्नांच्या या पाच अंगांनी युक्त असलेला भिक्खू जेव्हा मार्गदर्शक अशा तथागतांना प्राप्त करतो, तेव्हा तो विहरू शकेल — सहा वर्षांत... पाच वर्षांत... चार वर्षांत... तीन वर्षांत... दोन वर्षांत... एक वर्षात. एक वर्ष तर राहू दे, राजकुमारा! प्रयत्नांच्या या पाच अंगांनी युक्त असलेला भिक्खू जेव्हा मार्गदर्शक अशा तथागतांना प्राप्त करतो, तेव्हा तो विहरू शकेल — सात महिन्यांत. सात महिने तर राहू दे, राजकुमारा! प्रयत्नांच्या या पाच अंगांनी युक्त असलेला भिक्खू जेव्हा मार्गदर्शक अशा तथागतांना प्राप्त करतो, तेव्हा तो विहरू शकेल — सहा महिन्यांत... पाच महिन्यांत... चार महिन्यांत... तीन महिन्यांत... दोन महिन्यांत... एक महिन्यात... अर्ध्या महिन्यात. अर्धा महिना तर राहू दे, राजकुमारा! प्रयत्नांच्या या पाच अंगांनी युक्त असलेला भिक्खू जेव्हा मार्गदर्शक अशा तथागतांना प्राप्त करतो, तेव्हा तो विहरू शकेल — सात दिवस आणि रात्रीत. सात दिवस आणि रात्री तर राहू दे, राजकुमारा! प्रयत्नांच्या या पाच अंगांनी युक्त असलेला भिक्खू जेव्हा मार्गदर्शक अशा तथागतांना प्राप्त करतो, तेव्हा तो विहरू शकेल — सहा दिवस आणि रात्रीत... पाच दिवस आणि रात्रीत... चार दिवस आणि रात्रीत... तीन दिवस आणि रात्रीत... दोन दिवस आणि रात्रीत... एक दिवस आणि रात्रीत. एक दिवस आणि रात्र तर राहू दे, राजकुमारा! प्रयत्नांच्या या पाच अंगांनी युक्त असलेला भिक्खू जेव्हा मार्गदर्शक अशा तथागतांना प्राप्त करतो, तेव्हा संध्याकाळी उपदेश केला असता तो सकाळी विशेष गुणाची (अर्हत्त्वाची) प्राप्ती करेल, आणि सकाळी उपदेश केला असता संध्याकाळी विशेष गुणाची प्राप्ती करेल.” असे म्हटले असता, बोधी राजकुमाराने भगवंतांना असे म्हटले — “अहो बुद्ध! अहो धम्म! अहो, धम्माचे काय हे सुविख्यात व्याख्यान! कारण संध्याकाळी उपदेश केला असता सकाळी विशेष गुणाची प्राप्ती होते, आणि सकाळी उपदेश केला असता संध्याकाळी विशेष गुणाची प्राप्ती होते!”

၃၄၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သဉ္ဇိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဗောဓိံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝမေဝ ပနာယံ ဘဝံ ဗောဓိ – ‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ, အဟော ဓမ္မော, အဟော ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတာ’တိ စ ဝဒေတိ ; အထ စ ပန န တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စာ’’တိ. ‘‘မာ ဟေဝံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, အဝစ; မာ ဟေဝံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, အဝစ. သမ္မုခါ မေတံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, အယျာယ သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ’’. ‘‘ဧကမိဒံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ မေ အယျာ ကုစ္ဆိမတီ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ မေ အယျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယော မေ အယံ, ဘန္တေ, ကုစ္ဆိဂတော ကုမာရကော ဝါ ကုမာရိကာ ဝါ သော ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ တံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’န္တိ. ဧကမိဒံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, သမယံ ဘဂဝါ ဣဓေဝ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ မံ ဓာတိ အင်္ကေန ဟရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ မံ ဓာတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ, ဘန္တေ, ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ တံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’န္တိ. ဧသာဟံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, တတိယကမ္ပိ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

३४६. असे म्हटले असता, संजिकापुत्त नावाचा तरुण बोधी राजकुमाराला म्हणाला — “हे आदरणीय बोधी तर केवळ असेच म्हणतात — ‘अहो बुद्ध! अहो धम्म! अहो, धम्माचे काय हे सुविख्यात व्याख्यान!’ परंतु ते त्या आदरणीय गोतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात नाहीत.” “मित्रा संजिकापुत्ता, असे बोलू नकोस! मित्रा संजिकापुत्ता, असे बोलू नकोस! मित्रा संजिकापुत्ता, मी हे माझ्या मातेच्या मुखातून प्रत्यक्ष ऐकले आहे आणि प्रत्यक्ष स्वीकारले आहे. मित्रा संजिकापुत्ता, एके काळी भगवंत कौशाम्बी येथील घोषिताराम विहारात राहत होते. तेव्हा माझी माता गरोदर असताना जेथे भगवंत होते तेथे गेली; आणि भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसली. एका बाजूला बसलेल्या माझ्या मातेने भगवंतांना असे म्हटले — ‘भन्ते, माझ्या गर्भात असलेला हा बालक किंवा बालिका भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. भगवंतांनी त्याला/तिला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक/उपासिका म्हणून स्वीकारावे.’ मित्रा संजिकापुत्ता, दुसऱ्या एका प्रसंगी भगवंत येथेच भग्ग देशात, सुसुमारगिरी येथील भेसकळावनातील मृगदायात राहत होते. तेव्हा माझ्या दाईने मला कडेवर घेऊन जेथे भगवंत होते तेथे आणले; आणि भगवंतांना अभिवादन करून ती एका बाजूला उभी राहिली. एका बाजूला उभी राहिलेल्या माझ्या दाईने भगवंतांना असे म्हटले — ‘भन्ते, हा बोधी राजकुमार भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. भगवंतांनी याला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.’ आणि आता, मित्रा संजिकापुत्ता, मी तिसऱ्यांदाही भगवंतांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. भगवंतांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.”

ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

पाचवे बोधिराजकुमारसुत्त समाप्त झाले.

၆. အင်္ဂုလိမာလသုတ္တံ

६. अंगुलिमालसुत्त

၃၄၇. ဧဝံ [Pg.301] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဝိဇိတေ စောရော အင်္ဂုလိမာလော နာမ ဟောတိ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု. တေန ဂါမာပိ အဂါမာ ကတာ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ကတာ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ကတာ. သော မနုဿေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အင်္ဂုလီနံ မာလံ ဓာရေတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန စောရော အင်္ဂုလိမာလော တေနဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. အဒ္ဒသာသုံ ခေါ ဂေါပါလကာ ပသုပါလကာ ကဿကာ ပထာဝိနော ဘဂဝန္တံ ယေန စောရော အင်္ဂုလိမာလော တေနဒ္ဓါနမဂ္ဂပဋိပန္နံ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မာ, သမဏ, ဧတံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. ဧတသ္မိံ, သမဏ, မဂ္ဂေ စောရော အင်္ဂုလိမာလော နာမ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု. တေန ဂါမာပိ အဂါမာ ကတာ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ကတာ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ကတာ. သော မနုဿေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အင်္ဂုလီနံ မာလံ ဓာရေတိ. ဧတဉှိ, သမဏ, မဂ္ဂံ ဒသပိ ပုရိသာ ဝီသမ္ပိ ပုရိသာ တိံသမ္ပိ ပုရိသာ စတ္တာရီသမ္ပိ ပုရိသာ ပညာသမ္ပိ ပုရိသာ သင်္ကရိတွာ သင်္ကရိတွာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. တေပိ စောရဿ အင်္ဂုလိမာလဿ ဟတ္ထတ္ထံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ တုဏှီဘူတော အဂမာသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဂေါပါလကာ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဂေါပါလကာ ပသုပါလကာ ကဿကာ ပထာဝိနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မာ, သမဏ, ဧတံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ, ဧတသ္မိံ သမဏ မဂ္ဂေ စောရော အင်္ဂုလိမာလော နာမ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု, တေန ဂါမာပိ အဂါမာ ကတာ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ကတာ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ကတာ. သော မနုဿေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အင်္ဂုလီနံ မာလံ ဓာရေတိ. ဧတဉှိ သမဏ မဂ္ဂံ ဒသပိ ပုရိသာ ဝီသမ္ပိ ပုရိသာ တိံသမ္ပိ ပုရိသာ စတ္တာရီသမ္ပိ ပုရိသာ ပညာသမ္ပိ ပုရိသာ သင်္ကရိတွာ သင်္ကရိတွာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. တေပိ စောရဿ အင်္ဂုလိမာလဿ ဟတ္ထတ္ထံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ.

३४७. असे मी ऐकले आहे - एकदा भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. त्या वेळी कोसलचा राजा प्रसेनजित याच्या राज्यात अंगुलिमाळ नावाचा एक दरोडेखोर (चोर) राहत होता. तो क्रूर, रक्ताळलेल्या हातांचा, हिंसा व मारहाणीत मग्न असलेला आणि प्राणिमात्रांविषयी दया नसलेला होता. त्याने गावांना उजाड केले होते, नगरांना उजाड केले होते आणि जनपदांनाही जनशून्य केले होते. तो माणसांची हत्या करून करून त्यांच्या बोटांची माळ (गळ्यात) परिधान करत असे. त्यानंतर भगवान सकाळच्या वेळी (चीवर) परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन श्रावस्तीमध्ये भिक्षेसाठी प्रविष्ट झाले. श्रावस्तीमध्ये भिक्षाटन करून, भोजनोत्तर भिक्षेहून परतल्यावर, आपले आसन आवरून आणि पात्र व चीवर घेऊन भगवान ज्या मार्गाने चोर अंगुलिमाळ राहत होता, त्या मार्गाने चालू लागले. गोपाळ, पशुपालक, शेतकरी आणि वाटसरूंनी भगवंतांना चोर अंगुलिमाळ राहत असलेल्या मार्गाने जाताना पाहिले. भगवंतांना पाहून ते म्हणाले, 'हे श्रमणा! या मार्गाने जाऊ नका. हे श्रमणा, या मार्गावर अंगुलिमाळ नावाचा क्रूर, रक्ताळलेल्या हातांचा, हिंसा व मारहाणीत मग्न असलेला आणि प्राणिमात्रांविषयी दया नसलेला चोर राहतो. त्याने गावांना उजाड केले आहे, नगरांना उजाड केले आहे आणि जनपदांनाही जनशून्य केले आहे. तो माणसांची हत्या करून करून त्यांच्या बोटांची माळ परिधान करतो. हे श्रमणा, या मार्गावरून दहा, वीस, तीस, चाळीस किंवा पन्नास पुरुषसुद्धा एकत्र संघटित होऊन जातात; तरीही ते चोर अंगुलिमाळच्या हाती पडून विनाशाला प्राप्त होतात.' असे म्हटले असता, भगवान शांत राहून पुढेच चालत राहिले. दुसऱ्यांदाही... तिसऱ्यांदाही गोपाळ, पशुपालक, शेतकरी आणि वाटसरूंनी भगवंतांना हेच सांगितले.

၃၄၈. အထ [Pg.302] ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီဘူတော အဂမာသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ စောရော အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! ဣမဉှိ မဂ္ဂံ ဒသပိ ပုရိသာ ဝီသမ္ပိ ပုရိသာ တိံသမ္ပိ ပုရိသာ စတ္တာရီသမ္ပိ ပုရိသာ ပညာသမ္ပိ ပုရိသာ သင်္ကရိတွာ သင်္ကရိတွာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. တေပိ မမ ဟတ္ထတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. အထ စ ပနာယံ သမဏော ဧကော အဒုတိယော ပသယှ မညေ အာဂစ္ဆတိ. ယံနူနာဟံ ဣမံ သမဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ စောရော အင်္ဂုလိမာလော အသိစမ္မံ ဂဟေတွာ ဓနုကလာပံ သန္နယှိတွာ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ ယထာ စောရော အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝန္တံ ပကတိယာ ဂစ္ဆန္တံ သဗ္ဗထာမေန ဂစ္ဆန္တော န သက္ကောတိ သမ္ပာပုဏိတုံ. အထ ခေါ စောရဿ အင်္ဂုလိမာလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! အဟဉှိ ပုဗ္ဗေ ဟတ္ထိမ္ပိ ဓာဝန္တံ အနုပတိတွာ ဂဏှာမိ, အဿမ္ပိ ဓာဝန္တံ အနုပတိတွာ ဂဏှာမိ, ရထမ္ပိ ဓာဝန္တံ အနုပတိတွာ ဂဏှာမိ, မိဂမ္ပိ ဓာဝန္တံ အနုပတိတွာ ဂဏှာမိ; အထ စ ပနာဟံ ဣမံ သမဏံ ပကတိယာ ဂစ္ဆန္တံ သဗ္ဗထာမေန ဂစ္ဆန္တော န သက္ကောမိ သမ္ပာပုဏိတု’’န္တိ! ဌိတောဝ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဋ္ဌ, တိဋ္ဌ, သမဏာ’’တိ. ‘‘ဌိတော အဟံ, အင်္ဂုလိမာလ, တွဉ္စ တိဋ္ဌာ’’တိ. အထ ခေါ စောရဿ အင်္ဂုလိမာလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣမေ ခေါ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ သစ္စဝါဒိနော သစ္စပဋိညာ. အထ ပနာယံ သမဏော ဂစ္ဆံ ယေဝါဟ – ‘ဌိတော အဟံ, အင်္ဂုလိမာလ, တွဉ္စ တိဋ္ဌာ’တိ. ယံနူနာဟံ ဣမံ သမဏံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ.

३४८. त्यानंतर भगवान शांत राहून पुढेच चालत राहिले. चोर अंगुलिमाळने भगवंतांना दुरूनच येताना पाहिले. त्यांना पाहून त्याच्या मनात विचार आला, 'अरे, किती हे आश्चर्य! किती हा चमत्कार! या मार्गावरून दहा, वीस, तीस, चाळीस किंवा पन्नास पुरुषसुद्धा एकत्र संघटित होऊन जातात, तरीही ते माझ्या हाती पडून विनाशाला प्राप्त होतात. परंतु हा श्रमण कोणताही सोबती नसताना एकटाच धैर्याने येत आहे. मी या श्रमणाचा प्राण का घेऊ नये?' त्यानंतर चोर अंगुलिमाळने तलवार व ढाल घेतली, धनुष्य व बाणाचा भाता पाठीवर बांधला आणि तो भगवंतांच्या मागे मागे धावू लागला. त्या वेळी भगवंतांनी अशा प्रकारचा ऋद्धि-अभिसंस्कार (चमत्कार) दाखवला की, भगवान आपल्या नैसर्गिक गतीने चालत असतानाही, चोर अंगुलिमाळ आपल्या पूर्ण शक्तीनिशी धावूनही त्यांच्यापर्यंत पोहोचू शकत नव्हता. तेव्हा चोर अंगुलिमाळच्या मनात विचार आला, 'अरे, किती हे आश्चर्य! किती हा चमत्कार! पूर्वी मी धावणाऱ्या हत्तीलाही मागे धावून पकडत असे, धावणाऱ्या घोड्यालाही मागे धावून पकडत असे, धावणाऱ्या रथालाही मागे धावून पकडत असे, धावणाऱ्या हरणालाही मागे धावून पकडत असे; परंतु आता मी पूर्ण शक्तीनिशी धावत असूनही, आपल्या नैसर्गिक गतीने चालणाऱ्या या श्रमणापर्यंत पोहोचू शकत नाही!' तो थांबला आणि थांबूनच भगवंतांना म्हणाला, 'थांब, थांब, हे श्रमणा!' 'अंगुलिमाळ, मी तर थांबलो आहे, तूही थांब!' तेव्हा चोर अंगुलिमाळच्या मनात विचार आला, 'हे शाक्यपुत्रीय श्रमण नेहमी सत्य बोलणारे आणि सत्याची प्रतिज्ञा पाळणारे असतात. परंतु हा श्रमण चालत असतानाच म्हणत आहे - 'अंगुलिमाळ, मी तर थांबलो आहे, तूही थांब.' मी या श्रमणाला याचे कारण का विचारू नये?'

၃၄၉. အထ ခေါ စောရော အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

३४९. त्यानंतर चोर अंगुलिमाळने भगवंतांना गाथेने संबोधित केले -

‘‘ဂစ္ဆံ ဝဒေသိ သမဏ ဌိတောမှိ,မမဉ္စ ဗြူသိ ဌိတမဋ္ဌိတောတိ;

ပုစ္ဆာမိ တံ သမဏ ဧတမတ္ထံ,ကထံ ဌိတော တွံ အဟမဋ္ဌိတောမှီ’’တိ.

“हे श्रमणा! तू चालत असतानाही म्हणतोस की 'मी थांबलो आहे', आणि थांबलेल्या मला म्हणतोस की 'तू थांबलेला नाहीस'; हे श्रमणा, मी तुला याचा अर्थ विचारतो, तू कसा थांबला आहेस आणि मी कसा थांबलेला नाही?”

‘‘ဌိတော [Pg.303] အဟံ အင်္ဂုလိမာလ သဗ္ဗဒါ,သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍံ;

တုဝဉ္စ ပါဏေသု အသညတောသိ,တသ္မာ ဌိတောဟံ တုဝမဋ္ဌိတောသီ’’တိ.

“अंगुलिमाळा, सर्व प्राणिमात्रांविषयी हिंसेचा (दंडाचा) त्याग करून, मी सदैव (अहिंसेमध्ये) स्थिर (थांबलेला) आहे; परंतु तू प्राणिमात्रांच्या बाबतीत असंयत (हिंसक) आहेस, म्हणून मी थांबलो आहे आणि तू थांबलेला नाहीस.”

‘‘စိရဿံ ဝတ မေ မဟိတော မဟေသီ,မဟာဝနံ ပါပုဏိ သစ္စဝါဒီ ;

သောဟံ စရိဿာမိ ပဟာယ ပါပံ,သုတွာန ဂါထံ တဝ ဓမ္မယုတ္တံ’’.

“खरोखर, दीर्घकाळानंतर पूजनीय, महान ऋषी, सत्यवादी (बुद्ध) माझ्या कल्याणासाठी या महावनात आले आहेत; तुमची ही धम्मयुक्त गाथा ऐकून, मी पापाचा त्याग करून सदाचाराचे आचरण करीन.”

ဣတွေဝ စောရော အသိမာဝုဓဉ္စ,သောဗ္ဘေ ပပါတေ နရကေ အကိရိ;

အဝန္ဒိ စောရော သုဂတဿ ပါဒေ,တတ္ထေဝ နံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အယာစိ.

असे बोलून त्या चोराने आपली तलवार आणि शस्त्रे दरीमध्ये, कड्यावरून खोल दरीत फेकून दिली; त्या चोराने सुगतांच्या (बुद्धांच्या) चरणांना वंदन केले, आणि तेथेच त्यांच्याकडे प्रव्रज्येची (दीक्षेची) याचना केली.

ဗုဒ္ဓေါ စ ခေါ ကာရုဏိကော မဟေသိ,ယော သတ္ထာ လောကဿ သဒေဝကဿ;

‘တမေဟိ ဘိက္ခူ’တိ တဒါ အဝေါစ,ဧသေဝ တဿ အဟု ဘိက္ခုဘာဝေါတိ.

तेव्हा देव आणि मनुष्यांसह संपूर्ण जगाचे शास्ता (गुरू), कारुणिक महान ऋषी बुद्धांनी त्याला म्हटले, 'ये भिक्खू!' (एहि भिक्खू); आणि हाच त्याचा भिक्खूभाव (भिक्खू म्हणून दीक्षा) ठरला.

၃၅၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတာ အင်္ဂုလိမာလေန ပစ္ဆာသမဏေန ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သာဝတ္ထိ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အန္တေပုရဒွါရေ မဟာဇနကာယော သန္နိပတိတွာ ဥစ္စာသဒ္ဒေါ မဟာသဒ္ဒေါ ဟောတိ – ‘‘စောရော တေ, ဒေဝ, ဝိဇိတေ အင်္ဂုလိမာလော နာမ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု. တေန ဂါမာပိ အဂါမာ ကတာ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ကတာ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ကတာ. သော မနုဿေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အင်္ဂုလီနံ မာလံ ဓာရေတိ. တံ ဒေဝေါ ပဋိသေဓေတူ’’တိ.

३५०. त्यानंतर भगवान आयुष्यमान अंगुलिमाळांना आपले अनुचर (मागे चालणारे भिक्खू) बनवून श्रावस्तीच्या दिशेने चारिकेसाठी निघाले. क्रमशः चारिका करत ते श्रावस्तीला पोहोचले. तेथे भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत राहिले. त्या वेळी कोसलचा राजा प्रसेनजित याच्या राजवाड्याच्या दारापाशी लोकांचा मोठा समुदाय एकत्र जमला होता आणि ते मोठ्याने ओरडून गोंधळ घालत होते - 'महाराज! आपल्या राज्यात अंगुलिमाळ नावाचा एक क्रूर, रक्ताळलेल्या हातांचा, हिंसा व मारहाणीत मग्न असलेला आणि प्राणिमात्रांविषयी दया नसलेला चोर आहे. त्याने गावांना उजाड केले आहे, नगरांना उजाड केले आहे आणि जनपदांनाही जनशून्य केले आहे. तो माणसांची हत्या करून करून त्यांच्या बोटांची माळ परिधान करतो. महाराजांनी त्याचा बंदोबस्त करावा!'

အထ [Pg.304] ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပဉ္စမတ္တေဟိ အဿသတေဟိ သာဝတ္ထိယာ နိက္ခမိ ဒိဝါ ဒိဝဿ. ယေန အာရာမော တေန ပါဝိသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု တေ, မဟာရာဇ, ရာဇာ ဝါ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော ကုပိတော ဝေသာလိကာ ဝါ လိစ္ဆဝီ အညေ ဝါ ပဋိရာဇာနော’’တိ? ‘‘န ခေါ မေ, ဘန္တေ, ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော ကုပိတော, နာပိ ဝေသာလိကာ လိစ္ဆဝီ, နာပိ အညေ ပဋိရာဇာနော. စောရော မေ, ဘန္တေ, ဝိဇိတေ အင်္ဂုလိမာလော နာမ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု. တေန ဂါမာပိ အဂါမာ ကတာ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ကတာ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ကတာ. သော မနုဿေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အင်္ဂုလီနံ မာလံ ဓာရေတိ. တာဟံ, ဘန္တေ, ပဋိသေဓိဿာမီ’’တိ. ‘‘သစေ ပန တွံ, မဟာရာဇ, အင်္ဂုလိမာလံ ပဿေယျာသိ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတံ, ဝိရတံ ပါဏာတိပါတာ, ဝိရတံ အဒိန္နာဒါနာ, ဝိရတံ မုသာဝါဒါ, ဧကဘတ္တိကံ, ဗြဟ္မစာရိံ, သီလဝန္တံ, ကလျာဏဓမ္မံ, ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘အဘိဝါဒေယျာမ ဝါ, ဘန္တေ, ပစ္စုဋ္ဌေယျာမ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေယျာမ, အဘိနိမန္တေယျာမ ဝါ နံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ, ဓမ္မိကံ ဝါ အဿ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟေယျာမ. ကုတော ပနဿ, ဘန္တေ, ဒုဿီလဿ ပါပဓမ္မဿ ဧဝရူပေါ သီလသံယမော ဘဝိဿတီ’’တိ?

त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित भरदुपारी सुमारे पाचशे घोड्यांच्या दलासह श्रावस्तीतून निघाला. जेथे विहार (आराम) होता, तेथे त्याने प्रवेश केला. रथाने जाण्यायोग्य रस्ता होता तिथपर्यंत रथाने जाऊन, रथातून उतरून तो पायीच जेथे भगवान होते तेथे गेला; जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या कोसलचा राजा प्रसेनजितला भगवान म्हणाले – "महाराज, काय मगधचा राजा सेनिय बिंबिसार तुमच्यावर क्रुद्ध झाला आहे, की वैशालीचे लिच्छवी, की इतर शत्रू राजे?" "नाही, भंते, माझ्यावर मगधचा राजा सेनिय बिंबिसार क्रुद्ध झालेला नाही, वैशालीचे लिच्छवीही नाही आणि इतर शत्रू राजेही नाही. भंते, माझ्या राज्यात अंगुलिमाल नावाचा एक क्रूर, रक्ताने माखलेले हात असलेला, हत्या व मारहाणीत मग्न असलेला, प्राणिमात्रांविषयी दया नसलेला दरोडेखोर आहे. त्याने गावांचे उजाड रान केले आहे, नगरांचे उजाड रान केले आहे, जनपदांचे उजाड रान केले आहे. तो माणसांची हत्या करून करून त्यांच्या बोटांची माळ धारण करतो. भंते, मी त्याला रोखण्यासाठी (त्याचा बंदोबस्त करण्यासाठी) निघालो आहे." "पण महाराज, जर तुम्ही अंगुलिमालला केस आणि दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झालेले पाहिले; जे प्राणातिपातापासून अलिप्त आहेत, अदत्तादानापासून अलिप्त आहेत, मृषावादापासून अलिप्त आहेत, दिवसातून एकदाच भोजन करणारे, ब्रह्मचारी, शीलवान आणि कल्याणधर्मी आहेत; तर तुम्ही त्यांच्याशी कसे वागाल?" "भंते, आम्ही त्यांना अभिवादन करू, किंवा त्यांच्या आदरासाठी उभे राहू, किंवा त्यांना आसनावर बसण्यासाठी निमंत्रित करू, किंवा त्यांना चीवर, पिंडपात, शयनासन आणि औषधोपचार व आजारपणातील आवश्यक वस्तू देऊन निमंत्रित करू, किंवा त्यांच्यासाठी धर्मानुसार सुरक्षा, संरक्षण आणि रक्षण यांची व्यवस्था करू. परंतु भंते, अशा दुःशील आणि पापी प्रवृत्तीच्या माणसामध्ये असा शीलसंयम कसा बरं निर्माण होऊ शकेल?"

တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဒက္ခိဏံ ဗာဟုံ ပဂ္ဂဟေတွာ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧသော, မဟာရာဇ, အင်္ဂုလိမာလော’’တိ. အထ ခေါ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အဟုဒေဝ ဘယံ, အဟု ဆမ္ဘိတတ္တံ, အဟု လောမဟံသော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဘီတံ သံဝိဂ္ဂံ လောမဟဋ္ဌဇာတံ ဝိဒိတွာ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ဘာယိ, မဟာရာဇ, နတ္ထိ တေ ဣတော ဘယ’’န္တိ. အထ ခေါ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ယံ အဟောသိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ သော ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေနာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော [Pg.305] တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အင်္ဂုလိမာလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယျော နော, ဘန္တေ, အင်္ဂုလိမာလော’’တိ? ‘‘ဧဝံ, မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ကထံဂေါတ္တော အယျဿ ပိတာ, ကထံဂေါတ္တာ မာတာ’’တိ? ‘‘ဂဂ္ဂေါ ခေါ, မဟာရာဇ, ပိတာ, မန္တာဏီ မာတာ’’တိ. ‘‘အဘိရမတု, ဘန္တေ, အယျော ဂဂ္ဂေါ မန္တာဏိပုတ္တော. အဟမယျဿ ဂဂ္ဂဿ မန္တာဏိပုတ္တဿ ဥဿုက္ကံ ကရိဿာမိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’’န္တိ.

त्या वेळी आयुष्यमान अंगुलिमाल भगवंतांच्या जवळच बसलेले होते. तेव्हा भगवंतांनी आपला उजवा हात पुढे करून कोसलचा राजा प्रसेनजितला म्हटले – "महाराज, हेच ते अंगुलिमाल आहेत." तेव्हा कोसलचा राजा प्रसेनजितला अत्यंत भय वाटले, तो थरथर कापू लागला आणि त्याच्या अंगावर काटा उभा राहिला. तेव्हा भगवंतांनी कोसलचा राजा प्रसेनजितला भयभीत, घाबरलेला आणि रोमांचित झालेला पाहून त्याला म्हटले – "घाबरू नका, महाराज! तुम्हाला यांच्यापासून काहीही भय नाही." तेव्हा कोसलचा राजा प्रसेनजितचे जे भय, थरकाप आणि अंगावर आलेला काटा होता, तो शांत झाला. त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित जेथे आयुष्यमान अंगुलिमाल होते तेथे गेला; जवळ जाऊन आयुष्यमान अंगुलिमाल यांना म्हणाला – "भंते, आपणच आमचे पूज्य अंगुलिमाल आहात का?" "होय, महाराज," (आयुष्यमान अंगुलिमाल म्हणाले). "भंते, आपल्या वडिलांचे गोत्र कोणते आणि आपल्या मातेचे गोत्र कोणते?" "महाराज, माझे वडील गग्ग गोत्राचे आहेत आणि माता मंताणी गोत्राची आहे." "भंते, गग्गपुत्र मंताणीपुत्र पूज्य अंगुलिमाल (येथे) सुखाने विहार करोत. मी पूज्य गग्गपुत्र मंताणीपुत्रांसाठी चीवर, पिंडपात, शयनासन आणि औषधोपचार व आजारपणातील आवश्यक वस्तू पुरवण्याची काळजी घेईन."

၃၅၁. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော အာရညိကော ဟောတိ ပိဏ္ဍပါတိကော ပံသုကူလိကော တေစီဝရိကော. အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, မဟာရာဇ, ပရိပုဏ္ဏံ မေ စီဝရ’’န္တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝဉ္စိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အဒန္တာနံ ဒမေတာ, အသန္တာနံ သမေတာ, အပရိနိဗ္ဗုတာနံ ပရိနိဗ္ဗာပေတာ. ယဉှိ မယံ, ဘန္တေ, နာသက္ခိမှာ ဒဏ္ဍေနပိ သတ္ထေနပိ ဒမေတုံ သော ဘဂဝတာ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေနေဝ ဒန္တော. ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ, မဟာရာဇ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

३५१. त्या वेळी आयुष्यमान अंगुलिमाल हे आरण्यक (अरण्यात राहणारे), पिंडपातिक (भिक्षेवर जगणारे), पांसुकुलिक (चिंध्यांपासून बनवलेले चीवर नेसणारे) आणि तेचीवरिक (केवळ तीनच चीवरे बाळगणारे) होते. तेव्हा आयुष्यमान अंगुलिमाल कोसलचा राजा प्रसेनजितला म्हणाले – "महाराज, पुरे झाले. माझ्याजवळ पुरेशी चीवरे आहेत." त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित जेथे भगवान होते तेथे गेला; जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला कोसलचा राजा प्रसेनजित भगवंतांना म्हणाला – "भंते, आश्चर्य आहे! भंते, अद्भुत आहे! भंते, भगवंत हे अदमितांना (न सुधारलेल्यांना) दमित करणारे, अशांतांना शांत करणारे आणि जे परिनिर्वृत (मुक्त) झालेले नाहीत त्यांना परिनिर्वाण मिळवून देणारे आहेत. भंते, ज्याला आम्ही दंडाने (लाठीने) किंवा शस्त्रानेही दमित करू शकलो नाही, त्याला भगवंतांनी दंडाशिवाय आणि शस्त्राशिवाय दमित केले आहे. भंते, आता आम्ही निघतो; आम्हाला पुष्कळ कामे आहेत, अनेक कर्तव्ये पार पाडायची आहेत." "महाराज, आता तुम्हाला योग्य वाटेल ते करा (तुम्ही जाऊ शकता)." त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित आसनावरून उठला, भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि निघून गेला.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော သာဝတ္ထိယံ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော အညတရံ ဣတ္ထိံ မူဠှဂဗ္ဘံ ဝိဃာတဂဗ္ဘံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိလိဿန္တိ ဝတ, ဘော, သတ္တာ; ကိလိဿန္တိ ဝတ, ဘော, သတ္တာ’’တိ! အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ [Pg.306] ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ. အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယံ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော အညတရံ ဣတ္ထိံ မူဠှဂဗ္ဘံ ဝိဃာတဂဗ္ဘံ’’. ဒိသွာန မယှံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိလိဿန္တိ ဝတ, ဘော, သတ္တာ; ကိလိဿန္တိ ဝတ, ဘော, သတ္တာ’’တိ!

त्यानंतर आयुष्यमान अंगुलिमाल सकाळी वस्त्रे परिधान करून, पात्र आणि चीवर घेऊन श्रावस्तीमध्ये भिक्षेसाठी शिरले. श्रावस्तीमध्ये घरोघरी भिक्षेसाठी फिरत असताना आयुष्यमान अंगुलिमाल यांनी एका स्त्रीला पाहिले, जी प्रसूती वेदनेने व्याकुळ झाली होती आणि जिची प्रसूती अडकली होती (गर्भ अडकलेली आणि अत्यंत वेदनेत असलेली). तिला पाहून त्यांच्या मनात विचार आला – "अरेरे! प्राणी किती कष्ट भोगत आहेत! प्राणी किती कष्ट भोगत आहेत!" त्यानंतर आयुष्यमान अंगुलिमाल श्रावस्तीमध्ये भिक्षा मागून, दुपारच्या भोजनानंतर भिक्षेवरून परतल्यावर जेथे भगवान होते तेथे गेले; जवळ जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेले आयुष्यमान अंगुलिमाल भगवंतांना म्हणाले – "भंते, आज सकाळी मी वस्त्रे परिधान करून, पात्र आणि चीवर घेऊन श्रावस्तीमध्ये भिक्षेसाठी गेलो होतो. भंते, श्रावस्तीमध्ये घरोघरी भिक्षेसाठी फिरत असताना मी एका स्त्रीला पाहिले, जी प्रसूती वेदनेने व्याकुळ झाली होती आणि जिची प्रसूती अडकली होती. तिला पाहून माझ्या मनात विचार आला – 'अरेरे! प्राणी किती कष्ट भोगत आहेत! प्राणी किती कष्ट भोगत आहेत!'"

‘‘တေန ဟိ တွံ, အင်္ဂုလိမာလ, ယေန သာ ဣတ္ထီ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဣတ္ထိံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ယတောဟံ, ဘဂိနိ, ဇာတော နာဘိဇာနာမိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတာ, တေန သစ္စေန သောတ္ထိ တေ ဟောတု, သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿာ’’’တိ.

"अंगुलिमाल, असे असेल तर तू त्या स्त्रीपाशी जा आणि तिला असे सांग – 'भगिनी, जेव्हापासून माझा जन्म झाला आहे, तेव्हापासून मी जाणूनबुजून कोणत्याही प्राण्याचा जीव घेतल्याचे मला आठवत नाही. या सत्याच्या बळावर तुझे कल्याण होवो आणि तुझ्या गर्भाचे कल्याण होवो!'"

‘‘သော ဟိ နူန မေ, ဘန္တေ, သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေါ ဘဝိဿတိ. မယာ ဟိ, ဘန္တေ, ဗဟူ သဉ္စိစ္စ ပါဏာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, အင်္ဂုလိမာလ, ယေန သာ ဣတ္ထီ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဣတ္ထိံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ယတောဟံ, ဘဂိနိ, အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတော, နာဘိဇာနာမိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတာ, တေန သစ္စေန သောတ္ထိ တေ ဟောတု, သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿာ’’’တိ.

"भंते! माझ्याकडून तर हे जाणूनबुजून खोटे बोलणे होईल; कारण भंते, मी जाणूनबुजून अनेक प्राण्यांचे प्राण घेतले आहेत." "असे असेल तर अंगुलिमाला, तू जिथे ती स्त्री आहे तिथे जा आणि तिथे जाऊन त्या स्त्रीला असे म्हण: 'बहिणी, जेव्हापासून माझा आर्य कुळात जन्म झाला आहे, तेव्हापासून मी जाणूनबुजून कोणत्याही प्राण्याचे प्राण घेतल्याचे मला आठवत नाही. या सत्याच्या प्रभावाने तुझे कल्याण होवो आणि तुझ्या गर्भाचेही कल्याण होवो!'"

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန သာ ဣတ္ထီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဣတ္ထိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယတောဟံ, ဘဂိနိ, အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတော, နာဘိဇာနာမိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတာ, တေန သစ္စေန သောတ္ထိ တေ ဟောတု, သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿာ’’တိ. အထ ခွာဿာ ဣတ္ထိယာ သောတ္ထိ အဟောသိ, သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿ.

"होय, भंते," असे म्हणून आयुष्यमान अंगुलिमालाने भगवंतांच्या वचनाचा स्वीकार केला आणि तो त्या स्त्रीपाशी गेला. तिथे जाऊन त्याने त्या स्त्रीला असे म्हटले: "बहिणी, जेव्हापासून माझा आर्य कुळात जन्म झाला आहे, तेव्हापासून मी जाणूनबुजून कोणत्याही प्राण्याचे प्राण घेतल्याचे मला आठवत नाही. या सत्याच्या प्रभावाने तुझे कल्याण होवो आणि तुझ्या गर्भाचेही कल्याण होवो!" तेव्हा त्या स्त्रीचे कल्याण झाले आणि तिच्या गर्भाचेही कल्याण झाले.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော အရဟတံ အဟောသိ.

त्यानंतर आयुष्यमान अंगुलिमाल एकांतात, अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहरू लागला. लवकरच—ज्यासाठी कुलपुत्र योग्य प्रकारे घरादाराचा त्याग करून अनगारिक (गृहहीन) प्रव्रज्या ग्रहण करतात—त्या सर्वश्रेष्ठ ब्रह्मचर्याचे अंतिम ध्येय त्याने याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञाने साक्षात करून प्राप्त केले. "जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे कर्तव्य होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर दुसरा कोणताही जन्म नाही," असे त्याने जाणले. आणि आयुष्यमान अंगुलिमाल अर्हतांपैकी एक झाला.

၃၅၂. အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညေနပိ လေဍ္ဍု ခိတ္တော အာယသ္မတော အင်္ဂုလိမာလဿ ကာယေ နိပတတိ, အညေနပိ [Pg.307] ဒဏ္ဍော ခိတ္တော အာယသ္မတော အင်္ဂုလိမာလဿ ကာယေ နိပတတိ, အညေနပိ သက္ခရာ ခိတ္တာ အာယသ္မတော အင်္ဂုလိမာလဿ ကာယေ နိပတတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ဘိန္နေန သီသေန, လောဟိတေန ဂဠန္တေန, ဘိန္နေန ပတ္တေန, ဝိပ္ဖာလိတာယ သံဃာဋိယာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အင်္ဂုလိမာလံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ အင်္ဂုလိမာလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေဟိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, အဓိဝါသေဟိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ. ယဿ ခေါ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မဿ ဝိပါကေန ဗဟူနိ ဝဿာနိ ဗဟူနိ ဝဿသတာနိ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ နိရယေ ပစ္စေယျာသိ တဿ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မဿ ဝိပါကံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပဋိသံဝေဒေသီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ရဟောဂတော ပဋိသလ္လီနော ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒိ; တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

३५२. त्यानंतर आयुष्यमान अंगुलिमाल सकाळी वस्त्रे परिधान करून, पात्र व चीवर घेऊन श्रावस्तीमध्ये पिंडपातासाठी शिरला. त्या वेळी, कोणीतरी फेकलेला मातीचा ढेकूळ आयुष्यमान अंगुलिमालाच्या शरीरावर येऊन पडला, तर कोणीतरी फेकलेली काठी त्याच्या शरीरावर पडली, आणि कोणीतरी फेकलेला खापर त्याच्या शरीरावर पडला. तेव्हा आयुष्यमान अंगुलिमाल फुटलेल्या डोक्याने, वाहत्या रक्ताने, फुटलेल्या पात्राने आणि फाटलेल्या संघातने जिथे भगवंत होते तिथे गेला. भगवंतांनी आयुष्यमान अंगुलिमालाला दुरूनच येताना पाहिले. त्याला पाहून भगवंत म्हणाले: "सहन कर, ब्राह्मणा! सहन कर, ब्राह्मणा! ज्या कर्माच्या विपाकामुळे तुला अनेक वर्षे, अनेक शतके किंवा अनेक सहस्र वर्षे नरकात यातना भोगाव्या लागल्या असत्या, त्या कर्माचा विपाक तू याच जन्मात भोगत आहेस." त्यानंतर आयुष्यमान अंगुलिमाल एकांतात ध्यानस्थ बसून विमुक्तीच्या सुखाचा अनुभव घेऊ लागला. त्या वेळी त्याने हे उदान काढले—

‘‘ယော ပုဗ္ဗေဝ ပမဇ္ဇိတွာ, ပစ္ဆာ သော နပ္ပမဇ္ဇတိ;

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ, အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ.

"जो पूर्वी प्रमाद करत होता, परंतु नंतर अप्रमत्त बनतो; तो या जगाला तसाच प्रकाशित करतो, जसा ढगांतून मुक्त झालेला चंद्र."

‘‘ယဿ ပါပံ ကတံ ကမ္မံ, ကုသလေန ပိဓီယတိ ;

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ, အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ.

"ज्याचे केलेले पाप कर्म कुशल कर्माने झाकले जाते; तो या जगाला तसाच प्रकाशित करतो, जसा ढगांतून मुक्त झालेला चंद्र."

‘‘ယော ဟဝေ ဒဟရော ဘိက္ခု, ယုဉ္ဇတိ ဗုဒ္ဓသာသနေ;

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ, အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ.

"जो तरुण भिक्खू बुद्ध शासनात स्वतःला समर्पित करतो; तो या जगाला तसाच प्रकाशित करतो, जसा ढगांतून मुक्त झालेला चंद्र."

‘‘ဒိသာ ဟိ မေ ဓမ္မကထံ သုဏန္တု,ဒိသာ ဟိ မေ ယုဉ္ဇန္တု ဗုဒ္ဓသာသနေ;

ဒိသာ ဟိ မေ တေ မနုဇာ ဘဇန္တု,ယေ ဓမ္မမေဝါဒပယန္တိ သန္တော.

"माझे शत्रू धम्म उपदेश ऐकोत, माझे शत्रू बुद्ध शासनात स्वतःला जोडून घेवोत; माझे शत्रू त्या सज्जन माणसांची संगत करोत, जे इतरांना धम्माचा मार्ग दाखवतात."

‘‘ဒိသာ ဟိ မေ ခန္တိဝါဒါနံ, အဝိရောဓပ္ပသံသီနံ;

သုဏန္တု ဓမ္မံ ကာလေန, တဉ္စ အနုဝိဓီယန္တု.

"माझे शत्रू क्षमाशीलतेचा उपदेश करणाऱ्या आणि मैत्रीची प्रशंसा करणाऱ्या सज्जनांचा धम्म वेळोवेळी ऐकोत आणि त्यानुसार आचरण करोत."

‘‘န ဟိ ဇာတု သော မမံ ဟိံသေ, အညံ ဝါ ပန ကိဉ္စိ နံ ;

ပပ္ပုယျ ပရမံ သန္တိံ, ရက္ခေယျ တသထာဝရေ.

"त्यांनी कधीही माझी किंवा इतर कोणत्याही प्राण्याची हिंसा करू नये; परम शांतीला प्राप्त करून त्यांनी सर्व सजीव व निर्जीव प्राण्यांचे रक्षण करावे."

‘‘ဥဒကဉှိ [Pg.308] နယန္တိ နေတ္တိကာ, ဥသုကာရာ နမယန္တိ တေဇနံ;

ဒါရုံ နမယန္တိ တစ္ဆကာ, အတ္တာနံ ဒမယန္တိ ပဏ္ဍိတာ.

"पाणी वाहून नेणारे पाण्याचा प्रवाह वळवतात, बाण बनवणारे बाण सरळ करतात, सुतार लाकूड सरळ करतात; उसीप्रमाणे ज्ञानी लोक स्वतःचे दमन करतात."

‘‘ဒဏ္ဍေနေကေ ဒမယန္တိ, အင်္ကုသေဟိ ကသာဟိ စ;

အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန, အဟံ ဒန္တောမှိ တာဒိနာ.

"काही लोक प्राण्यांना काठीने, अंकुशाने किंवा चाबकाने काबूत आणतात; परंतु मला त्या महाकारुणिक भगवंतांनी कोणत्याही दंडाशिवाय आणि शस्त्राशिवाय संयमित केले आहे."

‘‘အဟိံသကောတိ မေ နာမံ, ဟိံသကဿ ပုရေ သတော;

အဇ္ဇာဟံ သစ္စနာမောမှိ, န နံ ဟိံသာမိ ကိဉ္စိ နံ.

"पूर्वी हिंसक असतानाही माझे नाव 'अहिंसक' होते; परंतु आज मी खऱ्या अर्थाने 'अहिंसक' या नावाचा झालो आहे, कारण मी आता कोणाचीही हिंसा करत नाही."

‘‘စောရော အဟံ ပုရေ အာသိံ, အင်္ဂုလိမာလောတိ ဝိဿုတော;

ဝုယှမာနော မဟောဃေန, ဗုဒ္ဓံ သရဏမာဂမံ.

"पूर्वी मी 'अंगुलिमाल' या नावाने प्रसिद्ध असलेला दरोडेखोर होतो; संसाराच्या महापुरात वाहून जात असताना, मी बुद्धांना शरण गेलो."

‘‘လောဟိတပါဏိ ပုရေ အာသိံ, အင်္ဂုလိမာလောတိ ဝိဿုတော;

သရဏဂမနံ ပဿ, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

"पूर्वी माझे हात रक्ताने माखलेले होते आणि मी 'अंगुलिमाल' म्हणून प्रसिद्ध होतो; पण आता माझे शरण जाणे पहा, माझ्या अस्तित्वाची तृष्णा समूळ नष्ट झाली आहे."

‘‘တာဒိသံ ကမ္မံ ကတွာန, ဗဟုံ ဒုဂ္ဂတိဂါမိနံ;

ဖုဋ္ဌော ကမ္မဝိပါကေန, အဏဏော ဘုဉ္ဇာမိ ဘောဇနံ.

"दुर्गतीकडे नेणारी अनेक पापकर्मे करूनही, आता त्या कर्माच्या विपाकातून मुक्त होऊन, मी ऋणातून मुक्त होऊन भोजन ग्रहण करत आहे."

‘‘ပမာဒမနုယုဉ္ဇန္တိ, ဗာလာ ဒုမ္မေဓိနော ဇနာ;

အပ္ပမာဒဉ္စ မေဓာဝီ, ဓနံ သေဋ္ဌံဝ ရက္ခတိ.

"मूर्ख आणि बुद्धिहीन लोक प्रमादात मग्न राहतात; परंतु बुद्धिमान मनुष्य अप्रमादाचे एखाद्या मौल्यवान धनाप्रमाणे रक्षण करतो."

‘‘မာ ပမာဒမနုယုဉ္ဇေထ, မာ ကာမရတိ သန္ထဝံ;

အပ္ပမတ္တော ဟိ ဈာယန္တော, ပပ္ပောတိ ဝိပုလံ သုခံ.

"प्रमादाच्या आहारी जाऊ नका, कामभोगांच्या आसक्तीत पडू नका; कारण जागरूक राहून ध्यान करणारा मनुष्य असीम सुखाला प्राप्त करतो."

‘‘သွာဂတံ နာပဂတံ, နယိဒံ ဒုမ္မန္တိတံ မမ;

သံဝိဘတ္တေသု ဓမ္မေသု, ယံ သေဋ္ဌံ တဒုပါဂမံ.

"माझे येणे सुस्वागत होते, ते चुकीचे नव्हते, माझा तो निर्णय अयोग्य नव्हता; उत्तम प्रकारे विभागलेल्या धम्मांमध्ये जे सर्वश्रेष्ठ आहे, ते मी प्राप्त केले आहे."

‘‘သွာဂတံ နာပဂတံ, နယိဒံ ဒုမ္မန္တိတံ မမ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

"माझे येणे सुस्वागत होते, ते चुकीचे नव्हते, माझा तो निर्णय अयोग्य नव्हता; मी त्रिविद्या प्राप्त केली आहे आणि बुद्धांचे शासन पूर्ण केले आहे."

အင်္ဂုလိမာလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

"सहावे अंगुलिमाल सुत्त समाप्त झाले."

၇. ပိယဇာတိကသုတ္တံ

७. "पियजातिक सुत्त"

၃၅၃. ဧဝံ [Pg.309] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဂဟပတိဿ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ ကာလင်္ကတော ဟောတိ. တဿ ကာလံကိရိယာယ နေဝ ကမ္မန္တာ ပဋိဘန္တိ န ဘတ္တံ ပဋိဘာတိ. သော အာဠာဟနံ ဂန္တွာ ကန္ဒတိ – ‘‘ကဟံ, ဧကပုတ္တက, ကဟံ, ဧကပုတ္တကာ’’တိ! အထ ခေါ သော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ တံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ တေ, ဂဟပတိ, သကေ စိတ္တေ ဌိတဿ ဣန္ဒြိယာနိ, အတ္ထိ တေ ဣန္ဒြိယာနံ အညထတ္တ’’န္တိ. ‘‘ကိဉှိ မေ, ဘန္တေ, ဣန္ဒြိယာနံ နာညထတ္တံ ဘဝိဿတိ; မယှဉှိ, ဘန္တေ, ဧကပုတ္တော ပိယော မနာပေါ ကာလင်္ကတော. တဿ ကာလံကိရိယာယ နေဝ ကမ္မန္တာ ပဋိဘန္တိ, န ဘတ္တံ ပဋိဘာတိ. သောဟံ အာဠာဟနံ ဂန္တွာ ကန္ဒာမိ – ‘ကဟံ, ဧကပုတ္တက, ကဟံ, ဧကပုတ္တကာ’’’တိ! ‘‘ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ, ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ ! ပိယဇာတိကာ ဟိ, ဂဟပတိ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’တိ. ‘‘ကဿ ခေါ နာမေတံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ? ပိယဇာတိကာ ဟိ ခေါ, ဘန္တေ, အာနန္ဒသောမနဿာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’တိ. အထ ခေါ သော ဂဟပတိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အနဘိနန္ဒိတွာ ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

३५३. मी असे ऐकले आहे – एक वेळ भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. त्या वेळी एका गृहपतीचा प्रिय आणि आवडता एकुलता एक मुलगा मरण पावला होता. त्याच्या मृत्यूमुळे त्याला ना कामात रस वाटत होता, ना जेवणाची इच्छा होत होती. तो स्मशानात जाऊन रडत असे – 'माझ्या एकुलत्या एक मुला, तू कुठे आहेस? माझ्या एकुलत्या एक मुला, तू कुठे आहेस?' त्यानंतर तो गृहपती जेथे भगवान होते तेथे गेला; तिथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या त्या गृहपतीला भगवान म्हणाले – 'गृहपती, तुझ्या स्वतःच्या मनावर ताबा असलेल्या माणसासारखी तुझी इंद्रिये दिसत नाहीत. तुझी इंद्रिये विचलित झाली आहेत.' 'भंते, माझी इंद्रिये विचलित का होणार नाहीत? कारण, भंते, माझा प्रिय आणि आवडता एकुलता एक मुलगा मरण पावला आहे. त्याच्या मृत्यूमुळे मला ना कामात रस वाटत आहे, ना जेवणाची इच्छा होत आहे. तो मी स्मशानात जाऊन रडत आहे – माझ्या एकुलत्या एक मुला, तू कुठे आहेस? माझ्या एकुलत्या एक मुला, तू कुठे आहेस!' 'असेच आहे, गृहपती, असेच आहे! गृहपती, शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्स आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच उत्पन्न होतात, प्रिय व्यक्तींमधूनच उद्भवतात.' 'भंते, असे कोणाला वाटेल की – शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्स आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच उत्पन्न होतात, प्रिय व्यक्तींमधूनच उद्भवतात? भंते, आनंद आणि सोमनस्य हे प्रिय व्यक्तींपासूनच उत्पन्न होतात, प्रिय व्यक्तींमधूनच उद्भवतात.' त्यानंतर तो गृहपती भगवंतांच्या भाषणावर अप्रसन्न होऊन, त्याचा निषेध करून, आसनावरून उठून निघून गेला.

၃၅၄. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အက္ခဓုတ္တာ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အက္ခေဟိ ဒိဗ္ဗန္တိ. အထ ခေါ သော ဂဟပတိ ယေန တေ အက္ခဓုတ္တာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အက္ခဓုတ္တေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘောန္တော, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ မံ, ဘောန္တော, သမဏော ဂေါတမော ဧတဒဝေါစ – ‘န ခေါ တေ, ဂဟပတိ, သကေ စိတ္တေ ဌိတဿ ဣန္ဒြိယာနိ, အတ္ထိ တေ ဣန္ဒြိယာနံ အညထတ္တ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘောန္တော, သမဏံ ဂေါတမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိဉှိ မေ, ဘန္တေ, ဣန္ဒြိယာနံ နာညထတ္တံ ဘဝိဿတိ; မယှဉှိ, ဘန္တေ, ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ ကာလင်္ကတော. တဿ ကာလံကိရိယာယ နေဝ ကမ္မန္တာ ပဋိဘန္တိ, န ဘတ္တံ ပဋိဘာတိ[Pg.310]. သောဟံ အာဠာဟနံ ဂန္တွာ ကန္ဒာမိ – ကဟံ, ဧကပုတ္တက, ကဟံ, ဧကပုတ္တကာ’တိ! ‘ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ, ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ! ပိယဇာတိကာ ဟိ, ဂဟပတိ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ. ‘ကဿ ခေါ နာမေတံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ? ပိယဇာတိကာ ဟိ ခေါ, ဘန္တေ, အာနန္ဒသောမနဿာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ. အထ ခွာဟံ, ဘောန္တော, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဘာသိတံ အနဘိနန္ဒိတွာ ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ, ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ! ပိယဇာတိကာ ဟိ, ဂဟပတိ, အာနန္ဒသောမနဿာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’တိ. အထ ခေါ သော ဂဟပတိ ‘‘သမေတိ မေ အက္ခဓုတ္တေဟီ’’တိ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဣဒံ ကထာဝတ္ထု အနုပုဗ္ဗေန ရာဇန္တေပုရံ ပါဝိသိ.

३५४. त्या वेळी अनेक जुगारी भगवंतांपासून काही अंतरावर फाशांनी खेळत होते. त्यानंतर तो गृहपती जेथे ते जुगारी होते तेथे गेला; तिथे जाऊन तो जुगार्‍यांना म्हणाला – 'सज्जनहो, मी नुकताच जेथे श्रमण गोतम होते तेथे गेलो होतो; तिथे जाऊन श्रमण गोतमांना अभिवादन करून एका बाजूला बसलो. एका बाजूला बसलेल्या मला श्रमण गोतम म्हणाले – गृहपती, तुझ्या स्वतःच्या मनावर ताबा असलेल्या माणसासारखी तुझी इंद्रिये दिसत नाहीत. तुझी इंद्रिये विचलित झाली आहेत. असे विचारल्यावर, सज्जनहो, मी श्रमण गोतमांना म्हणालो – भंते, माझी इंद्रिये विचलित का होणार नाहीत? कारण, भंते, माझा प्रिय आणि आवडता एकुलता एक मुलगा मरण पावला आहे. त्याच्या मृत्यूमुळे मला ना कामात रस वाटत आहे, ना जेवणाची इच्छा होत आहे. तो मी स्मशानात जाऊन रडत आहे – माझ्या एकुलत्या एक मुला, तू कुठे आहेस? माझ्या एकुलत्या एक मुला, तू कुठे आहेस! (त्यावर ते म्हणाले) असेच आहे, गृहपती, असेच आहे! गृहपती, शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्स आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच उत्पन्न होतात, प्रिय व्यक्तींमधूनच उद्भवतात. (मी म्हणालो) भंते, असे कोणाला वाटेल की – शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्स आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच उत्पन्न होतात, प्रिय व्यक्तींमधूनच उद्भवतात? भंते, आनंद आणि सोमनस्य हे प्रिय व्यक्तींपासूनच उत्पन्न होतात, प्रिय व्यक्तींमधूनच उद्भवतात. त्यानंतर, सज्जनहो, मी श्रमण गोतमांच्या भाषणावर अप्रसन्न होऊन, त्याचा निषेध करून, आसनावरून उठून निघून आलो.' 'असेच आहे, गृहपती, असेच आहे! गृहपती, आनंद आणि सोमनस्य हे प्रिय व्यक्तींपासूनच उत्पन्न होतात, प्रिय व्यक्तींमधूनच उद्भवतात,' (असे त्या जुगार्‍यांनी म्हटले). त्यानंतर तो गृहपती 'माझे मत जुगार्‍यांच्या मताशी जुळते आहे' असे म्हणून निघून गेला. त्यानंतर ही चर्चा हळूहळू राजवाड्यात पोहोचली.

၃၅၅. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော မလ္လိကံ ဒေဝိံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဒံ တေ, မလ္လိကေ, သမဏေန ဂေါတမေန ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’’တိ. ‘‘သစေတံ, မဟာရာဇ, ဘဂဝတာ ဘာသိတံ, ဧဝမေတ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ပနာယံ မလ္လိကာ ယညဒေဝ သမဏော ဂေါတမော ဘာသတိ တံ တဒေဝဿ အဗ္ဘနုမောဒတိ’’. ‘‘သစေတံ, မဟာရာဇ, ဘဂဝတာ ဘာသိတံ ဧဝမေတန္တိ. သေယျထာပိ နာမ, ယညဒေဝ အာစရိယော အန္တေဝါသိဿ ဘာသတိ တံ တဒေဝဿ အန္တေဝါသီ အဗ္ဘနုမောဒတိ – ‘ဧဝမေတံ, အာစရိယ, ဧဝမေတံ, အာစရိယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, မလ္လိကေ, ယညဒေဝ သမဏော ဂေါတမော ဘာသတိ တံ တဒေဝဿ အဗ္ဘနုမောဒသိ’’. ‘‘သစေတံ, မဟာရာဇ, ဘဂဝတာ ဘာသိတံ ဧဝမေတ’’န္တိ. ‘‘စရပိ, ရေ မလ္လိကေ, ဝိနဿာ’’တိ. အထ ခေါ မလ္လိကာ ဒေဝီ နာဠိဇင်္ဃံ ဗြာဟ္မဏံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘မလ္လိကာ, ဘန္တေ, ဒေဝီ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘ဘာသိတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဧသာ ဝါစာ – ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ. ယထာ တေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ တံ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ မမ အာရောစေယျာသိ. န ဟိ တထာဂတာ ဝိတထံ ဘဏန္တီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘောတီ’’တိ ခေါ နာဠိဇင်္ဃော ဗြာဟ္မဏော မလ္လိကာယ ဒေဝိယာ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ [Pg.311] တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ နာဠိဇင်္ဃော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မလ္လိကာ, ဘော ဂေါတမ, ဒေဝီ ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ; အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘ဘာသိတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဧသာ ဝါစာ – ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’’တိ.

३५५. त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित याने मल्लिका देवीला बोलावून म्हटले – 'मल्लिके, तुझ्या श्रमण गोतमांनी असे म्हटले आहे – शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्स आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच उत्पन्न होतात, प्रिय व्यक्तींमधूनच उद्भवतात.' 'महाराज, जर हे भगवंतांनी म्हटले असेल, तर ते असेच असणार.' 'श्रमण गोतम जे काही बोलतात, मल्लिका त्याचेच समर्थन करते की – महाराज, जर हे भगवंतांनी म्हटले असेल, तर ते असेच असणार. जसे एखादा शिष्य त्याचा आचार्य जे काही बोलतो, त्याचेच समर्थन करतो की – असेच आहे, आचार्य, असेच आहे, आचार्य!; तसेच, मल्लिके, श्रमण गोतम जे काही बोलतात, तू त्याचेच समर्थन करतेस की – महाराज, जर हे भगवंतांनी म्हटले असेल, तर ते असेच असणार. निघून जा, मल्लिके, इथून चालती हो!' त्यानंतर मल्लिका देवीने नाळिजंघ ब्राह्मणाला बोलावून म्हटले – 'ब्राह्मणा, तू ये, जेथे भगवान आहेत तेथे जा; तिथे जाऊन माझ्या वतीने भगवंतांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन कर आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, आजार नसण्याबद्दल, हलकेपणाबद्दल, बलाविषयी आणि सुखावह विहाराविषयी विचार – भंते, मल्लिका देवी भगवंतांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करत आहे आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, आजार नसण्याबद्दल, हलकेपणाबद्दल, बलाविषयी आणि सुखावह विहाराविषयी विचारत आहे. आणि असेही विचार – भंते, भगवंतांनी खरोखरच असे वचन म्हटले आहे का – शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्स आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच उत्पन्न होतात, प्रिय व्यक्तींमधूनच उद्भवतात? भगवान तुला जसे उत्तर देतील, ते नीट लक्षात ठेवून मला सांग. कारण तथागत कधीही असत्य बोलत नाहीत.' 'तसेच असो, देवी,' असे म्हणून नाळिजंघ ब्राह्मण मल्लिका देवीच्या सांगण्यावरून जेथे भगवान होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने भगवंतांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला नाळिजंघ ब्राह्मण भगवंतांना म्हणाला – 'हे गोतम, मल्लिका देवी आपल्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करत आहे; आपल्या निरोगीपणाबद्दल, आजार नसण्याबद्दल, हलकेपणाबद्दल, बलाविषयी आणि सुखावह विहाराविषयी विचारत आहे; आणि असे विचारत आहे – भंते, भगवंतांनी खरोखरच असे वचन म्हटले आहे का – शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्स आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच उत्पन्न होतात, प्रिय व्यक्तींमधूनच उद्भवतात?'

၃၅၆. ‘‘ဧဝမေတံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝမေတံ, ဗြာဟ္မဏ! ပိယဇာတိကာ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာတိ. တဒမိနာပေတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရိဿာ ဣတ္ထိယာ မာတာ ကာလမကာသိ. သာ တဿာ ကာလကိရိယာယ ဥမ္မတ္တိကာ ခိတ္တစိတ္တာ ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပိ မေ မာတရံ အဒ္ဒဿထ, အပိ မေ မာတရံ အဒ္ဒဿထာ’တိ? ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာတိ.

३५६. “हे ब्राह्मणा, हे असेच आहे, हे ब्राह्मणा, हे असेच आहे! कारण हे ब्राह्मणा, शोक, परिदेव (क्रंदन), दुःख, दोमनस्य (मानसिक क्लेश) आणि उपायास (हताशपणा) हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्ती हेच त्यांचे उगमस्थान असते. हे ब्राह्मणा, शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्ती हेच त्यांचे उगमस्थान असते, हे या प्रकारेही समजून घेतले पाहिजे. हे ब्राह्मणा, पूर्वीची गोष्ट आहे, याच श्रावस्तीमध्ये एका स्त्रीची आई मरण पावली. तिच्या आईच्या मृत्यूमुळे ती वेडी झाली, तिचे चित्त विचलित झाले. ती एका रस्त्यावरून दुसऱ्या रस्त्यावर, एका चौकातून दुसऱ्या चौकात जाऊन लोकांना विचारू लागली—‘तुम्ही माझ्या आईला पाहिले का? तुम्ही माझ्या आईला पाहिले का?’ हे ब्राह्मणा, या प्रकारेही हे समजून घेतले पाहिजे की, शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्ती हेच त्यांचे उगमस्थान असते.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရိဿာ ဣတ္ထိယာ ပိတာ ကာလမကာသိ… ဘာတာ ကာလမကာသိ… ဘဂိနီ ကာလမကာသိ… ပုတ္တော ကာလမကာသိ… ဓီတာ ကာလမကာသိ… သာမိကော ကာလမကာသိ. သာ တဿ ကာလကိရိယာယ ဥမ္မတ္တိကာ ခိတ္တစိတ္တာ ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပိ မေ သာမိကံ အဒ္ဒဿထ, အပိ မေ သာမိကံ အဒ္ဒဿထာ’တိ? ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာတိ.

“हे ब्राह्मणा, पूर्वीची गोष्ट आहे, याच श्रावस्तीमध्ये एका स्त्रीचे वडील मरण पावले... भाऊ मरण पावला... बहीण मरण पावली... मुलगा मरण पावला... मुलगी मरण पावली... पती मरण पावला. तिच्या पतीच्या मृत्यूमुळे ती वेडी झाली, तिचे चित्त विचलित झाले. ती एका रस्त्यावरून दुसऱ्या रस्त्यावर, एका चौकातून दुसऱ्या चौकात जाऊन लोकांना विचारू लागली—‘तुम्ही माझ्या पतीला पाहिले का? तुम्ही माझ्या पतीला पाहिले का?’ हे ब्राह्मणा, या प्रकारेही हे समजून घेतले पाहिजे की, शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्ती हेच त्यांचे उगमस्थान असते.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရဿ ပုရိသဿ မာတာ ကာလမကာသိ. သော တဿာ ကာလကိရိယာယ ဥမ္မတ္တကော ခိတ္တစိတ္တော ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပိ မေ မာတရံ အဒ္ဒဿထ, အပိ မေ မာတရံ အဒ္ဒဿထာ’တိ[Pg.312]? ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာတိ.

“हे ब्राह्मणा, पूर्वीची गोष्ट आहे, याच श्रावस्तीमध्ये एका पुरुषाची आई मरण पावली. त्याच्या आईच्या मृत्यूमुळे तो वेडा झाला, त्याचे चित्त विचलित झाले. तो एका रस्त्यावरून दुसऱ्या रस्त्यावर, एका चौकातून दुसऱ्या चौकात जाऊन लोकांना विचारू लागला—‘तुम्ही माझ्या आईला पाहिले का? तुम्ही माझ्या आईला पाहिले का?’ हे ब्राह्मणा, या प्रकारेही हे समजून घेतले पाहिजे की, शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्ती हेच त्यांचे उगमस्थान असते.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရဿ ပုရိသဿ ပိတာ ကာလမကာသိ… ဘာတာ ကာလမကာသိ… ဘဂိနီ ကာလမကာသိ… ပုတ္တော ကာလမကာသိ… ဓီတာ ကာလမကာသိ… ပဇာပတိ ကာလမကာသိ. သော တဿာ ကာလကိရိယာယ ဥမ္မတ္တကော ခိတ္တစိတ္တော ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပိ မေ ပဇာပတိံ အဒ္ဒဿထ, အပိ မေ ပဇာပတိံ အဒ္ဒဿထာ’တိ? ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာတိ.

“हे ब्राह्मणा, पूर्वीची गोष्ट आहे, याच श्रावस्तीमध्ये एका पुरुषाचे वडील मरण पावले... भाऊ मरण पावला... बहीण मरण पावली... मुलगा मरण पावला... मुलगी मरण पावली... पत्नी मरण पावली. त्याच्या पत्नीच्या मृत्यूमुळे तो वेडा झाला, त्याचे चित्त विचलित झाले. तो एका रस्त्यावरून दुसऱ्या रस्त्यावर, एका चौकातून दुसऱ्या चौकात जाऊन लोकांना विचारू लागला—‘तुम्ही माझ्या पत्नीला पाहिले का? तुम्ही माझ्या पत्नीला पाहिले का?’ हे ब्राह्मणा, या प्रकारेही हे समजून घेतले पाहिजे की, शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्ती हेच त्यांचे उगमस्थान असते.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရာ ဣတ္ထီ ဉာတိကုလံ အဂမာသိ. တဿာ တေ ဉာတကာ သာမိကံ အစ္ဆိန္ဒိတွာ အညဿ ဒါတုကာမာ. သာ စ တံ န ဣစ္ဆတိ. အထ ခေါ သာ ဣတ္ထီ သာမိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣမေ, မံ, အယျပုတ္တ, ဉာတကာ တွံ အစ္ဆိန္ဒိတွာ အညဿ ဒါတုကာမာ. အဟဉ္စ တံ န ဣစ္ဆာမီ’တိ. အထ ခေါ သော ပုရိသော တံ ဣတ္ထိံ ဒွိဓာ ဆေတွာ အတ္တာနံ ဥပ္ဖာလေသိ – ‘ဥဘော ပေစ္စ ဘဝိဿာမာ’တိ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’တိ.

“हे ब्राह्मणा, पूर्वीची गोष्ट आहे, याच श्रावस्तीमध्ये एक स्त्री आपल्या नातेवाइकांच्या घरी गेली. तिच्या त्या नातेवाइकांनी तिला तिच्या पतीपासून वेगळे करून दुसऱ्या पुरुषाला देण्याची इच्छा केली. परंतु तिची त्या दुसऱ्या पुरुषाशी लग्न करण्याची इच्छा नव्हती. तेव्हा त्या स्त्रीने आपल्या पतीला असे म्हटले—‘हे आर्यपुत्र, हे माझे नातेवाईक मला तुमच्यापासून वेगळे करून दुसऱ्या पुरुषाला देऊ इच्छितात. परंतु माझी तशी मुळीच इच्छा नाही.’ तेव्हा त्या पुरुषाने त्या स्त्रीचे दोन तुकडे केले आणि ‘आपण दोघे मृत्यूनंतर परलोकात एकत्र असू’ असा विचार करून स्वतःचेही पोट फाडले. हे ब्राह्मणा, या प्रकारेही हे समजून घेतले पाहिजे की, शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्ती हेच त्यांचे उगमस्थान असते.”

၃၅၇. အထ ခေါ နာဠိဇင်္ဃော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန မလ္လိကာ ဒေဝီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ယာဝတကော အဟောသိ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ မလ္လိကာယ ဒေဝိယာ အာရောစေသိ. အထ ခေါ မလ္လိကာ ဒေဝီ ယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ပိယာ တေ ဝဇိရီ ကုမာရီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, မလ္လိကေ, ပိယာ မေ ဝဇိရီ ကုမာရီ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဝဇိရိယာ တေ ကုမာရိယာ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဝဇိရိယာ မေ, မလ္လိကေ, ကုမာရိယာ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ [Pg.313] အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ.

३५७. त्यानंतर नाळिजंघ ब्राह्मण भगवंतांच्या उपदेशाचे अभिनंदन व स्वागत करून आपल्या आसनावरून उठला आणि जेथे मल्लिका देवी होती तेथे गेला. तेथे जाऊन भगवंतांसोबत झालेला सर्व संवाद त्याने मल्लिका देवीला सांगितला. त्यानंतर मल्लिका देवी जेथे कोसलचा राजा प्रसेनजित होता तेथे गेली आणि राजा प्रसेनजितला म्हणाली— “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? राजकुमारी वजिरी तुम्हाला प्रिय आहे ना?” “होय मल्लिका, राजकुमारी वजिरी मला प्रिय आहे.” “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर राजकुमारी वजिरीच्या बाबतीत विपरिणाम आणि अन्यथाभाव (मृत्यू किंवा विपरीत बदल) घडला, तर तुमच्या मनात शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील का?” “मल्लिका, माझ्या राजकुमारी वजिरीच्या बाबतीत विपरिणाम आणि अन्यथाभाव घडला, तर माझ्या स्वतःच्या जीविताचाही अन्यथाभाव होईल (माझे जगणेच कठीण होईल), मग माझ्या मनात शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास का बरे उत्पन्न होणार नाहीत?” “महाराज, हेच ते कारण मनात ठेवून, सर्व काही जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असणाऱ्या त्या भगवंतांनी असे म्हटले आहे की— ‘शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्ती हेच त्यांचे उगमस्थान असते.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ပိယာ တေ ဝါသဘာ ခတ္တိယာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, မလ္လိကေ, ပိယာ မေ ဝါသဘာ ခတ္တိယာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဝါသဘာယ တေ ခတ္တိယာယ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဝါသဘာယ မေ, မလ္လိကေ, ခတ္တိယာယ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ.

“महाराज, तुम्हाला काय वाटते? क्षत्रिय वासभा तुम्हाला प्रिय आहे ना?” “होय मल्लिका, क्षत्रिय वासभा मला प्रिय आहे.” “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर क्षत्रिय वासभाच्या बाबतीत विपरिणाम आणि अन्यथाभाव (मृत्यू किंवा विपरीत बदल) घडला, तर तुमच्या मनात शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील का?” “मल्लिका, माझ्या क्षत्रिय वासभाच्या बाबतीत विपरिणाम आणि अन्यथाभाव घडला, तर माझ्या स्वतःच्या जीविताचाही अन्यथाभाव होईल (माझे जगणेच कठीण होईल), मग माझ्या मनात शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास का बरे उत्पन्न होणार नाहीत?” “महाराज, हेच ते कारण मनात ठेवून, सर्व काही जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असणाऱ्या त्या भगवंतांनी असे म्हटले आहे की— ‘शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्ती हेच त्यांचे उगमस्थान असते.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ပိယော တေ ဝိဋဋူဘော သေနာပတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, မလ္လိကေ, ပိယော မေ ဝိဋဋူဘော သေနာပတီ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဝိဋဋူဘဿ တေ သေနာပတိဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဝိဋဋူဘဿ မေ, မလ္လိကေ, သေနာပတိဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ.

“महाराज, तुम्हाला काय वाटते? सेनापती विडूढभ तुम्हाला प्रिय आहे ना?” “होय मल्लिका, सेनापती विडूढभ मला प्रिय आहे.” “महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जर सेनापती विडूढभच्या बाबतीत विपरिणाम आणि अन्यथाभाव (मृत्यू किंवा विपरीत बदल) घडला, तर तुमच्या मनात शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील का?” “मल्लिका, माझ्या सेनापती विडूढभच्या बाबतीत विपरिणाम आणि अन्यथाभाव घडला, तर माझ्या स्वतःच्या जीविताचाही अन्यथाभाव होईल (माझे जगणेच कठीण होईल), मग माझ्या मनात शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास का बरे उत्पन्न होणार नाहीत?” “महाराज, हेच ते कारण मनात ठेवून, सर्व काही जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध असणाऱ्या त्या भगवंतांनी असे म्हटले आहे की— ‘शोक, परिदेव, दुःख, दोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्ती हेच त्यांचे उगमस्थान असते.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ပိယာ တေ အဟ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, မလ္လိကေ, ပိယာ မေသိ တွ’’န္တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, မယှံ တေ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘တုယှဉှိ မေ, မလ္လိကေ, ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ.

"महाराज, तुम्हाला काय वाटते, मी तुम्हाला प्रिय आहे का?" "होय, मल्लिका, तू मला प्रिय आहेस." "महाराज, तुम्हाला काय वाटते, माझ्यामध्ये बदल किंवा मृत्यू झाल्यामुळे तुमच्या मनात शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील का?" "मल्लिका, तुझ्यामध्ये बदल किंवा मृत्यू झाल्यामुळे माझ्या स्वतःच्या जीवनातही बदल घडून येईल, मग माझ्या मनात शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास का बरे उत्पन्न होणार नाहीत?" "महाराज, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी याच गोष्टीचा संदर्भ देऊन असे म्हटले आहे – 'शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय व्यक्तींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय व्यक्तींमुळेच उत्पन्न होतात.'"

‘‘တံ [Pg.314] ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ပိယာ တေ ကာသိကောသလာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, မလ္လိကေ, ပိယာ မေ ကာသိကောသလာ. ကာသိကောသလာနံ, မလ္လိကေ, အာနုဘာဝေန ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောမ, မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရေမာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ကာသိကောသလာနံ တေ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ကာသိကောသလာနဉှိ, မလ္လိကေ, ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’’တိ.

"महाराज, तुम्हाला काय वाटते, काशी आणि कोसल देश तुम्हाला प्रिय आहेत का?" "होय, मल्लिका, काशी आणि कोसल देश मला प्रिय आहेत. मल्लिका, काशी आणि कोसल देशांच्या प्रभावामुळेच आपण काशीचे चंदन वापरतो आणि पुष्पमाला, सुगंधी द्रव्ये व विलेपन धारण करतो." "महाराज, तुम्हाला काय वाटते, काशी आणि कोसल देशांमध्ये बदल किंवा विनाश झाल्यामुळे तुमच्या मनात शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास उत्पन्न होतील का?" "मल्लिका, काशी आणि कोसल देशांमध्ये बदल किंवा विनाश झाल्यामुळे माझ्या स्वतःच्या जीवनातही बदल घडून येईल, मग माझ्या मनात शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास का बरे उत्पन्न होणार नाहीत?" "महाराज, जाणणाऱ्या, पाहणाऱ्या, अर्हत आणि सम्यक्संबुद्ध अशा त्या भगवंतांनी याच गोष्टीचा संदर्भ देऊन असे म्हटले आहे – 'शोक, परिदेव, दुःख, डोमनस्य आणि उपायास हे प्रिय गोष्टींपासूनच जन्माला येतात, प्रिय गोष्टींमुळेच उत्पन्न होतात.'"

‘‘အစ္ဆရိယံ, မလ္လိကေ, အဗ္ဘုတံ, မလ္လိကေ! ယာဝဉ္စ သော ဘဂဝါ ပညာယ အတိဝိဇ္ဈ မညေ ပဿတိ. ဧဟိ, မလ္လိကေ, အာစမေဟီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ, နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ, နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ.

"आश्चर्य आहे, मल्लिका! अद्भुत आहे, मल्लिका! ते भगवंत आपल्या प्रज्ञेने किती खोलवर भेदून पाहतात! ये, मल्लिका, मला आचमनासाठी पाणी दे." त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित आपल्या आसनावरून उठला, आपले उपरणे एका खांद्यावर घेतले आणि ज्या दिशेला भगवंत होते त्या दिशेला हात जोडून नमस्कार करत तीन वेळा हा उद्गार (उदान) काढला – "त्या भगवंतांना, अर्हतांना, सम्यक्संबुद्धांना नमस्कार असो! त्या भगवंतांना, अर्हतांना, सम्यक्संबुद्धांना नमस्कार असो! त्या भगवंतांना, अर्हतांना, सम्यक्संबुद्धांना नमस्कार असो!"

ပိယဇာတိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

प्रियजातिक सुत्त समाप्त, सातवे.

၈. ဗာဟိတိကသုတ္တံ

८. बाहितिक सुत्त

၃၅၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ပုဗ္ဗာရာမော မိဂါရမာတုပါသာဒေါ တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဧကပုဏ္ဍရီကံ နာဂံ အဘိရုဟိတွာ သာဝတ္ထိယာ နိယျာတိ ဒိဝါ ဒိဝဿ. အဒ္ဒသာ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သိရိဝဍ္ဎံ မဟာမတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယသ္မာ နော ဧသော, သမ္မ သိရိဝဍ္ဎ, အာနန္ဒော’’တိ[Pg.315]. ‘‘ဧဝံ, မဟာရာဇ, အာယသ္မာ ဧသော အာနန္ဒော’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘ရာဇာ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘သစေ ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ န ကိဉ္စိ အစ္စာယိကံ ကရဏီယံ, အာဂမေတု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော မုဟုတ္တံ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သော ပုရိသော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရာဇာ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘သစေ ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ န ကိဉ္စိ အစ္စာယိကံ ကရဏီယံ, အာဂမေတု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော မုဟုတ္တံ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယာဝတိကာ နာဂဿ ဘူမိ နာဂေန ဂန္တွာ နာဂါ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ န ကိဉ္စိ အစ္စာယိကံ ကရဏီယံ, သာဓု, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန အစိရဝတိယာ နဒိယာ တီရံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တုဏှီဘာဝေန.

३५८. "असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा आयुष्यमान आनंद सकाळच्या वेळी चिवर परिधान करून, पात्र आणि चिवर घेऊन श्रावस्तीमध्ये भिक्षेसाठी शिरले. श्रावस्तीमध्ये भिक्षाटन करून, दुपारच्या भोजनानंतर भिक्षेहून परतल्यावर ते दिवसाच्या विहारासाठी पूर्वाराम येथील मृगारमाता प्रासादाकडे गेले. त्या वेळी कोसलचा राजा प्रसेनजित 'एकपुंडरीक' नावाच्या हत्तीवर आरूढ होऊन भरदुपारी श्रावस्तीमधून बाहेर पडत होता. राजा प्रसेनजितने आयुष्यमान आनंदांना दुरूनच येत असताना पाहिले. त्यांना पाहून त्याने सिरिवड्ढ महामात्राला विचारले, 'मित्रा सिरिवड्ढ, हे आयुष्यमान आनंद आहेत ना?' 'होय, महाराज, हे आयुष्यमान आनंदच आहेत.' त्यानंतर राजा प्रसेनजितने एका सेवकाला बोलावले आणि म्हटले, 'इकडे ये, माणसा. जेथे आयुष्यमान आनंद आहेत तेथे जा आणि माझ्या वतीने आयुष्यमान आनंदांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन कर आणि सांग – भंते, कोसलचा राजा प्रसेनजित आयुष्यमान आनंदांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहे. आणि असेही सांग – भंते, जर आयुष्यमान आनंदांना काही तातडीचे काम नसेल, तर कृपया आयुष्यमान आनंदांनी अनुकंपा करून क्षणभर थांबावे.' 'होय, महाराज,' असे म्हणून त्या सेवकाने राजा प्रसेनजितच्या आज्ञेचे पालन केले आणि तो जेथे आयुष्यमान आनंद होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने आयुष्यमान आनंदांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहून तो सेवक आयुष्यमान आनंदांना म्हणाला, 'भंते, कोसलचा राजा प्रसेनजित आयुष्यमान आनंदांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहे आणि असे सांगत आहे – भंते, जर आयुष्यमान आनंदांना काही तातडीचे काम नसेल, तर कृपया आयुष्यमान आनंदांनी अनुकंपा करून क्षणभर थांबावे.' आयुष्यमान आनंदांनी मौन बाळगून संमती दिली. त्यानंतर राजा प्रसेनजित हत्तीवरून जेथपर्यंत जाता येणे शक्य होते तेथपर्यंत गेला, मग हत्तीवरून खाली उतरून पायीच जेथे आयुष्यमान आनंद होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने आयुष्यमान आनंदांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहून राजा प्रसेनजित आयुष्यमान आनंदांना म्हणाला, 'भंते, जर आयुष्यमान आनंदांना काही तातडीचे काम नसेल, तर कृपया आयुष्यमान आनंदांनी अनुकंपा करून अचिरावती नदीच्या तीरावर जावे.' आयुष्यमान आनंदांनी मौन बाळगून संमती दिली."

၃၅၉. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန အစိရဝတိယာ နဒိယာ တီရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယာဝတိကာ နာဂဿ ဘူမိ နာဂေန ဂန္တွာ နာဂါ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ [Pg.316] အာနန္ဒော ဟတ္ထတ္ထရေ နိသီဒတူ’’တိ. ‘‘အလံ, မဟာရာဇ. နိသီဒ တွံ; နိသိန္နော အဟံ သကေ အာသနေ’’တိ. နိသီဒိ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သော ဘဂဝါ တထာရူပံ ကာယသမာစာရံ သမာစရေယျ, ယွာဿ ကာယသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟီ’’တိ ? ‘‘န ခေါ, မဟာရာဇ, သော ဘဂဝါ တထာရူပံ ကာယသမာစာရံ သမာစရေယျ, ယွာဿ ကာယသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

३५९. "त्यानंतर आयुष्यमान आनंद अचिरावती नदीच्या तीरावर गेले. तेथे जाऊन ते एका झाडाच्या मुळाशी तयार केलेल्या आसनावर बसले. त्यानंतर राजा प्रसेनजित हत्तीवरून जेथपर्यंत जाता येणे शक्य होते तेथपर्यंत गेला, मग हत्तीवरून खाली उतरून पायीच जेथे आयुष्यमान आनंद होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने आयुष्यमान आनंदांना अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहून राजा प्रसेनजित आयुष्यमान आनंदांना म्हणाला, 'भंते, आयुष्यमान आनंदांनी या हत्तीच्या पाठीवरील आसनावर बसावे.' 'नको, महाराज. तुम्ही बसा; मी माझ्या स्वतःच्या आसनावर बसलो आहे.' राजा प्रसेनजित तयार केलेल्या आसनावर बसला. बसल्यानंतर राजा प्रसेनजित आयुष्यमान आनंदांना म्हणाला, 'भंते आनंद, काय ते भगवान अशा प्रकारच्या शारीरिक आचरणाचे आचरण करतील का, जे शारीरिक आचरण श्रमण आणि ब्राह्मणांद्वारे निंदनीय ठरेल?' 'महाराज, ते भगवान अशा प्रकारच्या शारीरिक आचरणाचे आचरण कधीच करणार नाहीत, जे शारीरिक आचरण सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांद्वारे निंदनीय ठरेल.'"

‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သော ဘဂဝါ တထာရူပံ ဝစီသမာစာရံ…ပေ… မနောသမာစာရံ သမာစရေယျ, ယွာဿ မနောသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟီ’’တိ ? ‘‘န ခေါ, မဟာရာဇ, သော ဘဂဝါ တထာရူပံ မနောသမာစာရံ သမာစရေယျ, ယွာဿ မနောသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

“पण भन्ते आनंद, ते भगवान अशा प्रकारच्या वाणीच्या आचरणाचे... (पे)... मनाच्या आचरणाचे आचरण करतील का, ज्या मनाच्या आचरणासाठी श्रमण आणि ब्राह्मणांकडून त्यांच्यावर आक्षेप घेतला जाऊ शकेल?” “महाराज, ते भगवान अशा प्रकारच्या मनाच्या आचरणाचे कधीही आचरण करणार नाहीत, ज्या मनाच्या आचरणासाठी सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांकडून त्यांच्यावर आक्षेप घेतला जाऊ शकेल.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယဉှိ မယံ, ဘန္တေ, နာသက္ခိမှာ ပဉှေန ပရိပူရေတုံ တံ, ဘန္တေ, အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန ပရိပူရိတံ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဗာလာ အဗျတ္တာ အနနုဝိစ္စ အပရိယောဂါဟေတွာ ပရေသံ ဝဏ္ဏံ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဝါ ဘာသန္တိ, န မယံ တံ သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆာမ; ယေ ပန တေ, ဘန္တေ, ပဏ္ဍိတာ ဝိယတ္တာ မေဓာဝိနော အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ ပရေသံ ဝဏ္ဏံ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဝါ ဘာသန္တိ, မယံ တံ သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆာမ’’.

“आश्चर्य आहे, भन्ते! अद्भुत आहे, भन्ते! कारण भन्ते, जे आम्ही प्रश्नाद्वारे पूर्ण करण्यास असमर्थ होतो, ते भन्ते, आयुष्यमान आनंदांनी प्रश्नाचे उत्तर देऊन पूर्ण केले आहे. भन्ते, जे अज्ञानी, अकुशल लोक विनाचौकशी व विनापरीक्षण इतरांची प्रशंसा किंवा निंदा करतात, त्यांच्या बोलण्याला आम्ही महत्त्व देत नाही; परंतु भन्ते, जे पंडित, चतुर आणि बुद्धिमान लोक चौकशी करून व परीक्षण करून इतरांची प्रशंसा किंवा निंदा करतात, त्यांच्या बोलण्याला आम्ही महत्त्व देतो.”

၃၆၀. ‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ကာယသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော အကုသလော’’.

३६०. “पण भन्ते आनंद, सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांकडून आक्षेप घेण्याजोगा शारीरिक आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो शारीरिक आचार अकुशल आहे.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော အကုသလော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော သာဝဇ္ဇော’’.

“पण भन्ते, अकुशल शारीरिक आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो शारीरिक आचार सदोष आहे.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော သာဝဇ္ဇော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော သဗျာဗဇ္ဈော’’.

“पण भन्ते, सदोष शारीरिक आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो शारीरिक आचार पीडादायक आहे.”

‘‘ကတမော [Pg.317] ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော သဗျာဗဇ္ဈော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော ဒုက္ခဝိပါကော’’.

“पण भन्ते, पीडादायक शारीरिक आचार कोणता आहे?” “महाराज, ज्या शारीरिक आचाराचा परिणाम दुःखद असतो.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော ဒုက္ခဝိပါကော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ; ဧဝရူပေါ ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

“पण भन्ते, दुःखद परिणाम देणारा शारीरिक आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो शारीरिक आचार स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरतो, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरतो, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरतो, आणि ज्यामुळे अकुशल धर्मांची वृद्धी होते व कुशल धर्म नष्ट होतात; महाराज, अशा प्रकारचा शारीरिक आचार सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांकडून आक्षेप घेण्याजोगा असतो.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဝစီသမာစာရော…ပေ… မနောသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော အကုသလော’’.

“पण भन्ते आनंद, सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांकडून आक्षेप घेण्याजोगा वाणीचा आचार... (पे)... मनाचा आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो मनाचा आचार अकुशल आहे.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော အကုသလော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော သာဝဇ္ဇော’’.

“पण भन्ते, अकुशल मनाचा आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो मनाचा आचार सदोष आहे.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော သာဝဇ္ဇော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော သဗျာဗဇ္ဈော’’.

“पण भन्ते, सदोष मनाचा आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो मनाचा आचार पीडादायक आहे.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော သဗျာဗဇ္ဈော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော ဒုက္ခဝိပါကော’’.

“पण भन्ते, पीडादायक मनाचा आचार कोणता आहे?” “महाराज, ज्या मनाच्या आचाराचा परिणाम दुःखद असतो.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော ဒုက္ခဝိပါကော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ; ဧဝရူပေါ ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

“पण भन्ते, दुःखद परिणाम देणारा मनाचा आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो मनाचा आचार स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरतो, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरतो, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरतो, आणि ज्यामुळे अकुशल धर्मांची वृद्धी होते व कुशल धर्म नष्ट होतात; महाराज, अशा प्रकारचा मनाचा आचार सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांकडून आक्षेप घेण्याजोगा असतो.”

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သော ဘဂဝါ သဗ္ဗေသံယေဝ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ? ‘‘သဗ္ဗာကုသလဓမ္မပဟီနော ခေါ, မဟာရာဇ, တထာဂတော ကုသလဓမ္မသမန္နာဂတော’’တိ.

“पण भन्ते आनंद, ते भगवान सर्वच अकुशल धर्मांच्या त्यागाची प्रशंसा करतात का?” “महाराज, तथागतांनी सर्व अकुशल धर्मांचा त्याग केला आहे आणि ते कुशल धर्मांनी युक्त आहेत.”

၃၆၁. ‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ကာယသမာစာရော အနောပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော ကုသလော’’.

३६१. “पण भन्ते आनंद, सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांकडून आक्षेप न घेण्याजोगा शारीरिक आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो शारीरिक आचार कुशल आहे.”

‘‘ကတမော [Pg.318] ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော ကုသလော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော အနဝဇ္ဇော’’.

“पण भन्ते, कुशल शारीरिक आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो शारीरिक आचार निर्दोष आहे.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော အနဝဇ္ဇော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော အဗျာဗဇ္ဈော’’.

“पण भन्ते, निर्दोष शारीरिक आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो शारीरिक आचार पीडारहित आहे.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော အဗျာဗဇ္ဈော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော သုခဝိပါကော’’.

“पण भन्ते, पीडारहित शारीरिक आचार कोणता आहे?” “महाराज, ज्या शारीरिक आचाराचा परिणाम सुखद असतो.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော သုခဝိပါကော’’?

“पण भन्ते, सुखद परिणाम देणारा शारीरिक आचार कोणता आहे?”

‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ; ဧဝရူပေါ ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော အနောပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

“महाराज, जो शारीरिक आचार स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, आणि ज्यामुळे अकुशल धर्म नष्ट होतात व कुशल धर्मांची वृद्धी होते; महाराज, अशा प्रकारचा शारीरिक आचार सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांकडून आक्षेप न घेण्याजोगा असतो.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဝစီသမာစာရော…ပေ… မနောသမာစာရော အနောပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော ကုသလော’’.

“पण भन्ते आनंद, सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांकडून आक्षेप न घेण्याजोगा वाणीचा आचार... (पे)... मनाचा आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो मनाचा आचार कुशल आहे.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော ကုသလော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော အနဝဇ္ဇော’’.

“पण भन्ते, कुशल मनाचा आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो मनाचा आचार निर्दोष आहे.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော အနဝဇ္ဇော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော အဗျာဗဇ္ဈော’’.

“पण भन्ते, निर्दोष मनाचा आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो मनाचा आचार पीडारहित आहे.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော အဗျာဗဇ္ဈော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော သုခဝိပါကော’’.

“पण भन्ते, पीडारहित मनाचा आचार कोणता आहे?” “महाराज, ज्या मनाच्या आचाराचा परिणाम सुखद असतो.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော သုခဝိပါကော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ. တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ဧဝရူပေါ ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော အနောပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

“पण भन्ते, सुखद परिणाम देणारा मनाचा आचार कोणता आहे?” “महाराज, जो मनाचा आचार स्वतःच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, इतरांच्या पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, दोघांच्याही पीडेसाठी कारणीभूत ठरत नाही, आणि ज्यामुळे अकुशल धर्म नष्ट होतात व कुशल धर्मांची वृद्धी होते. महाराज, अशा प्रकारचा मनाचा आचार सुज्ञ श्रमण आणि ब्राह्मणांकडून आक्षेप न घेण्याजोगा असतो.”

‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သော ဘဂဝါ သဗ္ဗေသံယေဝ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ? ‘‘သဗ္ဗာကုသလဓမ္မပဟီနော ခေါ, မဟာရာဇ, တထာဂတော ကုသလဓမ္မသမန္နာဂတော’’တိ.

“पण भन्ते आनंद, ते भगवान सर्वच कुशल धर्मांच्या प्राप्तीची प्रशंसा करतात का?” “महाराज, तथागतांनी सर्व अकुशल धर्मांचा त्याग केला आहे आणि ते कुशल धर्मांनी युक्त आहेत.”

၃၆၂. ‘‘အစ္ဆရိယံ[Pg.319], ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ, ဘန္တေ, အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန. ဣမိနာ စ မယံ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ သုဘာသိတေန အတ္တမနာဘိရဒ္ဓါ. ဧဝံ အတ္တမနာဘိရဒ္ဓါ စ မယံ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ သုဘာသိတေန. သစေ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဟတ္ထိရတနံ ကပ္ပေယျ, ဟတ္ထိရတနမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဒဒေယျာမ. သစေ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ အဿရတနံ ကပ္ပေယျ, အဿရတနမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဒဒေယျာမ. သစေ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဂါမဝရံ ကပ္ပေယျ, ဂါမဝရမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဒဒေယျာမ. အပိ စ, ဘန္တေ, မယမ္ပေတံ ဇာနာမ – ‘နေတံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ကပ္ပတီ’တိ. အယံ မေ, ဘန္တေ, ဗာဟိတိကာ ရညာ မာဂဓေန အဇာတသတ္တုနာ ဝေဒေဟိပုတ္တေန ဝတ္ထနာဠိယာ ပက္ခိပိတွာ ပဟိတာ သောဠသသမာ အာယာမေန, အဋ္ဌသမာ ဝိတ္ထာရေန. တံ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ‘‘အလံ, မဟာရာဇ, ပရိပုဏ္ဏံ မေ တိစီဝရ’’န္တိ.

३६२. “आश्चर्य आहे, भन्ते! अद्भुत आहे, भन्ते! आयुष्यमान आनंदांनी हे किती सुभाषित सांगितले आहे, भन्ते! भन्ते, आयुष्यमान आनंदांच्या या सुभाषिताने आम्ही अत्यंत संतुष्ट व आनंदित झालो आहोत. होय भन्ते, आयुष्यमान आनंदांच्या या सुभाषिताने आम्ही अत्यंत संतुष्ट व आनंदित झालो आहोत. भन्ते, जर आयुष्यमान आनंदांना हत्ती-रत्न कल्पत (योग्य) असते, तर आम्ही आयुष्यमान आनंदांना हत्ती-रत्नही दिले असते. भन्ते, जर आयुष्यमान आनंदांना अश्व-रत्न कल्पत असते, तर आम्ही आयुष्यमान आनंदांना अश्व-रत्नही दिले असते. भन्ते, जर आयुष्यमान आनंदांना श्रेष्ठ गाव कल्पत असते, तर आम्ही आयुष्यमान आनंदांना श्रेष्ठ गावही दिले असते. परंतु, भन्ते, आम्हाला हे ठाऊक आहे की—'हे आयुष्यमान आनंदांना कल्पत नाही.' भन्ते, हे माझे 'बाहितिक' वस्त्र आहे, जे मगधचा राजा वैदेहीपुत्र अजातशत्रू याने वस्त्राच्या नळीत ठेवून पाठवले आहे; हे लांबीला सोळा हात आणि रुंदीला आठ हात आहे. भन्ते, आयुष्यमान आनंदांनी माझ्यावर अनुकंपा करून याचा स्वीकार करावा.” “नको, महाराज, माझे त्रिचीवर पूर्ण आहे.”

‘‘အယံ, ဘန္တေ, အစိရဝတီ နဒီ ဒိဋ္ဌာ အာယသ္မတာ စေဝ အာနန္ဒေန အမှေဟိ စ. ယဒါ ဥပရိပဗ္ဗတေ မဟာမေဃော အဘိပ္ပဝုဋ္ဌော ဟောတိ, အထာယံ အစိရဝတီ နဒီ ဥဘတော ကူလာနိ သံဝိဿန္ဒန္တီ ဂစ္ဆတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမာယ ဗာဟိတိကာယ အတ္တနော တိစီဝရံ ကရိဿတိ. ယံ ပနာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပုရာဏံ တိစီဝရံ တံ သဗြဟ္မစာရီဟိ သံဝိဘဇိဿတိ. ဧဝါယံ အမှာကံ ဒက္ခိဏာ သံဝိဿန္ဒန္တီ မညေ ဂမိဿတိ. ပဋိဂ္ဂဏှာတု, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဗာဟိတိက’’န္တိ. ပဋိဂ္ဂဟေသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဗာဟိတိကံ.

“भन्ते, ही अचिरवती नदी आयुष्यमान आनंदांनी आणि आम्ही दोघांनीही पाहिली आहे. जेव्हा पर्वतावर मोठा पाऊस पडतो, तेव्हा ही अचिरवती नदी दोन्ही काठ ओलांडून ओसंडून वाहू लागते; त्याचप्रमाणे, भन्ते, आयुष्यमान आनंद या बाहितिक वस्त्रापासून स्वतःसाठी त्रिचीवर बनवतील. आणि आयुष्यमान आनंदांचे जे जुने त्रिचीवर आहे, ते ते आपल्या सब्रह्मचाऱ्यांमध्ये वाटून देतील. अशा प्रकारे आमचे हे दान ओसंडून वाहिल्यासारखे होईल. भन्ते, आयुष्यमान आनंदांनी या बाहितिक वस्त्राचा स्वीकार करावा.” आयुष्यमान आनंदांनी त्या बाहितिक वस्त्राचा स्वीकार केला.

အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, မဟာရာဇ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित आयुष्यमान आनंदांना म्हणाला—“भन्ते आनंद, आता आम्ही निघतो; आम्हाला बरीच कामे आहेत आणि अनेक कर्तव्ये पार पाडायची आहेत.” “महाराज, आता तुम्हाला जसा योग्य वेळ वाटेल (त्याप्रमाणे करावे).” त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित आयुष्यमान आनंदांच्या भाषणाची प्रशंसा व अनुमोदन करून, आसनावरून उठला आणि आयुष्यमान आनंदांना अभिवादन व प्रदक्षिणा करून निघून गेला.

၃၆၃. အထ [Pg.320] ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အစိရပက္ကန္တဿ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယာဝတကော အဟောသိ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. တဉ္စ ဗာဟိတိကံ ဘဂဝတော ပါဒါသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘လာဘာ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ, သုလဒ္ဓလာဘာ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ; ယံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော လဘတိ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ, လဘတိ ပယိရုပါသနာယာ’’တိ.

३६३. त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित निघून गेल्यावर लगेचच आयुष्यमान आनंद जेथे भगवान होते तेथे गेले; तेथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान आनंदांनी कोसलचा राजा प्रसेनजित याच्यासोबत झालेला सर्व संभाषण भगवंतांना सांगितले. आणि ते बाहितिक वस्त्र भगवंतांना अर्पण केले. त्यानंतर भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले—“भिक्खूंनो, कोसलचा राजा प्रसेनजित हा भाग्यवान आहे; भिक्खूंनो, कोसलच्या राजा प्रसेनजितला मोठा लाभ झाला आहे, कारण राजा प्रसेनजितला आनंदांचे दर्शन घेण्याची आणि त्यांची सेवा करण्याची संधी मिळाली आहे.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

भगवान असे म्हणाले. ते भिक्खू भगवंतांच्या भाषणाने आनंदित झाले आणि त्यांनी त्याची प्रशंसा केली.

ဗာဟိတိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

आठवे बाहितिक सुत्त समाप्त झाले.

၉. ဓမ္မစေတိယသုတ္တံ

९. धम्मचेतिय सुत्त

၃၆၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ မေဒါဠုပံ နာမ သကျာနံ နိဂမော. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော နဂရကံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဒီဃံ ကာရာယနံ အာမန္တေသိ – ‘‘ယောဇေဟိ, သမ္မ ကာရာယန, ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ, ဥယျာနဘူမိံ ဂစ္ဆာမ သုဘူမိံ ဒဿနာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ ဒီဃော ကာရာယနော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဝေဒေသိ – ‘‘ယုတ္တာနိ ခေါ တေ, ဒေဝ, ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ. ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ နဂရကမှာ နိယျာသိ မဟစ္စာ ရာဇာနုဘာဝေန. ယေန အာရာမော တေန ပါယာသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ အာရာမံ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာရာမေ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော [Pg.321] ရုက္ခမူလာနိ ပါသာဒိကာနိ ပသာဒနီယာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံယေဝ အာရဗ္ဘ သတိ ဥဒပါဒိ – ‘‘ဣမာနိ ခေါ တာနိ ရုက္ခမူလာနိ ပါသာဒိကာနိ ပသာဒနီယာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ, ယတ္ထ သုဒံ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသာမ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ.

३६४. असे मी ऐकले आहे—एकदा भगवान शाक्यांच्या देशात 'मेदाळुप' नावाच्या शाक्यांच्या नगरात विहार करत होते. त्या वेळी कोसलचा राजा प्रसेनजित काही कामानिमित्त 'नगरक' नावाच्या नगरात आला होता. तेव्हा कोसलचा राजा प्रसेनजित याने दीर्घ कारायन याला बोलावले आणि म्हटले—“मित्रा कारायन, उत्तम उत्तम रथ तयार कर, आपण उद्यानाची सुंदर भूमी पाहण्यासाठी जाऊया.” “तसेच असो, देवा,” असे म्हणून दीर्घ कारायनाने कोसलचा राजा प्रसेनजित याच्या आज्ञेचे पालन करून उत्तम उत्तम रथ तयार केले आणि राजा प्रसेनजितला कळवले—“देवा, आपल्यासाठी उत्तम उत्तम रथ तयार आहेत. आता आपल्याला जसा योग्य वेळ वाटेल (त्याप्रमाणे करावे).” त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित एका उत्तम रथावर आरूढ झाला आणि इतर उत्तम रथांसह मोठ्या राजेशाही थाटात नगरक नगरातून बाहेर पडला. जेथे आराम (उद्यान) होते, तेथे तो गेला. रथाने जाण्यायोग्य रस्ता संपेपर्यंत रथाने जाऊन, तो रथातून खाली उतरला आणि पायीच आरामात प्रवेश केला. आरामात पायी फिरत असताना आणि फेरफटका मारत असताना, राजा प्रसेनजितने वृक्षांची अशी मुळे पाहिली जी अत्यंत रमणीय, प्रसन्न करणारी, शांत, कोलाहल नसलेली, जनसमुदायापासून दूर, एकांतात राहण्यास योग्य आणि ध्यानासाठी अनुकूल होती. ती पाहून त्याला भगवंतांची आठवण झाली—“ही तीच वृक्षांची मुळे आहेत जी रमणीय, प्रसन्न करणारी, शांत, कोलाहल नसलेली, जनसमुदायापासून दूर, एकांतात राहण्यास योग्य आणि ध्यानासाठी अनुकूल आहेत, जेथे आम्ही त्या अर्हत, सम्यक सम्बुद्ध भगवंतांची सेवा करत असू.”

၃၆၅. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဒီဃံ ကာရာယနံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမာနိ ခေါ, သမ္မ ကာရာယန, တာနိ ရုက္ခမူလာနိ ပါသာဒိကာနိ ပသာဒနီယာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ, ယတ္ထ သုဒံ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသာမ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ကဟံ နု ခေါ, သမ္မ ကာရာယန, ဧတရဟိ သော ဘဂဝါ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ, မဟာရာဇ, မေဒါဠုပံ နာမ သကျာနံ နိဂမော. တတ္ထ သော ဘဂဝါ ဧတရဟိ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ‘‘ကီဝဒူရေ ပန, သမ္မ ကာရာယန, နဂရကမှာ မေဒါဠုပံ နာမ သကျာနံ နိဂမော ဟောတီ’’တိ? ‘‘န ဒူရေ, မဟာရာဇ; တီဏိ ယောဇနာနိ; သက္ကာ ဒိဝသာဝသေသေန ဂန္တု’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ ကာရာယန, ယောဇေဟိ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ, ဂမိဿာမ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ ဒီဃော ကာရာယနော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဝေဒေသိ – ‘‘ယုတ္တာနိ ခေါ တေ, ဒေဝ, ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ. ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ နဂရကမှာ ယေန မေဒါဠုပံ နာမ သကျာနံ နိဂမော တေန ပါယာသိ. တေနေဝ ဒိဝသာဝသေသေန မေဒါဠုပံ နာမ သကျာနံ နိဂမံ သမ္ပာပုဏိ. ယေန အာရာမော တေန ပါယာသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ အာရာမံ ပါဝိသိ.

३६५. तेव्हा कोसलचा राजा पसेनदीने दीघ कारायानाला बोलावले आणि म्हटले – “मित्रा कारायाना, ही ती वृक्षमूले आहेत जी अत्यंत रमणीय, प्रसन्न, शांत, कोलाहलमुक्त, मानवी वर्दळीपासून दूर, निर्जन आणि एकांतात ध्यान करण्यासाठी योग्य आहेत, जिथे आपण त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांची सेवा-उपासना करत असतो. मित्रा कारायाना, सध्या ते अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कोठे विहार करत आहेत?” “महाराज, शाक्यांचे ‘मेदाळुप’ नावाचे एक नगर आहे. तिथे सध्या ते अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान विहार करत आहेत.” “पण मित्रा कारायाना, नगरकपासून मेदाळुप हे शाक्यांचे नगर किती अंतरावर आहे?” “महाराज, फार दूर नाही; तीन योजने आहे. दिवसाच्या उरलेल्या भागात तिथे पोहोचणे शक्य आहे.” “तर मग मित्रा कारायाना, उत्तम उत्तम रथ तयार कर. आपण त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांच्या दर्शनासाठी जाऊ.” “जी आज्ञा, महाराज!” असे म्हणून दीघ कारायानाने कोसलचा राजा पसेनदीच्या आज्ञेचे पालन केले आणि उत्तम उत्तम रथ तयार करून घेऊन कोसलचा राजा पसेनदीला कळवले – “महाराज, आपल्यासाठी उत्तम उत्तम रथ तयार आहेत. आता आपल्याला जसे योग्य वाटेल तसे करावे.” त्यानंतर कोसलचा राजा पसेनदी एका उत्तम रथावर आरूढ झाला आणि इतर उत्तम रथांसह नगरकवरून शाक्यांचे नगर मेदाळुपच्या दिशेने निघाला. दिवसाचा उर्वरित भाग असतानाच तो शाक्यांच्या मेदाळुप नगरात पोहोचला. जिथे आराम होता, तिकडे तो गेला. रथ जाण्यायोग्य रस्ता होता तिथपर्यंत रथाने जाऊन, रथातून खाली उतरून तो पायीच आरामात शिरला.

၃၆၆. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမန္တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ [Pg.322] သော ဘဂဝါ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ? ဒဿနကာမာ ဟိ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ. ‘‘ဧသော, မဟာရာဇ, ဝိဟာရော သံဝုတဒွါရော. တေန အပ္ပသဒ္ဒေါ ဥပသင်္ကမိတွာ အတရမာနော အာဠိန္ဒံ ပဝိသိတွာ ဥက္ကာသိတွာ အဂ္ဂဠံ အာကောဋေဟိ. ဝိဝရိဿတိ ဘဂဝါ တေ ဒွါရ’’န္တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တတ္ထေဝ ခဂ္ဂဉ္စ ဥဏှီသဉ္စ ဒီဃဿ ကာရာယနဿ ပါဒါသိ. အထ ခေါ ဒီဃဿ ကာရာယနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ရဟာယတိ ခေါ ဒါနိ ရာဇာ, ဣဓေဝ ဒါနိ မယာ ဌာတဗ္ဗ’’န္တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန သော ဝိဟာရော သံဝုတဒွါရော တေန အပ္ပသဒ္ဒေါ ဥပသင်္ကမိတွာ အတရမာနော အာဠိန္ဒံ ပဝိသိတွာ ဥက္ကာသိတွာ အဂ္ဂဠံ အာကောဋေသိ. ဝိဝရိ ဘဂဝါ ဒွါရံ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝတော ပါဒါနိ မုခေန စ ပရိစုမ္ဗတိ, ပါဏီဟိ စ ပရိသမ္ဗာဟတိ, နာမဉ္စ သာဝေတိ – ‘‘ရာဇာဟံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော; ရာဇာဟံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော’’တိ.

३६६. त्या वेळी अनेक भिक्खू उघड्या जागेत चंक्रमण करत होते. तेव्हा कोसलचा राजा पसेनदी त्या भिक्खूंकडे गेला आणि त्यांना म्हणाला – “भंते, सध्या ते अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान कोठे विहार करत आहेत? आम्ही त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांचे दर्शन घेण्यास उत्सुक आहोत.” “महाराज, हा तो बंद दरवाजा असलेला विहार आहे. तिथे शांतपणे, घाई न करता जा, ओसरीत प्रवेश करून, खोकून दरवाजा वाजवा. भगवान तुमच्यासाठी दरवाजा उघडतील.” त्यानंतर कोसलचा राजा पसेनदीने तिथेच आपली तलवार आणि मुकुट दीघ कारायानाकडे सोपवले. तेव्हा दीघ कारायानाच्या मनात विचार आला – “आता राजा गुप्त चर्चा करणार आहे, मला आता इथेच थांबावे लागेल.” त्यानंतर कोसलचा राजा पसेनदी त्या बंद दरवाजा असलेल्या विहाराकडे शांतपणे गेला आणि घाई न करता ओसरीत प्रवेश करून, खोकून त्याने दरवाजा वाजवला. भगवंतांनी दरवाजा उघडला. त्यानंतर कोसलचा राजा पसेनदीने विहारात प्रवेश केला आणि भगवंतांच्या चरणांवर डोके ठेवून तो वंदन करू लागला. तो भगवंतांच्या चरणांचे मुखाने चुंबन घेऊ लागला, हातांनी त्यांचे पाय कुरवाळू लागला आणि आपले नाव सांगू लागला – “भंते, मी कोसलचा राजा पसेनदी आहे; भंते, मी कोसलचा राजा पसेनदी आहे.”

၃၆၇. ‘‘ကိံ ပန တွံ, မဟာရာဇ, အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဣမသ္မိံ သရီရေ ဧဝရူပံ ပရမနိပစ္စကာရံ ကရောသိ, မိတ္တူပဟာရံ ဥပဒံသေသီ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော – ‘ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ. ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပဿာမိ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ပရိယန္တကတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တေ ဒသပိ ဝဿာနိ, ဝီသမ္ပိ ဝဿာနိ, တိံသမ္ပိ ဝဿာနိ, စတ္တာရီသမ္ပိ ဝဿာနိ. တေ အပရေန သမယေန သုနှာတာ သုဝိလိတ္တာ ကပ္ပိတကေသမဿူ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရေန္တိ. ဣဓ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ပဿာမိ ယာဝဇီဝံ အာပါဏကောဋိကံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တေ. န ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညံ ဧဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ သမနုပဿာမိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’’တိ.

३६७. “महाराज, कोणता हेतू पाहून तू या शरीराप्रती असा परम आदरभाव व्यक्त करत आहेस आणि इतके प्रेम व आदरांजली अर्पण करत आहेस?” “भंते, भगवंतांच्या बाबतीत माझा धम्मानुसार असा निष्कर्ष आहे की – ‘भगवान सम्यक्संबुद्ध आहेत, भगवंतांनी धम्म उत्तम प्रकारे घोषित केला आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे.’ भंते, मी इथे काही श्रमण-ब्राह्मणांना पाहतो जे दहा वर्षे, वीस वर्षे, तीस वर्षे किंवा चाळीस वर्षे मर्यादित काळासाठी ब्रह्मचर्य पाळतात. परंतु नंतरच्या काळात ते स्वच्छ स्नान करून, सुगंधी द्रव्ये लावून, केस व दाढी व्यवस्थित करून, पाच कामगुणांनी युक्त होऊन विलासी जीवन जगताना दिसतात. पण भंते, मी इथे भिक्खूंना आयुष्यभर, प्राण असेपर्यंत परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध ब्रह्मचर्य पाळताना पाहतो. भंते, या शासनाबाहेर मला इतर कुठेही असे परिपूर्ण आणि शुद्ध ब्रह्मचर्य पाळणारे दिसत नाहीत. भंते, भगवंतांच्या बाबतीत माझा धम्मानुसार हाच निष्कर्ष आहे की – ‘भगवान सम्यक्संबुद्ध आहेत, भगवंतांनी धम्म उत्तम प्रकारे घोषित केला आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे.’”

၃၆၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ရာဇာနောပိ ရာဇူဟိ ဝိဝဒန္တိ, ခတ္တိယာပိ ခတ္တိယေဟိ ဝိဝဒန္တိ, ဗြာဟ္မဏာပိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိဝဒန္တိ, ဂဟပတယောပိ ဂဟပတီဟိ [Pg.323] ဝိဝဒန္တိ, မာတာပိ ပုတ္တေန ဝိဝဒတိ, ပုတ္တောပိ မာတရာ ဝိဝဒတိ, ပိတာပိ ပုတ္တေန ဝိဝဒတိ, ပုတ္တောပိ ပိတရာ ဝိဝဒတိ, ဘာတာပိ ဘဂိနိယာ ဝိဝဒတိ, ဘဂိနီပိ ဘာတရာ ဝိဝဒတိ, သဟာယောပိ သဟာယေန ဝိဝဒတိ. ဣဓ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ပဿာမိ သမဂ္ဂေ သမ္မောဒမာနေ အဝိဝဒမာနေ ခီရောဒကီဘူတေ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တေ ဝိဟရန္တေ. န ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညံ ဧဝံ သမဂ္ဂံ ပရိသံ သမနုပဿာမိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

३६८. “शिवाय भंते, राजे सुद्धा राजांशी भांडतात, क्षत्रिय क्षत्रियांशी भांडतात, ब्राह्मण ब्राह्मणांशी भांडतात, गृहपती गृहपतींशी भांडतात; आई मुलाशी भांडते, मुलगा आईशी भांडतो, वडील मुलाशी भांडतात, मुलगा वडिलांशी भांडतो, भाऊ बहिणीशी भांडतो, बहीण भावाशी भांडते, मित्र मित्राशी भांडतो. पण भंते, मी इथे भिक्खूंना एकोप्याने, आनंदाने, न भांडता, दूध आणि पाण्यासारखे एकरूप होऊन, एकमेकांकडे प्रेमाच्या नजरेने पाहत विहार करताना पाहतो. भंते, या शासनाबाहेर मला इतर कुठेही अशी एकजूट असलेली परिषद पाहायला मिळत नाही. भंते, भगवंतांच्या बाबतीत माझा धम्मानुसार हाच निष्कर्ष आहे की – ‘भगवान सम्यक्संबुद्ध आहेत, भगवंतांनी धम्म उत्तम प्रकारे घोषित केला आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे.’”

၃၆၉. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘန္တေ, အာရာမေန အာရာမံ, ဥယျာနေန ဥယျာနံ အနုစင်္ကမာမိ အနုဝိစရာမိ. သောဟံ တတ္ထ ပဿာမိ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ကိသေ လူခေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတေ ဓမနိသန္ထတဂတ္တေ, န ဝိယ မညေ စက္ခုံ ဗန္ဓန္တေ ဇနဿ ဒဿနာယ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဒ္ဓါ ဣမေ အာယသ္မန္တော အနဘိရတာ ဝါ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အတ္ထိ ဝါ တေသံ ကိဉ္စိ ပါပံ ကမ္မံ ကတံ ပဋိစ္ဆန္နံ; တထာ ဟိ ဣမေ အာယသ္မန္တော ကိသာ လူခါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ, န ဝိယ မညေ စက္ခုံ ဗန္ဓန္တိ ဇနဿ ဒဿနာယာ’တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ကိံ နု ခေါ တုမှေ အာယသ္မန္တော ကိသာ လူခါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ, န ဝိယ မညေ စက္ခုံ ဗန္ဓထ ဇနဿ ဒဿနာယာ’တိ? တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗန္ဓုကရောဂေါ နော, မဟာရာဇာ’တိ. ဣဓ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ပဿာမိ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌေ ဥဒဂ္ဂုဒဂ္ဂေ အဘိရတရူပေ ပီဏိန္ဒြိယေ အပ္ပောဿုက္ကေ ပန္နလောမေ ပရဒတ္တဝုတ္တေ မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရန္တေ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဒ္ဓါ ဣမေ အာယသ္မန္တော တဿ ဘဂဝတော သာသနေ ဥဠာရံ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ ဇာနန္တိ; တထာ ဟိ ဣမေ အာယသ္မန္တော ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌာ ဥဒဂ္ဂုဒဂ္ဂါ အဘိရတရူပါ ပီဏိန္ဒြိယာ အပ္ပောဿုက္ကာ ပန္နလောမာ ပရဒတ္တဝုတ္တာ မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

३६९. शिवाय, भन्ते, मी एका आरामातून दुसऱ्या आरामात, एका उद्यानातून दुसऱ्या उद्यानात फिरत असतो. तेथे मी काही श्रमण आणि ब्राह्मणांना पाहतो जे कृश, रुक्ष, निस्तेज, पिवळसर पडलेले आणि शरीरावर शिरा स्पष्ट दिसणारे असतात; जणू काही ते लोकांच्या दृष्टीला आकर्षित करत नाहीत. भन्ते, माझ्या मनात असा विचार आला—'नक्कीच हे आयुष्यमान असंतोषाने ब्रह्मचर्य पाळत असावेत किंवा त्यांनी काही पापकृत्य करून ते लपवले असावे; म्हणूनच हे आयुष्यमान कृश, रुक्ष, निस्तेज, पिवळसर पडलेले आणि शरीरावर शिरा स्पष्ट दिसणारे आहेत, जणू काही ते लोकांच्या दृष्टीला आकर्षित करत नाहीत.' मी त्यांच्याजवळ जाऊन विचारले—'आयुष्यमान हो, तुम्ही असे कृश, रुक्ष, निस्तेज, पिवळसर पडलेले आणि शरीरावर शिरा स्पष्ट दिसणारे का आहात, जणू काही तुम्ही लोकांच्या दृष्टीला आकर्षित करत नाही?' त्यांनी मला उत्तर दिले—'महाराज, हा आमचा कौटुंबिक आजार आहे.' परंतु येथे, भन्ते, मी भिक्खूंना पाहतो जे अत्यंत प्रसन्न, प्रफुल्लित, अत्यंत आनंदी, इंद्रिये टवटवीत असलेले, चिंतामुक्त, शांत आणि अहंकाररहित, इतरांनी दिलेल्या दानावर जगणारे आणि हरिणासारख्या मुक्त मनाने विहरण करणारे आहेत. भन्ते, माझ्या मनात असा विचार आला—'नक्कीच हे आयुष्यमान भगवंतांच्या शासनात पूर्वीपेक्षा उत्तरोत्तर उच्च विशेष जाणतात; म्हणूनच हे आयुष्यमान अत्यंत प्रसन्न, प्रफुल्लित, अत्यंत आनंदी, इंद्रिये टवटवीत असलेले, चिंतामुक्त, शांत, इतरांनी दिलेल्या दानावर जगणारे आणि हरिणासारख्या मुक्त मनाने विहरण करत आहेत.' भन्ते, भगवंतांविषयी धम्मानुसार माझा हा निष्कर्ष निघतो—'भगवंत सम्यक सम्बुद्ध आहेत, भगवंतांनी धम्म उत्तम प्रकारे घोषित केला आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे.'

၃၇၀. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘန္တေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော; ပဟောမိ ဃာတေတာယံ ဝါ ဃာတေတုံ, ဇာပေတာယံ ဝါ ဇာပေတုံ, ပဗ္ဗာဇေတာယံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ[Pg.324]. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အဍ္ဍကရဏေ နိသိန္နဿ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေန္တိ. သောဟံ န လဘာမိ – ‘မာ မေ ဘောန္တော အဍ္ဍကရဏေ နိသိန္နဿ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေထ, ကထာပရိယောသာနံ မေ ဘောန္တော အာဂမေန္တူ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေန္တိ. ဣဓ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ပဿာမိ; ယသ္မိံ သမယေ ဘဂဝါ အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ ဘဂဝတော သာဝကာနံ ခိပိတသဒ္ဒေါ ဝါ ဟောတိ ဥက္ကာသိတသဒ္ဒေါ ဝါ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တတြညတရော ဘဂဝတော သာဝကော ဥက္ကာသိ. တမေနံ အညတရော သဗြဟ္မစာရီ ဇဏ္ဏုကေန ဃဋ္ဋေသိ – ‘အပ္ပသဒ္ဒေါ အာယသ္မာ ဟောတု, မာယသ္မာ သဒ္ဒမကာသိ; သတ္ထာ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! အဒဏ္ဍေန ဝတ ကိရ, ဘော, အသတ္ထေန ဧဝံ သုဝိနီတာ ပရိသာ ဘဝိဿတီ’တိ! န ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညံ ဧဝံ သုဝိနီတံ ပရိသံ သမနုပဿာမိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

३७०. शिवाय, भन्ते, मी एक अभिषिक्त क्षत्रिय राजा आहे; मी वध करण्यास पात्र असलेल्याला मृत्युदंड देण्यास, दंड करण्यास पात्र असलेल्याला दंड करण्यास आणि हद्दपार करण्यास पात्र असलेल्याला हद्दपार करण्यास समर्थ आहे. परंतु, भन्ते, जेव्हा मी न्यायसभेत बसलेला असतो, तेव्हा लोक मध्येच माझे बोलणे तोडतात. मी त्यांना म्हणतो—'सज्जनहो, मी न्यायसभेत बसलो असताना मध्येच माझे बोलणे तोडू नका; माझे बोलणे पूर्ण होईपर्यंत वाट पाहा,' तरीही मला तशी संधी मिळत नाही. भन्ते, ते माझ्या बोलण्यात मध्येच व्यत्यय आणतातच. परंतु येथे, भन्ते, मी भिक्खूंना पाहतो; जेव्हा भगवंत शेकडो लोकांच्या सभेत धम्मदेशना देत असतात, तेव्हा भगवंतांच्या श्रावकांमध्ये शिंकण्याचा किंवा खोकण्याचा आवाजही येत नाही. भन्ते, पूर्वीची गोष्ट आहे, भगवंत शेकडो लोकांच्या सभेत धम्मदेशना देत होते. तेथे भगवंतांच्या एका श्रावकाने घसा खाकरला. तेव्हा त्याच्या एका सहधर्माचाऱ्याने त्याला गुडघ्याने स्पर्श करून सुचवले—'आयुष्यमान, शांत राहा, आवाज करू नका; आपले शास्ता भगवंत धम्मदेशना देत आहेत.' भन्ते, तेव्हा माझ्या मनात विचार आला—'किती आश्चर्यकारक! किती अद्भुत! कोणत्याही दंडाशिवाय, कोणत्याही शस्त्राशिवाय ही सभा किती सुविनीत आहे!' भन्ते, या शासनाबाहेर मला अशी सुविनीत सभा इतर कोठेही पाहायला मिळत नाही. भन्ते, भगवंतांविषयी धम्मानुसार माझा हा निष्कर्ष निघतो—'भगवंत सम्यक सम्बुद्ध आहेत, भगवंतांनी धम्म उत्तम प्रकारे घोषित केला आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे.'

၃၇၁. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘန္တေ, ပဿာမိ ဣဓေကစ္စေ ခတ္တိယပဏ္ဍိတေ နိပုဏေ ကတပရပ္ပဝါဒေ ဝါလဝေဓိရူပေ. တေ ဘိန္ဒန္တာ မညေ စရန္တိ ပညာဂတေန ဒိဋ္ဌိဂတာနိ. တေ သုဏန္တိ – ‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အမုကံ နာမ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဩသရိဿတီ’တိ. တေ ပဉှံ အဘိသင်္ခရောန္တိ – ‘ဣမံ မယံ ပဉှံ သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိဿာမ. ဧဝံ စေ နော ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿတိ, ဧဝမဿ မယံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမ; ဧဝံ စေပိ နော ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿတိ, ဧဝမ္ပိဿ မယံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမာ’တိ. တေ သုဏန္တိ – ‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အမုကံ နာမ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဩသဋော’တိ. တေ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမန္တိ. တေ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. တေ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ န စေဝ ဘဂဝန္တံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ, ကုတော ဝါဒံ အာရောပေဿန္တိ? အညဒတ္ထု ဘဂဝတော သာဝကာ သမ္ပဇ္ဇန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ [Pg.325] ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

३७१. शिवाय, भन्ते, मी येथे काही चतुर, परमतांचे खंडन करण्यात निपुण आणि केसाचा वेध घेणाऱ्या धनुर्धरांसारख्या बुद्धिमान क्षत्रिय पंडितांना पाहतो. ते आपल्या बुद्धीच्या बळावर इतरांच्या मतांचे जणू काही खंडन करत फिरतात. जेव्हा ते ऐकतात की—'श्रमण गौतम अमुक नावाच्या गावात किंवा नगरात येत आहेत,' तेव्हा ते प्रश्न तयार करतात—'आम्ही श्रमण गौतमांकडे जाऊन त्यांना हा प्रश्न विचारू. जर त्यांनी आमच्या प्रश्नाचे असे उत्तर दिले, तर आम्ही त्यांच्या मताचे असे खंडन करू; आणि जर त्यांनी तसे उत्तर दिले, तर आम्ही त्यांच्या मताचे तसे खंडन करू.' जेव्हा ते ऐकतात की—'श्रमण गौतम अमुक गावात किंवा नगरात आले आहेत,' तेव्हा ते भगवंत जेथे आहेत तेथे जातात. भगवंत त्यांना धम्मकथेने उपदेश करतात, धम्मात प्रवृत्त करतात, उत्साहित करतात आणि आनंदित करतात. भगवंतांच्या धम्मकथेने उपदेशित, प्रवृत्त, उत्साहित आणि आनंदित झाल्यावर ते भगवंतांना प्रश्न विचारण्याचे तर दूरच, उलट त्यांच्या मताचे खंडन कसे करणार? उलट, ते भगवंतांचे श्रावक बनतात. भन्ते, भगवंतांविषयी धम्मानुसार माझा हा निष्कर्ष निघतो—'भगवंत सम्यक सम्बुद्ध आहेत, भगवंतांनी धम्म उत्तम प्रकारे घोषित केला आहे, भगवंतांचा श्रावकसंघ सुप्रतिपन्न आहे.'

၃၇၂. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘန္တေ, ပဿာမိ ဣဓေကစ္စေ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတေ…ပေ… ဂဟပတိပဏ္ဍိတေ…ပေ… သမဏပဏ္ဍိတေ နိပုဏေ ကတပရပ္ပဝါဒေ ဝါလဝေဓိရူပေ. တေ ဘိန္ဒန္တာ မညေ စရန္တိ ပညာဂတေန ဒိဋ္ဌိဂတာနိ. တေ သုဏန္တိ – ‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အမုကံ နာမ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဩသရိဿတီ’တိ. တေ ပဉှံ အဘိသင်္ခရောန္တိ – ‘ဣမံ မယံ ပဉှံ သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိဿာမ. ဧဝံ စေ နော ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿတိ, ဧဝမဿ မယံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမ; ဧဝံ စေပိ နော ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿတိ, ဧဝမ္ပိဿ မယံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမာ’တိ. တေ သုဏန္တိ – ‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အမုကံ နာမ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဩသဋော’တိ. တေ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမန္တိ. တေ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. တေ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ န စေဝ ဘဂဝန္တံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ, ကုတော ဝါဒံ အာရောပေဿန္တိ? အညဒတ္ထု ဘဂဝန္တံယေဝ ဩကာသံ ယာစန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. တေ ဘဂဝါ ပဗ္ဗာဇေတိ. တေ တထာပဗ္ဗဇိတာ သမာနာ ဧကာ ဝူပကဋ္ဌာ အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရန္တာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘မနံ ဝတ, ဘော, အနဿာမ; မနံ ဝတ, ဘော, ပနဿာမ’. မယဉှိ ပုဗ္ဗေ အဿမဏာဝ သမာနာ သမဏာမှာတိ ပဋိဇာနိမှာ, အဗြာဟ္မဏာဝ သမာနာ ဗြာဟ္မဏာမှာတိ ပဋိဇာနိမှာ, အနရဟန္တောဝ သမာနာ အရဟန္တာမှာတိ ပဋိဇာနိမှာ. ‘ဣဒါနိ ခေါမှ သမဏာ, ဣဒါနိ ခေါမှ ဗြာဟ္မဏာ, ဣဒါနိ ခေါမှ အရဟန္တော’တိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

३७२. “पुन्हा आणखी, भन्ते, मी येथे काही विद्वान ब्राह्मणांना... गृहपतींना... श्रमणांना पाहतो, जे अत्यंत निपुण, परमतांचे खंडन करण्यात कुशल आणि केसाचा वेध घेणाऱ्या धनुर्धरांसारखे (सूक्ष्म बुद्धीचे) आहेत. ते आपल्या प्रज्ञेने इतरांच्या चुकीच्या मतांचे जणू काही तुकडे करत फिरतात. ते ऐकतात की, ‘अहो, श्रमण गौतम अमुक एका गावात किंवा नगरात येणार आहेत.’ ते प्रश्न तयार करतात की, ‘आम्ही श्रमण गौतमांकडे जाऊन त्यांना हा प्रश्न विचारू. जर विचारल्यावर त्यांनी असे उत्तर दिले, तर आम्ही त्यांच्यावर असा आक्षेप घेऊ; आणि जर त्यांनी तसे उत्तर दिले, तर आम्ही त्यांच्यावर तसा आक्षेप घेऊ.’ ते ऐकतात की, ‘अहो, श्रमण गौतम अमुक एका गावात किंवा नगरात आले आहेत.’ ते जेथे भगवान आहेत तेथे जातात. भगवान त्यांना धम्म उपदेशाने सत्य दर्शवतात, धम्मात प्रवृत्त करतात, उत्साहित करतात आणि आनंदित करतात. भगवंतांच्या धम्म उपदेशाने प्रेरित, प्रवृत्त, उत्साहित आणि आनंदित झालेले ते लोक भगवंतांना प्रश्न विचारण्याचे तर दूरच, मग आक्षेप कसा घेणार? उलट, ते भगवंतांकडेच गृहस्थाश्रमातून गृहहीन प्रव्रज्या घेण्यासाठी परवानगी मागतात. भगवान त्यांना प्रव्रज्या देतात. अशा प्रकारे प्रव्रजित होऊन, एकांतात राहून, अप्रमादी (जागरूक), उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन साधना करत असताना, ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र गृहस्थाश्रमाचा त्याग करून गृहहीन प्रव्रज्या स्वीकारतात, ते ब्रह्मचर्याचे सर्वश्रेष्ठ अंतिम ध्येय ते लवकरच याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञेने जाणून, साक्षात करून आणि प्राप्त करून विहरतात. ते असे म्हणतात, ‘अहो, आम्ही तर नष्टच झालो असतो! अहो, आम्ही तर पूर्णपणे उद्ध्वस्तच झालो असतो! कारण पूर्वी आम्ही श्रमण नसतानाही स्वतःला श्रमण म्हणवून घेत होतो, ब्राह्मण नसतानाही स्वतःला ब्राह्मण म्हणवून घेत होतो, आणि अर्हत नसतानाही स्वतःला अर्हत म्हणवून घेत होतो. पण आता खरोखरच आम्ही श्रमण झालो आहोत, आता आम्ही ब्राह्मण झालो आहोत, आता आम्ही अर्हत झालो आहोत.’ भन्ते, भगवंतांविषयी धम्मानुसार माझा हा निष्कर्ष आणखी दृढ होतो की: ‘भगवान सम्यक संबुद्ध आहेत, भगवंतांनी धम्म सुविख्यातपणे प्ररूपित केला आहे, आणि भगवंतांचा श्रावकसंघ सन्मार्गावर चालणारा आहे.’”

၃၇၃. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘန္တေ, ဣမေ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော မမဘတ္တာ မမယာနာ, အဟံ နေသံ ဇီဝိကာယ ဒါတာ, ယသဿ အာဟတ္တာ; အထ [Pg.326] စ ပန နော တထာ မယိ နိပစ္စကာရံ ကရောန္တိ ယထာ ဘဂဝတိ. ဘူတပုဗ္ဗာဟံ, ဘန္တေ, သေနံ အဗ္ဘုယျာတော သမာနော ဣမေ စ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော ဝီမံသမာနော အညတရသ္မိံ သမ္ဗာဓေ အာဝသထေ ဝါသံ ဥပဂစ္ဆိံ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, ဣမေ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဝီတိနာမေတွာ, ယတော အဟောသိ ဘဂဝါ တတော သီသံ ကတွာ မံ ပါဒတော ကရိတွာ နိပဇ္ဇိံသု. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! ဣမေ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော မမဘတ္တာ မမယာနာ, အဟံ နေသံ ဇီဝိကာယ ဒါတာ, ယသဿ အာဟတ္တာ; အထ စ ပန နော တထာ မယိ နိပစ္စကာရံ ကရောန္တိ ယထာ ဘဂဝတိ. အဒ္ဓါ ဣမေ အာယသ္မန္တော တဿ ဘဂဝတော သာသနေ ဥဠာရံ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ ဇာနန္တီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

३७३. “पुन्हा आणखी, भन्ते, हे इसिदत्त आणि पुराण नावाचे वास्तूविशारद (सुतार) माझे अन्न खातात, माझ्या वाहनांचा वापर करतात; मी त्यांना उपजीविका देणारा आणि कीर्ती मिळवून देणारा आहे. तरीही, ते माझ्याशी तसा आदर दाखवत नाहीत जसा ते भगवंतांविषयी दाखवतात. भन्ते, पूर्वीची गोष्ट आहे, जेव्हा मी सैन्यासह मोहिमेवर निघालो होतो, तेव्हा या इसिदत्त आणि पुराण सुतारांची परीक्षा घेण्यासाठी मी एका अरुंद निवासस्थानात मुक्काम केला. तेव्हा, भन्ते, या इसिदत्त आणि पुराण सुतारांनी रात्रीचा बराचसा वेळ धम्मचर्चेत घालवला आणि ज्या दिशेला भगवान राहत होते त्या दिशेला आपले डोके करून आणि माझ्याकडे पाय करून ते झोपले. तेव्हा, भन्ते, माझ्या मनात असा विचार आला: ‘आश्चर्य आहे! अद्भुत आहे! हे इसिदत्त आणि पुराण सुतार माझे अन्न खातात, माझ्या वाहनांचा वापर करतात; मी त्यांना उपजीविका देणारा आणि कीर्ती मिळवून देणारा आहे. तरीही, ते माझ्याशी तसा आदर दाखवत नाहीत जसा ते भगवंतांविषयी दाखवतात. नक्कीच या आयुष्यमानांना भगवंतांच्या शासनात पूर्वीपेक्षा अधिक श्रेष्ठ आणि विशेष ज्ञान प्राप्त झाले असावे.’ भन्ते, भगवंतांविषयी धम्मानुसार माझा हा निष्कर्ष आणखी दृढ होतो की: ‘भगवान सम्यक संबुद्ध आहेत, भगवंतांनी धम्म सुविख्यातपणे प्ररूपित केला आहे, आणि भगवंतांचा श्रावकसंघ सन्मार्गावर चालणारा आहे.’”

၃၇၄. ‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော, အဟမ္ပိ ခတ္တိယော; ဘဂဝါပိ ကောသလော, အဟမ္ပိ ကောသလော; ဘဂဝါပိ အာသီတိကော, အဟမ္ပိ အာသီတိကော. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော အဟမ္ပိ ခတ္တိယော, ဘဂဝါပိ ကောသလော အဟမ္ပိ ကောသလော, ဘဂဝါပိ အာသီတိကော အဟမ္ပိ အာသီတိကော; ဣမိနာဝါရဟာမေဝါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပရမနိပစ္စကာရံ ကာတုံ, မိတ္တူပဟာရံ ဥပဒံသေတုံ. ဟန္ဒ, စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, မဟာရာဇ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တဿ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧသော, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဓမ္မစေတိယာနိ ဘာသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော. ဥဂ္ဂဏှထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မစေတိယာနိ; ပရိယာပုဏာထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မစေတိယာနိ; ဓာရေထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မစေတိယာနိ. အတ္ထသံဟိတာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မစေတိယာနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနီ’’တိ.

३७४. “पुन्हा आणखी, भन्ते, भगवानही क्षत्रिय आहेत आणि मीही क्षत्रिय आहे; भगवानही कोसल देशाचे आहेत आणि मीही कोसल देशाचा आहे; भगवानही ऐंशी वर्षांचे आहेत आणि मीही ऐंशी वर्षांचा आहे. भन्ते, भगवानही क्षत्रिय आहेत आणि मीही क्षत्रिय आहे, भगवानही कोसल देशाचे आहेत आणि मीही कोसल देशाचा आहे, भगवानही ऐंशी वर्षांचे आहेत आणि मीही ऐंशी वर्षांचा आहे; या कारणांमुळेही, भन्ते, मी भगवंतांविषयी परम आदर व्यक्त करण्यास आणि मैत्रीपूर्ण आदरभाव दर्शवण्यास पूर्णपणे पात्र आहे. भन्ते, आता आम्ही निघतो. आम्हाला बरीच कामे आहेत आणि अनेक कर्तव्ये पार पाडायची आहेत.” “भगवान म्हणाले, ‘महाराज, आता तुम्हाला जशी वेळ योग्य वाटेल (तसे तुम्ही करू शकता).’” “त्यानंतर कोसलचा राजा प्रसेनजित आसनावरून उठला, भगवंतांना अभिवादन केले, प्रदक्षिणा घातली आणि निघून गेला. त्यानंतर, कोसलचा राजा प्रसेनजित निघून गेल्यावर लगेचच भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले: ‘भिक्खूंनो, हा कोसलचा राजा प्रसेनजित धम्माप्रती आदर व्यक्त करणारे शब्द (धम्मचेतिये) बोलून आसनावरून उठून निघून गेला आहे. भिक्खूंनो, हे धम्मचेतिये शिकून घ्या; भिक्खूंनो, हे धम्मचेतिये आत्मसात करा; भिक्खूंनो, हे धम्मचेतिये स्मरणात ठेवा. भिक्खूंनो, हे धम्मचेतिये कल्याणकारी आहेत आणि ते श्रेष्ठ ब्रह्मचर्याचा पाया आहेत.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

भगवान असे म्हणाले. भगवंतांच्या भाषणाने संतुष्ट होऊन त्या भिक्खूंनी त्यांच्या वचनांचे मनापासून स्वागत केले.

ဓမ္မစေတိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

नववे धम्मचेतिय सुत्त समाप्त झाले.

၁၀. ကဏ္ဏကတ္ထလသုတ္တံ

१०. कण्णकत्थल सुत्त

၃၇၅. ဧဝံ [Pg.327] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဥရုညာယံ ဝိဟရတိ ကဏ္ဏကတ္ထလေ မိဂဒါယေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥရုညံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘ရာဇာ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘အဇ္ဇ ကိရ, ဘန္တေ, ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရာဇာ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘အဇ္ဇ ကိရ ဘန္တေ, ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ. အဿောသုံ ခေါ သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ – ‘‘အဇ္ဇ ကိရ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဘတ္တာဘိဟာရေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, အမှာကမ္ပိ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘သောမာ စ, ဘန္တေ, ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’’’တိ.

३७५. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान उरुञ्ञा येथील कण्णकत्थल मृगदायात विहार करत होते. त्या वेळी कोसलचा राजा पसेनदी काही विशिष्ट कामानिमित्त उरुञ्ञा येथे आलेला होता. तेव्हा कोसलराज पसेनदीने एका माणसाला बोलावून म्हटले – 'हे माणसा, तू जा, जिथे भगवान आहेत तिथे जा; तिथे जाऊन माझ्या वतीने भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन कर आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, शरीराच्या हलक्या हालचालीबद्दल, बळाबद्दल आणि सुखावह विहाराबद्दल विचारपूस कर – भन्ते, कोसलचा राजा पसेनदी भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहे आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, शरीराच्या हलक्या हालचालीबद्दल, बळाबद्दल आणि सुखावह विहाराबद्दल विचारत आहे. आणि असेही सांग – भन्ते, आज कोसलचा राजा पसेनदी सकाळचा आहार घेतल्यावर, दुपारच्या जेवणानंतर भगवंतांच्या दर्शनासाठी येईल.' 'तसे असो, देवा' असे कोसलराज पसेनदीला उत्तर देऊन तो माणूस जिथे भगवान होते तिथे गेला; तिथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला तो माणूस भगवंतांना म्हणाला – 'भन्ते, कोसलचा राजा पसेनदी भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहे आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, शरीराच्या हलक्या हालचालीबद्दल, बळाबद्दल आणि सुखावह विहाराबद्दल विचारत आहे; आणि असे सांगत आहे – भन्ते, आज कोसलचा राजा पसेनदी सकाळचा आहार घेतल्यावर, दुपारच्या जेवणानंतर भगवंतांच्या दर्शनासाठी येईल.' सोमा आणि सकुला या भगिनींनी ऐकले – 'आज कोसलचा राजा पसेनदी सकाळचा आहार घेतल्यावर, दुपारच्या जेवणानंतर भगवंतांच्या दर्शनासाठी जाईल.' तेव्हा सोमा आणि सकुला या भगिनी कोसलराज पसेनदी भोजनगृहात असताना त्याच्याकडे गेल्या आणि म्हणाल्या – 'महाराज, तर मग आमच्या वतीनेही भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करा आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, शरीराच्या हलक्या हालचालीबद्दल, बळाबद्दल आणि सुखावह विहाराबद्दल विचारा – भन्ते, सोमा आणि सकुला या भगिनी भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहेत आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, शरीराच्या हलक्या हालचालीबद्दल, बळाबद्दल आणि सुखावह विहाराबद्दल विचारत आहेत.'

၃၇၆. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော [Pg.328] ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သောမာ စ, ဘန္တေ, ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, မဟာရာဇ, သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ အညံ ဒူတံ နာလတ္ထု’’န္တိ? ‘‘အဿောသုံ ခေါ, ဘန္တေ, သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ – ‘အဇ္ဇ ကိရ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’တိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ မံ ဘတ္တာဘိဟာရေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, အမှာကမ္ပိ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’’’တိ. ‘‘သုခိနိယော ဟောန္တု တာ, မဟာရာဇ, သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ’’တိ.

३७६. त्यानंतर कोसलचा राजा पसेनदी सकाळचा आहार घेतल्यावर, दुपारच्या जेवणानंतर जिथे भगवान होते तिथे गेला; तिथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला कोसलराज पसेनदी भगवंतांना म्हणाला – 'भन्ते, सोमा आणि सकुला या भगिनी भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहेत आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, शरीराच्या हलक्या हालचालीबद्दल, बळाबद्दल आणि सुखावह विहाराबद्दल विचारत आहेत.' 'पण महाराज, सोमा आणि सकुला या भगिनींना दुसरा कोणी दूत मिळाला नाही का?' 'भन्ते, सोमा आणि सकुला या भगिनींनी ऐकले होते – आज कोसलचा राजा पसेनदी सकाळचा आहार घेतल्यावर, दुपारच्या जेवणानंतर भगवंतांच्या दर्शनासाठी जाईल. तेव्हा, भन्ते, सोमा आणि सकुला या भगिनी मी भोजनगृहात असताना माझ्याकडे आल्या आणि म्हणाल्या – महाराज, तर मग आमच्या वतीनेही भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करा आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, शरीराच्या हलक्या हालचालीबद्दल, बळाबद्दल आणि सुखावह विहाराबद्दल विचारा – सोमा आणि सकुला या भगिनी भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहेत आणि त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, शरीराच्या हलक्या हालचालीबद्दल, बळाबद्दल आणि सुखावह विहाराबद्दल विचारत आहेत.' 'महाराज, सोमा आणि सकुला या भगिनी सुखी होवोत!'

၃၇၇. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – ‘နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနိဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနိဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ; ကစ္စိ တေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ? ‘‘ယေ တေ, မဟာရာဇ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနိဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ; န မေ တေ ဝုတ္တဝါဒိနော, အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ စ ပန မံ တေ အသတာ အဘူတေနာ’’တိ.

३७७. त्यानंतर कोसलचा राजा पसेनदी भगवंतांना म्हणाला – 'भन्ते, मी असे ऐकले आहे की श्रमण गौतम असे म्हणतात – असा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण नाही जो सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी असेल, जो संपूर्ण ज्ञान आणि दर्शनाचा दावा करू शकेल; अशी शक्यता नाही. भन्ते, जे लोक असे म्हणतात – श्रमण गौतम असे म्हणतात की असा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण नाही जो सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी असेल, जो संपूर्ण ज्ञान आणि दर्शनाचा दावा करू शकेल, अशी शक्यता नाही; भन्ते, ते भगवंतांच्या बोलण्याचे अचूक वर्णन करत आहेत का? ते भगवंतांवर खोटा आरोप तर करत नाहीत ना? ते धर्माला अनुसरूनच स्पष्टीकरण देत आहेत ना? आणि त्यांच्या विधानांवरून कोणताही आक्षेप घेण्याजोगा निंदनीय मुद्दा उपस्थित होत नाही ना?' 'महाराज, जे असे म्हणतात – श्रमण गौतम असे म्हणतात की असा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण नाही जो सर्वज्ञ आणि सर्वदर्शी असेल, जो संपूर्ण ज्ञान आणि दर्शनाचा दावा करू शकेल, अशी शक्यता नाही; ते माझ्या बोलण्याचे अचूक वर्णन करत नाहीत. उलट, ते माझ्यावर असत्य आणि खोटा आरोप करत आहेत.'

၃၇၈. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဝိဋဋူဘံ သေနာပတိံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကော နု ခေါ, သေနာပတိ, ဣမံ ကထာဝတ္ထုံ ရာဇန္တေပုရေ အဗ္ဘုဒါဟာသီ’’တိ? ‘‘သဉ္ဇယော, မဟာရာဇ, ဗြာဟ္မဏော အာကာသဂေါတ္တော’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ[Pg.329], အမ္ဘော ပုရိသ, မမ ဝစနေန သဉ္ဇယံ ဗြာဟ္မဏံ အာကာသဂေါတ္တံ အာမန္တေဟိ – ‘ရာဇာ တံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ယေန သဉ္ဇယော ဗြာဟ္မဏော အာကာသဂေါတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ သဉ္ဇယံ ဗြာဟ္မဏံ အာကာသဂေါတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရာဇာ တံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော အာမန္တေတီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သိယာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ အညဒေဝ ကိဉ္စိ သန္ဓာယ ဘာသိတံ, တဉ္စ ဇနော အညထာပိ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ. ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အဘိဇာနာတိ ဝါစံ ဘာသိတာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ အဟံ, မဟာရာဇ, အဘိဇာနာမိ ဝါစံ ဘာသိတာ – ‘နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယော သကိဒေဝ သဗ္ဗံ ဉဿတိ, သဗ္ဗံ ဒက္ခိတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’’တိ. ‘‘ဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ; သဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ – ‘နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယော သကိဒေဝ သဗ္ဗံ ဉဿတိ, သဗ္ဗံ ဒက္ခိတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’’တိ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. ဣမေသံ နု ခေါ, ဘန္တေ, စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ သိယာ ဝိသေသော သိယာ နာနာကရဏ’’န္တိ? ‘‘စတ္တာရောမေ, မဟာရာဇ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. ဣမေသံ ခေါ, မဟာရာဇ, စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ဒွေ ဝဏ္ဏာ အဂ္ဂမက္ခာယန္တိ – ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ – ယဒိဒံ အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနအဉ္ဇလိကမ္မသာမီစိကမ္မာနီ’’တိ. ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ပုစ္ဆာမိ; သမ္ပရာယိကာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆာမိ. စတ္တာရောမေ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. ဣမေသံ နု ခေါ, ဘန္တေ, စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ သိယာ ဝိသေသော သိယာ နာနာကရဏ’’န္တိ?

३७८. तेव्हा कोसलचा राजा पसेनदीने सेनापती विडूडभला विचारले, "सेनापती, राजवाड्यात ही चर्चा कोणी सुरू केली?" "महाराज, आकाशगोत्रीय संजय ब्राह्मणाने," (सेनापतीने उत्तर दिले). तेव्हा कोसलचा राजा पसेनदी एका सेवकाला म्हणाला, "हे माणसा, इकडे ये. माझ्या वतीने आकाशगोत्रीय संजय ब्राह्मणाला सांग की, 'भन्ते, कोसलचा राजा पसेनदी आपल्याला बोलवत आहेत.'" "जी आज्ञा, महाराज," असे राजा पसेनदी कोसलला उत्तर देऊन तो सेवक जेथे आकाशगोत्रीय संजय ब्राह्मण होता तेथे गेला. तिथे पोहोचून त्याने आकाशगोत्रीय संजय ब्राह्मणाला म्हटले, "भन्ते, कोसलचा राजा पसेनदी आपल्याला बोलवत आहेत." त्यानंतर कोसलचा राजा पसेनदी भगवंतांना म्हणाला, "भन्ते, असे असू शकते का की भगवंतांनी एखाद्या विशिष्ट संदर्भाने काहीतरी सांगितले असेल आणि लोकांनी त्याचा वेगळाच अर्थ घेतला असेल? भन्ते, भगवंतांना आपले ते विधान कशा प्रकारे आठवते?" "महाराज, मी ते विधान अशा प्रकारे केल्याचे मला आठवते: 'असा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण नाही जो एकाच वेळी सर्व काही जाणू शकेल, सर्व काही पाहू शकेल; हे शक्य नाही.'" "भन्ते, भगवंतांनी अत्यंत सकारण आणि तर्कसंगत सांगितले आहे; भन्ते, भगवंतांनी सकारण सांगितले आहे की—'असा कोणताही श्रमण किंवा ब्राह्मण नाही जो एकाच वेळी सर्व काही जाणू शकेल, सर्व काही पाहू शकेल; हे शक्य नाही.'" "भन्ते, हे चार वर्ण आहेत—क्षत्रिय, ब्राह्मण, वैश्य आणि शूद्र. भन्ते, या चार वर्णांमध्ये काही विशेष फरक किंवा भिन्नता आहे का?" "महाराज, हे चार वर्ण आहेत—क्षत्रिय, ब्राह्मण, वैश्य आणि शूद्र. परंतु महाराज, या चार वर्णांपैकी क्षत्रिय आणि ब्राह्मण हे दोन वर्ण श्रेष्ठ मानले जातात; कारण लोक त्यांना अभिवादन करतात, त्यांच्या आदरासाठी उभे राहतात, हात जोडतात आणि त्यांच्याप्रती आदरयुक्त सेवा करतात." "भन्ते, मी भगवंतांना या इहलोकातील (सध्याच्या जन्मातील) फरकाविषयी विचारत नाही; भन्ते, मी भगवंतांना परलोकातील (पुढील जन्मातील) फरकाविषयी विचारत आहे. भन्ते, हे चार वर्ण आहेत—क्षत्रिय, ब्राह्मण, वैश्य आणि शूद्र. भन्ते, या चार वर्णांमध्ये (परलोकाच्या दृष्टीने) काही विशेष फरक किंवा भिन्नता आहे का?"

၃၇၉. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, မဟာရာဇ, ပဓာနိယင်္ဂါနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ဣဓ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ; အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ အပ္ပာတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ မဇ္ဈိမာယ ပဓာနက္ခမာယ; အသဌော ဟောတိ အမာယာဝီ ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကတ္တာ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု; အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ [Pg.330] ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု; ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ – ဣမာနိ ခေါ, မဟာရာဇ, ပဉ္စ ပဓာနိယင်္ဂါနိ. စတ္တာရောမေ, မဟာရာဇ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. တေ စဿု ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ; ဧတ္ထ ပန နေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. တေ စဿု ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ; ဧတ္ထ ပန နေသံ, ဘန္တေ, သိယာ ဝိသေသော သိယာ နာနာကရဏ’’န္တိ? ‘‘ဧတ္ထ ခေါ နေသာဟံ, မဟာရာဇ, ပဓာနဝေမတ္တတံ ဝဒါမိ. သေယျထာပိဿု, မဟာရာဇ, ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ သုဒန္တာ သုဝိနီတာ, ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ အဒန္တာ အဝိနီတာ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယေ တေ ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ သုဒန္တာ သုဝိနီတာ, အပိ နု တေ ဒန္တာဝ ဒန္တကာရဏံ ဂစ္ဆေယျုံ, ဒန္တာဝ ဒန္တဘူမိံ သမ္ပာပုဏေယျု’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ အဒန္တာ အဝိနီတာ, အပိ နု တေ အဒန္တာဝ ဒန္တကာရဏံ ဂစ္ဆေယျုံ, အဒန္တာဝ ဒန္တဘူမိံ သမ္ပာပုဏေယျုံ, သေယျထာပိ တေ ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ သုဒန္တာ သုဝိနီတာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ယံ တံ သဒ္ဓေန ပတ္တဗ္ဗံ အပ္ပာဗာဓေန အသဌေန အမာယာဝိနာ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ပညဝတာ တံ ဝတ အဿဒ္ဓေါ ဗဟွာဗာဓော သဌော မာယာဝီ ကုသီတော ဒုပ္ပညော ပါပုဏိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

३७९. "महाराज, प्रयत्नांची (साधनेची) ही पाच अंगे (पधानियंगे) आहेत. कोणती पाच? महाराज, या शासनात भिक्खू श्रद्धावान असतो, तो तथागतांच्या संबोधीवर श्रद्धा ठेवतो की—'ते भगवंत अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत'; तो निरोगी आणि व्याधीमुक्त असतो, त्याची पचनशक्ती (जठराग्नी) समतोल असते—जी फार थंडही नसते आणि फार उष्णही नसते, तर मध्यम असून साधना सहन करण्यास योग्य असते; तो निष्कपट आणि मायावी नसलेला (प्रामाणिक) असतो, तो शास्ता (बुद्ध) किंवा सुज्ञ सब्रह्मचारी यांच्यासमोर स्वतःला जसा आहे तसाच प्रामाणिकपणे प्रकट करतो; तो अकुशल धर्मांचा त्याग करण्यासाठी आणि कुशल धर्मांच्या प्राप्तीसाठी दृढ प्रयत्नशील राहतो, तो बलवान, दृढ पराक्रमी आणि कुशल धर्मांच्या बाबतीत आपली जबाबदारी न सोडणारा असतो; तो प्रज्ञावान असतो, उदय आणि अस्त (उत्पत्ती आणि विनाश) जाणणाऱ्या प्रज्ञेने युक्त असतो, जी प्रज्ञा आर्य, भेदक आणि दुःखाचा पूर्ण क्षय करणाऱ्या मार्गाकडे नेणारी असते. महाराज, ही प्रयत्नांची पाच अंगे आहेत. महाराज, हे चार वर्ण आहेत—क्षत्रिय, ब्राह्मण, वैश्य आणि शूद्र. जर ते या पाच साधना-अंगांनी युक्त असतील, तर ते त्यांच्यासाठी दीर्घकाळापर्यंत हितकारक आणि सुखकारक ठरेल." "भन्ते, हे चार वर्ण आहेत—क्षत्रिय, ब्राह्मण, वैश्य आणि शूद्र. जर ते या पाच साधना-अंगांनी युक्त असतील, तर भन्ते, या बाबतीत त्यांच्यामध्ये काही विशेष फरक किंवा भिन्नता असेल का?" "महाराज, या बाबतीत मी त्यांच्या प्रयत्नांमधील फरक (प्रधानवेमत्तता) सांगतो. महाराज, समजा दोन शिकवलेले, सुशिक्षित आणि पूर्णपणे पाळलेले हत्ती, घोडे किंवा बैल आहेत; आणि दोन न शिकवलेले, न पाळलेले हत्ती, घोडे किंवा बैल आहेत. महाराज, तुम्हाला काय वाटते? जे दोन हत्ती, घोडे किंवा बैल चांगल्या प्रकारे शिकवलेले आणि पाळलेले आहेत, ते पाळलेले असल्यामुळेच पाळलेल्या प्राण्यांचे वर्तन करतील का आणि पाळलेल्या प्राण्यांच्या स्थितीला प्राप्त होतील का?" "होय, भन्ते." "पण जे दोन हत्ती, घोडे किंवा बैल न शिकवलेले आणि न पाळलेले आहेत, ते न पाळलेले असतानाच पाळलेल्या प्राण्यांचे वर्तन करू शकतील का आणि पाळलेल्या प्राण्यांच्या स्थितीला प्राप्त होऊ शकतील का, जसे ते दोन चांगल्या प्रकारे शिकवलेले आणि पाळलेले हत्ती, घोडे किंवा बैल प्राप्त झाले आहेत?" "नाही, भन्ते, हे शक्य नाही." "तसेच, महाराज, जे स्थान (किंवा फळ) श्रद्धावान, निरोगी, निष्कपट, प्रामाणिक, वीर्यवान (प्रयत्नशील) आणि प्रज्ञावान व्यक्तीद्वारे प्राप्त केले जाऊ शकते, ते स्थान अश्रद्ध, अत्यंत आजारी, कपटी, मायावी, आळशी आणि प्रज्ञाहीन व्यक्ती प्राप्त करू शकेल—असे कधीही घडू शकत नाही."

၃၈၀. ‘‘ဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ; သဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ. စတ္တာရောမေ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. တေ စဿု ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ တေ စဿု သမ္မပ္ပဓာနာ; ဧတ္ထ ပန နေသံ, ဘန္တေ, သိယာ ဝိသေသော သိယာ နာနာကရဏ’’န္တိ? ‘‘ဧတ္ထ ခေါ နေသာဟံ, မဟာရာဇ, န ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ ဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တိံ. သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပုရိသော သုက္ခံ သာကကဋ္ဌံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျ[Pg.331]; အထာပရော ပုရိသော သုက္ခံ သာလကဋ္ဌံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျ; အထာပရော ပုရိသော သုက္ခံ အမ္ဗကဋ္ဌံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျ; အထာပရော ပုရိသော သုက္ခံ ဥဒုမ္ဗရကဋ္ဌံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, သိယာ နု ခေါ တေသံ အဂ္ဂီနံ နာနာဒါရုတော အဘိနိဗ္ဗတ္တာနံ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ အစ္စိယာ ဝါ အစ္စိံ, ဝဏ္ဏေန ဝါ ဝဏ္ဏံ, အာဘာယ ဝါ အာဘ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ယံ တံ တေဇံ ဝီရိယာ နိမ္မထိတံ ပဓာနာဘိနိဗ္ဗတ္တံ, နာဟံ တတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ ဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တိ’’န္တိ. ‘‘ဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ; သဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ. ကိံ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘ကိံ ပန တွံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဒေဝါ’’’တိ? ‘‘ယဒိ ဝါ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝါ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ ယဒိ ဝါ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ’’? ‘‘ယေ တေ, မဟာရာဇ, ဒေဝါ သဗျာဗဇ္ဈာ တေ ဒေဝါ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ, ယေ တေ ဒေဝါ အဗျာဗဇ္ဈာ တေ ဒေဝါ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တ’’န္တိ.

३८०. “भन्ते, भगवंतांनी सकारण सत्य सांगितले आहे; भन्ते, भगवंतांनी सकारण सत्य सांगितले आहे. भन्ते, हे चार वर्ण आहेत – क्षत्रिय, ब्राह्मण, वैश्य आणि शूद्र. जर ते या पाच प्रधानियंगांनी (प्रयत्नांच्या अंगांनी) युक्त असतील आणि त्यांचे प्रयत्न योग्य असतील, तर भन्ते, या बाबतीत त्यांच्यामध्ये काही विशेष किंवा काही फरक असेल का?” “महाराज, या बाबतीत मी त्यांच्यामध्ये कोणताही फरक मानत नाही – म्हणजेच एकाच्या विमुक्तीत आणि दुसऱ्याच्या विमुक्तीत. महाराज, जसे एखाद्या माणसाने सुके शाक (सागवानाचे) लाकूड घेऊन अग्नी प्रज्वलित केला आणि तेज निर्माण केले; नंतर दुसऱ्या माणसाने सुके साल लाकूड घेऊन अग्नी प्रज्वलित केला आणि तेज निर्माण केले; नंतर तिसऱ्या माणसाने सुके आंब्याचे लाकूड घेऊन अग्नी प्रज्वलित केला आणि तेज निर्माण केले; आणि नंतर चौथ्या माणसाने सुके उंबराचे लाकूड घेऊन अग्नी प्रज्वलित केला आणि तेज निर्माण केले. तुला काय वाटते महाराज, वेगवेगळ्या लाकडांपासून प्रज्वलित झालेल्या त्या अग्नींमध्ये, त्यांच्या ज्वाळांमध्ये, त्यांच्या रंगात किंवा त्यांच्या प्रकाशात काही फरक असेल का?” “नाही, भन्ते.” “त्याचप्रमाणे महाराज, जे तेज वीर्याने (उत्साहाने) मंथन करून आणि प्रयत्नाने प्रज्वलित केले जाते, त्या बाबतीत मी विमुक्ती विमुक्तीमध्ये कोणताही फरक मानत नाही.” “भन्ते, भगवंतांनी सकारण सत्य सांगितले आहे; भन्ते, भगवंतांनी सकारण सत्य सांगितले आहे. पण भन्ते, देव असतात का?” “पण महाराज, तू असे का विचारत आहेस – ‘पण भन्ते, देव असतात का?’” “भन्ते, ते देव या मनुष्यलोकात पुन्हा जन्म घेतात की पुन्हा जन्म घेत नाहीत?” “महाराज, जे देव व्यापादयुक्त (मानसिक दुःखाने युक्त) आहेत, ते या मनुष्यलोकात पुन्हा जन्म घेतात; आणि जे देव व्यापादमुक्त (मानसिक दुःखापासून मुक्त) आहेत, ते या मनुष्यलोकात पुन्हा जन्म घेत नाहीत.”

၃၈၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝိဋ္ဋူဘော သေနာပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယေ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝါ သဗျာဗဇ္ဈာ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ တေ ဒေဝါ, ယေ တေ ဒေဝါ အဗျာဗဇ္ဈာ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ တေ ဒေဝေ တမှာ ဌာနာ စာဝေဿန္တိ ဝါ ပဗ္ဗာဇေဿန္တိ ဝါ’’တိ?

३८१. असे म्हटले असता, सेनापती विडूढभने भगवंतांना असे विचारले – “भन्ते, जे देव व्यापादयुक्त आहेत आणि या मनुष्यलोकात पुन्हा जन्म घेणारे आहेत, ते देव व्यापादमुक्त असलेल्या आणि या मनुष्यलोकात पुन्हा जन्म न घेणाऱ्या देवांना त्यांच्या स्थानावरून च्युत करू शकतात का किंवा तेथून हाकलून देऊ शकतात का?”

အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ ဝိဋဋူဘော သေနာပတိ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပုတ္တော; အဟံ ဘဂဝတော ပုတ္တော. အယံ ခေါ ကာလော ယံ ပုတ္တော ပုတ္တေန မန္တေယျာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝိဋဋူဘံ သေနာပတိံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ, သေနာပတိ, တံ ယေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ; ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, သေနာပတိ, ယာဝတာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဝိဇိတံ ယတ္ထ စ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, ပဟောတိ တတ္ထ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပုညဝန္တံ ဝါ အပုညဝန္တံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ အဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ တမှာ ဌာနာ စာဝေတုံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝါ’’တိ? ‘‘ယာဝတာ, ဘော, ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဝိဇိတံ ယတ္ထ စ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, ပဟောတိ တတ္ထ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော [Pg.332] သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပုညဝန္တံ ဝါ အပုညဝန္တံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ အဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ တမှာ ဌာနာ စာဝေတုံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝါ’’တိ.

तेव्हा आयुष्यमान आनंदांच्या मनात असा विचार आला – “हा सेनापती विडूढभ कोसलचा राजा प्रसेनजित यांचा मुलगा आहे; आणि मी भगवंतांचा मुलगा आहे. एका मुलाने दुसऱ्या मुलाशी संवाद साधण्याची हीच योग्य वेळ आहे.” मग आयुष्यमान आनंदांनी सेनापती विडूढभला संबोधित केले – “तर मग सेनापती, मी तुलाच याविषयी उलट प्रश्न विचारतो; तुला जसे योग्य वाटेल तसे तू त्याचे उत्तर दे. तुला काय वाटते सेनापती, कोसलचा राजा प्रसेनजित याचे जितके राज्य आहे आणि ज्या राज्यावर राजा प्रसेनजित कोसलचे आधिपत्य व सार्वभौमत्व आहे, तेथे राजा प्रसेनजित कोसल एखाद्या श्रमणाला किंवा ब्राह्मणाला, पुण्यवानाला किंवा अपुण्यवानाला, ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्याला किंवा ब्रह्मचर्य न पाळणाऱ्याला त्याच्या स्थानावरून च्युत करण्यास किंवा हाकलून देण्यास समर्थ आहे का?” “महोदय, कोसलचा राजा प्रसेनजित याचे जितके राज्य आहे आणि ज्या राज्यावर राजा प्रसेनजित कोसलचे आधिपत्य व सार्वभौमत्व आहे, तेथे राजा प्रसेनजित कोसल एखाद्या श्रमणाला किंवा ब्राह्मणाला, पुण्यवानाला किंवा अपुण्यवानाला, ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्याला किंवा ब्रह्मचर्य न पाळणाऱ्याला त्याच्या स्थानावरून च्युत करण्यास किंवा हाकलून देण्यास समर्थ आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, သေနာပတိ, ယာဝတာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အဝိဇိတံ ယတ္ထ စ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော န ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, တတ္ထ ပဟောတိ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပုညဝန္တံ ဝါ အပုညဝန္တံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ အဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ တမှာ ဌာနာ စာဝေတုံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝါ’’တိ? ‘‘ယာဝတာ, ဘော, ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အဝိဇိတံ ယတ္ထ စ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော န ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, န တတ္ထ ပဟောတိ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပုညဝန္တံ ဝါ အပုညဝန္တံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ အဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ တမှာ ဌာနာ စာဝေတုံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝါ’’တိ.

“तुला काय वाटते सेनापती, कोसलचा राजा प्रसेनजित याचे जे राज्य नाही आणि ज्या प्रदेशावर राजा प्रसेनजित कोसलचे आधिपत्य व सार्वभौमत्व नाही, तेथे राजा प्रसेनजित कोसल एखाद्या श्रमणाला किंवा ब्राह्मणाला, पुण्यवानाला किंवा अपुण्यवानाला, ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्याला किंवा ब्रह्मचर्य न पाळणाऱ्याला त्याच्या स्थानावरून च्युत करण्यास किंवा हाकलून देण्यास समर्थ आहे का?” “नाही महोदय, कोसलचा राजा प्रसेनजित याचे जे राज्य नाही आणि ज्या प्रदेशावर राजा प्रसेनजित कोसलचे आधिपत्य व सार्वभौमत्व नाही, तेथे राजा प्रसेनजित कोसल एखाद्या श्रमणाला किंवा ब्राह्मणाला, पुण्यवानाला किंवा अपुण्यवानाला, ब्रह्मचर्य पाळणाऱ्याला किंवा ब्रह्मचर्य न पाळणाऱ्याला त्याच्या स्थानावरून च्युत करण्यास किंवा हाकलून देण्यास समर्थ नाही.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, သေနာပတိ, သုတာ တေ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော. သုတာ မေ ဒေဝါ တာဝတိံသာ. ဣဓာပိ ဘောတာ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန သုတာ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, သေနာပတိ, ပဟောတိ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဒေဝေ တာဝတိံသေ တမှာ ဌာနာ စာဝေတုံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒဿနမ္ပိ, ဘော, ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဒေဝေ တာဝတိံသေ နပ္ပဟောတိ, ကုတော ပန တမှာ ဌာနာ စာဝေဿတိ ဝါ ပဗ္ဗာဇေဿတိ ဝါ’’တိ? ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, သေနာပတိ, ယေ တေ ဒေဝါ သဗျာဗဇ္ဈာ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ တေ ဒေဝါ, ယေ တေ ဒေဝါ အဗျာဗဇ္ဈာ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ တေ ဒေဝေ ဒဿနာယပိ နပ္ပဟောန္တိ; ကုတော ပန တမှာ ဌာနာ စာဝေဿန္တိ ဝါ ပဗ္ဗာဇေဿန္တိ ဝါ’’တိ?

“तुला काय वाटते सेनापती, तू तावतिंस देवांबद्दल ऐकले आहेस का?” “होय महोदय, मी तावतिंस देवांबद्दल ऐकले आहे. येथे पूजनीय राजा प्रसेनजित कोसल यांनीही तावतिंस देवांबद्दल ऐकले आहे.” “तुला काय वाटते सेनापती, राजा प्रसेनजित कोसल तावतिंस देवांना त्यांच्या स्थानावरून च्युत करण्यास किंवा हाकलून देण्यास समर्थ आहे का?” “महोदय, राजा प्रसेनजित कोसल तावतिंस देवांना पाहण्यासही समर्थ नाही, मग त्यांना त्यांच्या स्थानावरून च्युत करणे किंवा हाकलून देणे तर दूरच राहिले!” “त्याचप्रमाणे सेनापती, जे देव व्यापादयुक्त आहेत आणि या मनुष्यलोकात पुन्हा जन्म घेणारे आहेत, ते देव व्यापादमुक्त असलेल्या आणि या मनुष्यलोकात पुन्हा जन्म न घेणाऱ्या देवांना पाहण्यासही समर्थ नाहीत; मग त्यांना त्यांच्या स्थानावरून च्युत करणे किंवा हाकलून देणे तर दूरच राहिले!”

၃၈၂. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကောနာမော အယံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘အာနန္ဒော နာမ, မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘အာနန္ဒော ဝတ, ဘော, အာနန္ဒရူပေါ ဝတ, ဘော! ဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာဟ; သဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာဟ. ကိံ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဗြဟ္မာ’’တိ? ‘‘ကိံ ပန တွံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဗြဟ္မာ’’’တိ? ‘‘ယဒိ ဝါ သော, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ အာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တံ, ယဒိ ဝါ အနာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တ’’န္တိ? ‘‘ယော သော, မဟာရာဇ, ဗြဟ္မာ သဗျာဗဇ္ဈော သော ဗြဟ္မာ အာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တံ, ယော သော ဗြဟ္မာ အဗျာဗဇ္ဈော သော ဗြဟ္မာ အနာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ အညတရော ပုရိသော ရာဇာနံ ပသေနဒိံ [Pg.333] ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သဉ္ဇယော, မဟာရာဇ, ဗြာဟ္မဏော အာကာသဂေါတ္တော အာဂတော’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သဉ္ဇယံ ဗြာဟ္မဏံ အာကာသဂေါတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမံ ကထာဝတ္ထုံ ရာဇန္တေပုရေ အဗ္ဘုဒါဟာသီ’’တိ? ‘‘ဝိဋဋူဘော, မဟာရာဇ, သေနာပတီ’’တိ. ဝိဋဋူဘော သေနာပတိ ဧဝမာဟ – ‘‘သဉ္ဇယော, မဟာရာဇ, ဗြာဟ္မဏော အာကာသဂေါတ္တော’’တိ. အထ ခေါ အညတရော ပုရိသော ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာနကာလော, မဟာရာဇာ’’တိ.

३८२. तेव्हा कोसलचा राजा प्रसेनजित भगवंतांना असे म्हणाला – "भंते, या भिक्खूंचे नाव काय आहे?" "महाराज, यांचे नाव आनंद आहे." "भंते, आयुष्यमान आनंद खरोखरच आनंददायक आहेत, त्यांचे रूपही आनंददायक आहे! भंते, आयुष्यमान आनंद यांनी जे सांगितले ते सकारण आहे; भंते, आयुष्यमान आनंद यांनी जे सांगितले ते कारणासहित आहे. पण भंते, ब्रह्मा अस्तित्वात आहे का?" "पण महाराज, तुम्ही असे का विचारता – 'पण भंते, ब्रह्मा अस्तित्वात आहे का'?" "भंते, तो ब्रह्मा या मनुष्यलोकात परत येतो की परत येत नाही?" "महाराज, जो ब्रह्मा व्यापादयुक्त (द्वेषयुक्त) आहे, तो ब्रह्मा या मनुष्यलोकात परत येतो; आणि जो ब्रह्मा व्यापादमुक्त (द्वेषरहित) आहे, तो ब्रह्मा या मनुष्यलोकात परत येत नाही." तेव्हा एका सेवकाने कोसलचा राजा प्रसेनजित याला असे सांगितले – "महाराज, आकाशगोत्रीय संजय ब्राह्मण आले आहेत." तेव्हा कोसलचा राजा प्रसेनजित संजय आकाशगोत्र ब्राह्मणाला म्हणाला – "ब्राह्मणा, राजवाड्यात ही चर्चा कोणी सुरू केली?" "महाराज, सेनापती विडूढभाने." सेनापती विडूढभ म्हणाला – "महाराज, आकाशगोत्रीय संजय ब्राह्मणाने." तेव्हा एका सेवकाने कोसलचा राजा प्रसेनजित याला सांगितले – "महाराज, निघण्याची वेळ झाली आहे."

အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သဗ္ဗညုတံ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ အပုစ္ဆိမှာ, သဗ္ဗညုတံ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ. စာတုဝဏ္ဏိသုဒ္ဓိံ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ အပုစ္ဆိမှာ, စာတုဝဏ္ဏိသုဒ္ဓိံ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ. အဓိဒေဝေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ အပုစ္ဆိမှာ, အဓိဒေဝေ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ. အဓိဗြဟ္မာနံ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ အပုစ္ဆိမှာ, အဓိဗြဟ္မာနံ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ. ယံ ယဒေဝ စ မယံ ဘဂဝန္တံ အပုစ္ဆိမှာ တံ တဒေဝ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ. ဟန္ဒ, စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, မဟာရာဇ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမီတိ.

तेव्हा कोसलचा राजा प्रसेनजित भगवंतांना असे म्हणाला – "भंते, आम्ही भगवंतांना सर्वज्ञतेबद्दल विचारले, भगवंतांनी सर्वज्ञतेचे स्पष्टीकरण दिले; ते आम्हाला आवडले आणि पटले, त्यामुळे आम्ही अत्यंत संतुष्ट आहोत. भंते, आम्ही भगवंतांना चार वर्णांच्या शुद्धतेबद्दल विचारले, भगवंतांनी चार वर्णांच्या शुद्धतेचे स्पष्टीकरण दिले; ते आम्हाला आवडले आणि पटले, त्यामुळे आम्ही अत्यंत संतुष्ट आहोत. भंते, आम्ही भगवंतांना देवांबद्दल विचारले, भगवंतांनी देवांबद्दल स्पष्टीकरण दिले; ते आम्हाला आवडले आणि पटले, त्यामुळे आम्ही अत्यंत संतुष्ट आहोत. भंते, आम्ही भगवंतांना ब्रह्मांबद्दल विचारले, भगवंतांनी ब्रह्मांबद्दल स्पष्टीकरण दिले; ते आम्हाला आवडले आणि पटले, त्यामुळे आम्ही अत्यंत संतुष्ट आहोत. आम्ही भगवंतांना जे जे विचारले, त्या त्या सर्वांचे भगवंतांनी स्पष्टीकरण दिले; ते आम्हाला आवडले आणि पटले, त्यामुळे आम्ही अत्यंत संतुष्ट आहोत. भंते, आता आम्ही निघतो; आम्हाला बरीच कामे व कर्तव्ये आहेत." "महाराज, आता तुम्हाला जशी योग्य वेळ वाटेल (तसे करा)." तेव्हा कोसलचा राजा प्रसेनजित भगवंतांच्या भाषणाची प्रशंसा करून, आनंद व्यक्त करून, आसनावरून उठला आणि भगवंतांना अभिवादन करून, प्रदक्षिणा करून निघून गेला.

ကဏ္ဏကတ္ထလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

दहावे कण्णकत्थल सुत्त समाप्त झाले.

ရာဇဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော စတုတ္ထော.

चौथा राजवग्ग समाप्त झाला.

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

ဃဋိကာရော ရဋ္ဌပါလော, မဃဒေဝေါ မဓုရိယံ;

ဗောဓိ အင်္ဂုလိမာလော စ, ပိယဇာတံ ဗာဟိတိကံ;

ဓမ္မစေတိယသုတ္တဉ္စ, ဒသမံ ကဏ္ဏကတ္ထလံ.

घटीकार, रट्ठपाल, मघदेव, मधुरिय; बोधि, अंगुलिमाल, पियजात, बाहितिक; धम्मचेतिय सुत्त आणि दहावे कण्णकत्थल.

၅. ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ

५. ब्राह्मणवग्ग

၁. ဗြဟ္မာယုသုတ္တံ

१. ब्रह्मायु सुत्त

၃၈၃. ဧဝံ [Pg.334] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝိဒေဟေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော မိထိလာယံ ပဋိဝသတိ ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ဝီသဝဿသတိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. အဿောသိ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော – ‘‘သမဏော ခလု ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝိဒေဟေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’’တိ.

३८३. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह विदेह देशात चारिका करत होते. त्या वेळी ब्रह्मायु नावाचा ब्राह्मण मिथिला नगरीत राहत होता. तो वृद्ध, वयोवृद्ध, म्हातारा, आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यात पोहोचलेला आणि वयाने १२० वर्षांचा होता. तो तीन वेदांचा पारंगत, निघंटु (शब्दकोश), केटुभ (काव्यशास्त्र), अक्षराप्रभेद (उच्चारणशास्त्र) आणि पाचवा इतिहास या ग्रंथांचा ज्ञाता, पदपाठ जाणणारा, व्याकरणकार आणि लोकायत (भौतिकशास्त्र) व महापुरुष लक्षणांमध्ये पूर्णपणे निपुण होता. ब्रह्मायु ब्राह्मणाने असे ऐकले – "शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले श्रमण गौतम पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह विदेह देशात चारिका करत फिरत आहेत. त्या आदरणीय गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे की: 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.' ते देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकाला, श्रमण-ब्राह्मण, राजे आणि प्रजेसहित या सृष्टीला स्वतःच्या अभिज्ञाने (उच्च ज्ञानाने) जाणून आणि साक्षात करून उपदेश करतात. ते सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्ये कल्याणकारी आणि शेवटी कल्याणकारी असा धम्म उपदेशितात, जो अर्थपूर्ण आणि सुव्यंजित आहे; ते पूर्णपणे परिपूर्ण आणि अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकटीकरण करतात. अशा अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी आहे."

၃၈၄. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ အန္တေဝါသီ ဟောတိ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥတ္တရံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘အယံ, တာတ ဥတ္တရ, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝိဒေဟေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ [Pg.335] ဟောတီ’တိ. ဧဟိ တွံ, တာတ ဥတ္တရ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဇာနာဟိ ယဒိ ဝါ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ တထာ သန္တံယေဝ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော, ယဒိ ဝါ နော တထာ; ယဒိ ဝါ သော ဘဝံ ဂေါတမော တာဒိသော, ယဒိ ဝါ န တာဒိသော. တထာ မယံ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဝေဒိဿာမာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပနာဟံ, ဘော, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဇာနိဿာမိ ယဒိ ဝါ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ တထာ သန္တံယေဝ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော, ယဒိ ဝါ နော တထာ; ယဒိ ဝါ သော ဘဝံ ဂေါတမော တာဒိသော, ယဒိ ဝါ န တာဒိသော’’တိ. ‘‘အာဂတာနိ ခေါ, တာတ ဥတ္တရ, အမှာကံ မန္တေသု ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေယေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ. သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ ဘဝန္တိ, သေယျထိဒံ – စက္ကရတနံ, ဟတ္ထိရတနံ, အဿရတနံ, မဏိရတနံ, ဣတ္ထိရတနံ, ဂဟပတိရတနံ, ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ. သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ. အဟံ ခေါ ပန, တာတ ဥတ္တရ, မန္တာနံ ဒါတာ; တွံ မန္တာနံ ပဋိဂ္ဂဟေတာ’’တိ.

३८४. त्या वेळी ब्रह्मायू ब्राह्मणाचा 'उत्तर' नावाचा एक तरुण विद्यार्थी (अन्तेवासी) होता, जो तीन वेदांमध्ये पारंगत होता. तो निघण्डु (शब्दकोश), केटुभ (अलंकारशास्त्र), अक्षरांचे प्रकार (व्याकरण) आणि पाचवा इतिहास या ग्रंथांचा ज्ञाता होता. तो पदांचा वाचक, व्याकरणकार आणि लोकायत (भौतिकशास्त्र) तसेच महापुरुषांच्या लक्षणांच्या शास्त्रामध्ये पूर्णपणे निपुण होता. त्यानंतर ब्रह्मायू ब्राह्मणाने उत्तर नावाच्या तरुण शिष्याला बोलावून म्हटले – 'प्रिय उत्तर, शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम हे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह विदेह देशामध्ये चारिका (धम्मयात्रा) करत आहेत. त्या पूजनीय गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे की – 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्सम्बुद्ध आहेत... (पे)... अशा प्रकारच्या अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते.' प्रिय उत्तर, तू जा, जिथे श्रमण गौतम आहेत तिथे जा; आणि श्रमण गौतमांच्या जवळ जाऊन हे जाणून घे की, पूजनीय गौतमांबद्दल जशी कीर्ती पसरली आहे, ते खरोखरच तसेच आहेत की नाही; ते पूजनीय गौतम तसे आहेत की वेगळे आहेत. जेणेकरून आपण त्या पूजनीय गौतमांबद्दल प्रत्यक्ष जाणून घेऊ शकू.' (उत्तर म्हणाला) 'पण पूज्य गुरुवर्य, मी त्या पूजनीय गौतमांबद्दल हे कसे जाणून घेऊ शकेन की, त्यांच्याबद्दल जशी कीर्ती पसरली आहे, ते खरोखरच तसेच आहेत की नाही; ते पूजनीय गौतम तसे आहेत की वेगळे आहेत?' (ब्रह्मायू म्हणाला) 'प्रिय उत्तर, आमच्या वेद मंत्रांमध्ये महापुरुषांची बत्तीस लक्षणे सांगितली गेली आहेत. ज्या महापुरुषाकडे ही लक्षणे असतात, त्यांच्यासाठी केवळ दोनच गती (मार्ग) शक्य असतात, तिसरी नाही. जर ते गृहस्थाश्रमात राहिले, तर ते धार्मिक, धर्मराजे, चारही दिशांवर विजय मिळवणारे, देशात स्थैर्य आणणारे, सात रत्नांनी युक्त असे चक्रवर्ती सम्राट बनतात. त्यांच्याकडे ही सात रत्ने असतात, जसे की – चक्ररत्न, हत्तीरत्न, अश्वरत्न, मणिरत्न, स्त्रीरत्न, गृहपतीरत्न आणि सातवे परिणायकरत्न (सल्लागार रत्न). त्यांना एक हजाराहून अधिक शूर, पराक्रमी आणि शत्रूच्या सैन्याचा पराभव करणारे पुत्र असतात. ते या समुद्रापर्यंत पसरलेल्या पृथ्वीवर कोणत्याही दंडाशिवाय, शस्त्राशिवाय, केवळ धम्माच्या आधारे विजय मिळवून राज्य करतात. परंतु, जर त्यांनी घराचा त्याग करून अनगारिक (प्रव्रजित) अवस्था स्वीकारली, तर ते अर्हत, सम्यक्सम्बुद्ध बनतात आणि जगातील अज्ञानाचा पडदा दूर करतात. प्रिय उत्तर, मी या मंत्रांचा दाता (शिकवणारा) आहे आणि तू या मंत्रांचा प्रतिग्रहीता (शिकणारा) आहेस.'

၃၈၅. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဝိဒေဟေသု ယေန ဘဂဝါ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ သမန္နေသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဘုယျေန ထပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဿတိ ခေါ မေ အယံ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ[Pg.336], ယေဘုယျေန ထပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ ယထာ အဒ္ဒသ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဇိဝှံ နိန္နာမေတွာ ဥဘောပိ ကဏ္ဏသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ ; ဥဘောပိ နာသိကသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ; ကေဝလမ္ပိ နလာဋမဏ္ဍလံ ဇိဝှာယ ဆာဒေသိ. အထ ခေါ ဥတ္တရဿ မာဏဝဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သမန္နာဂတော ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ. ယံနူနာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ အနုဗန္ဓေယျံ, ဣရိယာပထမဿ ပဿေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ သတ္တမာသာနိ ဘဂဝန္တံ အနုဗန္ဓိ ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

३८५. 'तसेच असो, गुरुवर्य,' असे म्हणून उत्तर नावाच्या तरुण शिष्याने ब्रह्मायू ब्राह्मणाच्या शब्दांचा आदर केला. तो आपल्या आसनावरून उठला, ब्रह्मायू ब्राह्मणाला अभिवादन केले, त्यांची प्रदक्षिणा केली आणि विदेह देशात जिथे भगवान बुद्ध होते, तिथे जाण्यासाठी निघाला. क्रमशः प्रवास करत तो भगवंतांच्या जवळ पोहोचला. तिथे पोहोचून त्याने भगवंतांशी कुशलक्षेम विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या उत्तर शिष्याने भगवंतांच्या शरीरावरील महापुरुषांच्या बत्तीस लक्षणांचे निरीक्षण करण्यास सुरुवात केली. उत्तर शिष्याला भगवंतांच्या शरीरावर बत्तीसपैकी बहुतेक सर्व लक्षणे दिसली, फक्त दोन लक्षणे सोडून. दोन महापुरुष लक्षणांबद्दल त्याच्या मनात शंका व संभ्रम होता, तो निर्णय घेऊ शकत नव्हता आणि त्याचे मन शांत होत नव्हते – ते म्हणजे, कोशात झाकलेले जननेंद्रिय (कोसोहित वत्थगुय्ह) आणि जिभेची विशालता (पहुतजिव्हता). तेव्हा भगवंतांच्या मनात विचार आला – 'हा उत्तर तरुण माझ्या शरीरावरील बत्तीस महापुरुष लक्षणांपैकी बहुतेक सर्व लक्षणे पाहत आहे, फक्त दोन सोडून. दोन महापुरुष लक्षणांबद्दल त्याच्या मनात शंका व संभ्रम आहे, तो निर्णय घेऊ शकत नाही आणि त्याचे मन शांत होत नाही – ते म्हणजे, कोशात झाकलेले जननेंद्रिय आणि जिभेची विशालता.' त्यानंतर भगवंतांनी अशी ऋद्धी (प्रातिहार्य) प्रकट केली, ज्यामुळे उत्तर शिष्याला भगवंतांचे कोशात झाकलेले जननेंद्रिय स्पष्ट दिसले. त्यानंतर भगवंतांनी आपली जीभ बाहेर काढून दोन्ही कानांच्या छिद्रांना आणि दोन्ही नाकपुड्यांना स्पर्श केला आणि आपल्या जिभेने संपूर्ण कपाळ झाकून घेतले. तेव्हा उत्तर शिष्याच्या मनात विचार आला – 'श्रमण गौतम खरोखरच महापुरुषांच्या बत्तीस लक्षणांनी युक्त आहेत. मी श्रमण गौतमांच्या मागे मागे जाऊन त्यांच्या उठण्या-बसण्याच्या व चालण्याच्या पद्धतीचे (इरियापथाचे) निरीक्षण केले पाहिजे.' त्यानंतर उत्तर शिष्याने सात महिन्यांपर्यंत सावलीप्रमाणे भगवंतांचा पाठपुरावा केला, तो त्यांच्यापासून कधीही दूर गेला नाही.

၃၈၆. အထ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ သတ္တန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန ဝိဒေဟေသု ယေန မိထိလာ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန မိထိလာ ယေန ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဥတ္တရံ မာဏဝံ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ, တာတ ဥတ္တရ, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ တထာ သန္တံယေဝ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော, နော အညထာ? ကစ္စိ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော တာဒိသော, နော အညာဒိသော’’တိ? ‘‘တထာ သန္တံယေဝ, ဘော, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော, နော အညထာ; တာဒိသောဝ သော ဘဝံ ဂေါတမော, နော အညာဒိသော. သမန္နာဂတော စ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ.

३८६. त्यानंतर सात महिन्यांनंतर उत्तर शिष्याने विदेह देशातील मिथिला नगरीकडे, जिथे ब्रह्मायू ब्राह्मण राहत होते, प्रस्थान केले. क्रमशः प्रवास करत तो मिथिला नगरीत ब्रह्मायू ब्राह्मणाच्या जवळ पोहोचला. तिथे पोहोचून त्याने ब्रह्मायू ब्राह्मणाला अभिवादन केले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या उत्तर शिष्याला ब्रह्मायू ब्राह्मणाने विचारले – 'प्रिय उत्तर, पूजनीय गौतमांबद्दल जशी कीर्ती पसरली आहे, ते खरोखरच तसेच आहेत की काही वेगळे आहेत? ते पूजनीय गौतम तसे आहेत की अन्य प्रकारचे आहेत?' (उत्तर म्हणाला) 'पूज्य गुरुवर्य, पूजनीय गौतमांबद्दल जशी कीर्ती पसरली आहे, ते खरोखरच तसेच आहेत, वेगळे नाहीत. ते पूजनीय गौतम अगदी तसेच आहेत, अन्य प्रकारचे नाहीत. आणि ते पूजनीय गौतम महापुरुषांच्या बत्तीस लक्षणांनी पूर्णपणे युक्त आहेत.'

‘‘သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ ခေါ ပန ဘဝံ ဂေါတမော; ဣဒမ္ပိ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

पूजनीय गौतम हे समतोलपणे जमिनीवर पाय ठेवणारे (सुप्रतिष्ठित पाद) आहेत; हे देखील त्या पूजनीय गौतम महापुरुषाचे एक महापुरुष लक्षण आहे.

‘‘ဟေဋ္ဌာ ခေါ ပန တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒတလေသု စက္ကာနိ ဇာတာနိ သဟဿာရာနိ သနေမိကာနိ သနာဘိကာနိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာနိ…

त्या पूजनीय गौतमांच्या दोन्ही पायांच्या तळव्यांवर हजार आरे, कडा (नेमी) आणि मध्यभाग (नाभी) यांनी युक्त असलेली, सर्व प्रकारे परिपूर्ण अशी चक्रचिन्हे आहेत...

‘‘အာယတပဏှိ [Pg.337] ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

ते पूजनीय गौतम लांब टाचांनी (आयतपण्ही) युक्त आहेत...

‘‘ဒီဃင်္ဂုလိ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

ते पूजनीय गौतम लांब हातापायांच्या बोटांनी (दीर्घअंगुली) युक्त आहेत...

‘‘မုဒုတလုနဟတ္ထပါဒေါ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

ते पूजनीय गौतम अत्यंत मऊ आणि कोमल हातापायांचे तळवे (मृदुतरुणहस्तपाद) असलेले आहेत...

‘‘ဇာလဟတ္ထပါဒေါ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

ते पूजनीय गौतम जाळीदार हातापायांचे तळवे (जालहस्तपाद) असलेले आहेत...

‘‘ဥဿင်္ခပါဒေါ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

ते पूजनीय गौतम उंच घोटे (उत्संगपाद) असलेले आहेत...

‘‘ဧဏိဇင်္ဃော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

ते पूजनीय गौतम हरिणाच्या पायांसारख्या सुडौल मांड्या व पोटऱ्या (एणिजंघ) असलेले आहेत...

‘‘ဌိတကော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော အနောနမန္တော ဥဘောဟိ ပါဏိတလေဟိ ဇဏ္ဏုကာနိ ပရိမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ…

ते पूजनीय गौतम न वाकता सरळ उभे राहून आपल्या दोन्ही हातांच्या तळव्यांनी आपल्या गुडघ्यांना स्पर्श करू शकतात व कुरवाळू शकतात...

‘‘ကောသောဟိတဝတ္ထဂုယှော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

ते पूजनीय गौतम कोशात झाकलेले जननेंद्रिय (कोसोहितवत्थगुय्ह) असलेले आहेत...

‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစော…

ते आदरणीय गौतम सुवर्णवर्णीय आहेत, त्यांच्या त्वचेला सोन्यासारखी चकाकी आहे.

‘‘သုခုမစ္ဆဝိ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော. သုခုမတ္တာ ဆဝိယာ ရဇောဇလ္လံ ကာယေ န ဥပလိမ္ပတိ…

ते आदरणीय गौतम सुकुमार त्वचा असलेले आहेत. त्यांच्या त्वचेच्या सुकुमारतेमुळे त्यांच्या शरीराला धूळ आणि मळ चिकटत नाही.

‘‘ဧကေကလောမော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော; ဧကေကာနိ လောမာနိ လောမကူပေသု ဇာတာနိ…

त्या आदरणीय गौतमांच्या शरीरावरील रोम (केस) एकेकटे उगवलेले आहेत; प्रत्येक रोमकूपात एकेकच रोम उगवलेला आहे.

‘‘ဥဒ္ဓဂ္ဂလောမော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော; ဥဒ္ဓဂ္ဂါနိ လောမာနိ ဇာတာနိ နီလာနိ အဉ္ဇနဝဏ္ဏာနိ ကုဏ္ဍလာဝဋ္ဋာနိ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋကဇာတာနိ…

ते आदरणीय गौतम ऊर्ध्वगामी रोम असलेले आहेत; वरच्या देशाने वळलेले हे रोम गडद निळे, काजळाच्या रंगासारखे, कुरळे आणि उजवीकडे वळलेले आहेत.

‘‘ဗြဟ္မုဇုဂတ္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांचे शरीर ब्रह्माप्रमाणे सरळ व सुडौल आहे.

‘‘သတ္တုဿဒေါ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांचे शरीर सात ठिकाणी (दोन्ही हातांचे तळवे, दोन्ही पायांचे तळवे, दोन्ही खांदे आणि मान) मांसल व भरलेले आहे.

‘‘သီဟပုဗ္ဗဒ္ဓကာယော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांचे शरीर सिंहाच्या पूर्वार्धासारखे भव्य व भरलेले आहे.

‘‘စိတန္တရံသော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांच्या दोन्ही खांद्यांमधील भाग मांसल व सपाट आहे.

‘‘နိဂြောဓပရိမဏ္ဍလော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော; ယာဝတကွဿ ကာယော တာဝတကွဿ ဗျာမော, ယာဝတကွဿ ဗျာမော တာဝတကွဿ ကာယော…

ते आदरणीय गौतम वडाच्या झाडासारखे परिमंडळ शरीर असलेले आहेत; त्यांच्या शरीराची उंची जेवढी आहे, तेवढाच त्यांच्या दोन्ही पसरलेल्या हातांचा विस्तार आहे, आणि जेवढा त्यांच्या पसरलेल्या हातांचा विस्तार आहे, तेवढीच त्यांच्या शरीराची उंची आहे.

‘‘သမဝဋ္ဋက္ခန္ဓော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांचा गळा गोल व सुबक आहे.

‘‘ရသဂ္ဂသဂ္ဂီ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांची रससंवेदना अत्यंत उत्कृष्ट आहे.

‘‘သီဟဟနု [Pg.338] ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांचा जबडा सिंहाच्या जबड्यासारखा मजबूत व सुबक आहे.

‘‘စတ္တာလီသဒန္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांना चाळीस दात आहेत.

‘‘သမဒန္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांचे दात अत्यंत समान व ओळीत आहेत.

‘‘အဝိရဠဒန္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांच्या दातांमध्ये कोणतीही विरळता (फटी) नाही.

‘‘သုသုက္ကဒါဌော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांचे सुळे अत्यंत शुभ्र व चमकदार आहेत.

‘‘ပဟူတဇိဝှော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांची जीभ लांब आणि विस्तीर्ण आहे.

‘‘ဗြဟ္မဿရော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော ကရဝိကဘာဏီ…

त्या आदरणीय गौतमांचा आवाज ब्रह्मासारखा गंभीर आणि मधुर आहे, आणि ते कलविंक पक्षासारखे सुमधुर बोलणारे आहेत.

‘‘အဘိနီလနေတ္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांचे डोळे अत्यंत गडद निळे आहेत.

‘‘ဂေါပခုမော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

त्या आदरणीय गौतमांच्या पापण्या गायीच्या वासराच्या पापण्यांसारख्या सुंदर व दाट आहेत.

‘‘ဥဏ္ဏာ ခေါ ပနဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ဘမုကန္တရေ ဇာတာ ဩဒါတာ မုဒုတူလသန္နိဘာ…

त्या आदरणीय गौतमांच्या दोन्ही भुवयांच्या मध्ये पांढरीशुभ्र, मऊ कापसासारखी 'उर्णा' उगवलेली आहे.

‘‘ဥဏှီသသီသော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော; ဣဒမ္ပိ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

त्या आदरणीय गौतमांचे मस्तक मुकुट किंवा पगडी घातल्यासारखे गोलाकार व सुंदर आहे; हे देखील त्या आदरणीय गौतमांचे महापुरुषलक्षण आहे.

‘‘ဣမေဟိ ခေါ, ဘော, သော ဘဝံ ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော.

हे महाशय, ते आदरणीय गौतम या बत्तीस महापुरुषलक्षणांनी युक्त आहेत.

၃၈၇. ‘‘ဂစ္ဆန္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော ဒက္ခိဏေနေဝ ပါဒေန ပဌမံ ပက္ကမတိ. သော နာတိဒူရေ ပါဒံ ဥဒ္ဓရတိ, နာစ္စာသန္နေ ပါဒံ နိက္ခိပတိ; သော နာတိသီဃံ ဂစ္ဆတိ, နာတိသဏိကံ ဂစ္ဆတိ; န စ အဒ္ဒုဝေန အဒ္ဒုဝံ သံဃဋ္ဋေန္တော ဂစ္ဆတိ, န စ ဂေါပ္ဖကေန ဂေါပ္ဖကံ သံဃဋ္ဋေန္တော ဂစ္ဆတိ. သော ဂစ္ဆန္တော န သတ္ထိံ ဥန္နာမေတိ, န သတ္ထိံ ဩနာမေတိ; န သတ္ထိံ သန္နာမေတိ, န သတ္ထိံ ဝိနာမေတိ. ဂစ္ဆတော ခေါ ပန တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ အဓရကာယောဝ ဣဉ္ဇတိ, န စ ကာယဗလေန ဂစ္ဆတိ. အပလောကေန္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော သဗ္ဗကာယေနေဝ အပလောကေတိ; သော န ဥဒ္ဓံ ဥလ္လောကေတိ, န အဓော ဩလောကေတိ; န စ ဝိပေက္ခမာနော ဂစ္ဆတိ, ယုဂမတ္တဉ္စ ပေက္ခတိ; တတော စဿ ဥတ္တရိ အနာဝဋံ ဉာဏဒဿနံ ဘဝတိ. သော အန္တရဃရံ ပဝိသန္တော န ကာယံ ဥန္နာမေတိ[Pg.339], န ကာယံ ဩနာမေတိ; န ကာယံ သန္နာမေတိ, န ကာယံ ဝိနာမေတိ. သော နာတိဒူရေ နာစ္စာသန္နေ အာသနဿ ပရိဝတ္တတိ, န စ ပါဏိနာ အာလမ္ဗိတွာ အာသနေ နိသီဒတိ, န စ အာသနသ္မိံ ကာယံ ပက္ခိပတိ. သော အန္တရဃရေ နိသိန္နော သမာနော န ဟတ္ထကုက္ကုစ္စံ အာပဇ္ဇတိ, န ပါဒကုက္ကုစ္စံ အာပဇ္ဇတိ; န အဒ္ဒုဝေန အဒ္ဒုဝံ အာရောပေတွာ နိသီဒတိ; န စ ဂေါပ္ဖကေန ဂေါပ္ဖကံ အာရောပေတွာ နိသီဒတိ; န စ ပါဏိနာ ဟနုကံ ဥပဒဟိတွာ နိသီဒတိ. သော အန္တရဃရေ နိသိန္နော သမာနော န ဆမ္ဘတိ န ကမ္ပတိ န ဝေဓတိ န ပရိတဿတိ. သော အဆမ္ဘီ အကမ္ပီ အဝေဓီ အပရိတဿီ ဝိဂတလောမဟံသော. ဝိဝေကဝတ္တော စ သော ဘဝံ ဂေါတမော အန္တရဃရေ နိသိန္နော ဟောတိ. သော ပတ္တောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တော န ပတ္တံ ဥန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဩနာမေတိ; န ပတ္တံ သန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဝိနာမေတိ. သော ပတ္တောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ နာတိထောကံ နာတိဗဟုံ. သော န ခုလုခုလုကာရကံ ပတ္တံ ဓောဝတိ, န သမ္ပရိဝတ္တကံ ပတ္တံ ဓောဝတိ, န ပတ္တံ ဘူမိယံ နိက္ခိပိတွာ ဟတ္ထေ ဓောဝတိ; ဟတ္ထေသု ဓောတေသု ပတ္တော ဓောတော ဟောတိ, ပတ္တေ ဓောတေ ဟတ္ထာ ဓောတာ ဟောန္တိ. သော ပတ္တောဒကံ ဆဍ္ဍေတိ နာတိဒူရေ နာစ္စာသန္နေ, န စ ဝိစ္ဆဍ္ဍယမာနော. သော ဩဒနံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တော န ပတ္တံ ဥန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဩနာမေတိ; န ပတ္တံ သန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဝိနာမေတိ. သော ဩဒနံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ နာတိထောကံ နာတိဗဟုံ. ဗျဉ္ဇနံ ခေါ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ဗျဉ္ဇနမတ္တာယ အာဟာရေတိ, န စ ဗျဉ္ဇနေန အာလောပံ အတိနာမေတိ. ဒွတ္တိက္ခတ္တုံ ခေါ ဘဝံ ဂေါတမော မုခေ အာလောပံ သမ္ပရိဝတ္တေတွာ အဇ္ဈောဟရတိ; န စဿ ကာစိ ဩဒနမိဉ္ဇာ အသမ္ဘိန္နာ ကာယံ ပဝိသတိ, န စဿ ကာစိ ဩဒနမိဉ္ဇာ မုခေ အဝသိဋ္ဌာ ဟောတိ; အထာပရံ အာလောပံ ဥပနာမေတိ. ရသပဋိသံဝေဒီ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော အာဟာရံ အာဟာရေတိ, နော စ ရသရာဂပဋိသံဝေဒီ.

३८७. चालताना ते आदरणीय गौतम प्रथम उजवे पाऊल पुढे टाकतात. ते आपले पाऊल फार दूर टाकत नाहीत आणि फार जवळही ठेवत नाहीत; ते फार वेगाने चालत नाहीत आणि फार हळूहळूही चालत नाहीत; चालताना त्यांचे गुडघे एकमेकांना घासून चालत नाहीत, आणि त्यांचे घोटेही एकमेकांना घासून चालत नाहीत. चालताना ते आपल्या मांड्या वर उचलत नाहीत किंवा खाली झुकवत नाहीत, तसेच त्या एकमेकांकडे वळवत नाहीत किंवा बाहेरच्या बाजूला वळवत नाहीत. चालताना त्या आदरणीय गौतमांच्या शरीराचा केवळ खालचा भागच हलतो, आणि ते शरीरावर कोणताही अतिरिक्त ताण न देता सहजतेने चालतात. वळून पाहताना ते आदरणीय गौतम केवळ मान न फिरवता संपूर्ण शरीराने वळून पाहतात. ते वर आकाशाकडे पाहत नाहीत, खाली जमिनीकडे पाहत नाहीत, आणि इकडेतिकडे पाहत चालत नाहीत; ते केवळ एका जू (सुमारे चार हात) अंतरापर्यंत समोर पाहतात; आणि त्या पलीकडे त्यांचे ज्ञान व दर्शन अनावृत असते. घरामध्ये प्रवेश करताना ते आपले शरीर वर उचलत नाहीत किंवा खाली झुकवत नाहीत, तसेच ते पुढे वाकवत नाहीत किंवा मागे झुकवत नाहीत. ते आसनाच्या फार दूर किंवा फार जवळ न जाता वळतात; आसनावर बसताना हाताचा आधार घेऊन बसत नाहीत, आणि आसनावर आपले शरीर झोकून देत नाहीत. घरामध्ये बसलेले असताना ते हातांची निरर्थक हालचाल करत नाहीत, पायांची निरर्थक हालचाल करत नाहीत; ते गुडघ्यावर गुडघा ठेवून बसत नाहीत, घोट्यावर घोटा ठेवून बसत नाहीत, आणि हनुवटीला हात लावून बसत नाहीत. घरामध्ये बसलेले असताना ते घाबरत नाहीत, थरथरत नाहीत, कापत नाहीत आणि व्याकुळ होत नाहीत. ते निर्भय, अकंपित, शांत, अव्याकुळ आणि रोमांचरहित असतात. ते आदरणीय गौतम घरामध्ये एकांतप्रिय चित्ताने बसलेले असतात. पात्रात पाणी घेताना ते पात्र वर उचलत नाहीत किंवा खाली झुकवत नाहीत, तसेच ते पुढे किंवा मागे कलते करत नाहीत. ते पात्रात फार कमी किंवा फार जास्त पाणी घेत नाहीत. ते पात्राचा 'खळ-खळ' असा आवाज न करता ते धुतात, पात्र गोल-गोल फिरवून धुतात नाही, आणि पात्र जमिनीवर ठेवून हात धुवत नाहीत; हात धुतले की पात्र धुतले जाते आणि पात्र धुतले की हात धुतले जातात. ते पात्रातील पाणी फार दूर किंवा फार जवळ फेकत नाहीत, आणि ते पाणी इकडेतिकडे विखरून टाकत नाहीत. भात स्वीकारताना ते पात्र वर उचलत नाहीत किंवा खाली झुकवत नाहीत, तसेच ते पुढे किंवा मागे कलते करत नाहीत. ते फार कमी किंवा फार जास्त भात स्वीकारत नाहीत. ते आदरणीय गौतम योग्य प्रमाणातच व्यंजने घेतात आणि व्यंजनांमुळे घासाचे प्रमाण बिघडू देत नाहीत. ते आदरणीय गौतम तोंडात घेतलेला घास दोन-तीन वेळा फिरवून चावून गिळतात; भाताचा कोणताही कण न चावता त्यांच्या शरीरात जात नाही, आणि भाताचा कोणताही कण त्यांच्या तोंडात शिल्लक राहत नाही; त्यानंतरच ते दुसरा घास घेतात. ते आदरणीय गौतम केवळ चवीचा अनुभव घेत अन्न ग्रहण करतात, परंतु चवीच्या आसक्तीने ग्रस्त होऊन अन्न ग्रहण करत नाहीत.

‘‘အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – နေဝ ဒဝါယ, န မဒါယ န မဏ္ဍနာယ န ဝိဘူသနာယ, ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ, ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ – ‘ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’တိ[Pg.340]. သော ဘုတ္တာဝီ ပတ္တောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တော န ပတ္တံ ဥန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဩနာမေတိ; န ပတ္တံ သန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဝိနာမေတိ. သော ပတ္တောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ နာတိထောကံ နာတိဗဟုံ. သော န ခုလုခုလုကာရကံ ပတ္တံ ဓောဝတိ, န သမ္ပရိဝတ္တကံ ပတ္တံ ဓောဝတိ, န ပတ္တံ ဘူမိယံ နိက္ခိပိတွာ ဟတ္ထေ ဓောဝတိ; ဟတ္ထေသု ဓောတေသု ပတ္တော ဓောတော ဟောတိ, ပတ္တေ ဓောတေ ဟတ္ထာ ဓောတာ ဟောန္တိ. သော ပတ္တောဒကံ ဆဍ္ဍေတိ နာတိဒူရေ နာစ္စာသန္နေ, န စ ဝိစ္ဆဍ္ဍယမာနော. သော ဘုတ္တာဝီ န ပတ္တံ ဘူမိယံ နိက္ခိပတိ နာတိဒူရေ နာစ္စာသန္နေ, န စ အနတ္ထိကော ပတ္တေန ဟောတိ, န စ အတိဝေလာနုရက္ခီ ပတ္တသ္မိံ. သော ဘုတ္တာဝီ မုဟုတ္တံ တုဏှီ နိသီဒတိ, န စ အနုမောဒနဿ ကာလမတိနာမေတိ. သော ဘုတ္တာဝီ အနုမောဒတိ, န တံ ဘတ္တံ ဂရဟတိ, န အညံ ဘတ္တံ ပဋိကင်္ခတိ; အညဒတ္ထု ဓမ္မိယာ ကထာယ တံ ပရိသံ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. သော တံ ပရိသံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမတိ. သော နာတိသီဃံ ဂစ္ဆတိ, နာတိသဏိကံ ဂစ္ဆတိ, န စ မုစ္စိတုကာမော ဂစ္ဆတိ; န စ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ကာယေ စီဝရံ အစ္စုက္ကဋ္ဌံ ဟောတိ န စ အစ္စောက္ကဋ္ဌံ, န စ ကာယသ္မိံ အလ္လီနံ န စ ကာယသ္မာ အပကဋ္ဌံ; န စ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ကာယမှာ ဝါတော စီဝရံ အပဝဟတိ; န စ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ကာယေ ရဇောဇလ္လံ ဥပလိမ္ပတိ. သော အာရာမဂတော နိသီဒတိ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ပါဒေ ပက္ခာလေတိ; န စ သော ဘဝံ ဂေါတမော ပါဒမဏ္ဍနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. သော ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော နေဝ အတ္တဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယ စေတေတိ; အတ္တဟိတပရဟိတဥဘယဟိတသဗ္ဗလောကဟိတမေဝ သော ဘဝံ ဂေါတမော စိန္တေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ. သော အာရာမဂတော ပရိသတိ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, န တံ ပရိသံ ဥဿာဒေတိ, န တံ ပရိသံ အပသာဒေတိ; အညဒတ္ထု ဓမ္မိယာ ကထာယ တံ ပရိသံ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ.

ते आदरणीय गौतम आठ अंगांनी (वैशिष्ट्यांनी) युक्त असलेल्या आहाराचे सेवन करतात – मौजमजेसाठी नाही, मदोन्मत्त होण्यासाठी नाही, शरीराच्या सुशोभिकरणासाठी नाही, अंगसौष्ठवासाठी नाही; तर केवळ या शरीराच्या स्थितीसाठी, त्याच्या रक्षणासाठी, भुकेची पीडा शांत करण्यासाठी आणि ब्रह्मचर्याच्या पालनाला साहाय्य करण्यासाठी. ते असा विचार करतात: 'या प्रकारे मी जुन्या वेदना (भूक) नष्ट करीन आणि नवीन वेदना (अति जेवणामुळे होणारा त्रास) उत्पन्न होऊ देणार नाही; माझी जीवनयात्रा सुकर होईल, मी निर्दोष राहीन आणि सुखात विहरेन.' भोजन झाल्यावर पात्राचे पाणी (हात धुण्यासाठी) स्वीकारताना ते आदरणीय गौतम आपले पात्र वर उचलत नाहीत, खाली झुकवत नाहीत, आतल्या बाजूला झुकवत नाहीत किंवा बाहेरच्या बाजूलाही झुकवत नाहीत. ते पात्राचे पाणी अगदी योग्य प्रमाणात स्वीकारतात – खूप कमीही नाही आणि खूप जास्तही नाही. ते पात्राला 'खुलु-खुलु' असा आवाज करत धुवत नाहीत, पात्र गोल-गोल फिरवून धुवत नाहीत, आणि पात्र जमिनीवर ठेवून आपले हात धुवत नाहीत; जेव्हा त्यांचे हात धुतले जातात तेव्हा पात्रही धुतले जाते, आणि जेव्हा पात्र धुतले जाते तेव्हा त्यांचे हातही धुतले जातात. ते पात्राचे पाणी फार दूरही फेकत नाहीत आणि अगदी जवळही फेकत नाहीत, तसेच ते पाणी इकडेतिकडे शिंपडत (पसरवत) नाहीत. भोजन झाल्यावर ते आपले पात्र जमिनीवर फार दूरही ठेवत नाहीत आणि अगदी जवळही ठेवत नाहीत; ते पात्राविषयी निष्काळजीही नसतात आणि त्याची अति-काळजीही घेत नाहीत. भोजन झाल्यावर ते काही काळ शांत बसतात, परंतु धम्म-अनुमोदनाची (आशीर्वादाची) वेळ टळू देत नाहीत. भोजन झाल्यावर ते अनुमोदन करतात; ते त्या भोजनाची निंदा करत नाहीत आणि दुसऱ्या भोजनाची इच्छाही करत नाहीत. उलट, ते धम्मचर्चेद्वारे त्या परिषदेला (उपस्थितांना) धम्माचे दर्शन घडवतात, त्यांना धम्मात प्रवृत्त करतात, त्यांना उत्साहित करतात आणि आनंदित करतात. धम्मचर्चेद्वारे त्या परिषदेला धम्माचे दर्शन घडवून, प्रवृत्त करून, उत्साहित करून आणि आनंदित करून ते आपल्या आसनावरून उठून निघून जातात. ते फार वेगाने चालत नाहीत, फार हळूही चालत नाहीत, आणि तिथून सुटून पळू इच्छिणाऱ्यासारखेही चालत नाहीत. त्या आदरणीय गौतमांच्या शरीरावरील चीवर (वस्त्र) फार वर चढलेले नसते आणि फार खाली घसरलेलेही नसते; ते शरीराला चिकटलेले नसते आणि शरीरापासून फार दूरही नसते. वारा त्या आदरणीय गौतमांच्या शरीरावरून चीवर उडवून नेत नाही. त्या आदरणीय गौतमांच्या शरीराला धूळ आणि मळ चिकटत नाही. आरामात (विहारात) पोहोचल्यावर ते तयार केलेल्या आसनावर बसतात. बसल्यावर ते आपले पाय धुतात; परंतु ते आदरणीय गौतम पायांच्या सुशोभिकरणात मग्न होऊन विहरत नाहीत. आपले पाय धुवून ते मांडी घालून (पद्मासन किंवा पल्यंकासन करून), शरीर ताठ ठेवून आणि समोर स्मृती (जागरूकता) प्रस्थापित करून बसतात. ते स्वतःला त्रास देण्याचा विचार करत नाहीत, इतरांना त्रास देण्याचा विचार करत नाहीत, आणि दोघांनाही त्रास देण्याचा विचार करत नाहीत; ते आदरणीय गौतम स्वतःचे हित, इतरांचे हित, दोघांचे हित आणि संपूर्ण जगाचे हित यांचाच विचार करत बसलेले असतात. आरामात आल्यावर ते परिषदेला धम्मोपदेश करतात. ते त्या परिषदेची अति-प्रशंसा करत नाहीत आणि त्यांची निंदाही करत नाहीत; उलट, ते धम्मचर्चेद्वारे त्या परिषदेला धम्माचे दर्शन घडवतात, त्यांना धम्मात प्रवृत्त करतात, त्यांना उत्साहित करतात आणि आनंदित करतात.

‘‘အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော ခေါ ပနဿ ဘောတော ဂေါတမဿ မုခတော ဃောသော နိစ္ဆရတိ – ဝိဿဋ္ဌော စ, ဝိညေယျော စ, မဉ္ဇု စ, သဝနီယော စ, ဗိန္ဒု စ, အဝိသာရီ စ, ဂမ္ဘီရော စ, နိန္နာဒီ စ. ယထာပရိသံ ခေါ ပန သော ဘဝံ [Pg.341] ဂေါတမော သရေန ဝိညာပေတိ, န စဿ ဗဟိဒ္ဓါ ပရိသာယ ဃောသော နိစ္ဆရတိ. တေ တေန ဘောတာ ဂေါတမေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမန္တိ အဝလောကယမာနာယေဝ အဝိဇဟိတတ္တာ. အဒ္ဒသာမ ခေါ မယံ, ဘော, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဂစ္ဆန္တံ, အဒ္ဒသာမ ဌိတံ, အဒ္ဒသာမ အန္တရဃရံ ပဝိသန္တံ, အဒ္ဒသာမ အန္တရဃရေ နိသိန္နံ တုဏှီဘူတံ, အဒ္ဒသာမ အန္တရဃရေ ဘုဉ္ဇန္တံ, အဒ္ဒသာမ ဘုတ္တာဝိံ နိသိန္နံ တုဏှီဘူတံ, အဒ္ဒသာမ ဘုတ္တာဝိံ အနုမောဒန္တံ, အဒ္ဒသာမ အာရာမံ ဂစ္ဆန္တံ, အဒ္ဒသာမ အာရာမဂတံ နိသိန္နံ တုဏှီဘူတံ, အဒ္ဒသာမ အာရာမဂတံ ပရိသတိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ. ဧဒိသော စ ဧဒိသော စ သော ဘဝံ ဂေါတမော, တတော စ ဘိယျော’’တိ.

त्या आदरणीय गौतमांच्या मुखातून आठ गुणांनी युक्त असलेला स्वर बाहेर पडतो – तो स्पष्ट असतो, सहज समजणारा असतो, मधुर असतो, ऐकण्यास सुखद असतो, एकसंध असतो, न विखुरणारा असतो, गंभीर असतो आणि नादमय असतो. ते आदरणीय गौतम परिषदेच्या आकारानुसार आपल्या स्वराने धम्माचे आकलन करून देतात, परंतु त्यांचा आवाज परिषदेच्या मर्यादेबाहेर जात नाही. त्या आदरणीय गौतमांनी धम्मचर्चेद्वारे उपदेशित केलेले, प्रवृत्त केलेले, उत्साहित केलेले आणि आनंदित केलेले ते लोक आपल्या आसनांवरून उठून निघून जातात, परंतु त्यांच्यावरील श्रद्धेमुळे ते केवळ त्यांच्याकडेच पाहत पाहत मागे वळून वळून पाहत जातात. हे महाशय, आम्ही त्या आदरणीय गौतमांना चालताना पाहिले आहे, उभे राहिलेले पाहिले आहे, गावात प्रवेश करताना पाहिले आहे, गावात शांत बसलेले पाहिले आहे, गावात भोजन करताना पाहिले आहे, भोजन झाल्यावर शांत बसलेले पाहिले आहे, भोजन झाल्यावर अनुमोदन करताना पाहिले आहे, आरामाकडे (विहाराकडे) जाताना पाहिले आहे, आरामात पोहोचून शांत बसलेले पाहिले आहे, आणि आरामात परिषदेला धम्मोपदेश करताना पाहिले आहे. ते आदरणीय गौतम असे आणि अशाच दिव्य गुणांचे आहेत, किंबहुना यापेक्षाही श्रेष्ठ आहेत.

၃၈၈. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေတိ –

३८८. असे म्हटले असता, ब्रह्मायू ब्राह्मणाने आपल्या आसनावरून उठून, आपले उत्तरासंग (खांद्यावरील वस्त्र) एका खांद्यावर केले आणि ज्या दिशेला भगवान होते त्या दिशेने हात जोडून (अंजली करून) तीन वेळा हा उद्गार काढला –

‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

“त्या पूजनीय, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांना माझा नमस्कार असो.”

‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

“त्या पूजनीय, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांना माझा नमस्कार असो.”

‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ.

“त्या पूजनीय, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवंतांना माझा नमस्कार असो.”

‘‘အပ္ပေဝ နာမ မယံ ကဒါစိ ကရဟစိ တေန ဘောတာ ဂေါတမေန သမာဂစ္ဆေယျာမ? အပ္ပေဝ နာမ သိယာ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ!

“कदाचित कधीतरी आमची त्या आदरणीय गौतमांशी भेट होईल का? कदाचित त्यांच्याशी आमची काही चर्चा (संभाषण) होऊ शकेल का?”

၃၈၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝိဒေဟေသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန မိထိလာ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ မိထိလာယံ ဝိဟရတိ မဃဒေဝမ္ဗဝနေ. အဿောသုံ ခေါ မိထိလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝိဒေဟေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ မိထိလံ အနုပ္ပတ္တော, မိထိလာယံ ဝိဟရတိ မဃဒေဝမ္ဗဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ [Pg.342] ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’’တိ.

३८९. त्यानंतर भगवान विदेह देशामध्ये क्रमशः चारिका (धम्मयात्रा) करत करत मिथिला नगरीत पोहोचले. तिथे भगवान मिथिला येथील मघादेव आंब्याच्या वनात (मघदेव आंबराईत) विहरत होते. मिथिला येथील ब्राह्मण आणि गृहपतींनी असे ऐकले – 'अहो, शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रवज्जित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम विदेह देशामध्ये चारिका करत करत, सुमारे पाचशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह मिथिला नगरीत आले आहेत आणि ते मिथिला येथील मघादेव आंबराईत विहरत आहेत. त्या आदरणीय गौतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती सर्वत्र पसरली आहे की: "ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता (गुरू), बुद्ध आणि भगवंत आहेत." ते देव, मार आणि ब्रह्मांसह या लोकाला, तसेच श्रमण-ब्राह्मण, राजे आणि प्रजेसह या सृष्टीला स्वतःच्या अभिज्ञेने (उच्च ज्ञानाने) प्रत्यक्ष जाणून उपदेश करतात. ते आदि-कल्याणकारी (सुरुवातीला कल्याणकारी), मध्य-कल्याणकारी (मधात कल्याणकारी) आणि पर्यवसान-कल्याणकारी (शेवटी कल्याणकारी) असा, अर्थयुक्त आणि सुस्पष्ट शब्दांनी युक्त असलेला धम्म उपदेशितात; आणि संपूर्णपणे परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचा प्रकाश पसरवतात. अशा प्रकारच्या अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते.'

အထ ခေါ မိထိလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတော သန္တိကေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

त्यानंतर मिथिलेतील ब्राह्मण आणि गृहपती जेथे भगवान होते तेथे आले. आल्यानंतर काही जणांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले; काही जणांनी भगवंतांसोबत कुशलवृत्त विचारले आणि आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून एका बाजूला बसले; काही जणांनी जेथे भगवान होते त्या दिशेने हात जोडून नमस्कार केला आणि एका बाजूला बसले; काही जणांनी भगवंतांच्या समोर आपले नाव आणि गोत्र सांगून एका बाजूला बसले; तर काही जण शांत राहून एका बाजूला बसले.

၃၉၀. အဿောသိ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မိထိလံ အနုပ္ပတ္တော, မိထိလာယံ ဝိဟရတိ မဃဒေဝမ္ဗဝနေ’’တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော သမ္ဗဟုလေဟိ သာဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန မဃဒေဝမ္ဗဝနံ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယုနော ဗြာဟ္မဏဿ အဝိဒူရေ အမ္ဗဝနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘န ခေါ မေတံ ပတိရူပံ ယောဟံ ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော အညတရံ မာဏဝကံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, မာဏဝက, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန သမဏံ ဂေါတမံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘ဗြဟ္မာယု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘ဗြဟ္မာယု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ဝီသဝဿသတိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. ယာဝတာ, ဘော, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ မိထိလာယံ ပဋိဝသန္တိ, ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ ဘောဂေဟိ; ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ မန္တေဟိ; ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ အာယုနာ စေဝ ယသသာ စ. သော ဘောတော ဂေါတမဿ ဒဿနကာမော’’’တိ.

३९०. ब्रह्मायू ब्राह्मणाने ऐकले – 'शाक्यपुत्र श्रमण गौतम, ज्यांनी शाक्य कुळातून गृहत्याग केला आहे, ते मिथिलेमध्ये आले आहेत आणि मिथिलेतील मघदेव आंबराईत राहत आहेत.' तेव्हा ब्रह्मायू ब्राह्मण आपल्या अनेक शिष्यांसह मघदेव आंबराईकडे गेला. आंबराईच्या जवळ पोहोचल्यावर ब्रह्मायू ब्राह्मणाच्या मनात असा विचार आला – 'मी आधी कोणतीही पूर्वसूचना न देता श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी जाणे मला योग्य वाटत नाही.' मग ब्रह्मायू ब्राह्मणाने एका तरुण शिष्याला बोलावले आणि म्हटले – 'हे तरुणा, तू जा, जेथे श्रमण गौतम आहेत तेथे जा. तेथे जाऊन माझ्या वतीने श्रमण गौतमांना त्यांच्या निरोगीपणाबद्दल, व्याधीमुक्ततेबद्दल, शारीरिक हलकेपणाबद्दल, बलाविषयी आणि सुखावह विहाराविषयी विचार – 'हे गौतम, ब्रह्मायू ब्राह्मण आपल्याला निरोगीपणा, व्याधीमुक्तता, शारीरिक हलकेपणा, बल आणि सुखावह विहाराविषयी विचारत आहेत.' आणि असेही सांग – 'हे गौतम, ब्रह्मायू ब्राह्मण वृद्ध, वयोवृद्ध, ज्येष्ठ, आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यावर पोहोचलेले आणि वयाने १२० वर्षांचे आहेत. ते तीन वेदांचे पारंगत असून निघंटु (शब्दकोश), केटुभ (अलंकारशास्त्र), अक्षरांचे प्रकार (व्याकरण) आणि पाचवा इतिहास यांसह वेदांचे ज्ञाते आहेत. ते पदपाठ जाणणारे, व्याकरणकार आणि लोकायत (भौतिकशास्त्र) व महापुरुष लक्षणांमध्ये पूर्णपणे निपुण आहेत. मिथिलेमध्ये जेवढे ब्राह्मण आणि गृहपती राहतात, त्या सर्वांमध्ये ब्रह्मायू ब्राह्मण संपत्तीच्या बाबतीत सर्वश्रेष्ठ मानले जातात; मंत्रांच्या ज्ञानाच्या बाबतीत सर्वश्रेष्ठ मानले जातात; आणि आयुष्य व कीर्तीच्या बाबतीतही सर्वश्रेष्ठ मानले जातात. ते आदरणीय गौतमांचे दर्शन घेण्यास उत्सुक आहेत.''

‘‘ဧဝံ[Pg.343], ဘော’’တိ ခေါ သော မာဏဝကော ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သော မာဏဝကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြဟ္မာယု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘ဗြဟ္မာယု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ဝီသဝဿသတိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. ယာဝတာ, ဘော, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ မိထိလာယံ ပဋိဝသန္တိ, ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ ဘောဂေဟိ; ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ မန္တေဟိ; ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ အာယုနာ စေဝ ယသသာ စ. သော ဘောတော ဂေါတမဿ ဒဿနကာမော’’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ, မာဏဝ, ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ကာလံ မညတီ’’တိ. အထ ခေါ သော မာဏဝကော ယေန ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတာဝကာသော ခေါမှိ ဘဝတာ သမဏေန ဂေါတမေန. ယဿဒါနိ ဘဝံ ကာလံ မညတီ’’တိ.

'तसेच असो, महोदय,' असे म्हणून त्या तरुण शिष्याने ब्रह्मायू ब्राह्मणाच्या आज्ञेचे पालन केले आणि तो जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशलवृत्त विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभा राहून तो तरुण भगवंतांना म्हणाला – 'हे गौतम, ब्रह्मायू ब्राह्मण आपल्याला निरोगीपणा, व्याधीमुक्तता, शारीरिक हलकेपणा, बल आणि सुखावह विहाराविषयी विचारत आहेत; आणि असे सांगत आहेत – 'हे गौतम, ब्रह्मायू ब्राह्मण वृद्ध, वयोवृद्ध, ज्येष्ठ, आयुष्याच्या शेवटच्या टप्प्यावर पोहोचलेले आणि वयाने १२० वर्षांचे आहेत. ते तीन वेदांचे पारंगत असून निघंटु, केटुभ, अक्षरांचे प्रकार आणि पाचवा इतिहास यांसह वेदांचे ज्ञाते आहेत. ते पदपाठ जाणणारे, व्याकरणकार आणि लोकायत व महापुरुष लक्षणांमध्ये पूर्णपणे निपुण आहेत. मिथिलेमध्ये जेवढे ब्राह्मण आणि गृहपती राहतात, त्या सर्वांमध्ये ब्रह्मायू ब्राह्मण संपत्तीच्या बाबतीत सर्वश्रेष्ठ मानले जातात; मंत्रांच्या ज्ञानाच्या बाबतीत सर्वश्रेष्ठ मानले जातात; आणि आयुष्य व कीर्तीच्या बाबतीतही सर्वश्रेष्ठ मानले जातात. ते आदरणीय गौतमांचे दर्शन घेण्यास उत्सुक आहेत.' (भगवंतांनी उत्तर दिले) 'हे तरुणा, आता ब्रह्मायू ब्राह्मणांना जशी वेळ योग्य वाटेल तसे त्यांनी करावे.' त्यानंतर तो तरुण जेथे ब्रह्मायू ब्राह्मण होते तेथे गेला आणि त्यांना म्हणाला – 'श्रमण गौतमांनी आपल्याला परवानगी दिली आहे. आता आपल्याला जशी वेळ योग्य वाटेल तसे आपण करावे.'

၃၉၁. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သာ ပရိသာ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဩရမိယ ဩကာသမကာသိ ယထာ တံ ဉာတဿ ယသဿိနော. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော တံ ပရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဘော! နိသီဒထ တုမှေ သကေ အာသနေ. ဣဓာဟံ သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကေ နိသီဒိဿာမီ’’တိ.

३९१. त्यानंतर ब्रह्मायू ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथील जनसमुदायाने ब्रह्मायू ब्राह्मणाला दुरूनच येताना पाहिले. त्यांना पाहून, एका प्रसिद्ध आणि कीर्तिमान व्यक्तीला जशी जागा दिली जाते, तशी लोकांनी बाजूला होऊन त्यांना जागा करून दिली. तेव्हा ब्रह्मायू ब्राह्मणाने त्या जनसमुदायाला म्हटले – 'असो, महोदयांनो! तुम्ही आपापल्या आसनांवर बसा. मी येथे श्रमण गौतमांच्या जवळच बसेन.'

အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော [Pg.344] ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ သမန္နေသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

त्यानंतर ब्रह्मायू ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशलवृत्त विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या ब्रह्मायू ब्राह्मणाने भगवंतांच्या शरीरावरील महापुरुषांची बत्तीस लक्षणे शोधण्यास सुरुवात केली. ब्रह्मायू ब्राह्मणाला भगवंतांच्या शरीरावर दोन लक्षणे सोडून इतर सर्व बत्तीस महापुरुष लक्षणे प्रामुख्याने दिसून आली. दोन महापुरुष लक्षणांबाबत त्याच्या मनात शंका व संभ्रम होता, तो निर्णय घेऊ शकत नव्हता आणि त्याचे मन समाधानी होत नव्हते – ती दोन लक्षणे म्हणजे: कोशात झाकलेले जननेंद्रिय आणि विशाल जीभ. त्यानंतर ब्रह्मायू ब्राह्मणाने भगवंतांना गाथांमध्ये विचारले –

‘‘ယေ မေ ဒွတ္တိံသာတိ သုတာ, မဟာပုရိသလက္ခဏာ;

ဒုဝေ တေသံ န ပဿာမိ, ဘောတော ကာယသ္မိံ ဂေါတမ.

'हे गौतम, महापुरुषांची जी बत्तीस लक्षणे मी ऐकली आहेत, त्यांपैकी दोन लक्षणे मला आपल्या शरीरावर दिसत नाहीत.

‘‘ကစ္စိ ကောသောဟိတံ ဘောတော, ဝတ္ထဂုယှံ နရုတ္တမ;

နာရီသမာနသဝှယာ, ကစ္စိ ဇိဝှာ န ဒဿကာ.

हे नरश्रेष्ठ, आपले जननेंद्रिय कोशात झाकलेले आहे का? आणि स्त्रीवाचक नावाने ओळखली जाणारी आपली जीभ आम्हाला दिसत नाही का?

‘‘ကစ္စိ ပဟူတဇိဝှောသိ, ယထာ တံ ဇာနိယာမသေ;

နိန္နာမယေတံ ပဟူတံ, ကင်္ခံ ဝိနယ နော ဣသေ.

आपली जीभ खरोखरच विशाल आहे का, जेणेकरून आम्हाला ते कळावे? हे ऋषी, ती विशाल जीभ थोडी बाहेर काढून दाखवा आणि आमची शंका दूर करा.

‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မဟိတတ္ထာယ, သမ္ပရာယသုခါယ စ;

ကတာဝကာသာ ပုစ္ဆာမ, ယံ ကိဉ္စိ အဘိပတ္ထိတ’’န္တိ.

या जन्मातील हितासाठी आणि परलोकातील सुखासाठी, आम्हाला विचारण्याची परवानगी मिळाली असल्याने, आम्ही आमच्या मनात असलेली कोणतीही शंका विचारत आहोत.'

၃၉၂. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဿတိ ခေါ မေ အယံ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ ယထာ အဒ္ဒသ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဇိဝှံ နိန္နာမေတွာ ဥဘောပိ ကဏ္ဏသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ; ဥဘောပိ နာသိကသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ; ကေဝလမ္ပိ နလာဋမဏ္ဍလံ ဇိဝှာယ ဆာဒေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ဂါထာဟိ ပစ္စဘာသိ –

३९२. तेव्हा भगवंतांच्या मनात असा विचार आला – "हा ब्रह्मायू ब्राह्मण माझ्या शरीरावरील महापुरुषाची बत्तीस लक्षणे बहुतांशी पाहत आहे, केवळ दोन लक्षणे सोडून. दोन महापुरुष लक्षणांबद्दल तो साशंक आहे, संभ्रमात आहे, निर्णय घेऊ शकत नाही आणि त्याचा विश्वास बसत नाही – ती म्हणजे कोशात झाकलेले जननेंद्रिय आणि जिभेची विशालता." तेव्हा भगवंतांनी अशी ऋद्धी प्रकट केली, ज्यामुळे ब्रह्मायू ब्राह्मणाला भगवंतांचे कोशात झाकलेले जननेंद्रिय दिसले. त्यानंतर भगवंतांनी आपली जीभ बाहेर काढून दोन्ही कानांच्या छिद्रांना स्पर्श केला व कुरवाळले; दोन्ही नाकपुड्यांना स्पर्श केला व कुरवाळले; आणि आपल्या जिभेने संपूर्ण कपाळ झाकून टाकले. त्यानंतर भगवंतांनी ब्रह्मायू ब्राह्मणाला गाथांद्वारे उत्तर दिले –

‘‘ယေ တေ ဒွတ္တိံသာတိ သုတာ, မဟာပုရိသလက္ခဏာ;

သဗ္ဗေ တေ မမ ကာယသ္မိံ, မာ တေ ကင်္ခါဟု ဗြာဟ္မဏ.

“हे ब्राह्मणा, महापुरुषाची जी बत्तीस लक्षणे तू ऐकली आहेस, ती सर्व माझ्या शरीरावर विद्यमान आहेत. याविषयी तुझ्या मनात कोणतीही शंका नसावी.

‘‘အဘိညေယျံ အဘိညာတံ, ဘာဝေတဗ္ဗဉ္စ ဘာဝိတံ;

ပဟာတဗ္ဗံ ပဟီနံ မေ, တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါသ္မိ ဗြာဟ္မဏ.

“जे जाणण्यायोग्य होते ते मी प्रत्यक्ष जाणले आहे, ज्याचा विकास करायचा होता तो मी केला आहे, आणि जे त्यागण्यायोग्य होते त्याचा मी त्याग केला आहे; म्हणूनच, हे ब्राह्मणा, मी बुद्ध आहे.

‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မဟိတတ္ထာယ[Pg.345], သမ္ပရာယသုခါယ စ;

ကတာဝကာသော ပုစ္ဆဿု, ယံ ကိဉ္စိ အဘိပတ္ထိတ’’န္တိ.

“याच जन्मातील हितासाठी आणि परलोकातील सुखासाठी, तुला परवानगी दिली आहे; तुला जे काही विचारण्याची इच्छा असेल, ते सर्व तू खुशाल विचार.”

၃၉၃. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကတာဝကာသော ခေါမှိ သမဏေန ဂေါတမေန. ကိံ နု ခေါ အဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆေယျံ – ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ဝါ အတ္ထံ သမ္ပရာယိကံ ဝါ’’’တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကုသလော ခေါ အဟံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ အတ္ထာနံ. အညေပိ မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ အတ္ထံ ပုစ္ဆန္တိ. ယံနူနာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ သမ္ပရာယိကံယေဝ အတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

३९३. तेव्हा ब्रह्मायू ब्राह्मणाच्या मनात असा विचार आला – "श्रमण गोतमांनी मला परवानगी दिली आहे. मग मी श्रमण गोतमांना इहलोकातील हिताविषयी विचारावे की परलोकातील हिताविषयी?" पुन्हा त्याच्या मनात विचार आला – "मी स्वतः इहलोकातील हिताच्या गोष्टींमध्ये निपुण आहे आणि इतर लोकही मला इहलोकातील हिताविषयीच विचारतात. मग मी श्रमण गोतमांना केवळ परलोकातील हिताविषयीच का विचारू नये?" त्यानंतर ब्रह्मायू ब्राह्मणाने भगवंतांना गाथांद्वारे विचारले –

‘‘ကထံ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ကထံ ဘဝတိ ဝေဒဂူ;

တေဝိဇ္ဇော ဘော ကထံ ဟောတိ, သောတ္ထိယော ကိန္တိ ဝုစ္စတိ.

“हे गोतम, माणूस खरा ब्राह्मण कसा होतो? तो 'वेदगू' कसा होतो? तो 'तेविज्जो' कसा होतो? आणि त्याला 'सोत्थिय' असे का म्हटले जाते?

‘‘အရဟံ ဘော ကထံ ဟောတိ, ကထံ ဘဝတိ ကေဝလီ;

မုနိ စ ဘော ကထံ ဟောတိ, ဗုဒ္ဓေါ ကိန္တိ ပဝုစ္စတီ’’တိ.

“हे गोतम, माणूस 'अर्हत' कसा होतो? तो 'केवली' कसा होतो? तो 'मुनी' कसा होतो? आणि त्याला 'बुद्ध' असे का म्हटले जाते?”

၃၉၄. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ဂါထာဟိ ပစ္စဘာသိ –

३९४. तेव्हा भगवंतांनी ब्रह्मायू ब्राह्मणाला गाथांद्वारे उत्तर दिले –

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယော ဝေဒိ, သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ;

အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, အဘိညာ ဝေါသိတော မုနိ.

“जो आपल्या पूर्वजन्मांना जाणतो, स्वर्ग आणि अपाय (दुर्गती) पाहतो, आणि जो जन्माच्या क्षयाला प्राप्त झाला आहे, असा अभिज्ञेने परिपूर्ण झालेला पुरुष 'मुनी' होय.

‘‘စိတ္တံ ဝိသုဒ္ဓံ ဇာနာတိ, မုတ္တံ ရာဂေဟိ သဗ္ဗသော;

ပဟီနဇာတိမရဏော, ဗြဟ္မစရိယဿ ကေဝလီ;

ပါရဂူ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ဗုဒ္ဓေါ တာဒီ ပဝုစ္စတီ’’တိ.

“जो आपले चित्त सर्व प्रकारे रागापासून मुक्त व विशुद्ध असल्याचे जाणतो, ज्याने जन्म आणि मृत्यू नष्ट केले आहेत, जो ब्रह्मचर्यात पूर्णत्व प्राप्त आहे, आणि जो सर्व धर्मांच्या पार गेला आहे, अशा पुरुषाला 'बुद्ध' म्हटले जाते.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝတော ပါဒါနိ မုခေန စ ပရိစုမ္ဗတိ, ပါဏီဟိ စ ပရိသမ္ဗာဟတိ, နာမဉ္စ သာဝေတိ – ‘‘ဗြဟ္မာယု အဟံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော; ဗြဟ္မာယု အဟံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော’’တိ. အထ ခေါ သာ ပရိသာ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတာ အဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! ယတြ ဟိ နာမာယံ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဉာတော ယသဿီ ဧဝရူပံ ပရမနိပစ္စကာရံ ကရိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဗြာဟ္မဏ, ဥဋ္ဌဟ နိသီဒ တွံ သကေ အာသနေ ယတော တေ မယိ စိတ္တံ ပသန္န’’န္တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌဟိတွာ သကေ အာသနေ နိသီဒိ.

असे म्हटले असता, ब्रह्मायू ब्राह्मण आपल्या आसनावरून उठला, आपले उपरणे एका खांद्यावर करून त्याने भगवंतांच्या चरणांवर डोके ठेवून प्रणिपात केला. तो भगवंतांच्या चरणांचे मुखाने चुंबन घेऊ लागला आणि हातांनी ते कुरवाळू लागला, आणि आपले नाव सांगू लागला – “हे गोतम, मी ब्रह्मायू ब्राह्मण आहे; हे गोतम, मी ब्रह्मायू ब्राह्मण आहे.” तेव्हा तेथील जनसमुदाय अत्यंत आश्चर्यचकित व विस्मित झाला आणि म्हणाला – “किती आश्चर्य! किती अद्भुत! हा प्रसिद्ध आणि कीर्तिमान ब्रह्मायू ब्राह्मण श्रमण गोतमांप्रती इतका परम आदर व नम्रता व्यक्त करत आहे!” तेव्हा भगवंत ब्रह्मायू ब्राह्मणाला म्हणाले – “बस झाले ब्राह्मणा, उठ आणि तुझ्या स्वतःच्या आसनावर बस, कारण तुझे चित्त माझ्यावर प्रसन्न झाले आहे.” त्यानंतर ब्रह्मायू ब्राह्मण उठून आपल्या आसनावर बसला.

၃၉၅. အထ [Pg.346] ခေါ ဘဂဝါ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ, သီလကထံ, သဂ္ဂကထံ; ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ ဘဂဝါ အညာသိ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ကလ္လစိတ္တံ မုဒုစိတ္တံ ဝိနီဝရဏစိတ္တံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တံ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ, သမုဒယံ, နိရောဓံ, မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. အဓိဝါသေတု စ မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ.

३९५. त्यानंतर भगवंतांनी ब्रह्मायू ब्राह्मणाला अनुक्रमिक उपदेश केला; जसे की – दानकथा, शीलकथा, स्वर्गकथा; त्यांनी कामभोगांमधील दोष, अधोगती व मलीनता आणि नैष्क्रम्याचे फायदे स्पष्ट केले. जेव्हा भगवंतांना समजले की ब्रह्मायू ब्राह्मणाचे चित्त अनुकूल, मृदू, नीवरणांपासून मुक्त, प्रफुल्लित आणि प्रसन्न झाले आहे, तेव्हा त्यांनी बुद्धांचा जो मुख्य व विशिष्ट धम्म उपदेश आहे, तो प्रकट केला – दुःख, दुःखसमुदय, दुःखनिरोध आणि दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा. ज्याप्रमाणे डाग नसलेले स्वच्छ वस्त्र रंग चांगल्या प्रकारे ग्रहण करते, त्याचप्रमाणे ब्रह्मायू ब्राह्मणाला त्याच आसनावर बसलेले असताना विरज आणि विमल धम्मचक्षू प्राप्त झाला – “जे काही उत्पन्न होणारे आहे, ते सर्व नष्ट होणारे आहे.” त्यानंतर धम्म पाहिल्यामुळे, धम्माप्रत पोहोचल्यामुळे, धम्म जाणल्यामुळे, धम्मामध्ये प्रवेश केल्यामुळे, शंकांचे निरसन झाल्यामुळे, संभ्रम दूर झाल्यामुळे, आत्मविश्वासाला प्राप्त झाल्यामुळे आणि शास्त्यांच्या शासनात परावलंबी न राहिल्यामुळे, ब्रह्मायू ब्राह्मणाने भगवंतांना असे म्हटले – “अतिशय सुंदर, हे गोतम! अतिशय सुंदर, हे गोतम! ज्याप्रमाणे एखादी पालथी घातलेली वस्तू सुलट करून ठेवावी, किंवा झाकलेली वस्तू उघडी करून दाखवावी, किंवा वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा डोळस व्यक्तींना रूपे दिसू शकतील म्हणून अंधारात तेलाचा दिवा लावावा; त्याचप्रमाणे आदरणीय गोतमांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय गोतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. आदरणीय गोतमांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे. आणि आदरणीय गोतमांनी भिक्खू संघासह उद्याच्या भोजनासाठी माझे आमंत्रण स्वीकारावे.” भगवंतांनी मौन राहून संमती दिली. भगवंतांची संमती जाणून ब्रह्मायू ब्राह्मण आपल्या आसनावरून उठला, भगवंतांना अभिवादन करून व प्रदक्षिणा घालून निघून गेला. त्यानंतर ती रात्र संपल्यावर, ब्रह्मायू ब्राह्मणाने आपल्या घरी उत्तम प्रकारचे खाद्य व भोज्य पदार्थ तयार करवून भगवंतांना वेळ झाल्याचा निरोप पाठवला – “हे गोतम, वेळ झाली आहे, भोजन तयार आहे.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန ဝိဒေဟေသု စာရိကံ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ကာလမကာသိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ [Pg.347] ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဗြဟ္မာယု, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော ကာလင်္ကတော. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ပစ္စပါဒိ ဓမ္မဿာနုဓမ္မံ, န စ မံ ဓမ္မာဓိကရဏံ ဝိဟေသေသိ. ဗြဟ္မာယု, ဘိက္ခဝေ, ဗြာဟ္မဏော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ, တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ, အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’’တိ.

त्यानंतर भगवान सकाळी चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन जेथे ब्रह्मायू ब्राह्मणाचे निवासस्थान होते तेथे गेले. तेथे जाऊन ते भिक्खू संघासह तयार केलेल्या आसनावर बसले. त्यानंतर ब्रह्मायू ब्राह्मणाने सात दिवस बुद्धप्रमुख भिक्खू संघाला उत्तम खाद्य व भोज्य पदार्थांनी स्वतःच्या हाताने तृप्त केले व संतुष्ट केले. त्यानंतर भगवान त्या सात दिवसांच्या समाप्तीनंतर विदेह देशात चारिकेसाठी निघाले. भगवान निघून गेल्यावर लवकरच ब्रह्मायू ब्राह्मणाचा मृत्यू झाला. त्यानंतर अनेक भिक्खू जेथे भगवान होते तेथे आले. आल्यानंतर त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूंनी भगवंतांना असे विचारले – 'भंते, ब्रह्मायू ब्राह्मणाचा काळ झाला (मृत्यू झाला). त्याची गती काय आहे? त्याचा परलोक कोणता?' 'भिक्खूंनो, ब्रह्मायू ब्राह्मण पंडित होता. त्याने धम्मानुसार आचरण केले आणि धम्माच्या बाबतीत मला त्रास दिला नाही. भिक्खूंनो, ब्रह्मायू ब्राह्मण पाच कनिष्ठ (ओरंभागीय) संयोजनांच्या क्षयामुळे ओपपातिक (शुद्धावास लोकात उत्पन्न होणारा) झाला आहे. तो तेथेच परिनिर्वाण प्राप्त करेल आणि त्या लोकातून परत न येणारा (अनावत्तीधर्मी) होईल.'

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

भगवान असे म्हणाले. संतुष्ट झालेल्या त्या भिक्खूंनी भगवंतांच्या उपदेशाचे मनापासून स्वागत केले.

ဗြဟ္မာယုသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

पहिले ब्रह्मायू सुत्त समाप्त झाले.

၂. သေလသုတ္တံ

२. सेल सुत्त

၃၉၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အင်္ဂုတ္တရာပေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ယေန အာပဏံ နာမ အင်္ဂုတ္တရာပါနံ နိဂမော တဒဝသရိ. အဿောသိ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော အင်္ဂုတ္တရာပေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ အာပဏံ အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’’တိ.

३९६. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान अंगुत्तराप देशात चारिका करत असताना, साडेबाराशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह 'आपण' नावाच्या अंगुत्तरापांच्या नगरात पोहोचले. केणिय जटिलाने (जटाधारी तपस्व्याने) असे ऐकले – 'अहो, शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गोतम अंगुत्तराप देशात चारिका करत असताना साडेबाराशे भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खू संघासह 'आपण' नगरात आले आहेत. त्या श्रमण गोतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती पसरली आहे – 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.' ते देव, मार, ब्रह्मा यांच्यासह या लोकाला, श्रमण-ब्राह्मण, देव-मनुष्यांसह या प्रजेला स्वतःच्या उच्च ज्ञानाने (अभिज्ञेने) जाणून आणि साक्षात करून उपदेश करतात. ते सुरुवातीला कल्याणकारी, मध्ये कल्याणकारी आणि शेवटी कल्याणकारी असा, अर्थयुक्त व व्यंजनयुक्त धम्माचा उपदेश करतात आणि संपूर्ण परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकटीकरण करतात. अशा प्रकारच्या अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते.'

အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ [Pg.348] ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မဟာ ခေါ, ကေဏိယ, ဘိက္ခုသံဃော အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ, တွဉ္စ ဗြာဟ္မဏေသု အဘိပ္ပသန္နော’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဉ္စာပိ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, မဟာ ဘိက္ခုသံဃော အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ, အဟဉ္စ ဗြာဟ္မဏေသု အဘိပ္ပသန္နော; အဓိဝါသေတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မဟာ ခေါ, ကေဏိယ, ဘိက္ခုသံဃော အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ, တွဉ္စ ဗြာဟ္မဏေသု အဘိပ္ပသန္နော’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဉ္စာပိ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, မဟာ ဘိက္ခုသံဃော အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ, အဟဉ္စ ဗြာဟ္မဏေသု အဘိပ္ပသန္နော; အဓိဝါသေတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန သကော အဿမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မိတ္တာမစ္စေ ဉာတိသာလောဟိတေ အာမန္တေသိ – ‘‘သုဏန္တု မေ ဘောန္တော, မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ; သမဏော မေ ဂေါတမော နိမန္တိတော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. ယေန မေ ကာယဝေယျာဝဋိကံ ကရေယျာထာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ကေဏိယဿ ဇဋိလဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ကေဏိယဿ ဇဋိလဿ ပဋိဿုတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဥဒ္ဓနာနိ ခဏန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ကဋ္ဌာနိ ဖာလေန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဘာဇနာနိ ဓောဝန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌာပေန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ အာသနာနိ ပညပေန္တိ. ကေဏိယော ပန ဇဋိလော သာမံယေဝ မဏ္ဍလမာလံ ပဋိယာဒေတိ.

त्यानंतर केणिय जटिल जेथे भगवान होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या केणिय जटिलाला भगवंतांनी धम्मचर्चेद्वारे मार्गदर्शन केले, प्रोत्साहित केले, उत्तेजित केले आणि हर्षित केले. भगवंतांच्या धम्म उपदेशाने मार्गदर्शित, प्रोत्साहित, उत्तेजित आणि हर्षित झालेल्या केणिय जटिलाने भगवंतांना असे म्हटले – 'श्रमण गोतमांनी उद्याच्या भोजनासाठी भिक्खू संघासह माझे आमंत्रण स्वीकारावे.' असे म्हटल्यावर भगवान केणिय जटिलाला म्हणाले – 'केणिया, भिक्खू संघ खूप मोठा आहे, त्यात साडेबाराशे भिक्खू आहेत, आणि तू तर ब्राह्मणांवर अत्यंत श्रद्धा ठेवणारा आहेस.' दुसऱ्यांदाही केणिय जटिलाने भगवंतांना म्हटले – 'श्रमण गोतमा, जरी भिक्खू संघ मोठा असला आणि त्यात साडेबाराशे भिक्खू असले, आणि जरी मी ब्राह्मणांवर अत्यंत श्रद्धा ठेवणारा असलो, तरीही श्रमण गोतमांनी उद्याच्या भोजनासाठी भिक्खू संघासह माझे आमंत्रण यावे.' दुसऱ्यांदाही भगवान केणिय जटिलाला म्हणाले – 'केणिया, भिक्खू संघ खूप मोठा आहे, त्यात साडेबाराशे भिक्खू आहेत, आणि तू तर ब्राह्मणांवर अत्यंत श्रद्धा ठेवणारा आहेस.' तिसऱ्यांदाही केणिय जटिलाने भगवंतांना म्हटले – 'श्रमण गोतमा, जरी भिक्खू संघ मोठा असला आणि त्यात साडेबाराशे भिक्खू असले, आणि जरी मी ब्राह्मणांवर अत्यंत श्रद्धा ठेवणारा असलो, तरीही श्रमण गोतमांनी उद्याच्या भोजनासाठी भिक्खू संघासह माझे आमंत्रण स्वीकारावे.' भगवंतांनी मौन बाळगून संमती दिली. त्यानंतर केणिय जटिलाने भगवंतांची संमती जाणून घेतली आणि तो आसनावरून उठून आपल्या आश्रमात गेला. तेथे जाऊन त्याने आपले मित्र, अमात्य, नातेवाईक आणि सगेसोयरे यांना बोलावून म्हटले – 'माझे मित्र, अमात्य आणि नातेवाईकांनो, माझे ऐका. मी श्रमण गोतमांना भिक्खू संघासह उद्याच्या भोजनासाठी आमंत्रित केले आहे. त्यामुळे तुम्ही मला शारीरिक कामात मदत करावी.' 'तसेच असो, महोदय,' असे म्हणून केणिय जटिलाच्या मित्रांनी आणि नातेवाईकांनी त्याचे ऐकले आणि काही जण चुलीसाठी खड्डे खणू लागले, काही जण लाकडे फोडू लागले, काही जण भांडी धुवू लागले, काही जण पाण्याचे मोठे रांजण ठेवू लागले, तर काही जण आसने मांडू लागले. केणिय जटिलाने स्वतः मंडप (मंडळमाळ) तयार केला.

၃၉၇. တေန ခေါ ပန သမယေန သေလော ဗြာဟ္မဏော အာပဏေ ပဋိဝသတိ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ[Pg.349], ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော, တီဏိ စ မာဏဝကသတာနိ မန္တေ ဝါစေတိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကေဏိယော ဇဋိလော သေလေ ဗြာဟ္မဏေ အဘိပ္ပသန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော တီဟိ မာဏဝကသတေဟိ ပရိဝုတော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန ကေဏိယဿ ဇဋိလဿ အဿမော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော ကေဏိယဿ ဇဋိလဿ အဿမေ အပ္ပေကစ္စေ ဥဒ္ဓနာနိ ခဏန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ ကဋ္ဌာနိ ဖာလေန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ ဘာဇနာနိ ဓောဝန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌာပေန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ အာသနာနိ ပညပေန္တေ, ကေဏိယံ ပန ဇဋိလံ သာမံယေဝ မဏ္ဍလမာလံ ပဋိယာဒေန္တံ. ဒိသွာန ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ဘောတော ကေဏိယဿ အာဝါဟော ဝါ ဘဝိဿတိ ဝိဝါဟော ဝါ ဘဝိဿတိ မဟာယညော ဝါ ပစ္စုပဋ္ဌိတော, ရာဇာ ဝါ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော နိမန္တိတော သွာတနာယ သဒ္ဓိံ ဗလကာယေနာ’’တိ? ‘‘န မေ, ဘော သေလ, အာဝါဟော ဘဝိဿတိ နပိ ဝိဝါဟော ဘဝိဿတိ နပိ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော နိမန္တိတော သွာတနာယ သဒ္ဓိံ ဗလကာယေန; အပိ စ ခေါ မေ မဟာယညော ပစ္စုပဋ္ဌိတော. အတ္ထိ, ဘော, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော အင်္ဂုတ္တရာပေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ အာပဏံ အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော မေ နိမန္တိတော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ.

३९७. त्या वेळी सेल नावाचा ब्राह्मण आपणा नगरात राहत होता. तो निघंटु (शब्दकोश), केटुभ (काव्यशास्त्र), अक्षरांचे प्रभेद (व्याकरण व ध्वनीशास्त्र) आणि पाचवा इतिहास यांसह तिन्ही वेदांचा पारंगत होता. तो पदांचा जाणकार (पदको), व्याकरणकार आणि लोकायत (भौतिकशास्त्र) व महापुरुष लक्षणांमध्ये पूर्णपणे निष्णात होता; आणि तो तीनशे तरुण ब्राह्मणांना वेदांचे मंत्र शिकवत असे. त्या वेळी केणिय नावाचा जटिला (जटाधारी तपस्वी) सेल ब्राह्मणावर अत्यंत प्रसन्न होता. त्यानंतर सेल ब्राह्मण आपल्या तीनशे शिष्यांसह जंघाविहार (पायांनी चालत फिरणे) करत करत जेथे केणिय जटिलाचा आश्रम होता, तेथे गेला. सेल ब्राह्मणाने केणिय जटिलाच्या आश्रमात पाहिले की, काही लोक चुली खणत आहेत, काही लाकडे फोडत आहेत, काही भांडी धुवत आहेत, काही पाण्याचे रांजण मांडत आहेत, काही आसने व्यवस्थापित करत आहेत, तर केणिय जटिला स्वतःच मंडळमाळ (वर्तुळाकार मंडप) तयार करत आहे. हे पाहून त्याने केणिय जटिलाला विचारले, "काय आदरणीय केणियांच्या घरी विवाहाचा प्रसंग आहे? की काही महायज्ञाची तयारी सुरू आहे? की मगधचा राजा सेणिय बिंबिसार याला त्याच्या सैन्यासह उद्याच्या भोजनासाठी आमंत्रित केले आहे?" "हे सेल, माझ्याकडे विवाहाचा कोणताही प्रसंग नाही, ना मगधचा राजा सेणिय बिंबिसार याला सैन्यासह उद्याच्या भोजनासाठी आमंत्रित केले आहे. तर माझ्याकडे एका महायज्ञाची तयारी सुरू आहे. शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गोतम हे अंगुत्तरप देशात चारिका (धम्मयात्रा) करत करत साडेबाराशे (१२५०) भिक्खूंच्या मोठ्या भिक्खूसंघासह आपणा नगरात आले आहेत. त्या पूजनीय गोतमांची अशी थोर कीर्ती सर्वत्र पसरली आहे की: 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत.' त्यांना मी उद्याच्या भोजनासाठी भिक्खूसंघासह आमंत्रित केले आहे."

‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ – ဘော ကေဏိယ, ဝဒေသိ’’?

“हे केणिय, आपण 'बुद्ध' असे म्हणालात का?”

‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ – ဘော သေလ, ဝဒါမိ’’.

“हे सेल, मी 'बुद्ध' असेच म्हणतो.”

‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ – ဘော ကေဏိယ, ဝဒေသိ’’?

“हे केणिय, आपण 'बुद्ध' असे म्हणालात का?”

‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ – ဘော သေလ, ဝဒါမီ’’တိ.

“हे सेल, मी 'बुद्ध' असेच म्हणतो.”

၃၉၈. အထ ခေါ သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဃောသောပိ ခေါ ဧသော ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ – ယဒိဒံ ‘ဗုဒ္ဓေါ’တိ. အာဂတာနိ ခေါ ပနမှာကံ မန္တေသု ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ [Pg.350] ဒွေယေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ. သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ ဘဝန္တိ, သေယျထိဒံ – စက္ကရတနံ, ဟတ္ထိရတနံ, အဿရတနံ, မဏိရတနံ, ဣတ္ထိရတနံ, ဂဟပတိရတနံ, ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ. သစေ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ’’.

३९८. त्यानंतर सेल ब्राह्मणाच्या मनात असा विचार आला, “या जगात 'बुद्ध' हा शब्द ऐकायला मिळणेही अत्यंत दुर्मिळ आहे. आमच्या मंत्रांमध्ये महापुरुषाची बत्तीस लक्षणे सांगितली आहेत. ज्या महापुरुषाच्या अंगी ही लक्षणे असतात, त्यांच्यासाठी केवळ दोनच गती असतात, तिसरी नाही. जर त्यांनी गृहस्थाश्रमात वास्तव्य केले, तर ते चक्रवर्ती राजा होतात—धार्मिक, धम्मराजे, चारही दिशांचे विजेते, प्रजेला स्थिरता देणारे आणि सप्तरत्नांनी संपन्न. त्यांच्याकडे ही सप्तरत्ने असतात, ती म्हणजे: चक्ररत्न, हत्तीरत्न, अश्वरत्न, मणिरत्न, स्त्रीरत्न, गृहपतीरत्न आणि सातवे परिणायकरत्न. त्यांना एक हजाराहून अधिक शूर, पराक्रमी आणि शत्रूच्या सैन्याचा पराभव करणारे पुत्र असतात. ते या समुद्रापर्यंतच्या पृथ्वीवर दंडाशिवाय आणि शस्त्राशिवाय, केवळ धम्माने विजय मिळवून राज्य करतात. परंतु, जर त्यांनी घराचा त्याग करून अनगारिक (प्रव्रजित) अवस्था स्वीकारली, तर ते अर्हत, सम्यक्संबुद्ध होतात आणि जगातील अज्ञानाचा पडदा दूर करतात.”

‘‘ကဟံ ပန, ဘော ကေဏိယ, ဧတရဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကေဏိယော ဇဋိလော ဒက္ခိဏံ ဗာဟုံ ပဂ္ဂဟေတွာ သေလံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယေနေသာ, ဘော သေလ, နီလဝနရာဇီ’’တိ. အထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော တီဟိ မာဏဝကသတေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော တေ မာဏဝကေ အာမန္တေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော အာဂစ္ဆန္တု ပဒေ ပဒံ နိက္ခိပန္တာ; ဒုရာသဒါ ဟိ တေ ဘဂဝန္တော သီဟာဝ ဧကစရာ. ယဒါ စာဟံ, ဘော, သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ မန္တေယျံ, မာ မေ ဘောန္တော အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေထ. ကထာပရိယောသာနံ မေ ဘဝန္တော အာဂမေန္တူ’’တိ. အထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ သမန္နေသိ.

“हे केणिय, ते पूजनीय गोतम, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध सध्या कोठे विहार करत आहेत?” असे विचारले असता, केणिय जटिलाने आपला उजवा हात वर करून सेल ब्राह्मणाला सांगितले, “हे सेल, ती जी निळसर वनराई दिसत आहे, तिथे ते राहत आहेत.” त्यानंतर सेल ब्राह्मण आपल्या तीनशे शिष्यांसह जेथे भगवान होते, तेथे गेला. जाताना सेल ब्राह्मणाने आपल्या शिष्यांना सांगितले, “मित्रांनो, शांतपणे, पावले जपून टाकत या. कारण ते भगवान सिंहाप्रमाणे एकाकी विहार करणारे असून त्यांच्याजवळ जाणे कठीण असते. आणि जेव्हा मी श्रमण गोतमांशी चर्चा करत असेन, तेव्हा तुम्ही मध्येच बोलून व्यत्यय आणू नका. माझे बोलणे पूर्ण होईपर्यंत तुम्ही वाट पाहा.” त्यानंतर सेल ब्राह्मण जेथे भगवान होते, तेथे गेला. जवळ जाऊन त्याने भगवंतांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या सेल ब्राह्मणाने भगवंतांच्या शरीरावरील महापुरुषाची बत्तीस लक्षणे शोधण्यास सुरुवात केली.

အဒ္ဒသာ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဿတိ ခေါ မေ အယံ သေလော ဗြာဟ္မဏော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ [Pg.351] စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ, ယထာ အဒ္ဒသ သေလော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဇိဝှံ နိန္နာမေတွာ ဥဘောပိ ကဏ္ဏသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ; ဥဘောပိ နာသိကသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ; ကေဝလမ္ပိ နလာဋမဏ္ဍလံ ဇိဝှာယ ဆာဒေသိ. အထ ခေါ သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သမန္နာဂတော ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ ပရိပုဏ္ဏေဟိ, နော အပရိပုဏ္ဏေဟိ; နော စ ခေါ နံ ဇာနာမိ ဗုဒ္ဓေါ ဝါ နော ဝါ. သုတံ ခေါ ပန မေတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယေ တေ ဘဝန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေ သကေ ဝဏ္ဏေ ဘညမာနေ အတ္တာနံ ပါတုကရောန္တီ’တိ. ယံနူနာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ သမ္မုခါ သာရုပ္ပာဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝေယျ’’န္တိ.

सेल ब्राह्मणाला भगवंतांच्या शरीरावर महापुरुषाची बत्तीस पैकी बहुतेक सर्व लक्षणे दिसली, फक्त दोन लक्षणे सोडून. दोन महापुरुष लक्षणांबद्दल त्याला शंका व संभ्रम होता, तो निर्णय घेऊ शकत नव्हता आणि त्याचे मन प्रसन्न होत नव्हते—ती म्हणजे, कोशाच्छादित जननेंद्रिय आणि विस्तीर्ण जीभ. तेव्हा भगवंतांच्या मनात विचार आला, “हा सेल ब्राह्मण माझ्या शरीरावरील बत्तीस महापुरुष लक्षणांपैकी बहुतेक सर्व लक्षणे पाहत आहे, फक्त दोन सोडून. दोन महापुरुष लक्षणांबद्दल त्याला शंका व संभ्रम आहे, तो निर्णय घेऊ शकत नाही आणि त्याचे मन प्रसन्न होत नाही—ती म्हणजे, कोशाच्छादित जननेंद्रिय आणि विस्तीर्ण जीभ.” त्यानंतर भगवंतांनी अशी ऋद्धी प्रकट केली, ज्यामुळे सेल ब्राह्मणाला भगवंतांचे कोशाच्छादित जननेंद्रिय दिसले. त्यानंतर भगवंतांनी आपली जीभ बाहेर काढून दोन्ही कानांच्या छिद्रांना स्पर्श केला व कुरवाळले; दोन्ही नाकपुड्यांना स्पर्श केला व कुरवाळले; आणि संपूर्ण कपाळ आपल्या जिभेने झाकून टाकले. तेव्हा सेल ब्राह्मणाच्या मनात विचार आला, “श्रमण गोतम हे महापुरुषाच्या पूर्ण बत्तीस लक्षणांनी युक्त आहेत, अपूर्ण नाहीत. परंतु, तरीही ते बुद्ध आहेत की नाही, हे मला माहीत नाही. मी वृद्ध, ज्येष्ठ ब्राह्मणांकडून आणि गुरुपरंपरेकडून असे ऐकले आहे की—'जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध असतात, ते स्वतःच्या गुणांची प्रशंसा केली असता स्वतःला प्रकट करतात.' मग मी श्रमण गोतमांच्या समोरच योग्य गाथांनी त्यांची स्तुती का करू नये?”

၃၉၉. အထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ သမ္မုခါ သာရုပ္ပာဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝိ –

३९९. त्यानंतर सेल ब्राह्मणाने भगवंतांच्या समोरच योग्य गाथांनी त्यांची स्तुती केली—

‘‘ပရိပုဏ္ဏကာယော သုရုစိ, သုဇာတော စာရုဒဿနော;

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏောသိ ဘဂဝါ, သုသုက္ကဒါဌောသိ ဝီရိယဝါ.

हे भगवंत! आपण परिपूर्ण शरीर असलेले, अत्यंत कांतीमान, सुगठित शरीराचे आणि दर्शनीय आहात. आपला वर्ण सुवर्णासारखा आहे, आपले सुळे अत्यंत पांढरे शुभ्र आहेत आणि आपण महान वीर्यवान आहात.

‘‘နရဿ ဟိ သုဇာတဿ, ယေ ဘဝန္တိ ဝိယဉ္ဇနာ;

သဗ္ဗေ တေ တဝ ကာယသ္မိံ, မဟာပုရိသလက္ခဏာ.

उत्कृष्ट कुळात जन्मलेल्या महापुरुषाची जी काही लक्षणे असतात, ती सर्व महापुरुष लक्षणे आपल्या शरीरावर विद्यमान आहेत.

‘‘ပသန္နနေတ္တော သုမုခေါ, ဗြဟာ ဥဇု ပတာပဝါ;

မဇ္ဈေ သမဏသံဃဿ, အာဒိစ္စောဝ ဝိရောစသိ.

प्रसन्न नेत्र, सुंदर मुख, विशाल व सरळ शरीर आणि प्रतापी व्यक्तिमत्त्व असलेले आपण या श्रमण संघाच्या मध्यभागी सूर्यासारखे तळपत आहात.

‘‘ကလျာဏဒဿနော ဘိက္ခု, ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစော;

ကိံ တေ သမဏဘာဝေန, ဧဝံ ဥတ္တမဝဏ္ဏိနော.

हे भिक्खू! आपले दर्शन अत्यंत कल्याणकारी आहे, आपली त्वचा सोन्यासारखी चमकणारी आहे. अशा उत्तम वर्णाचे असूनही आपल्याला या श्रमणभावाचा (प्रव्रज्येचा) काय उपयोग?

‘‘ရာဇာ အရဟသိ ဘဝိတုံ, စက္ကဝတ္တီ ရထေသဘော;

စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ, ဇမ္ဗုသဏ္ဍဿ ဣဿရော.

आपण चक्रवर्ती राजा, रथांमध्ये श्रेष्ठ (योद्धा), चारही दिशांवर विजय मिळवणारे आणि जम्बुद्वीपाचे स्वामी होण्यास योग्य आहात.

‘‘ခတ္တိယာ ဘောဂိရာဇာနော, အနုယန္တာ ဘဝန္တု တေ;

ရာဇာဘိရာဇာ မနုဇိန္ဒော, ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ ဂေါတမ’’.

क्षत्रिय आणि वैभवशाली राजे आपले अनुयायी बनोत. हे गोतमा! आपण राजांचेही राजे आणि मानवांचे स्वामी बनून राज्य करावे.

‘‘ရာဇာဟမသ္မိ [Pg.352] သေလာတိ, ဓမ္မရာဇာ အနုတ္တရော;

ဓမ္မေန စက္ကံ ဝတ္တေမိ, စက္ကံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ’’.

भगवान म्हणाले, “हे सेल! मी राजा आहे, पण मी अनुत्तर (सर्वश्रेष्ठ) धम्मराज आहे. मी धम्माने चक्र फिरवतो, असे चक्र जे कोणाकडूनही थांबवले जाऊ शकत नाही.”

‘‘သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဋိဇာနာသိ, ဓမ္မရာဇာ အနုတ္တရော;

‘ဓမ္မေန စက္ကံ ဝတ္တေမိ’, ဣတိ ဘာသသိ ဂေါတမ.

सेल म्हणाला, “हे गोतमा! आपण स्वतःला सम्यक संबुद्ध आणि अनुत्तर धम्मराज म्हणवून घेता आणि ‘मी धम्माने चक्र फिरवतो’ असे सांगता.

‘‘ကော နု သေနာပတိ ဘောတော, သာဝကော သတ္ထုရနွယော;

ကော တေ တမနုဝတ္တေတိ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ’’.

आपले सेनापती कोण आहेत? शास्त्यांच्या (गुरूंच्या) मार्गावर चालणारे आपले ते श्रावक कोण आहेत, जे आपल्याद्वारे फिरवलेल्या या धम्मचक्राला पुढे चालवतात?”

‘‘မယာ ပဝတ္တိတံ စက္ကံ, (သေလာတိ ဘဂဝါ ဓမ္မစက္ကံ အနုတ္တရံ;

သာရိပုတ္တော အနုဝတ္တေတိ, အနုဇာတော တထာဂတံ.

भगवान म्हणाले, “हे सेल! माझ्याद्वारे फिरवलेले हे अनुत्तर धम्मचक्र, तथागतांच्या पावलावर पाऊल ठेवून जन्मलेला (अनुजात) सारिपुत्त पुढे चालवतो.

‘‘အဘိညေယျံ အဘိညာတံ, ဘာဝေတဗ္ဗဉ္စ ဘာဝိတံ;

ပဟာတဗ္ဗံ ပဟီနံ မေ, တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါသ္မိ ဗြာဟ္မဏ.

हे ब्राह्मणा! जे जाणण्यासारखे (अभिज्ञेय) होते ते मी जाणले आहे, ज्याची भावना (विकास) करायची होती ती मी केली आहे, आणि जे त्यागण्यासारखे (प्रहातव्य) होते त्याचा मी त्याग केला आहे; म्हणूनच मी बुद्ध आहे.

‘‘ဝိနယဿု မယိ ကင်္ခံ, အဓိမုစ္စဿု ဗြာဟ္မဏ;

ဒုလ္လဘံ ဒဿနံ ဟောတိ, သမ္ဗုဒ္ဓါနံ အဘိဏှသော.

हे ब्राह्मणा! माझ्याविषयीची तुझी शंका दूर कर आणि माझ्यावर श्रद्धा ठेव. सम्यक संबुद्धांचे दर्शन वारंवार होणे अत्यंत दुर्लभ असते.

‘‘ယေသံ ဝေ ဒုလ္လဘော လောကေ, ပါတုဘာဝေါ အဘိဏှသော;

သောဟံ ဗြာဟ္မဏ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, သလ္လကတ္တော အနုတ္တရော.

ज्यांचे या जगात वारंवार प्रकट होणे खरोखरच दुर्लभ आहे, तोच मी, हे ब्राह्मणा! शल्यचिकित्सकाप्रमाणे (राग-द्वेषादी शल्य उपटून टाकणारा) अनुत्तर सम्यक संबुद्ध आहे.

‘‘ဗြဟ္မဘူတော အတိတုလော, မာရသေနပ္ပမဒ္ဒနော;

သဗ္ဗာမိတ္တေ ဝသီ ကတွာ, မောဒါမိ အကုတောဘယော’’.

मी ब्रह्मभूत (श्रेष्ठ), अतुलनीय आणि मारसेनेचा मर्दन करणारा आहे. सर्व शत्रूंना वश करून मी कोणत्याही भयाशिवाय आनंदात विहरत आहे.”

‘‘ဣမံ ဘောန္တော နိသာမေထ, ယထာ ဘာသတိ စက္ခုမာ;

သလ္လကတ္တော မဟာဝီရော, သီဟောဝ နဒတီ ဝနေ.

सेल आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “हे महोदय! हे चक्षुमान (ज्ञानचक्षू असलेले भगवंत) जसे बोलत आहेत ते ऐका. हे शल्यहर्ता, महावीर्यवान भगवंत वनात सिंहाने गर्जना करावी तशी गर्जना करत आहेत.

‘‘ဗြဟ္မဘူတံ အတိတုလံ, မာရသေနပ္ပမဒ္ဒနံ;

ကော ဒိသွာ နပ္ပသီဒေယျ, အပိ ကဏှာဘိဇာတိကော.

अशा ब्रह्मभूत, अतुलनीय आणि मारसेनेचा पराभव करणाऱ्या भगवंतांना पाहून कोण बरं प्रसन्न होणार नाही? अगदी कनिष्ठ कुळात जन्मलेला मनुष्यही त्यांच्यावर प्रसन्न होईल.

‘‘ယော မံ ဣစ္ဆတိ အနွေတု, ယော ဝါ နိစ္ဆတိ ဂစ္ဆတု;

ဣဓာဟံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, ဝရပညဿ သန္တိကေ’’.

ज्याला माझ्यासोबत यायचे आहे त्याने यावे, आणि ज्याची इच्छा नसेल तो जाऊ शकतो. मी तर येथेच या श्रेष्ठ प्रज्ञावंतांच्या (बुद्धांच्या) चरणी प्रव्रज्या ग्रहण करणार आहे.”

‘‘ဧတဉ္စေ ရုစ္စတိ ဘောတော, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနံ ;

မယမ္ပိ ပဗ္ဗဇိဿာမ, ဝရပညဿ သန္တိကေ’’.

शिष्य म्हणाले, “जर आपल्यासारख्या आदरणीय गुरूंना हे सम्यक संबुद्धांचे शासन आवडले असेल, तर आम्हीही या श्रेष्ठ प्रज्ञावंतांच्या चरणी प्रव्रज्या ग्रहण करू.”

‘‘ဗြာဟ္မဏာ တိသတာ ဣမေ, ယာစန္တိ ပဉ္ဇလီကတာ;

ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမ, ဘဂဝါ တဝ သန္တိကေ’’.

सेल म्हणाला, “हे भगवंत! हे तीनशे ब्राह्मण हात जोडून प्रार्थना करत आहेत की, आम्ही आपल्या चरणी ब्रह्मचर्याचे पालन करू इच्छितो.”

‘‘သွာက္ခာတံ [Pg.353] ဗြဟ္မစရိယံ, (သေလာတိ ဘဂဝါ သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ;

ယတ္ထ အမောဃာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, အပ္ပမတ္တဿ သိက္ခတော’’တိ.

भगवान म्हणाले, “हे सेल! हे ब्रह्मचर्य सुविख्यात (उत्कृष्टपणे उपदेशिलेले), संदिट्ठिक (याच जन्मात फळ देणारे) आणि अकालिक (तात्काळ फळ देणारे) आहे. येथे अप्रमादाने (जागरूकतेने) साधना करणाऱ्याची प्रव्रज्या कधीही निष्फळ ठरत नाही.”

အလတ္ထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော သပရိသော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ.

त्यानंतर सेल ब्राह्मणाने आपल्या अनुयायांसह भगवंतांच्या चरणी प्रव्रज्या प्राप्त केली आणि उपसंपदा (भिक्खू दीक्षा) मिळवली.

၄၀၀. အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ အဿမေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ကေဏိယဿ ဇဋိလဿ အဿမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ, သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဘဂဝါ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိ –

४००. त्यानंतर, ती रात्र संपल्यावर केणिय जटिलाने आपल्या आश्रमात उत्तम प्रकारचे खाद्य व भोज्य पदार्थ तयार करवून भगवंतांना वेळ झाल्याचा निरोप पाठवला – “हे गोतमा! वेळ झाली आहे, भोजन तयार आहे.” मग भगवंतांनी सकाळी चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन जेथे केणिय जटिलाचा आश्रम होता तेथे गमन केले. तेथे पोहोचून ते भिक्खू संघासह तयार केलेल्या आसनांवर विराजमान झाले. त्यानंतर केणिय जटिलाने बुद्धप्रमुख भिक्खू संघाला स्वतःच्या हाताने उत्तम खाद्य व भोज्य पदार्थांनी तृप्त केले आणि आग्रहपूर्वक भोजन वाढले. भोजन संपवून भगवंतांनी पात्रातून हात बाहेर काढल्यावर, केणिय जटिलाने एक लहान आसन घेतले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या केणिय जटिलाला भगवंतांनी या गाथांद्वारे अनुमोदना दिली –

‘‘အဂ္ဂိဟုတ္တမုခါ ယညာ, သာဝိတ္တီ ဆန္ဒသော မုခံ;

ရာဇာ မုခံ မနုဿာနံ, နဒီနံ သာဂရော မုခံ.

“यज्ञांमध्ये अग्निहोत्र हा मुख्य आहे, छंदांमध्ये (वेदांच्या मंत्रांमध्ये) सावित्री (गायत्री) मुख्य आहे, मनुष्यांमध्ये राजा मुख्य आहे आणि नद्यांमध्ये सागर मुख्य आहे.

‘‘နက္ခတ္တာနံ မုခံ စန္ဒော, အာဒိစ္စော တပတံ မုခံ;

ပုညံ အာကင်္ခမာနာနံ, သံဃော ဝေ ယဇတံ မုခ’’န္တိ.

नक्षत्रांमध्ये चंद्र मुख्य आहे, प्रकाशणाऱ्यांमध्ये सूर्य मुख्य आहे; आणि पुण्याची इच्छा करणाऱ्या व दान देणाऱ्यांसाठी संघ हाच सर्वश्रेष्ठ (मुख्य) आहे.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

त्यानंतर भगवंतांनी केणिय जटिलाला या गाथांद्वारे अनुमोदना देऊन आसनावरून उठून तेथून प्रस्थान केले.

အထ ခေါ အာယသ္မာ သေလော သပရိသော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ သေလော သပရိသော အရဟတံ အဟောသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သေလော သပရိသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

त्यानंतर आयुष्यमान सेल आपल्या अनुयायांसह एकांतात, अप्रमादाने, उद्योगी व दृढनिश्चयी होऊन विहरत असताना, फार काळ न लागता – ज्या ध्येयासाठी कुलपुत्र घरादाराचा त्याग करून गृहहीन प्रव्रज्या ग्रहण करतात, ते ब्रह्मचर्याचे अनुत्तर (सर्वश्रेष्ठ) अंतिम फळ (अर्हत्व) याच जन्मात स्वतःच्या अभिज्ञेने साक्षात करून त्यात प्रतिष्ठित झाले. त्यांनी जाणले – ‘जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा जन्म नाही.’ अशा प्रकारे आयुष्यमान सेल आपल्या अनुयायांसह अर्हतांपैकी एक झाले. त्यानंतर आयुष्यमान सेल आपल्या अनुयायांसह जेथे भगवंत होते तेथे गेले. तेथे पोहोचून त्यांनी आपले चिवर एका खांद्यावर केले आणि भगवंतांना हात जोडून नमस्कार करत या गाथांद्वारे संबोधित केले –

‘‘ယံ [Pg.354] တံ သရဏမာဂမ္မ, ဣတော အဋ္ဌမိ စက္ခုမာ;

သတ္တရတ္တေန ဘဂဝါ, ဒန္တမှ တဝ သာသနေ.

“हे चक्षुमान भगवंत! आम्ही आपल्या चरणी शरण आलो त्याला आज आठवा दिवस आहे. हे भगवंत! या सात रात्रींमध्ये आम्ही आपल्या शासनात पूर्णपणे दमित (विनीत) झालो आहोत.

‘‘တုဝံ ဗုဒ္ဓေါ တုဝံ သတ္ထာ, တုဝံ မာရာဘိဘူ မုနိ;

တုဝံ အနုသယေ ဆေတွာ, တိဏ္ဏော တာရေသိမံ ပဇံ.

आपण बुद्ध आहात, आपण शास्ता (गुरू) आहात, आपण मारविजेते मुनी आहात. आपण सर्व अनुशायांचा (सुप्त क्लेशांचा) छेद करून स्वतः तरून गेला आहात आणि या प्रजेला (लोकांना) तारत आहात.

‘‘ဥပဓီ တေ သမတိက္ကန္တာ, အာသဝါ တေ ပဒါလိတာ;

သီဟောဝ အနုပါဒါနော, ပဟီနဘယဘေရဝေါ.

आपण सर्व उपाधी पार केल्या आहेत, आपले सर्व आसव नष्ट झाले आहेत. आपण उपादानरहित (आसक्तीरहित) असून सिंहाप्रमाणे भय व भीतीपासून मुक्त आहात.

‘‘ဘိက္ခဝေါ တိသတာ ဣမေ, တိဋ္ဌန္တိ ပဉ္ဇလီကတာ;

ပါဒေ ဝီရ ပသာရေဟိ, နာဂါ ဝန္ဒန္တု သတ္ထုနော’’တိ.

हे वीर! हे तीनशे भिक्खू हात जोडून उभे आहेत. आपले चरण पुढे करा, हे अर्हत (नाग) आपल्या शास्त्यांच्या चरणांचे वंदन करोत.”

သေလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

दुसरे सेलसुत्त समाप्त झाले.

၃. အဿလာယနသုတ္တံ

३. अस्सलायन सुत्त

၄၀၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန နာနာဝေရဇ္ဇကာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပဉ္စမတ္တာနိ ဗြာဟ္မဏသတာနိ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ တေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ သမဏော ဂေါတမော စာတုဝဏ္ဏိံ သုဒ္ဓိံ ပညပေတိ. ကော နု ခေါ ပဟောတိ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ? တေန ခေါ ပန သမယေန အဿလာယနော နာမ မာဏဝေါ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ ဒဟရော, ဝုတ္တသိရော, သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. အထ ခေါ တေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အဿလာယနော မာဏဝေါ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ ဒဟရော, ဝုတ္တသိရော, သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ…ပေ… အနဝယော. သော ခေါ ပဟောတိ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ.

४०१. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्ती येथील अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. त्या वेळी वेगवेगळ्या देशांतील सुमारे पाचशे ब्राह्मण काही विशिष्ट कामासाठी श्रावस्ती येथे राहत होते. तेव्हा त्या ब्राह्मणांच्या मनात असा विचार आला – 'हा श्रमण गौतम चारही वर्णांच्या शुद्धीची प्रज्ञापना करतो. या विषयावर श्रमण गौतमाशी वादविवाद करण्यास कोण समर्थ असेल बरे?' त्या वेळी अस्सलायन नावाचा एक तरुण श्रावस्ती येथे राहत होता. तो तरुण होता, मुंडित मस्तक असलेला, वयाने सुमारे सोळा वर्षांचा, निघंटु (कोशशास्त्र), केटुभ (काव्यशास्त्र), अक्षरप्रभेद (ध्वनिशास्त्र) आणि पाचवा इतिहास यांसह तिन्ही वेदांचा पारंगत, पदांचा जाणकार, व्याकरणकार आणि लोकायत व महापुरुष लक्षणांमध्ये पूर्णपणे निपुण होता. तेव्हा त्या ब्राह्मणांच्या मनात असा विचार आला – 'हा अस्सलायन तरुण श्रावस्ती येथे राहतो. तो तरुण आहे, मुंडित मस्तक असलेला, वयाने सुमारे सोळा वर्षांचा, तिन्ही वेदांचा पारंगत... आणि महापुरुष लक्षणांमध्ये पूर्णपणे निपुण आहे. तो श्रमण गौतमाशी या विषयावर वादविवाद करण्यास समर्थ आहे.'

အထ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေန အဿလာယနော မာဏဝေါ တေနုပင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အဿလာယနံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အယံ, ဘော အဿလာယန[Pg.355], သမဏော ဂေါတမော စာတုဝဏ္ဏိံ သုဒ္ဓိံ ပညပေတိ. ဧတု ဘဝံ အဿလာယနော သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတူ’’တိ.

त्यानंतर ते ब्राह्मण जेथे अस्सलायन तरुण होता तेथे गेले; आणि अस्सलायन तरुणाजवळ जाऊन त्याला म्हणाले – 'हे अस्सलायन, हा श्रमण गौतम चारही वर्णांच्या शुद्धीची प्रज्ञापना करतो. आपण अस्सलायन यांनी श्रमण गौतमाशी या विषयावर वादविवाद करण्यासाठी चलावे.'

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဿလာယနော မာဏဝေါ တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဓမ္မဝါဒီ; ဓမ္မဝါဒိနော စ ပန ဒုပ္ပဋိမန္တိယာ ဘဝန္တိ. နာဟံ သက္ကောမိ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ အဿလာယနံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အယံ, ဘော အဿလာယန, သမဏော ဂေါတမော စာတုဝဏ္ဏိံ သုဒ္ဓိံ ပညပေတိ. ဧတု ဘဝံ အဿလာယနော သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု. စရိတံ ခေါ ပန ဘောတာ အဿလာယနေန ပရိဗ္ဗာဇက’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အဿလာယနော မာဏဝေါ တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဓမ္မဝါဒီ; ဓမ္မဝါဒိနော စ ပန ဒုပ္ပဋိမန္တိယာ ဘဝန္တိ. နာဟံ သက္ကောမိ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ အဿလာယနံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အယံ, ဘော အဿလာယန, သမဏော ဂေါတမော စာတုဝဏ္ဏိံ သုဒ္ဓိံ ပညပေတိ. ဧတု ဘဝံ အဿလာယနော သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု. စရိတံ ခေါ ပန ဘောတာ အဿလာယနေန ပရိဗ္ဗာဇကံ. မာ ဘဝံ အဿလာယနော အယုဒ္ဓပရာဇိတံ ပရာဇယီ’’တိ.

असे म्हटले असता, अस्सलायन तरुण त्या ब्राह्मणांना म्हणाला – 'हे महाशयांनो, श्रमण गौतम हे खरोखर धर्मवादी (सत्य बोलणारे) आहेत; आणि धर्मवादी लोकांशी वादविवाद करणे कठीण असते. मी श्रमण गौतमाशी या विषयावर वादविवाद करण्यास समर्थ नाही.' दुसऱ्यांदाही ते ब्राह्मण अस्सलायन तरुणाला म्हणाले – 'हे अस्सलायन, हा श्रमण गौतम चारही वर्णांच्या शुद्धीची प्रज्ञापना करतो. आपण अस्सलायन यांनी श्रमण गौतमाशी या विषयावर वादविवाद करण्यासाठी चलावे. आपण परिव्राजकांचे आचरणही पूर्ण केले आहे.' दुसऱ्यांदाही अस्सलायन तरुण त्या ब्राह्मणांना म्हणाला – 'हे महाशयांनो, श्रमण गौतम हे खरोखर धर्मवादी आहेत; आणि धर्मवादी लोकांशी वादविवाद करणे कठीण असते. मी श्रमण गौतमाशी या विषयावर वादविवाद करण्यास समर्थ नाही.' तिसऱ्यांदाही ते ब्राह्मण अस्सलायन तरुणाला म्हणाले – 'हे अस्सलायन, हा श्रमण गौतम चारही वर्णांच्या शुद्धीची प्रज्ञापना करतो. आपण अस्सलायन यांनी श्रमण गौतमाशी या विषयावर वादविवाद करण्यासाठी चलावे. आपण परिव्राजकांचे आचरण पूर्ण केले आहे. आपण अस्सलायन यांनी युद्ध न खेळताच पराभव पत्करू नये.'

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဿလာယနော မာဏဝေါ တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ အဟံ ဘဝန္တော န လဘာမိ. သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဓမ္မဝါဒီ; ဓမ္မဝါဒိနော စ ပန ဒုပ္ပဋိမန္တိယာ ဘဝန္တိ. နာဟံ သက္ကောမိ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတုန္တိ. အပိ စာဟံ ဘဝန္တာနံ ဝစနေန ဂမိဿာမီ’’တိ.

असे म्हटले असता, अस्सलायन तरुण त्या ब्राह्मणांना म्हणाला – 'नक्कीच, मी आपणा महाशयांना समजावू शकत नाही. श्रमण गौतम हे खरोखर धर्मवादी आहेत; आणि धर्मवादी लोकांशी वादविवाद करणे कठीण असते. मी श्रमण गौतमाशी या विषयावर वादविवाद करण्यास समर्थ नाही. तरीही, आपल्या सांगण्यावरून मी जाईन.'

၄၀၂. အထ ခေါ အဿလာယနော မာဏဝေါ မဟတာ ဗြာဟ္မဏဂဏေန သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဿလာယနော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ [Pg.356] ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ? ‘‘ဒိဿန္တိ ခေါ ပန, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ဗြာဟ္မဏိယော ဥတုနိယောပိ ဂဗ္ဘိနိယောပိ ဝိဇာယမာနာပိ ပါယမာနာပိ. တေ စ ဗြာဟ္မဏိယောနိဇာဝ သမာနာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

४०२. त्यानंतर अस्सलायन तरुण मोठ्या ब्राह्मण समुदायासोबत जेथे भगवान होते तेथे गेला; आणि भगवंतांजवळ जाऊन त्याने त्यांच्याशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या अस्सलायन तरुणाने भगवंतांना विचारले – 'हे गौतम, ब्राह्मण असे म्हणतात – "ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत; ब्राह्मणच शुभ्र वर्ण आहे, इतर वर्ण कृष्ण आहेत; ब्राह्मणच शुद्ध होतात, अब्राह्मण नाही; ब्राह्मणच ब्रह्माचे औरस पुत्र आहेत, त्याच्या मुखातून जन्मलेले, ब्रह्मज, ब्रह्मनिर्मित आणि ब्रह्माचे वारसदार आहेत." यावर आपण गौतम काय म्हणता?' 'पण अस्सलायन, ब्राह्मणांच्या ब्राह्मण स्त्रिया ऋतुमती होणाऱ्या, गर्भवती होणाऱ्या, प्रसूती होणाऱ्या आणि स्तनपान देणाऱ्या दिसतात ना? आणि तरीही ते ब्राह्मण स्त्रियांच्या योनीतून जन्मलेले असूनही असे म्हणतात – "ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत... आणि ब्रह्माचे वारसदार आहेत"?' 'जरी आपण गौतम असे म्हणत असलात, तरीही ब्राह्मणांचे याविषयी असेच मत आहे की – "ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत... आणि ब्रह्माचे वारसदार आहेत."'

၄၀၃. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, သုတံ တေ – ‘ယောနကမ္ဗောဇေသု အညေသု စ ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ဒွေဝ ဝဏ္ဏာ – အယျော စေဝ ဒါသော စ; အယျော ဟုတွာ ဒါသော ဟောတိ, ဒါသော ဟုတွာ အယျော ဟောတီ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော, သုတံ တံ မေ – ‘ယောနကမ္ဗောဇေသု အညေသု စ ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ဒွေဝ ဝဏ္ဏာ – အယျော စေဝ ဒါသော စ; အယျော ဟုတွာ ဒါသော ဟောတိ, ဒါသော ဟုတွာ အယျော ဟောတီ’’’တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

४०३. 'यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? तू असे ऐकले आहेस का की – "योन आणि कंबोज देशांमध्ये आणि इतर सीमावर्ती जनपदांमध्ये दोनच वर्ण आहेत – स्वामी आणि दास; स्वामी असलेला दास होतो आणि दास असलेला स्वामी होतो"?' 'होय, हे गौतम, मी असे ऐकले आहे की – "योन आणि कंबोज देशांमध्ये आणि इतर सीमावर्ती जनपदांमध्ये दोनच वर्ण आहेत – स्वामी आणि दास; स्वामी असलेला दास होतो आणि दास असलेला स्वामी होतो."' 'असे असताना, अस्सलायन, ब्राह्मणांचे काय बळ आहे, कोणता आधार आहे, ज्याच्या जोरावर ते असे म्हणतात की – "ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत... आणि ब्रह्माचे वारसदार आहेत"?' 'जरी आपण गौतम असे म्हणत असलात, तरीही ब्राह्मणांचे याविषयी असेच मत आहे की – "ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत... आणि ब्रह्माचे वारसदार आहेत."'

၄၀၄. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ခတ္တိယောဝ နု ခေါ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ, နော ဗြာဟ္မဏော? ဝေဿောဝ နု ခေါ…ပေ… သုဒ္ဒေါဝ နု ခေါ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ, နော ဗြာဟ္မဏော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော [Pg.357] ဂေါတမ, ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပါဏာတိပါတိနော အဒိန္နာဒါယိနော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရိနော မုသာဝါဒိနော ပိသုဏဝါစာ ဖရုသဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပိနော အဘိဇ္ဈာလူ ဗျာပန္နစိတ္တာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျု’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

४०४. “यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? केवळ क्षत्रियच प्राणातिपाती (जीवहत्या करणारा), अदिन्नादायी (चोरी करणारा), कामेसुमिच्छाचारी (कामभोगांत गैरवर्तन करणारा), मुसावादी (असत्य बोलणारा), पिसुणवाचो (चहाडी करणारा), फरुसवाचो (कठोर बोलणारा), सम्फप्पलापी (व्यर्थ बडबड करणारा), अभिझ्झालू (लोभी), ब्यापन्नचित्तो (द्वेषयुक्त मनाचा) आणि मिच्छादिट्ठी (मिथ्या दृष्टी असणारा) होऊन शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल, ब्राह्मण नाही का? वैश्यच... किंवा शूद्रच प्राणातिपाती, अदिन्नादायी, कामेसुमिच्छाचारी, मुसावादी, पिसुणवाचो, फरुसवाचो, सम्फप्पलापी, अभिझ्झालू, ब्यापन्नचित्तो आणि मिच्छादिट्ठी होऊन शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होईल, ब्राह्मण नाही का?” “असे नाही, हे गौतम! कारण हे गौतम, क्षत्रिय सुद्धा प्राणातिपाती, अदिन्नादायी, कामेसुमिच्छाचारी, मुसावादी, पिसुणवाचो, फरुसवाचो, सम्फप्पलापी, अभिझ्झालू, ब्यापन्नचित्तो आणि मिच्छादिट्ठी होऊन शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होऊ शकतो. ब्राह्मण सुद्धा, हे गौतम... वैश्य सुद्धा, हे गौतम... शूद्र सुद्धा, हे गौतम... हे गौतम, चारही वर्णांचे सर्वच लोक प्राणातिपाती, अदिन्नादायी, कामेसुमिच्छाचारी, मुसावादी, पिसुणवाचो, फरुसवाचो, सम्फप्पलापी, अभिझ्झालू, ब्यापन्नचित्तो आणि मिच्छादिट्ठी होऊन शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न होऊ शकतात.” “असे असताना, अस्सलायन, ब्राह्मणांचे काय बळ आहे, कोणता विश्वास आहे, ज्यामुळे ब्राह्मण असे म्हणतात की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण हीन आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत’?” “जरी पूज्य गौतम असे म्हणतात, तरीही ब्राह्मण याविषयी असेच मानतात की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण हीन आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत’.”

၄၀၅. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏောဝ နု ခေါ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ, နော ခတ္တိယော နော ဝေဿော, နော သုဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ! ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတာ အနဘိဇ္ဈာလူ အဗျာပန္နစိတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌီ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျု’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန[Pg.358], ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

४०५. “यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? केवळ ब्राह्मणच प्राणातिपातापासून विरत, अदिन्नादानापासून विरत, कामेसुमिच्छाचारापासून विरत, मुसावादापासून विरत, पिसुणा वाचा (चहाडी) पासून विरत, फरुसा वाचा (कठोर बोलणे) पासून विरत, सम्फप्पलापा (व्यर्थ बडबड) पासून विरत, अनभिझ्झालू (लोभरहित), अब्यापन्नचित्तो (द्वेषरहित मनाचा) आणि सम्मादिट्ठी (सम्यक् दृष्टी असणारा) होऊन शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होईल; क्षत्रिय नाही, वैश्य नाही, शूद्र नाही का?” “असे नाही, हे गौतम! कारण हे गौतम, क्षत्रिय सुद्धा प्राणातिपातापासून विरत, अदिन्नादानापासून विरत, कामेसुमिच्छाचारापासून विरत, मुसावादापासून विरत, पिसुणा वाचापासून विरत, फरुसा वाचापासून विरत, सम्फप्पलापापासून विरत, अनभिझ्झालू, अब्यापन्नचित्तो आणि सम्मादिट्ठी होऊन शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होऊ शकतो. ब्राह्मण सुद्धा, हे गौतम... वैश्य सुद्धा, हे गौतम... शूद्र सुद्धा, हे गौतम... हे गौतम, चारही वर्णांचे सर्वच लोक प्राणातिपातापासून विरत, अदिन्नादानापासून विरत, कामेसुमिच्छाचारापासून विरत, मुसावादापासून विरत, पिसुणा वाचापासून विरत, फरुसा वाचापासून विरत, सम्फप्पलापापासून विरत, अनभिझ्झालू, अब्यापन्नचित्तो आणि सम्मादिट्ठी होऊन शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती, स्वर्गलोकात उत्पन्न होऊ शकतात.” “असे असताना, अस्सलायन, ब्राह्मणांचे काय बळ आहे, कोणता विश्वास आहे, ज्यामुळे ब्राह्मण असे म्हणतात की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण हीन आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत’?” “जरी पूज्य गौतम असे म्हणतात, तरीही ब्राह्मण याविषयी असेच मानतात की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण हीन आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत’.”

၄၀၆. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏောဝ နု ခေါ ပဟောတိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတုံ, နော ခတ္တိယော, နော ဝေဿော နော သုဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ! ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပဟောတိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတုံ; ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပဟောန္တိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတု’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

४०६. “यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? केवळ ब्राह्मणच या प्रदेशात वैररहित, व्यापादरहित मैत्रीचित्त विकसित करण्यास समर्थ आहे; क्षत्रिय नाही, वैश्य नाही, शूद्र नाही का?” “असे नाही, हे गौतम! कारण हे गौतम, क्षत्रिय सुद्धा या प्रदेशात वैररहित, व्यापादरहित मैत्रीचित्त विकसित करण्यास समर्थ आहे; ब्राह्मण सुद्धा, हे गौतम... वैश्य सुद्धा, हे गौतम... शूद्र सुद्धा, हे गौतम... हे गौतम, चारही वर्णांचे सर्वच लोक या प्रदेशात वैररहित, व्यापादरहित मैत्रीचित्त विकसित करण्यास समर्थ आहेत.” “असे असताना, अस्सलायन, ब्राह्मणांचे काय बळ आहे, कोणता विश्वास आहे, ज्यामुळे ब्राह्मण असे म्हणतात की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण हीन आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत’?” “जरी पूज्य गौतम असे म्हणतात, तरीही ब्राह्मण याविषयी असेच मानतात की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण हीन आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत’.”

၄၀၇. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏောဝ နု ခေါ ပဟောတိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတုံ, နော ခတ္တိယော, နော ဝေဿော, နော သုဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ! ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပဟောတိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတုံ, ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပဟောန္တိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတု’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

४०७. “यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? केवळ ब्राह्मणच स्नानाचे साहित्य घेऊन नदीवर जाऊन धूळ आणि मळ धुवून टाकण्यास समर्थ आहे; क्षत्रिय नाही, वैश्य नाही, शूद्र नाही का?” “असे नाही, हे गौतम! कारण हे गौतम, क्षत्रिय सुद्धा स्नानाचे साहित्य घेऊन नदीवर जाऊन धूळ आणि मळ धुवून टाकण्यास समर्थ आहे; ब्राह्मण सुद्धा, हे गौतम... वैश्य सुद्धा, हे गौतम... शूद्र सुद्धा, हे गौतम... हे गौतम, चारही वर्णांचे सर्वच लोक स्नानाचे साहित्य घेऊन नदीवर जाऊन धूळ आणि मळ धुवून टाकण्यास समर्थ आहेत.” “असे असताना, अस्सलायन, ब्राह्मणांचे काय बळ आहे, कोणता विश्वास आहे, ज्यामुळे ब्राह्मण असे म्हणतात की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण हीन आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत’?” “जरी पूज्य गौतम असे म्हणतात, तरीही ब्राह्मण याविषयी असेच मानतात की—‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण हीन आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत’.”

၄၀၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဣဓ ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော နာနာဇစ္စာနံ ပုရိသာနံ ပုရိသသတံ သန္နိပါတေယျ – ‘အာယန္တု ဘောန္တော ယေ [Pg.359] တတ္ထ ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နာ, သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ, အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တု, တေဇော ပါတုကရောန္တု. အာယန္တု ပန ဘောန္တော ယေ တတ္ထ စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နာ, သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ, အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တု, တေဇော ပါတုကရောန္တူ’တိ.

४०८. “यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? समजा, येथे एखाद्या अभिषिक्त क्षत्रिय राजाने वेगवेगळ्या जातींच्या शंभर लोकांना एकत्र बोलावले आणि त्यांना सांगितले— ‘यावे, महाशय! जे कोणी येथे क्षत्रिय कुळात, ब्राह्मण कुळात किंवा राजन्य कुळात जन्मलेले आहेत, त्यांनी सागवान, साल, देवदार, चंदन किंवा पद्मकाष्ठ यांपैकी एका लाकडाची उत्तरारणी घेऊन अग्नी प्रज्वलित करावा, तेज प्रकट करावे. आणि जे कोणी येथे चंडाल कुळात, निषाद कुळात, वेणू कुळात, रथकार कुळात किंवा पुक्कुस कुळात जन्मलेले आहेत, त्यांनी कुत्र्यांच्या पिण्याच्या पात्राची, डुकरांच्या खाण्याच्या पात्राची, परटाच्या पात्राची किंवा एरंडाच्या लाकडाची उत्तरारणी घेऊन अग्नी प्रज्वलित करावा, तेज प्रकट करावे.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ယော ဧဝံ နု ခေါ သော ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော, တေဇော ပါတုကတော, သော ဧဝ နု ခွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ, တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ; ယော ပန သော စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော, တေဇော ပါတုကတော သွာဿ အဂ္ဂိ န စေဝ အစ္စိမာ န စ ဝဏ္ဏဝါ န စ ပဘဿရော, န စ တေန သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ! ယောပိ ဟိ သော, ဘော ဂေါတမ, ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော, တေဇော ပါတုကတော သွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ, တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ; ယောပိ သော စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော, တေဇော ပါတုကတော, သွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ, တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ. သဗ္ဗောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ, သဗ္ဗေနပိ သက္ကာ [Pg.360] အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတု’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? जो अग्नी क्षत्रिय कुळात, ब्राह्मण कुळात किंवा राजन्य कुळात जन्मलेल्यांनी सागवान, साल, देवदार, चंदन किंवा पद्मकाष्ठाची उत्तरारणी घेऊन प्रज्वलित केला आहे आणि तेज प्रकट केले आहे, तोच अग्नी केवळ ज्वालायुक्त, तेजस्वी आणि प्रकाशमान असेल का? आणि त्याच अग्नीने अग्नीची कार्ये करणे शक्य होईल का? आणि जो अग्नी चंडाल कुळात, निषाद कुळात, वेणू कुळात, रथकार कुळात किंवा पुक्कुस कुळात जन्मलेल्यांनी कुत्र्यांच्या पिण्याच्या पात्राची, डुकरांच्या खाण्याच्या पात्राची, परटाच्या पात्राची किंवा एरंडाच्या लाकडाची उत्तरारणी घेऊन प्रज्वलित केला आहे आणि तेज प्रकट केले आहे, तो अग्नी ज्वाला नसलेला, तेजस्वी नसलेला आणि प्रकाश नसलेला असेल का? आणि त्या अग्नीने अग्नीची कार्ये करणे शक्य होणार नाही का?” “असे मुळीच नाही, भो गोतम! कारण, भो गोतम, जो अग्नी क्षत्रिय कुळात, ब्राह्मण कुळात किंवा राजन्य कुळात जन्मलेल्यांनी सागवान, साल, देवदार, चंदन किंवा पद्मकाष्ठाची उत्तरारणी घेऊन प्रज्वलित केला आहे आणि तेज प्रकट केले आहे, तो अग्नीसुद्धा ज्वालायुक्त, तेजस्वी आणि प्रकाशमान असेल आणि त्या अग्नीने अग्नीची कार्ये करणे शक्य होईल. तसेच, जो अग्नी चंडाल कुळात, निषाद कुळात, वेणू कुळात, रथकार कुळात किंवा पुक्कुस कुळात जन्मलेल्यांनी कुत्र्यांच्या पिण्याच्या पात्राची, डुकरांच्या खाण्याच्या पात्राची, परटाच्या पात्राची किंवा एरंडाच्या लाकडाची उत्तरारणी घेऊन प्रज्वलित केला आहे आणि तेज प्रकट केले आहे, तो अग्नीसुद्धा ज्वालायुक्त, तेजस्वी आणि प्रकाशमान असेल आणि त्या अग्नीनेही अग्नीची कार्ये करणे शक्य होईल. कारण, भो गोतम, सर्वच अग्नी ज्वालायुक्त, तेजस्वी आणि प्रकाशमान असतो आणि सर्वच अग्नीने अग्नीची कार्ये करणे शक्य असते.” “असे असेल तर, अस्सलायन, ब्राह्मणांचे काय बळ आहे, कोणता आधार आहे, ज्याच्या बळावर ब्राह्मण असे म्हणतात की— ‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण हीन आहेत; ब्राह्मणच शुभ्र वर्ण आहे, इतर वर्ण कृष्ण आहेत; ब्राह्मणच शुद्ध होतात, अब्राह्मण नाही; ब्राह्मणच ब्रह्माचे औरस पुत्र आहेत, मुखातून जन्मलेले, ब्रह्मज, ब्रह्मानिर्मित आणि ब्रह्माचे दायाद आहेत’?” “जरी आपण, भो गोतम, असे म्हणत असलात, तरीही ब्राह्मण याविषयी असेच मानतात की— ‘ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण हीन आहेत... (तसेच)... ब्रह्माचे दायाद आहेत.’”

၄၀၉. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဣဓ ခတ္တိယကုမာရော ဗြာဟ္မဏကညာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေယျ, တေသံ သံဝါသမနွာယ ပုတ္တော ဇာယေထ; ယော သော ခတ္တိယကုမာရေန ဗြာဟ္မဏကညာယ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, သိယာ သော မာတုပိ သဒိသော ပိတုပိ သဒိသော, ‘ခတ္တိယော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘော ဂေါတမ, ခတ္တိယကုမာရေန ဗြာဟ္မဏကညာယ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, သိယာ သော မာတုပိ သဒိသော ပိတုပိ သဒိသော, ‘ခတ္တိယော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ.

४०९. “यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? समजा, येथे एखाद्या क्षत्रिय कुमाराने ब्राह्मण कन्येशी संभोग केला आणि त्यांच्या सहवासातून मुलगा जन्माला आला. तो क्षत्रिय कुमार आणि ब्राह्मण कन्येचा मुलगा जो आईसारखाही आहे आणि वडिलांसारखाही आहे, त्याला ‘क्षत्रिय’ म्हणावे की ‘ब्राह्मण’ म्हणावे?” “भो गोतम, जो क्षत्रिय कुमार आणि ब्राह्मण कन्येचा मुलगा जन्माला आला आहे, जो आईसारखाही आहे आणि वडिलांसारखाही आहे, त्याला ‘क्षत्रिय’ असेही म्हटले पाहिजे आणि ‘ब्राह्मण’ असेही म्हटले पाहिजे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဣဓ ဗြာဟ္မဏကုမာရော ခတ္တိယကညာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေယျ, တေသံ သံဝါသမနွာယ ပုတ္တော ဇာယေထ; ယော သော ဗြာဟ္မဏကုမာရေန ခတ္တိယကညာယ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, သိယာ သော မာတုပိ သဒိသော ပိတုပိ သဒိသော, ‘ခတ္တိယော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏကုမာရေန ခတ္တိယကညာယ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, သိယာ သော မာတုပိ သဒိသော ပိတုပိ သဒိသော, ‘ခတ္တိယော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ.

“यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? समजा, येथे एखाद्या ब्राह्मण कुमाराने क्षत्रिय कन्येशी संभोग केला आणि त्यांच्या सहवासातून मुलगा जन्माला आला. तो ब्राह्मण कुमार आणि क्षत्रिय कन्येचा मुलगा जो आईसारखाही आहे आणि वडिलांसारखाही आहे, त्याला ‘क्षत्रिय’ म्हणावे की ‘ब्राह्मण’ म्हणावे?” “भो गोतम, जो ब्राह्मण कुमार आणि क्षत्रिय कन्येचा मुलगा जन्माला आला आहे, जो आईसारखाही आहे आणि वडिलांसारखाही आहे, त्याला ‘क्षत्रिय’ असेही म्हटले पाहिजे आणि ‘ब्राह्मण’ असेही म्हटले पाहिजे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန ဣဓ ဝဠဝံ ဂဒြဘေန သမ္ပယောဇေယျုံ, တေသံ သမ္ပယောဂမနွာယ ကိသောရော ဇာယေထ; ယော သော ဝဠဝါယ ဂဒြဘေန ကိသောရော ဥပ္ပန္နော, သိယာ သော မာတုပိ သဒိသော ပိတုပိ သဒိသော, ‘အဿော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဂဒြဘော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ? ‘‘ကုဏ္ဍဉှိ သော, ဘော ဂေါတမ, အဿတရော ဟောတိ. ဣဒံ ဟိဿ, ဘော ဂေါတမ, နာနာကရဏံ [Pg.361] ပဿာမိ; အမုတြ စ ပနေသာနံ န ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ ပဿာမီ’’တိ.

“यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? समजा, येथे एका घोडीचा गाढवाशी संयोग घडवून आणला आणि त्यांच्या संयोगातून शिंगरू जन्माला आले. घोडी आणि गाढवापासून जन्माला आलेले ते शिंगरू जे आईसारखेही आहे आणि वडिलांसारखेही आहे, त्याला ‘घोडा’ म्हणावे की ‘गाढव’ म्हणावे?” “भो गोतम, तो तर एक खेचर होईल, जो दोन्हीपेक्षा वेगळा असतो. भो गोतम, या बाबतीत मला हा फरक दिसून येतो; परंतु आधीच्या दोन्ही प्रकरणांमध्ये मला त्यांच्यात काहीही फरक दिसून येत नाही.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဣဓာဿု ဒွေ မာဏဝကာ ဘာတရော သဥဒရိယာ, ဧကော အဇ္ဈာယကော ဥပနီတော ဧကော အနဇ္ဈာယကော အနုပနီတော. ကမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ပဌမံ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘော ဂေါတမ, မာဏဝကော အဇ္ဈာယကော ဥပနီတော တမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ပဌမံ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ. ကိဉှိ, ဘော ဂေါတမ, အနဇ္ဈာယကေ အနုပနီတေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ ဘဝိဿတီ’’တိ?

“यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? समजा, येथे एकाच आईच्या पोटी जन्मलेले दोन सख्खे भाऊ आहेत. त्यांपैकी एक देशाचा अभ्यास करणारा व उपनयन झालेला आहे, तर दुसरा वेदांचा अभ्यास न करणारा व उपनयन न झालेला आहे. अशा वेळी ब्राह्मण त्या दोघांपैकी कोणाला श्राद्धाच्या भोजनात, स्थालीपाकात, यज्ञात किंवा पाहुणचारात प्रथम भोजन देतील?” “भो गोतम, जो तरुण वेदांचा अभ्यास करणारा आणि उपनयन झालेला आहे, त्यालाच ब्राह्मण श्राद्धाच्या भोजनात, स्थालीपाकात, यज्ञात किंवा पाहुणचारात प्रथम भोजन देतील. कारण, भो गोतम, जो वेदांचा अभ्यास न करणारा आणि उपनयन न झालेला आहे, त्याला दिलेल्या दानाचे मोठे फळ कसे बरे मिळेल?”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဣဓာဿု ဒွေ မာဏဝကာ ဘာတရော သဥဒရိယာ, ဧကော အဇ္ဈာယကော ဥပနီတော ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော, ဧကော အနဇ္ဈာယကော အနုပနီတော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော. ကမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ပဌမံ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘော ဂေါတမ, မာဏဝကော အနဇ္ဈာယကော အနုပနီတော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော တမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ပဌမံ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ. ကိဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ဒုဿီလေ ပါပဓမ္မေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ ဘဝိဿတီ’’တိ?

“यावर तुला काय वाटते, अस्सलायन? समजा, येथे एकाच आईच्या पोटी जन्मलेले दोन सख्खे भाऊ आहेत. त्यांपैकी एक वेदांचा अभ्यास करणारा व उपनयन झालेला आहे, परंतु तो दुःशील आणि पापी प्रवृत्तीचा आहे; तर दुसरा वेदांचा अभ्यास न करणारा व उपनयन न झालेला आहे, परंतु तो शीलवान आणि सदाचारी आहे. अशा वेळी ब्राह्मण त्या दोघांपैकी कोणाला श्राद्धाच्या भोजनात, स्थालीपाकात, यज्ञात किंवा पाहुणचारात प्रथम भोजन देतील?” “भो गोतम, जो तरुण वेदांचा अभ्यास न करणारा आणि उपनयन न झालेला आहे, परंतु शीलवान व सदाचारी आहे, त्यालाच ब्राह्मण श्राद्धाच्या भोजनात, स्थालीपाकात, यज्ञात किंवा पाहुणचारात प्रथम भोजन देतील. कारण, भो गोतम, जो दुःशील आणि पापी प्रवृत्तीचा आहे, त्याला दिलेल्या दानाचे मोठे फळ कसे बरे मिळेल?”

‘‘ပုဗ္ဗေ ခေါ တွံ, အဿလာယန, ဇာတိံ အဂမာသိ; ဇာတိံ ဂန္တွာ မန္တေ အဂမာသိ; မန္တေ ဂန္တွာ တပေ အဂမာသိ; တပေ ဂန္တွာ စာတုဝဏ္ဏိံ သုဒ္ဓိံ ပစ္စာဂတော, ယမဟံ ပညပေမီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဿလာယနော မာဏဝေါ တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိ.

"हे अस्सलायन, पूर्वी तू जन्माचा आश्रय घेतलास; जन्माचा आश्रय घेऊन तू मंत्रांचा आश्रय घेतलास; मंत्रांचा आश्रय घेऊन तू तपाचा आश्रय घेतलास; आणि तपाचा आश्रय घेऊन तू पुन्हा त्याच चार वर्णांच्या शुद्धीवर येऊन पोहोचलास, जी मी प्रतिपादन करतो." असे म्हटले असता, अस्सलायन तरुण शांत, खिन्न, खांदे पाडलेला, खाली मान घातलेला, विचारमग्न आणि निरुत्तर होऊन बसला.

၄၁၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ အဿလာယနံ မာဏဝံ တုဏှီဘူတံ မင်္ကုဘူတံ ပတ္တက္ခန္ဓံ အဓောမုခံ ပဇ္ဈာယန္တံ အပ္ပဋိဘာနံ ဝိဒိတွာ အဿလာယနံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အဿလာယန, သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋီသု သမ္မန္တာနံ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. အဿောသိ ခေါ[Pg.362], အဿလာယန, အသိတော ဒေဝလော ဣသိ – ‘သတ္တန္နံ ကိရ ဗြာဟ္မဏိသီနံ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋီသု သမ္မန္တာနံ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ – ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. အထ ခေါ, အဿလာယန, အသိတော ဒေဝလော ဣသိ ကေသမဿုံ ကပ္ပေတွာ မဉ္ဇိဋ္ဌဝဏ္ဏာနိ ဒုဿာနိ နိဝါသေတွာ ပဋလိယော ဥပါဟနာ အာရုဟိတွာ ဇာတရူပမယံ ဒဏ္ဍံ ဂဟေတွာ သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ ပတ္ထဏ္ဍိလေ ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, အဿလာယန, အသိတော ဒေဝလော ဣသိ သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ ပတ္ထဏ္ဍိလေ စင်္ကမမာနော ဧဝမာဟ – ‘ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ ဣမေ ဘဝန္တော ဗြာဟ္မဏိသယော ဂတာ ; ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ ဣမေ ဘဝန္တော ဗြာဟ္မဏိသယော ဂတာ’တိ? အထ ခေါ, အဿလာယန, သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နာယံ ဂါမဏ္ဍလရူပေါ ဝိယ သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ ပတ္ထဏ္ဍိလေ စင်္ကမမာနော ဧဝမာဟ – ‘ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ ဣမေ ဘဝန္တော ဗြာဟ္မဏိသယော ဂတာ; ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ ဣမေ ဘဝန္တော ဗြာဟ္မဏိသယော ဂတာတိ? ဟန္ဒ, နံ အဘိသပါမာ’တိ. အထ ခေါ, အဿလာယန, သတ္တ ဗြာဟ္မဏိသယော အသိတံ ဒေဝလံ ဣသိံ အဘိသပိံသု – ‘ဘသ္မာ, ဝသလ, ဟောဟိ; ဘသ္မာ, ဝသလ, ဟောဟီ’တိ. ယထာ ယထာ ခေါ, အဿလာယန, သတ္တ ဗြာဟ္မဏိသယော အသိတံ ဒေဝလံ ဣသိံ အဘိသပိံသု တထာ တထာ အသိတော ဒေဝလော ဣသိ အဘိရူပတရော စေဝ ဟောတိ ဒဿနီယတရော စ ပါသာဒိကတရော စ. အထ ခေါ, အဿလာယန, သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ ဧတဒဟောသိ – ‘မောဃံ ဝတ နော တပေါ, အဖလံ ဗြဟ္မစရိယံ. မယဉှိ ပုဗ္ဗေ ယံ အဘိသပါမ – ဘသ္မာ, ဝသလ, ဟောဟိ; ဘသ္မာ, ဝသလ, ဟောဟီတိ ဘသ္မာဝ ဘဝတိ ဧကစ္စော. ဣမံ ပန မယံ ယထာ ယထာ အဘိသပါမ တထာ တထာ အဘိရူပတရော စေဝ ဟောတိ ဒဿနီယတရော စ ပါသာဒိကတရော စာ’တိ. ‘န ဘဝန္တာနံ မောဃံ တပေါ, နာဖလံ ဗြဟ္မစရိယံ. ဣင်္ဃ ဘဝန္တော, ယော မယိ မနောပဒေါသော တံ ပဇဟထာ’တိ. ‘ယော ဘဝတိ မနောပဒေါသော တံ ပဇဟာမ. ကော နု ဘဝံ ဟောတီ’တိ? ‘သုတော နု ဘဝတံ – အသိတော ဒေဝလော ဣသီ’တိ? ‘ဧဝံ, ဘော’. ‘သော ခွာဟံ, ဘော, ဟောမီ’တိ. အထ ခေါ, အဿလာယန, သတ္တ ဗြာဟ္မဏိသယော အသိတံ ဒေဝလံ ဣသိံ အဘိဝါဒေတုံ ဥပက္ကမိံသု.

४१०. तेव्हा भगवान बुद्धांनी अस्सलायन तरुणाला शांत, खिन्न, खांदे पाडलेला, खाली मान घातलेला, विचारमग्न आणि निरुत्तर झालेले पाहून अस्सलायन तरुणाला असे म्हटले – "हे अस्सलायन, पूर्वीची गोष्ट आहे, सात ब्राह्मण ऋषी अरण्यातील पर्णकुटीत एकत्र येऊन विचारमंथन करत असताना त्यांच्या मनात अशी पापी दृष्टी उत्पन्न झाली – 'ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत.' हे अस्सलायन, असित देवल ऋषींनी ऐकले की – 'सात ब्राह्मण ऋषी अरण्यातील पर्णकुटीत एकत्र येऊन विचारमंथन करत असताना त्यांच्या मनात अशी पापी दृष्टी उत्पन्न झाली आहे की – ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे... ते ब्रह्माचे वारसदार आहेत.' तेव्हा, हे अस्सलायन, असित देवल ऋषींनी आपले केस व दाढी व्यवस्थित केली, तांबूस रंगाची वस्त्रे परिधान केली, जाड पादत्राणे घातली आणि सोन्याची काठी हातात घेऊन ते त्या सात ब्राह्मण ऋषींच्या अंगणात प्रकट झाले. त्यानंतर, हे अस्सलायन, असित देवल ऋषी त्या सात ब्राह्मण ऋषींच्या अंगणात येरझाऱ्या घालत असे म्हणाले – 'अहो, हे पूजनीय ब्राह्मण ऋषी कुठे गेले आहेत? अहो, हे पूजनीय ब्राह्मण ऋषी कुठे गेले आहेत?' तेव्हा, हे अस्सलायन, त्या सात ब्राह्मण ऋषींच्या मनात असा विचार आला – 'हा कोण गावगुंडासारखा आमच्या अंगणात येरझाऱ्या घालत असे म्हणत आहे की – अहो, हे पूजनीय ब्राह्मण ऋषी कुठे गेले आहेत? अहो, हे पूजनीय ब्राह्मण ऋषी कुठे गेले आहेत? चला, आपण याला शाप देऊया!' मग, हे अस्सलायन, त्या सात ब्राह्मण ऋषींनी असित देवल ऋषींना असा शाप दिला – 'हे नीचा, तू भस्म हो! हे नीचा, तू भस्म हो!' परंतु, हे अस्सलायन, जसेजसे ते सात ब्राह्मण ऋषी असित देवल ऋषींना शाप देत गेले, तसतसे असित देवल ऋषी अधिकच देखणे, दर्शनीय आणि प्रसन्न दिसू लागले. तेव्हा, हे अस्सलायन, त्या सात ब्राह्मण ऋषींच्या मनात असा विचार आला – 'अरेरे! आमचे तप व्यर्थ गेले, आमचे ब्रह्मचर्य निष्फळ ठरले. कारण पूर्वी आम्ही ज्याला असा शाप देत असू की – हे नीचा, तू भस्म हो; हे नीचा, तू भस्म हो, तो लगेच भस्म होत असे. परंतु या व्यक्तीला आम्ही जसेजसे शाप देत आहोत, तसतसा हा अधिकच देखणा, दर्शनीय आणि प्रसन्न होत चालला आहे.' (तेव्हा असित देवल ऋषी म्हणाले) – 'तुमचे तप व्यर्थ गेलेले नाही, तुमचे ब्रह्मचर्य निष्फळ ठरलेले नाही. अहो पूजनीय ऋषींनो, माझ्याबद्दल तुमच्या मनात जो द्वेष आहे, त्याचा तुम्ही त्याग करा.' (ते म्हणाले) – 'आमच्या मनात जो द्वेष आहे, त्याचा आम्ही त्याग करतो. पण आपण कोण आहात?' (ते म्हणाले) – 'तुम्ही असित देवल ऋषींविषयी ऐकले आहे का?' – 'होय, महाशय.' – 'तो मीच आहे, महाशय.' तेव्हा, हे अस्सलायन, ते सात ब्राह्मण ऋषी असित देवल ऋषींना अभिवादन करू लागले.

၄၁၁. ‘‘အထ [Pg.363] ခေါ, အဿလာယန, အသိတော ဒေဝလော ဣသိ သတ္တ ဗြာဟ္မဏိသယော ဧတဒဝေါစ – ‘သုတံ မေတံ, ဘော, သတ္တန္နံ ကိရ ဗြာဟ္မဏိသီနံ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋီသု သမ္မန္တာနံ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ – ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘော’.

४११. "तेव्हा, हे अस्सलायन, असित देवल ऋषींनी त्या सात ब्राह्मण ऋषींना असे म्हटले – 'अहो महाशय, मी असे ऐकले आहे की, सात ब्राह्मण ऋषी अरण्यातील पर्णकुटीत एकत्र येऊन विचारमंथन करत असताना त्यांच्या मनात अशी पापी दृष्टी उत्पन्न झाली आहे की – ब्राह्मणच श्रेष्ठ वर्ण आहे, इतर वर्ण कनिष्ठ आहेत; ब्राह्मणच शुभ्र वर्ण आहे, इतर वर्ण कृष्ण (काळे) आहेत; ब्राह्मणच शुद्ध होतात, अब्राह्मण नाही; ब्राह्मणच ब्रह्माचे औरस पुत्र आहेत, जे त्याच्या मुखातून जन्मले आहेत, ब्रह्मापासून उत्पन्न झाले आहेत, ब्रह्माने निर्माण केले आहेत आणि ब्रह्माचे वारसदार आहेत.' (त्यांनी उत्तर दिले) – 'होय, महाशय, हे खरे आहे.'"

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – ယာ ဇနိကာ မာတာ ဗြာဟ္မဏံယေဝ အဂမာသိ, နော အဗြာဟ္မဏ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, ဘော’.

"‘पण पूजनीय ऋषींना हे ठाऊक आहे का की, ज्या जन्मदात्या मातेने तुम्हाला जन्म दिला, ती केवळ ब्राह्मण पुरुषाशीच संबंध ठेवत असे, अब्राह्मण पुरुषाशी कधीही नाही?’ – ‘नाही, महाशय, आम्हाला हे ठाऊक नाही.’"

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – ယာ ဇနိကာမာတု မာတာ ယာဝ သတ္တမာ မာတုမာတာမဟယုဂါ ဗြာဟ္မဏံယေဝ အဂမာသိ, နော အဗြာဟ္မဏ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, ဘော’.

"‘पण पूजनीय ऋषींना हे ठाऊक आहे का की, तुमच्या जन्मदात्या मातेची माता, अशा सातव्या पिढीपर्यंतच्या मातृकुळातील मातांनी केवळ ब्राह्मण पुरुषांशीच संबंध ठेवला, अब्राह्मण पुरुषांशी कधीही नाही?’ – ‘नाही, महाशय, आम्हाला हे ठाऊक नाही.’"

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – ယော ဇနကော ပိတာ ဗြာဟ္မဏိံယေဝ အဂမာသိ, နော အဗြာဟ္မဏိ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, ဘော’.

"‘पण पूजनीय ऋषींना हे ठाऊक आहे का की, ज्या जन्मदात्या पित्याने तुम्हाला जन्म दिला, त्याने केवळ ब्राह्मण स्त्रीशीच संबंध ठेवला, अब्राह्मण स्त्रीशी कधीही नाही?’ – ‘नाही, महाशय, आम्हाला हे ठाऊक नाही.’"

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – ယော ဇနကပိတု ပိတာ ယာဝ သတ္တမာ ပိတုပိတာမဟယုဂါ ဗြာဟ္မဏိံယေဝ အဂမာသိ, နော အဗြာဟ္မဏိ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, ဘော’.

"‘पण पूजनीय ऋषींना हे ठाऊक आहे का की, तुमच्या जन्मदात्या पित्याचा पिता, अशा सातव्या पिढीपर्यंतच्या पितृकुळातील पूर्वजांनी केवळ ब्राह्मण स्त्रियांशीच संबंध ठेवला, अब्राह्मण स्त्रियांशी कधीही नाही?’ – ‘नाही, महाशय, आम्हाला हे ठाऊक नाही.’"

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – ယထာ ဂဗ္ဘဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတီ’တိ ? ‘ဇာနာမ မယံ, ဘော – ယထာ ဂဗ္ဘဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ. ဣဓ မာတာပိတရော စ သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ, မာတာ စ ဥတုနီ ဟောတိ, ဂန္ဓဗ္ဗော စ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ; ဧဝံ တိဏ္ဏံ သန္နိပါတာ ဂဗ္ဘဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတီ’တိ.

"‘पण पूजनीय ऋषींना हे ठाऊक आहे का की, गर्भाची उत्पत्ती (गर्भधारणा) कशी होते?’ – ‘होय महाशय, आम्हाला ठाऊक आहे की गर्भाची उत्पत्ती कशी होते. येथे माता-पिता एकत्र येतात, माता ऋतुमती असते आणि गंधर्व (उत्पन्न होणारा जीव) उपस्थित असतो; अशा प्रकारे या तिन्हींच्या संयोगाने गर्भाची उत्पत्ती होते.’"

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – တဂ္ဃ, သော ဂန္ဓဗ္ဗော ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ’တိ? ‘န မယံ, ဘော, ဇာနာမ – တဂ္ဃ သော ဂန္ဓဗ္ဗော ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ’တိ. ‘ဧဝံ သန္တေ, ဘော, ဇာနာထ – ကေ တုမှေ ဟောထာ’တိ? ‘ဧဝံ သန္တေ, ဘော, န မယံ ဇာနာမ [Pg.364] – ကေ မယံ ဟောမာ’တိ. တေ ဟိ နာမ, အဿလာယန, သတ္တ ဗြာဟ္မဏိသယော အသိတေန ဒေဝလေန ဣသိနာ သကေ ဇာတိဝါဒေ သမနုယုဉ္ဇီယမာနာ သမနုဂ္ဂါဟီယမာနာ သမနုဘာသီယမာနာ န သမ္ပာယိဿန္တိ; ကိံ ပန တွံ ဧတရဟိ မယာ သကသ္မိံ ဇာတိဝါဒေ သမနုယုဉ္ဇီယမာနော သမနုဂ္ဂါဟီယမာနော သမနုဘာသီယမာနော သမ္ပာယိဿသိ, ယေသံ တွံ သာစရိယကော န ပုဏ္ဏော ဒဗ္ဗိဂါဟော’’တိ.

"‘पण पूजनीय ऋषींना हे निश्चितपणे ठाऊक आहे का की, तो गंधर्व क्षत्रिय आहे, ब्राह्मण आहे, वैश्य आहे की शूद्र आहे?’ – ‘नाही महाशय, आम्हाला हे निश्चितपणे ठाऊक नाही की तो गंधर्व क्षत्रिय आहे, ब्राह्मण आहे, वैश्य आहे की शूद्र आहे.’ – ‘असे असताना, अहो महाशय, मग तुम्ही स्वतः कोण आहात हे तुम्हाला ठाऊक आहे का?’ – ‘असे असताना, महाशय, आम्ही स्वतः कोण आहोत हे आम्हाला ठाऊक नाही.’ हे अस्सलायन, ते सात ब्राह्मण ऋषी सुद्धा जेव्हा असित देवल ऋषींनी त्यांच्या स्वतःच्या जन्मवादाबद्दल (जातीवादाबद्दल) विचारले, चौकशी केली आणि उलटतपासणी केली, तेव्हा त्याचे समर्थन करू शकले नाहीत; मग तू आता माझ्याद्वारे तुझ्या स्वतःच्या जन्मवादाबद्दल विचारले असता, चौकशी केली असता आणि उलटतपासणी केली असता त्याचे समर्थन कसे करू शकशील? तू आणि तुझे आचार्य तर त्यांच्या पळी (चमचा) पकडणाऱ्या 'पुण्ण' नावाच्या सेवकाच्या तोडीचेही नाही आहात."

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဿလာယနော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

असे म्हटले असता, अस्सलायन तरुण भगवंतांना म्हणाला – "अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम!... आजपासून मला भगवंत गौतमांनी आजीवन शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे."

အဿလာယနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

तिसरे अस्सलायन सुत्त समाप्त झाले.

၄. ဃောဋမုခသုတ္တံ

४. घोटमुख सुत्त

၄၁၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ ဥဒေနော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ခေမိယမ္ဗဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော ဗာရာဏသိံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန ခေမိယမ္ဗဝနံ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥဒေနော အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမတိ. အထ ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော ယေနာယသ္မာ ဥဒေနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ဥဒေနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ အာယသ္မန္တံ ဥဒေနံ စင်္ကမန္တံ အနုစင်္ကမမာနော ဧဝမာဟ – ‘‘အမ္ဘော သမဏ, ‘နတ္ထိ ဓမ္မိကော ပရိဗ္ဗဇော’ – ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ. တဉ္စ ခေါ ဘဝန္တရူပါနံ ဝါ အဒဿနာ, ယော ဝါ ပနေတ္ထ ဓမ္မော’’တိ.

४१२. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी आयुष्यमान उदेन वाराणसी येथील खेमिय आम्बवनात विहार करत होते. त्या वेळी घोटमुख नावाचा ब्राह्मण काही कामासाठी वाराणसीला आलेला होता. त्यानंतर घोटमुख ब्राह्मण पायी फिरत फिरत, फेरफटका मारत जेथे खेमिय आम्बवन होते, तेथे आला. त्या वेळी आयुष्यमान उदेन खुल्या जागेत चंक्रमण करत होते. तेव्हा घोटमुख ब्राह्मण जेथे आयुष्यमान उदेन होते, तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने आयुष्यमान उदेनांशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी व स्मरणीय संभाषण संपवून, चंक्रमण करत असलेल्या आयुष्यमान उदेनांच्या मागे मागे चंक्रमण करत तो म्हणाला – “हे श्रमण, ‘धर्माचे आचरण करणारा कोणीही परिव्राजक नाही’ – असे माझे याविषयी मत आहे. आणि हे आपल्यासारख्या पूजनीय व्यक्तींच्या दर्शनाचा अभाव असल्यामुळे किंवा येथील धर्माचा साक्षात्कार न झाल्यामुळे असावे.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ဥဒေနော စင်္ကမာ ဩရောဟိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. ဃောဋမုခေါပိ ခေါ ဗြာဟ္မဏော စင်္ကမာ ဩရောဟိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ ဃောဋမုခံ ဗြာဟ္မဏံ အာယသ္မာ ဥဒေနော ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အာသနာနိ. သစေ အာကင်္ခသိ, နိသီဒါ’’တိ. ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မယံ [Pg.365] ဘောတော ဥဒေနဿ အာဂမယမာနာ (န) နိသီဒါမ. ကထဉှိ နာမ မာဒိသော ပုဗ္ဗေ အနိမန္တိတော အာသနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ? အထ ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ ဥဒေနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမ္ဘော သမဏ, ‘နတ္ထိ ဓမ္မိကော ပရိဗ္ဗဇော’ – ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ. တဉ္စ ခေါ ဘဝန္တရူပါနံ ဝါ အဒဿနာ, ယော ဝါ ပနေတ္ထ ဓမ္မော’’တိ. ‘‘သစေ ခေါ ပန မေ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, အနုညေယျံ အနုဇာနေယျာသိ, ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗဉ္စ ပဋိက္ကောသေယျာသိ; ယဿ စ ပန မေ ဘာသိတဿ အတ္ထံ န ဇာနေယျာသိ, မမံယေဝ တတ္ထ ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆေယျာသိ – ‘ဣဒံ, ဘော ဥဒေန, ကထံ, ဣမဿ ကွတ္ထော’တိ? ဧဝံ ကတွာ သိယာ နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘အနုညေယျံ ခွာဟံ ဘောတော ဥဒေနဿ အနုဇာနိဿာမိ, ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗဉ္စ ပဋိက္ကောသိဿာမိ; ယဿ စ ပနာဟံ ဘောတော ဥဒေနဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ န ဇာနိဿာမိ, ဘဝန္တံယေဝ တတ္ထ ဥဒေနံ ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ – ‘ဣဒံ, ဘော ဥဒေန, ကထံ, ဣမဿ ကွတ္ထော’တိ? ဧဝံ ကတွာ ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ.

असे म्हटल्यावर, आयुष्यमान उदेन चंक्रमणावरून उतरून विहारात गेले आणि तयार केलेल्या आसनावर बसले. घोटमुख ब्राह्मणही चंक्रमणावरून उतरून विहारात गेला आणि एका बाजूला उभा राहिला. एका बाजूला उभे असलेल्या घोटमुख ब्राह्मणाला आयुष्यमान उदेन म्हणाले – “ब्राह्मणा, आसने उपलब्ध आहेत. तुझी इच्छा असल्यास बैस.” “आम्ही तर आदरणीय उदेनांच्या याच आमंत्रणाची वाट पाहत होतो, म्हणून बसलो नव्हतो. कारण माझ्यासारख्या माणसाने आधी आमंत्रित केल्याशिवाय आसनावर बसणे कसे बरे योग्य मानले असते?” त्यानंतर घोटमुख ब्राह्मणाने एक लहान आसन घेतले आणि तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला घोटमुख ब्राह्मण आयुष्यमान उदेनांना म्हणाला – “हे श्रमण, ‘धर्माचे आचरण करणारा कोणीही परिव्राजक नाही’ – असे माझे याविषयी मत आहे. आणि हे आपल्यासारख्या पूजनीय व्यक्तींच्या दर्शनाचा अभाव असल्यामुळे किंवा येथील धर्माचा साक्षात्कार न झाल्यामुळे असावे.” “ब्राह्मणा, जर मी जे संमत करण्याजोगे आहे ते तू संमत करशील, जे नाकारण्याजोगे आहे ते नाकारशील; आणि माझ्या बोलण्याचा अर्थ जर तुला समजला नाही, तर तू मलाच पुढे विचारशील की – ‘हे उदेन, हे कसे आहे? याचा अर्थ काय?’ तर अशा प्रकारे आपल्यात संभाषण होऊ शकते.” “आदरणीय उदेनांचे जे संमत करण्याजोगे असेल ते मी संमत करेन, जे नाकारण्याजोगे असेल ते नाकारेन; आणि आदरणीय उदेनांच्या बोलण्याचा अर्थ जर मला समजला नाही, तर मी आदरणीय उदेनांनाच पुढे विचारत जाईन की – ‘हे उदेन, हे कसे आहे? याचा अर्थ काय?’ अशा प्रकारे आपल्यात संभाषण होऊ द्या.”

၄၁၃. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ဟောတိ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. ဣမေသံ, ဗြာဟ္မဏ, စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ကတမော တေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတီ’’တိ?

४१३. “ब्राह्मणा, जगात हे चार प्रकारचे व्यक्ती अस्तित्वात आहेत. कोणते चार? येथे, ब्राह्मणा, एखादी व्यक्ती स्वतःला छळणारी असते आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते. येथे दुसरी एखादी व्यक्ती, ब्राह्मणा, इतरांना छळणारी असते आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते. येथे तिसरी एखादी व्यक्ती, ब्राह्मणा, स्वतःलाही छळणारी असते आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते, तसेच इतरांनाही छळणारी असते आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते. येथे चौथी एखादी व्यक्ती, ब्राह्मणा, स्वतःलाही छळत नाही आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसते, तसेच इतरांनाही छळत नाही आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसते. ती स्वतःला न छळणारी, इतरांना न छळणारी व्यक्ती याच जन्मात तृष्णाविरहित, शांत, शीतळ झालेली, सुखाचा अनुभव घेणारी आणि ब्रह्मभूत आत्म्याने विहार करते. ब्राह्मणा, या चार व्यक्तींपैकी कोणत्या व्यक्तीमुळे तुझे मन प्रसन्न होते?”

‘‘ယွာယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော အယံ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ; ယောပါယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော အယမ္ပိ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ; ယောပါယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော [Pg.366] ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော အယမ္ပိ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ; ယော စ ခေါ အယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. အယမေဝ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတီ’’တိ.

“हे उदेन, जी व्यक्ती स्वतःला छळणारी आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते, ती व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही; हे उदेन, जी व्यक्ती इतरांना छळणारी आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते, ती व्यक्तीही माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही; हे उदेन, जी व्यक्ती स्वतःलाही छळणारी आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते, तसेच इतरांनाही छळणारी आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते, ती व्यक्तीही माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही; परंतु, हे उदेन, जी व्यक्ती स्वतःलाही छळत नाही आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसते, तसेच इतरांनाही छळत नाही आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसते; ती स्वतःला न छळणारी, इतरांना न छळणारी व्यक्ती याच जन्मात तृष्णाविरहित, शांत, शीतळ झालेली, सुखाचा अनुभव घेणारी आणि ब्रह्मभूत आत्म्याने विहार करते. हीच व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करते.”

‘‘ကသ္မာ ပန တေ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမေ တယော ပုဂ္ဂလာ စိတ္တံ နာရာဓေန္တီ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အတ္တာနံ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ; ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော ပရံ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ; ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အတ္တာနဉ္စ ပရဉ္စ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ; ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယော စ ခေါ အယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ, သော အတ္တာနဉ္စ ပရဉ္စ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ နေဝ အာတာပေတိ န ပရိတာပေတိ; ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတီ’’တိ.

“पण ब्राह्मणा, या तीन व्यक्ती तुझ्या मनाला का प्रसन्न करत नाहीत?” “हे उदेन, जी व्यक्ती स्वतःला छळणारी आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते, ती सुखाची इच्छा करणाऱ्या आणि दुःखाचा तिरस्कार करणाऱ्या स्वतःलाच ताप देते, क्लेश देते; या कारणामुळे ही व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही. हे उदेन, जी व्यक्ती इतरांना छळणारी आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते, ती सुखाची इच्छा करणाऱ्या आणि दुःखाचा तिरस्कार करणाऱ्या इतरांना ताप देते, क्लेश देते; या कारणामुळे ही व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही. हे उदेन, जी व्यक्ती स्वतःलाही छळणारी आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते, तसेच इतरांनाही छळणारी आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असते, ती सुखाची इच्छा करणाऱ्या आणि दुःखाचा तिरस्कार करणाऱ्या स्वतःला आणि इतरांनाही ताप देते, क्लेश देते; या कारणामुळे ही व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करत नाही. परंतु, हे उदेन, जी व्यक्ती स्वतःलाही छळत नाही आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसते, तसेच इतरांनाही छळत नाही आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसते; ती स्वतःला न छळणारी, इतरांना न छळणारी व्यक्ती याच जन्मात तृष्णाविरहित, शांत, शीतळ झालेली, सुखाचा अनुभव घेणारी आणि ब्रह्मभूत आत्म्याने विहार करते. ती सुखाची इच्छा करणाऱ्या आणि दुःखाचा तिरस्कार करणाऱ्या स्वतःला किंवा इतरांना ताप देत नाही, क्लेश देत नाही; या कारणामुळे ही व्यक्ती माझ्या मनाला प्रसन्न करते.”

၄၁၄. ‘‘ဒွေမာ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိသာ. ကတမာ ဒွေ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စာ ပရိသာ သာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တဘရိယံ ပရိယေသတိ, ဒါသိဒါသံ ပရိယေသတိ, ခေတ္တဝတ္ထုံ ပရိယေသတိ, ဇာတရူပရဇတံ ပရိယေသတိ.

४१४. “ब्राह्मणा, या दोन प्रकारच्या सभा आहेत. कोणत्या दोन? येथे, ब्राह्मणा, एक सभा अशी आहे जी मणी आणि कुंडलांमध्ये अत्यंत आसक्त असते, आणि ती मुले-पत्नी, दासी-दास, शेतजमीन आणि सोने-चांदी मिळवण्याचा प्रयत्न करते.”

‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စာ ပရိသာ အသာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တဘရိယံ ပဟာယ, ဒါသိဒါသံ ပဟာယ, ခေတ္တဝတ္ထုံ ပဟာယ, ဇာတရူပရဇတံ ပဟာယ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. သွာယံ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော [Pg.367] နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. ဣဓ ကတမံ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလံ ကတမာယ ပရိသာယ ဗဟုလံ သမနုပဿသိ – ယာ စာယံ ပရိသာ သာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တဘရိယံ ပရိယေသတိ ဒါသိဒါသံ ပရိယေသတိ ခေတ္တဝတ္ထုံ ပရိယေသတိ ဇာတရူပရဇတံ ပရိယေသတိ, ယာ စာယံ ပရိသာ အသာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တဘရိယံ ပဟာယ ဒါသိဒါသံ ပဟာယ ခေတ္တဝတ္ထုံ ပဟာယ ဇာတရူပရဇတံ ပဟာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ’’တိ?

“परंतु हे ब्राह्मणा, या जगात असाही एक जनसमुदाय आहे, जो मणी-कुंडलांमध्ये (अलंकारांमध्ये) आसक्त नसतो; आणि तो मुले-पत्नी, दासी-दास, शेतजमीन व सोने-चांदी यांचा त्याग करून, गृहत्याग करून अनगारिक (गृहहीन) प्रव्रज्या ग्रहण करतो. हे ब्राह्मणा, असा व्यक्ती स्वतःला क्लेश देणारा नसतो आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो, तसेच तो इतरांना क्लेश देणारा नसतो आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो. तो स्वतःला किंवा इतरांना क्लेश न देणारा, याच जन्मात (दृष्टधर्मात) तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेला आणि स्वतः ब्रह्मभूत (श्रेष्ठ) बनून सुखाचा अनुभव घेत विहरतो. हे ब्राह्मणा, या दोन प्रकारच्या जनसमुदायांपैकी कोणत्या जनसमुदायात तू अशा व्यक्तीला बहुतांश वेळा पाहतोस — जो जनसमुदाय मणी-कुंडलांमध्ये आसक्त असून मुले-पत्नी, दासी-दास, शेतजमीन व सोने-चांदी मिळवण्याचा प्रयत्न करतो; की जो जनसमुदाय मणी-कुंडलांमध्ये आसक्त नसून मुले-पत्नी, दासी-दास, शेतजमीन व सोने-चांदी यांचा त्याग करून, गृहत्याग करून अनगारिक प्रव्रज्या ग्रहण करतो?”

‘‘ယွာယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ; ဣမာဟံ ပုဂ္ဂလံ ယာယံ ပရိသာ အသာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တဘရိယံ ပဟာယ ဒါသိဒါသံ ပဟာယ ခေတ္တဝတ္ထုံ ပဟာယ ဇာတရူပရဇတံ ပဟာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ ဣမိဿံ ပရိသာယံ ဗဟုလံ သမနုပဿာမီ’’တိ.

“हे आदरणीय उदेन, जो व्यक्ती स्वतःला क्लेश देणारा नसतो आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो, तसेच तो इतरांना क्लेश देणारा नसतो आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसतो; जो स्वतःला किंवा इतरांना क्लेश न देणारा, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेला आणि स्वतः ब्रह्मभूत बनून सुखाचा अनुभव घेत विहरतो; अशा व्यक्तीला मी बहुतांश वेळा त्याच जनसमुदायात पाहतो, जो मणी-कुंडलांमध्ये आसक्त नसून मुले-पत्नी, दासी-दास, शेतजमीन व सोने-चांदी यांचा त्याग करून, गृहत्याग करून अनगारिक प्रव्रज्या ग्रहण करतो.”

‘‘ဣဒါနေဝ ခေါ ပန တေ, ဗြာဟ္မဏ, ဘာသိတံ – ‘မယံ ဧဝံ အာဇာနာမ – အမ္ဘော သမဏ, နတ္ထိ ဓမ္မိကော ပရိဗ္ဗဇော, ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ. တဉ္စ ခေါ ဘဝန္တရူပါနံ ဝါ အဒဿနာ, ယော ဝါ ပနေတ္ထ ဓမ္မော’’’တိ. ‘‘အဒ္ဓါ မေသာ, ဘော ဥဒေန, သာနုဂ္ဂဟာ ဝါစာ ဘာသိတာ. ‘အတ္ထိ ဓမ္မိကော ပရိဗ္ဗဇော’ – ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ. ဧဝဉ္စ ပန မံ ဘဝံ ဥဒေနော ဓာရေတု. ယေ စ မေ ဘောတာ ဥဒေနေန စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သံခိတ္တေန ဝုတ္တာ ဝိတ္ထာရေန အဝိဘတ္တာ, သာဓု မေ ဘဝံ, ဥဒေနော ဣမေ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလေ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မတော ဥဒေနဿ ပစ္စဿောသိ. အာယသ္မာ ဥဒေနော ဧတဒဝေါစ –

“पण हे ब्राह्मणा, आत्ताच आम्ही तुला असे म्हणताना ऐकले होते की: ‘हे श्रमणा, धर्माचे आचरण करणारा कोणताही परिव्राजक अस्तित्वात नाही, असे माझे मत आहे. आणि हे कदाचित आपल्यासारख्या आदरणीय व्यक्तींचे दर्शन न झाल्यामुळे किंवा येथील धर्माचे ज्ञान न मिळाल्यामुळे असावे.’” “नक्कीच, हे आदरणीय उदेन, मी ते शब्द सकारण (सयुक्तिक) बोललो होतो. ‘धर्माचे आचरण करणारे परिव्राजक आहेत’ — असेच माझे आता मत आहे. आणि आदरणीय उदेन यांनी मला असेच मानले पाहिजे. आदरणीय उदेन यांनी ज्या चार प्रकारच्या व्यक्तींविषयी संक्षेपात सांगितले आहे, परंतु त्यांचे सविस्तर वर्गीकरण केलेले नाही, तर आदरणीय उदेन यांनी माझ्यावर अनुकंपा करून त्या चार प्रकारच्या व्यक्तींचे सविस्तर वर्णन करावे, हीच माझी विनंती आहे.” “तसे असेल तर, हे ब्राह्मणा, नीट ऐक आणि लक्षपूर्वक मनन कर, मी सांगेन.” “होय, आदरणीय महोदय,” असे म्हणून घोटमुख ब्राह्मणाने आयुष्यमान उदेन यांना प्रतिसाद दिला. आयुष्यमान उदेन यांनी पुढीलप्रमाणे सांगितले —

၄၁၅. ‘‘ကတမော စ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အစေလကော ဟောတိ မုတ္တာစာရော ဟတ္ထာပလေခနော နဧဟိဘဒ္ဒန္တိကော နတိဋ္ဌဘဒ္ဒန္တိကော, နာဘိဟဋံ န ဥဒ္ဒိဿကတံ န နိမန္တနံ သာဒိယတိ. သော န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ကဠောပိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ဧဠကမန္တရံ, န ဒဏ္ဍမန္တရံ, န မုသလမန္တရံ, န ဒွိန္နံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ, န ဂဗ္ဘိနိယာ, န ပါယမာနာယ[Pg.368], န ပုရိသန္တရဂတာယ, န သင်္ကိတ္တီသု, န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ, န ယတ္ထ မက္ခိကာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနီ, န မစ္ဆံ န မံသံ, န သုရံ န မေရယံ န ထုသောဒကံ ပိဝတိ. သော ဧကာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဧကာလောပိကော, ဒွါဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဒွါလောပိကော…ပေ… သတ္တာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ သတ္တာလောပိကော; ဧကိဿာပိ ဒတ္တိယာ ယာပေတိ, ဒွီဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ…ပေ… သတ္တဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ; ဧကာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ, ဒွီဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ…ပေ… သတ္တာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကံ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. သော သာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, သာမာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, နီဝါရဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဒဒ္ဒုလဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဟဋဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ကဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, အာစာမဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ပိညာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, တိဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဂေါမယဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ. သော သာဏာနိပိ ဓာရေတိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ, ဆဝဒုဿာနိပိ ဓာရေတိ, ပံသုကူလာနိပိ ဓာရေတိ, တိရီဋာနိပိ ဓာရေတိ, အဇိနမ္ပိ ဓာရေတိ, အဇိနက္ခိပမ္ပိ ဓာရေတိ, ကုသစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဖလကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ကေသကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါဠကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဥလူကပက္ခမ္ပိ ဓာရေတိ; ကေသမဿုလောစကောပိ ဟောတိ ကေသမဿုလောစနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ဥဗ္ဘဋ္ဌကောပိ ဟောတိ အာသနပဋိက္ခိတ္တော, ဥက္ကုဋိကောပိ ဟောတိ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနမနုယုတ္တော, ကဏ္ဋကာပဿယိကောပိ ဟောတိ ကဏ္ဋကာပဿယေ သေယျံ ကပ္ပေတိ; သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ – ဣတိ ဧဝရူပံ အနေကဝိဟိတံ ကာယဿ အာတာပနပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

४१५. “हे ब्राह्मणा, कोणता व्यक्ती स्वतःला क्लेश देणारा (तपवणारा) आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारा असतो? हे ब्राह्मणा, या जगात एखादा व्यक्ती नग्न राहतो, आचारमुक्त असतो, जेवणानंतर आपले हात चाटतो, ‘या’ असे म्हटल्यावर येत नाही, ‘थांबा’ असे म्हटल्यावर थांबत नाही. तो स्वतःसाठी आणलेले अन्न, स्वतःसाठी तयार केलेले अन्न किंवा भोजनाचे आमंत्रण स्वीकारत नाही. तो भांड्याच्या तोंडातून दिलेले अन्न स्वीकारत नाही, टोपलीच्या तोंडातून दिलेले अन्न स्वीकारत नाही; उंबरठ्याच्या पलीकडून, काठीच्या पलीकडून, मुसळाच्या पलीकडून दिलेले अन्न स्वीकारत नाही; दोन व्यक्ती एकत्र जेवत असताना दिलेले अन्न स्वीकारत नाही; गर्भवती स्त्रीकडून, स्तनपान देणाऱ्या स्त्रीकडून, पुरुषांच्या घोळक्यात असलेल्या स्त्रीकडून दिलेले अन्न स्वीकारत नाही; अन्न गोळा करण्याच्या ठिकाणाहून दिलेले अन्न स्वीकारत नाही; जेथे कुत्रा वाट पाहत उभा असेल किंवा जेथे माश्या घोंघावत असतील तेथील अन्न स्वीकारत नाही. तो मासे खात नाही, मांस खात नाही, मद्य, सुरा किंवा तांदळाची पेज पीत नाही. तो एकाच घरातून एकच घास घेतो, किंवा दोन घरांतून दोन घास घेतो... (तसेच) सात घरांतून सात घास घेतो. तो एकाच लहान पात्रातील अन्नावर जगतो, किंवा दोन पात्रांतील अन्नावर जगतो... किंवा सात पात्रांतील अन्नावर जगतो. तो दिवसातून एकदाच अन्न ग्रहण करतो, किंवा दोन दिवसांतून एकदा... किंवा सात दिवसांतून एकदा; अशा प्रकारे तो पंधरवड्यापर्यंतच्या अंतराने अन्न ग्रहण करण्याच्या नियमाचे पालन करत विहरतो. तो केवळ पालेभाज्या खाणारा, किंवा सावा धान्य खाणारा, किंवा रानटी तांदूळ खाणारा, किंवा चामड्याचे तुकडे खाणारा, या शेवाळ खाणारा, किंवा तांदळाचा कोंडा खाणारा, किंवा खरवडलेले अन्न खाणारा, किंवा पेंढ खाणारा, किंवा गवत खाणारा, किंवा शेण खाणारा असतो; तो जंगलातील कंदमुळे आणि फळांवर जगतो, किंवा स्वतःहून गळून पडलेली फळे खातो. तो तागाचे कपडे परिधान करतो, किंवा तागाचे मिश्रित कपडे परिधान करतो, किंवा प्रेताची वस्त्रे परिधान करतो, किंवा पांशुुकुल परिधान करतो, किंवा झाडाच्या सालीचे कपडे परिधान करतो, किंवा हरणाचे चामडे परिधान करतो, किंवा हरणाच्या चामड्याच्या पट्ट्या परिधान करतो, किंवा कुशा गवताचे कपडे परिधान करतो, किंवा वल्कले परिधान करतो, किंवा लाकडाच्या फळ्यांचे कपडे परिधान करतो, किंवा मानवी केसांची घोंगडी परिधान करतो, किंवा प्राण्यांच्या केसांची घोंगडी परिधान करतो, किंवा घुबडाच्या पंखांचे कपडे परिधान करतो. तो आपले केसं आणि दाढी उपटणारा असतो, केस आणि दाढी उपटण्याच्या अभ्यासात मग्न असतो. तो सतत उभा राहणारा असतो, आसनाचा त्याग करतो. तो उकिडवे बसणारा असतो, उकिडवे बसण्याच्या तपश्चर्येत मग्न असतो. तो काट्यांच्या अंथरुणावर निजणारा असतो, काट्यांवर आपले अंथरुम घालतो. तो संध्याकाळसह दिवसातून तीन वेळा पाण्यात स्नान करण्याच्या अभ्यासात मग्न राहतो — अशा प्रकारे तो विविध मार्गांनी आपल्या शरीराला क्लेश देण्याच्या आणि तापवण्याच्या अभ्यासात मग्न राहून विहरतो. हे ब्राह्मणा, या व्यक्तीला स्वतःला क्लेश देणारा आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारा व्यक्ती म्हटले जाते.”

၄၁၆. ‘‘ကတမော စ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဩရဗ္ဘိကော ဟောတိ သူကရိကော သာကုဏိကော မာဂဝိကော လုဒ္ဒေါ မစ္ဆဃာတကော စောရော စောရဃာတကော ဂေါဃာတကော ဗန္ဓနာဂါရိကော – ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ ကုရူရကမ္မန္တာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

४१६. “आणि हे ब्राह्मणा, कोणता व्यक्ती इतरांना क्लेश देणारा (तपवणारा) आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारा असतो? हे ब्राह्मणा, या जगात एखादा व्यक्ती मेंढ्या मारणारा (खाटीक), डुकरे मारणारा, पक्षी मारणारा (पारधी), शिकारी, हिंस्रक, कोळी (मासे मारणारा), चोर, चोरांना मारणारा (जल्लाद), गायी मारणारा (खाटीक), तुरुंग रक्षक किंवा इतर कोणतेही क्रूर कृत्य करणारा असतो. हे ब्राह्मणा, या व्यक्तीला इतरांना क्लेश देणारा आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारा व्यक्ती म्हटले जाते.”

၄၁၇. ‘‘ကတမော [Pg.369] စ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ရာဇာ ဝါ ဟောတိ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော, ဗြာဟ္မဏော ဝါ မဟာသာလော. သော ပုရတ္ထိမေန နဂရဿ နဝံ သန္ထာဂါရံ ကာရာပေတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ခရာဇိနံ နိဝါသေတွာ သပ္ပိတေလေန ကာယံ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ မဂဝိသာဏေန ပိဋ္ဌိံ ကဏ္ဍုဝမာနော နဝံ သန္ထာဂါရံ ပဝိသတိ သဒ္ဓိံ မဟေသိယာ ဗြာဟ္မဏေန စ ပုရောဟိတေန. သော တတ္ထ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ ဟရိတုပလိတ္တာယ သေယျံ ကပ္ပေတိ. ဧကိဿာယ ဂါဝိယာ သရူပဝစ္ဆာယ ယံ ဧကသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန ရာဇာ ယာပေတိ, ယံ ဒုတိယသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန မဟေသီ ယာပေတိ, ယံ တတိယသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန ဗြာဟ္မဏော ပုရောဟိတော ယာပေတိ, ယံ စတုတ္ထသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန အဂ္ဂိံ ဇုဟတိ, အဝသေသေန ဝစ္ဆကော ယာပေတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘ဧတ္တကာ ဥသဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရိယော ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ အဇာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ’, ဧတ္တကာ ဥရဗ္ဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ အဿာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ရုက္ခာ ဆိဇ္ဇန္တု ယူပတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဒဗ္ဘာ လူယန္တု ဗရိဟိသတ္ထာယာ’တိ. ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ ‘ဒါသာ’တိ ဝါ ‘ပေဿာ’တိ ဝါ ‘ကမ္မကရာ’တိ ဝါ တေပိ ဒဏ္ဍတဇ္ဇိတာ ဘယတဇ္ဇိတာ အဿုမုခါ ရုဒမာနာ ပရိကမ္မာနိ ကရောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

४१७. हे ब्राह्मणा, कोणती व्यक्ती स्वतःला क्लेश देणारी व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारी, आणि दुसऱ्याला क्लेश देणारी व दुसऱ्याला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारी असते? हे ब्राह्मणा, या जगात एखादी व्यक्ती क्षत्रिय अभिषिक्त राजा असते किंवा महाशाल (श्रीमंत) ब्राह्मण असते. तो नगराच्या पूर्व दिशेला एक नवीन यज्ञशाळा बांधून, केस व दाढी-मिशा काढून, काळवीटाचे चामडे पांघरून, शरीराला तुपाने माखून, हरणाच्या शिंगाने पाठीला खाजवत, आपल्या पट्टराणीसह आणि पुरोहित ब्राह्मणासह त्या नवीन यज्ञशाळेत प्रवेश करतो. तो तिथे कोणत्याही अंथरुणाशिवाय, ओल्या शेणाने सारवलेल्या जमिनीवर झोपतो. एकाच रंगाचे वासरू असलेल्या एका गाईच्या पहिल्या सडातून जे दूध निघते, त्यावर राजा जगतो; दुसऱ्या सडातून जे दूध निघते, त्यावर पट्टराणी जगते; तिसऱ्या सडातून जे दूध निघते, त्यावर पुरोहित ब्राह्मण जगतो; चौथ्या सडातून जे दूध निघते, त्याने तो अग्नीमध्ये आहुती देतो; आणि उरलेल्या दुधावर वासरू जगते. तो असा आदेश देतो – 'यज्ञासाठी इतके बैल मारले जावेत, यज्ञासाठी इतके खोंड मारले जावेत, यज्ञासाठी इतक्या कालवडी मारल्या जाव्यात, यज्ञासाठी इतके बोकड मारले जावेत, यज्ञासाठी इतकी मेंढरे मारली जावीत, यज्ञासाठी इतके घोडे मारले जावेत, यज्ञाचे खांब बनवण्यासाठी इतकी झाडे तोडली जावीत, यज्ञभूमीवर पसरवण्यासाठी इतका दर्भ कापला जावा.' त्याचे जे दास, सेवक किंवा कामगार असतात, तेही दंडाच्या भयाने व त्रासाने भयभीत होऊन, डोळ्यात अश्रू आणून, रडत-रडत कामे करतात. हे ब्राह्मणा, या व्यक्तीला स्वतःला क्लेश देणारी व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारी, आणि दुसऱ्याला क्लेश देणारी व दुसऱ्याला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न असणारी व्यक्ती असे म्हणतात.

၄၁၈. ‘‘ကတမော စ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ [Pg.370] ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော. သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇောပထော အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ, ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ.

४१८. हे ब्राह्मणा, कोणती व्यक्ती स्वतःला क्लेश न देणारी व स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसणारी, आणि दुसऱ्याला क्लेश न देणारी व दुसऱ्याला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसणारी असते; जी स्वतःला व दुसऱ्याला क्लेश न देता, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेली, सुखाचा अनुभव घेणारी होऊन श्रेष्ठ अशा आत्मभावाने विहरते? हे ब्राह्मणा, या जगात तथागत उत्पन्न होतात, जे अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवान आहेत. ते देव, मार आणि ब्रह्मासहित या लोकाला, श्रमण-ब्राह्मणांसह या प्रजेला, देव आणि मनुष्यांसहित स्वतः उच्च ज्ञानाने जाणून, साक्षात करून प्रगट करतात. ते आदि-कल्याणकारक, मध्य-कल्याणकारक आणि अंत-कल्याणकारक अशा अर्थयुक्त व व्यंजनयुक्त धर्माचा उपदेश करतात; आणि अत्यंत परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकाशन करतात. तो धर्म एखादा गृहपती, गृहपतीचा मुलगा किंवा इतर कोणत्याही कुळात जन्मलेला मनुष्य ऐकतो. तो धर्म ऐकून त्याचा तथागतांवर श्रद्धाभाव निर्माण होतो. तो त्या श्रद्धेने युक्त होऊन असा विचार करतो – 'गृहस्थाश्रम हा संकुचित आणि धुळीचा मार्ग आहे, तर प्रव्रज्या हा मोकळा आकाशमार्ग आहे. घरात राहून अत्यंत परिपूर्ण, अत्यंत शुद्ध आणि शंखासारखे स्वच्छ असे हे ब्रह्मचर्य पाळणे सोपे नाही. मग मी केस व दाढी-मिशा काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित का होऊ नये?' काही काळानंतर तो थोडी किंवा पुष्कळ संपत्ती सोडून, थोडे किंवा मोठे नातेवाईकांचे वर्तुळ सोडून, केसमश्रू काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित होतो. तो अशा प्रकारे प्रव्रजित होऊन, भिक्खूंच्या शिक्षा आणि आजीविकेशी युक्त होऊन, प्राणातिपात सोडून प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो. तो दंड आणि शस्त्रे बाजूला ठेवून, लज्जाशील, दयाळू आणि सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणासाठी अनुकंपा बाळगून विहरतो.

‘‘အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ. အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ.

तो अदत्तादान सोडून अदत्तादानापासून अलिप्त राहतो. तो केवळ दिलेलेच स्वीकारतो, दिलेल्याचीच अपेक्षा ठेवतो. तो चोरी न करता शुद्ध मनाने विहरतो.

‘‘အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ.

तो अब्रह्मचर्य सोडून ब्रह्मचारी होतो, अब्रह्मचर्यापासून दूर राहतो आणि ग्रामधर्म असलेल्या मैथुनापासून अलिप्त राहतो.

‘‘မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ.

तो मृषावाद सोडून मृषावादापासून अलिप्त राहतो. तो सत्य बोलणारा, सत्याशी बांधील असणारा, दृढ, विश्वासू आणि जगाला न फसवणारा असतो.

‘‘ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ. ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ, သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ.

तो चहाडी सोडून चहाडी करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो इथले ऐकून त्यांच्यात फूट पाडण्यासाठी तिथे सांगत नाही, किंवा तिथले ऐकून यांच्यात फूट पाडण्यासाठी इथे सांगत नाही. अशा प्रकारे तो दुभंगलेल्यांना जोडणारा, एकोपा असलेल्यांना प्रोत्साहन देणारा, ऐक्यात रमणारा, ऐक्यात आनंद मानणारा, ऐक्याची आवड असणारा आणि ऐक्य निर्माण करणारीच वाणी बोलणारा असतो.

‘‘ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ.

तो कठोर बोलणे सोडून कठोर बोलण्यापासून अलिप्त राहतो. जी वाणी निर्दोष, कानाला सुखद, प्रेमळ, हृदयाला भिडणारी, सुसंस्कृत, बहुजनांना प्रिय आणि बहुजनांचे मन आनंदित करणारी असते, तशीच वाणी तो बोलणारा असतो.

‘‘သမ္ဖပ္ပလာပံ [Pg.371] ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ, နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ.

तो व्यर्थ बडबड सोडून व्यर्थ बडबडीपासून अलिप्त राहतो. तो योग्य वेळी बोलणारा, सत्य बोलणारा, अर्थपूर्ण बोलणारा, धर्मानुसार बोलणारा, विनयानुसार बोलणारा असतो. तो योग्य वेळी, संदर्भासहित, मर्यादित आणि हितकारक अशी मनात साठवून ठेवण्याजोगी वाणी बोलणारा असतो.

‘‘သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧကဘတ္တိကော ဟောတိ ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ. နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အဇေဠကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကုက္ကုဋသူကရပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကယဝိက္ကယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. တုလာကူဋကံသကူဋမာနကူဋာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဥက္ကောဋနဝဉ္စနနိကတိသာစိယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ.

तो बीजसमूह आणि वनस्पतीसमूह नष्ट करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो दिवसातून एकदाच भोजन करतो, रात्रीच्या भोजनापासून अलिप्त राहतो आणि अवेळी भोजन करण्यापासून निवृत्त राहतो. तो नृत्य, गीत, वादन आणि तमाशा (करमणुकीचे खेळ) पाहण्यापासून अलिप्त राहतो. तो माळा धारण करणे, सुगंधी द्रव्ये लावणे, विलेपन करणे, शृंगार करणे आणि विभूषित होण्यापासून अलिप्त राहतो. तो उच्च आणि भव्य आसनांचा वापर करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो सोने आणि चांदी स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो कच्चे धान्य स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो कच्चे मांस स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो स्त्रिया आणि कुमारिका यांचा स्वीकार करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो दासी आणि दास यांचा स्वीकार करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो शेळ्या आणि मेंढ्या स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो कोंबड्या आणि डुकरे स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो हत्ती, गायी, घोडे आणि घोडी स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो शेत आणि जमीन स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहतो. तो दूतगिरी करणे, निरोप पोहोचवणे आणि मध्यस्थी करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो खरेदी-विक्री करण्यापासून अलिप्त राहतो. तो खोट्या मापाने तोलणे, खोट्या नाण्यांचा वापर करणे आणि खोट्या मापाने मोजणे या फसवणुकीपासून अलिप्त राहतो. तो लाच घेणे, फसवणूक करणे, कपट करणे आणि कुटिलता यांपासून अलिप्त राहतो. तो अंगच्छेद करणे, वध करणे, बंधनात टाकणे, दरोडा घालणे, लूटमार करणे आणि बळजबरीने हिरावून घेणे यांपासून अलिप्त राहतो.

‘‘သော သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန, ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သေယျထာပိ နာမ ပက္ခီ သကုဏော ယေန ယေနေဝ ဍေတိ သပတ္တဘာရောဝ ဍေတိ, ဧဝမေဝ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန, ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

तो शरीराचे रक्षण करणाऱ्या चीवराने आणि पोटाची भूक भागवणाऱ्या पिंडपाताने संतुष्ट असतो. तो जेथे जेथे जातो, तेथे तेथे आपले सर्व साहित्य सोबत घेऊनच जातो. ज्याप्रमाणे एखादा पक्षी जेथे जेथे उडतो, तेथे तेथे केवळ आपल्या पंखांच्या भारासहच उडतो; त्याचप्रमाणे तो भिक्षू शरीराचे रक्षण करणाऱ्या चीवराने आणि पोटाची भूक भागवणाऱ्या पिंडपाताने संतुष्ट असतो. तो जेथे जेथे जातो, तेथे तेथे आपले साहित्य सोबत घेऊनच जातो. या श्रेष्ठ शीलस्कंधाने युक्त असलेला तो भिक्षू स्वतःच्या अंतःकरणात निर्दोष सुखाचा अनुभव घेतो.

၄၁၉. ‘‘သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယန န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ [Pg.372] မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အဗျာသေကသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

४१९. तो डोळ्यांनी रूप पाहून बाह्य रूप मनात साठवून घेत नाही आणि त्यांचे अवयव किंवा हावभाव मनात साठवून घेत नाही. कारण जर त्याने चक्षुरिंद्रिय असंयत ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवतील. म्हणून तो चक्षुरिंद्रियाच्या संयमासाठी प्रयत्न करतो, चक्षुरिंद्रियाचे रक्षण करतो आणि चक्षुरिंद्रियावर संयम मिळवतो. कानाने शब्द ऐकून... नाकाने गंध घेऊन... जिभेने रस चाखून... शरीराने स्पर्श अनुभवून... मनाने विचार जाणून घेऊन तो बाह्य रूप मनात साठवून घेत नाही आणि त्यांचे अवयव किंवा हावभाव मनात साठवून घेत नाही. कारण जर त्याने मनेंद्रिय असंयत ठेवून विहार केला, तर अभिज्झा आणि दोमनस्स हे पापी अकुशल धर्म त्याच्यावर ताबा मिळवतील. म्हणून तो मनेंद्रियाच्या संयमासाठी प्रयत्न करतो, मनेंद्रियाचे रक्षण करतो आणि मनेंद्रियावर संयम मिळवतो. या श्रेष्ठ इंद्रियसंयमाने युक्त असलेला तो भिक्षू स्वतःच्या अंतःकरणात विशुद्ध सुख अनुभवतो.

‘‘သော အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ.

तो पुढे जाताना आणि मागे वळताना सजगतेने कृती करतो; समोर पाहताना आणि आजूबाजूला पाहताना सजगतेने कृती करतो; हात-पाय आखडताना आणि पसरताना सजगतेने कृती करतो; संघात, पात्र आणि चीवर धारण करताना सजगतेने कृती करतो; खाताना, पिताना, चघळताना आणि चव घेताना सजगतेने कृती करतो; मलमूत्र विसर्जन करताना सजगतेने कृती करतो; चालताना, उभे राहताना, बसताना, झोपताना, जागे होताना, बोलताना आणि मौन बाळगताना सजगतेने कृती करतो.

‘‘သော ဣမိနာ စ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော, (ဣမာယ စ အရိယာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော,) ဣမိနာ စ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ, ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ, ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထီနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထီနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ.

तो या श्रेष्ठ शीलस्कंधाने युक्त होऊन, (या श्रेष्ठ संतोषाने युक्त होऊन,) या श्रेष्ठ इंद्रियसंयमाने युक्त होऊन आणि या श्रेष्ठ स्मृति-संपजन्याने युक्त होऊन एकांत स्थळाचा आश्रय घेतो; जसे की अरण्य, वृक्षाची सावली, पर्वत, दरी, पर्वताची गुहा, स्मशान, घनदाट जंगल, मोकळे मैदान किंवा गवताची गंजी. तो भोजनानंतर पिंडपातावरून परत आल्यावर मांडी घालून, शरीर सरळ ठेवून आणि समोर स्मृती प्रस्थापित करून बसतो. तो जगातील अभिज्झा सोडून देऊन लोभरहित चित्ताने विहार करतो, अभिज्झापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. व्यापाद सोडून देऊन अद्वेषी चित्ताने सर्व प्राणिमात्रांच्या कल्याणाची इच्छा करत विहार करतो, व्यापादापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. थिनमिद्ध सोडून देऊन आळसरहित होऊन, प्रकाशाची संज्ञा ठेवून, स्मृती आणि सजगतेने युक्त होऊन विहार करतो, थिनमिद्धापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. उद्धच्च-कुक्कुच्च सोडून देऊन, शांत चित्ताने अंतःकरणात विहार करतो, उद्धच्च-कुक्कुच्चापासून आपले चित्त शुद्ध करतो. विचिकिच्छा सोडून देऊन, शंकेच्या पलीकडे गेलेला होऊन, कुशल धर्मांविषयी संशयरहित होऊन विहार करतो, विचिकिच्छापासून आपले चित्त शुद्ध करतो.

‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ[Pg.373], ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ, အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

तो चित्ताला मलिन करणाऱ्या आणि प्रज्ञेला दुर्बळ करणाऱ्या या पाच नीवरणांचा त्याग करून, कामभोगांपासून अलिप्त होऊन आणि अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, वितर्क आणि विचारांसह, विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती आणि सुख असणारे पहिले ध्यान प्राप्त करून विहार करतो. वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्यामुळे, अंतःकरणात प्रसन्नता आणणारे, चित्ताची एकाग्रता वाढवणारे, वितर्करहित, विचाररहित आणि समाधीपासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख असणारे दुसरे ध्यान प्राप्त करून विहार करतो. प्रीतीचाही त्याग केल्यामुळे तो उपेक्षक राहतो, स्मृती आणि सजगतेने युक्त होऊन शरीराने सुखाचा अनुभव घेतो, ज्याविषयी आर्य पुरुष म्हणतात की— 'तो उपेक्षक, स्मृतिमान आणि सुखविहारी आहे'— असे तिसरे ध्यान प्राप्त करून विहार करतो. सुखाचा आणि दुःखाचा त्याग केल्यामुळे, तसेच पूर्वीच सोमनस्स आणि दोमनस्स नष्ट झाल्यामुळे, सुखही नाही आणि दुःखही नाही अशा, उपेक्षेमुळे स्मृतीची अत्यंत शुद्धता असणारे चौथे ध्यान प्राप्त करून विहार करतो.

၄၂၀. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ, အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော; သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော; သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

४२०. अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, उपक्लेशरहित, दोषमुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो भिक्खू पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतो. तो आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म, तीन जन्म, चार जन्म, पाच जन्म, दहा जन्म, वीस जन्म, तीस जन्म, चाळीस जन्म, पन्नास जन्म, शंभर जन्म, हजार जन्म, लाख जन्म, अनेक संवर्तकल्प, अनेक विवर्तकल्प, अनेक संवर्त-विवर्तकल्प – 'त्या अमूक जन्मात मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो; तिथून च्युत होऊन मी अमूक ठिकाणी जन्माला आलो; तिथेही मी अशा नावाचा, अशा गोत्राचा, अशा वर्णाचा, अशा आहाराचा, अशा सुख-दुःखाचा अनुभव घेणारा आणि एवढ्या आयुष्यमर्यादेचा होतो; तिथून च्युत होऊन मी इथे जन्माला आलो.' अशा प्रकारे तो आकारासह आणि उद्देशासह आपल्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करतो.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ…ပေ… အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ…ပေ… အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, उपक्लेशरहित, दोषमुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो प्राण्यांच्या च्युती आणि उत्पत्तीच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतो. तो मानवी दृष्टीपलीकडच्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूंनी प्राण्यांना च्युत होताना आणि उत्पन्न होताना पाहतो; हीन, प्रणीत, सुवर्ण, दुर्वर्ण, सुगती प्राप्त झालेले, दुर्गती प्राप्त झालेले आणि आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ओळखतो – 'अरेरे! हे प्राणी कायदुश्चरित्राने युक्त होते, वचीदुश्चरित्राने युक्त होते, मनोदुश्चरित्राने युक्त होते, आर्यांची निंदा करणारे होते, मिथ्यादृष्टी असणारे होते आणि मिथ्यादृष्टीनुसार कर्मे करणारे होते; ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर अपाय, दुर्गती, विनिपात आणि नरकात उत्पन्न झाले आहेत. किंवा, हे प्राणी कायसुचरित्राने युक्त होते, वचीसुचरित्राने युक्त होते, मनोसुचरित्राने युक्त होते, आर्यांची निंदा न करणारे होते, सम्यग्दृष्टी असणारे होते आणि सम्यग्दृष्टीनुसार कर्मे करणारे होते; ते शरीराच्या भेदानंतर, मृत्यूनंतर सुगती आणि स्वर्गलोकात उत्पन्न झाले आहेत.' अशा प्रकारे तो मानवी दृष्टीपलीकडच्या, अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूंनी प्राण्यांना च्युत होताना आणि उत्पन्न होताना पाहतो; हीन, प्रणीत, सुवर्ण, दुर्वर्ण, सुगती प्राप्त झालेले, दुर्गती प्राप्त झालेले आणि आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना ओळखतो.

‘‘သော [Pg.374] ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.

अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, उपक्लेशरहित, दोषमुक्त, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, तो आसवांच्या क्षयाच्या ज्ञानासाठी आपले चित्त वळवतो. तो 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत जाणतो, 'हा दुःखसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणतो, 'हा दुःखनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणतो, 'ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो; 'हे आसव आहेत' हे यथाभूत जाणतो, 'हा आसवसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणतो, 'हा आसवनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणतो, 'ही आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणतो. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि अशा प्रकारे पाहणाऱ्या त्याचे चित्त कामासवापासून मुक्त होते, भवासवापासून मुक्त होते आणि अविद्यासवापासून मुक्त होते. मुक्त झाल्यावर 'मुक्त झाले' असे ज्ञान होते. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर पुन्हा काही करायचे उरलेले नाही' हे तो जाणतो.

‘‘အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီ’’တိ.

हे ब्राह्मणा, अशा व्यक्तीला स्वतःला पीडा न देणारी आणि स्वतःला क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसलेली, तसेच इतरांना पीडा न देणारी आणि इतरांना क्लेश देण्याच्या अभ्यासात मग्न नसलेली व्यक्ती म्हटले जाते. ती स्वतःला पीडा न देणारी, इतरांना पीडा न देणारी, याच जन्मात तृष्णारहित, शांत, शीतल झालेली, सुखाचा अनुभव घेणारी आणि श्रेष्ठ बनलेल्या चित्ताने विहरण करणारी असते.

၄၂၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ ဥဒေနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဥဒေန, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဥဒေန! သေယျထာပိ, ဘော ဥဒေန, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဥဒေနေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဥဒေနံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဥဒေနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ‘‘မာ ခေါ မံ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, သရဏံ အဂမာသိ. တမေဝ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာဟိ ယမဟံ သရဏံ ဂတော’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန, ဘော ဥဒေန, ဧတရဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘ပရိနိဗ္ဗုတော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧတရဟိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ.

४२१. असे म्हटले असता, घोटमुख ब्राह्मणाने आयुष्यमान उदेनांना असे म्हटले – 'अतिशय सुंदर, आदरणीय उदेन! अतिशय सुंदर, आदरणीय उदेन! हे आदरणीय उदेन, ज्याप्रमाणे एखादी उपडी ठेवलेली वस्तू सुलट करून ठेवावी, किंवा झाकलेली वस्तू उघडून दाखवावी, किंवा वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा – जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील – त्याचप्रमाणे आदरणीय उदेनांनी अनेक पर्यायांनी धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय उदेनांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहे. आदरणीय उदेनांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.' 'हे ब्राह्मणा, तू मला शरण येऊ नकोस. ज्या भगवंतांना मी शरण गेलो आहे, त्याच भगवंतांना तू शरण जा.' 'परंतु, हे आदरणीय उदेन, ते अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आदरणीय गोतम सध्या कुठे विहरत आहेत?' 'हे ब्राह्मणा, ते अर्हत, सम्यक्संबुद्ध भगवान आता परिनिर्वाण पावले आहेत.'

‘‘သစေပိ မယံ, ဘော ဥဒေန, သုဏေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒသသု ယောဇနေသု, ဒသပိ မယံ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ [Pg.375] အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. သစေပိ မယံ, ဘော ဥဒေန, သုဏေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဝီသတိယာ ယောဇနေသု… တိံသာယ ယောဇနေသု… စတ္တာရီသာယ ယောဇနေသု… ပညာသာယ ယောဇနေသု, ပညာသမ္ပိ မယံ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ယောဇနသတေ စေပိ မယံ, ဘော ဥဒေန, သုဏေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ, ယောဇနသတမ္ပိ မယံ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ.

‘हे आदरणीय उदेन, जर आम्ही ऐकले की ते आदरणीय गोतम दहा योजनांच्या अंतरावर आहेत, तर आम्ही त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आदरणीय गोतमांच्या दर्शनासाठी दहा योजने अंतर पार करून गेलो असतो. हे आदरणीय उदेन, जर आम्ही ऐकले की ते आदरणीय गोतम वीस योजनांच्या अंतरावर... तीस योजनांच्या अंतरावर... चाळीस योजनांच्या अंतरावर... पन्नास योजनांच्या अंतरावर आहेत, तर आम्ही त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आदरणीय गोतमांच्या दर्शनासाठी पन्नास योजने अंतर पार करून गेलो असतो. हे आदरणीय उदेन, जर आम्ही ऐकले की ते आदरणीय गोतम शंभर योजनांच्या अंतरावर आहेत, तर आम्ही त्या अर्हत, सम्यक्संबुद्ध आदरणीय गोतमांच्या दर्शनासाठी शंभर योजने अंतर पार करून गेलो असतो.’

‘‘ယတော စ ခေါ, ဘော ဥဒေန, ပရိနိဗ္ဗုတော သော ဘဝံ ဂေါတမော, ပရိနိဗ္ဗုတမ္ပိ မယံ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဥဒေနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. အတ္ထိ စ မေ, ဘော ဥဒေန, အင်္ဂရာဇာ ဒေဝသိကံ နိစ္စဘိက္ခံ ဒဒါတိ, တတော အဟံ ဘောတော ဥဒေနဿ ဧကံ နိစ္စဘိက္ခံ ဒဒါမီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တေ, ဗြာဟ္မဏ, အင်္ဂရာဇာ ဒေဝသိကံ နိစ္စဘိက္ခံ ဒဒါတီ’’တိ? ‘‘ပဉ္စ, ဘော ဥဒေန, ကဟာပဏသတာနီ’’တိ. ‘‘န ခေါ နော, ဗြာဟ္မဏ, ကပ္ပတိ ဇာတရူပရဇတံ ပဋိဂ္ဂဟေတု’’န္တိ. ‘‘သစေ တံ ဘောတော ဥဒေနဿ န ကပ္ပတိ ဝိဟာရံ ဘောတော ဥဒေနဿ ကာရာပေဿာမီ’’တိ. ‘‘သစေ ခေါ မေ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ဝိဟာရံ, ကာရာပေတုကာမော, ပါဋလိပုတ္တေ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနသာလံ ကာရာပေဟီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပါဟံ ဘောတော ဥဒေနဿ ဘိယျောသောမတ္တာယ အတ္တမနော အဘိရဒ္ဓေါ ယံ မံ ဘဝံ ဥဒေနော သံဃေ ဒါနေ သမာဒပေတိ. ဧသာဟံ, ဘော ဥဒေန, ဧတိဿာ စ နိစ္စဘိက္ခာယ အပရာယ စ နိစ္စဘိက္ခာယ ပါဋလိပုတ္တေ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနသာလံ ကာရာပေဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော ဧတိဿာ စ နိစ္စဘိက္ခာယ အပရာယ စ နိစ္စဘိက္ခာယ ပါဋလိပုတ္တေ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနသာလံ ကာရာပေသိ. သာ ဧတရဟိ ‘ဃောဋမုခီ’တိ ဝုစ္စတီတိ.

"हे आदरणीय उदेन, जरी ते आदरणीय गौतम परिनिर्वाण पावले आहेत, तरीही आम्ही त्या परिनिर्वाण पावलेल्या आदरणीय गौतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. आदरणीय उदेन यांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे. हे आदरणीय उदेन, अंग देशाचे राजे मला रोज नियमित दान देतात, त्यातून मी आदरणीय उदेन यांना एक नियमित दान देऊ इच्छितो." "ब्राह्मणा, अंग देशाचे राजे तुला रोज किती नियमित दान देतात?" "हे आदरणीय उदेन, पाचशे कहापण." "ब्राह्मणा, आमच्यासाठी सोने आणि चांदी स्वीकारणे कल्पत (योग्य) नाही." "जर आदरणीय उदेन यांच्यासाठी ते कल्पत नसेल, तर मी आदरणीय उदेन यांच्यासाठी एक विहार बांधून घेईन." "ब्राह्मणा, जर तुला माझ्यासाठी विहार बांधण्याची इच्छा असेल, तर पाटलीपुत्र येथे संघासाठी एक उपस्थानशाळा (सभागृह) बांधून घे." "याने मी आदरणीय उदेन यांच्यावर अधिकच प्रसन्न व संतुष्ट झालो आहे की आदरणीय उदेन मला संघामध्ये दान देण्यास प्रवृत्त करत आहेत. हे आदरणीय उदेन, मी या नियमित दानातून आणि दुसऱ्या एका नियमित दानातून पाटलीपुत्र येथे संघासाठी उपस्थानशाळा बांधून घेईन." त्यानंतर घोटमुख ब्राह्मणाने त्या नियमित दानातून आणि दुसऱ्या एका नियमित दानातून पाटलीपुत्र येथे संघासाठी उपस्थानशाळा बांधून घेतली. ती आजकाल 'घोटमुखी' या नावाने ओळखली जाते.

ဃောဋမုခသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

चौथे घोटमुख सुत्त समाप्त झाले.

၅. စင်္ကီသုတ္တံ

५. चंकी सुत्त

၄၂၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ဩပါသာဒံ နာမ ကောသလာနံ [Pg.376] ဗြာဟ္မဏဂါမော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဩပါသာဒေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန ဩပါသာဒံ ဒေဝဝနေ သာလဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော ဩပါသာဒံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ. အဿောသုံ ခေါ ဩပါသာဒကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ဩပါသာဒံ အနုပ္ပတ္တော, ဩပါသာဒေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန ဩပါသာဒံ ဒေဝဝနေ သာလဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ.

४२२. मी असे ऐकले आहे – एक वेळ भगवान कोसल देशामध्ये भिक्खूंच्या मोठ्या संघासह चारिका (धम्मयात्रा) करत असताना ओपासाद नावाच्या कोसलांच्या ब्राह्मण ग्रामात पोहोचले. तेथे भगवान ओपासादच्या उत्तरेला असलेल्या देववन नावाच्या सालवनात विहार करत होते. त्या वेळी चंकी नावाचा ब्राह्मण ओपासादवर राज्य करत होता, जे विपुल लोकवस्ती असलेले, गवत, लाकूड व पाण्याने समृद्ध असलेले, धान्याने परिपूर्ण असलेले, कोसलचा राजा पसेनदी याने दिलेले राजभोग्य, राजदाय आणि ब्रह्मदेय (शाही देणगी) होते. ओपासाद येथील ब्राह्मण गृहपतींनी ऐकले – 'शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम कोसल देशामध्ये भिक्खूंच्या मोठ्या संघासह चारिका करत ओपासाद येथे आले आहेत आणि ओपासादच्या उत्तरेला असलेल्या देववन नावाच्या सालवनात विहार करत आहेत. त्या आदरणीय गौतमांची अशी उत्तम कीर्ती पसरली आहे: 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरिसदम्मसारथी, शास्ता देवमनुस्सानं, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.' ते या देव, मार आणि ब्रह्मासहित लोकाला, श्रमण-ब्राह्मण, राजे आणि प्रजेसहित या सृष्टीला स्वतःच्या अभिज्ञेने (उच्च ज्ञानाने) जाणून व साक्षात करून उपदेश करतात. ते आदि-कल्याणकारी, मध्य-कल्याणकारी आणि अंत-कल्याणकारी, अर्थयुक्त व व्यंजनयुक्त धम्माचा उपदेश करतात आणि संपूर्ण परिपूर्ण व अत्यंत शुद्ध अशा ब्रह्मचर्याचे प्रकटीकरण करतात. अशा प्रकारच्या अर्हतांचे दर्शन घेणे खरोखरच कल्याणकारी असते.'

၄၂၃. အထ ခေါ ဩပါသာဒကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဩပါသာဒါ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ဥတ္တရေနမုခါ ဂစ္ဆန္တိ ယေန ဒေဝဝနံ သာလဝနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော ဥပရိပါသာဒေ ဒိဝါသေယျံ ဥပဂတော. အဒ္ဒသာ ခေါ စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော ဩပါသာဒကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဩပါသာဒါ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတေ ဥတ္တရေန မုခံ ယေန ဒေဝဝနံ သာလဝနံ တေနုပသင်္ကမန္တေ. ဒိသွာ ခတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ခတ္တေ, ဩပါသာဒကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဩပါသာဒါ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ဥတ္တရေနမုခါ ဂစ္ဆန္တိ ယေန ဒေဝဝနံ သာလဝန’’န္တိ? ‘‘အတ္ထိ, ဘော စင်္ကီ, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ဩပါသာဒံ အနုပ္ပတ္တော, ဩပါသာဒေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန ဩပါသာဒံ ဒေဝဝနေ သာလဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. တမေတေ ဘဝန္တံ [Pg.377] ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘော ခတ္တေ, ယေန ဩပါသာဒကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဩပါသာဒကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘စင်္ကီ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – အာဂမေန္တု ကိရ ဘောန္တော, စင်္ကီပိ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သော ခတ္တော စင်္ကိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဩပါသာဒကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဩပါသာဒကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စင်္ကီ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – ‘အာဂမေန္တု ကိရ ဘောန္တော, စင်္ကီပိ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ.

४२३. त्यानंतर ओपासाद येथील ब्राह्मण गृहपती ओपासादहून बाहेर पडून, झुंडीच्या झुंडीने व समूहाने एकत्र येऊन, उत्तरेकडे देववन नावाच्या सालवनाकडे जाऊ लागले. त्या वेळी चंकी ब्राह्मण आपल्या प्रासादाच्या वरच्या मजल्यावर दुपारच्या विश्रांतीसाठी गेला होता. चंकी ब्राह्मणाने ओपासाद येथील ब्राह्मण गृहपतींना ओपासादहून बाहेर पडून, झुंडीच्या झुंडीने व समूहाने एकत्र येऊन, उत्तरेकडे देववन नावाच्या सालवनाकडे जाताना पाहिले. त्यांना पाहून त्याने आपल्या अमात्याला (मंत्र्याला) विचारले – 'हे अमात्या, ओपासाद येथील ब्राह्मण गृहपती ओपासादहून बाहेर पडून, झुंडीच्या झुंडीने व समूहाने एकत्र येऊन, उत्तरेकडे देववन नावाच्या सालवनाकडे का जात आहेत?' 'हे आदरणीय चंकी, शाक्यकुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झालेले शाक्यपुत्र श्रमण गौतम कोसल देशामध्ये भिक्खूंच्या मोठ्या संघासह चारिका करत ओपासाद येथे आले आहेत आणि ओपासादच्या उत्तरेला असलेल्या देववन नावाच्या सालवनात विहार करत आहेत. त्या आदरणीय गौतमांची अशी उत्तम कीर्ती पसरली आहे: 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरिसदम्मसारथी, शास्ता देवमनुस्सानं, बुद्ध आणि भगवंत आहेत.' ते सर्वजण त्या आदरणीय गौतमांच्या दर्शनासाठी जात आहेत.' 'असे असेल तर, हे अमात्या, तू ओपासाद येथील ब्राह्मण गृहपतींकडे जा आणि त्यांना असे सांग – 'हे महाशयांनो, चंकी ब्राह्मण असे म्हणतात: कृपया थोडा वेळ थांबा, चंकी ब्राह्मणसुद्धा श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी येणार आहेत.'' 'तसेच असो, आदरणीय महोदय,' असे म्हणून त्या अमात्याने चंकी ब्राह्मणाचे ऐकले आणि तो ओपासाद येथील ब्राह्मण गृहपतींकडे गेला. तेथे जाऊन तो ओपासाद येथील ब्राह्मण गृहपतींना म्हणाला – 'हे महाशयांनो, चंकी ब्राह्मण असे म्हणतात: कृपया थोडा वेळ थांबा, चंकी ब्राह्मणसुद्धा श्रमण गौतमांच्या दर्शनासाठी येणार आहेत.''

၄၂၄. တေန ခေါ ပန သမယေန နာနာဝေရဇ္ဇကာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပဉ္စမတ္တာနိ ဗြာဟ္မဏသတာနိ ဩပါသာဒေ ပဋိဝသန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အဿောသုံ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ – ‘‘စင်္ကီ ကိရ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေန စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ စင်္ကိံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သစ္စံ ကိရ ဘဝံ စင်္ကီ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ, ဘော, ဟောတိ – ‘အဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမီ’’’တိ. ‘‘မာ ဘဝံ စင်္ကီ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိ. န အရဟတိ ဘဝံ စင်္ကီ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; သမဏောတွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ စင်္ကိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. ဘဝဉှိ စင်္ကီ ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. ယမ္ပိ ဘဝံ စင်္ကီ ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ ဘဝံ စင်္ကီ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; သမဏောတွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ စင်္ကိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. ဘဝဉှိ စင်္ကီ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော [Pg.378] ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ သီလဝါ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန သမန္နာဂတော…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ ကလျာဏဝါစော ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ ဗဟူနံ အာစရိယပါစရိယော, တီဏိ မာဏဝကသတာနိ မန္တေ ဝါစေတိ…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ ဩပါသာဒံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ. ယမ္ပိ ဘဝံ စင်္ကီ ဩပါသာဒံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ ဘဝံ စင်္ကီ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; သမဏောတွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ စင်္ကိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတု’’န္တိ.

४२४. त्या वेळी विविध देशांतून आलेले सुमारे पाचशे ब्राह्मण काही विशिष्ट कामासाठी ओपासाद येथे राहत होते. त्या ब्राह्मणांनी ऐकले की, “असे म्हणतात की चंकी ब्राह्मण श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणार आहेत.” तेव्हा ते ब्राह्मण जेथे चंकी ब्राह्मण होते तेथे गेले आणि चंकी ब्राह्मणाला असे म्हणाले, “हे खरे आहे का की, आदरणीय चंकी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणार आहेत?” “होय मित्रांनो, माझा असा विचार आहे की, ‘मी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाईन.’” “आदरणीय चंकींनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाऊ नये. आदरणीय चंकींनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही; उलट श्रमण गोतमांनीच आदरणीय चंकींच्या दर्शनासाठी येणे योग्य आहे. कारण आदरणीय चंकी हे माता आणि पिता दोन्ही बाजूंनी उच्चकुलीन आहेत, सात पिढ्यांपर्यंत त्यांची मातृ-पितृ वंशावळ अत्यंत शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या बाबतीत त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप किंवा निंदा केली जाऊ शकत नाही. ज्याअर्थी आदरणीय चंकी हे माता आणि पिता दोन्ही बाजूंनी उच्चकुलीन आहेत, सात पिढ्यांपर्यंत त्यांची मातृ-पितृ वंशावळ अत्यंत शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या बाबतीत त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप किंवा निंदा केली जाऊ शकत नाही, या कारणास्तव आदरणीय चंकींनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही; तर श्रमण गोतमांनीच आदरणीय चंकींच्या दर्शनासाठी येणे योग्य आहे. कारण आदरणीय चंकी हे श्रीमंत, अफाट संपत्ती आणि प्रचंड ऐश्वर्य असलेले आहेत... आदरणीय चंकी हे निघंटु (शब्दकोश), केटुभ (विधीशास्त्र), अक्षरांचे प्रकार (ध्वनीशास्त्र) आणि पाचवा इतिहास यांसह तिन्ही वेदांचे पारंगत आहेत; ते पदांचे वाचक, व्याकरणकार आणि लोकायत (भौतिकशास्त्र) व महापुरुष लक्षणांचे पूर्ण ज्ञाते आहेत... आदरणीय चंकी हे देखणे, दर्शनीय, प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाचे, अत्यंत सुंदर वर्ण असलेले, ब्रह्मदेवासारखा वर्ण व शरीर लाभलेले आणि भव्य व्यक्तिमत्त्व असलेले आहेत... आदरणीय चंकी हे शीलवान आहेत, वृद्धींगत शीलाने युक्त आहेत, आणि श्रेष्ठ शीलाने संपन्न आहेत... आदरणीय चंकी हे मधुर बोलणारे, सुस्पष्ट उच्चार करणारे, सुसंस्कृत, स्पष्ट, दोषरहित आणि अर्थ समजवून सांगणाऱ्या वाणीने युक्त आहेत... आदरणीय चंकी हे अनेकांचे आचार्य आणि आचार्यांचेही आचार्य आहेत, ते तीनशे तरुण ब्राह्मणांना वेदांचे अध्यापन करतात... आदरणीय चंकी हे कोसलचा राजा प्रसेनजित याच्याकडून सत्कृत, आदरणीय, मानित, पूजित आणि पूजनीय मानले गेले आहेत... आदरणीय चंकी हे पोक्खरसाती ब्राह्मणाकडून सत्कृत, आदरणीय, मानित, पूजित आणि पूजनीय मानले गेले आहेत... आदरणीय चंकी हे ओपासाद या समृद्ध, मुबलक गवत, लाकूड आणि पाणी असलेल्या, धान्याने समृद्ध, राजाच्या उपभोगाच्या आणि कोसलचा राजा प्रसेनजित याने त्यांना राजदान व ब्रह्मदेय (करमुक्त जमीन) म्हणून दिलेल्या प्रदेशावर राज्य करतात. ज्याअर्थी आदरणीय चंकी हे ओपासाद या समृद्ध, मुबलक गवत, लाकूड आणि पाणी असलेल्या, धान्याने समृद्ध, राजाच्या उपभोगाच्या आणि कोसलचा राजा प्रसेनजित याने त्यांना राजदान व ब्रह्मदेय म्हणून दिलेल्या प्रदेशावर राज्य करतात, या कारणास्तव आदरणीय चंकींनी श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य नाही; तर श्रमण गोतमांनीच आदरणीय चंकींच्या दर्शनासाठी येणे योग्य आहे.”

၄၂၅. ဧဝံ ဝုတ္တေ, စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တေန ဟိ, ဘော, မမပိ သုဏာထ, ယထာ မယမေဝ အရဟာမ တံ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; နတွေဝ အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. ယမ္ပိ, ဘော, သမဏော ဂေါတမော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; အထ ခေါ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ပဟူတံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဩဟာယ ပဗ္ဗဇိတော ဘူမိဂတဉ္စ ဝေဟာသဋ္ဌဉ္စ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဒဟရောဝ သမာနော ယုဝါ သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အကာမကာနံ [Pg.379] မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရုဒန္တာနံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သီလဝါ အရိယသီလီ ကုသလသီလီ ကုသလေန သီလေန သမန္နာဂတော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ကလျာဏဝါစော ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဗဟူနံ အာစရိယပါစရိယော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ခီဏကာမရာဂေါ ဝိဂတစာပလ္လော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ကမ္မဝါဒီ ကိရိယဝါဒီ အပါပပုရေက္ခာရော ဗြဟ္မညာယ ပဇာယ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဥစ္စာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတော အသမ္ဘိန္နာ ခတ္တိယကုလာ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အဍ္ဎာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ တိရောရဋ္ဌာ တိရောဇနပဒါ သံပုစ္ဆိတုံ အာဂစ္ဆန္တိ…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတာနိ…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော သပုတ္တဒါရော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သပုတ္တဒါရော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ သပုတ္တဒါရော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဩပါသာဒံ အနုပ္ပတ္တော ဩပါသာဒေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန ဩပါသာဒံ ဒေဝဝနေ သာလဝနေ. ယေ ခေါ တေ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အမှာကံ ဂါမက္ခေတ္တံ အာဂစ္ဆန္တိ, အတိထီ နော တေ ဟောန္တိ. အတိထီ ခေါ ပနမှေဟိ သက္ကာတဗ္ဗာ ဂရုကာတဗ္ဗာ မာနေတဗ္ဗာ ပူဇေတဗ္ဗာ. ယမ္ပိ သမဏော ဂေါတမော ဩပါသာဒံ အနုပ္ပတ္တော [Pg.380] ဩပါသာဒေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန ဩပါသာဒံ ဒေဝဝနေ သာလဝနေ, အတိထိမှာကံ သမဏော ဂေါတမော. အတိထိ ခေါ ပနမှေဟိ သက္ကာတဗ္ဗော ဂရုကာတဗ္ဗော မာနေတဗ္ဗော ပူဇေတဗ္ဗော. ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; အထ ခေါ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. ဧတ္တကေ ခေါ အဟံ, ဘော, တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏေ ပရိယာပုဏာမိ, နော စ ခေါ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဧတ္တကဝဏ္ဏော; အပရိမာဏဝဏ္ဏော ဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော. ဧကမေကေနပိ တေန အင်္ဂေန သမန္နာဂတော န အရဟတိ, သော, ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; အထ ခေါ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုန္တိ. တေန ဟိ, ဘော, သဗ္ဗေဝ မယံ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ.

४२५. असे म्हटले असता, चंकी ब्राह्मण त्या ब्राह्मणांना म्हणाला – "तर मग, हे गृहस्थांनो, माझेही ऐका, की आपण स्वतःच त्या श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे कसे योग्य आहे; आणि ते पूजनीय गोतम आपल्या दर्शनासाठी येथे येणे मुळीच योग्य नाही. हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उत्तम कुळात जन्माला आलेले आहेत. सात पिढ्यांपर्यंत त्यांची मातृवंश आणि पितृवंश परंपरा अत्यंत शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या बाबतीत त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप किंवा निंदा केली जाऊ शकत नाही. हे गृहस्थांनो, ज्याअर्थी श्रमण गोतम हे माता आणि पिता या दोन्ही बाजूंनी उत्तम कुळात जन्माला आलेले आहेत, सात पिढ्यांपर्यंत त्यांची वंशपरंपरा अत्यंत शुद्ध आहे, आणि जन्माच्या बाबतीत त्यांच्यावर कोणताही आक्षेप किंवा निंदा केली जाऊ शकत नाही, या कारणास्तव ते पूजनीय गोतम आपल्या दर्शनासाठी येणे योग्य नाही; तर आपण स्वतःच त्या पूजनीय गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य आहे. हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे जमिनीखाली पुरलेले आणि वर साठवलेले विपुल सोने-नाणे सोडून गृहत्याग करून प्रव्रजित झाले आहेत... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे तरुण वयातच, काळेभोर केस असताना, तारुण्याच्या ऐन उमेदीत, प्रथम वयातच घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झाले आहेत... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे त्यांच्या माता-पित्यांची इच्छा नसताना, ते अश्रू ढाळत रडत असताना, आपले केस व दाढी काढून, काषाय वस्त्रे परिधान करून घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झाले आहेत... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे अत्यंत देखणे, दर्शनीय, प्रसन्न व्यक्तिमत्त्वाचे, परम वर्णसौंदर्याने युक्त, ब्रह्मवर्णी, भव्य शरीरयष्टीचे आणि पाहताच क्षणी आदरयुक्त प्रभाव पाडणारे आहेत... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे शीलवान आहेत, श्रेष्ठ शील आणि कल्याणकारी शीलाने युक्त आहेत, ते उत्तम शीलाने संपन्न आहेत... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे मधुर भाषी आहेत, त्यांची वाणी सुस्पष्ट आणि शिष्टसंमत आहे, ती दोषरहित, स्पष्ट आणि अर्थ समजावून सांगणारी आहे... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे अनेकांचे आचार्य आणि आचार्यांचेही आचार्य आहेत... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे कामरागापासून मुक्त आणि चंचलतेपासून रहित आहेत... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे कर्मवादी आणि क्रियावादी आहेत, ते ब्राह्मण प्रजेचे कल्याण इच्छिणारे आणि निष्पाप आचरण पुढे ठेवणारे आहेत... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे उच्च कुळातून, शुद्ध क्षत्रिय कुळातून प्रव्रजित झाले आहेत... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे अत्यंत श्रीमंत, विपुल धन आणि ऐश्वर्य असलेल्या समृद्ध कुळातून प्रव्रजित झाले आहेत... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतमांना प्रश्न विचारण्यासाठी आणि शंकांचे निरसन करण्यासाठी लोक दूरवरच्या देशांतून आणि प्रांतांतून येतात... हे गृहस्थांनो, हजारो देवतांनी श्रमण गोतमांना आयुष्यभरासाठी शरण घेतले आहे... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतमांची अशी कल्याणकारी कीर्ती सर्वत्र पसरली आहे की – 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता, बुद्ध आणि भगवंत आहेत'... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे महापुरुषाच्या बत्तीस लक्षणांनी युक्त आहेत... हे गृहस्थांनो, मगधचा राजा श्रेणिक बिंबिसार याने आपल्या पत्नी व पुत्रांसह श्रमण गोतमांना आयुष्यभरासाठी शरण घेतले आहे... हे गृहस्थांनो, कोसलचा राजा प्रसेनजित याने आपल्या पत्नी व पुत्रांसह श्रमण गोतमांना आयुष्यभरासाठी शरण घेतले आहे... हे गृहस्थांनो, पोखर साती ब्राह्मणाने आपल्या पत्नी व पुत्रांसह श्रमण गोतमांना आयुष्यभरासाठी शरण घेतले आहे... हे गृहस्थांनो, श्रमण गोतम हे ओपासाद येथे आलेले असून ओपासादच्या उत्तरेला असलेल्या देववनातील सालवनात विहार करत आहेत. जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण आपल्या गावाच्या हद्दीत येतात, ते आपले अतिथी असतात. आणि अतिथींचा आपण आदर-सत्कार केला पाहिजे, त्यांचा सन्मान केला पाहिजे, त्यांना मान दिला पाहिजे आणि त्यांची पूजा केली पाहिजे. ज्याअर्थी श्रमण गोतम हे ओपासाद येथे आलेले असून ओपासादच्या उत्तरेला असलेल्या देववनातील सालवनात विहार करत आहेत, त्याअर्थी श्रमण गोतम हे आपले अतिथी आहेत. आणि अतिथींचा आपण आदर-सत्कार केला पाहिजे, त्यांचा सन्मान केला पाहिजे, त्यांना मान दिला पाहिजे आणि त्यांची पूजा केली पाहिजे. या कारणास्तव ते पूजनीय गोतम आपल्या दर्शनासाठी येणे योग्य नाही; तर आपण स्वतःच त्या पूजनीय गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य आहे. हे गृहस्थांनो, मला त्या पूजनीय गोतमांचे एवढेच गुण माहीत आहेत, परंतु ते पूजनीय गोतम केवळ एवढ्याच गुणांचे धनी नाहीत; तर ते पूजनीय गोतम अपरिमित गुणांनी संपन्न आहेत. त्या गुणांपैकी केवळ एका जरी गुणाने युक्त असले, तरी ते पूजनीय गोतम आपल्या दर्शनासाठी येणे योग्य नाही; तर आपण स्वतःच त्या पूजनीय गोतमांच्या दर्शनासाठी जाणे योग्य आहे. तर मग, हे गृहस्थांनो, आपण सर्वजण मिळून त्या श्रमण गोतमांच्या दर्शनासाठी जाऊ या."

၄၂၆. အထ ခေါ စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော မဟတာ ဗြာဟ္မဏဂဏေန သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဝုဒ္ဓေဟိ ဝုဒ္ဓေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ သဒ္ဓိံ ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ နိသိန္နော ဟောတိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကာပဋိကော နာမ မာဏဝေါ ဒဟရော ဝုတ္တသိရော သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော တဿံ ပရိသာယံ နိသိန္နော ဟောတိ. သော ဝုဒ္ဓါနံ ဝုဒ္ဓါနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ မန္တယမာနာနံ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာပဋိကံ မာဏဝံ အပသာဒေတိ – ‘‘မာယသ္မာ ဘာရဒွါဇော ဝုဒ္ဓါနံ ဝုဒ္ဓါနံ ဗြာဟ္မဏာနံ မန္တယမာနာနံ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေတု. ကထာပရိယောသာနံ အာယသ္မာ ဘာရဒွါဇော အာဂမေတူ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ဘဝံ ဂေါတမော ကာပဋိကံ မာဏဝံ အပသာဒေသိ. ကုလပုတ္တော စ ကာပဋိကော မာဏဝေါ, ဗဟုဿုတော စ ကာပဋိကော မာဏဝေါ, ပဏ္ဍိတော စ ကာပဋိကော မာဏဝေါ, ကလျာဏဝါက္ကရဏော စ ကာပဋိကော မာဏဝေါ, ပဟောတိ စ ကာပဋိကော မာဏဝေါ ဘောတာ ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော [Pg.381] ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ ကာပဋိကဿ မာဏဝဿ တေဝိဇ္ဇကေ ပါဝစနေ ကထာ ဘဝိဿတိ. တထာ ဟိ နံ ဗြာဟ္မဏာ သံပုရေက္ခရောန္တီ’’တိ. အထ ခေါ ကာပဋိကဿ မာဏဝဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယဒါ မေ သမဏော ဂေါတမော စက္ခုံ ဥပသံဟရိဿတိ, အထာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ပဉှံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာပဋိကဿ မာဏဝဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ယေန ကာပဋိကော မာဏဝေါ တေန စက္ခူနိ ဥပသံဟာသိ.

४२६. त्यानंतर चंकी ब्राह्मण मोठ्या ब्राह्मण समुदायासोबत जेथे भगवान होते तेथे गेला; तेथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशलक्षेम विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. त्या वेळी भगवान अतिशय ज्येष्ठ ब्राह्मणांसोबत काही संस्मरणीय संभाषण संपवून बसलेले होते. त्या वेळी कापटिक नावाचा एक तरुण ब्राह्मण कुमार, ज्याचे डोके नुकतेच मुंडण केलेले होते, वयाने सुमारे सोळा वर्षांचा होता, तो निघंटु (शब्दकोश), केटुभ (काव्यशास्त्र), अक्षरांचे प्रकार (व्याकरण) आणि पाचवा इतिहास यांसह तीन वेदांचा पारंगत होता. तो पदांचा जाणकार, व्याकरणकार आणि लोकायत व महापुरुष लक्षणांमध्ये पूर्णपणे निपुण होता, त्या सभेत बसलेला होता. जेव्हा ते ज्येष्ठ ब्राह्मण भगवंतांसोबत चर्चा करत होते, तेव्हा तो वारंवार त्यांच्या संभाषणात व्यत्यय आणत होता. तेव्हा भगवंतांनी कापटिक कुमाराला हटकले – “आयुष्यमान भारद्वाजाने ज्येष्ठ ब्राह्मणांच्या संभाषणात मध्येच व्यत्यय आणू नये. आयुष्यमान भारद्वाजाने संभाषण संपेपर्यंत वाट पाहावी.” असे म्हटले असता, चंकी ब्राह्मण भगवंतांना म्हणाला – “पूजनीय गोतमांनी कापटिक कुमाराला हटकू नये. कापटिक कुमार हा कुलीन पुत्र आहे, तो बहुश्रुत आहे, तो बुद्धिमान आहे, त्याचे वक्तृत्व उत्तम आहे आणि तो पूजनीय गोतमांसोबत या विषयावर चर्चा करण्यास पूर्णपणे समर्थ आहे.” तेव्हा भगवंतांच्या मनात असा विचार आला – “नक्कीच, कापटिक कुमाराला तीन वेदांच्या शास्त्राचे उत्तम ज्ञान असणार, म्हणूनच हे ब्राह्मण त्याला एवढा मान देत आहेत.” तेव्हा कापटिक कुमाराच्या मनात विचार आला – “जेव्हा श्रमण गोतम माझ्याकडे पाहतील, तेव्हा मी त्यांना प्रश्न विचारीन.” तेव्हा भगवंतांनी कापटिक कुमाराच्या मनातील विचार आपल्या मनाने जाणून घेऊन कापटिक कुमाराकडे आपली दृष्टी वळवली.

၄၂၇. အထ ခေါ ကာပဋိကဿ မာဏဝဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သမန္နာဟရတိ ခေါ မံ သမဏော ဂေါတမော. ယံနူနာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ကာပဋိကော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဒိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာနံ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဣတိဟိတိဟပရမ္ပရာယ ပိဋကသမ္ပဒါယ, တတ္ထ စ ဗြာဟ္မဏာ ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆန္တိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ? ‘‘ကိံ ပန, ဘာရဒွါဇ, အတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကဗြာဟ္မဏောပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟမေတံ ဇာနာမိ, အဟမေတံ ပဿာမိ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ကိံ ပန, ဘာရဒွါဇ, အတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယောပိ, ဧကာစရိယပါစရိယောပိ, ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယမဟယုဂါပိ, ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟမေတံ ဇာနာမိ, အဟမေတံ ပဿာမိ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ကိံ ပန, ဘာရဒွါဇ, ယေပိ တေ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ တဒနုဂါယန္တိ တဒနုဘာသန္တိ ဘာသိတမနုဘာသန္တိ ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, တေပိ ဧဝမာဟံသု – ‘မယမေတံ ဇာနာမ, မယမေတံ ပဿာမ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

४२७. तेव्हा कापटिक कुमाराच्या मनात विचार आला – “श्रमण गोतम माझ्याकडे लक्ष देत आहेत. मग मी श्रमण गोतमांना प्रश्न का विचारू नये?” त्यानंतर कापटिक कुमार भगवंतांना म्हणाला – “हे गोतम, ब्राह्मणांचे जे प्राचीन मंत्रपद (वेदवचन) आहे, जे मौखिक परंपरेने आणि ग्रंथसंग्रहाच्या रूपाने चालत आलेले आहे, त्याबाबत ब्राह्मण ठामपणे असा निष्कर्ष काढतात की – ‘हेच सत्य आहे, इतर सर्व व्यर्थ आहे.’ याविषयी पूजनीय गोतमांचे काय म्हणणे आहे?” “पण भारद्वाज, ब्राह्मणांमध्ये असा एकही ब्राह्मण आहे का, जो असे म्हणतो – ‘मी हे जाणतो, मी हे पाहतो; हेच सत्य आहे, इतर सर्व व्यर्थ आहे’?” “नाही, हे गोतम.” “पण भारद्वाज, ब्राह्मणांमध्ये असा एकही आचार्य, किंवा आचार्यांचे आचार्य, अगदी सातव्या पिढीपर्यंतचे आचार्य आहेत का, जे असे म्हणतात – ‘मी हे जाणतो, मी हे पाहतो; हेच सत्य आहे, इतर सर्व व्यर्थ आहे’?” “नाही, हे गोतम.” “पण भारद्वाज, ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, जे मंत्रांचे कर्ते आणि मंत्रांचे प्रवर्तक होते, ज्यांचे प्राचीन मंत्रपद आजचे ब्राह्मण गायन करतात, पठण करतात, त्यांनी म्हटलेल्याचे पुनरुच्चारण करतात आणि त्यांनी शिकवलेले पुन्हा शिकवतात – जसे की अठ्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमतग्गी, अंगीरस, भारद्वाज, वासेठ्ठ, कस्सप आणि भगु – त्या प्राचीन ऋषींनी तरी असे म्हटले होते का की – ‘आम्ही हे जाणतो, आम्ही हे पाहतो; हेच सत्य आहे, इतर सर्व व्यर्थ आहे’?” “नाही, हे गोतम.”

‘‘ဣတိ ကိရ, ဘာရဒွါဇ, နတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကဗြာဟ္မဏောပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟမေတံ ဇာနာမိ, အဟမေတံ ပဿာမိ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ; နတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယောပိ ဧကာစရိယပါစရိယောပိ, ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယမဟယုဂါပိ, ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟမေတံ [Pg.382] ဇာနာမိ, အဟမေတံ ပဿာမိ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ; ယေပိ တေ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ တဒနုဂါယန္တိ တဒနုဘာသန္တိ ဘာသိတမနုဘာသန္တိ ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, တေပိ န ဧဝမာဟံသု – ‘မယမေတံ ဇာနာမ, မယမေတံ ပဿာမ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ.

“अशा प्रकारे, भारद्वाज, ब्राह्मणांमध्ये असा एकही ब्राह्मण नाही जो असे म्हणतो – ‘मी हे जाणतो, मी हे पाहतो; हेच सत्य आहे, इतर सर्व व्यर्थ आहे’; तसेच ब्राह्मणांमध्ये असा एकही आचार्य किंवा आचार्यांचे आचार्य, अगदी सातव्या पिढीपर्यंतचे आचार्य नाहीत, जे असे म्हणतात – ‘मी हे जाणतो, मी हे पाहतो; हेच सत्य आहे, इतर सर्व व्यर्थ आहे’; आणि ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, जे मंत्रांचे कर्ते आणि मंत्रांचे प्रवर्तक होते, ज्यांचे प्राचीन मंत्रपद आजचे ब्राह्मण गायन करतात, पठण करतात, त्यांनी म्हटलेल्याचे पुनरुच्चारण करतात आणि त्यांनी शिकवलेले पुन्हा शिकवतात – जसे की अठ्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमतग्गी, अंगीरस, भारद्वाज, वासेठ्ठ, कस्सप आणि भगु – त्या प्राचीन ऋषींनी देखील असे म्हटले नव्हते की – ‘आम्ही हे जाणतो, आम्ही हे पाहतो; हेच सत्य आहे, इतर सर्व व्यर्थ आहे’.”

၄၂၈. ‘‘သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, အန္ဓဝေဏိ ပရမ္ပရာသံသတ္တာ ပုရိမောပိ န ပဿတိ မဇ္ဈိမောပိ န ပဿတိ ပစ္ဆိမောပိ န ပဿတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, အန္ဓဝေဏူပမံ မညေ ဗြာဟ္မဏာနံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတိ – ပုရိမောပိ န ပဿတိ မဇ္ဈိမောပိ န ပဿတိ ပစ္ဆိမောပိ န ပဿတိ. တံ ကိံ မညသိ, ဘာရဒွါဇ, နနု ဧဝံ သန္တေ ဗြာဟ္မဏာနံ အမူလိကာ သဒ္ဓါ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘န ခွေတ္ထ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါယေဝ ပယိရုပါသန္တိ, အနုဿဝါပေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ပယိရုပါသန္တီ’’တိ. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခေါ တွံ, ဘာရဒွါဇ, သဒ္ဓံ အဂမာသိ, အနုဿဝံ ဣဒါနိ ဝဒေသိ. ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, ဘာရဒွါဇ, ဓမ္မာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒွေဓာ ဝိပါကာ. ကတမေ ပဉ္စ? သဒ္ဓါ, ရုစိ, အနုဿဝေါ, အာကာရပရိဝိတက္ကော, ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ – ဣမေ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ပဉ္စ ဓမ္မာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒွေဓာ ဝိပါကာ. အပိ စ, ဘာရဒွါဇ, သုသဒ္ဒဟိတံယေဝ ဟောတိ, တဉ္စ ဟောတိ ရိတ္တံ တုစ္ဆံ မုသာ; နော စေပိ သုသဒ္ဒဟိတံ ဟောတိ, တဉ္စ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနညထာ. အပိ စ, ဘာရဒွါဇ, သုရုစိတံယေဝ ဟောတိ…ပေ… သွာနုဿုတံယေဝ ဟောတိ…ပေ… သုပရိဝိတက္ကိတံယေဝ ဟောတိ…ပေ… သုနိဇ္ဈာယိတံယေဝ ဟောတိ, တဉ္စ ဟောတိ ရိတ္တံ တုစ္ဆံ မုသာ; နော စေပိ သုနိဇ္ဈာယိတံ ဟောတိ, တဉ္စ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနညထာ. သစ္စမနုရက္ခတာ, ဘာရဒွါဇ, ဝိညုနာ ပုရိသေန နာလမေတ္ထ ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂန္တုံ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ.

४२८. “हे भारद्वाज, जसे काही अंधांची रांग एकमेकांना धरून चालत असेल, ज्यात सर्वात पुढचाही पाहत नाही, मधलाही पाहत नाही आणि सर्वात मागचाही पाहत नाही; तसेच, भारद्वाज, मला वाटते की ब्राह्मणांचे हे बोलणे अंधांच्या रांगेसारखेच ठरते – जिथे सर्वात पुढचाही पाहत नाही, मधलाही पाहत नाही आणि सर्वात मागचाही पाहत नाही. भारद्वाज, तुला काय वाटते? असे असताना ब्राह्मणांची श्रद्धा ही आधारहीन ठरत नाही का?” “हे गौतम, येथे ब्राह्मण केवळ श्रद्धेमुळेच उपासना करत नाहीत, तर ते अनुश्रवामुळे (ऐकीव परंपरेमुळे) देखील उपासना करतात.” “भारद्वाज, आधी तू श्रद्धेचा आधार घेतला होतास, आणि आता तू अनुश्रवाविषयी बोलत आहेस. भारद्वाज, हे पाच धर्म या प्रत्यक्ष जीवनात दोन प्रकारे फलदायी ठरू शकतात. कोणते पाच? श्रद्धा, रुची, अनुश्रव, आकारपरिवितर्क (तार्किक विचार) आणि दिट्ठिनिज्झानक्खंति (मताचे चिंतन करून स्वीकार करणे) – भारद्वाज, हे पाच धर्म या प्रत्यक्ष जीवनात दोन प्रकारे फलदायी ठरू शकतात. शिवाय, भारद्वाज, एखादी गोष्ट पूर्णपणे श्रद्धापूर्वक स्वीकारलेली असू शकते, तरीही ती असत्य, पोकळ आणि खोटी असू शकते; आणि दुसरीकडे, एखादी गोष्ट पूर्णपणे श्रद्धापूर्वक स्वीकारलेली नसू शकते, तरीही ती खरी, वास्तविक आणि अचूक असू शकते. तसेच, भारद्वाज, एखादी गोष्ट पूर्णपणे आवडलेली असू शकते... चांगल्या प्रकारे ऐकलेली असू शकते... चांगल्या प्रकारे तर्क केलेली असू शकते... चांगल्या प्रकारे चिंतन केलेली असू शकते, तरीही ती असत्य, पोकळ आणि खोटी असू शकते; आणि दुसरीकडे, एखादी गोष्ट चांगल्या प्रकारे चिंतन केलेली नसू शकते, तरीही ती खरी, वास्तविक आणि अचूक असू शकते. भारद्वाज, सत्याचे रक्षण करणाऱ्या सुज्ञ माणसाने 'हेच सत्य आहे, इतर सर्व व्यर्थ आहे' अशा एकांतिक निष्कर्षावर पोहोचणे योग्य नाही।”

၄၂၉. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုရက္ခဏာ ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ သစ္စမနုရက္ခတိ? သစ္စာနုရက္ခဏံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သဒ္ဓါ စေပိ, ဘာရဒွါဇ, ပုရိသဿ ဟောတိ; ‘ဧဝံ မေ သဒ္ဓါ’တိ – ဣတိ ဝဒံ သစ္စမနုရက္ခတိ, နတွေဝ တာဝ ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ [Pg.383] ( ). ရုစိ စေပိ, ဘာရဒွါဇ, ပုရိသဿ ဟောတိ…ပေ… အနုဿဝေါ စေပိ, ဘာရဒွါဇ, ပုရိသဿ ဟောတိ…ပေ… အာကာရပရိဝိတက္ကော စေပိ, ဘာရဒွါဇ, ပုရိသဿ ဟောတိ…ပေ… ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ စေပိ, ဘာရဒွါဇ, ပုရိသဿ ဟောတိ; ‘ဧဝံ မေ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တီ’တိ – ဣတိ ဝဒံ သစ္စမနုရက္ခတိ, နတွေဝ တာဝ ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သစ္စာနုရက္ခဏာ ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုရက္ခတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုရက္ခဏံ ပညပေမ; န တွေဝ တာဝ သစ္စာနုဗောဓော ဟောတီ’’တိ.

४२९. “परंतु, हे गौतम, सत्याचे रक्षण कशा प्रकारे होते? मनुष्य सत्याचे रक्षण कसे करतो? आम्ही आदरणीय गौतमांना सत्याच्या रक्षणाविषयी विचारत आहोत.” “भारद्वाज, जर एखाद्या व्यक्तीची श्रद्धा असेल, आणि तो ‘माझी श्रद्धा अशी आहे’ असे म्हणत असेल, तर तो सत्याचे रक्षण करतो; परंतु तो ‘हेच सत्य आहे, इतर सर्व व्यर्थ आहे’ अशा एकांतिक निष्कर्षावर पोहोचत नाही. भारद्वाज, अशा प्रकारे सत्याचे रक्षण होते; अशा प्रकारे तो सत्याचे रक्षण करतो; अशा प्रकारे आम्ही सत्याच्या रक्षणाचे वर्णन करतो. परंतु अजून सत्याचा साक्षात्कार (सच्चानुबोध) झालेला नसतो. भारद्वाज, जर एखाद्या व्यक्तीची रुची असेल... जर एखाद्या व्यक्तीचा अनुश्रव असेल... जर एखाद्या व्यक्तीचा आकारपरिवितर्क असेल... जर एखाद्या व्यक्तीची दिट्ठिनिज्झानक्खंति असेल, आणि तो ‘माझी दिट्ठिनिज्झानक्खंति अशी आहे’ असे म्हणत असेल, तर तो सत्याचे रक्षण करतो; परंतु तो ‘हेच सत्य आहे, इतर सर्व व्यर्थ आहे’ अशा एकांतिक निष्कर्षावर पोहोचत नाही. भारद्वाज, अशा प्रकारे देखील सत्याचे रक्षण होते; अशा प्रकारे तो सत्याचे रक्षण करतो; अशा प्रकारे आम्ही सत्याच्या रक्षणाचे वर्णन करतो. परंतु अजून सत्याचा साक्षात्कार झालेला नसतो।”

၄၃၀. ‘‘ဧတ္တာဝတာ, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုရက္ခဏာ ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုရက္ခတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုရက္ခဏံ ပေက္ခာမ. ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုဗောဓော ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ သစ္စမနုဗုဇ္ဈတိ? သစ္စာနုဗောဓံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဣဓ, ဘာရဒွါဇ, ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ တီသု ဓမ္မေသု သမန္နေသတိ – လောဘနီယေသု ဓမ္မေသု, ဒေါသနီယေသု ဓမ္မေသု, မောဟနီယေသု ဓမ္မေသု. အတ္ထိ နု ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ လောဘနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ လောဘနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာတိ? တမေနံ သမန္နေသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘နတ္ထိ ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ လောဘနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ လောဘနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. တထာရူပေါ ခေါ ပနိမဿာယသ္မတော ကာယသမာစာရော တထာရူပေါ ဝစီသမာစာရော ယထာ တံ အလုဒ္ဓဿ. ယံ ခေါ ပန အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဂမ္ဘီရော သော ဓမ္မော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော [Pg.384] သန္တော ပဏီတော အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော; န သော ဓမ္မော သုဒေသိယော လုဒ္ဓေနာ’’’တိ.

४३०. “हे गौतम, अशा प्रकारे सत्याचे रक्षण होते, अशा प्रकारे मनुष्य सत्याचे रक्षण करतो आणि अशा प्रकारे आम्ही सत्याचे रक्षण पाहतो. परंतु, हे गौतम, सत्याचा साक्षात्कार (सच्चानुबोध) कशा प्रकारे होतो? मनुष्य सत्याचा साक्षात्कार कसा करतो? आम्ही आदरणीय गौतमांना सत्याच्या साक्षात्काराविषयी विचारत आहोत.” “भारद्वाज, येथे एखादा भिक्खू एखाद्या गावाचा किंवा नगराचा आश्रय घेऊन राहत असतो. मग एखादा गृहपती किंवा गृहपतीचा मुलगा त्या भिक्खूंकडे जातो आणि तीन गोष्टींच्या बाबतीत त्यांची तपासणी करतो – लोभ उत्पन्न करणाऱ्या गोष्टी (लोभनीय धर्म), द्वेष उत्पन्न करणाऱ्या गोष्टी (द्वेषणीय धर्म) आणि मोह उत्पन्न करणाऱ्या गोष्टी (मोहनीय धर्म): ‘या आदरणीय भिक्खूंच्या मनात लोभ उत्पन्न करणाऱ्या अशा काही गोष्टी आहेत का, ज्यांच्या प्रभावाखाली येऊन, सत्य माहीत नसतानाही ते “मला माहीत आहे” असे म्हणतील, किंवा सत्य पाहत नसतानाही “मी पाहत आहे” असे म्हणतील, किंवा इतरांना अशा कृत्यांसाठी प्रवृत्त करतील जे त्यांच्या दीर्घकालीन अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरेल?’ त्यांची तपासणी करताना त्याला समजते: ‘या आदरणीय भिक्खूंच्या मनात लोभ उत्पन्न करणाऱ्या अशा कोणत्याही गोष्टी नाहीत, ज्यांच्या प्रभावाखाली येऊन, सत्य माहीत नसतानाही ते “मला माहीत आहे” असे म्हणतील, किंवा सत्य पाहत नसतानाही “मी पाहत आहे” असे म्हणतील, किंवा इतरांना अशा कृत्यांसाठी प्रवृत्त करतील जे त्यांच्या दीर्घकालीन अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरेल. या आदरणीय भिक्खूंचे शारीरिक आणि वाचिक वर्तन लोभरहित माणसासारखेच आहे. आणि हे आदरणीय भिक्खू ज्या धम्माचा उपदेश करतात, तो धम्म गंभीर, समजण्यास कठीण, आकलन करण्यास कठीण, शांत, प्रणीत (उत्कृष्ट), केवळ तर्काने न समजणारा, सूक्ष्म आणि विद्वानांनाच अनुभवता येणारा असा आहे; लोभी माणसाला अशा धम्माचा उपदेश करणे सोपे नाही.’”

၄၃၁. ‘‘ယတော နံ သမန္နေသမာနော ဝိသုဒ္ဓံ လောဘနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမနုပဿတိ တတော နံ ဥတ္တရိ သမန္နေသတိ ဒေါသနီယေသု ဓမ္မေသု. အတ္ထိ နု ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ ဒေါသနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ ဒေါသနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာတိ? တမေနံ သမန္နေသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘နတ္ထိ ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ ဒေါသနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ ဒေါသနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. တထာရူပေါ ခေါ ပနိမဿာယသ္မတော ကာယသမာစာရော တထာရူပေါ ဝစီသမာစာရော ယထာ တံ အဒုဋ္ဌဿ. ယံ ခေါ ပန အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဂမ္ဘီရော သော ဓမ္မော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော; န သော ဓမ္မော သုဒေသိယော ဒုဋ္ဌေနာ’’’တိ.

४३१. “जेव्हा त्यांची तपासणी करताना त्याला दिसते की ते लोभ उत्पन्न करणाऱ्या गोष्टींपासून पूर्णपणे शुद्ध आहेत, तेव्हा तो पुढे जाऊन द्वेष उत्पन्न करणाऱ्या गोष्टींच्या (द्वेषणीय धर्म) बाबतीत त्यांची तपासणी करतो: ‘या आदरणीय भिक्खूंच्या मनात द्वेष उत्पन्न करणाऱ्या अशा काही गोष्टी आहेत का, ज्यांच्या प्रभावाखाली येऊन, सत्य माहीत नसतानाही ते “मला माहीत आहे” असे म्हणतील, किंवा सत्य पाहत नसतानाही “मी पाहत आहे” असे म्हणतील, किंवा इतरांना अशा कृत्यांसाठी प्रवृत्त करतील जे त्यांच्या दीर्घकालीन अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरेल?’ त्यांची तपासणी करताना त्याला समजते: ‘या आदरणीय भिक्खूंच्या मनात द्वेष उत्पन्न करणाऱ्या अशा कोणत्याही गोष्टी नाहीत, ज्यांच्या प्रभावाखाली येऊन, सत्य माहीत नसतानाही ते “मला माहीत आहे” असे म्हणतील, किंवा सत्य पाहत नसतानाही “मी पाहत आहे” असे म्हणतील, किंवा इतरांना अशा कृत्यांसाठी प्रवृत्त करतील जे त्यांच्या दीर्घकालीन अहितासाठी आणि दुःखासाठी कारणीभूत ठरेल. या आदरणीय भिक्खूंचे शारीरिक आणि वाचिक वर्तन द्वेषरहित माणसासारखेच आहे. आणि हे आदरणीय भिक्खू ज्या धम्माचा उपदेश करतात, तो धम्म गंभीर, समजण्यास कठीण, आकलन करण्यास कठीण, शांत, प्रणीत (उत्कृष्ट), केवळ तर्काने न समजणारा, सूक्ष्म आणि विद्वानांनाच अनुभवता येणारा असा आहे; द्वेषयुक्त माणसाला अशा धम्माचा उपदेश करणे सोपे नाही.’”

၄၃၂. ‘‘ယတော နံ သမန္နေသမာနော ဝိသုဒ္ဓံ ဒေါသနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမနုပဿတိ, တတော နံ ဥတ္တရိ သမန္နေသတိ မောဟနီယေသု ဓမ္မေသု. အတ္ထိ နု ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ မောဟနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ မောဟနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာတိ? တမေနံ သမန္နေသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘နတ္ထိ ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ မောဟနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ မောဟနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. တထာရူပေါ ခေါ ပနိမဿာယသ္မတော ကာယသမာစာရော တထာရူပေါ ဝစီသမာစာရော ယထာ တံ အမူဠှဿ. ယံ ခေါ ပန အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဂမ္ဘီရော သော ဓမ္မော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော [Pg.385] အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော; န သော ဓမ္မော သုဒေသိယော မူဠှေနာ’’’တိ.

४३२. जेव्हा तपासणी करणारा त्याला द्वेषयुक्त धर्मांपासून शुद्ध पाहतो, तेव्हा तो पुढे जाऊन त्याची मोहयुक्त धर्मांच्या बाबतीत तपासणी करतो: 'या आयुष्यमानांच्या ठिकाणी असे काही मोहयुक्त धर्म आहेत का, ज्यांच्यामुळे त्यांचे चित्त ग्रस्त होऊन ते न जाणताही म्हणतील - 'मी जाणतो', किंवा न पाहताही म्हणतील - 'मी पाहतो', किंवा दुसऱ्यालाही अशा गोष्टीसाठी प्रवृत्त करतील जी दीर्घकाळापर्यंत त्यांच्या अहितासाठी व दुःखासाठी कारणीभूत ठरेल?' त्याची तपासणी करताना त्याला असे समजते: 'या आयुष्यमानांच्या ठिकाणी असे कोणतेही मोहयुक्त धर्म नाहीत, ज्यांच्यामुळे त्यांचे चित्त ग्रस्त होऊन ते न जाणताही म्हणतील - 'मी जाणतो', किंवा न पाहताही म्हणतील - 'मी पाहतो', किंवा दुसऱ्यालाही अशा गोष्टीसाठी प्रवृत्त करतील जी दीर्घकाळापर्यंत त्यांच्या अहितासाठी व दुःखासाठी कारणीभूत ठरेल. या आयुष्यमानांचे शारीरिक आचरण आणि वाचिक आचरण असेच आहे जसे एखाद्या मोहरहित (अमूढ) व्यक्तीचे असते. शिवाय, हे आयुष्यमान ज्या धर्माचा उपदेश करतात, तो धर्म गंभीर आहे, दुर्दर्श (पाहण्यास कठीण) आहे, दुरनुबोध (समजण्यास कठीण) आहे, शांत आहे, प्रणीत (उत्कृष्ट) आहे, अतर्कावचर (तर्काच्या पलीकडचा) आहे, निपुण आहे आणि पंडितांनाच वेदनीय (अनुभवता येण्याजोगा) आहे; हा धर्म एखाद्या मोहाने ग्रस्त असलेल्या व्यक्तीद्वारे चांगल्या प्रकारे उपदेशिला जाऊ शकत नाही.'

‘‘ယတော နံ သမန္နေသမာနော ဝိသုဒ္ဓံ မောဟနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမနုပဿတိ; အထ တမှိ သဒ္ဓံ နိဝေသေတိ, သဒ္ဓါဇာတော ဥပသင်္ကမတိ, ဥပသင်္ကမန္တော ပယိရုပါသတိ, ပယိရုပါသန္တော သောတံ ဩဒဟတိ, ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတိ, သုတွာ ဓမ္မံ ဓာရေတိ, ဓတာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတိ, အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတော ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ သတိ ဆန္ဒော ဇာယတိ, ဆန္ဒဇာတော ဥဿဟတိ, ဥဿဟိတွာ တုလေတိ, တုလယိတွာ ပဒဟတိ, ပဟိတတ္တော သမာနော ကာယေန စေဝ ပရမသစ္စံ သစ္ဆိကရောတိ ပညာယ စ နံ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သစ္စာနုဗောဓော ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုဗုဇ္ဈတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုဗောဓံ ပညပေမ; န တွေဝ တာဝ သစ္စာနုပ္ပတ္တိ ဟောတီ’’တိ.

जेव्हा तपासणी करणारा त्याला मोहयुक्त धर्मांपासून शुद्ध पाहतो, तेव्हा तो त्यांच्यावर श्रद्धा ठेवतो. श्रद्धा उत्पन्न झाल्यावर तो त्यांच्याजवळ जातो; जवळ गेल्यावर तो त्यांची सेवा-उपासना करतो; सेवा-उपासना करताना तो कान देतो (लक्षपूर्वक ऐकतो); कान दिल्यावर तो धर्म ऐकतो; धर्म ऐकल्यानंतर तो तो धारण करतो; धारण केलेल्या धर्मांच्या अर्थाची तो परीक्षा करतो; अर्थाची परीक्षा करत असताना त्याला ते धर्म चिंतनासाठी अनुकूल वाटतात; धर्मांचे चिंतन करण्याची क्षमता निर्माण झाल्यावर त्याच्यात छंद (इच्छा) उत्पन्न होतो; छंद उत्पन्न झाल्यावर तो उत्साह दाखवतो; उत्साह दाखवल्यावर तो तुलना करतो; तुलना केल्यावर तो प्रयत्न (प्रधान) करतो; दृढनिश्चयी होऊन तो कायेने परम सत्याचा साक्षात्कार करतो आणि प्रज्ञेने त्याचा वेध घेऊन ते पाहतो. हे भारद्वाज, एवढ्यानेच सत्याचा बोध (सत्यानुबोध) होतो, एवढ्यानेच मनुष्य सत्य जाणतो आणि एवढ्यालाच आम्ही सत्याचा बोध असे म्हणतो; परंतु अजून सत्याची प्राप्ती (सत्यानुपत्ती) झालेली नसते.

၄၃၃. ‘‘ဧတ္တာဝတ္တာ, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုဗောဓော ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုဗုဇ္ဈတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုဗောဓံ ပေက္ခာမ. ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုပ္ပတ္တိ ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ သစ္စမနုပါပုဏာတိ? သစ္စာနုပ္ပတ္တိံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘တေသံယေ, ဘာရဒွါဇ, ဓမ္မာနံ အာသေဝနာ ဘာဝနာ ဗဟုလီကမ္မံ သစ္စာနုပ္ပတ္တိ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သစ္စာနုပ္ပတ္တိ ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုပါပုဏာတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုပ္ပတ္တိံ ပညပေမာ’’တိ.

४३३. हे गौतम, एवढ्यानेच सत्याचा बोध होतो, एवढ्यानेच मनुष्य सत्य जाणतो आणि एवढ्यालाच आम्ही सत्याचा बोध मानतो. परंतु, हे गौतम, किती मर्यादेने सत्याची प्राप्ती (सत्यानुपत्ती) होते, किती मर्यादेने मनुष्य सत्याप्रत पोहोचतो? आम्ही आदरणीय गौतमांना सत्याच्या प्राप्तीबद्दल विचारत आहोत. हे भारद्वाज, त्याच धर्मांचे सेवन केल्याने, त्यांची भावना केल्याने आणि त्यांचा वारंवार सराव (बहुलीकर्म) केल्याने सत्याची प्राप्ती होते. हे भारद्वाज, एवढ्यानेच सत्याची प्राप्ती होते, एवढ्यानेच मनुष्य सत्याप्रत पोहोचतो आणि एवढ्यालाच आम्ही सत्याची प्राप्ती असे म्हणतो.

၄၃၄. ‘‘ဧတ္တာဝတာ, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုပ္ပတ္တိ ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုပါပုဏာတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုပ္ပတ္တိံ ပေက္ခာမ. သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ပဓာနံ ဗဟုကာရံ. နော စေတံ ပဒဟေယျ, နယိဒံ သစ္စမနုပါပုဏေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ပဒဟတိ တသ္မာ သစ္စမနုပါပုဏာတိ. တသ္မာ သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ပဓာနံ ဗဟုကာရ’’န္တိ.

४३४. हे गौतम, एवढ्यानेच सत्याची प्राप्ती होते, एवढ्यानेच मनुष्य सत्याप्रत पोहोचतो आणि एवढ्यालाच आम्ही सत्याची प्राप्ती मानतो. परंतु, हे गौतम, सत्याच्या प्राप्तीसाठी कोणता धर्म सर्वात जास्त उपकारक आहे? आम्ही आदरणीय गौतमांना सत्याच्या प्राप्तीसाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या धर्माबद्दल विचारत आहोत. हे भारद्वाज, सत्याच्या प्राप्तीसाठी प्रयत्न (प्रधान) हा सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर कोणी प्रयत्न केला नाही, तर तो सत्याप्रत पोहोचू शकणार नाही. परंतु, जो प्रयत्न करतो, म्हणूनच तो सत्याप्रत पोहोचतो. म्हणूनच, सत्याच्या प्राप्तीसाठी प्रयत्न हा सर्वात जास्त उपकारक आहे.

‘‘ပဓာနဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ပဓာနဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ပဓာနဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, တုလနာ [Pg.386] ဗဟုကာရာ. နော စေတံ တုလေယျ, နယိဒံ ပဒဟေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ တုလေတိ တသ္မာ ပဒဟတိ. တသ္မာ ပဓာနဿ တုလနာ ဗဟုကာရာ’’တိ.

परंतु, हे गौतम, प्रयत्नासाठी (प्रधानासाठी) कोणता धर्म सर्वात जास्त उपकारक आहे? आम्ही आदरणीय गौतमांना प्रयत्नासाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या धर्माबद्दल विचारत आहोत. हे भारद्वाज, प्रयत्नासाठी तुलना (मूल्यमापन) सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर कोणी तुलना केली नाही, तर तो प्रयत्न करणार नाही. परंतु, जो तुलना करतो, म्हणूनच तो प्रयत्न करतो. म्हणूनच, प्रयत्नासाठी तुलना सर्वात जास्त उपकारक आहे.

‘‘တုလနာယ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? တုလနာယ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘တုလနာယ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဥဿာဟော ဗဟုကာရော. နော စေတံ ဥဿဟေယျ, နယိဒံ တုလေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ဥဿဟတိ တသ္မာ တုလေတိ. တသ္မာ တုလနာယ ဥဿာဟော ဗဟုကာရော’’တိ.

परंतु, हे गौतम, तुलनेसाठी कोणता धर्म सर्वात जास्त उपकारक आहे? आम्ही आदरणीय गौतमांना तुलनेसाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या धर्माबद्दल विचारत आहोत. हे भारद्वाज, तुलनेसाठी उत्साह सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर कोणी उत्साह दाखवला नाही, तर तो तुलना करणार नाही. परंतु, जो उत्साह दाखवतो, म्हणूनच तो तुलना करतो. म्हणूनच, तुलनेसाठी उत्साह सर्वात जास्त उपकारक आहे.

‘‘ဥဿာဟဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဥဿာဟဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဥဿာဟဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဆန္ဒော ဗဟုကာရော. နော စေတံ ဆန္ဒော ဇာယေထ, နယိဒံ ဥဿဟေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ဆန္ဒော ဇာယတိ တသ္မာ ဥဿဟတိ. တသ္မာ ဥဿာဟဿ ဆန္ဒော ဗဟုကာရော’’တိ.

परंतु, हे गौतम, उत्साहासाठी कोणता धर्म सर्वात जास्त उपकारक आहे? आम्ही आदरणीय गौतमांना उत्साहासाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या धर्माबद्दल विचारत आहोत. हे भारद्वाज, उत्साहासाठी छंद (इच्छा) सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर छंद उत्पन्न झाला नाही, तर मनुष्य उत्साह दाखवणार नाही. परंतु, जेव्हा छंद उत्पन्न होतो, म्हणूनच तो उत्साह दाखवतो. म्हणूनच, उत्साहासाठी छंद सर्वात जास्त उपकारक आहे.

‘‘ဆန္ဒဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဆန္ဒဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဆန္ဒဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ ဗဟုကာရာ. နော စေတေ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမေယျုံ, နယိဒံ ဆန္ဒော ဇာယေထ. ယသ္မာ စ ခေါ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ တသ္မာ ဆန္ဒော ဇာယတိ. တသ္မာ ဆန္ဒဿ ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ ဗဟုကာရာ’’တိ.

परंतु, हे गौतम, छंदासाठी कोणता धर्म सर्वात जास्त उपकारक आहे? आम्ही आदरणीय गौतमांना छंदासाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या धर्माबद्दल विचारत आहोत. हे भारद्वाज, छंदासाठी धर्मांचे चिंतन करण्याची क्षमता (धम्मनिज्झानक्खंती) सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर ते धर्म चिंतनासाठी अनुकूल वाटले नाहीत, तर छंद उत्पन्न होणार नाही. परंतु, जेव्हा ते धर्म चिंतनासाठी अनुकूल वाटतात, म्हणूनच छंद उत्पन्न होतो. म्हणूनच, छंदासाठी धर्मांचे चिंतन करण्याची क्षमता सर्वात जास्त उपकारक आहे.

‘‘ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, အတ္ထူပပရိက္ခာ ဗဟုကာရာ. နော စေတံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခေယျ, နယိဒံ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတိ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ. တသ္မာ ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အတ္ထူပပရိက္ခာ ဗဟုကာရာ’’တိ.

परंतु, हे गौतम, धर्मांचे चिंतन करण्याच्या क्षमतेसाठी कोणता धर्म सर्वात जास्त उपकारक आहे? आम्ही आदरणीय गौतमांना धर्मांचे चिंतन करण्याच्या क्षमतेसाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या धर्माबद्दल विचारत आहोत. हे भारद्वाज, धर्मांचे चिंतन करण्याच्या क्षमतेसाठी अर्थाची परीक्षा (अर्थोपपरीक्षा) सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर कोणी अर्थाची परीक्षा केली नाही, तर ते धर्म चिंतनासाठी अनुकूल वाटणार नाहीत. परंतु, जो अर्थाची परीक्षा करतो, म्हणूनच ते धर्म चिंतनासाठी अनुकूल वाटतात. म्हणूनच, धर्मांचे चिंतन करण्याच्या क्षमतेसाठी अर्थाची परीक्षा सर्वात जास्त उपकारक आहे.

‘‘အတ္ထူပပရိက္ခာယ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? အတ္ထူပပရိက္ခာယ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘အတ္ထူပပရိက္ခာယ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဓမ္မဓာရဏာ ဗဟုကာရာ. နော စေတံ ဓမ္မံ ဓာရေယျ, နယိဒံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ဓမ္မံ ဓာရေတိ တသ္မာ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတိ. တသ္မာ အတ္ထူပပရိက္ခာယ ဓမ္မဓာရဏာ ဗဟုကာရာ’’တိ.

परंतु, हे गौतम, अर्थाच्या परीक्षेसाठी कोणता धर्म सर्वात जास्त उपकारक आहे? आम्ही आदरणीय गौतमांना अर्थाच्या परीक्षेसाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या धर्माबद्दल विचारत आहोत. हे भारद्वाज, अर्थाच्या परीक्षेसाठी धर्म धारण करणे (धम्मधारणा) सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर कोणी धर्म धारण केला नाही, तर तो अर्थाची परीक्षा करू शकणार नाही. परंतु, जो धर्म धारण करतो, म्हणूनच तो अर्थाची परीक्षा करतो. म्हणूनच, अर्थाच्या परीक्षेसाठी धर्म धारण करणे सर्वात जास्त उपकारक आहे.

‘‘ဓမ္မဓာရဏာယ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဓမ္မဓာရဏာယ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဓမ္မဓာရဏာယ [Pg.387] ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဓမ္မဿဝနံ ဗဟုကာရံ. နော စေတံ ဓမ္မံ သုဏေယျ, နယိဒံ ဓမ္မံ ဓာရေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ဓမ္မံ သုဏာတိ တသ္မာ ဓမ္မံ ဓာရေတိ. တသ္မာ ဓမ္မဓာရဏာယ ဓမ္မဿဝနံ ဗဟုကာရ’’န္တိ.

“पण हे गौतम, धम्म धारण करण्यासाठी कोणता धम्म सर्वात जास्त उपकारक आहे? धम्म धारण करण्यासाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या धम्माविषयी आम्ही पूजनीय गौतमांना विचारत आहोत.” “भारद्वाज, धम्म धारण करण्यासाठी धम्मश्रवण सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर कोणी धम्म ऐकला नाही, तर तो धम्म धारण करू शकणार नाही; परंतु जेव्हा तो धम्म ऐकतो, तेव्हा तो धम्म धारण करतो. म्हणूनच, धम्म धारण करण्यासाठी धम्मश्रवण सर्वात जास्त उपकारक आहे.”

‘‘ဓမ္မဿဝနဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဓမ္မဿဝနဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဓမ္မဿဝနဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သောတာဝဓာနံ ဗဟုကာရံ. နော စေတံ သောတံ ဩဒဟေယျ, နယိဒံ ဓမ္မံ သုဏေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ သောတံ ဩဒဟတိ တသ္မာ ဓမ္မံ သုဏာတိ. တသ္မာ ဓမ္မဿဝနဿ သောတာဝဓာနံ ဗဟုကာရ’’န္တိ.

“पण हे गौतम, धम्मश्रवणासाठी कोणती गोष्ट सर्वात जास्त उपकारक आहे? धम्मश्रवणासाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या गोष्टीविषयी आम्ही पूजनीय गौतमांना विचारत आहोत.” “भारद्वाज, धम्मश्रवणासाठी कान देणे (लक्षपूर्वक ऐकणे) सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर कोणी कान दिले नाहीत, तर तो धम्म ऐकू शकणार नाही; परंतु जेव्हा तो कान देतो, तेव्हा तो धम्म ऐकतो. म्हणूनच, धम्मश्रवणासाठी कान देणे सर्वात जास्त उपकारक आहे.”

‘‘သောတာဝဓာနဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? သောတာဝဓာနဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သောတာဝဓာနဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ပယိရုပါသနာ ဗဟုကာရာ. နော စေတံ ပယိရုပါသေယျ, နယိဒံ သောတံ ဩဒဟေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ပယိရုပါသတိ တသ္မာ သောတံ ဩဒဟတိ. တသ္မာ သောတာဝဓာနဿ ပယိရုပါသနာ ဗဟုကာရာ’’တိ.

“पण हे गौतम, कान देण्यासाठी कोणती गोष्ट सर्वात जास्त उपकारक आहे? कान देण्यासाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या गोष्टीविषयी आम्ही पूजनीय गौतमांना विचारत आहोत.” “भारद्वाज, कान देण्यासाठी सेवा-शुश्रूषा सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर कोणी सेवा-शुश्रूषा केली नाही, तर तो कान देणार नाही; परंतु जेव्हा तो सेवा-शुश्रूषा करतो, तेव्हा तो कान देतो. म्हणूनच, कान देण्यासाठी सेवा-शुश्रूषा सर्वात जास्त उपकारक आहे.”

‘‘ပယိရုပါသနာယ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ပယိရုပါသနာယ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ပယိရုပါသနာယ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဥပသင်္ကမနံ ဗဟုကာရံ. နော စေတံ ဥပသင်္ကမေယျ, နယိဒံ ပယိရုပါသေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ဥပသင်္ကမတိ တသ္မာ ပယိရုပါသတိ. တသ္မာ ပယိရုပါသနာယ ဥပသင်္ကမနံ ဗဟုကာရ’’န္တိ.

“पण हे गौतम, सेवा-शुश्रूषेसाठी कोणती गोष्ट सर्वात जास्त उपकारक आहे? सेवा-शुश्रूषेसाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या गोष्टीविषयी आम्ही पूजनीय गौतमांना विचारत आहोत.” “भारद्वाज, सेवा-शुश्रूषेसाठी जवळ जाणे सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर कोणी जवळ गेला नाही, तर तो सेवा-शुश्रूषा करणार नाही; परंतु जेव्हा तो जवळ जातो, तेव्हा तो सेवा-शुश्रूषा करतो. म्हणूनच, सेवा-शुश्रूषेसाठी जवळ जाणे सर्वात जास्त उपकारक आहे.”

‘‘ဥပသင်္ကမနဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဥပသင်္ကမနဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဥပသင်္ကမနဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သဒ္ဓါ ဗဟုကာရာ. နော စေတံ သဒ္ဓါ ဇာယေထ, နယိဒံ ဥပသင်္ကမေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ သဒ္ဓါ ဇာယတိ တသ္မာ ဥပသင်္ကမတိ. တသ္မာ ဥပသင်္ကမနဿ သဒ္ဓါ ဗဟုကာရာ’’တိ.

“पण हे गौतम, जवळ जाण्यासाठी कोणती गोष्ट सर्वात जास्त उपकारक आहे? जवळ जाण्यासाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या गोष्टीविषयी आम्ही पूजनीय गौतमांना विचारत आहोत.” “भारद्वाज, जवळ जाण्यासाठी श्रद्धा सर्वात जास्त उपकारक आहे. जर श्रद्धा उत्पन्न झाली नाही, तर कोणी जवळ जाणार नाही; परंतु जेव्हा श्रद्धा उत्पन्न होते, तेव्हा तो जवळ जातो. म्हणूनच, जवळ जाण्यासाठी श्रद्धा सर्वात जास्त उपकारक आहे.”

၄၃၅. ‘‘သစ္စာနုရက္ခဏံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပုစ္ဆိမှ, သစ္စာနုရက္ခဏံ ဘဝံ ဂေါတမော ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ တေန စမှ အတ္တမနာ. သစ္စာနုဗောဓံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပုစ္ဆိမှ, သစ္စာနုဗောဓံ ဘဝံ ဂေါတမော ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ တေန စမှ အတ္တမနာ. သစ္စာနုပ္ပတ္တိံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပုစ္ဆိမှ, သစ္စာနုပ္ပတ္တိံ ဘဝံ ဂေါတမော ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ တေန စမှ အတ္တမနာ[Pg.388]. သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပုစ္ဆိမှ, သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ တေန စမှ အတ္တမနာ. ယံယဒေဝ စ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပုစ္ဆိမှ တံတဒေဝ ဘဝံ ဂေါတမော ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ တေန စမှ အတ္တမနာ. မယဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ပုဗ္ဗေ ဧဝံ ဇာနာမ – ‘ကေ စ မုဏ္ဍကာ သမဏကာ ဣဗ္ဘာ ကဏှာ ဗန္ဓုပါဒါပစ္စာ, ကေ စ ဓမ္မဿ အညာတာရော’တိ? အဇနေသိ ဝတ မေ ဘဝံ ဂေါတမော သမဏေသု သမဏပေမံ, သမဏေသု သမဏပသာဒံ, သမဏေသု သမဏဂါရဝံ. အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

४३५. “आम्ही पूजनीय गौतमांना सत्याच्या रक्षणाविषयी विचारले आणि पूजनीय गौतमांनी सत्याच्या रक्षणाविषयी स्पष्टीकरण दिले; ते आम्हाला आवडले आणि पटले देखील, आणि त्यामुळे आम्ही अत्यंत संतुष्ट झालो आहोत. आम्ही पूजनीय गौतमांना सत्यबोधनाविषयी (सत्याच्या साक्षात्काराविषयी) विचारले आणि पूजनीय गौतमांनी सत्यबोधनाविषयी स्पष्टीकरण दिले; ते आम्हाला आवडले आणि पटले देखील, आणि त्यामुळे आम्ही अत्यंत संतुष्ट झालो आहोत. आम्ही पूजनीय गौतमांना सत्याच्या प्राप्तीविषयी विचारले आणि पूजनीय गौतमांनी सत्याच्या प्राप्तीविषयी स्पष्टीकरण दिले; ते आम्हाला आवडले आणि पटले देखील, आणि त्यामुळे आम्ही अत्यंत संतुष्ट झालो आहोत. आम्ही पूजनीय गौतमांना सत्याच्या प्राप्तीसाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या गोष्टीविषयी विचारले आणि पूजनीय गौतमांनी सत्याच्या प्राप्तीसाठी सर्वात जास्त उपकारक असलेल्या गोष्टीविषयी स्पष्टीकरण दिले; ते आम्हाला आवडले आणि पटले देखील, आणि त्यामुळे आम्ही अत्यंत संतुष्ट झालो आहोत. आम्ही पूजनीय गौतमांना जे जे काही विचारले, त्या त्या सर्वांचे पूजनीय गौतमांनी स्पष्टीकरण दिले; ते आम्हाला आवडले आणि पटले देखील, आणि त्यामुळे आम्ही अत्यंत संतुष्ट झालो आहोत. हे गौतम, पूर्वी आम्ही असे समजत होतो की—‘हे मुंडण केलेले, हीन दर्जाचे, काळे, ब्रह्मदेवाच्या पायापासून उत्पन्न झालेले श्रमण कोण आणि त्यांना धम्माचे ज्ञान काय असणार?’ परंतु पूजनीय गौतमांनी माझ्या मनात श्रमणांविषयी प्रेम, श्रमणांविषयी श्रद्धा आणि श्रमणांविषयी आदर निर्माण केला आहे. अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! ... आजपासून पूजनीय गौतमांनी मला आजीवन शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे.”

စင်္ကီသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

“चङ्की सुत्त समाप्त (पाचवे).”

၆. ဧသုကာရီသုတ္တံ

६. “एसुकारी सुत्त”

၄၃၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဧသုကာရီ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဧသုကာရီ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, စတဿော ပါရိစရိယာ ပညပေန္တိ – ဗြာဟ္မဏဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ, ခတ္တိယဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ, ဝေဿဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ, သုဒ္ဒဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ပရိစရေယျ, ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ပရိစရေယျ, ဝေဿော ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ပရိစရေယျ, သုဒ္ဒေါ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ပရိစရေယျာ’တိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ခတ္တိယဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ – ‘ခတ္တိယော ဝါ ခတ္တိယံ ပရိစရေယျ, ဝေဿော ဝါ ခတ္တိယံ ပရိစရေယျ, သုဒ္ဒေါ ဝါ ခတ္တိယံ ပရိစရေယျာ’တိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ခတ္တိယဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ – ‘ဝေဿော ဝါ ဝေဿံ ပရိစရေယျ, သုဒ္ဒေါ ဝါ ဝေဿံ ပရိစရေယျာ’တိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ[Pg.389]. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ သုဒ္ဒဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ – ‘သုဒ္ဒေါဝ သုဒ္ဒံ ပရိစရေယျ. ကော ပနညော သုဒ္ဒံ ပရိစရိဿတီ’တိ? ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ သုဒ္ဒဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ. ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဣမာ စတဿော ပါရိစရိယာ ပညပေန္တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ?

४३६. “असे मी ऐकले आहे—एकदा भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा एसुकारी ब्राह्मण जेथे भगवान होते तेथे गेला; आणि भगवानांजवळ जाऊन त्याने भगवानांशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या एसुकारी ब्राह्मणाने भगवानांना असे म्हटले—‘हे गौतम, ब्राह्मण चार प्रकारच्या सेवा (परिचर्या) सांगतात—ते ब्राह्मणाची सेवा सांगतात, क्षत्रियाची सेवा सांगतात, वैश्याची सेवा सांगतात आणि शूद्राची सेवा सांगतात. हे गौतम, त्यापैकी ब्राह्मण ब्राह्मणाची सेवा अशी सांगतात—ब्राह्मणाने ब्राह्मणाची सेवा करावी, क्षत्रियाने ब्राह्मणाची सेवा करावी, वैश्याने ब्राह्मणाची सेवा करावी किंवा शूद्राने ब्राह्मणाची सेवा करावी. हे गौतम, ब्राह्मण ब्राह्मणाची सेवा अशी सांगतात. हे गौतम, त्यापैकी ब्राह्मण क्षत्रियाची सेवा अशी सांगतात—क्षत्रियाने क्षत्रियाची सेवा करावी, वैश्याने क्षत्रियाची सेवा करावी किंवा शूद्राने क्षत्रियाची सेवा करावी. हे गौतम, ब्राह्मण क्षत्रियाची सेवा अशी सांगतात. हे गौतम, त्यापैकी ब्राह्मण वैश्याची सेवा अशी सांगतात—वैश्याने वैश्याची सेवा करावी किंवा शूद्राने वैश्याची सेवा करावी. हे गौतम, ब्राह्मण वैश्याची सेवा अशी सांगतात. हे गौतम, त्यापैकी ब्राह्मण शूद्राची सेवा अशी सांगतात—केवळ शूद्रानेच शूद्राची सेवा करावी. दुसरा कोण शूद्राची सेवा करणार? हे गौतम, ब्राह्मण शूद्राची सेवा अशी सांगतात. हे गौतम, ब्राह्मण या चार प्रकारच्या सेवा सांगतात. यावर पूजनीय गौतम काय म्हणतात?’ ”

၄၃၇. ‘‘ကိံ ပန, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗော လောကော ဗြာဟ္မဏာနံ ဧတဒဗ္ဘနုဇာနာတိ – ‘ဣမာ စတဿော ပါရိစရိယာ ပညပေန္တူ’’’တိ ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရိသော ဒလိဒ္ဒေါ အဿကော အနာဠှိယော. တဿ အကာမဿ ဗိလံ ဩလဂ္ဂေယျုံ – ‘ဣဒံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, မံသံ ခါဒိတဗ္ဗံ, မူလဉ္စ အနုပ္ပဒါတဗ္ဗ’န္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏာ အပ္ပဋိညာယ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ, အထ စ ပနိမာ စတဿော ပါရိစရိယာ ပညပေန္တိ. နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘သဗ္ဗံ ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ; နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘သဗ္ဗံ န ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ. ယံ ဟိဿ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု ပါပိယော အဿ န သေယျော, နာဟံ တံ ‘ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ; ယဉ္စ ခွာဿ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သေယျော အဿ န ပါပိယော တမဟံ ‘ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ. ခတ္တိယံ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ယံ ဝါ တေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု ပါပိယော အဿ န သေယျော, ယံ ဝါ တေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သေယျော အဿ န ပါပိယော; ကမေတ္ထ ပရိစရေယျာသီ’တိ, ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘ယဉှိ မေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု ပါပိယော အဿ န သေယျော, နာဟံ တံ ပရိစရေယျံ; ယဉ္စ ခေါ မေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သေယျော အဿ န ပါပိယော တမဟံ ပရိစရေယျ’န္တိ. ဗြာဟ္မဏံ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ…ပေ… ဝေဿံ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ…ပေ… သုဒ္ဒံ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ယံ ဝါ တေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု ပါပိယော အဿ န သေယျော, ယံ ဝါ တေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သေယျော အဿ န ပါပိယော; ကမေတ္ထ ပရိစရေယျာသီ’တိ, သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘ယဉှိ မေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု ပါပိယော အဿ န သေယျော, နာဟံ တံ ပရိစရေယျံ; ယဉ္စ ခေါ မေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သေယျော အဿ န ပါပိယော တမဟံ ပရိစရေယျ’န္တိ. နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥစ္စာကုလီနတာ သေယျံသော’တိ ဝဒါမိ, န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥစ္စာကုလီနတာ ပါပိယံသော’တိ [Pg.390] ဝဒါမိ; နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥဠာရဝဏ္ဏတာ သေယျံသော’တိ ဝဒါမိ, န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥဠာရဝဏ္ဏတာ ပါပိယံသော’တိ ဝဒါမိ; နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥဠာရဘောဂတာ သေယျံသော’တိ ဝဒါမိ, န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥဠာရဘောဂတာ ပါပိယံသော’တိ ဝဒါမိ.

४३७. “पण ब्राह्मणा, सर्व जग ब्राह्मणांच्या या विधानाला मान्यता देते का - ‘या चार प्रकारच्या सेवा (परिचर्या) त्यांनी विहित कराव्यात’?” “नाही, आदरणीय गोतमा.” “ब्राह्मणा, जसे एखादा गरीब, निर्धन, दरिद्री माणूस असेल. त्याच्या इच्छेविरुद्ध त्याच्या दारात मांसाचा तुकडा टांगला जावा आणि त्याला सांगावे - ‘हे माणसा, तुला हे मांस खावेच लागेल आणि त्याचे मूल्यही दिले पाहिजे.’ त्याचप्रमाणे, ब्राह्मणा, इतर श्रमण आणि ब्राह्मणांच्या संमतीशिवाय, ब्राह्मण या चार प्रकारच्या सेवा विहित करतात. ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की, ‘सर्वांचीच सेवा केली पाहिजे’; आणि ब्राह्मणा, मी असेही म्हणत नाही की, ‘कोणाचीच सेवा करू नये.’ कारण ब्राह्मणा, ज्याची सेवा केल्याने सेवेच्या कारणाने मनुष्य अधिक वाईट बनतो, चांगला बनत नाही, त्याची सेवा ‘केली पाहिजे’ असे मी म्हणत नाही. आणि ब्राह्मणा, ज्याची सेवा केल्याने सेवेच्या कारणाने मनुष्य अधिक चांगला बनतो, वाईट बनत नाही, त्याची सेवा ‘केली पाहिजे’ असे मी म्हणतो. ब्राह्मणा, जर एखाद्या क्षत्रियाला असे विचारले गेले - ‘ज्याची सेवा केल्याने तू अधिक वाईट बनशील, चांगला नाही; किंवा ज्याची सेवा केल्याने तू अधिक चांगला बनशील, वाईट नाही; या दोघांपैकी तू कोणाची सेवा करशील?’ तर ब्राह्मणा, तो क्षत्रिय योग्य उत्तर देताना असेच उत्तर देईल - ‘ज्याची सेवा केल्याने मी अधिक वाईट बनेन, चांगला नाही, त्याची मी सेवा करणार नाही; आणि ज्याची सेवा केल्याने मी अधिक चांगला बनेन, वाईट नाही, त्याचीच मी सेवा करेन.’ ब्राह्मणा, जर एखाद्या ब्राह्मणाला... वैश्याला... किंवा शूद्राला असे विचारले गेले - ‘ज्याची सेवा केल्याने तू अधिक वाईट बनशील, चांगला नाही; किंवा ज्याची सेवा केल्याने तू अधिक चांगला बनशील, वाईट नाही; या दोघांपैकी तू कोणाची सेवा करशील?’ तर ब्राह्मणा, तो शूद्रही योग्य उत्तर देताना असेच उत्तर देईल - ‘ज्याची सेवा केल्याने मी अधिक वाईट बनेन, चांगला नाही, त्याची मी सेवा करणार नाही; आणि ज्याची सेवा केल्याने मी अधिक चांगला बनेन, वाईट नाही, त्याचीच मी सेवा करेन.’ ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की, ‘उच्च कुळात जन्म घेतल्यानेच माणूस श्रेष्ठ होतो’, आणि ब्राह्मणा, मी असेही म्हणत नाही की, ‘उच्च कुळात जन्म घेतल्याने माणूस कनिष्ठ होतो’. ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की, ‘उत्कृष्ट रूप-सौंदर्यामुळे माणूस श्रेष्ठ होतो’, आणि ब्राह्मणा, मी असेही म्हणत नाही की, ‘उत्कृष्ट रूप-सौंदर्यामुळे माणूस कनिष्ठ होतो’. ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की, ‘विपुल संपत्तीमुळे माणूस श्रेष्ठ होतो’, आणि ब्राह्मणा, मी असेही म्हणत नाही की, ‘विपुल संपत्तीमुळे माणूस कनिष्ठ होतो’.”

၄၃၈. ‘‘ဥစ္စာကုလီနောပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပိသုဏာဝါစော ဟောတိ, ဖရုသာဝါစော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ, အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. တသ္မာ ‘န ဥစ္စာကုလီနတာ သေယျံသော’တိ ဝဒါမိ. ဥစ္စာကုလီနောပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. တသ္မာ ‘န ဥစ္စာကုလီနတာ ပါပိယံသော’တိ ဝဒါမိ.

४३८. “कारण ब्राह्मणा, या जगात एखादा उच्च कुळातील माणूसही प्राणातिपाती (जीवहिंसा करणारा) असतो, अदिन्नादायी (चोरी करणारा) असतो, कामेसू मिच्छाचारी (कामोपभोगात गैरवर्तन करणारा) असतो, मुसावादी (असत्य बोलणारा) असतो, पिसुणावाचो (चहाडी करणारा) असतो, फरुसावाचो (कठोर बोलणारा) असतो, संफप्पलापी (व्यर्थ बडबड करणारा) असतो, अभिज्झालू (लोभी) असतो, व्यापन्नचित्त (द्वेषयुक्त मनाचा) असतो आणि मिच्छादिट्ठी (मिथ्या दृष्टी असणारा) असतो. म्हणून मी म्हणत नाही की, ‘उच्च कुळात जन्म घेतल्यानेच माणूस श्रेष्ठ होतो.’ परंतु ब्राह्मणा, या जगात एखादा उच्च कुळातील माणूसही प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) विरत असतो, अदिन्नादानापासून (चोरीपासून) विरत असतो, कामेसू मिच्छाचारापासून (कामोपभोगातील गैरवर्तनापासून) विरत असतो, मुसावादापासून (असत्यापासून) विरत असतो, पिसुणावाचेपासून (चहाडीपासून) विरत असतो, फरुसावाचेपासून (कठोर बोलण्यापासून) विरत असतो, संफप्पलापापासून (व्यर्थ बडबडीपासून) विरत असतो, अनभिज्झालू (अलोभी) असतो, अव्यापन्नचित्त (द्वेषरहित मनाचा) असतो आणि सम्मादिट्ठी (सम्यक दृष्टी असणारा) असतो. म्हणून मी म्हणत नाही की, ‘उच्च कुळात जन्म घेतल्याने माणूस कनिष्ठ होतो.’”

၄၃၉. ‘‘ဥဠာရဝဏ္ဏောပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ…ပေ… ဥဠာရဘောဂေါပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. တသ္မာ ‘န ဥဠာရဘောဂတာ သေယျံသော’တိ ဝဒါမိ. ဥဠာရဘောဂေါပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. တသ္မာ ‘န ဥဠာရဘောဂတာ ပါပိယံသော’တိ ဝဒါမိ. နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘သဗ္ဗံ ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ, န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘သဗ္ဗံ န ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ. ယံ ဟိဿ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သဒ္ဓါ ဝဍ္ဎတိ, သီလံ ဝဍ္ဎတိ, သုတံ ဝဍ္ဎတိ, စာဂေါ ဝဍ္ဎတိ, ပညာ ဝဍ္ဎတိ, တမဟံ ‘ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ (ဝဒါမိ. ယံ ဟိဿ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု န သဒ္ဓါ ဝဍ္ဎတိ, န သီလံ ဝဍ္ဎတိ, န သုတံ ဝဍ္ဎတိ, န စာဂေါ ဝဍ္ဎတိ, န ပညာ ဝဍ္ဎတိ, နာဟံ တံ ‘ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ) ဝဒါမီ’’တိ.

४३९. “कारण ब्राह्मणा, एखादा उत्कृष्ट रूप-सौंदर्य असलेला माणूसही... तसेच ब्राह्मणा, एखादा विपुल संपत्ती असलेला माणूसही या जगात प्राणातिपाती असतो... आणि मिच्छादिट्ठी (मिथ्या दृष्टी असणारा) असतो. म्हणून मी म्हणत नाही की, ‘विपुल संपत्तीमुळे माणूस श्रेष्ठ होतो.’ परंतु ब्राह्मणा, एखादा विपुल संपत्ती असलेला माणूसही या जगात प्राणातिपातापासून विरत असतो... आणि सम्मादिट्ठी (सम्यक दृष्टी असणारा) असतो. म्हणून मी म्हणत नाही की, ‘विपुल संपत्तीमुळे माणूस कनिष्ठ होतो.’ ब्राह्मणा, मी असे म्हणत नाही की, ‘सर्वांचीच सेवा केली पाहिजे’; आणि ब्राह्मणा, मी असेही म्हणत नाही की, ‘कोणाचीच सेवा करू नये.’ कारण ब्राह्मणा, ज्याची सेवा केल्याने सेवेच्या कारणाने श्रद्धा वाढते, शील वाढते, श्रुत (ज्ञान) वाढते, त्याग (दानशीलता) वाढतो, प्रज्ञा वाढते, त्याची सेवा ‘केली पाहिजे’ असे मी म्हणतो. आणि ब्राह्मणा, ज्याची सेवा केल्याने सेवेच्या कारणाने श्रद्धा वाढत नाही, शील वाढत नाही, श्रुत वाढत नाही, त्याग वाढत नाही, प्रज्ञा वाढत नाही, त्याची सेवा ‘केली पाहिजे’ असे मी म्हणत नाही.”

၄၄၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဧသုကာရီ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရိ ဓနာနိ ပညပေန္တိ – ဗြာဟ္မဏဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ, ခတ္တိယဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ, ဝေဿဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ, သုဒ္ဒဿ [Pg.391] သန္ဓနံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ ဘိက္ခာစရိယံ; ဘိက္ခာစရိယဉ္စ ပန ဗြာဟ္မဏော သန္ဓနံ အတိမညမာနော အကိစ္စကာရီ ဟောတိ ဂေါပေါဝ အဒိန္နံ အာဒိယမာနောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ခတ္တိယဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ ဓနုကလာပံ; ဓနုကလာပဉ္စ ပန ခတ္တိယော သန္ဓနံ အတိမညမာနော အကိစ္စကာရီ ဟောတိ ဂေါပေါဝ အဒိန္နံ အာဒိယမာနောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ခတ္တိယဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ ကသိဂေါရက္ခံ; ကသိဂေါရက္ခဉ္စ ပန ဝေဿော သန္ဓနံ အတိမညမာနော အကိစ္စကာရီ ဟောတိ ဂေါပေါဝ အဒိန္နံ အာဒိယမာနောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ သုဒ္ဒဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ အသိတဗျာဘင်္ဂိံ; အသိတဗျာဘင်္ဂိဉ္စ ပန သုဒ္ဒေါ သန္ဓနံ အတိမညမာနော အကိစ္စကာရီ ဟောတိ ဂေါပေါဝ အဒိန္နံ အာဒိယမာနောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ သုဒ္ဒဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ. ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ဓနာနိ ပညပေန္တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ?

४४०. असे म्हटले असता, एसुकारी ब्राह्मण भगवंतांना म्हणाला – “हे गौतम, ब्राह्मण चार प्रकारची संपत्ती (धन) प्रस्थापित करतात – ते ब्राह्मणाची स्वतःची संपत्ती प्रस्थापित करतात, क्षत्रियाची स्वतःची संपत्ती प्रस्थापित करतात, वैश्याची स्वतःची संपत्ती प्रस्थापित करतात आणि शूद्राची स्वतःची संपत्ती प्रस्थापित करतात. त्यात, हे गौतम, ब्राह्मण ब्राह्मणाची स्वतःची संपत्ती म्हणून 'भिक्षाचर्या' (भिक्षेसाठी फिरणे) प्रस्थापित करतात. परंतु, जर एखादा ब्राह्मण आपल्या स्वतःच्या संपत्तीचा म्हणजेच भिक्षाचर्येचा अवमान करतो, तर तो आपले कर्तव्य न करणारा (अकर्तव्यकारी) ठरतो, जणू काही एखादा गुराखी न दिलेली वस्तू (चोरी करून) घेतो. हे गौतम, हीच ब्राह्मणाची स्वतःची संपत्ती आहे जी ब्राह्मण प्रस्थापित करतात. त्यात, हे गौतम, ब्राह्मण क्षत्रियाची स्वतःची संपत्ती म्हणून 'धनुष्य आणि बाणाचा भाता' प्रस्थापित करतात. परंतु, जर एखादा क्षत्रिय आपल्या स्वतःच्या संपत्तीचा म्हणजेच धनुष्य आणि बाणाच्या भात्याचा अवमान करतो, तर तो आपले कर्तव्य न करणारा ठरतो, जणू काही एखादा गुराखी न दिलेली वस्तू घेतो. हे गौतम, हीच क्षत्रियाची स्वतःची संपत्ती आहे जी ब्राह्मण प्रस्थापित करतात. त्यात, हे गौतम, ब्राह्मण वैश्याची स्वतःची संपत्ती म्हणून 'शेती आणि गोरक्षण' प्रस्थापित करतात. परंतु, जर एखादा वैश्य आपल्या स्वतःच्या संपत्तीचा म्हणजेच शेती आणि गोरक्षणाचा अवमान करतो, तर तो आपले कर्तव्य न करणारा ठरतो, जणू काही एखादा गुराखी न दिलेली वस्तू घेतो. हे गौतम, हीच वैश्याची स्वतःची संपत्ती आहे जी ब्राह्मण प्रस्थापित करतात. त्यात, हे गौतम, ब्राह्मण शूद्राची स्वतःची संपत्ती म्हणून 'विळा आणि कावड' (गवत कापण्याचा विळा आणि ओझे वाहण्याची कावड) प्रस्थापित करतात. परंतु, जर एखादा शूद्र आपल्या स्वतःच्या संपत्तीचा म्हणजेच विळा आणि कावडीचा अवमान करतो, तर तो आपले कर्तव्य न करणारा ठरतो, जणू काही एखादा गुराखी न दिलेली वस्तू घेतो. हे गौतम, हीच शूद्राची स्वतःची संपत्ती आहे जी ब्राह्मण प्रस्थापित करतात. हे गौतम, ब्राह्मण या चार प्रकारच्या संपत्ती प्रस्थापित करतात. यावर आदरणीय गौतम काय म्हणतात?”

၄၄၁. ‘‘ကိံ ပန, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗော လောကော ဗြာဟ္မဏာနံ ဧတဒဗ္ဘနုဇာနာတိ – ‘ဣမာနိ စတ္တာရိ ဓနာနိ ပညပေန္တူ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရိသော ဒလိဒ္ဒေါ အဿကော အနာဠှိယော. တဿ အကာမဿ ဗိလံ ဩလဂ္ဂေယျုံ – ‘ဣဒံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, မံသံ ခါဒိတဗ္ဗံ, မူလဉ္စ အနုပ္ပဒါတဗ္ဗ’န္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏာ အပ္ပဋိညာယ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ, အထ စ ပနိမာနိ စတ္တာရိ ဓနာနိ ပညပေန္တိ. အရိယံ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, လောကုတ္တရံ ဓမ္မံ ပုရိသဿ သန္ဓနံ ပညပေမိ. ပေါရာဏံ ခေါ ပနဿ မာတာပေတ္တိကံ ကုလဝံသံ အနုဿရတော ယတ္ထ ယတ္ထေဝ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ တေန တေနေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ခတ္တိယကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ခတ္တိယော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဗြာဟ္မဏကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ဗြာဟ္မဏော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဝေဿကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ဝေဿော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; သုဒ္ဒကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘သုဒ္ဒေါ’တွေဝ [Pg.392] သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, ယံယဒေဝ ပစ္စယံ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ တေန တေနေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ကဋ္ဌဉ္စေ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ ‘ကဋ္ဌဂ္ဂိ’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; သကလိကဉ္စေ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ ‘သကလိကဂ္ဂိ’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; တိဏဉ္စေ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ ‘တိဏဂ္ဂိ’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဂေါမယဉ္စေ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ ‘ဂေါမယဂ္ဂိ’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, အရိယံ လောကုတ္တရံ ဓမ္မံ ပုရိသဿ သန္ဓနံ ပညပေမိ. ပေါရာဏံ ခေါ ပနဿ မာတာပေတ္တိကံ ကုလဝံသံ အနုဿရတော ယတ္ထ ယတ္ထေဝ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ တေန တေနေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

४४१. “पण ब्राह्मणा, काय सर्व जग ब्राह्मणांच्या या प्रस्थापनेला मान्यता देते की – ‘त्यांनी या चार प्रकारच्या संपत्ती प्रस्थापित कराव्यात’?” “नाही, हे गौतम, असे मुळीच नाही.” “ब्राह्मणा, जसे एखादा गरीब, निर्धन आणि कफल्लक माणूस असावा. त्याच्या इच्छेविरुद्ध त्याच्या गळ्यात मांसाचा तुकडा बांधला जावा आणि त्याला म्हणावे – ‘हे माणसा, हे मांस तुला खावेच लागेल आणि याची किंमतही द्यावी लागेल.’ अगदी तसेच, ब्राह्मणा, त्या श्रमण आणि ब्राह्मणांच्या संमतीशिवाय (त्यांनी कबूल न करताही), ब्राह्मण या चार प्रकारच्या संपत्ती प्रस्थापित करतात. ब्राह्मणा, मी तर आर्य लोकोत्तर धम्मालाच माणसाची खरी स्वतःची संपत्ती मानतो. परंतु, जुन्या माता-पित्यांच्या कुळपरंपरेचे स्मरण करत असताना, ज्या ज्या कुळात व्यक्तीचा पुनर्जन्म (अत्तभाव-उत्पत्ती) होतो, त्यानुसारच त्याची गणना केली जाते. जर क्षत्रिय कुळात जन्म झाला, तर त्याला ‘क्षत्रिय’ म्हणूनच ओळखले जाते; जर ब्राह्मण कुळात जन्म झाला, तर त्याला ‘ब्राह्मण’ म्हणूनच ओळखले जाते; जर वैश्य कुळात जन्म झाला, तर त्याला ‘वैश्य’ म्हणूनच ओळखले जाते; जर शूद्र कुळात जन्म झाला, तर त्याला ‘शूद्र’ म्हणूनच ओळखले जाते. ब्राह्मणा, जसे ज्या ज्या इंधनाचा (साधनाचा) आश्रय घेऊन अग्नी पेटतो, त्यानुसारच त्याची गणना केली जाते. जर लाकडाचा आश्रय घेऊन अग्नी पेटला, तर त्याला ‘लाकडाचा अग्नी’ (काष्ठाग्नी) म्हटले जाते; जर लाकडाच्या छिलक्यांचा (चिपळ्यांचा) आश्रय घेऊन अग्नी पेटला, तर त्याला ‘छिलक्यांचा अग्नी’ म्हटले जाते; जर गवताचा आश्रय घेऊन अग्नी पेटला, तर त्याला ‘गवताचा अग्नी’ (तृणाग्नी) म्हटले जाते; जर शेणाचा आश्रय घेऊन अग्नी पेटला, तर त्याला ‘शेणाचा अग्नी’ (गोमयाग्नी) म्हटले जाते. अगदी तसेच, ब्राह्मणा, मी आर्य लोकोत्तर धम्मालाच माणसाची खरी स्वतःची संपत्ती मानतो. परंतु, जुन्या माता-पित्यांच्या कुळपरंपरेचे स्मरण करत असताना, ज्या ज्या कुळात व्यक्तीचा पुनर्जन्म होतो, त्यानुसारच त्याची गणना केली जाते.”

‘‘ခတ္တိယကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ခတ္တိယော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဗြာဟ္မဏကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ဗြာဟ္မဏော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဝေဿကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ဝေဿော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; သုဒ္ဒကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘သုဒ္ဒေါ’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

“जर क्षत्रिय कुळात जन्म झाला, तर त्याला ‘क्षत्रिय’ म्हणूनच ओळखले जाते; जर ब्राह्मण कुळात जन्म झाला, तर त्याला ‘ब्राह्मण’ म्हणूनच ओळखले जाते; जर वैश्य कुळात जन्म झाला, तर त्याला ‘वैश्य’ म्हणूनच ओळखले जाते; जर शूद्र कुळात जन्म झाला, तर त्याला ‘शूद्र’ म्हणूनच ओळखले जाते.”

‘‘ခတ္တိယကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဗြဟ္မစရိယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“ब्राह्मणा, जर क्षत्रिय कुळातील कोणी गृहत्याग करून अनगारिक (प्रव्रजित) होतो, आणि तो तथागतांनी उपदेशिलेल्या धम्म आणि विनयाचा आश्रय घेऊन प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) अलिप्त राहतो, अदिन्नादानापासून (चोरीपासून) अलिप्त राहतो, अब्रह्मचर्यापासून (अब्रह्मचर्य वर्तनापासून) अलिप्त राहतो, मुसावादापासून (असत्य बोलण्यापासून) अलिप्त राहतो, पिसुणाय वाचेपासून (चहाडी करण्यापासून) अलिप्त राहतो, फरुसाय वाचेपासून (कठोर बोलण्यापासून) अलिप्त राहतो, संफप्पलापापासून (व्यर्थ बडबडीपासून) अलिप्त राहतो, लोभरहित (अनभिध्यालू) असतो, द्वेषरहित चित्ताचा असतो, सम्यक दृष्टी असणारा असतो, तर तो योग्य, कुशल धम्माचे आचरण करणारा (आराधक) ठरतो.”

‘‘ဗြာဟ္မဏကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“ब्राह्मणा, जर ब्राह्मण कुळातील कोणी गृहत्याग करून अनगारिक होतो, आणि तो तथागतांनी उपदेशिलेल्या धम्म आणि विनयाचा आश्रय घेऊन प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो...पे... सम्यक दृष्टी असणारा असतो, तर तो योग्य, कुशल धम्माचे आचरण करणारा ठरतो.”

‘‘ဝေဿကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“ब्राह्मणा, जर वैश्य कुळातील कोणी गृहत्याग करून अनगारिक होतो, आणि तो तथागतांनी उपदेशिलेल्या धम्म आणि विनयाचा आश्रय घेऊन प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो...पे... सम्यक दृष्टी असणारा असतो, तर तो योग्य, कुशल धम्माचे आचरण करणारा ठरतो.”

‘‘သုဒ္ဒကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“ब्राह्मणा, जर शूद्र कुळातील कोणी गृहत्याग करून अनगारिक होतो, आणि तो तथागतांनी उपदेशिलेल्या धम्म आणि विनयाचा आश्रय घेऊन प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो...पे... सम्यक दृष्टी असणारा असतो, तर तो योग्य, कुशल धम्माचे आचरण करणारा ठरतो.”

၄၄၂. ‘‘တံ [Pg.393] ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏောဝ နု ခေါ ပဟောတိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတုံ, နော ခတ္တိယော နော ဝေဿော နော သုဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပဟောတိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတုံ; ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပဟောန္တိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ခတ္တိယကုလာ စေပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

४४२. “ब्राह्मणा, तुला काय वाटते? केवळ ब्राह्मणच या प्रदेशात वैररहित आणि व्यापादरहित (द्वेषरहित) मैत्रीभावाची भावना करण्यास समर्थ आहे का, क्षत्रिय नाही, वैश्य नाही, शूद्र नाही का?” “असे नाही, हे गौतमा. कारण हे गौतमा, क्षत्रिय देखील या प्रदेशात वैररहित आणि व्यापादरहित मैत्रीभावाची भावना करण्यास समर्थ आहे; ब्राह्मण देखील, हे गौतमा... वैश्य देखील, हे गौतमा... शूद्र देखील, हे गौतमा... हे गौतमा, चारही वर्णांचे लोक या प्रदेशात वैररहित आणि व्यापादरहित मैत्रीभावाची भावना करण्यास समर्थ आहेत.” “तसेच, ब्राह्मणा, जर क्षत्रिय कुळातील कोणी घराबाहेर पडून अनगारिक (गृहहीन) प्रवज्जा ग्रहण करतो, आणि तो तथागतांनी प्रवेदिलेल्या धम्म-विनयाचा आश्रय घेऊन प्राणातिपातापासून (जीवहिंसेपासून) अलिप्त राहतो...पे... सम्यक दृष्टी असलेला होतो, तो योग्य मार्गाचे आणि कुशल धम्माचे आराधन करणारा होतो.”

‘‘ဗြာဟ္မဏကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… ဝေဿကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… သုဒ္ဒကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“ब्राह्मणा, जर ब्राह्मण कुळातील देखील... वैश्य कुळातील देखील... शूद्र कुळातील देखील कोणी घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवज्जा ग्रहण करतो, आणि तो तथागतांनी प्रवेदिलेल्या धम्म-विनयाचा आश्रय घेऊन प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो...पे... सम्यक दृष्टी असलेला होतो, तो योग्य मार्गाचे आणि कुशल धम्माचे आराधन करणारा होतो.”

၄၄၃. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏောဝ နု ခေါ ပဟောတိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတုံ, နော ခတ္တိယော နော ဝေဿော နော သုဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပဟောတိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတုံ; ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ … သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပဟောန္တိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ခတ္တိယကုလာ စေပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

४४३. “ब्राह्मणा, तुला काय वाटते? केवळ ब्राह्मणच स्नानचूर्ण घेऊन नदीवर जाऊन धूळ आणि मळ धुवून टाकण्यास समर्थ आहे का, क्षत्रिय नाही, वैश्य नाही, शूद्र नाही का?” “असे नाही, हे गौतमा. कारण हे गौतमा, क्षत्रिय देखील स्नानचूर्ण घेऊन नदीवर जाऊन धूळ आणि मळ धुवून टाकण्यास समर्थ आहे; ब्राह्मण देखील, हे गौतमा... वैश्य देखील, हे गौतमा... शूद्र देखील, हे गौतमा... हे गौतमा, चारही वर्णांचे लोक स्नानचूर्ण घेऊन नदीवर जाऊन धूळ आणि मळ धुवून टाकण्यास समर्थ आहेत.” “तसेच, ब्राह्मणा, जर क्षत्रिय कुळातील कोणी घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवज्जा ग्रहण करतो, आणि तो तथागतांनी प्रवेदिलेल्या धम्म-विनयाचा आश्रय घेऊन प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो...पे... सम्यक दृष्टी असलेला होतो, तो योग्य मार्गाचे आणि कुशल धम्माचे आराधन करणारा होतो.”

‘‘ဗြာဟ္မဏကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… ဝေဿကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… သုဒ္ဒကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

“ब्राह्मणा, जर ब्राह्मण कुळातील देखील... वैश्य कुळातील देखील... शूद्र कुळातील देखील कोणी घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवज्जा ग्रहण करतो, आणि तो तथागतांनी प्रवेदिलेल्या धम्म-विनयाचा आश्रय घेऊन प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो...पे... सम्यक दृष्टी असलेला होतो, तो योग्य मार्गाचे आणि कुशल धम्माचे आराधन करणारा होतो.”

၄၄၄. ‘‘တံ [Pg.394] ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓ ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော နာနာဇစ္စာနံ ပုရိသာနံ ပုရိသသတံ သန္နိပါတေယျ – ‘အာယန္တု ဘောန္တော ယေ တတ္ထ ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နာ သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တု, တေဇော ပါတုကရောန္တု; အာယန္တု ပန ဘောန္တော ယေ တတ္ထ စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နာ သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တု, တေဇော ပါတုကရောန္တူ’’’တိ?

४४४. “ब्राह्मणा, तुला काय वाटते? समजा, येथे एका अभिषिक्त क्षत्रिय राजाने वेगवेगळ्या जातींच्या शंभर पुरुषांना एकत्र बोलावले आणि सांगितले—‘यावे महाशयांनो! जे कोणी क्षत्रिय कुळात, ब्राह्मण कुळात किंवा राजघराण्यात जन्मलेले आहेत, त्यांनी सागवान, साल, देवदार, चंदन किंवा पद्मकाष्ठाची उत्तरारणी घेऊन अग्नी उत्पन्न करावा, तेज प्रकट करावे. आणि यावे महाशयांनो! जे कोणी चांडाळ कुळात, पारधी कुळात, बांबू कामगार कुळात, रथकार कुळात किंवा पुक्कस कुळात जन्मलेले आहेत, त्यांनी कुत्र्याच्या पात्राचे, डुकराच्या पात्राचे, धोब्याच्या पात्राचे किंवा एरंडाचे लाकूड घेऊन उत्तरारणीद्वारे अग्नी उत्पन्न करावा, तेज प्रकट करावे’?”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ယော ဧဝံ နု ခေါ သော ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော တေဇော ပါတုကတော သော ဧဝ နု ခွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ; ယော ပန သော စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော တေဇော ပါတုကတော သွာဿ အဂ္ဂိ န စေဝ အစ္စိမာ န စ ဝဏ္ဏဝါ န စ ပဘဿရော န စ တေန သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. ယောပိ ဟိ သော, ဘော ဂေါတမ, ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော တေဇော ပါတုကတော သွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ; ယောပိ သော စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော တေဇော ပါတုကတော သွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ. သဗ္ဗောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ သဗ္ဗေနပိ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတု’’န္တိ.

“ब्राह्मणा, तुला काय वाटते? जो अग्नी क्षत्रिय कुळात, ब्राह्मण कुळात किंवा राजघराण्यात जन्मलेल्यांनी सागवान, साल, देवदार, चंदन किंवा पद्मकाष्ठाची उत्तरारणी घेऊन उत्पन्न केला आहे आणि तेज प्रकट केले आहे, तोच अग्नी केवळ ज्वालायुक्त, वर्णयुक्त आणि प्रकाशमान असेल का, आणि त्याच अग्नीने अग्नीचे कार्य करणे शक्य होईल का? आणि जो अग्नी चांडाळ कुळात, पारधी कुळात, बांबू कामगार कुळात, रथकार कुळात किंवा पुक्कस कुळात जन्मलेल्यांनी कुत्र्याच्या पात्राचे, डुकराच्या पात्राचे, धोब्याच्या पात्राचे किंवा एरंडाचे लाकूड घेऊन उत्तरारणीद्वारे उत्पन्न केला आहे आणि तेज प्रकट केले आहे, तो अग्नी ज्वाला नसलेला, वर्ण नसलेला, प्रकाश नसलेला असेल का, आणि त्या अग्नीने अग्नीचे कार्य करणे शक्य होणार नाही का?” “असे नाही, हे गौतमा. कारण हे गौतमा, जो अग्नी क्षत्रिय कुळात, ब्राह्मण कुळात किंवा राजघराण्यात जन्मलेल्यांनी सागवान, साल, देवदार, चंदन किंवा पद्मकाष्ठाची उत्तरारणी घेऊन उत्पन्न केला आहे आणि तेज प्रकट केले आहे, तो अग्नी देखील ज्वालायुक्त, वर्णयुक्त आणि प्रकाशमान असेल आणि त्या अग्नीने अग्नीचे कार्य करणे शक्य होईल. आणि जो अग्नी चांडाळ कुळात, पारधी कुळात, बांबू कामगार कुळात, रथकार कुळात किंवा पुक्कस कुळात जन्मलेल्यांनी कुत्र्याच्या पात्राचे, डुकराच्या पात्राचे, धोब्याच्या पात्राचे किंवा एरंडाचे लाकूड घेऊन उत्तरारणीद्वारे उत्पन्न केला आहे आणि तेज प्रकट केले आहे, तो अग्नी देखील ज्वालायुक्त, वर्णयुक्त आणि प्रकाशमान असेल आणि त्या अग्नीने अग्नीचे कार्य करणे शक्य होईल. कारण हे गौतमा, प्रत्येक अग्नी हा ज्वालायुक्त, वर्णयुक्त आणि प्रकाशमान असतोच, आणि कोणत्याही अग्नीने अग्नीचे कार्य करणे शक्य असते.”

‘‘ဧဝမေဝ [Pg.395] ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ခတ္တိယကုလာ စေပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ. ဗြာဟ္မဏကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… ဝေဿကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… သုဒ္ဒကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဗြဟ္မစရိယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

“तसेच, ब्राह्मणा, जर क्षत्रिय कुळातील देखील कोणी घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवज्जा ग्रहण करतो, आणि तो तथागतांनी प्रवेदिलेल्या धम्म-विनयाचा आश्रय घेऊन प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो...पे... सम्यक दृष्टी असलेला होतो, तो योग्य मार्गाचे आणि कुशल धम्माचे आराधन करणारा होतो. ब्राह्मणा, जर ब्राह्मण कुळातील देखील... वैश्य कुळातील देखील... शूद्र कुळातील देखील कोणी घराबाहेर पडून अनगारिक प्रवज्जा ग्रहण करतो, आणि तो तथागतांनी प्रवेदिलेल्या धम्म-विनयाचा आश्रय घेऊन प्राणातिपातापासून अलिप्त राहतो, अदित्नादानापासून अलिप्त राहतो, अब्रह्मचर्यापासून अलिप्त राहतो, मुसावादापासून अलिप्त राहतो, पिसुणा वाचा (चुगली करण्यापासून) अलिप्त राहतो, फरुसा वाचा (कठोर बोलण्यापासून) अलिप्त राहतो, संफप्पलापापासून (व्यर्थ बडबडीपासून) अलिप्त राहतो, अनभिध्यालू (लोभरहित) होतो, अव्यापन्नचित्त (द्वेषरहित चित्त असलेला) होतो, सम्यक दृष्टी असलेला होतो, तो योग्य मार्गाचे आणि कुशल धम्माचे आराधन करणारा होतो.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဧသုကာရီ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

असे म्हटले असता, एसुकारी ब्राह्मण भगवंतांना म्हणाला—“अतिशय सुंदर, हे गौतमा! अतिशय सुंदर, हे गौतमा!... आजपासून मला आदरणीय गौतमांनी आपला असा उपासक मानावे, ज्याने आयुष्यभर शरण गमन केले आहे.”

ဧသုကာရီသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

सहावे एसुकारी सुत्त समाप्त झाले.

၇. ဓနဉ္ဇာနိသုတ္တံ

७. धनंजानी सुत्त

၄၄၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဒက္ခိဏာဂိရိသ္မိံ စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ရာဇဂဟေ ဝဿံဝုဋ္ဌော ယေန ဒက္ခိဏာဂိရိ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ တံ ဘိက္ခုံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စာဝုသော, ဘဂဝါ အရောဂေါ စ ဗလဝါ စာ’’တိ? ‘‘အရောဂေါ စာဝုသော, ဘဂဝါ ဗလဝါ စာ’’တိ. ‘‘ကစ္စိ ပနာဝုသော, ဘိက္ခုသံဃော အရောဂေါ စ ဗလဝါ စာ’’တိ? ‘‘ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ, အာဝုသော, အရောဂေါ စ ဗလဝါ စာ’’တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အာဝုသော, တဏ္ဍုလပါလိဒွါရာယ ဓနဉ္ဇာနိ နာမ ဗြာဟ္မဏော အတ္ထိ. ကစ္စာဝုသော[Pg.396], ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အရောဂေါ စ ဗလဝါ စာ’’တိ? ‘‘ဓနဉ္ဇာနိပိ ခေါ, အာဝုသော, ဗြာဟ္မဏော အရောဂေါ စ ဗလဝါ စာ’’တိ. ‘‘ကစ္စိ ပနာဝုသော, ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အပ္ပမတ္တော’’တိ? ‘‘ကုတော ပနာဝုသော, ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ အပ္ပမာဒေါ? ဓနဉ္ဇာနိ, အာဝုသော, ဗြာဟ္မဏော ရာဇာနံ နိဿာယ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဝိလုမ္ပတိ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ နိဿာယ ရာဇာနံ ဝိလုမ္ပတိ. ယာပိဿ ဘရိယာ သဒ္ဓါ သဒ္ဓကုလာ အာနီတာ သာပိ ကာလင်္ကတာ; အညာဿ ဘရိယာ အဿဒ္ဓါ အဿဒ္ဓကုလာ အာနီတာ’’. ‘‘ဒုဿုတံ ဝတာဝုသော, အဿုမှ, ဒုဿုတံ ဝတာဝုသော, အဿုမှ; ယေ မယံ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ ပမတ္တံ အဿုမှ. အပ္ပေဝ စ နာမ မယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဓနဉ္ဇာနိနာ ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ သမာဂစ္ဆေယျာမ, အပ္ပေဝ နာမ သိယာ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ?

४४५. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान राजगृहात वेळुवनातील कलंदकनिवाप (खारुतांना अन्न देण्याच्या ठिकाणी) येथे विहार करत होते. त्या वेळी आयुष्यमान सारिपुत्त मोठ्या भिक्खू संघासह दक्खिणागिरी येथे चारिका करत होते. तेव्हा राजगृहात वर्षावास पूर्ण केलेले एक भिक्खू जेथे दक्खिणागिरी होती आणि जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते, तेथे गेले. तेथे जाऊन त्यांनी आयुष्यमान सारिपुत्त यांच्याशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या त्या भिक्खूला आयुष्यमान सारिपुत्त म्हणाले – 'मित्रा, भगवान निरोगी आणि बलवान आहेत ना?' 'मित्रा, भगवान निरोगी आणि बलवान आहेत.' 'पण मित्रा, भिक्खू संघ निरोगी आणि बलवान आहे ना?' 'मित्रा, भिक्खू संघही निरोगी आणि बलवान आहे.' 'मित्रा, येथे तंडुलपालि दाराजवळ धनंजानी नावाचा एक ब्राह्मण राहतो. मित्रा, धनंजानी ब्राह्मण निरोगी आणि बलवान आहे ना?' 'मित्रा, धनंजानी ब्राह्मणही निरोगी आणि बलवान आहे.' 'पण मित्रा, धनंजानी ब्राह्मण अप्रमत्त आहे ना?' 'मित्रा, धनंजानी ब्राह्मणाला अप्रमाद कोठून असणार? मित्रा, धनंजानी ब्राह्मण राजाचा आश्रय घेऊन ब्राह्मण व गृहपतींना लुटतो, आणि ब्राह्मण व गृहपतींचा आश्रय घेऊन राजाला लुटतो. त्याची जी श्रद्धावान आणि श्रद्धावान कुळातील पत्नी होती, ती मरण पावली आहे; आणि त्याने दुसरी अश्रद्धावान आणि अश्रद्धावान कुळातील पत्नी आणली आहे.' 'मित्रा, आम्ही खरोखरच वाईट बातमी ऐकली! मित्रा, आम्ही खरोखरच वाईट बातमी ऐकली की धनंजानी ब्राह्मण प्रमत्त झाला आहे. कदाचित कधीतरी आमची धनंजानी ब्राह्मणाशी भेट होईल आणि काही संभाषण होईल.'

၄၄၆. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဒက္ခိဏာဂိရိသ္မိံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ရာဇဂဟံ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ရာဇဂဟံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော ဗဟိနဂရေ ဂါဝေါ ဂေါဋ္ဌေ ဒုဟာပေတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣတော, ဘော သာရိပုတ္တ, ပယော, ပီယတံ တာဝ ဘတ္တဿ ကာလော ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘အလံ, ဗြာဟ္မဏ. ကတံ မေ အဇ္ဇ ဘတ္တကိစ္စံ. အမုကသ္မိံ မေ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရော ဘဝိဿတိ. တတ္ထ အာဂစ္ဆေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စာသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, အပ္ပမတ္တော’’တိ? ‘‘ကုတော, ဘော သာရိပုတ္တ, အမှာကံ အပ္ပမာဒေါ ယေသံ နော မာတာပိတရော [Pg.397] ပေါသေတဗ္ဗာ, ပုတ္တဒါရော ပေါသေတဗ္ဗော, ဒါသကမ္မကရာ ပေါသေတဗ္ဗာ, မိတ္တာမစ္စာနံ မိတ္တာမစ္စကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဉာတိသာလောဟိတကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, အတိထီနံ အတိထိကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, ပုဗ္ဗပေတာနံ ပုဗ္ဗပေတကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, ဒေဝတာနံ ဒေဝတာကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, ရညော ရာဇကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, အယမ္ပိ ကာယော ပီဏေတဗ္ဗော ဗြူဟေတဗ္ဗော’’တိ?

४४६. त्यानंतर आयुष्यमान सारिपुत्त दक्खिणागिरी येथे इच्छेनुसार विहार करून राजगृहाच्या दिशेने चारिकेसाठी निघाले. अनुक्रमे चारिका करत ते राजगृहाला पोहोचले. तेथे आयुष्यमान सारिपुत्त राजगृहात वेळुवनातील कलंदकनिवाप येथे विहार करत होते. त्यानंतर आयुष्यमान सारिपुत्त सकाळी पूर्वाह्न समयाला चिवर परिधान करून, पात्र व चिवर घेऊन राजगृहात पिंडपातासाठी प्रवेश करते झाले. त्या वेळी धनंजानी ब्राह्मण शहराबाहेर गोठ्यात गाईंचे दूध काढवून घेत होता. त्यानंतर आयुष्यमान सारिपुत्त राजगृहात पिंडपातासाठी फिरून, भोजनोत्तर पिंडपाताहून परतल्यावर जेथे धनंजानी ब्राह्मण होता तेथे गेले. धनंजानी ब्राह्मणाने आयुष्यमान सारिपुत्त यांना दुरूनच येताना पाहिले. पाहून तो जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते तेथे गेला. जवळ जाऊन तो आयुष्यमान सारिपुत्त यांना म्हणाला – 'हे सारिपुत्त, हे ताजे दूध प्या, तोपर्यंत भोजनाची वेळ होईल.' 'नको ब्राह्मणा, माझे आजचे भोजन झाले आहे. मी अमुक एका वृक्षाच्या मुळाशी दिवसाचा विहार करेन. तू तेथे ये.' 'ठीक आहे, महाशया,' असे म्हणून धनंजानी ब्राह्मणाने आयुष्यमान सारिपुत्त यांच्या शब्दाला संमती दिली. त्यानंतर धनंजानी ब्राह्मण भोजनोत्तर सकाळचे जेवण झाल्यावर जेथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते तेथे गेला. तेथे जाऊन त्याने आयुष्यमान सारिपुत्त यांच्याशी कुशल-मंगल विचारले. आनंददायी व संस्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या धनंजानी ब्राह्मणाला आयुष्यमान सारिपुत्त म्हणाले – 'धनंजानी, तू अप्रमत्त आहेस ना?' 'हे सारिपुत्त, आम्हाला अप्रमाद कोठून असणार? आम्हाला माता-पित्यांचे पालनपोषण करावे लागते, पत्नी व मुलांचे पालनपोषण करावे लागते, दास व कामगारांचे पालनपोषण करावे लागते, मित्र व सहकाऱ्यांविषयीचे कर्तव्य करावे लागते, नातेवाईक व सगेसोयऱ्यांविषयीचे कर्तव्य करावे लागते, अतिथींविषयीचे कर्तव्य करावे लागते, पूर्वजांविषयीचे कर्तव्य करावे लागते, देवतांविषयीचे कर्तव्य करावे लागते, राजाविषयीचे कर्तव्य करावे लागते, आणि या शरीरालाही तृप्त व पुष्ट करावे लागते.'

၄၄၇. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော မာတာပိတူနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ မာတာပိတူနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, မာတာပိတရော ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

४४७. यावर तुला काय वाटते, धनंजानी? समजा, या जगात एखादा माणूस आपल्या माता-पित्यांच्या कारणास्तव अधर्माचरण आणि विषम आचरण करतो, आणि त्या अधर्माचरण व विषम आचरणामुळे नरकपाल त्याला नरकात ओढून नेतात. तर त्याला असे म्हणता येईल का की, 'मी माझ्या माता-पित्यांच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून नरकपालांनो, मला नरकात नेऊ नका'? किंवा त्याचे माता-पिता तरी असे म्हणू शकतील का की, 'याने आमच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून नरकपालांनो, याला नरकात नेऊ नका'?' 'नाही, सारिपुत्त. उलट नरकपाल त्याला आक्रोश करत असतानाच नरकात फेकून देतील.'

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ပုတ္တဒါရော ဝါ ပနဿ လဘေယျ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

यावर तुला काय वाटते, धनंजानी? समजा, या जगात एखादा माणूस आपल्या पत्नी व मुलांच्या कारणास्तव अधर्माचरण आणि विषम आचरण करतो, आणि त्या अधर्माचरण व विषम आचरणामुळे नरकपाल त्याला नरकात ओढून नेतात. तर त्याला असे म्हणता येईल का की, 'मी माझ्या पत्नी व मुलांच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून नरकपालांनो, मला नरकात नेऊ नका'? किंवा त्याची पत्नी व मुले तरी असे म्हणू शकतील का की, 'याने आमच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून नरकपालांनो, याला नरकात नेऊ नका'?' 'नाही, सारिपुत्त. उलट नरकपाल त्याला आक्रोश करत असतानाच नरकात फेकून देतील.'

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ဒါသကမ္မကရပေါရိသာ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“हे धनंजानी, तुला काय वाटते? जर या जगात एखादा मनुष्य आपल्या दास, सेवक आणि कामगारांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी बनला, आणि त्या अधर्माचरण व विषम आचरणाच्या कारणास्तव नरकपाल त्याला नरकात ओढून नेत असतील, तर त्याला असे म्हणता येईल का की, ‘मी माझ्या दास, सेवक आणि कामगारांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी झालो होतो, म्हणून हे नरकपालांनो, मला नरकात ओढू नका’? किंवा त्याचे ते दास, सेवक आणि कामगार असे म्हणू शकतील का की, ‘यांनी आमच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून हे नरकपालांनो, यांना नरकात ओढू नका’?” “नाही, आदरणीय सारिपुत्त! उलट, तो आक्रोश करत असतानाच नरकपाल त्याला नरकात फेकून देतील.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ [Pg.398] နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, မိတ္တာမစ္စာ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“हे धनंजानी, तुला काय वाटते? जर या जगात एखादा मनुष्य आपल्या मित्र आणि सहकाऱ्यांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी बनला, आणि त्या अधर्माचरण व विषम आचरणाच्या कारणास्तव नरकपाल त्याला नरकात ओढून नेत असतील, तर त्याला असे म्हणता येईल का की, ‘मी माझ्या मित्र आणि सहकाऱ्यांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी झालो होतो, म्हणून हे नरकपालांनो, मला नरकात ओढू नका’? किंवा त्याचे ते मित्र आणि सहकारी असे म्हणू शकतील का की, ‘यांनी आमच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून हे नरकपालांनो, यांना नरकात ओढू नका’?” “नाही, आदरणीय सारिपुत्त! उलट, तो आक्रोश करत असतानाच नरकपाल त्याला नरकात फेकून देतील.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ဉာတိသာလောဟိတာ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“हे धनंजानी, तुला काय वाटते? जर या जगात एखादा मनुष्य आपल्या नातेवाईक आणि सगेसोयऱ्यांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी बनला, आणि त्या अधर्माचरण व विषम आचरणाच्या कारणास्तव नरकपाल त्याला नरकात ओढून नेत असतील, तर त्याला असे म्हणता येईल का की, ‘मी माझ्या नातेवाईक आणि सगेसोयऱ्यांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी झालो होतो, म्हणून हे नरकपालांनो, मला नरकात ओढू नका’? किंवा त्याचे ते नातेवाईक आणि सगेसोयरे असे म्हणू शकतील का की, ‘यांनी आमच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून हे नरकपालांनो, यांना नरकात ओढू नका’?” “नाही, आदरणीय सारिपुत्त! उलट, तो आक्रोश करत असतानाच नरकपाल त्याला नरकात फेकून देतील.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော အတိထီနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ အတိထီနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, အတိထီ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“हे धनंजानी, तुला काय वाटते? जर या जगात एखादा मनुष्य आपल्या अतिथींच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी बनला, आणि त्या अधर्माचरण व विषम आचरणाच्या कारणास्तव नरकपाल त्याला नरकात ओढून नेत असतील, तर त्याला असे म्हणता येईल का की, ‘मी माझ्या अतिथींच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी झालो होतो, म्हणून हे नरकपालांनो, मला नरकात ओढू नका’? किंवा त्याचे ते अतिथी असे म्हणू शकतील का की, ‘यांनी आमच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून हे नरकपालांनो, यांना नरकात ओढू नका’?” “नाही, आदरणीय सारिपुत्त! उलट, तो आक्रोश करत असतानाच नरकपाल त्याला नरकात फेकून देतील.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ပုဗ္ဗပေတာ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“हे धनंजानी, तुला काय वाटते? जर या जगात एखादा मनुष्य आपल्या दिवंगत पूर्वजांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी बनला, आणि त्या अधर्माचरण व विषम आचरणाच्या कारणास्तव नरकपाल त्याला नरकात ओढून नेत असतील, तर त्याला असे म्हणता येईल का की, ‘मी माझ्या दिवंगत पूर्वजांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी झालो होतो, म्हणून हे नरकपालांनो, मला नरकात ओढू नका’? किंवा त्याचे ते दिवंगत पूर्वज असे म्हणू शकतील का की, ‘यांनी आमच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून हे नरकपालांनो, यांना नरकात ओढू नका’?” “नाही, आदरणीय सारिपुत्त! उलट, तो आक्रोश करत असतानाच नरकपाल त्याला नरकात फेकून देतील.”

‘‘တံ [Pg.399] ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ဒေဝတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ဒေဝတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ဒေဝတာ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“हे धनंजानी, तुला काय वाटते? जर या जगात एखादा मनुष्य देवतांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी बनला, आणि त्या अधर्माचरण व विषम आचरणाच्या कारणास्तव नरकपाल त्याला नरकात ओढून नेत असतील, तर त्याला असे म्हणता येईल का की, ‘मी देवतांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी झालो होतो, म्हणून हे नरकपालांनो, मला नरकात ओढू नका’? किंवा त्या देवता असे म्हणू शकतील का की, ‘यांनी आमच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून हे नरकपालांनो, यांना नरकात ओढू नका’?” “नाही, आदरणीय सारिपुत्त! उलट, तो आक्रोश करत असतानाच नरकपाल त्याला नरकात फेकून देतील.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ရညော ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ရညော ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ရာဇာ ဝါ ပနဿ လဘေယျ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“हे धनंजानी, तुला काय वाटते? जर या जगात एखादा मनुष्य राजाच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी बनला, आणि त्या अधर्माचरण व विषम आचरणाच्या कारणास्तव नरकपाल त्याला नरकात ओढून नेत असतील, तर त्याला असे म्हणता येईल का की, ‘मी राजाच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी झालो होतो, म्हणून हे नरकपालांनो, मला नरकात ओढू नका’? किंवा तो राजा असे म्हणू शकेल का की, ‘यांनी आमच्या कारणास्तव अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून हे नरकपालांनो, यांना नरकात ओढू नका’?” “नाही, आदरणीय सारिपुत्त! उलट, तो आक्रोश करत असतानाच नरकपाल त्याला नरकात फेकून देतील.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ပရေ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“हे धनंजानी, तुला काय वाटते? जर या जगात एखादा मनुष्य आपल्या शरीराचे पोषण आणि संवर्धन करण्यासाठी अधर्माचारी व विषमचारी बनला, आणि त्या अधर्माचरण व विषम आचरणाच्या कारणास्तव नरकपाल त्याला नरकात ओढून नेत असतील, तर त्याला असे म्हणता येईल का की, ‘मी माझ्या शरीराचे पोषण आणि संवर्धन करण्यासाठी अधर्माचारी व विषमचारी झालो होतो, म्हणून हे नरकपालांनो, मला नरकात ओढू नका’? किंवा इतर लोक असे म्हणू शकतील का की, ‘याने आपल्या शरीराचे पोषण आणि संवर्धन करण्यासाठी अधर्माचरण व विषम आचरण केले होते, म्हणून हे नरकपालांनो, याला नरकात ओढू नका’?” “नाही, आदरणीय सारिपुत्त! उलट, तो आक्रोश करत असतानाच नरकपाल त्याला नरकात फेकून देतील.”

၄၄၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ မာတာပိတူနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ မာတာပိတူနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, မာတာပိတူနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, မာတာပိတူနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ [Pg.400] ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ မာတာပိတရော စေဝ ပေါသေတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

४४८. “हे धनंजानी, तुला काय वाटते? जो आपल्या आई-वडिलांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी बनतो, किंवा जो आपल्या आई-वडिलांच्या कारणास्तव धर्माचारी व समचारी बनतो; या दोघांपैकी कोण श्रेष्ठ आहे?” “आदरणीय सारिपुत्त, जो आपल्या आई-वडिलांच्या कारणास्तव अधर्माचारी व विषमचारी बनतो, तो श्रेष्ठ नाही; परंतु जो आपल्या आई-वडिलांच्या कारणास्तव धर्माचारी व समचारी बनतो, तोच यात श्रेष्ठ आहे. कारण आदरणीय सारिपुत्त, अधर्माचरण आणि विषम आचरणापेक्षा धर्माचरण आणि सम आचरण श्रेष्ठ आहे.” “हे धनंजानी, इतरही अशी धार्मिक (धर्माला सुसंगत) कामे आहेत, ज्यांच्याद्वारे आई-वडिलांचे पालनपोषण करणेही शक्य आहे, आणि कोणतेही पापकर्म न करता पुण्याचा मार्ग आचरणात आणणेही शक्य आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ ယေဟိ သက္ကာ ပုတ္တဒါရဉ္စေဝ ပေါသေတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“धनंजानी, तुला काय वाटते? जो कोणी आपल्या पत्नी आणि मुलांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, किंवा जो कोणी आपल्या पत्नी आणि मुलांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो; या दोघांमध्ये कोण श्रेष्ठ आहे?” “हे आदरणीय सारिपुत्त, जो कोणी आपल्या पत्नी आणि मुलांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, तो श्रेष्ठ नाही; परंतु जो कोणी आपल्या पत्नी आणि मुलांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो, तोच या दोघांमध्ये श्रेष्ठ आहे. हे आदरणीय सारिपुत्त, अधम्म आणि विषम आचरणापेक्षा धम्म आणि सम आचरण श्रेष्ठ आहे.” “धनंजानी, इतरही अशी सकारण धम्मसंगत कर्मे आहेत, ज्यांच्याद्वारे पत्नी आणि मुलांचे पालनपोषण करणे शक्य आहे, आणि कोणतेही पाप कर्म न करता पुण्यमय मार्गाचे आचरण करणेही शक्य आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ဒါသကမ္မကရပေါရိသေ စေဝ ပေါသေတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“धनंजानी, तुला काय वाटते? जो कोणी आपल्या दास, मजूर आणि सेवकांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, किंवा जो कोणी आपल्या दास, मजूर आणि सेवकांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो; या दोघांमध्ये कोण श्रेष्ठ आहे?” “हे आदरणीय सारिपुत्त, जो कोणी आपल्या दास, मजूर आणि सेवकांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, तो श्रेष्ठ नाही; परंतु जो कोणी आपल्या दास, मजूर आणि सेवकांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो, तोच या दोघांमध्ये श्रेष्ठ आहे. हे आदरणीय सारिपुत्त, अधम्म आणि विषम आचरणापेक्षा धम्म आणि सम आचरण श्रेष्ठ आहे.” “धनंजानी, इतरही अशी सकारण धम्मसंगत कर्मे आहेत, ज्यांच्याद्वारे दास, मजूर आणि सेवकांचे पालनपोषण करणे शक्य आहे, आणि कोणतेही पाप कर्म न करता पुण्यमय मार्गाचे आचरण करणेही शक्य आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ မိတ္တာမစ္စာနဉ္စေဝ မိတ္တာမစ္စကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“धनंजानी, तुला काय वाटते? जो कोणी आपल्या मित्रांसाठी आणि सोबत्यांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, किंवा जो कोणी आपल्या मित्रांसाठी आणि सोबत्यांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो; या दोघांमध्ये कोण श्रेष्ठ आहे?” “हे आदरणीय सारिपुत्त, जो कोणी आपल्या मित्रांसाठी आणि सोबत्यांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, तो श्रेष्ठ नाही; परंतु जो कोणी आपल्या मित्रांसाठी आणि सोबत्यांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो, तोच या दोघांमध्ये श्रेष्ठ आहे. हे आदरणीय सारिपुत्त, अधम्म आणि विषम आचरणापेक्षा धम्म आणि सम आचरण श्रेष्ठ आहे.” “धनंजानी, इतरही अशी सकारण धम्मसंगत कर्मे आहेत, ज्यांच्याद्वारे मित्रांचे आणि सोबत्यांचे कर्तव्य पार पाडणे शक्य आहे, आणि कोणतेही पाप कर्म न करता पुण्यमय मार्गाचे आचरण करणेही शक्य आहे.”

‘‘တံ [Pg.401] ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ဉာတိသာလောဟိတာနဉ္စေဝ ဉာတိသာလောဟိတကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“धनंजानी, तुला काय वाटते? जो कोणी आपल्या नातेवाईक आणि सगेसोयऱ्यांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, किंवा जो कोणी आपल्या नातेवाईक आणि सगेसोयऱ्यांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो; या दोघांमध्ये कोण श्रेष्ठ आहे?” “हे आदरणीय सारिपुत्त, जो कोणी आपल्या नातेवाईक आणि सगेसोयऱ्यांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, तो श्रेष्ठ नाही; परंतु जो कोणी आपल्या नातेवाईक आणि सगेसोयऱ्यांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो, तोच या दोघांमध्ये श्रेष्ठ आहे. हे आदरणीय सारिपुत्त, अधम्म आणि विषम आचरणापेक्षा धम्म आणि सम आचरण श्रेष्ठ आहे.” “धनंजानी, इतरही अशी सकारण धम्मसंगत कर्मे आहेत, ज्यांच्याद्वारे नातेवाईक आणि सगेसोयऱ्यांचे कर्तव्य पार पाडणे शक्य आहे, आणि कोणतेही पाप कर्म न करता पुण्यमय मार्गाचे आचरण करणेही शक्य आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ အတိထီနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ အတိထီနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, အတိထီနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, အတိထီနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ အတိထီနဉ္စေဝ အတိထိကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“धनंजानी, तुला काय वाटते? जो कोणी अतिथींसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, किंवा जो कोणी अतिथींसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो; या दोघांमध्ये कोण श्रेष्ठ आहे?” “हे आदरणीय सारिपुत्त, जो कोणी अतिथींसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, तो श्रेष्ठ नाही; परंतु जो कोणी अतिथींसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो, तोच या दोघांमध्ये श्रेष्ठ आहे. हे आदरणीय सारिपुत्त, अधम्म आणि विषम आचरणापेक्षा धम्म आणि सम आचरण श्रेष्ठ आहे.” “धनंजानी, इतरही अशी सकारण धम्मसंगत कर्मे आहेत, ज्यांच्याद्वारे अतिथींचे कर्तव्य पार पाडणे शक्य आहे, आणि कोणतेही पाप कर्म न करता पुण्यमय मार्गाचे आचरण करणेही शक्य आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ပုဗ္ဗပေတာနဉ္စေဝ ပုဗ္ဗပေတကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“धनंजानी, तुला काय वाटते? जो कोणी दिवंगत पूर्वजांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, किंवा जो कोणी दिवंगत पूर्वजांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो; या दोघांमध्ये कोण श्रेष्ठ आहे?” “हे आदरणीय सारिपुत्त, जो कोणी दिवंगत पूर्वजांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, तो श्रेष्ठ नाही; परंतु जो कोणी दिवंगत पूर्वजांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो, तोच या दोघांमध्ये श्रेष्ठ आहे. हे आदरणीय सारिपुत्त, अधम्म आणि विषम आचरणापेक्षा धम्म आणि सम आचरण श्रेष्ठ आहे.” “धनंजानी, इतरही अशी सकारण धम्मसंगत कर्मे आहेत, ज्यांच्याद्वारे दिवंगत पूर्वजांचे कर्तव्य पार पाडणे शक्य आहे, आणि कोणतेही पाप कर्म न करता पुण्यमय मार्गाचे आचरण करणेही शक्य आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ဒေဝတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ဒေဝတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ [Pg.402] သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ဒေဝတာနဉ္စေဝ ဒေဝတာကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“धनंजानी, तुला काय वाटते? जो कोणी देवतांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, किंवा जो कोणी देवतांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो; या दोघांमध्ये कोण श्रेष्ठ आहे?” “हे आदरणीय सारिपुत्त, जो कोणी देवतांसाठी अधम्माचे व विषमतेचे आचरण करतो, तो श्रेष्ठ नाही; परंतु जो कोणी देवतांसाठी धम्माचे व समतेचे आचरण करतो, तोच या दोघांमध्ये श्रेष्ठ आहे. हे आदरणीय सारिपुत्त, अधम्म आणि विषम आचरणापेक्षा धम्म आणि सम आचरण श्रेष्ठ आहे.” “धनंजानी, इतरही अशी सकारण धम्मसंगत कर्मे आहेत, ज्यांच्याद्वारे देवतांचे कर्तव्य पार पाडणे शक्य आहे, आणि कोणतेही पाप कर्म न करता पुण्यमय मार्गाचे आचरण करणेही शक्य आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ရညော ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ရညော ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ရညော ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ရညော ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ရညော စေဝ ရာဇကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

धणञ्जानी, तुला काय वाटते? जो कोणी राजाच्या कारणाने अधम्मचारी (अधर्माने वागणारा) आणि विसमचारी (विषमतेने वागणारा) असेल, किंवा जो कोणी राजाच्या कारणाने धम्मचारी (धर्माने वागणारा) आणि समचारी (समतेने वागणारा) असेल; या दोघांमध्ये कोण श्रेष्ठ आहे? हे सारिपुत्त, जो राजाच्या कारणाने अधम्मचारी आणि विसमचारी असेल, तो श्रेष्ठ नाही; परंतु जो राजाच्या कारणाने धम्मचारी आणि समचारी असेल, तोच श्रेष्ठ आहे. हे सारिपुत्त, अधम्मचर्या आणि विसमचर्येपेक्षा धम्मचर्या आणि समचर्या श्रेष्ठ आहे. धणञ्जानी, इतरही अशी कारणयुक्त धार्मिक कर्तव्ये आहेत, ज्यांच्याद्वारे राजाची राजकर्तव्येही पार पाडता येतात, कोणतेही पापकर्मही करावे लागत नाही आणि पुण्याचा मार्ग (पुण्य प्रतिपदा) आचरता येतो.

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ကာယဉ္စေဝ ပီဏေတုံ ဗြူဟေတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတု’’န္တိ.

धणञ्जानी, तुला काय वाटते? जो शरीराच्या तृप्तीसाठी आणि वृद्धीसाठी अधम्मचारी आणि विसमचारी असेल, किंवा जो शरीराच्या तृप्तीसाठी आणि वृद्धीसाठी धम्मचारी आणि समचारी असेल; या दोघांमध्ये कोण श्रेष्ठ आहे? हे सारिपुत्त, जो शरीराच्या तृप्तीसाठी आणि वृद्धीसाठी अधम्मचारी आणि विसमचारी असेल, तो श्रेष्ठ नाही; परंतु जो शरीराच्या तृप्तीसाठी आणि वृद्धीसाठी धम्मचारी आणि समचारी असेल, तोच श्रेष्ठ आहे. हे सारिपुत्त, अधम्मचर्या आणि विसमचर्येपेक्षा धम्मचर्या आणि समचर्या श्रेष्ठ आहे. धणञ्जानी, इतरही अशी कारणयुक्त धार्मिक कर्तव्ये आहेत, ज्यांच्याद्वारे शरीराची तृप्ती आणि वृद्धीही करता येते, कोणतेही पापकर्मही करावे लागत नाही आणि पुण्याचा मार्ग आचरता येतो.

၄၄၉. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အပရေန သမယေန အာဗာဓိကော အဟောသိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ [Pg.403] – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘ဓနဉ္ဇာနိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ယေန စာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘ဓနဉ္ဇာနိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓနဉ္ဇာနိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’တိ. ယေန စာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓနဉ္ဇာနိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တုဏှီဘာဝေန.

४४९. त्यानंतर धणञ्जानी ब्राह्मण आयुष्यमान सारिपुत्तांच्या भाषणाचे अभिनंदन करून व त्याचे अनुमोदन करून आसनावरून उठून निघून गेला. त्यानंतर काही काळाने धणञ्जानी ब्राह्मण आजारी पडला, दुःखी झाला आणि गंभीरपणे आजारी झाला. तेव्हा धणञ्जानी ब्राह्मणाने एका माणसाला बोलावले आणि म्हटले – "हे माणसा, तू जा, जिथे भगवान आहेत तिथे जा; तिथे जाऊन माझ्या वतीने भगवंतांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन कर आणि सांग – 'भन्ते, धणञ्जानी ब्राह्मण आजारी आहे, दुःखी आहे आणि गंभीरपणे आजारी आहे. तो भगवंतांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करत आहे.' आणि जिथे आयुष्यमान सारिपुत्त आहेत तिथेही जा; तिथे जाऊन माझ्या वतीने आयुष्यमान सारिपुत्तांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन कर आणि सांग – 'भन्ते, धणञ्जानी ब्राह्मण आजारी आहे, दुःखी आहे आणि गंभीरपणे आजारी आहे. तो आयुष्यमान सारिपुत्तांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करत आहे.' आणि असेही सांग – 'भन्ते, जर आयुष्यमान सारिपुत्त अनुकंपा करून धणञ्जानी ब्राह्मणाच्या घरी येतील तर फार चांगले होईल.'" "होय, भन्ते," असे म्हणून त्या माणसाने धणञ्जानी ब्राह्मणाचे ऐकले आणि तो जिथे भगवान होते तिथे गेला. तिथे जाऊन भगवंतांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या त्या माणसाने भगवंतांना असे म्हटले – "भन्ते, धणञ्जानी ब्राह्मण आजारी आहे, दुःखी आहे आणि गंभीरपणे आजारी आहे. तो भगवंतांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करत आहे." त्यानंतर तो जिथे आयुष्यमान सारिपुत्त होते तिथे गेला; तिथे जाऊन आयुष्यमान सारिपुत्तांना अभिवादन करून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या त्या माणसाने आयुष्यमान सारिपुत्तांना असे म्हटले – "भन्ते, धणञ्जानी ब्राह्मण आजारी आहे, दुःखी आहे आणि गंभीरपणे आजारी आहे. तो आयुष्यमान सारिपुत्तांच्या चरणांवर डोके ठेवून वंदन करत आहे आणि असे म्हणत आहे – 'भन्ते, जर आयुष्यमान सारिपुत्त अनुकंपा करून धणञ्जानी ब्राह्मणाच्या घरी येतील तर फार चांगले होईल.'" आयुष्यमान सारिपुत्तांनी मौन बाळगून त्याची विनंती स्वीकारली.

၄၅၀. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, ဓနဉ္ဇာနိ, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ? ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ, နော အဘိက္ကမန္တိ? ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော အဘိက္ကမော’’တိ? ‘‘န မေ, ဘော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ. အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဗလဝါ ပုရိသော တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ[Pg.404], ဘော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ စ ဦဟနန္တိ. န မေ, ဘော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ. အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ. န မေ, ဘော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ. အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. န မေ, ဘော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ. အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော. န မေ, ဘော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ. အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော’’တိ.

४५०. त्यानंतर आयुष्यमान सारिपुत्त (चीवर) परिधान करून, पात्र आणि चीवर घेऊन जिथे धणञ्जानी ब्राह्मणाचे घर होते तिथे गेले; तिथे जाऊन ते तयार केलेल्या आसनावर बसले. बसल्यावर आयुष्यमान सारिपुत्तांनी धणञ्जानी ब्राह्मणाला असे म्हटले – "धणञ्जानी, तुला सहन करण्याजोगे आहे का? तुझा काळ सुखात जात आहे का? तुझ्या दुःखद वेदना कमी होत आहेत की वाढत आहेत? वेदना कमी होत असल्याचे जाणवत आहे की वाढत असल्याचे?" "हे सारिपुत्त, मला सहन करण्याजोगे नाही, माझा काळ सुखात जात नाही. माझ्या तीव्र दुःखद वेदना वाढतच आहेत, कमी होत नाहीत. त्यांचे वाढणेच जाणवत आहे, कमी होणे नाही. हे सारिपुत्त, ज्याप्रमाणे एखादा बलवान माणूस तीक्ष्ण शस्त्राने डोके चिरून टाकेल, त्याचप्रमाणे माझ्या डोक्यात तीव्र वायूचे झटके मारत आहेत. हे सारिपुत्त, मला सहन करण्याजोगे नाही, माझा काळ सुखात जात नाही. माझ्या तीव्र दुःखद वेदना वाढतच आहेत, कमी होत नाहीत. त्यांचे वाढणेच जाणवत आहे, कमी होणे नाही. हे सारिपुत्त, ज्याप्रमाणे एखादा बलवान माणूस मजबूत चामड्याच्या पट्ट्याने डोक्याला घट्ट शिरोवेष्टन बांधून टाकेल, त्याचप्रमाणे माझ्या डोक्यात अत्यंत तीव्र वेदना होत आहेत. हे सारिपुत्त, मला सहन करण्याजोगे नाही, माझा काळ सुखात जात नाही. माझ्या तीव्र दुःखद वेदना वाढतच आहेत, कमी होत नाहीत. त्यांचे वाढणेच जाणवत आहे, कमी होणे नाही. हे सारिपुत्त, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल कसाई किंवा त्याचा शिकाऊ मुलगा तीक्ष्ण सुऱ्याने गाईचे पोट कापून टाकेल, त्याचप्रमाणे माझ्या पोटात तीव्र वायू कापल्यासारख्या वेदना करत आहेत. हे सारिपुत्त, मला सहन करण्याजोगे नाही, माझा काळ सुखात जात नाही. माझ्या तीव्र दुःखद वेदना वाढतच आहेत, कमी होत नाहीत. त्यांचे वाढणेच जाणवत आहे, कमी होणे नाही. हे सारिपुत्त, ज्याप्रमाणे दोन बलवान माणसे एखाद्या दुर्बल माणसाला दोन्ही हातांनी पकडून धगधगत्या निखाऱ्यांच्या कुंडात भाजून काढतील, त्याचप्रमाणे माझ्या शरीरात तीव्र दाह (जळजळ) होत आहे. हे सारिपुत्त, मला सहन करण्याजोगे नाही, माझा काळ सुखात जात नाही. माझ्या तीव्र दुःखद वेदना वाढतच आहेत, कमी होत नाहीत. त्यांचे वाढणेच जाणवत आहे, कमी होणे नाही."

၄၅၁. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – နိရယော ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိ ဝါ’’တိ? ‘‘နိရယာ, ဘော သာရိပုတ္တ, တိရစ္ဆာနယောနိ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – တိရစ္ဆာနယောနိ ဝါ ပေတ္တိဝိသယော ဝါ’’တိ? ‘‘တိရစ္ဆာနယောနိယာ, ဘော သာရိပုတ္တ, ပေတ္တိဝိသယော သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – ပေတ္တိဝိသယော ဝါ မနုဿာ ဝါ’’တိ? ‘‘ပေတ္တိဝိသယာ, ဘော သာရိပုတ္တ, မနုဿာ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – မနုဿာ ဝါ စာတုမဟာရာဇိကာ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘မနုဿေဟိ[Pg.405], ဘော သာရိပုတ္တ, စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – စာတုမဟာရာဇိကာ ဝါ ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘စာတုမဟာရာဇိကေဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝေဟိ တာဝတိံသာ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – တာဝတိံသာ ဝါ ဒေဝါ ယာမာ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘တာဝတိံသေဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝေဟိ ယာမာ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – ယာမာ ဝါ ဒေဝါ တုသိတာ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘ယာမေဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝေဟိ တုသိတာ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – တုသိတာ ဝါ ဒေဝါ နိမ္မာနရတီ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘တုသိတေဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝေဟိ နိမ္မာနရတီ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – နိမ္မာနရတီ ဝါ ဒေဝါ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘နိမ္မာနရတီဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝေဟိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဝါ ဒေဝါ ဗြဟ္မလောကော ဝါ’’တိ? ‘‘‘ဗြဟ္မလောကော’တိ – ဘဝံ သာရိပုတ္တော အာဟ; ‘ဗြဟ္မလောကော’တိ – ဘဝံ သာရိပုတ္တော အာဟာ’’တိ.

४५१. “तुला काय वाटते, धनंजानी? कोणते अधिक श्रेष्ठ आहे – नरक की प्राणीयोन?” “हे सारिपुत्त, नरकापेक्षा प्राणीयोन श्रेष्ठ आहे.” “तुला काय वाटते, धनंजानी? कोणते अधिक श्रेष्ठ आहे – प्राणीयोन की प्रेतलोक?” “हे सारिपुत्त, प्राणियोनीपेक्षा प्रेतलोक श्रेष्ठ आहे.” “तुला काय वाटते, धनंजानी? कोणते अधिक श्रेष्ठ आहे – प्रेतलोक की मनुष्यलोक?” “हे सारिपुत्त, प्रेतलोकापेक्षा मनुष्यलोक श्रेष्ठ आहे.” “तुला काय वाटते, धनंजानी? कोणते अधिक श्रेष्ठ आहे – मनुष्यलोक की चातुमहाराजिक देव?” “हे सारिपुत्त, मनुष्यांपेक्षा चातुमहाराजिक देव श्रेष्ठ आहेत.” “तुला काय वाटते, धनंजानी? कोणते अधिक श्रेष्ठ आहे – चातुमहाराजिक देव की तावतिंस देव?” “हे सारिपुत्त, चातुमहाराजिक देवांपेक्षा तावतिंस देव श्रेष्ठ आहेत.” “तुला काय वाटते, धनंजानी? कोणते अधिक श्रेष्ठ आहे – तावतिंस देव की याम देव?” “हे सारिपुत्त, तावतिंस देवांपेक्षा याम देव श्रेष्ठ आहेत.” “तुला काय वाटते, धनंजानी? कोणते अधिक श्रेष्ठ आहे – याम देव की तुसित देव?” “हे सारिपुत्त, याम देवांपेक्षा तुसित देव श्रेष्ठ आहेत.” “तुला काय वाटते, धनंजानी? कोणते अधिक श्रेष्ठ आहे – तुसित देव की निम्मानरती देव?” “हे सारिपुत्त, तुसित देवांपेक्षा निम्मानरती देव श्रेष्ठ आहेत.” “तुला काय वाटते, धनंजानी? कोणते अधिक श्रेष्ठ आहे – निम्मानरती देव की परनिम्मितवसवत्ती देव?” “हे सारिपुत्त, निम्मानरती देवांपेक्षा परनिम्मितवसवत्ती देव श्रेष्ठ आहेत.” “तुला काय वाटते, धनंजानी? कोणते अधिक श्रेष्ठ आहे – परनिम्मितवसवत्ती देव की ब्रह्मलोक?” “‘ब्रह्मलोक’ – आदरणीय सारिपुत्त म्हणाले; ‘ब्रह्मलोक’ – आदरणीय सारिपुत्त म्हणाले.”

အထ ခေါ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣမေ ခေါ ဗြာဟ္မဏာ ဗြဟ္မလောကာဓိမုတ္တာ. ယံနူနာဟံ ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေယျ’’န္တိ. ‘‘ဗြဟ္မာနံ တေ, ဓနဉ္ဇာနိ, သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေဿာမိ; တံ သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ. အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမော စ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. အယံ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ’’.

तेव्हा आयुष्यमान सारिपुत्तांच्या मनात असा विचार आला – “हे ब्राह्मण ब्रह्मलोकाभिमुख असतात. मी ब्राह्मण धनंजानीला ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग का शिकवू नये?” (त्यानंतर ते म्हणाले:) “धनंजानी, मी तुला ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग शिकवतो. तो नीट ऐक, चांगल्या प्रकारे मनात धारण कर, मी सांगतो.” “होय, आदरणीय,” असे ब्राह्मण धनंजानीने आयुष्यमान सारिपुत्तांना उत्तर दिले. आयुष्यमान सारिपुत्त म्हणाले – “आणि धनंजानी, ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग कोणता आहे? येथे, धनंजानी, भिक्खू मैत्रीपूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, सभोवताली आणि सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. धनंजानी, हाच ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग आहे.”

၄၅၂. ‘‘ပုန စပရံ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဘိက္ခု ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. အယံ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ’’တိ. တေန ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘ဓနဉ္ဇာနိ[Pg.406], ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ သတိ ဥတ္တရိကရဏီယေ ဟီနေ ဗြဟ္မလောကေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ သာရိပုတ္တေ ကာလမကာသိ, ဗြဟ္မလောကဉ္စ ဥပပဇ္ဇိ.

४५२. “पुन्हा आणखी, धनंजानी, भिक्खू करुणापूर्ण चित्ताने... (तसेच) मुदितापूर्ण चित्ताने... उपेक्षापूर्ण चित्ताने एका दिशेला व्यापून विहरतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, सभोवताली आणि सर्वत्र, सर्वांना स्वतःसमान मानून, संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा उपेक्षापूर्ण चित्ताने व्यापून विहरतो. धनंजानी, हासुद्धा ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग आहे.” “तसे असेल तर, हे सारिपुत्त, माझ्या वतीने भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करा – ‘भंते, ब्राह्मण धनंजानी आजारी आहे, दुःखी आहे आणि गंभीरपणे आजारी आहे. तो भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहे.’” त्यानंतर आयुष्यमान सारिपुत्त, ब्राह्मण धनंजानीसाठी अजूनही उच्च आध्यात्मिक कर्तव्य शिल्लक असताना, त्याला कनिष्ठ अशा ब्रह्मलोकात प्रस्थापित करून, आसनावरून उठून निघून गेले. आयुष्यमान सारिपुत्त निघून गेल्यानंतर लवकरच ब्राह्मण धनंजानीचा मृत्यू झाला आणि तो ब्रह्मलोकात उत्पन्न झाला.

၄၅၃. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧသော, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ သတိ ဥတ္တရိကရဏီယေ ဟီနေ ဗြဟ္မလောကေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ, ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓနဉ္ဇာနိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော, သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ သာရိပုတ္တ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ သတိ ဥတ္တရိကရဏီယေ ဟီနေ ဗြဟ္မလောကေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? ‘‘မယှံ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ အဟောသိ – ‘ဣမေ ခေါ ဗြာဟ္မဏာ ဗြဟ္မလောကာဓိမုတ္တာ, ယံနူနာဟံ ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေယျ’န္တိ. ‘‘ကာလင်္ကတောစ, သာရိပုတ္တ, ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော, ဗြဟ္မလောကဉ္စ ဥပပန္နော’’တိ.

४५३. तेव्हा भगवंतांनी भिक्खूंना संबोधित केले – “भिक्खूंनो, हा सारिपुत्त, ब्राह्मण धनंजानीसाठी अजूनही उच्च आध्यात्मिक कर्तव्य शिल्लक असताना, त्याला कनिष्ठ अशा ब्रह्मलोकात प्रस्थापित करून, आसनावरून उठून निघून गेला आहे.” त्यानंतर आयुष्यमान सारिपुत्त भगवंतांकडे गेले. तिथे जाऊन त्यांनी भगवंतांना अभिवादन केले आणि एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या आयुष्यमान सारिपुत्तांनी भगवंतांना असे म्हटले – “भंते, ब्राह्मण धनंजानी आजारी आहे, दुःखी आहे आणि गंभीरपणे आजारी आहे. तो भगवंतांच्या चरणी डोके ठेवून वंदन करत आहे.” “पण सारिपुत्त, ब्राह्मण धनंजानीसाठी अजूनही उच्च आध्यात्मिक कर्तव्य शिल्लक असताना, तू त्याला कनिष्ठ अशा ब्रह्मलोकात प्रस्थापित करून, आसनावरून उठून का निघून आलास?” “भंते, माझ्या मनात असा विचार आला – ‘हे ब्राह्मण ब्रह्मलोकाभिमुख असतात. मी ब्राह्मण धनंजानीला ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग का शिकवू नये?’” “सारिपुत्त, ब्राह्मण धनंजानीचा मृत्यू झाला आहे आणि तो ब्रह्मलोकात उत्पन्न झाला आहे.”

ဓနဉ္ဇာနိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

सातवे धनंजानी सुत्त समाप्त झाले.

၈. ဝါသေဋ္ဌသုတ္တံ

८. वासेठ्ठ सुत्त

၄၅၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ဝိဟရတိ ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝနသဏ္ဍေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ပဋိဝသန္တိ, သေယျထိဒံ – စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော, တာရုက္ခော ဗြာဟ္မဏော, ပေါက္ခရသာတိ ဗြာဟ္မဏော, ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော, တောဒေယျော ဗြာဟ္မဏော, အညေ စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာနံ မာဏဝါနံ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမန္တာနံ အနုဝိစရန္တာနံ အယမန္တရာကထာ [Pg.407] ဥဒပါဒိ – ‘‘ကထံ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဟောတီ’’တိ? ဘာရဒွါဇော မာဏဝေါ ဧဝမာဟ – ‘‘ယတော ခေါ, ဘော, ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန – ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဟောတီ’’တိ. ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဧဝမာဟ – ‘‘ယတော ခေါ, ဘော, သီလဝါ စ ဟောတိ ဝတ္တသမ္ပန္နော စ – ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဟောတီ’’တိ. နေဝ ခေါ အသက္ခိ ဘာရဒွါဇော မာဏဝေါ ဝါသေဋ္ဌံ မာဏဝံ သညာပေတုံ, န ပန အသက္ခိ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘာရဒွါဇံ မာဏဝံ သညာပေတုံ. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘာရဒွါဇံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘အယံ ခေါ, ဘော ဘာရဒွါဇ, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ဝိဟရတိ ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝနသဏ္ဍေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. အာယာမ, ဘော ဘာရဒွါဇ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမိဿာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိဿာမ. ယထာ နော သမဏော ဂေါတမော ဗျာကရိဿတိ တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဘာရဒွါဇော မာဏဝေါ ဝါသေဋ္ဌဿ မာဏဝဿ ပစ္စဿောသိ.

४५४. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान इच्छानंगल येथील इच्छानंगल वनखंडात (अरण्यवासात) विहार करत होते. त्या वेळी अनेक प्रसिद्ध आणि श्रीमंत ब्राह्मण महाशाल इच्छानंगल येथे राहत होते, जसे की – चंकी ब्राह्मण, तारुक्ख ब्राह्मण, पोक्खरसाती ब्राह्मण, जाणुस्सोणि ब्राह्मण, तोदेय्य ब्राह्मण आणि इतर प्रसिद्ध ब्राह्मण महाशाल. त्यानंतर, वासेठ्ठ आणि भारद्वाज हे तरुण (माणव) पाय मोकळे करण्यासाठी फिरत असताना आणि इकडेतिकडे फेऱ्या मारत असताना त्यांच्यात हा संवाद सुरू झाला – 'हे मित्रा, माणूस ब्राह्मण कसा होतो?' भारद्वाज तरुण म्हणाला – 'मित्रा, जेव्हा एखादा मनुष्य आई आणि वडील या दोन्ही बाजूंकडून उत्तम कुळात जन्मलेला असतो, सात पिढ्यांपर्यंत ज्याची मातृवंश आणि पितृवंश परंपरा शुद्ध असते, आणि जन्माच्या बाबतीत ज्याच्यावर कोणताही आक्षेप किंवा निंदा केली जाऊ शकत नाही, इतक्याच गोष्टीने माणूस ब्राह्मण होतो.' वासेठ्ठ तरुण म्हणाला – 'मित्रा, जेव्हा एखादा मनुष्य शीलवान आणि सदाचारी (व्रतसंपन्न) असतो, तेव्हा तो ब्राह्मण होतो.' परंतु भारद्वाज तरुण वासेठ्ठ तरुणाला पटवून देऊ शकला नाही, आणि वासेठ्ठ तरुणही भारद्वाज तरुणाला पटवून देऊ शकला नाही. तेव्हा वासेठ्ठ तरुणाने भारद्वाज तरुणाला उद्देशून म्हटले – 'हे मित्रा भारद्वाज, हे शाक्यपुत्र श्रमण गोतम, जे शाक्य कुळातून गृहत्याग करून प्रव्रजित झाले आहेत, ते इच्छानंगल येथील इच्छानंगल वनखंडात विहार करत आहेत. त्या पूजनीय गोतमांची अशी उत्तम कीर्ती पसरली आहे की – 'ते भगवान अर्हत, सम्यक्संबुद्ध, विद्याचरणसंपन्न, सुगत, लोकविदू, अनुत्तर पुरुषदम्यसारथी, देव आणि मनुष्यांचे शास्ता (गुरु), बुद्ध आणि भगवंत आहेत.' चला मित्रा भारद्वाज, आपण श्रमण गोतमांकडे जाऊ या आणि त्यांना याविषयी विचारू या. श्रमण गोतम आपल्याला जसे उत्तर देतील, तसे आपण ते लक्षात ठेवू या.' 'ठीक आहे, मित्रा,' असे म्हणून भारद्वाज तरुणाने वासेठ्ठ तरुणाच्या बोलण्याला संमती दिली.

၄၅၅. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာ မာဏဝါ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

४५५. त्यानंतर वासेठ्ठ आणि भारद्वाज हे तरुण जेथे भगवान होते तेथे गेले; तेथे पोहोचून त्यांनी भगवंतांशी कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि संस्मरणीय संभाषण संपवून ते एका बाजूला बसले. एका बाजूला बसलेल्या वासेठ्ठ तरुणाने भगवंतांना गाथांमध्ये पुढीलप्रमाणे विचारले –

‘‘အနုညာတပဋိညာတာ, တေဝိဇ္ဇာ မယမသ္မုဘော;

အဟံ ပေါက္ခရသာတိဿ, တာရုက္ခဿာယံ မာဏဝေါ.

“आम्ही दोघेही तीन वेदांचे ज्ञाते (त्रैविद्य) म्हणून आमच्या आचार्यांकडून मान्यताप्राप्त आहोत आणि स्वतःही तसा दावा करतो. मी पोक्खरसातींचा मुख्य शिष्य आहे आणि हा तरुण तारुक्खांचा मुख्य शिष्य आहे.

‘‘တေဝိဇ္ဇာနံ ယဒက္ခာတံ, တတြ ကေဝလိနောသ္မသေ;

ပဒကသ္မာ ဝေယျာကရဏာ, ဇပ္ပေ အာစရိယသာဒိသာ;

တေသံ နော ဇာတိဝါဒသ္မိံ, ဝိဝါဒေါ အတ္ထိ ဂေါတမ.

“तीन वेदांच्या ज्ञात्यांनी जे काही सांगितले आहे, त्या संपूर्ण ज्ञानात आम्ही पारंगत आहोत. पदपाठ, व्याकरण आणि प्रवचनात आम्ही आमच्या आचार्यांसारखेच आहोत. हे गोतम, आमच्यामध्ये जन्माच्या (जातीच्या) सिद्धांतावरून वाद निर्माण झाला आहे.

‘‘ဇာတိယာ [Pg.408] ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ဘာရဒွါဇော ဣတိ ဘာသတိ;

အဟဉ္စ ကမ္မုနာ ဗြူမိ, ဧဝံ ဇာနာဟိ စက္ခုမ.

“भारद्वाज म्हणतो की माणूस जन्माने ब्राह्मण होतो, तर मी म्हणतो की तो त्याच्या कर्माने ब्राह्मण होतो. हे ज्ञानचक्षू असलेल्या भगवंता, आमचा हा वाद आपण समजून घ्यावा.

‘‘တေ န သက္ကောမ ဉာပေတုံ, အညမညံ မယံ ဥဘော;

ဘဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမာ, သမ္ဗုဒ္ဓံ ဣတိ ဝိဿုတံ.

“आम्ही दोघे एकमेकांना पटवून देण्यास असमर्थ ठरलो आहोत. म्हणून आम्ही आपणास विचारण्यासाठी आलो आहोत, जे 'सम्यक्संबुद्ध' म्हणून सर्वत्र प्रसिद्ध आहेत.

‘‘စန္ဒံ ယထာ ခယာတီတံ, ပေစ္စ ပဉ္ဇလိကာ ဇနာ;

ဝန္ဒမာနာ နမဿန္တိ, လောကသ္မိံ ဂေါတမံ.

“ज्याप्रमाणे लोक पौर्णिमेच्या पूर्ण चंद्राजवळ जाऊन हात जोडून त्याला नमस्कार करतात, उसीप्रमाणे या जगात लोक गोतमांकडे येऊन हात जोडून त्यांना वंदन करतात आणि आदर व्यक्त करतात.

‘‘စက္ခုံ လောကေ သမုပ္ပန္နံ, မယံ ပုစ္ဆာမ ဂေါတမံ;

ဇာတိယာ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ဥဒါဟု ဘဝတိ ကမ္မုနာ ;

အဇာနတံ နော ပဗြူဟိ, ယထာ ဇာနေမု ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ.

“जगात ज्ञानचक्षू म्हणून प्रकट झालेल्या गोतमांना आम्ही विचारतो: माणूस जन्माने ब्राह्मण होतो की कर्माने? आम्हाला याविषयी माहिती नाही, तरी आम्हाला समजेल अशा रीतीने ब्राह्मणाचे खरे लक्षण सांगावे.”

၄၅၆.

४५६.

‘‘တေသံ ဝေါ အဟံ ဗျက္ခိဿံ, (ဝါသေဋ္ဌာတိ ဘဂဝါ)အနုပုဗ္ဗံ ယထာတထံ;

ဇာတိဝိဘင်္ဂံ ပါဏာနံ, အညမညာဟိ ဇာတိယော.

“भगवान म्हणाले – 'हे वासेठ्ठ, मी तुम्हा दोघांना प्राण्यांच्या जातींचे (उत्पत्तीचे) वर्गीकरण क्रमाने आणि जसे आहे तसे स्पष्ट करून सांगतो; कारण प्राण्यांचे जन्म (जाती) एकमेकांपासून भिन्न असतात.

‘‘တိဏရုက္ခေပိ ဇာနာထ, န စာပိ ပဋိဇာနရေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“गवत आणि वृक्ष यांनाही पाहा, जरी त्यांना स्वतःची जाणीव नसली, तरी त्यांच्या जन्मानुसार त्यांची विशिष्ट लक्षणे असतात; कारण त्यांचे जन्म एकमेकांपासून भिन्न असतात.

‘‘တတော ကီဋေ ပဋင်္ဂေ စ, ယာဝ ကုန္ထကိပိလ္လိကေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“त्यानंतर कीटक, पतंग आणि अगदी लहान मुंग्यांपर्यंतचे जीव पाहा; त्यांच्या जन्मानुसार त्यांची विशिष्ट लक्षणे असतात, कारण त्यांचे जन्म एकमेकांपासून भिन्न असतात.

‘‘စတုပ္ပဒေပိ ဇာနာထ, ခုဒ္ဒကေ စ မဟလ္လကေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“तसेच लहान आणि मोठे चार पायांचे प्राणी (चौपाय) पाहा; त्यांच्या जन्मानुसार त्यांची विशिष्ट लक्षणे असतात, कारण त्यांचे जन्म एकमेकांपासून भिन्न असतात.

‘‘ပါဒုဒရေပိ ဇာနာထ, ဥရဂေ ဒီဃပိဋ္ဌိကေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“ज्यांचे पोट हेच पाय आहेत अशा लांब पाठीच्या सर्पादी प्राण्यांना पाहा; त्यांच्या जन्मानुसार त्यांची विशिष्ट लक्षणे असतात, कारण त्यांचे जन्म एकमेकांपासून भिन्न असतात.

‘‘တတော မစ္ဆေပိ ဇာနာထ, ဥဒကေ ဝါရိဂေါစရေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“त्यानंतर पाण्यात राहणाऱ्या आणि जलविहार करणाऱ्या माशांना पाहा; त्यांच्या जन्मानुसार त्यांची विशिष्ट लक्षणे असतात, कारण त्यांचे जन्म एकमेकांपासून भिन्न असतात.

‘‘တတော ပက္ခီပိ ဇာနာထ, ပတ္တယာနေ ဝိဟင်္ဂမေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“त्यानंतर पंखांच्या साहाय्याने आकाशात उडणाऱ्या पक्ष्यांना पाहा; त्यांच्या जन्मानुसार त्यांची विशिष्ट लक्षणे असतात, कारण त्यांचे जन्म एकमेकांपासून भिन्न असतात.

‘‘ယထာ ဧတာသု ဇာတီသု, လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ ပုထု;

ဧဝံ နတ္ထိ မနုဿေသု, လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ ပုထု.

“ज्याप्रमाणे या इतर प्राण्यांच्या जन्मामध्ये जन्मानुसार वेगवेगळी विशिष्ट शारीरिक लक्षणे असतात, तशी मानवांमध्ये जन्मानुसार वेगवेगळी विशिष्ट शारीरिक लक्षणे नसतात.

‘‘န [Pg.409] ကေသေဟိ န သီသေဟိ, န ကဏ္ဏေဟိ န အက္ခီဟိ;

န မုခေန န နာသာယ, န ဩဋ္ဌေဟိ ဘမူဟိ ဝါ.

“केसांमुळे नाही, डोक्यामुळे नाही, कानांमुळे नाही, डोळ्यांमुळे नाही, तोंडामुळे नाही, नाकामुळे नाही, ओठांमुळे नाही किंवा भुवयांमुळेही नाही (मानवांमध्ये जन्माधारित फरक नसतो).

‘‘န ဂီဝါယ န အံသေဟိ, န ဥဒရေန န ပိဋ္ဌိယာ;

န သောဏိယာ န ဥရသာ, န သမ္ဗာဓေ န မေထုနေ.

“गळ्यामुळे नाही, खांद्यांमुळे नाही, पोटामुळे नाही, पाठीमुळे नाही, नितंबामुळे नाही, छातीमुळे नाही, गुप्तांगांमुळे नाही किंवा संभोगाच्या पद्धतीमुळेही नाही.

‘‘န ဟတ္ထေဟိ န ပါဒေဟိ, နင်္ဂုလီဟိ နခေဟိ ဝါ;

န ဇင်္ဃာဟိ န ဦရူဟိ, န ဝဏ္ဏေန သရေန ဝါ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ နေဝ, ယထာ အညာသု ဇာတိသု.

“हातांमुळे नाही, पायांमुळे नाही, बोटांमुळे किंवा नखांमुळे नाही, पोटऱ्यांमुळे नाही, मांड्यांमुळे नाही, रंगाने किंवा आवाजानेही नाही; इतर प्राण्यांच्या जातींप्रमाणे मानवांमध्ये जन्मावर आधारित कोणतीही विशिष्ट शारीरिक लक्षणे नसतात.

၄၅၇.

४५७.

‘‘ပစ္စတ္တဉ္စ သရီရေသု, မနုဿေသွေတံ န ဝိဇ္ဇတိ;

ဝေါကာရဉ္စ မနုဿေသု, သမညာယ ပဝုစ္စတိ.

“मानवी शरीरांमध्ये स्वतःहून असा कोणताही जन्माधारित भेद आढळत नाही. मानवांमध्ये जे काही भेद केले जातात, ते केवळ व्यावहारिक संज्ञा (नावे) आहेत.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ဂေါရက္ခံ ဥပဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ကဿကော သော န ဗြာဟ္မဏော.

“हे वासेठ्ठ, हे लक्षात ठेव की, मानवांमध्ये जो कोणी शेती करून किंवा पशुपालन करून आपली उपजीविका करतो, त्याला 'शेतकरी' (कृषक) म्हटले जाते, 'ब्राह्मण' नाही.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ပုထုသိပ္ပေန ဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, သိပ္ပိကော သော န ဗြာဟ္မဏော.

“हे वासेठ्ठ, हे लक्षात ठेव की, मानवांमध्ये जो कोणी विविध प्रकारच्या हस्तकला किंवा कौशल्यांवर आपली उपजीविका करतो, त्याला 'कारागीर' (शिल्पी) म्हटले जाते, 'ब्राह्मण' नाही.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ဝေါဟာရံ ဥပဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ဝါဏိဇော သော န ဗြာဟ္မဏော.

“हे वासेठ्ठ, हे लक्षात ठेव की, मानवांमध्ये जो कोणी व्यापार करून आपली उपजीविका करतो, त्याला 'व्यापारी' (वाणिज्य) म्हटले जाते, 'ब्राह्मण' नाही.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ပရပေဿေန ဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ပေဿကော သော န ဗြာဟ္မဏော.

“हे वासेठ्ठ, हे लक्षात ठेव की, मानवांमध्ये जो कोणी इतरांची सेवा किंवा चाकरी करून आपली उपजीविका करतो, त्याला 'सेवक' (प्रेषक) म्हटले जाते, 'ब्राह्मण' नाही.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, အဒိန္နံ ဥပဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, စောရော ဧသော န ဗြာဟ္မဏော.

“हे वासेठ्ठ, हे लक्षात ठेव की, मानवांमध्ये जो कोणी न दिलेली वस्तू घेऊन (चोरी करून) आपली उपजीविका करतो, त्याला 'चोर' म्हटले जाते, 'ब्राह्मण' नाही.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ဣဿတ္ထံ ဥပဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ယောဓာဇီဝေါ န ဗြာဟ္မဏော.

“हे वासेठ्ठ, हे लक्षात ठेव की, मानवांमध्ये जो कोणी धनुर्विद्या किंवा शस्त्रास्त्रांच्या बळावर आपली उपजीविका करतो, त्याला 'सैनिक' (योद्धा) म्हटले जाते, 'ब्राह्मण' नाही.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ပေါရောဟိစ္စေန ဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ယာဇကော သော န ဗြာဟ္မဏော.

“हे वासेठ्ठ, हे लक्षात ठेव की, मानवांमध्ये जो कोणी पौरोहित्य किंवा यज्ञ करून आपली उपजीविका करतो, त्याला 'याजक' (पुजारी) म्हटले जाते, 'ब्राह्मण' नाही.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ဂါမံ ရဋ္ဌဉ္စ ဘုဉ္ဇတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ရာဇာ ဧသော န ဗြာဟ္မဏော.

“हे वासेठ्ठ, हे लक्षात ठेव की, मानवांमध्ये जो कोणी गाव किंवा राष्ट्रावर शासन करतो, त्याला 'राजा' म्हटले जाते, 'ब्राह्मण' नाही.

‘‘န [Pg.410] စာဟံ ဗြာဟ္မဏံ ဗြူမိ, ယောနိဇံ မတ္တိသမ္ဘဝံ;

ဘောဝါဒိ နာမ သော ဟောတိ, သစေ ဟောတိ သကိဉ္စနော;

အကိဉ္စနံ အနာဒါနံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

“केवळ विशिष्ट कुळात जन्मल्यामुळे किंवा ब्राह्मणीच्या गर्भातून जन्मल्यामुळे मी कोणाला 'ब्राह्मण' म्हणत नाही. जर तो आसक्तीने युक्त (सकिंचन) असेल, तर तो केवळ 'भोवादी' (दुसऱ्यांना 'भो' किंवा 'महाशय' म्हणणारा) ठरतो. जो सर्व आसक्तींपासून मुक्त (अकिंचन) आहे आणि कशाचेही ग्रहण करत नाही (अनादान), त्यालाच मी 'ब्राह्मण' म्हणतो.

၄၅၈.

४५८.

‘‘သဗ္ဗသံယောဇနံ ဆေတွာ, ယော ဝေ န ပရိတဿတိ;

သင်္ဂါတိဂံ ဝိသံယုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

“ज्याने सर्व संयोजने (बंधने) तोडून टाकली आहेत, जो खरोखरच कधीही भयभीत किंवा विचलित होत नाही, जो सर्व आसक्तींच्या पलीकडे गेला आहे आणि क्लेशांपासून पूर्णपणे मुक्त झाला आहे, त्यालाच मी 'ब्राह्मण' म्हणतो.

‘‘ဆေတွာ နဒ္ဓိံ ဝရတ္တဉ္စ, သန္ဒာနံ သဟနုက္ကမံ;

ဥက္ခိတ္တပလိဃံ ဗုဒ္ဓံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याने (क्रोधरूपी) चामड्याची वादी आणि (तृष्णारूपी) दोरी तोडून टाकली आहे, जिच्यासोबत अनुशययुक्त (६२ प्रकारची) मिथ्यादृष्टीही नष्ट केली आहे, ज्याने अविद्यारूपी अडसर (कवाड) फेकून दिला आहे, अशा त्या बुद्ध (जागृत) पुरुषाला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘အက္ကောသံ ဝဓဗန္ဓဉ္စ, အဒုဋ္ဌော ယော တိတိက္ခတိ;

ခန္တီဗလံ ဗလာနီကံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो मनुष्य क्रोधाशिवाय शिवीगाळ, मारहाण आणि बंधन सहन करतो, ज्याचे क्षमा हेच बल आहे आणि क्षमारूपी सैन्याने जो युक्त आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘အက္ကောဓနံ ဝတဝန္တံ, သီလဝန္တံ အနုဿဒံ;

ဒန္တံ အန္တိမသာရီရံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो अक्रोधक (क्रोध न करणारा), व्रत पाळणारा (धुतांग पाळणारा), शीलवान, तृष्णारहित, इंद्रियांवर ताबा मिळवलेला आणि ज्याने अंतिम शरीर धारण केले आहे (ज्याचा हा शेवटचा जन्म आहे), त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ဝါရိပေါက္ခရပတ္တေဝ, အာရဂ္ဂေရိဝ သာသပေါ;

ယော န လိမ္ပတိ ကာမေသု, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याप्रमाणे कमळाच्या पानावर पाणी आणि सुईच्या टोकावर मोहरीच्या दाण्यासारखा टिकत नाही (लिप्त होत नाही), त्याप्रमाणे जो कामभोगांमध्ये लिप्त होत नाही, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ယော ဒုက္ခဿ ပဇာနာတိ, ဣဓေဝ ခယမတ္တနော;

ပန္နဘာရံ ဝိသံယုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो याच जन्मात आपल्या दुःखाचा क्षय (नाश) जाणतो, ज्याने आपला भार (स्कंधांचा भार) खाली उतरवून ठेवला आहे आणि जो क्लेशांपासून मुक्त झाला आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ဂမ္ဘီရပညံ မေဓာဝိံ, မဂ္ဂါမဂ္ဂဿ ကောဝိဒံ;

ဥတ္တမတ္ထမနုပ္ပတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो गंभीर प्रज्ञा असलेला, बुद्धिमान, मार्ग आणि अमार्ग (योग्य व अयोग्य मार्ग) जाणण्यात कुशल आहे आणि ज्याने परम अर्थ (निर्वाण) प्राप्त केला आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘အသံသဋ္ဌံ ဂဟဋ္ဌေဟိ, အနာဂါရေဟိ စူဘယံ;

အနောကသာရိမပ္ပိစ္ဆံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो गृहस्थ आणि गृहत्यागी (भिक्खू) या दोन्ही प्रकारच्या लोकांशी अलिप्त राहतो, जो घर नसलेला (अनाश्रित) आणि अल्पेच्छ (कमी इच्छा असलेला) आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘နိဓာယ ဒဏ္ဍံ ဘူတေသု, တသေသု ထာဝရေသု စ;

ယော န ဟန္တိ န ဃာတေတိ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याने भ्यालेल्या (त्रस) आणि स्थिर (स्थावर) अशा सर्व प्राण्यांवरील हिंसा (दंड) सोडून दिली आहे, जो स्वतः कोणाची हत्या करत नाही आणि इतरांकडूनही करवून घेत नाही, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘အဝိရုဒ္ဓံ ဝိရုဒ္ဓေသု, အတ္တဒဏ္ဍေသု နိဗ္ဗုတံ;

သာဒါနေသု အနာဒါနံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो विरोध करणाऱ्यांमध्ये अविरोधक (शांत) राहतो, हातात शस्त्र घेतलेल्यांमध्ये शांत (शस्त्ररहित) राहतो आणि आसक्ती असणाऱ्यांमध्ये अनासक्त राहतो, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ယဿ ရာဂေါ စ ဒေါသော စ, မာနော မက္ခော စ ဩဟိတော;

သာသပေါရိဝ အာရဂ္ဂါ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याचा राग, द्वेष, मान (अभिमान) आणि मख (गुणवैरीपणा) सुईच्या टोकावरून मोहरीच्या दाण्यासारखा गळून पडला आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

၄၅၉.

४५९.

‘‘အကက္ကသံ [Pg.411] ဝိညာပနိံ, ဂိရံ သစ္စံ ဥဒီရယေ;

ယာယ နာဘိသဇ္ဇေ ကိဉ္စိ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो कोणालाही न दुखावणारी, मधुर (अकर्कश), अर्थपूर्ण आणि सत्य वाणी बोलतो, ज्याच्या वाणीने कोणालाही राग येत नाही, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ယော စ ဒီဃံ ဝ ရဿံ ဝါ, အဏုံ ထူလံ သုဘာသုဘံ;

လောကေ အဒိန္နံ နာဒေတိ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो या जगात लांब किंवा आखूड, लहान किंवा मोठे, चांगले किंवा वाईट, न दिलेली कोणतीही वस्तू घेत नाही, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘အာသာ ယဿ န ဝိဇ္ဇန္တိ, အသ္မိံ လောကေ ပရမှိ စ;

နိရာသာသံ ဝိသံယုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याला या लोकात किंवा परलोकात कोणतीही आकांक्षा (तृष्णा) उरलेली नाही, जो आकांक्षारहित आणि क्लेशांपासून मुक्त आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ယဿာလယာ န ဝိဇ္ဇန္တိ, အညာယ အကထံကထိံ;

အမတောဂဓံ အနုပ္ပတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याला कोणतीही आसक्ती (आलय) उरलेली नाही, जो सत्य जाणून संशयरहित झाला आहे आणि ज्याने अमृततुल्य निर्वाण प्राप्त केले आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ယောဓပုညဉ္စ ပါပဉ္စ, ဥဘော သင်္ဂံ ဥပစ္စဂါ;

အသောကံ ဝိရဇံ သုဒ္ဓံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याने या जगात पुण्य आणि पाप या दोन्ही प्रकारच्या आसक्तींवर मात केली आहे, जो शोकरहित, रागरहित (धुळीशिवाय) आणि शुद्ध आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘စန္ဒံ ဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ, ဝိပ္ပသန္နံ အနာဝိလံ;

နန္ဒီဘဝပရိက္ခီဏံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो चंद्रासारखा डागविरहित, शुद्ध, अत्यंत प्रसन्न आणि निर्मळ आहे, ज्याची तृष्णा आणि भव (पुनर्जन्म) नष्ट झाले आहेत, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ယော ဣမံ ပလိပထံ ဒုဂ္ဂံ, သံသာရံ မောဟမစ္စဂါ;

တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ဈာယီ, အနေဇော အကထံကထီ;

အနုပါဒါယ နိဗ္ဗုတော, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो हा दुर्गम मार्ग, संसार आणि मोहाचा चिखल पार करून पलीकडे गेला आहे, ज्याने चार ओघ पार केले आहेत, जो ध्यानमग्न, तृष्णारहित आणि संशयरहित आहे, आणि जो कोणत्याही उपादानाशिवाय (आसक्तीशिवाय) शांत (निर्वाण प्राप्त) झाला आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ယောဓကာမေ ပဟန္တွာန, အနာဂါရော ပရိဗ္ဗဇေ;

ကာမဘဝပရိက္ခီဏံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो या जगात कामभोगांचा त्याग करून, गृहहीन होऊन प्रव्रजित झाला आहे, ज्याचे काम आणि भव नष्ट झाले आहेत, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ယောဓတဏှံ ပဟန္တွာန, အနာဂါရော ပရိဗ္ဗဇေ;

တဏှာဘဝပရိက္ခီဏံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो या जगात तृष्णेचा त्याग करून, गृहहीन होऊन प्रव्रजित झाला आहे, ज्याची तृष्णा आणि भव नष्ट झाले आहेत, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ဟိတွာ မာနုသကံ ယောဂံ, ဒိဗ္ဗံ ယောဂံ ဥပစ္စဂါ;

သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याने मानवी बंधनांचा त्याग केला आहे आणि जो दिव्य (स्वर्गीय) बंधनांच्याही पलीकडे गेला आहे, जो सर्व प्रकारच्या बंधनांपासून मुक्त झाला आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ဟိတွာ ရတိဉ္စ အရတိံ, သီတီဘူတံ နိရူပဓိံ;

သဗ္ဗလောကာဘိဘုံ ဝီရံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याने आसक्ती (रती) आणि अनासक्ती (अरती) या दोन्हींचा त्याग केला आहे, जो शांत (शीतीभूत) आणि उपाधिरहित झाला आहे, अशा संपूर्ण जगावर विजय मिळवणाऱ्या वीर पुरुषाला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘စုတိံ ယော ဝေဒိ သတ္တာနံ, ဥပပတ္တိဉ္စ သဗ္ဗသော;

အသတ္တံ သုဂတံ ဗုဒ္ဓံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो प्राण्यांचे मरण (च्युती) आणि जन्म (उत्पत्ती) सर्व प्रकारे जाणतो, जो अनासक्त, सुगत (निर्वाण प्राप्त) आणि बुद्ध (जागृत) आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ယဿ ဂတိံ န ဇာနန္တိ, ဒေဝါ ဂန္ဓဗ္ဗမာနုသာ;

ခီဏာသဝံ အရဟန္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याची गती (पुनर्जन्म) देव, गंधर्व किंवा मनुष्य जाणू शकत नाहीत, ज्याचे आसव नष्ट झाले आहेत अशा अर्हंत पुरुषाला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ယဿ [Pg.412] ပုရေ စ ပစ္ဆာ စ, မဇ္ဈေ စ နတ္ထိ ကိဉ္စနံ;

အကိဉ္စနံ အနာဒါနံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"ज्याला भूतकाळात (पूर्वी), भविष्यात (नंतर) आणि वर्तमानात (मध्ये) कोणतीही आसक्ती (किंचन) उरलेली नाही, जो अकिंचन (आसक्तीरहित) आणि अनादान (ग्रहण न करणारा) आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ဥသဘံ ပဝရံ ဝီရံ, မဟေသိံ ဝိဇိတာဝိနံ;

အနေဇံ နှာတကံ ဗုဒ္ဓံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो वृषभासारखा श्रेष्ठ, वीर, महर्षी (शीलवान), विजयी, तृष्णारहित, क्लेश धुवून टाकलेला (न्हातक) आणि बुद्ध (जागृत) आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယော ဝေဒိ, သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ;

အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

"जो आपले पूर्वजन्म जाणतो, स्वर्ग आणि नरक (अपाय) पाहतो, आणि ज्याने जन्माचा क्षय (निर्वाण) प्राप्त केला आहे, त्याला मी 'ब्राह्मण' म्हणतो."

၄၆၀.

४६०.

‘‘သမညာ ဟေသာ လောကသ္မိံ, နာမဂေါတ္တံ ပကပ္ပိတံ;

သမ္မုစ္စာ သမုဒါဂတံ, တတ္ထ တတ္ထ ပကပ္ပိတံ.

"या जगात नाव आणि गोत्र ही केवळ संज्ञा (नाव) आहेत, जी कल्पिलेली आहेत. लोकव्यवहारातून ती निर्माण झाली आहेत आणि वेगवेगळ्या प्रसंगी (जन्म इत्यादी वेळी) नातेवाईकांनी ती कल्पून ठेवली आहेत."

‘‘ဒီဃရတ္တာနုသယိတံ, ဒိဋ္ဌိဂတမဇာနတံ;

အဇာနန္တာ နော ပဗြုန္တိ, ဇာတိယာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော.

"हे न जाणणाऱ्या अज्ञानी लोकांच्या मनात दीर्घकाळापासून ही मिथ्यादृष्टी घर करून राहिली आहे. ते न जाणता आम्हाला सांगतात की, 'माणूस जन्माने ब्राह्मण होतो.'"

‘‘န ဇစ္စာ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, န ဇစ္စာ ဟောတိ အဗြာဟ္မဏော ;

ကမ္မုနာ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ကမ္မုနာ ဟောတိ အဗြာဟ္မဏော.

"माणूस जन्माने ब्राह्मण होत नाही, आणि जन्माने अब्राह्मणही होत नाही. कर्मानेच (आपल्या कृतीनेच) माणूस ब्राह्मण होतो आणि कर्मानेच अब्राह्मण होतो."

‘‘ကဿကော ကမ္မုနာ ဟောတိ, သိပ္ပိကော ဟောတိ ကမ္မုနာ;

ဝါဏိဇော ကမ္မုနာ ဟောတိ, ပေဿကော ဟောတိ ကမ္မုနာ.

"आपल्या कर्मानेच माणूस शेतकरी होतो, कर्मानेच तो कारागीर होतो, कर्मानेच तो व्यापारी होतो आणि कर्मानेच तो सेवक होतो."

‘‘စောရောပိ ကမ္မုနာ ဟောတိ, ယောဓာဇီဝေါပိ ကမ္မုနာ;

ယာဇကော ကမ္မုနာ ဟောတိ, ရာဇာပိ ဟောတိ ကမ္မုနာ.

"आपल्या कर्मानेच माणूस चोर होतो, कर्मानेच तो सैनिक होतो, कर्मानेच तो पुरोहित होतो आणि कर्मानेच तो राजा होतो."

‘‘ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ, ကမ္မံ ပဿန္တိ ပဏ္ဍိတာ;

ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဒဿာ, ကမ္မဝိပါကကောဝိဒါ.

"प्रतीत्यसमुत्पाद पाहणारे आणि कर्म व कर्माच्या विपाकात (फळात) कुशल असणारे पंडित या कर्माला जसे आहे तसे (यथाभूत) पाहतात."

‘‘ကမ္မုနာ ဝတ္တတိ လောကော, ကမ္မုနာ ဝတ္တတိ ပဇာ;

ကမ္မနိဗန္ဓနာ သတ္တာ, ရထဿာဏီဝ ယာယတော.

"कर्मामुळेच हे जग चालते, कर्मामुळेच ही प्रजा (प्राणी) चालते. ज्याप्रमाणे धावणाऱ्या रथाचे चाक कण्याला (आस) बांधलेले असते, त्याप्रमाणे प्राणी कर्माने बांधलेले असतात."

‘‘တပေန ဗြဟ္မစရိယေန, သံယမေန ဒမေန စ;

ဧတေန ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ဧတံ ဗြာဟ္မဏမုတ္တမံ.

"तप, ब्रह्मचर्य, संयम आणि इंद्रियदमन या कर्मांमुळेच माणूस ब्राह्मण होतो. हेच सर्वश्रेष्ठ ब्राह्मणत्व आहे."

‘‘တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ သမ္ပန္နော, သန္တော ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ဗြဟ္မာ သက္ကော ဝိဇာနတ’’န္တိ.

"हे वासेठ्ठ! जो तीन विद्यांनी (त्रिविद्या) संपन्न आहे, शांत आहे आणि ज्याचा पुनर्जन्म नष्ट झाला आहे, त्याला जाणणाऱ्यांसाठी तू 'ब्रह्मा' आणि 'शक्र' (इंद्र) समज."

၄၆၁. ဧဝံ [Pg.413] ဝုတ္တေ, ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာ မာဏဝါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧတေ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကေ နော ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတေ’’တိ.

४६१. "असे म्हटले असता, वासेठ्ठ आणि भारद्वाज या तरुण ब्राह्मणांनी भगवंतांना म्हटले— 'अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! ज्याप्रमाणे पालथा घातलेला घडा सुल्टा करावा, झाकलेले उघडे करावे, वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा— जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसतील— त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. आम्ही आदरणीय गौतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जात आहोत. आदरणीय गौतमांनी आम्हाला आजपासून जन्मभर शरण आलेले उपासक म्हणून स्वीकारावे.'"

ဝါသေဋ္ဌသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

"आठवे वासेठ्ठ सुत्त समाप्त झाले."

၉. သုဘသုတ္တံ

९. "सुभ सुत्त"

၄၆၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ အညတရဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနေ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ယဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနေ ပဋိဝသတိ တံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဂဟပတိ – ‘အဝိဝိတ္တာ သာဝတ္ထီ အရဟန္တေဟီ’တိ. ကံ နု ခွဇ္ဇ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပယိရုပါသေယျာမာ’’တိ? ‘‘အယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသဿူ’’တိ. အထ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော တဿ ဂဟပတိဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝမာဟံသု – ‘ဂဟဋ္ဌော အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ, န ပဗ္ဗဇိတော အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’န္တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ?

४६२. मी असे ऐकले आहे – एक वेळ भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. त्या वेळी तोदेय्याचा मुलगा सुभ नावाचा तरुण (माणव) काही कामानिमित्त श्रावस्तीमधील एका गृहपतीच्या घरी राहत होता. तेव्हा तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव ज्या गृहपतीच्या घरी राहत होता, त्या गृहपतीला म्हणाला – 'गृहपती, मी असे ऐकले आहे की, श्रावस्ती ही अर्हतांनी रहित नाही. आज आपण कोणत्या श्रमण किंवा ब्राह्मणाची उपासना करावी?' 'भंते, हे भगवान श्रावस्तीमध्ये अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत आहेत. भंते, आपण त्या भगवंतांची उपासना करावी.' त्यानंतर तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव त्या गृहपतीचे ऐकून जेथे भगवान होते तेथे गेला; तिथे जाऊन त्याने भगवंतांसोबत कुशलक्षेम विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेला तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव भगवंतांना म्हणाला – 'हे गौतम, ब्राह्मण असे म्हणतात – गृहस्थच योग्य, कुशल धर्माची आराधना करू शकतो, प्रव्रजित योग्य, कुशल धर्माची आराधना करू शकत नाही. यावर पूजनीय गौतम काय म्हणतात?'

၄၆၃. ‘‘ဝိဘဇ္ဇဝါဒေါ ခေါ အဟမေတ္ထ, မာဏဝ; နာဟမေတ္ထ ဧကံသဝါဒေါ. ဂိဟိဿ ဝါဟံ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိံ န ဝဏ္ဏေမိ. ဂိဟီ ဝါ [Pg.414] ဟိ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇိတော ဝါ မိစ္ဆာပဋိပန္နော မိစ္ဆာပဋိပတ္တာဓိကရဏဟေတု န အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ. ဂိဟိဿ ဝါဟံ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ သမ္မာပဋိပတ္တိံ ဝဏ္ဏေမိ. ဂိဟီ ဝါ ဟိ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇိတော ဝါ သမ္မာပဋိပန္နော သမ္မာပဋိပတ္တာဓိကရဏဟေတု အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

४६३. ‘हे माणव, या बाबतीत मी विभज्जवादी (विश्लेषण करून बोलणारा) आहे; मी या बाबतीत एकांशवादी (एकतर्फी बोलणारा) नाही. हे माणव, गृहस्थ असो वा प्रव्रजित, मी त्यांच्या चुकीच्या आचरणाची (मिथ्या प्रतिपत्तीची) प्रशंसा करत नाही. कारण, हे माणव, गृहस्थ असो वा प्रव्रजित, जर तो चुकीचे आचरण करत असेल, तर चुकीच्या आचरणामुळे तो योग्य, कुशल धर्माची आराधना करू शकत नाही. हे माणव, गृहस्थ असो वा प्रव्रजित, मी त्यांच्या योग्य आचरणाची (सम्यक प्रतिपत्तीची) प्रशंसा करतो. कारण, हे माणव, गृहस्थ असो वा प्रव्रजित, जर तो योग्य आचरण करत असेल, तर योग्य आचरणामुळे तो योग्य, कुशल धर्माची आराधना करू शकतो.’

‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝမာဟံသု – ‘မဟဋ္ဌမိဒံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဃရာဝါသကမ္မဋ္ဌာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ; အပ္ပဋ္ဌမိဒံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတီ’တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ.

‘हे गौतम, ब्राह्मण असे म्हणतात – हे गृहस्थाश्रमाचे काम खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे असल्याने महाफळ देणारे असते; तर हे प्रव्रज्येचे काम कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे असल्याने अल्पफळ देणारे असते. यावर पूजनीय गौतम काय म्हणतात?’

‘‘ဧတ္ထာပိ ခေါ အဟံ, မာဏဝ, ဝိဘဇ္ဇဝါဒေါ; နာဟမေတ္ထ ဧကံသဝါဒေါ. အတ္ထိ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ; အတ္ထိ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ; အတ္ထိ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ; အတ္ထိ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. ကတမဉ္စ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ? ကသိ ခေါ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ. ကတမဉ္စ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ? ကသိယေဝ ခေါ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. ကတမဉ္စ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ? ဝဏိဇ္ဇာ ခေါ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ. ကတမဉ္စ မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ? ဝဏိဇ္ဇာယေဝ ခေါ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ.

‘हे माणव, या बाबतीतही मी विभज्जवादीच आहे; मी या बाबतीत एकांशवादी नाही. हे माणव, असे काही काम असते जे खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे असूनही, जर ते बिघडले, तर अल्पफळ देणारे ठरते. हे माणव, असे काही काम असते जे खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे असून, जर ते नीट पार पडले, तर महाफळ देणारे ठरते. हे माणव, असे काही काम असते जे कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे असून, जर ते बिघडले, तर अल्पफळ देणारे ठरते. हे माणव, असे काही काम असते जे कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे असून, जर ते नीट पार पडले, तर महाफळ देणारे ठरते. आणि हे माणव, खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे कोणते काम बिघडल्यास अल्पफळ देणारे ठरते? हे माणव, शेती हे असे काम आहे जे खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे असूनही, जर ते बिघडले तर अल्पफळ देणारे ठरते. आणि हे माणव, खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे कोणते काम नीट पार पडल्यास महाफळ देणारे ठरते? हे माणव, शेती हेच असे काम आहे जे खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे असून, जर ते नीट पार पडले तर महाफळ देणारे ठरते. आणि हे माणव, कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे कोणते काम बिघडल्यास अल्पफळ देणारे ठरते? हे माणव, व्यापार हे असे काम आहे जे कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे असून, जर ते बिघडले तर अल्पफळ देणारे ठरते. आणि हे माणव, कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे कोणते काम नीट पार पडल्यास महाफळ देणारे ठरते? हे माणव, व्यापार हेच असे काम आहे जे कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे असून, जर ते नीट पार पडले तर महाफळ देणारे ठरते.’

၄၆၄. ‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ကသိ ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဃရာဝါသကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ [Pg.415] အပ္ပဖလံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ကသိယေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဃရာဝါသကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဝဏိဇ္ဇာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဝဏိဇ္ဇာယေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတီ’’တိ.

४६४. ‘ज्याप्रमाणे, हे माणव, शेतीचे काम खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे असूनही, जर ते बिघडले तर अल्पफळ देणारे ठरते; त्याचप्रमाणे, हे माणव, गृहस्थाश्रमाचे काम खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे असूनही, जर ते बिघडले तर अल्पफळ देणारे ठरते. ज्याप्रमाणे, हे माणव, शेतीचेच काम खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे असून, जर ते नीट पार पडले तर महाफळ देणारे ठरते; त्याचप्रमाणे, हे माणव, गृहस्थाश्रमाचे काम खूप मोठे उद्दिष्ट, खूप कर्तव्ये, खूप जबाबदाऱ्या आणि खूप मोठे प्रयत्न असणारे असून, जर ते नीट पार पडले तर महाफळ देणारे ठरते. ज्याप्रमाणे, हे माणव, व्यापाराचे काम कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे असून, जर ते बिघडले तर अल्पफळ देणारे ठरते; त्याचप्रमाणे, हे माणव, प्रव्रज्येचे काम कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे असून, जर ते बिघडले तर अल्पफळ देणारे ठरते. ज्याप्रमाणे, हे माणव, व्यापाराचेच काम कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे असून, जर ते नीट पार पडले तर महाफळ देणारे ठरते; त्याचप्रमाणे, हे माणव, प्रव्रज्येचे काम कमी उद्दिष्ट, कमी कर्तव्ये, कमी जबाबदाऱ्या आणि कमी प्रयत्न असणारे असून, जर ते नीट पार पडले तर महाफळ देणारे ठरते.’

‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယာ’’တိ. ‘‘ယေ တေ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ – သစေ တေ အဂရု – သာဓု တေ ပဉ္စ ဓမ္မေ ဣမသ္မိံ ပရိသတိ ဘာသဿူ’’တိ. ‘‘န ခေါ မေ, ဘော ဂေါတမ, ဂရု ယတ္ထဿု ဘဝန္တော ဝါ နိသိန္နော ဘဝန္တရူပေါ ဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, မာဏဝ, ဘာသဿူ’’တိ. ‘‘သစ္စံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ပဌမံ ဓမ္မံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ. တပံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဒုတိယံ ဓမ္မံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ. ဗြဟ္မစရိယံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ တတိယံ ဓမ္မံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ. အဇ္ဈေနံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ စတုတ္ထံ ဓမ္မံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ. စာဂံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စမံ ဓမ္မံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ. ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယာတိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ?

"हे गौतम, पुण्य कर्म करण्यासाठी आणि कुशलाची प्राप्ती करण्यासाठी ब्राह्मण पाच धर्म प्रस्थापित करतात." "हे तरुणा, जर तुला काही अडचण नसेल, तर ब्राह्मणांनी पुण्य कर्म करण्यासाठी आणि कुशलाची प्राप्ती करण्यासाठी प्रस्थापित केलेले ते पाच धर्म या परिषदेत सांग." "हे गौतम, जेथे आपण किंवा आपल्यासारखे पूजनीय लोक बसलेले आहेत, तेथे सांगण्यात मला काहीच अडचण नाही." "तर मग, हे तरुणा, सांग." "हे गौतम, पुण्य कर्म करण्यासाठी आणि कुशलाची प्राप्ती करण्यासाठी ब्राह्मण 'सत्य' हा पहिला धर्म प्रस्थापित करतात. हे गौतम, 'तप' हा दुसरा धर्म प्रस्थापित करतात. हे गौतम, 'ब्रह्मचर्य' हा तिसरा धर्म प्रस्थापित करतात. हे गौतम, 'अध्ययन' हा चौथा धर्म प्रस्थापित करतात. हे गौतम, 'त्याग' हा पाचवा धर्म प्रस्थापित करतात. हे गौतम, ब्राह्मण पुण्य कर्म करण्यासाठी आणि कुशलाची प्राप्ती करण्यासाठी हे पाच धर्म प्रस्थापित करतात. यावर पूजनीय गौतम काय म्हणतात?"

၄၆၅. ‘‘ကိံ ပန, မာဏဝ, အတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကဗြာဟ္မဏောပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဝိပါကံ ပဝေဒေမီ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ကိံ ပန, မာဏဝ, အတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယောပိ ဧကာစရိယပါစရိယောပိ ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယမဟယုဂါပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ [Pg.416] ဝိပါကံ ပဝေဒေမီ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ကိံ ပန, မာဏဝ, ယေပိ တေ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ တဒနုဂါယန္တိ တဒနုဘာသန္တိ ဘာသိတမနုဘာသန္တိ ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, တေပိ ဧဝမာဟံသု – ‘မယံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဝိပါကံ ပဝေဒေမာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

४६५. "पण हे तरुणा, ब्राह्मणांमध्ये असा एकही ब्राह्मण आहे का, जो असे म्हणतो की—'मी स्वतः या पाच धर्मांचे अभिज्ञा द्वारे साक्षात्करण करून त्यांच्या विपाकाची घोषणा करतो'?" "नाही, हे गौतम." "पण हे तरुणा, ब्राह्मणांमध्ये असा एकही आचार्य किंवा आचार्यांचे आचार्य, अगदी सातव्या पिढीपर्यंतचे गुरु आहेत का, जे असे म्हणतात की—'मी स्वतः या पाच धर्मांचे अभिज्ञा द्वारे साक्षात्करण करून त्यांच्या विपाकाची घोषणा करतो'?" "नाही, हे गौतम." "पण हे तरुणा, ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, जे मंत्रांचे कर्ते आणि मंत्रांचे प्रवर्तक होते, ज्यांच्या प्राचीन मंत्रपदांचे—जे पूर्वी गायले गेले, सांगितले गेले आणि संकलित केले गेले—आजचे ब्राह्मण अनुकरण करून गायन करतात, पुनरुच्चार करतात, सांगितलेल्याचे पुन्हा कथन करतात आणि शिकवलेल्याचे पुन्हा अध्यापन करतात; जसे की—अठ्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमतग्गि, अंगीरस, भारद्वाज, वासेठ्ठ, कस्सप आणि भगु; त्यांनी तरी असे म्हटले होते का की—'आम्ही स्वतः या पाच धर्मांचे अभिज्ञा द्वारे साक्षात्करण करून त्यांच्या विपाकाची घोषणा करतो'?" "नाही, हे गौतम."

‘‘ဣတိ ကိရ, မာဏဝ, နတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကဗြာဟ္မဏောပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဝိပါကံ ပဝေဒေမီ’တိ; နတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယောပိ ဧကာစရိယပါစရိယောပိ ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယမဟယုဂါပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဝိပါကံ ပဝေဒေမီ’တိ; ယေပိ တေ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော, ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ, တဒနုဂါယန္တိ တဒနုဘာသန္တိ ဘာသိတမနုဘာသန္တိ ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု. တေပိ န ဧဝမာဟံသု – ‘မယံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဝိပါကံ ပဝေဒေမာ’တိ.

"अशा प्रकारे, हे तरुणा, ब्राह्मणांमध्ये असा एकही ब्राह्मण नाही जो असे म्हणतो की—'मी स्वतः या पाच धर्मांचे अभिज्ञा द्वारे साक्षात्करण करून त्यांच्या विपाकाची घोषणा करतो'; ब्राह्मणांमध्ये असा एकही आचार्य किंवा आचार्यांचे आचार्य, अगदी सातव्या पिढीपर्यंतचे गुरु नाहीत, जे असे म्हणतात की—'मी स्वतः या पाच धर्मांचे अभिज्ञा द्वारे साक्षात्करण करून त्यांच्या विपाकाची घोषणा करतो'; आणि ब्राह्मणांचे जे प्राचीन ऋषी होते, जे मंत्रांचे कर्ते आणि मंत्रांचे प्रवर्तक होते, ज्यांच्या प्राचीन मंत्रपदांचे आजचे ब्राह्मण अनुकरण करून गायन करतात, पुनरुच्चार करतात, सांगितलेल्याचे पुन्हा कथन करतात आणि शिकवलेल्याचे पुन्हा अध्यापन करतात; जसे की—अठ्ठक, वामक, वामदेव, वेस्सामित्त, यमतग्गि, अंगीरस, भारद्वाज, वासेठ्ठ, कस्सप आणि भगु; त्यांनीही असे म्हटले नव्हते की—'आम्ही स्वतः या पाच धर्मांचे अभिज्ञा द्वारे साक्षात्करण करून त्यांच्या विपाकाची घोषणा करतो'."

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, အန္ဓဝေဏိ ပရမ္ပရာသံသတ္တာ ပုရိမောပိ န ပဿတိ မဇ္ဈိမောပိ န ပဿတိ ပစ္ဆိမောပိ န ပဿတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, အန္ဓဝေဏူပမံ မညေ ဗြာဟ္မဏာနံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတိ – ပုရိမောပိ န ပဿတိ မဇ္ဈိမောပိ န ပဿတိ ပစ္ဆိမောပိ န ပဿတီ’’တိ.

"हे तरुणा, हे अगदी तशाच प्रकारे आहे, जसे की एकमेकांचा हात धरून चालणाऱ्या अंधांची रांग असावी, ज्यामध्ये सर्वात पुढच्यालाही दिसत नाही, मधल्यालाही दिसत नाही आणि सर्वात शेवटच्यालाही दिसत नाही. त्याचप्रमाणे, हे तरुणा, ब्राह्मणांचे हे बोलणे मला अंधांच्या रांगेसारखेच वाटते—जिथे सर्वात पुढच्यालाही दिसत नाही, मधल्यालाही दिसत नाही आणि सर्वात शेवटच्यालाही दिसत नाही."

၄၆၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝတာ အန္ဓဝေဏူပမေန ဝုစ္စမာနော ကုပိတော အနတ္တမနော ဘဂဝန္တံယေဝ ခုံသေန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဝမ္ဘေန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဝဒမာနော – ‘သမဏော ဂေါတမော ပါပိတော ဘဝိဿတီ’တိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏော, ဘော ဂေါတမ, ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော ဧဝမာဟ – ‘ဧဝမေဝ [Pg.417] ပနိဓေကစ္စေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ပဋိဇာနန္တိ. တေသမိဒံ ဘာသိတံ ဟဿကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, နာမကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, ရိတ္တကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, တုစ္ဆကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ. ကထဉှိ နာမ မနုဿဘူတော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’’တိ?

४६६. असे म्हटले असता, तोदेय्याचा पुत्र सुभ माणव, भगवंतांनी दिलेल्या अंधांच्या रांगेच्या उपमेमुळे संतप्त व अप्रसन्न झाला. भगवंतांचीच निंदा करत, भगवंतांचाच उपहास करत आणि भगवंतांवरच आक्षेप घेत—'श्रमण गौतम पराभूत होतील' असा विचार करून तो भगवंतांना म्हणाला— "हे गौतम, उपमन्यू गोत्रातील, सुभगवनाचा स्वामी असलेला ब्राह्मण पोक्खरसाती असे म्हणतो— 'या जगात काही श्रमण आणि ब्राह्मण मानवी मर्यादांच्या पलीकडच्या (उत्तरिमनुस्सधम्म), आर्यांना शोभेल अशा विशेष ज्ञान आणि दर्शनाचा दावा करतात. त्यांचे हे बोलणे केवळ हास्यास्पद, केवळ शाब्दिक, निरर्थक आणि पोकळ ठरते. कारण मनुष्य असूनही कोणी मानवी मर्यादांच्या पलीकडचे, आर्यांना शोभेल असे विशेष ज्ञान आणि दर्शन कसे काय जाणू शकेल, पाहू शकेल किंवा साक्षात्कृत करू शकेल? हे शक्यच नाही.'"

‘‘ကိံ ပန, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော သဗ္ဗေသံယေဝ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတီ’’တိ? ‘‘သကာယပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပုဏ္ဏိကာယ ဒါသိယာ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော စေတသာ စေတော ပရိစ္စ န ပဇာနာတိ, ကုတော ပန သဗ္ဗေသံယေဝ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနိဿတီ’’တိ?

"पण हे तरुणा, उपमन्यू गोत्रातील, सुभगवनाचा स्वामी असलेला ब्राह्मण पोक्खरसाती सर्वच श्रमण आणि ब्राह्मणांच्या मनातील विचार स्वतःच्या मनाने जाणून घेतो का?" "हे गौतम, उपमन्यू गोत्रातील, सुभगवनाचा स्वामी असलेला ब्राह्मण पोक्खरसाती स्वतःची दासी पुण्णिका हिच्याही मनातील विचार स्वतःच्या मनाने जाणून घेऊ शकत नाही, मग तो सर्वच श्रमण आणि ब्राह्मणांच्या मनातील विचार स्वतःच्या मनाने कसा काय जाणून घेणार?"

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော န ပဿေယျ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ နီလကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ ပီတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ သမဝိသမံ, န ပဿေယျ တာရကရူပါနိ, န ပဿေယျ စန္ဒိမသူရိယေ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘နတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ နီလကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ နီလကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ ပီတကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ ပီတကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ လောဟိတကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ သမဝိသမံ, နတ္ထိ သမဝိသမဿ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ တာရကရူပါနိ, နတ္ထိ တာရကရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာ, နတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဒဿာဝီ. အဟမေတံ န ဇာနာမိ, အဟမေတံ န ပဿာမိ; တသ္မာ တံ နတ္ထီ’တိ. သမ္မာ နု ခေါ သော, မာဏဝ, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ?

“माणवा, समजा एखादा जन्मांध मनुष्य असेल, ज्याला काळे व पांढरे रंग दिसत नसतील, निळे रंग दिसत नसतील, पिवळे रंग दिसत नसतील, लाल रंग दिसत नसतील, मंजिष्ठ (किरमिजी) रंग दिसत नसतील, उंच-सखल जागा दिसत नसेल, ताऱ्यांचे रूप दिसत नसेल आणि चंद्र-सूर्य दिसत नसतील. त्याने असे म्हणावे— ‘काळे व पांढरे रंग अस्तित्वात नाहीत आणि काळे-पांढरे रंग पाहणाराही कोणी नाही; निळे रंग अस्तित्वात नाहीत आणि निळे रंग पाहणाराही कोणी नाही; पिवळे रंग अस्तित्वात नाहीत आणि पिवळे रंग पाहणाराही कोणी नाही; लाल रंग अस्तित्वात नाहीत आणि लाल रंग पाहणाराही कोणी नाही; मंजिष्ठ रंग अस्तित्वात नाहीत आणि मंजिष्ठ रंग पाहणाराही कोणी नाही; उंच-सखल असे काही नाही आणि ते पाहणाराही कोणी नाही; ताऱ्यांचे रूप अस्तित्वात नाही आणि ते पाहणाराही कोणी नाही; चंद्र-सूर्य अस्तित्वात नाहीत आणि चंद्र-सूर्य पाहणाराही कोणी नाही. मी हे जाणत नाही, मी हे पाहत नाही, म्हणून हे अस्तित्वातच नाही.’ तर माणवा, असे बोलणारा तो मनुष्य योग्य बोलत आहे का?”

‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. အတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ နီလကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ နီလကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ ပီတကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ ပီတကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ လောဟိတကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ သမဝိသမံ, အတ္ထိ သမဝိသမဿ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ တာရကရူပါနိ, အတ္ထိ တာရကရူပါနံ ဒဿာဝီ[Pg.418]; အတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာ, အတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဒဿာဝီ. ‘အဟမေတံ န ဇာနာမိ, အဟမေတံ န ပဿာမိ; တသ္မာ တံ နတ္ထီ’တိ; န ဟိ သော, ဘော ဂေါတမ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ.

“असे नाही, हे गोतमा. काळे व पांढरे रंग अस्तित्वात आहेत आणि काळे-पांढरे रंग पाहणारेही आहेत; निळे रंग अस्तित्वात आहेत आणि निळे रंग पाहणारेही आहेत; पिवळे रंग अस्तित्वात आहेत आणि पिवळे रंग पाहणारेही आहेत; लाल रंग अस्तित्वात आहेत आणि लाल रंग पाहणारेही आहेत; मंजिष्ठ रंग अस्तित्वात आहेत आणि मंजिष्ठ रंग पाहणारेही आहेत; उंच-सखल जागा अस्तित्वात आहे आणि ती पाहणारेही आहेत; ताऱ्यांचे रूप अस्तित्वात आहे आणि ते पाहणारेही आहेत; चंद्र-सूर्य अस्तित्वात आहेत आणि चंद्र-सूर्य पाहणारेही आहेत. ‘मी हे जाणत नाही, मी हे पाहत नाही, म्हणून हे अस्तित्वातच नाही’ असे म्हणणारा तो मनुष्य, हे गोतमा, योग्य बोलत नाही.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော အန္ဓော အစက္ခုကော. သော ဝတ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ’’.

“त्याचप्रमाणे, माणवा, उपमन्यू गोत्रातील, सुभगवनाचा स्वामी असलेला ब्राह्मण पोक्खरसाती हा अंध आणि दृष्टिहीन आहे. तो मानवी धर्मापलीकडील, आर्यांना योग्य अशा विशेष ज्ञान-दर्शनाला जाणेल, पाहील किंवा त्याचा साक्षात करेल—असे घडणे शक्य नाही.”

၄၆၇. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဏဝ, ယေ တေ ကောသလကာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ, သေယျထိဒံ – စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော တာရုက္ခော ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဗြာဟ္မဏော ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ပိတာ စ တေ တောဒေယျော, ကတမာ နေသံ သေယျော, ယံ ဝါ တေ သမ္မုစ္စာ ဝါစံ ဘာသေယျုံ ယံ ဝါ အသမ္မုစ္စာ’’တိ? ‘‘သမ္မုစ္စာ, ဘော ဂေါတမ’’.

४६७. “तुला काय वाटते, माणवा? कोसल देशातील जे प्रतिष्ठित आणि श्रीमंत ब्राह्मण आहेत, जसे की— चंकी ब्राह्मण, तारुक्ख ब्राह्मण, पोक्खरसाती ब्राह्मण, जाणुस्सोणी ब्राह्मण आणि तुझे वडील तोदेय्य ब्राह्मण; त्यांनी लोकसंकेतानुसार बोलणे अधिक श्रेयस्कर आहे की लोकसंकेताच्या विरुद्ध बोलणे?” “हे गोतमा, लोकसंकेतानुसार बोलणे अधिक श्रेयस्कर आहे.”

‘‘ကတမာ နေသံ သေယျော, ယံ ဝါ တေ မန္တာ ဝါစံ ဘာသေယျုံ ယံ ဝါ အမန္တာ’’တိ? ‘‘မန္တာ, ဘော ဂေါတမ’’.

“त्यांच्यासाठी कोणते अधिक श्रेयस्कर आहे—त्यांनी विचारपूर्वक बोलणे की विचार न करता बोलणे?” “हे गोतमा, विचारपूर्वक बोलणे अधिक श्रेयस्कर आहे.”

‘‘ကတမာ နေသံ သေယျော, ယံ ဝါ တေ ပဋိသင်္ခါယ ဝါစံ ဘာသေယျုံ ယံ ဝါ အပ္ပဋိသင်္ခါယာ’’တိ? ‘‘ပဋိသင်္ခါယ, ဘော ဂေါတမ’’.

“त्यांच्यासाठी कोणते अधिक श्रेयस्कर आहे—त्यांनी चिंतन करून बोलणे की चिंतन न करता बोलणे?” “हे गोतमा, चिंतन करून बोलणे अधिक श्रेयस्कर आहे.”

‘‘ကတမာ နေသံ သေယျော, ယံ ဝါ တေ အတ္ထသံဟိတံ ဝါစံ ဘာသေယျုံ ယံ ဝါ အနတ္ထသံဟိတ’’န္တိ? ‘‘အတ္ထသံဟိတံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“त्यांच्यासाठी कोणते अधिक श्रेयस्कर आहे—त्यांनी हितकारक बोलणे की अहितकारक बोलणे?” “हे गोतमा, हितकारक बोलणे अधिक श्रेयस्कर आहे.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဏဝ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဗြာဟ္မဏေန ပေါက္ခရသာတိနာ ဩပမညေန သုဘဂဝနိကေန သမ္မုစ္စာ ဝါစာ ဘာသိတာ အသမ္မုစ္စာ’’တိ ? ‘‘အသမ္မုစ္စာ, ဘော ဂေါတမ’’.

“तुला काय वाटते, माणवा? जर असे आहे, तर उपमन्यू गोत्रातील, सुभगवनाचा स्वामी असलेल्या ब्राह्मण पोक्खरसातीने जे विधान केले आहे, ते लोकसंकेतानुसार आहे की लोकसंकेताच्या विरुद्ध आहे?” “हे गोतमा, ते लोकसंकेताच्या विरुद्ध आहे.”

‘‘မန္တာ ဝါစာ ဘာသိတာ အမန္တာ ဝါ’’တိ? ‘‘အမန္တာ, ဘော ဂေါတမ’’.

“ते विधान विचारपूर्वक केले गेले आहे की विचार न करता?” “हे गोतमा, विचार न करता.”

‘‘ပဋိသင်္ခါယ ဝါစာ ဘာသိတာ အပ္ပဋိသင်္ခါယာ’’တိ? ‘‘အပ္ပဋိသင်္ခါယ, ဘော ဂေါတမ’’.

विचार करून हे बोलले गेले की विचार न करता? विचार न करता, भो गोतमा.

‘‘အတ္ထသံဟိတာ ဝါစာ ဘာသိတာ အနတ္ထသံဟိတာ’’တိ? ‘‘အနတ္ထသံဟိတာ, ဘော ဂေါတမ’’.

हे बोलणे हितकारक होते की अहितकारक? अहितकारक, भो गोतमा.

‘‘ပဉ္စ [Pg.419] ခေါ ဣမေ, မာဏဝ, နီဝရဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ, ဗျာပါဒနီဝရဏံ, ထီနမိဒ္ဓနီဝရဏံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ, ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ – ဣမေ ခေါ, မာဏဝ, ပဉ္စ နီဝရဏာ. ဣမေဟိ ခေါ မာဏဝ, ပဉ္စဟိ နီဝရဏေဟိ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော အာဝုတော နိဝုတော ဩဖုဋော ပရိယောနဒ္ဓေါ. သော ဝတ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“हे तरुणा, हे पाच नीवरण (अडथळे) आहेत. कोणते पाच? कामच्छंद नीवरण, व्यापाद नीवरण, थीनमिद्ध नीवरण, उद्धच्च-कुक्कुच्च नीवरण आणि विचिकित्सा नीवरण – हेच ते, तरुणा, पाच नीवरण आहेत. या पाच नीवरणांनी ओपमञ्ञ गोत्राचा, सुभगवनाचा स्वामी असलेला ब्राह्मण पोक्खरसाती हा अवरुद्ध, प्रतिबंधित, आच्छादित आणि वेढलेला आहे. तो मनुष्यधर्माच्या पलीकडील श्रेष्ठ अशा आर्य ज्ञानदर्शनविशेषाला जाणेल, पाहील किंवा त्याचा साक्षात करेल, हे कदापि शक्य नाही.”

၄၆၈. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, မာဏဝ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာ ဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, မာဏဝ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ဣမေဟိ ခေါ, မာဏဝ, ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော ဂထိတော မုစ္ဆိတော အဇ္ဈောပန္နော အနာဒီနဝဒဿာဝီ အနိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. သော ဝတ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“माणवा, हे पाच कामगुण आहेत. कोणते पाच? डोळ्यांनी जाणता येण्याजोगे रूप, जे इष्ट, मनोहर, मनपसंत, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे असतात; कानांनी जाणता येण्याजोगे शब्द... नाकाने जाणता येण्याजोगे गंध... जिभेने जाणता येण्याजोगे रस... शरीराने जाणता येण्याजोगे स्पर्श, जे इष्ट, मनोहर, मनपसंत, प्रिय वाटणारे, कामवासनेशी संबंधित आणि आसक्ती निर्माण करणारे असतात—माणवा, हे पाच कामगुण आहेत. उपमन्यू गोत्रातील, सुभगवनाचा स्वामी असलेला ब्राह्मण पोक्खरसाती या पाच कामगुणांमध्ये गुंतलेला, मोहित झालेला, आसक्त झालेला, त्यांच्यातील दोष न पाहणारा आणि त्यांच्यातून मुक्त होण्याचे ज्ञान नसलेला होऊन त्यांचा उपभोग घेतो. तो मानवी धर्मापलीकडील, आर्यांना योग्य अशा विशेष ज्ञान-दर्शनाला जाणेल, पाहील किंवा त्याचा साक्षात करेल—असे घडणे शक्य नाही.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဏဝ, ယံ ဝါ တိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိံ ဇာလေယျ ယံ ဝါ နိဿဋ္ဌတိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ အဂ္ဂိံ ဇာလေယျ, ကတမော နု ခွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စာ’’တိ? ‘‘သစေ တံ, ဘော ဂေါတမ, ဌာနံ နိဿဋ္ဌတိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ အဂ္ဂိံ ဇာလေတုံ, သွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စာ’’တိ. ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, မာဏဝ, အနဝကာသော ယံ နိဿဋ္ဌတိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ အဂ္ဂိံ ဇာလေယျ အညတြ ဣဒ္ဓိမတာ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, တိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ တထူပမာဟံ, မာဏဝ, ဣမံ ပီတိံ ဝဒါမိ ယာယံ ပီတိ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, နိဿဋ္ဌတိဏကဋ္ဌုပါဒါနော အဂ္ဂိ ဇလတိ တထူပမာဟံ, မာဏဝ, ဣမံ ပီတိံ ဝဒါမိ ယာယံ ပီတိ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ.

“तुला काय वाटते, माणवा? गवत आणि लाकूड यांसारख्या इंधनावर अवलंबून पेटवलेला अग्नी आणि गवत व लाकूड यांसारख्या इंधनाशिवाय पेटवलेला अग्नी; या दोन्हीपैकी कोणता अग्नी अधिक ज्वालायुक्त, तेजस्वी आणि प्रकाशमान असेल?” “हे गोतमा, जर गवत आणि लाकूड यांसारख्या इंधनाशिवाय अग्नी पेटवणे शक्य असेल, तर तोच अग्नी अधिक ज्वालायुक्त, तेजस्वी आणि प्रकाशमान असेल.” “माणवा, ऋद्धीमान व्यक्तीशिवाय, गवत आणि लाकूड यांसारख्या इंधनाशिवाय अग्नी पेटवणे अशक्य आहे, तशी कोणतीही शक्यता नाही. माणवा, ज्याप्रमाणे गवत आणि लाकूड या इंधनावर अवलंबून अग्नी पेटतो, त्याचप्रमाणे पाच कामगुणांवर अवलंबून निर्माण होणाऱ्या प्रीतीला मी मानतो. आणि माणवा, ज्याप्रमाणे गवत व लाकूड या इंधनाशिवाय अग्नी पेटतो, त्याचप्रमाणे कामभोगांपासून अलिप्त राहून आणि अकुशल धर्मांपासून अलिप्त राहून निर्माण होणाऱ्या प्रीतीला मी मानतो.”

‘‘ကတမာ စ, မာဏဝ, ပီတိ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ? ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, မာဏဝ, ပီတိ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ [Pg.420] ဓမ္မေဟိ. ပုန စပရံ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, မာဏဝ, ပီတိ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ.

“हे माणवा, कामभोगांशिवाय आणि अकुशल धर्मांशिवाय असणारी प्रीती कोणती? येथे, हे माणवा, भिक्खू कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... पहिल्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. हे माणवा, ही देखील कामभोगांशिवाय आणि अकुशल धर्मांशिवाय असणारी प्रीती आहे. पुन्हा, हे माणवा, भिक्खू वितर्क आणि विचारांच्या शांत होण्याने... दुसऱ्या ध्यानात प्रवेश करून विहरतो. हे माणवा, ही देखील कामभोगांशिवाय आणि अकुशल धर्मांशिवाय असणारी प्रीती आहे.”

၄၆၉. ‘‘ယေ တေ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, ကတမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဓမ္မံ မဟပ္ဖလတရံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယာ’’တိ? ‘‘ယေမေ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, စာဂမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဓမ္မံ မဟပ္ဖလတရံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယာ’’တိ.

४६९. “हे माणवा, ब्राह्मणांनी पुण्याच्या संचयनासाठी आणि कुशलाच्या आराधनेसाठी जे पाच धर्म प्रस्थापित केले आहेत, त्यांपैकी कोणत्या धर्माला ते पुण्याच्या संचयनासाठी आणि कुशलाच्या आराधनेसाठी सर्वाधिक फलदायी मानतात?” “हे गोतमा, ब्राह्मणांनी पुण्याच्या संचयनासाठी आणि कुशलाच्या आराधनेसाठी जे पाच धर्म प्रस्थापित केले आहेत, त्यांपैकी ‘त्याग’ (दान) या धर्माला ते पुण्याच्या संचयनासाठी आणि कुशलाच्या आराधनेसाठी सर्वाधिक फलदायी मानतात.”

‘‘တံ ကိ မညသိ, မာဏဝ, ဣဓ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ မဟာယညော ပစ္စုပဋ္ဌိတော အဿ. အထ ဒွေ ဗြာဟ္မဏာ အာဂစ္ဆေယျုံ – ‘ဣတ္ထန္နာမဿ ဗြာဟ္မဏဿ မဟာယညံ အနုဘဝိဿာမာ’တိ. တတြေကဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧဝမဿ – ‘အဟော ဝတ! အဟမေဝ လဘေယျံ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍံ, န အညော ဗြာဟ္မဏော လဘေယျ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’န္တိ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, မာဏဝ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညော ဗြာဟ္မဏော လဘေယျ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍံ, န သော ဗြာဟ္မဏော လဘေယျ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍံ. ‘အညော ဗြာဟ္မဏော လဘတိ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍံ, နာဟံ လဘာမိ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’န္တိ – ဣတိ သော ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော. ဣမဿ ပန, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ ကိံ ဝိပါကံ ပညပေန္တီ’’တိ? ‘‘န ခွေတ္ထ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဧဝံ ဒါနံ ဒေန္တိ – ‘ဣမိနာ ပရော ကုပိတော ဟောတု အနတ္တမနော’တိ. အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ အနုကမ္ပာဇာတိကံယေဝ ဒါနံ ဒေန္တီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ, ခေါ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာနံ ဣဒံ ဆဋ္ဌံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဟောတိ – ယဒိဒံ အနုကမ္ပာဇာတိက’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာနံ ဣဒံ ဆဋ္ဌံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဟောတိ – ယဒိဒံ အနုကမ္ပာဇာတိက’’န္တိ.

“हे माणवा, तुला काय वाटते? समजा, येथे एका ब्राह्मणाने मोठा यज्ञ आयोजित केला आहे. तेव्हा दोन ब्राह्मण तेथे ‘अमुक नावाच्या ब्राह्मणाच्या महायज्ञाचा लाभ घेऊया’ असा विचार करून आले. त्यांपैकी एका ब्राह्मणाच्या मनात असा विचार आला— ‘अरे वा! भोजनगृहात मलाच सर्वोत्तम आसन, सर्वोत्तम पाणी आणि सर्वोत्तम भोजन मिळावे; इतर कोणत्याही ब्राह्मणाला भोजनगृहात सर्वोत्तम आसन, सर्वोत्तम पाणी आणि सर्वोत्तम भोजन मिळू नये!’ परंतु, हे माणवा, अशी शक्यता असते की दुसऱ्या ब्राह्मणाला भोजनगृहात सर्वोत्तम आसन, सर्वोत्तम पाणी आणि सर्वोत्तम भोजन मिळते आणि त्या पहिल्या ब्राह्मणाला ते मिळत नाही. ‘दुसऱ्या ब्राह्मणाला भोजनगृहात सर्वोत्तम आसन, सर्वोत्तम पाणी आणि सर्वोत्तम भोजन मिळाले, पण मला मिळाले नाही’— या विचाराने तो क्रुद्ध आणि अप्रसन्न होतो. तर हे माणवा, ब्राह्मण या गोष्टीचे काय फळ सांगतात?” “हे गोतमा, ब्राह्मण अशा प्रकारे दान देत नाहीत की— ‘या दानामुळे दुसरा क्रुद्ध आणि अप्रसन्न व्हावा.’ तर ब्राह्मण येथे केवळ अनुकंपापूर्वक दान देतात.” “असे असेल तर, हे माणवा, ब्राह्मणांचे हे सहावे पुण्यक्रियावस्तू ठरते— म्हणजेच अनुकंपा.” “असे असेल तर, हे गोतमा, ब्राह्मणांचे हे सहावे पुण्यक्रियावस्तू ठरते— म्हणजेच अनुकंपा.”

‘‘ယေ တေ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, ဣမေ တွံ ပဉ္စ ဓမ္မေ ကတ္ထ ဗဟုလံ သမနုပဿသိ – ဂဟဋ္ဌေသု ဝါ ပဗ္ဗဇိတေသု ဝါ’’တိ? ‘‘ယေမေ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, ဣမာဟံ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပဗ္ဗဇိတေသု [Pg.421] ဗဟုလံ သမနုပဿာမိ အပ္ပံ ဂဟဋ္ဌေသု. ဂဟဋ္ဌော ဟိ, ဘော ဂေါတမ, မဟဋ္ဌော မဟာကိစ္စော မဟာဓိကရဏော မဟာသမာရမ္ဘော, န သတတံ သမိတံ သစ္စဝါဒီ ဟောတိ; ပဗ္ဗဇိတော ခေါ ပန, ဘော ဂေါတမ, အပ္ပဋ္ဌော အပ္ပကိစ္စော အပ္ပာဓိကရဏော အပ္ပသမာရမ္ဘော, သတတံ သမိတံ သစ္စဝါဒီ ဟောတိ. ဂဟဋ္ဌော ဟိ, ဘော ဂေါတမ, မဟဋ္ဌော မဟာကိစ္စော မဟာဓိကရဏော မဟာသမာရမ္ဘော န သတတံ သမိတံ တပဿီ ဟောတိ… ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ… သဇ္ဈာယဗဟုလော ဟောတိ… စာဂဗဟုလော ဟောတိ; ပဗ္ဗဇိတော ခေါ ပန, ဘော ဂေါတမ, အပ္ပဋ္ဌော အပ္ပကိစ္စော အပ္ပာဓိကရဏော အပ္ပသမာရမ္ဘော သတတံ သမိတံ တပဿီ ဟောတိ… ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ… သဇ္ဈာယဗဟုလော ဟောတိ… စာဂဗဟုလော ဟောတိ. ယေမေ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, ဣမာဟံ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပဗ္ဗဇိတေသု ဗဟုလံ သမနုပဿာမိ အပ္ပံ ဂဟဋ္ဌေသူ’’တိ.

“हे माणवा, ब्राह्मणांनी पुण्याच्या संचयनासाठी आणि कुशलाच्या आराधनेसाठी जे पाच धर्म प्रस्थापित केले आहेत, ते पाच धर्म तू कोणामध्ये अधिक प्रमाणात पाहतोस— गृहस्थांमध्ये की गृहत्यागी (प्रव्रजित) लोकांमध्ये?” “हे गोतमा, ब्राह्मणांनी पुण्याच्या संचयनासाठी आणि कुशलाच्या आराधनेसाठी जे पाच धर्म प्रस्थापित केले आहेत, ते पाच धर्म मी गृहत्यागी लोकांमध्ये अधिक प्रमाणात पाहतो आणि गृहस्थांमध्ये फार कमी पाहतो. कारण, हे गोतमा, गृहस्थाला खूप मोठी कामे, मोठी कर्तव्ये, मोठे व्याप आणि मोठे उद्योग असतात; तो सतत आणि नेहमी सत्य बोलणारा नसतो; परंतु, हे गोतमा, गृहत्यागी व्यक्तीला कमी कामे, कमी कर्तव्ये, कमी व्याप आणि कमी उद्योग असतात, तो सतत आणि नेहमी सत्य बोलणारा असतो. कारण, हे गोतमा, गृहस्थाला खूप मोठी कामे, मोठी कर्तव्ये, मोठे व्याप आणि मोठे उद्योग असतात, तो सतत आणि नेहमी तपस्वी नसतो... ब्रह्मचारी नसतो... स्वाध्याय करणारा नसतो... दानशूर नसतो; परंतु, हे गोतमा, गृहत्यागी व्यक्तीला कमी कामे, कमी कर्तव्ये, कमी व्याप आणि कमी उद्योग असतात, तो सतत आणि नेहमी तपस्वी असतो... ब्रह्मचारी असतो... स्वाध्याय करणारा असतो... दानशूर असतो. हे गोतमा, ब्राह्मणांनी पुण्याच्या संचयनासाठी आणि कुशलाच्या आराधनेसाठी जे पाच धर्म प्रस्थापित केले आहेत, ते पाच धर्म मी गृहत्यागी लोकांमध्ये अधिक प्रमाणात पाहतो आणि गृहस्थांमध्ये फार कमी पाहतो.”

‘‘ယေ တေ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ စိတ္တဿာဟံ ဧတေ ပရိက္ခာရေ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ စိတ္တံ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ တဿ ဘာဝနာယ. ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သစ္စဝါဒီ ဟောတိ. သော ‘သစ္စဝါဒီမှီ’တိ လဘတိ အတ္ထဝေဒံ, လဘတိ ဓမ္မဝေဒံ, လဘတိ ဓမ္မူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ. ယံ တံ ကုသလူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ, စိတ္တဿာဟံ ဧတံ ပရိက္ခာရံ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ စိတ္တံ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ တဿ ဘာဝနာယ. ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု တပဿီ ဟောတိ…ပေ… ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ…ပေ… သဇ္ဈာယဗဟုလော ဟောတိ…ပေ… စာဂဗဟုလော ဟောတိ. သော ‘စာဂဗဟုလောမှီ’တိ လဘတိ အတ္ထဝေဒံ, လဘတိ ဓမ္မဝေဒံ, လဘတိ ဓမ္မူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ. ယံ တံ ကုသလူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ, စိတ္တဿာဟံ ဧတံ ပရိက္ခာရံ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ စိတ္တံ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ တဿ ဘာဝနာယ. ယေ တေ မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ, ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, စိတ္တဿာဟံ ဧတေ ပရိက္ခာရေ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ စိတ္တံ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ တဿ ဘာဝနာယာ’’တိ.

“हे माणवा, ब्राह्मणांनी पुण्याच्या संचयनासाठी आणि कुशलाच्या आराधनेसाठी जे पाच धर्म प्रस्थापित केले आहेत, त्यांना मी चित्ताचे साहित्य (साधन) म्हणतो— जे चित्त वैररहित आणि व्यापादरहित बनवण्यासाठी आणि त्याच्या भावनेसाठी उपयुक्त आहे. येथे, हे माणवा, भिक्खू सत्य बोलणारा असतो. तो ‘मी सत्य बोलणारा आहे’ या विचाराने अर्थाचे ज्ञान प्राप्त करतो, धम्माचे ज्ञान प्राप्त करतो आणि धम्माशी संबंधित आनंद प्राप्त करतो. कुशलाशी संबंधित असणाऱ्या त्या आनंदाला मी चित्ताचे साहित्य म्हणतो— जे चित्त वैररहित आणि व्यापादरहित बनवण्यासाठी आणि त्याच्या भावनेसाठी उपयुक्त आहे. येथे, हे माणवा, भिक्खू तपस्वी असतो... ब्रह्मचारी असतो... स्वाध्याय करणारा असतो... दानशूर असतो. तो ‘मी दानशूर आहे’ या विचाराने अर्थाचे ज्ञान प्राप्त करतो, धम्माचे ज्ञान प्राप्त करतो आणि धम्माशी संबंधित आनंद प्राप्त करतो. कुशलाशी संबंधित असणाऱ्या त्या आनंदाला मी चित्ताचे साहित्य म्हणतो— जे चित्त वैररहित आणि व्यापादरहित बनवण्यासाठी आणि त्याच्या भावनेसाठी उपयुक्त आहे. हे माणवा, ब्राह्मणांनी पुण्याच्या संचयनासाठी आणि कुशलाच्या आराधनेसाठी जे पाच धर्म प्रस्थापित केले आहेत, त्यांना मी चित्ताचे साहित्य म्हणतो— जे चित्त वैररहित आणि व्यापादरहित बनवण्यासाठी आणि त्याच्या भावनेसाठी उपयुक्त आहे.”

၄၇၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘော ဂေါတမ – ‘သမဏော ဂေါတမော ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဇာနာတီ’’’တိ.

४७०. असे म्हटले असता, तोदेय्याचा मुलगा सुभ माणव भगवंतांना म्हणाला— “हे गोतमा, मी असे ऐकले आहे की— ‘श्रमण गोतम ब्रह्माच्या सहवासाचा (ब्रह्मलोकात उत्पन्न होण्याचा) मार्ग जाणतात.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဏဝ, အာသန္နေ ဣတော နဠကာရဂါမော, န ယိတော ဒူရေ နဠကာရဂါမော’’တိ?

“हे माणवा, तुला काय वाटते? येथून नळकारगाम जवळच आहे ना, येथून नळकारगाम दूर नाही ना?”

‘‘ဧဝံ, ဘော, အာသန္နေ ဣတော နဠကာရဂါမော[Pg.422], န ယိတော ဒူရေ နဠကာရဂါမော’’တိ.

“होय, गोतमा, येथून नळकारगाम जवळच आहे, येथून नळकारगाम दूर नाही.”

‘‘တံ, ကိံ မညသိ မာဏဝ, ဣဓဿ ပုရိသော နဠကာရဂါမေ ဇာတဝဒ္ဓေါ ; တမေနံ နဠကာရဂါမတော တာဝဒေဝ အဝသဋံ နဠကာရဂါမဿ မဂ္ဂံ ပုစ္ဆေယျုံ; သိယာ နု ခေါ, မာဏဝ, တဿ ပုရိသဿ နဠကာရဂါမေ ဇာတဝဒ္ဓဿ နဠကာရဂါမဿ မဂ္ဂံ ပုဋ္ဌဿ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝါ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ ဝါ’’တိ?

“हे माणवा, तुला काय वाटते? समजा, एखादा माणूस नळकारगाममध्येच जन्मलेला आणि वाढलेला असेल; आणि तो नळकारगाममधून नुकताच बाहेर पडला असताना त्याला कोणी नळकारगामच्या मार्गाविषयी विचारले; तर हे माणवा, नळकारगाममध्ये जन्मलेल्या आणि वाढलेल्या त्या माणसाला नळकारगामचा मार्ग विचारला असता, उत्तर देण्यात काही संकोच किंवा विलंब होईल का?”

‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“नाही, हे गोतमा, असे मुळीच होणार नाही.”

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

“ते कशामुळे?”

‘‘အမု ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပုရိသော နဠကာရဂါမေ ဇာတဝဒ္ဓေါ. တဿ သဗ္ဗာနေဝ နဠကာရဂါမဿ မဂ္ဂါနိ သုဝိဒိတာနီ’’တိ. ‘‘သိယာ နု ခေါ, မာဏဝ, တဿ ပုရိသဿ နဠကာရဂါမေ ဇာတဝဒ္ဓဿ နဠကာရဂါမဿ မဂ္ဂံ ပုဋ္ဌဿ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝါ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ ဝါတိ, န တွေဝ တထာဂတဿ ဗြဟ္မလောကံ ဝါ ဗြဟ္မလောကဂါမိနိံ ဝါ ပဋိပဒံ ပုဋ္ဌဿ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝါ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ ဝါ. ဗြဟ္မာနဉ္စာဟံ, မာဏဝ, ပဇာနာမိ ဗြဟ္မလောကဉ္စ ဗြဟ္မလောကဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ; ယထာပဋိပန္နော စ ဗြဟ္မလောကံ ဥပပန္နော တဉ္စ ပဇာနာမီ’’တိ.

"हे गौतम, तो माणूस नळकारगामात जन्मलेला व वाढलेला आहे. त्याला नळकारगामाचे सर्व मार्ग चांगले ठाऊक आहेत." "हे माणव, नळकारगामात जन्मलेल्या व वाढलेल्या त्या माणसाला नळकारगामाच्या मार्गाविषयी विचारले असता, उत्तर देण्यास कदाचित थोडा वेळ किंवा संकोच वाटू शकेल; परंतु तथागताला ब्रह्मलोक किंवा ब्रह्मलोकाकडे नेणाऱ्या मार्गाविषयी (प्रतिपदेविषयी) विचारले असता, कधीही वेळ किंवा संकोच वाटणार नाही. हे माणव, मी ब्रह्मालाही जाणतो, ब्रह्मलोकालाही जाणतो आणि ब्रह्मलोकाकडे नेणाऱ्या प्रतिपदेलाही जाणतो; आणि ज्या मार्गाने आचरण करून मनुष्य ब्रह्मलोकात उत्पन्न होतो, तो मार्गही मी जाणतो."

‘‘သုတံ မေတံ, ဘော ဂေါတမ – ‘သမဏော ဂေါတမော ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေတီ’တိ. သာဓု မေ ဘဝံ ဂေါတမော ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေတူ’’တိ.

"हे गौतम, मी असे ऐकले आहे की—'श्रमण गौतम ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग शिकवतात.' हे उत्तम होईल जर आदरणीय गौतम मला ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग शिकवतील."

‘‘တေန ဟိ, မာဏဝ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

"तर मग, हे माणव, ऐक, नीट मनन कर, मी सांगेन." "होय, महाराज," असे म्हणून तोदेय्यपुत्र सुभ माणवाने भगवंतांचे म्हणणे स्वीकारले. भगवंत म्हणाले—

၄၇၁. ‘‘ကတမော စ, မာဏဝ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ? ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ဘာဝိတာယ ခေါ, မာဏဝ, မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စာတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ…ပေ… ဧဝံ ဘာဝိတာယ ခေါ, မာဏဝ, မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ. အယမ္ပိ ခေါ, မာဏဝ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ. ‘‘ပုန [Pg.423] စပရံ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ဘာဝိတာယ ခေါ, မာဏဝ, ဥပေက္ခာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စာတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ…ပေ… ဧဝံ ဘာဝိတာယ ခေါ, မာဏဝ, ဥပေက္ခာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ. အယမ္ပိ ခေါ, မာဏဝ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ’’တိ.

४७१. "आणि हे माणव, ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग कोणता? येथे, हे माणव, भिक्खू मैत्रीपूर्ण (मेत्तासहगत) चित्ताने एका दिशेला व्यापून राहतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, या संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा मैत्रीपूर्ण चित्ताने व्यापून राहतो. हे माणव, अशा प्रकारे मैत्रीची चेतोविमुक्ती भाविली असता, जे कोणतेही मर्यादित कर्म असते, ते तेथे शिल्लक राहत नाही, ते तेथे टिकून राहत नाही. ज्याप्रमाणे, हे माणव, एखादा बलवान शंख वाजवणारा अगदी थोड्या कष्टाने चारही दिशांना आपला आवाज पोहोचवू शकतो; त्याचप्रमाणे, हे माणव... अशा प्रकारे मैत्रीची चेतोविमुक्ती भाविली असता, जे कोणतेही मर्यादित कर्म असते, ते तेथे शिल्लक राहत नाही, ते तेथे टिकून राहत नाही. हे माणव, हा देखील ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग आहे. पुन्हा पुढे, हे माणव, भिक्खू करुणासहगत चित्ताने... मुदितासहगत चित्ताने... उपेक्षासहगत चित्ताने एका दिशेला व्यापून राहतो, तसेच दुसऱ्या दिशेला, तसेच तिसऱ्या दिशेला, तसेच चौथ्या दिशेला; अशा प्रकारे वर, खाली, तिरपे, सर्वत्र, स्वतःप्रमाणेच सर्वांना, या संपूर्ण जगाला विपुल, महान, अमर्याद, वैररहित आणि व्यापादरहित अशा उपेक्षापूर्ण चित्ताने व्यापून राहतो. हे माणव, अशा प्रकारे उपेक्षेची चेतोविमुक्ती भाविली असता, जे कोणतेही मर्यादित कर्म असते, ते तेथे शिल्लक राहत नाही, ते तेथे टिकून राहत नाही. ज्याप्रमाणे, हे माणव, एखादा बलवान शंख वाजवणारा अगदी थोड्या कष्टाने चारही दिशांना आपला आवाज पोहोचवू शकतो; त्याचप्रमाणे, हे माणव... अशा प्रकारे उपेक्षेची चेतोविमुक्ती भाविली असता, जे कोणतेही मर्यादित कर्म असते, ते तेथे शिल्लक राहत नाही, ते तेथे टिकून राहत नाही. हे माणव, हा देखील ब्रह्माच्या सहवासाचा मार्ग आहे."

၄၇၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. ဟန္ဒ, စ ဒါနိ မယံ, ဘော ဂေါတမ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, မာဏဝ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

४७२. असे म्हटले असता, तोदेय्यपुत्र सुभ माणव भगवंतांना म्हणाला— "अतिशय सुंदर, हे गौतम! अतिशय सुंदर, हे गौतम! ज्याप्रमाणे, हे गौतम, उपडा ठेवलेला घडा उताणा करावा, किंवा झाकलेले उघडे करावे, किंवा वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावा, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा—जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील—त्याचप्रमाणे आदरणीय गौतमांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय गौतमांना, धम्माला आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. आदरणीय गौतमांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे. आता, हे गौतम, आम्ही निघतो; आम्हाला पुष्कळ कामे आहेत, पुष्कळ कर्तव्ये आहेत." "हे माणव, आता तुला जशी वेळ योग्य वाटेल (तसे तू करू शकतोस)." त्यानंतर तोदेय्यपुत्र सुभ माणव भगवंतांच्या भाषणाची प्रशंसा व अनुमोदन करून, आसनावरून उठला आणि भगवंतांना अभिवादन करून, प्रदक्षिणा घालून निघून गेला.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော သဗ္ဗသေတေန ဝဠဝါဘိရထေန သာဝတ္ထိယာ နိယျာတိ ဒိဝါ ဒိဝဿ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော သုဘံ မာဏဝံ တောဒေယျပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သုဘံ မာဏဝံ တောဒေယျပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ, ကုတော နု ဘဝံ ဘာရဒွါဇော အာဂစ္ဆတိ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ? ‘‘ဣတော ဟိ ခေါ အဟံ, ဘော[Pg.424], အာဂစ္ဆာမိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘဝံ ဘာရဒွါဇော, သမဏဿ ဂေါတမဿ ပညာဝေယျတ္တိယံ ပဏ္ဍိတော မညေတိ’’? ‘‘ကော စာဟံ, ဘော, ကော စ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပညာဝေယျတ္တိယံ ဇာနိဿာမိ? သောပိ နူနဿ တာဒိသောဝ ယော သမဏဿ ဂေါတမဿ ပညာဝေယျတ္တိယံ ဇာနေယျာ’’တိ. ‘‘ဥဠာရာယ ခလု, ဘဝံ ဘာရဒွါဇော, သမဏံ ဂေါတမံ ပသံသာယ ပသံသတီ’’တိ. ‘‘ကော စာဟံ, ဘော, ကော စ သမဏံ ဂေါတမံ ပသံသိဿာမိ? ပသတ္ထပသတ္ထောဝ သော ဘဝံ ဂေါတမော သေဋ္ဌော ဒေဝမနုဿာနံ. ယေ စိမေ, ဘော, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ; စိတ္တဿေတေ သမဏော ဂေါတမော ပရိက္ခာရေ ဝဒေတိ – ယဒိဒံ စိတ္တံ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ တဿ ဘာဝနာယာ’’တိ.

त्या वेळी जाणुरसोणी ब्राह्मण पांढऱ्या घोड्यांच्या संपूर्ण पांढऱ्या रथातून भरदुपारी सावत्थीहून बाहेर पडत होता. जाणुरसोणी ब्राह्मणाने तोदेय्यपुत्र सुभ माणवाला लांबून येताना पाहिले. त्याला पाहून तो तोदेय्यपुत्र सुभ माणवाला म्हणाला— "अहो भारद्वाज, आपण भरदुपारी कोठून येत आहात?" "अहो, मी श्रमण गौतमांच्या जवळून येत आहे." "आपल्याला काय वाटते, आदरणीय भारद्वाज, श्रमण गौतमांची प्रज्ञा आणि बुद्धिमत्ता कशी आहे? ते प्रज्ञावान आहेत असे आपल्याला वाटते का?" "अहो, मी कोण आणि श्रमण गौतमांच्या प्रज्ञेची क्षमता जाणणारा मी कोण? जो श्रमण गौतमांच्या प्रज्ञेची क्षमता जाणू शकेल, तो नक्कीच त्यांच्यासारखाच असावा." "आदरणीय भारद्वाज तर श्रमण गौतमांची फार मोठी प्रशंसा करत आहेत!" "अहो, मी कोण आणि श्रमण गौतमांची प्रशंसा करणारा मी कोण? ते आदरणीय गौतम तर प्रशंसितांकडूनही प्रशंसित आहेत, देव आणि मनुष्यांमध्ये श्रेष्ठ आहेत. अहो, ब्राह्मण पुण्यकर्म करण्यासाठी आणि कुशलाची प्राप्ती करण्यासाठी ज्या पाच धर्मांची प्रज्ञापना करतात; श्रमण गौतम त्यांना चित्ताचे परिष्कार म्हणतात—जेणेकरून चित्त वैररहित आणि व्यापादरहित व्हावे आणि त्याची भावना व्हावी."

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော သဗ္ဗသေတာ ဝဠဝါဘိရထာ ဩရောဟိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘လာဘာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ, သုလဒ္ဓလာဘာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ယဿ ဝိဇိတေ တထာဂတော ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ.

असे म्हटले असता, जाणुरसोणी ब्राह्मण पांढऱ्या घोड्यांच्या संपूर्ण पांढऱ्या रथातून खाली उतरला, आपले उत्तरासंग एका खांद्यावर करून, ज्या दिशेला भगवंत होते त्या दिशेला हात जोडून नमस्कार करत हा उद्गार काढला— "कोसलचा राजा पसेनदी याला मोठा लाभ झाला आहे! कोसलच्या राजा पसेनदीला सुदुर्लभ लाभ झाला आहे, ज्याच्या राज्यात तथागत, अर्हत, सम्यक्संबुद्ध विहरत आहेत!"

သုဘသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

नववे सुभसुत्त समाप्त झाले.

၁၀. သင်္ဂါရဝသုတ္တံ

१०. संगारव सुत्त

၄၇၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဓနဉ္ဇာနီ နာမ ဗြာဟ္မဏီ စဉ္စလိကပ္ပေ ပဋိဝသတိ အဘိပ္ပသန္နာ ဗုဒ္ဓေ စ ဓမ္မေ စ သံဃေ စ. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ ဥပက္ခလိတွာ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ.

४७३. मी असे ऐकले आहे – एका वेळी भगवान मोठ्या भिक्खू संघासोबत कोसल देशामध्ये चारिका (धम्मयात्रा) करत होते. त्या वेळी धनंजानी नावाची एक ब्राह्मण स्त्री चंचलिकाप्प येथे राहत होती, जी बुद्ध, धम्म आणि संघावर अत्यंत श्रद्धा ठेवणारी (अभिप्रसन्न) होती. एकदा धनंजानी ब्राह्मण स्त्रीचा पाय घसरला आणि तिने तीन वेळा हा उदान (हर्षोद्गार) काढला – 'त्या भगवंताला, अर्हंताला, सम्यक्संबुद्धाला नमस्कार असो. त्या भगवंताला, अर्हंताला, सम्यक्संबुद्धाला नमस्कार असो. त्या भगवंताला, अर्हंताला, सम्यक्संबुद्धाला नमस्कार असो.'

တေန ခေါ ပန သမယေန သင်္ဂါရဝေါ နာမ မာဏဝေါ စဉ္စလိကပ္ပေ ပဋိဝသတိ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ[Pg.425], ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. အဿောသိ ခေါ သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ ဓနဉ္ဇာနိယာ ဗြာဟ္မဏိယာ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသမာနာယ. သုတွာ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဝဘူတာဝ အယံ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ, ပရဘူတာဝ အယံ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ, ဝိဇ္ဇမာနာနံ (တေဝိဇ္ဇာနံ) ဗြာဟ္မဏာနံ, အထ စ ပန တဿ မုဏ္ဍကဿ သမဏကဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိဿတီ’’တိ. ‘‘န ဟိ ပန တွံ, တာတ ဘဒြမုခ, တဿ ဘဂဝတော သီလပညာဏံ ဇာနာသိ. သစေ တွံ, တာတ ဘဒြမုခ, တဿ ဘဂဝတော သီလပညာဏံ ဇာနေယျာသိ, န တွံ, တာတ ဘဒြမုခ, တံ ဘဂဝန္တံ အက္ကောသိတဗ္ဗံ ပရိဘာသိတဗ္ဗံ မညေယျာသီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘောတိ, ယဒါ သမဏော ဂေါတမော စဉ္စလိကပ္ပံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ အထ မေ အာရောစေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘဒြမုခါ’’တိ ခေါ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ သင်္ဂါရဝဿ မာဏဝဿ ပစ္စဿောသိ.

त्या वेळी संगारव नावाचा एक तरुण ब्राह्मण (माणव) चंचलिकाप्प येथे राहत होता. तो तीन वेदांचा पारंगत होता, ज्यामध्ये निघंडु (शब्दकोश), केटुभ (विधीशास्त्र), अक्षरप्रभेद (उच्चारशास्त्र) आणि पाचवे इतिहास यांचा समावेश होता; तो पदांचा जाणकार (पदको), व्याकरणकार (वैयाकरण) आणि लोकायत (भौतिकशास्त्र) व महापुरुष लक्षणांमध्ये पूर्णपणे निपुण होता. संगारव ब्राह्मणाने धनंजानी ब्राह्मण स्त्रीचे हे उद्गार ऐकले. ऐकल्यानंतर तो धनंजानी ब्राह्मण स्त्रीला म्हणाला – 'ही धनंजानी ब्राह्मण स्त्री खरोखरच भ्रष्ट झाली आहे, ही धनंजानी ब्राह्मण स्त्री खरोखरच पतित झाली आहे, कारण विद्वान (त्रैविद्य) ब्राह्मण हयात असतानाही ती त्या मुंडक (बोडक्या) श्रमणकाच्या (श्रमण गौतमाच्या) गुणांचे कौतुक करत आहे!' त्यावर धनंजानी म्हणाली, 'प्रिय भद्रमुख (सौम्य चेहऱ्याच्या तरुणा), तू त्या भगवंतांचे शील आणि प्रज्ञा जाणत नाहीस. प्रिय भद्रमुख, जर तू त्या भगवंतांचे शील आणि प्रज्ञा जाणली असतीस, तर तू त्या भगवंतांना शिवीगाळ किंवा निंदा करण्यायोग्य मानले नसतेस.' संगारव म्हणाला, 'तर मग आदरणीय बाई, जेव्हा श्रमण गौतम चंचलिकाप्प येथे येतील, तेव्हा मला नक्की सांगा.' 'ठीक आहे, प्रिय भद्रमुख,' असे म्हणून धनंजानी ब्राह्मण स्त्रीने संगारव ब्राह्मणाला संमती दिली.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ကောသလေသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန စဉ္စလိကပ္ပံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ စဉ္စလိကပ္ပေ ဝိဟရတိ တောဒေယျာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အမ္ဗဝနေ. အဿောသိ ခေါ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ စဉ္စလိကပ္ပံ အနုပ္ပတ္တော, စဉ္စလိကပ္ပေ ဝိဟရတိ တောဒေယျာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အမ္ဗဝနေ’’တိ. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ ယေန သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ သင်္ဂါရဝံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, တာတ ဘဒြမုခ, သော ဘဂဝါ စဉ္စလိကပ္ပံ အနုပ္ပတ္တော, စဉ္စလိကပ္ပေ ဝိဟရတိ တောဒေယျာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အမ္ဗဝနေ. ယဿဒါနိ, တာတ ဘဒြမုခ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

त्यानंतर भगवान कोसल देशामध्ये क्रमशः चारिका करत चंचलिकाप्प येथे पोहोचले. तेथे भगवान चंचलिकाप्प येथील तोदेय्य ब्राह्मणांच्या आंबराईत (आम्रवनात) राहत होते. धनंजानी ब्राह्मण स्त्रीने ऐकले – 'भगवान चंचलिकाप्प येथे आले आहेत आणि ते तोदेय्य ब्राह्मणांच्या आंबराईत राहत आहेत.' तेव्हा धनंजानी ब्राह्मण स्त्री संगारव ब्राह्मणाकडे गेली आणि त्याला म्हणाली – 'प्रिय भद्रमुख, ते भगवान चंचलिकाप्प येथे आले आहेत आणि तोदेय्य ब्राह्मणांच्या आंबराईत राहत आहेत. प्रिय भद्रमुख, आता जाण्याची जी वेळ तुला योग्य वाटेल, त्याप्रमाणे तू कर.'

၄၇၄. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ ဓနဉ္ဇာနိယာ ဗြာဟ္မဏိယာ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္တိ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ. တတြ, ဘော ဂေါတမ, ယေ [Pg.426] တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ, တေသံ ဘဝံ ဂေါတမော ကတမော’’တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာနံ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တာနမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဝေမတ္တံ ဝဒါမိ. သန္တိ, ဘာရဒွါဇ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အနုဿဝိကာ. တေ အနုဿဝေန ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ; သေယျထာပိ ဗြာဟ္မဏာ တေဝိဇ္ဇာ. သန္တိ ပန, ဘာရဒွါဇ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ; သေယျထာပိ တက္ကီ ဝီမံသီ. သန္တိ, ဘာရဒွါဇ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံယေဝ ဓမ္မံ အဘိညာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ. တတြ, ဘာရဒွါဇ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံယေဝ ဓမ္မံ အဘိညာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ, တေသာဟမသ္မိ. တဒမိနာပေတံ, ဘာရဒွါဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံယေဝ ဓမ္မံ အဘိညာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ, တေသာဟမသ္မိ.

४७४. संगारव ब्राह्मणाने धनंजानी ब्राह्मण स्त्रीला 'ठीक आहे, बाई' असे उत्तर दिले आणि तो भगवंतांकडे गेला. तेथे पोहोचल्यावर त्याने भगवंतांसोबत कुशलमंगल विचारले. आनंददायी आणि स्मरणीय संभाषण संपवून तो एका बाजूला बसला. एका बाजूला बसलेल्या संगारव ब्राह्मणाने भगवंतांना विचारले – 'हे गौतम, काही असे श्रमण आणि ब्राह्मण आहेत जे या प्रत्यक्ष जीवनातच (दृष्टधर्मात) विशेष ज्ञानाने (अभिज्ञेने) अंतिम ध्येयाला (निर्वाणाला) पोहोचल्याचा दावा करतात आणि ब्रह्मचर्याच्या (पवित्र जीवनाच्या) पायाची घोषणा करतात. हे गौतम, या श्रमण आणि ब्राह्मणांमध्ये आपण कुठे आहात?' भगवंतांनी उत्तर दिले, 'भारद्वाज, जे श्रमण आणि ब्राह्मण या प्रत्यक्ष जीवनातच विशेष ज्ञानाने अंतिम ध्येयाला पोहोचल्याचा दावा करतात आणि ब्रह्मचर्याच्या पायाची घोषणा करतात, त्यांच्यामध्ये मी भिन्नता (विविधता) मानतो. भारद्वाज, काही श्रमण आणि ब्राह्मण हे केवळ ऐकीव परंपरेवर (अनुश्रुतीवर) विश्वास ठेवणारे असतात. ते ऐकीव परंपरेच्या आधारे या प्रत्यक्ष जीवनातच विशेष ज्ञानाने अंतिम ध्येयाला पोहोचल्याचा दावा करतात आणि ब्रह्मचर्याची घोषणा करतात; जसे की त्रैविद्य (तीन वेद जाणणारे) ब्राह्मण. भारद्वाज, काही श्रमण आणि ब्राह्मण केवळ श्रद्धेच्या बळावर या प्रत्यक्ष जीवनातच विशेष ज्ञानाने अंतिम ध्येयाला पोहोचल्याचा दावा करतात आणि ब्रह्मचर्याची घोषणा करतात; जसे की तर्क करणारे (तार्किक) आणि विचार करणारे (मीमांसक). भारद्वाज, काही श्रमण आणि ब्राह्मण पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धम्माला स्वतःच विशेष ज्ञानाने जाणून घेऊन, या प्रत्यक्ष जीवनातच अंतिम ध्येयाला पोहोचल्याचा दावा करतात आणि ब्रह्मचर्याची घोषणा करतात. भारद्वाज, जे श्रमण आणि ब्राह्मण पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धम्माला स्वतःच विशेष ज्ञानाने जाणून घेऊन, या प्रत्यक्ष जीवनातच अंतिम ध्येयाला पोहोचल्याचा दावा करतात आणि ब्रह्मचर्याची घोषणा करतात, त्यांच्यापैकी मी एक आहे. भारद्वाज, मी त्यांच्यापैकी एक कसा आहे, हे या प्रकारे समजून घेतले पाहिजे, ज्या प्रकारे जे श्रमण आणि ब्राह्मण पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या धम्माला स्वतःच विशेष ज्ञानाने जाणून घेऊन, या प्रत्यक्ष जीवनातच अंतिम ध्येयाला पोहोचल्याचा दावा करतात आणि ब्रह्मचर्याची घोषणा करतात, त्यांच्यापैकी मी एक आहे.'

၄၇၅. ‘‘ဣဓ မေ, ဘာရဒွါဇ, ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, အပရေန သမယေန ဒဟရောဝ သမာနော သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ အကာမကာနံ မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရုဒန္တာနံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိံ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘာရဒွါဇ, အာဠာရော ကာလာမော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ. တာဒိသော အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ [Pg.427] အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ‘ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ, ထေရဝါဒဉ္စ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ စ ပဋိဇာနာမိ, အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ; အဒ္ဓါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရတီ’တိ.

४७५. हे भारद्वाज, संबोधी प्राप्त होण्यापूर्वी, मी अजून अनुत्तर संबोधी प्राप्त न केलेला केवळ बोधिसत्त्व असतानाच माझ्या मनात असा विचार आला – 'गृहस्थाश्रम संकुचित आणि धुळीचा मार्ग आहे, तर प्रव्रज्या हा मोकळा आकाश आहे. घरात राहून अत्यंत परिपूर्ण, अत्यंत शुद्ध आणि शंखासारखे स्वच्छ अशा या ब्रह्मचर्याचे आचरण करणे सोपे नाही. मग मी माझे केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून, घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित का होऊ नये?' त्यानंतर, हे भारद्वाज, काही काळाने मी तरुण असतानाच, माझे केस काळेभोर असताना, उत्तम तारुण्याने युक्त अशा पहिल्या वयात, माझे आई-वडील रडत असताना व त्यांचे चेहरे अश्रूंनी भरलेले असताना, त्यांच्या इच्छेविरुद्ध मी माझे केस व दाढी कापून, काषाय वस्त्रे परिधान करून घरातून बेघर होऊन प्रव्रजित झालो. अशा प्रकारे प्रव्रजित झाल्यावर, 'कल्याण काय आहे' याचा शोध घेत, अनुत्तर परम शांत पदाचा (निर्वाणाचा) शोध घेत, मी जेथे आळार कालाम होते तेथे गेलो. तेथे जाऊन मी आळार कालामांना असे म्हणालो – 'हे आवुसो कालाम, मला या धम्म-विनयात ब्रह्मचर्याचे आचरण करण्याची इच्छा आहे.' असे म्हटल्यावर, हे भारद्वाज, आळार कालाम मला म्हणाले – 'आयुष्मान येथे राहावे. हा धम्म असा आहे की जेथे एखादा बुद्धिमान मनुष्य थोड्याच वेळात आपल्या गुरूंच्या सिद्धांताला स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरू शकतो.' त्यानंतर, हे भारद्वाज, मी फार लवकर आणि वेगाने तो धम्म शिकून घेतला. त्यानंतर, हे भारद्वाज, केवळ ओठांच्या हालचालीने आणि पाठांतराने मी 'मी ज्ञानवादी आहे, मी थेरवाद जाणतो आणि पाहतो' असा दावा करू लागलो, आणि माझ्याप्रमाणेच इतरही तसा दावा करत होते. तेव्हा, हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'आळार कालाम हा धम्म केवळ श्रद्धेच्या बळावर 'मी स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरत आहे' असे सांगत नाहीत; तर नक्कीच आळार कालाम हा धम्म जाणून आणि पाहून विहरत आहेत.'

‘‘အထ ခွာဟံ, ဘာရဒွါဇ, ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘာရဒွါဇ, အာဠာရော ကာလာမော အာကိဉ္စညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ သဒ္ဓါ, မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ; န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ ဝီရိယံ…ပေ… သတိ… သမာဓိ… ပညာ, မယှံပတ္ထိ ပညာ. ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ အာဠာရော ကာလာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. အထ ခွာဟံ, ဘာရဒွါဇ, ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော, အာဝုသော, သုလဒ္ဓံ နော, အာဝုသော, ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ; ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ တမဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ, ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တမဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ[Pg.428]. ဣတိ ယာဒိသော အဟံ တာဒိသော တုဝံ, ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော အဟံ. ဧဟိ ဒါနိ, အာဝုသော, ဥဘောဝ သန္တာ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာမာ’တိ. ဣတိ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, အာဠာရော ကာလာမော အာစရိယော မေ သမာနော အတ္တနော အန္တေဝါသိံ မံ သမာနံ အတ္တနာ သမသမံ ဌပေသိ, ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ အာကိဉ္စညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

त्यानंतर, हे भारद्वाज, मी जेथे आळार कालाम होते तेथे गेलो. तेथे जाऊन मी आळार कालामांना विचारले – 'हे आवुसो कालाम, तुम्ही कोणत्या मर्यादेपर्यंत हा धम्म स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरत असल्याचे घोषित करता?' असे विचारल्यावर, हे भारद्वाज, आळार कालामांनी आकिंचन्यायतन घोषित केले. तेव्हा, हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'केवळ आळार कालामांकडेच श्रद्धा आहे असे नाही, माझ्याकडेही श्रद्धा आहे; केवळ आळार कालामांकडेच वीर्य... पे... स्मृती... समाधी... प्रज्ञा आहे असे नाही, माझ्याकडेही प्रज्ञा आहे. मग ज्या धम्माला आळार कालाम स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरत असल्याचे घोषित करतात, तो धम्म साक्षात करण्यासाठी मी का प्रयत्न करू नये?' त्यानंतर, हे भारद्वाज, मी फार लवकर आणि वेगाने तो धम्म स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरू लागलो. त्यानंतर, हे भारद्वाज, मी पुन्हा आळार कालामांकडे गेलो आणि त्यांना विचारले – 'हे आवुसो कालाम, तुम्ही याच मर्यादेपर्यंत हा धम्म स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून घोषित करता का?' तेव्हा ते म्हणाले, 'होय आवुसो, मी याच मर्यादेपर्यंत हा धम्म स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून घोषित करतो.' मी म्हणालो, 'मीसुद्धा, हे आवुसो, याच मर्यादेपर्यंत हा धम्म स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरत आहे.' ते म्हणाले, 'हे आपल्यासाठी लाभाचे आहे, आवुसो, हे आपल्यासाठी सुदैवाचे आहे की आम्हाला आपल्यासारखे आयुष्मान सब्रह्मचारी लाभले आहेत. अशा प्रकारे, ज्या धम्माला मी स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून घोषित करतो, तोच धम्म तुम्ही स्वतः अभिज्ञेने साक्षात करून, प्राप्त करून विहरत आहात; आणि ज्या धम्मात तुम्ही विहरत आहात, तोच धम्म मी घोषित करत आहे. अशा प्रकारे, जो धम्म मी जाणतो तो तुम्ही जाणता, आणि जो धम्म तुम्ही जाणता तो मी जाणतो. अशा प्रकारे, जसा मी आहे तसे तुम्ही आहात, आणि जसे तुम्ही आहात तसा मी आहे. या आवुसो, आता आपण दोघे मिळून या गणाचे (संघाचे) नेतृत्व करूया.' अशा प्रकारे, हे भारद्वाज, माझे आचार्य असलेल्या आळार कालामांनी मला त्यांचा शिष्य असूनही स्वतःच्या बरोबरीचे स्थान दिले आणि माझा अत्यंत आदरपूर्वक सत्कार केला. तेव्हा, हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'हा धम्म वैराग्यासाठी, विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञेसाठी, संबोधीसाठी किंवा निर्वाणासाठी उपकारक ठरत नाही; तो केवळ आकिंचन्यायतनात जन्म घेण्यापुरताच मर्यादित आहे.' त्यामुळे, हे भारद्वाज, मी त्या धम्माचा स्वीकार न करता, त्या धम्माविषयी विरक्त होऊन तेथून निघून गेलो।

၄၇၆. ‘‘သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, အာဝုသော, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘာရဒွါဇ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ. တာဒိသော အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ‘ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ, ထေရဝါဒဉ္စ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ စ ပဋိဇာနာမိ, အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသိ; အဒ္ဓါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟာသီ’တိ. အထ ခွာဟံ, ဘာရဒွါဇ, ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘာရဒွါဇ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော နေဝသညာနာသညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ သဒ္ဓါ, မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ; န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ ဝီရိယံ…ပေ… သတိ… သမာဓိ… ပညာ, မယှံပတ္ထိ ပညာ. ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ [Pg.429] ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

४७६. “हे भारद्वाज! तो मी, 'कल्याण काय आहे' याचा शोध घेत, अनुत्तर आणि परम शांत अशा निर्वाणपदाचा शोध करत, जेथे रामपुत्र उदक होते, तेथे गेलो. तेथे पोहोचून मी रामपुत्र उदकांना असे म्हणालो – 'मित्रा, मला या धम्म-विनयात ब्रह्मचर्य आचरण करण्याची इच्छा आहे.' असे म्हटल्यावर, हे भारद्वाज, रामपुत्र उदक मला म्हणाले – 'आयुष्यमानांनी येथे राहावे. हा धम्म असा आहे की, जेथे एखादा सुज्ञ पुरुष फार काळ न लावता, आपल्या आचार्यांच्या सिद्धांताला स्वतःच विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून विहरू शकतो.' हे भारद्वाज, त्यानंतर मी फार काळ न लावता, अत्यंत वेगाने तो धम्म आत्मसात केला. हे भारद्वाज, केवळ ओठ हलवण्यापुरते आणि बोलण्यापुरतेच मी 'मी ज्ञानाचा दावा करतो' आणि 'मी सिद्धांताचा दावा करतो, मी जाणतो व पाहतो' अशी प्रतिज्ञा करत होतो, आणि इतरही तसाच दावा करत होते. हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'रामांनी हा धम्म केवळ श्रद्धेच्या बळावर 'मी स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून विहरत आहे' असे घोषित केले नव्हते; तर नक्कीच ते हा धम्म जाणत आणि पाहत विहरत होते.' मग हे भारद्वाज, जेथे रामपुत्र उदक होते, तेथे मी गेलो आणि रामपुत्र उदकांना विचारले – 'मित्रा, रामांनी हा धम्म स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून विहरत असल्याचे कोणत्या मर्यादेपर्यंत घोषित केले आहे?' असे विचारल्यावर, हे भारद्वाज, रामपुत्र उदकांनी 'नेवसंज्ञानासंज्ञायतन' समापत्ती घोषित केली. हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'केवळ रामांकडेच श्रद्धा नव्हती, माझ्याकडेही श्रद्धा आहे; केवळ रामांकडेच वीर्य... स्मृती... समाधी... प्रज्ञा नव्हती, माझ्याकडेही प्रज्ञा आहे. मग रामांनी ज्या धम्माला स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून विहरत असल्याचे घोषित केले आहे, त्या धम्माच्या साक्षात्कारासाठी मी प्रयत्न का करू नये?' हे भारद्वाज, मी फार काळ न लावता, अत्यंत वेगाने तो धम्म स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून विहरू लागलो.”

‘‘အထ ခွာဟံ, ဘာရဒွါဇ, ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော, အာဝုသော, သုလဒ္ဓံ နော, အာဝုသော, ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ; ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ တံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ, ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ. ဣတိ ယာဒိသော ရာမော အဟောသိ တာဒိသော တုဝံ, ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော ရာမော အဟောသိ. ဧဟိ ဒါနိ, အာဝုသော, တုဝံ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာ’တိ. ဣတိ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော သဗြဟ္မစာရီ မေ သမာနော အာစရိယဋ္ဌာနေ မံ ဌပေသိ, ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ နေဝသညာနာသညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

“त्यानंतर हे भारद्वाज, जेथे रामपुत्र उदक होते, तेथे मी गेलो आणि रामपुत्र उदकांना विचारले – 'मित्रा, रामांनी हा धम्म स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून इतक्याच मर्यादेपर्यंत घोषित केला आहे काय?' (त्यावर ते म्हणाले) 'मित्रा, रामांनी हा धम्म स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून इतक्याच मर्यादेपर्यंत घोषित केला आहे.' (मी म्हणालो) 'मित्रा, मीसुद्धा हा धम्म स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून इतक्याच मर्यादेपर्यंत विहरत आहे.' (ते म्हणाले) 'मित्रा, हा आमचा लाभ आहे, आमचे मोठे भाग्य आहे की आम्हाला तुमच्यासारखे आदरणीय सब्रह्मचारी पाहायला मिळाले. अशा प्रकारे, रामांनी ज्या धम्माला स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून घोषित केले होते, त्याच धम्माला तुम्ही स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून विहरत आहात; आणि ज्या धम्माला तुम्ही स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून विहरत आहात, तोच धम्म रामांनी स्वतः विशेष ज्ञानाने प्रत्यक्ष अनुभवून, प्राप्त करून घोषित केला होता. अशा प्रकारे, जो धम्म रामांनी जाणला होता, तो तुम्ही जाणता; आणि जो धम्म तुम्ही जाणता, तो रामांनी जाणला होता. जसे राम होते, तसेच तुम्ही आहात; आणि जसे तुम्ही आहात, तसेच राम होते. मित्रा, या, आता तुम्ही या संघाचे नेतृत्व करा.' हे भारद्वाज, अशा प्रकारे माझा सब्रह्मचारी असलेल्या रामपुत्र उदकांनी मला आचार्यांच्या स्थानी बसवले आणि माझी थोर पूजेने पूजा केली. हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'हा धम्म वैराग्यासाठी, विरागासाठी, निरोधासाठी, उपशमासाठी, अभिज्ञासाठी, संबोधीसाठी किंवा निर्वाणासाठी उपकारक ठरत नाही; तर तो केवळ 'नेवसंज्ञानासंज्ञायतन' भूमीत जन्म घेण्यापुरताच मर्यादित आहे.' हे भारद्वाज, म्हणून मी त्या धम्मावर संतुष्ट न होता, त्या धम्माविषयी विरक्त होऊन तेथून निघून गेलो.”

၄၇၇. ‘‘သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော မဂဓေသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဥရုဝေဠာ သေနာနိဂမော တဒဝသရိံ. တတ္ထဒ္ဒသံ ရမဏီယံ ဘူမိဘာဂံ, ပါသာဒိကဉ္စ ဝနသဏ္ဍံ, နဒိဉ္စ သန္ဒန္တိံ သေတကံ သုပတိတ္ထံ ရမဏီယံ, သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ရမဏီယော ဝတ, ဘော, ဘူမိဘာဂေါ, ပါသာဒိကော စ ဝနသဏ္ဍော, နဒီ စ သန္ဒတိ သေတကာ သုပတိတ္ထာ ရမဏီယာ, သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမော. အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယာ’တိ[Pg.430]. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တတ္ထေဝ နိသီဒိံ – ‘အလမိဒံ ပဓာနာယာ’တိ. အပိဿု မံ, ဘာရဒွါဇ, တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

४७७. “हे भारद्वाज, तो मी, 'कल्याण काय आहे' याचा शोध घेत, अनुत्तर आणि परम शांत अशा निर्वाणपदाचा शोध करत, मगध देशात क्रमशः चारिका करत करत जेथे उरुवेळा येथील सेनानिगम होते, तेथे पोहोचलो. तेथे मला एक रमणीय भूभाग, मन प्रसन्न करणारे वन, संथ वाहणारी स्वच्छ व सुंदर घाटांची रमणीय नदी आणि सभोवताली भिक्षेसाठी गोचरग्राम दिसले. हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'अहा! हा भूभाग किती रमणीय आहे, हे वन किती प्रसन्न करणारे आहे, ही नदी किती स्वच्छ व सुंदर घाटांची असून संथ वाहत आहे आणि सभोवताली भिक्षेसाठी गोचरग्रामही आहे. साधना करू इच्छिणाऱ्या कुलपुत्राला साधनेसाठी हे खरोखरच योग्य स्थान आहे.' हे भारद्वाज, 'साधनेसाठी हे योग्य स्थान आहे' असा विचार करून मी तेथेच बसलो. हे भारद्वाज, तेव्हा माझ्या मनात पूर्वी कधीही न ऐकलेल्या तीन अद्भुत उपमा स्फुरल्या.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဘာရဒွါဇ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘော ဂေါတမ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ, တဉ္စ ပန ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ; ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ အဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, ပဌမာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

"हे भारद्वाज, समजा जसे काही पाण्यात टाकलेले ओले व रसयुक्त लाकूड आहे. नंतर एखादा माणूस मंथन-काष्ठ घेऊन येईल आणि विचार करेल - 'मी अग्नी उत्पन्न करीन, तेज प्रकट करीन.' भारद्वाज, तुला काय वाटते? तो माणूस पाण्यात टाकलेले ते ओले व रसयुक्त लाकूड मंथन-काष्ठ घेऊन घासताना अग्नी उत्पन्न करू शकेल का, तेज प्रकट करू शकेल का?" "नाही, हे गोतमा. त्याचे कारण काय? कारण, हे गोतमा, ते लाकूड ओले व रसयुक्त आहे आणि ते पाण्यात टाकलेले आहे. तो माणूस केवळ थकवा आणि त्रासाचाच धनी होईल." "त्याचप्रमाणे, हे भारद्वाज, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण शरीराने आणि मनाने कामभोगांपासून अलिप्त न राहता विहार करतात, आणि त्यांच्या मनात कामभोगांविषयी जो कामच्छंद, कामस्नेह, काममुच्छा, कामपिपासा आणि कामपरिळाह असतो, तो त्यांच्या अंतर्मनातून चांगल्या प्रकारे नष्ट झालेला नसतो आणि चांगल्या प्रकारे शांत झालेला नसतो; जरी ते आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण प्रयत्नांमुळे उद्भवणाऱ्या तीव्र, कठोर, कटू आणि दुःखद वेदना सहन करत असले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास असमर्थ आहेत. आणि जरी ते आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण प्रयत्नांमुळे उद्भवणाऱ्या तीव्र, कठोर, कटू आणि दुःखद वेदना सहन करत नसले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास असमर्थ आहेत. हे भारद्वाज, ही पहिली आश्चर्यकारक उपमा मला सुचली, जी पूर्वी कधीही ऐकली नव्हती."

၄၇၈. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဘာရဒွါဇ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘော ဂေါတမ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ, ကိဉ္စာပိ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ; ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ [Pg.431] ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

४७८. "हे भारद्वाज, मला दुसरी एक आश्चर्यकारक उपमा सुचली, जी पूर्वी कधीही ऐकली नव्हती. हे भारद्वाज, समजा जसे काही पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले ओले व रसयुक्त लाकूड आहे. नंतर एखादा माणूस मंथन-काष्ठ घेऊन येईल आणि विचार करेल - 'मी अग्नी उत्पन्न करीन, तेज प्रकट करीन.' भारद्वाज, तुला काय वाटते? तो माणूस पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले ते ओले व रसयुक्त लाकूड मंथन-काष्ठ घेऊन घासताना अग्नी उत्पन्न करू शकेल का, तेज प्रकट करू शकेल का?" "नाही, हे गोतमा. त्याचे कारण काय? कारण, हे गोतमा, ते लाकूड ओले व रसयुक्त आहे, जरी ते पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले असले तरी. तो माणूस केवळ थकवा आणि त्रासाचाच धनी होईल." "त्याचप्रमाणे, हे भारद्वाज, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण शरीराने आणि मनाने कामभोगांपासून अलिप्त राहून विहार करतात, परंतु त्यांच्या मनात कामभोगांविषयी जो कामच्छंद, कामस्नेह, काममुच्छा, कामपिपासा आणि कामपरिळाह असतो, तो त्यांच्या अंतर्मनातून चांगल्या प्रकारे नष्ट झालेला नसतो आणि चांगल्या प्रकारे शांत झालेला नसतो; जरी ते आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण प्रयत्नांमुळे उद्भवणाऱ्या तीव्र, कठोर, कटू आणि दुःखद वेदना सहन करत असले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास असमर्थ आहेत. आणि जरी ते आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण प्रयत्नांमुळे उद्भवणाऱ्या तीव्र, कठोर, कटू आणि दुःखद वेदना सहन करत नसले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास असमर्थ आहेत. हे भारद्वाज, ही दुसरी आश्चर्यकारक उपमा मला सुचली, जी पूर्वी कधीही ऐकली नव्हती."

၄၇၉. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဘာရဒွါဇ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ဘော ဂေါတမ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘော ဂေါတမ, သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ, တဉ္စ ပန အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ သုပ္ပဟီနော ဟောတိ သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. ဣမာ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

४७९. "हे भारद्वाज, मला तिसरी एक आश्चर्यकारक उपमा सुचली, जी पूर्वी कधीही ऐकली नव्हती. हे भारद्वाज, समजा जसे काही पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले सुके व नीरस लाकूड आहे. नंतर एखादा माणूस मंथन-काष्ठ घेऊन येईल आणि विचार करेल - 'मी अग्नी उत्पन्न करीन, तेज प्रकट करीन.' भारद्वाज, तुला काय वाटते? तो माणूस पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले ते सुके व नीरस लाकूड मंथन-काष्ठ घेऊन घासताना अग्नी उत्पन्न करू शकेल का, तेज प्रकट करू शकेल का?" "होय, हे गोतमा. त्याचे कारण काय? कारण, हे गोतमा, ते लाकूड सुके व नीरस आहे आणि ते पाण्यापासून दूर कोरड्या जमिनीवर ठेवलेले आहे." "त्याचप्रमाणे, हे भारद्वाज, जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण शरीराने आणि मनाने कामभोगांपासून अलिप्त राहून विहार करतात, आणि त्यांच्या मनात कामभोगांविषयी जो कामच्छंद, कामस्नेह, काममुच्छा, कामपिपासा आणि कामपरिळाह असतो, तो त्यांच्या अंतर्मनातून चांगल्या प्रकारे नष्ट झालेला असतो आणि चांगल्या प्रकारे शांत झालेला असतो; जरी ते आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण प्रयत्नांमुळे उद्भवणाऱ्या तीव्र, कठोर, कटू आणि दुःखद वेदना सहन करत असले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास समर्थ आहेत. आणि जरी ते आदरणीय श्रमण-ब्राह्मण प्रयत्नांमुळे उद्भवणाऱ्या तीव्र, कठोर, कटू आणि दुःखद वेदना सहन करत नसले, तरीही ते ज्ञान, दर्शन आणि अनुत्तर संबोधी प्राप्त करण्यास समर्थ आहेत. हे भारद्वाज, ही तिसरी आश्चर्यकारक उपमा मला सुचली, जी पूर्वी कधीही ऐकली नव्हती. हे भारद्वाज, या तीन आश्चर्यकारक उपमा मला सुचल्या, ज्या पूर्वी कधीही ऐकल्या नव्हत्या."

၄၈၀. ‘‘တဿ [Pg.432] မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျံ အဘိနိပ္ပီဠေယျံ အဘိသန္တာပေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှာမိ အဘိနိပ္ပီဠေမိ အဘိသန္တာပေမိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ သီသေ ဝါ ဂဟေတွာ ခန္ဓေ ဝါ ဂဟေတွာ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျ အဘိနိပ္ပီဠေယျ အဘိသန္တာပေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ; သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

४८०. "हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला - 'मी दातांवर दात दाबून, जिभेने टाळूला भिडवून, चित्ताने चित्ताचे दमन करावे, त्याला पिडा द्यावी, त्याला तापवावे.' हे भारद्वाज, मी दातांवर दात दाबून, जिभेने टाळूला भिडवून, चित्ताने चित्ताचे दमन केले, त्याला पिडा दिली, त्याला तापवले. हे भारद्वाज, जेव्हा मी दातांवर दात दाबून, जिभेने टाळूला भिडवून, चित्ताने चित्ताचे दमन करत होतो, त्याला पिडा देत होतो, त्याला तापवत होतो, तेव्हा माझ्या काखेतून घामाच्या धारा वाहू लागल्या. हे भारद्वाज, जसे एखाद्या बलवान माणसाने एखाद्या दुर्बल माणसाला डोक्याने किंवा खांद्याने पकडून त्याचे दमन करावे, त्याला पिडा द्यावी, त्याला तापवावे; त्याचप्रमाणे, हे भारद्वाज, जेव्हा मी दातांवर दात दाबून, जिभेने टाळूला भिडवून, चित्ताने चित्ताचे दमन करत होतो, त्याला पिडा देत होतो, त्याला तापवत होतो, तेव्हा माझ्या काखेतून घामाच्या धारा वाहू लागल्या. हे भारद्वाज, माझा पराक्रम (वीर्य) दृढ झाला होता, तो शिथिल झाला नव्हता; माझी स्मृती (सती) जागृत होती, ती विसरली नव्हती. परंतु, त्या दुःखदायक तपश्चर्येमुळे पीडित झालेल्या माझ्या शरीरात अत्यंत दाह निर्माण झाला होता आणि ते शांत झाले नव्हते."

၄၈၁. ‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ ကမ္မာရဂဂ္ဂရိယာ ဓမမာနာယ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ; သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

४८१. भारद्वाज, त्या माझ्या मनात असा विचार आला—'का नको मी श्वासोच्छ्वास नसलेले (अपाणक) ध्यानच ध्यावे?' भारद्वाज, मग मी तोंड आणि नाक यांतून श्वास आणि उच्छ्वास रोखून धरले. भारद्वाज, जेव्हा मी तोंड आणि नाक यांतून श्वासोच्छ्वास रोखून धरले, तेव्हा कानांच्या छिद्रांतून बाहेर पडणाऱ्या हवेचा प्रचंड आवाज होऊ लागला. ज्याप्रमाणे लोहाराचा भाता फुंकताना प्रचंड आवाज होतो, त्याचप्रमाणे भारद्वाज, जेव्हा मी तोंड आणि नाक यांतून श्वासोच्छ्वास रोखून धरले, तेव्हा माझ्या कानांच्या छिद्रांतून बाहेर पडणाऱ्या हवेचा प्रचंड आवाज होऊ लागला. भारद्वाज, माझे वीर्य (प्रयत्न) दृढ होते, अजिबात शिथिल नव्हते; स्मृती (जागरूकता) प्रस्थापित झाली होती, ती संभ्रमित नव्हती. परंतु, त्या अत्यंत कठीण अशा तपश्चर्येमुळे (दुष्करचर्येमुळे) आणि तीव्र प्रयत्नांमुळे माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते.

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, ဗလဝါ ပုရိသော, တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော [Pg.433] စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ; သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

भारद्वाज, त्या माझ्या मनात असा विचार आला—'का नको मी श्वासोच्छ्वास नसलेले ध्यानच ध्यावे?' भारद्वाज, मग मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वास आणि उच्छ्वास रोखून धरले. भारद्वाज, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वासोच्छ्वास रोखून धरले, तेव्हा तीव्र वायू माझ्या मस्तकावर आघात करू लागले. भारद्वाज, ज्याप्रमाणे एखादा बलवान माणूस तीक्ष्ण शस्त्राने मस्तकावर प्रहार करतो, त्याचप्रमाणे भारद्वाज, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वासोच्छ्वास रोखून धरले, तेव्हा तीव्र वायू माझ्या मस्तकावर आघात करू लागले. भारद्वाज, माझे वीर्य दृढ होते, अजिबात शिथिल नव्हते; स्मृती प्रस्थापित झाली होती, ती संभ्रमित नव्हती. परंतु, त्या अत्यंत कठीण अशा तपश्चर्येमुळे आणि तीव्र प्रयत्नांमुळे माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते.

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ; သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

भारद्वाज, त्या माझ्या मनात असा विचार आला—'का नको मी श्वासोच्छ्वास नसलेले ध्यानच ध्यावे?' भारद्वाज, मग मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वास आणि उच्छ्वास रोखून धरले. भारद्वाज, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वासोच्छ्वास रोखून धरले, तेव्हा माझ्या डोक्यात तीव्र वेदना होऊ लागल्या. भारद्वाज, ज्याप्रमाणे एखादा बलवान माणूस मजबूत चामड्याच्या पट्ट्याने डोके आवळून बांधतो, त्याचप्रमाणे भारद्वाज, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वासोच्छ्वास रोखून धरले, तेव्हा माझ्या डोक्यात तीव्र वेदना होऊ लागल्या. भारद्वाज, माझे वीर्य दृढ होते, अजिबात शिथिल नव्हते; स्मृती प्रस्थापित झाली होती, ती संभ्रमित नव्हती. परंतु, त्या अत्यंत कठीण अशा तपश्चर्येमुळे आणि तीव्र प्रयत्नांमुळे माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते.

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ; သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

भारद्वाज, त्या माझ्या मनात असा विचार आला—'का नको मी श्वासोच्छ्वास नसलेले ध्यानच ध्यावे?' भारद्वाज, मग मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वास आणि उच्छ्वास रोखून धरले. भारद्वाज, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वासोच्छ्वास रोखून धरले, तेव्हा तीव्र वायू माझ्या पोटाला कापू लागले. भारद्वाज, ज्याप्रमाणे एखादा कुशल कसाई किंवा त्याचा शिकाऊ मुलगा तीक्ष्ण सुरीने गाईचे पोट कापतो, त्याचप्रमाणे भारद्वाज, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वासोच्छ्वास रोखून धरले, तेव्हा तीव्र वायू माझ्या पोटाला कापू लागले. भारद्वाज, माझे वीर्य दृढ होते, अजिबात शिथिल नव्हते; स्मृती प्रस्थापित झाली होती, ती संभ्रमित नव्हती. परंतु, त्या अत्यंत कठीण अशा तपश्चर्येमुळे आणि तीव्र प्रयत्नांमुळे माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते.

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ [Pg.434] နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. အပိဿု မံ, ဘာရဒွါဇ, ဒေဝတာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော, အပိ စ ကာလင်္ကရောတီ’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော, နာပိ ကာလင်္ကရောတိ; အရဟံ သမဏော ဂေါတမော, ဝိဟာရောတွေဝ သော အရဟတော ဧဝရူပေါ ဟောတီ’တိ.

भारद्वाज, त्या माझ्या मनात असा विचार आला—'का नको मी श्वासोच्छ्वास नसलेले ध्यानच ध्यावे?' भारद्वाज, मग मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वास आणि उच्छ्वास रोखून धरले. भारद्वाज, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वासोच्छ्वास रोखून धरले, तेव्हा माझ्या शरीरात तीव्र दाह होऊ लागला. भारद्वाज, ज्याप्रमाणे दोन बलवान पुरुष एका दुर्बल पुरुषाला दोन्ही हातांनी पकडून धगधगत्या कोळशांच्या कुंडात भाजतात किंवा चहूबाजूंनी शेकतात, त्याचप्रमाणे भारद्वाज, जेव्हा मी तोंड, नाक आणि कान यांतून श्वासोच्छ्वास रोखून धरले, तेव्हा माझ्या शरीरात तीव्र दाह होऊ लागला. भारद्वाज, माझे वीर्य दृढ होते, अजिबात शिथिल नव्हते; स्मृती प्रस्थापित झाली होती, ती संभ्रमित नव्हती. परंतु, त्या अत्यंत कठीण अशा तपश्चर्येमुळे आणि तीव्र प्रयत्नांमुळे माझे शरीर अत्यंत तप्त झाले होते आणि शांत होत नव्हते. भारद्वाज, मला पाहून काही देवता म्हणाल्या—'श्रमण गौतम मरण पावले आहेत.' काही देवता म्हणाल्या—'श्रमण गौतम मरण पावलेले नाहीत, पण ते मरणाच्या दारात आहेत.' तर काही देवता म्हणाल्या—'श्रमण गौतम मरण पावलेले नाहीत आणि ते मरणाच्या दारातही नाहीत; श्रमण गौतम अर्हत झाले आहेत, कारण अर्हतांचे राहणे असेच असते.'

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇေယျ’န္တိ. အထ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘မာ ခေါ တွံ, မာရိသ, သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိ. သစေ ခေါ တွံ, မာရိသ, သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိဿသိ, တဿ တေ မယံ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေဿာမ. တာယ တွံ ယာပေဿသီ’တိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန သဗ္ဗသော အဇဇ္ဇိတံ ပဋိဇာနေယျံ, ဣမာ စ မေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေယျုံ, တာယ စာဟံ ယာပေယျံ. တံ မမဿ မုသာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တာ ဒေဝတာ ပစ္စာစိက္ခာမိ, ‘ဟလ’န္တိ ဝဒါမိ.

भारद्वाज, त्या माझ्या मनात असा विचार आला—'का नको मी पूर्णपणे अन्नत्याग करून साधना करावी?' भारद्वाज, तेव्हा काही देवता माझ्याकडे आल्या आणि म्हणाल्या—'हे महाशया, आपण पूर्णपणे अन्नत्याग करू नका. जर आपण पूर्णपणे अन्नत्याग केलात, तर आम्ही आपल्या रोमकुपांतून दिव्य ओज शरीरात प्रवेश करवू, ज्याच्या आधारे आपण जिवंत राहू शकाल.' भारद्वाज, तेव्हा माझ्या मनात असा विचार आला—'जर मी पूर्णपणे अन्नत्याग करण्याची प्रतिज्ञा केली आणि या देवतांनी माझ्या रोमकुपांतून दिव्य ओज शरीरात प्रवेश करवले आणि मी त्यावर जिवंत राहिलो, तर माझी ती प्रतिज्ञा असत्य ठरेल.' भारद्वाज, म्हणून मी त्या देवतांना नकार दिला आणि म्हणालो—'पुरे, असे करू नका.'

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ, ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ, ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ, ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ, ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ, ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ, ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ [Pg.435] အာဟာရယတော ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ, ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ, ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ, ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ, အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တော ကာယော ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ အာသီတိကပဗ္ဗာနိ ဝါ ကာဠပဗ္ဗာနိ ဝါ, ဧဝမေဝဿု မေ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ; သေယျထာပိ နာမ ဩဋ္ဌပဒံ, ဧဝမေဝဿု မေ အာနိသဒံ ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ; သေယျထာပိ နာမ ဝဋ္ဋနာဝဠီ, ဧဝမေဝဿု မေ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကော ဥဏ္ဏတာဝနတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ; သေယျထာပိ နာမ ဇရသာလာယ ဂေါပါနသိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ, ဧဝမေဝဿု မေ ဖာသုဠိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ; သေယျထာပိ နာမ ဂမ္ဘီရေ ဥဒပါနေ ဥဒကတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ, ဧဝမေဝဿု မေ အက္ခိကူပေသု အက္ခိတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ; သေယျထာပိ နာမ တိတ္တကာလာဗု အာမကစ္ဆိန္နော ဝါတာတပေန သံဖုဋိတော ဟောတိ သမ္မိလာတော, ဧဝမေဝဿု မေ သီသစ္ဆဝိ သံဖုဋိတာ ဟောတိ သမ္မိလာတာ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ‘ဥဒရစ္ဆဝိံ ပရိမသိဿာမီ’တိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ, ‘ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ ပရိမသိဿာမီ’တိ ဥဒရစ္ဆဝိံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ; ယာဝဿု မေ, ဘာရဒွါဇ, ဥဒရစ္ဆဝိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ အလ္လီနာ ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ‘ဝစ္စံ ဝါ မုတ္တံ ဝါ ကရိဿာမီ’တိ တတ္ထေဝ အဝကုဇ္ဇော ပပတာမိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဣမမေဝ ကာယံ အဿာသေန္တော ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇာမိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇတော ပူတိမူလာနိ လောမာနိ ကာယသ္မာ ပပတန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. အပိဿု မံ, ဘာရဒွါဇ, မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာဠော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော, သာမော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော နပိ သာမော, မင်္ဂုရစ္ဆဝိ သမဏော ဂေါတမော’တိ; ယာဝဿု မေ, ဘာရဒွါဇ, တာဝ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော ဥပဟတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ.

हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी अगदी थोडे थोडे अन्न ग्रहण करावे, जसे की मुगाचे कढण, कुळिथाचे कढण, वाटाण्याचे कढण किंवा हरभऱ्याचे कढण.' म्हणून, हे भारद्वाज, मी अगदी थोडे थोडे अन्न ग्रहण करू लागलो – मुगाचे कढण, कुळिथाचे कढण, वाटाण्याचे कढण किंवा हरभऱ्याचे कढण. हे भारद्वाज, जेव्हा मी इतके थोडे थोडे अन्न ग्रहण करत होतो, तेव्हा माझे शरीर अत्यंत कृश झाले. वाळलेल्या बांबूच्या पेरांप्रमाणे माझे अवयव त्या अल्प आहारामुळे दिसू लागले. उंटाच्या पायाच्या खुराप्रमाणे माझे नितंब त्या अल्प आहारामुळे झाले. मण्यांच्या माळेप्रमाणे माझा पाठीचा कणा उंच-सखल झाला. एखाद्या जुन्या मोडकळीस आलेल्या घराच्या वाशांप्रमाणे माझ्या बरगड्या विस्कळीत झाल्या. खोल विहिरीतील पाण्याचे थेंब जसे खोलवर गेलेले दिसतात, तसेच माझ्या डोळ्यांच्या खोबणीत माझे डोळे खोलवर गेलेले दिसू लागले. उन्हात आणि वाऱ्यात सुकलेल्या कडू भोपळ्याप्रमाणे माझ्या डोक्याची त्वचा आकुंचन पावून सुरकुतली. हे भारद्वाज, जेव्हा मी 'पोटाच्या त्वचेला स्पर्श करीन' असा विचार करून हात लावत असे, तेव्हा माझ्या हातात पाठीचा कणाच लागत असे; आणि जेव्हा 'पाठीच्या कण्याला स्पर्श करीन' असा विचार करत असे, तेव्हा माझ्या हातात पोटाची त्वचाच लागत असे. हे भारद्वाज, त्या अल्प आहारामुळे माझ्या पोटाची त्वचा पाठीच्या कण्याला चिकटून गेली होती. हे भारद्वाज, जेव्हा मी 'मल-मूत्र विसर्जन करीन' या विचाराने जात असे, तेव्हा त्या अल्प आहारामुळे मी तिथेच पालथा पडून जात असे. हे भारद्वाज, मी माझ्या शरीराला थोडा दिलासा देण्यासाठी हाताने माझ्या अंगाला कुरवाळत असे. हे भारद्वाज, जेव्हा मी हाताने अंगाला कुरवाळत असे, तेव्हा त्या अल्प आहारामुळे मुळापासून कुजलेले माझे केस शरीरावरून गळून पडत असत. हे भारद्वाज, लोक मला पाहून म्हणत – 'श्रमण गौतम काळे पडले आहेत.' काही लोक म्हणत – 'श्रमण गौतम काळे नाहीत, ते सावळे आहेत.' तर काही लोक म्हणत – 'श्रमण गौतम काळेही नाहीत आणि सावळेही नाहीत, त्यांच्या त्वचेचा रंग मंगुर माशासारखा झाला आहे.' हे भारद्वाज, पूर्वी माझा जो अत्यंत शुद्ध, उजळ आणि स्वच्छ वर्ण होता, तो त्या अल्प आहारामुळे इतका नष्ट झाला होता.

၄၈၂. ‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယေ ခေါ ကေစိ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိံသု[Pg.436], ဧတာဝပရမံ, နယိတော ဘိယျော; ယေပိ ဟိ ကေစိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိဿန္တိ, ဧတာဝပရမံ, နယိတော ဘိယျော; ယေပိ ဟိ ကေစိ ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, ဧတာဝပရမံ, နယိတော ဘိယျော. န ခေါ ပနာဟံ ဣမာယ ကဋုကာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ အဓိဂစ္ဆာမိ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ. သိယာ နု ခေါ အညော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ? တဿ မယှံ ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ ပိတု သက္ကဿ ကမ္မန္တေ သီတာယ ဇမ္ဗုစ္ဆာယာယ နိသိန္နော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတာ. သိယာ နု ခေါ ဧသော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ? တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, သတာနုသာရိ ဝိညာဏံ အဟောသိ – ‘ဧသေဝ မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကိံ နု ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ? တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ.

४८२. हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'भूतकाळात ज्या कोणी श्रमणांनी किंवा ब्राह्मणांनी स्वतःवर ओढवून घेतलेल्या तीव्र, अत्यंत वेदनादायक, कडू आणि असह्य यातना सहन केल्या असतील, त्या यापेक्षा अधिक असू शकत नाहीत; हीच त्याची अंतिम सीमा होती. भविष्यकाळातही जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण स्वतःवर ओढवून घेतलेल्या तीव्र, अत्यंत वेदनादायक, कडू आणि असह्य यातना सहन करतील, त्या यापेक्षा अधिक असू शकत नाहीत; हीच त्याची अंतिम सीमा असेल. आणि वर्तमानकाळातही जे कोणी श्रमण किंवा ब्राह्मण स्वतःवर ओढवून घेतलेल्या तीव्र, अत्यंत वेदनादायक, कडू आणि असह्य यातना सहन करत आहेत, त्या यापेक्षा अधिक असू शकत नाहीत; हीच त्याची अंतिम सीमा आहे. परंतु, मी या अत्यंत कठीण आणि वेदनादायक दुष्करचर्येने मानवी क्षमतेपलीकडील श्रेष्ठ असे आर्य ज्ञानदर्शन प्राप्त करू शकलो नाही. मग बोधी प्राप्तीसाठी दुसरा एखादा मार्ग असू शकेल का?' हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मला आठवते की, माझे पिता शाक्य यांच्या शेतातील पेरणीच्या उत्सवाच्या वेळी, जांभळाच्या झाडाच्या थंड सावलीत बसून, मी कामभोगांपासून अलिप्त होऊन, अकुशल धर्मांपासून अलिप्त होऊन, सवितर्क, सविचार आणि विवेकापासून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख देणारे प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरत होतो. काय हाच बोधीचा मार्ग असू शकेल का?' हे भारद्वाज, त्या स्मृतीच्या अनुषंगाने मला ज्ञान झाले – 'हाच बोधीचा मार्ग आहे.' हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी त्या सुखाला का बरे भ्यावे, जे सुख कामभोगांपासून अलिप्त आणि अकुशल धर्मांपासून अलिप्त राहून प्राप्त होते?' हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'मी त्या सुखाला मुळीच घाबरत नाही, जे सुख कामभोगांपासून अलिप्त आणि अकुशल धर्मांपासून अलिप्त राहून प्राप्त होते.'

၄၈၃. ‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ တံ သုကရံ သုခံ အဓိဂန္တုံ ဧဝံ အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တကာယေန. ယံနူနာဟံ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ ဩဒနကုမ္မာသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ. တေန ခေါ ပန မံ, ဘာရဒွါဇ, သမယေန ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောန္တိ – ‘ယံ ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ အဓိဂမိဿတိ တံ နော အာရောစေဿတီ’တိ. ယတော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ, အထ မေ တေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမိံသု – ‘ဗာဟုလ္လိကော သမဏော ဂေါတမော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယာ’တိ.

४८३. हे भारद्वाज, माझ्या मनात असा विचार आला – 'अशा अत्यंत कृश झालेल्या शरीराने ते सुख प्राप्त करणे सोपे नाही. मग मी भात आणि सातूचे पीठ यांसारखे थोडे स्थूल अन्न ग्रहण करावे.' म्हणून, हे भारद्वाज, मी भात आणि सातूचे पीठ यांसारखे स्थूल अन्न ग्रहण केले. हे भारद्वाज, त्या वेळी पंचवर्गीय भिक्खू माझी सेवा करत होते, या विचाराने की – 'श्रमण गौतम ज्या धर्माची प्राप्ती करतील, तो आम्हाला सांगतील.' परंतु, हे भारद्वाज, जेव्हा मी भात आणि सातूचे पीठ यांसारखे स्थूल अन्न ग्रहण केले, तेव्हा ते पंचवर्गीय भिक्खू निराश होऊन मला सोडून निघून गेले, आणि विचार करू लागले – 'श्रमण गौतम आता विलासी झाले आहेत, त्यांनी आपली साधना सोडून दिली आहे आणि ते विलासी जीवनाकडे वळले आहेत.'

‘‘သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေတွာ ဗလံ ဂဟေတွာ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ [Pg.437] သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

हे भारद्वाज, मी ते स्थूल अन्न ग्रहण करून आणि शक्ती मिळवून, कामभोगांपासून अलिप्त होऊन... (तसेच पुढे)... प्रथम ध्यान प्राप्त करून विहरू लागलो. वितर्क आणि विचारांच्या शमनानंतर, अंतःकरणात प्रसन्नता आणणारे, चित्ताची एकाग्रता वाढवणारे, वितर्करहित, विचाररहित, समाधीतून उत्पन्न झालेले प्रीती व सुख देणारे द्वितीय ध्यान... तृतीय ध्यान... चतुर्थ ध्यान प्राप्त करून मी विहरू लागलो.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. အယံ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, ရတ္တိယာ ပဌမေ ယာမေ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော; ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

अशा प्रकारे चित्त समाहित (एकाग्र), परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, मी पूर्वजन्मांच्या स्मृतीच्या ज्ञानासाठी (पुब्बेनिवासानुस्सतिज्ञानाय) चित्त वळवले. मी माझ्या अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण करू लागलो, जसे की – एक जन्म, दोन जन्म... (इत्यादी)... अशा प्रकारे मी सविस्तर तपशीलासह आणि वैशिष्ट्यांसह अनेक प्रकारच्या पूर्वजन्मांचे स्मरण केले. हे भारद्वाज, रात्रीच्या पहिल्या प्रहरात मला ही पहिली विद्या (ज्ञान) प्राप्त झाली; अविद्या नष्ट झाली, विद्या उत्पन्न झाली; अंधकार नष्ट झाला, प्रकाश उत्पन्न झाला; जसे की अप्रमत्त (जागरूक), उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करणाऱ्याच्या बाबतीत घडते.

၄၈၄. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာမိ…ပေ… အယံ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ ဒုတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော; ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

४८४. अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, मी प्राण्यांच्या च्युती (मृत्यू) आणि उत्पत्तीच्या (पुनर्जन्म) ज्ञानासाठी (चुतूपपातज्ञानाय) चित्त वळवले. मी मानवी दृष्टीच्या पलीकडे असलेल्या अत्यंत शुद्ध अशा दिव्य चक्षूंनी प्राण्यांना मरताना आणि जन्म घेताना पाहिले; हीन, प्रगत, सुवर्ण (सुंदर), दुर्वर्ण (कुरूप), सुगती प्राप्त झालेले, दुर्गती प्राप्त झालेले आणि आपापल्या कर्मांनुसार गती मिळवणाऱ्या प्राण्यांना मी जाणले... (इत्यादी)... हे भारद्वाज, रात्रीच्या मध्यम प्रहरात मला ही दुसरी विद्या प्राप्त झाली; अविद्या नष्ट झाली, विद्या उत्पन्न झाली; अंधकार नष्ट झाला, प्रकाश उत्पन्न झाला; जसे की अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करणाऱ्याच्या बाबतीत घडते.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ. တဿ မေ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ [Pg.438] စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ အဟောသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိံ. အယံ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော; ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော’’တိ.

अशा प्रकारे चित्त समाहित, परिशुद्ध, अत्यंत निर्मळ, दोषरहित, उपक्लेशरहित, मृदू, कर्मक्षम, स्थिर आणि अचलता प्राप्त झालेले असताना, मी आसवांच्या (चित्तमळांच्या) क्षयाच्या ज्ञानासाठी (आसवक्खयज्ञानाय) चित्त वळवले. मी 'हे दुःख आहे' हे यथाभूत (जसे आहे तसे) जाणले, 'हा दुःखसमुदय (दुःखाचे कारण) आहे' हे यथाभूत जाणले, 'हा दुःखनिरोध (दुःखाचा अंत) आहे' हे यथाभूत जाणले, 'ही दुःखनिरोधगामिनी प्रतिपदा (दुःखाचा अंत करणारा मार्ग) आहे' हे यथाभूत जाणले; 'हे आसव आहेत' हे यथाभूत जाणले, 'हा आसवसमुदय आहे' हे यथाभूत जाणले, 'हा आसवनिरोध आहे' हे यथाभूत जाणले, 'ही आसवनिरोधगामिनी प्रतिपदा आहे' हे यथाभूत जाणले. अशा प्रकारे जाणणाऱ्या आणि पाहणाऱ्या माझे चित्त कामासवापासून मुक्त झाले, भवासवापासून मुक्त झाले आणि अविद्यासवापासून मुक्त झाले. मुक्त झाल्यावर 'मुक्त झाले' असे ज्ञान झाले. 'जन्म नष्ट झाला आहे, ब्रह्मचर्य पूर्ण झाले आहे, जे करायचे होते ते केले गेले आहे, आता या जन्मानंतर काहीही करायचे उरलेले नाही' हे मी जाणले. हे भारद्वाज, रात्रीच्या अंतिम प्रहरात मला ही तिसरी विद्या प्राप्त झाली; अविद्या नष्ट झाली, विद्या उत्पन्न झाली; अंधकार नष्ट झाला, प्रकाश उत्पन्न झाला; जसे की अप्रमत्त, उद्योगी आणि दृढनिश्चयी होऊन विहार करणाऱ्याच्या बाबतीत घडते.

၄၈၅. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဋ္ဌိတဝတံ ဘောတော ဂေါတမဿ ပဓာနံ အဟောသိ, သပ္ပုရိသဝတံ ဘောတော ဂေါတမဿ ပဓာနံ အဟောသိ; ယထာ တံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, အတ္ထိ ဒေဝါ’’တိ ? ‘‘ဌာနသော မေတံ, ဘာရဒွါဇ, ဝိဒိတံ ယဒိဒံ – အဓိဒေဝါ’’တိ. ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘အတ္ထိ ဒေဝါ’တိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဌာနသော မေတံ, ဘာရဒွါဇ, ဝိဒိတံ ယဒိဒံ အဓိဒေဝါ’တိ ဝဒေသိ. နနု, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ တုစ္ဆာ မုသာ ဟောတီ’’တိ? ‘‘‘အတ္ထိ ဒေဝါ’တိ, ဘာရဒွါဇ, ပုဋ္ဌော သမာနော ‘အတ္ထိ ဒေဝါ’တိ ယော ဝဒေယျ, ‘ဌာနသော မေ ဝိဒိတာ’တိ ယော ဝဒေယျ; အထ ခွေတ္ထ ဝိညုနာ ပုရိသေန ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂန္တဗ္ဗံ ယဒိဒံ – ‘အတ္ထိ ဒေဝါ’’’တိ. ‘‘ကိဿ ပန မေ ဘဝံ ဂေါတမော အာဒိကေနေဝ န ဗျာကာသီ’’တိ ? ‘‘ဥစ္စေန သမ္မတံ ခေါ ဧတံ, ဘာရဒွါဇ, လောကသ္မိံ ယဒိဒံ – ‘အတ္ထိ ဒေဝါ’’’တိ.

४८५. असे म्हटले असता, संगारव नावाचा तरुण भगवंतांना म्हणाला – "आदरणीय गोतमांचे प्रयत्न दृढ (अविचल) होते, आदरणीय गोतमांचे प्रयत्न सत्पुरुषासारखे होते; जसे की एका अर्हत, सम्यक्संबुद्धाचे असावे. पण आदरणीय गोतम, देव खरोखरच अस्तित्वात आहेत का?" "हे भारद्वाज, हे कारणासहित (निश्चितपणे) जाणले गेले आहे की देव (अधिदेव) आहेत." "पण आदरणीय गोतम, जेव्हा तुम्हाला विचारले गेले की 'देव आहेत का?', तेव्हा तुम्ही म्हणालात की 'हे भारद्वाज, हे कारणासहित जाणले गेले आहे की देव आहेत'. आदरणीय गोतम, जर असे असेल, तर तुमचे बोलणे निरर्थक आणि असत्य ठरत नाही का?" "हे भारद्वाज, 'देव आहेत का?' असे विचारले असता, जो कोणी म्हणेल की 'देव आहेत' किंवा जो म्हणेल की 'हे मला कारणासहित माहीत आहे'; तर यावरून सुज्ञ माणसाने निश्चितपणे असा निष्कर्ष काढला पाहिजे की 'देव आहेत'." "पण आदरणीय गोतमांनी मला सुरुवातीलाच सरळ उत्तर का दिले नाही?" "हे भारद्वाज, जगात हे मोठ्या प्रमाणावर मान्य केले गेले आहे की 'देव आहेत'."},{

၄၈၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ [Pg.439] ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

४८६. असे म्हटले असता, संगारव तरुण भगवंतांना म्हणाला – "अतिशय सुंदर, आदरणीय गोतम, अतिशय सुंदर! आदरणीय गोतम, जसे एखाद्याने उपडे ठेवलेले भांडे उताणे करून दाखवावे, झाकलेले उघडून दाखवावे, वाट चुकलेल्याला मार्ग दाखवावे, किंवा अंधारात तेलाचा दिवा धरावा जेणेकरून डोळे असणाऱ्यांना रूपे दिसू शकतील – त्याचप्रमाणे आदरणीय गोतमांनी अनेक प्रकारे धम्म प्रकाशित केला आहे. मी आदरणीय गोतमांना शरण जातो, धम्माला शरण जातो आणि भिक्खू संघाला शरण जातो. आदरणीय गोतमांनी मला आजपासून जन्मभर शरण आलेला उपासक म्हणून स्वीकारावे."

သင်္ဂါရဝသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

दहावे संगारव सुत्त समाप्त झाले।

ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော ပဉ္စမော.

पाचवा ब्राह्मणवग्ग समाप्त झाला।

တဿုဒ္ဒါနံ –

त्याची अनुक्रमणिका (उद्दान) –

ဗြဟ္မာယု သေလဿလာယနော, ဃောဋမုခေါ စ ဗြာဟ္မဏော;

စင်္ကီ ဧသု ဓနဉ္ဇာနိ, ဝါသေဋ္ဌော သုဘဂါရဝေါတိ.

ब्रह्मायु, सेल, अस्सलायन, घोटमुख ब्राह्मण, चंकी, एषुकारी, धनंजानी, वासेठ, सुभ आणि संगारव।

ဣဒံ ဝဂ္ဂါနမုဒ္ဒါနံ –

ही वग्गांची अनुक्रमणिका आहे –

ဝဂ္ဂေါ ဂဟပတိ ဘိက္ခု, ပရိဗ္ဗာဇကနာမကော;

ရာဇဝဂ္ဂေါ ဗြာဟ္မဏောတိ, ပဉ္စ မဇ္ဈိမအာဂမေ.

गहपतिवग्ग, भिक्खुवग्ग, परिब्बाजकवग्ग, राजवग्ग आणि ब्राह्मणवग्ग – हे मज्झिम आगमातील पाच वग्ग आहेत।

မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသကံ သမတ္တံ.

मज्झिमपण्णासक समाप्त झाले।