နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

Homage to the Blessed One, the Worthy One, the Perfectly Enlightened One.

မဇ္ဈိမနိကာယေ

The Middle Length Discourses

မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသပါဠိ

The Middle Fifty Discourses

၁. ဂဟပတိဝဂ္ဂေါ

1. The Householder Chapter

၁. ကန္ဒရကသုတ္တံ

1. The Kandaraka Sutta

၁. ဧဝံ [Pg.1] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ စမ္ပာယံ ဝိဟရတိ ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ ပေဿော စ ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ကန္ဒရကော စ ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ကန္ဒရကော ပန ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ကန္ဒရကော ပရိဗ္ဗာဇကော တုဏှီဘူတံ တုဏှီဘူတံ ဘိက္ခုသံဃံ အနုဝိလောကေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ, ယာဝဉ္စိဒံ ဘောတာ ဂေါတမေန သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃော ပဋိပါဒိတော! ယေပိ တေ, ဘော ဂေါတမ, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေပိ ဘဂဝန္တော ဧတပရမံယေဝ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိပါဒေသုံ – သေယျထာပိ ဧတရဟိ ဘောတာ ဂေါတမေန သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃော ပဋိပါဒိတော. ယေပိ တေ, ဘော ဂေါတမ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေပိ ဘဂဝန္တော ဧတပရမံယေဝ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိပါဒေဿန္တိ – သေယျထာပိ ဧတရဟိ ဘောတာ ဂေါတမေန သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃော ပဋိပါဒိတော’’တိ.

1. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Campā on the bank of the Gaggarā Pond with a large Saṅgha of bhikkhus. Then Pessa, the elephant trainer's son, and Kandaraka the wanderer approached the Blessed One. Having approached, Pessa the elephant trainer's son paid homage to the Blessed One and sat down to one side. But Kandaraka the wanderer exchanged greetings with the Blessed One, and when the courteous and memorable talk was finished, he stood to one side. Standing to one side, Kandaraka the wanderer, observing the utterly silent Saṅgha of bhikkhus, said to the Blessed One: "It is wonderful, Master Gotama, it is amazing, Master Gotama, how well the Saṅgha of bhikkhus has been guided in the practice by Master Gotama! Those who were Worthy Ones, Perfectly Enlightened Ones in the past, Master Gotama, those Blessed Ones also guided the Saṅgha of bhikkhus to this same supreme standard—just as the Saṅgha of bhikkhus is now guided in the practice by Master Gotama. And those who will be Worthy Ones, Perfectly Enlightened Ones in the future, Master Gotama, those Blessed Ones also will guide the Saṅgha of bhikkhus to this same supreme standard—just as the Saṅgha of bhikkhus is now guided in the practice by Master Gotama."

၂. ‘‘ဧဝမေတံ[Pg.2], ကန္ဒရက, ဧဝမေတံ, ကန္ဒရက. ယေပိ တေ, ကန္ဒရက, အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေပိ ဘဂဝန္တော ဧတပရမံယေဝ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိပါဒေသုံ – သေယျထာပိ ဧတရဟိ မယာ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃော ပဋိပါဒိတော. ယေပိ တေ, ကန္ဒရက, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေပိ ဘဂဝန္တော ဧတပရမံယေဝ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃံ ပဋိပါဒေဿန္တိ – သေယျထာပိ ဧတရဟိ မယာ သမ္မာ ဘိက္ခုသံဃော ပဋိပါဒိတော.

2. “So it is, Kandaraka, so it is. Those who were Worthy Ones, Perfectly Enlightened Ones in the past, Kandaraka, those Blessed Ones also guided the Saṅgha of bhikkhus to this same supreme standard, just as the Saṅgha of bhikkhus is now guided in the practice by me. And those who will be Worthy Ones, Perfectly Enlightened Ones in the future, Kandaraka, those Blessed Ones also will guide the Saṅgha of bhikkhus to this same supreme standard, just as the Saṅgha of bhikkhus is now guided in the practice by me.

‘‘သန္တိ ဟိ, ကန္ဒရက, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ. သန္တိ ဟိ, ကန္ဒရက, ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဘိက္ခုသံဃေ သေက္ခာ သန္တတသီလာ သန္တတဝုတ္တိနော နိပကာ နိပကဝုတ္တိနော; တေ စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ ဝိဟရန္တိ. ကတမေသု စတူသု? ဣဓ, ကန္ဒရက, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿ’’န္တိ.

“For, Kandaraka, there are bhikkhus in this Saṅgha who are Worthy Ones, whose taints are destroyed, who have lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained their own true goal, whose fetters of being are destroyed, and who are liberated through perfect knowledge. There are, Kandaraka, bhikkhus in this Saṅgha who are trainees, of unbroken virtue, of unbroken conduct, endowed with wisdom, living established in wisdom; they dwell with minds well-established in the four foundations of mindfulness. Which four? Here, Kandaraka, a bhikkhu dwells contemplating the body in the body, ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in the world. He dwells contemplating feelings in feelings, ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in the world. He dwells contemplating the mind in the mind, ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in the world. He dwells contemplating phenomena in phenomena, ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in the world.”

၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုပညတ္တာ စိမေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ. မယမ္ပိ ဟိ, ဘန္တေ, ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာလေန ကာလံ ဣမေသု စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ ဝိဟရာမ. ဣဓ မယံ, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရာမ အာတာပိနော သမ္ပဇာနာ သတိမန္တော, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿိနော ဝိဟရာမ အာတာပိနော သမ္ပဇာနာ သတိမန္တော, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; စိတ္တေ [Pg.3] စိတ္တာနုပဿိနော ဝိဟရာမ အာတာပိနော သမ္ပဇာနာ သတိမန္တော, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿိနော ဝိဟရာမ အာတာပိနော သမ္ပဇာနာ သတိမန္တော, ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝဉ္စိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝံ မနုဿဂဟနေ ဧဝံ မနုဿကသဋေ ဧဝံ မနုဿသာဌေယျေ ဝတ္တမာနေ သတ္တာနံ ဟိတာဟိတံ ဇာနာတိ. ဂဟနဉှေတံ, ဘန္တေ, ယဒိဒံ မနုဿာ; ဥတ္တာနကဉှေတံ, ဘန္တေ, ယဒိဒံ ပသဝေါ. အဟဉှိ, ဘန္တေ, ပဟောမိ ဟတ္ထိဒမ္မံ သာရေတုံ. ယာဝတကေန အန္တရေန စမ္ပံ ဂတာဂတံ ကရိဿတိ သဗ္ဗာနိ တာနိ သာဌေယျာနိ ကူဋေယျာနိ ဝင်္ကေယျာနိ ဇိမှေယျာနိ ပါတုကရိဿတိ. အမှာကံ ပန, ဘန္တေ, ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ အညထာဝ ကာယေန သမုဒါစရန္တိ အညထာဝ ဝါစာယ အညထာဝ နေသံ စိတ္တံ ဟောတိ. အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝဉ္စိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝံ မနုဿဂဟနေ ဧဝံ မနုဿကသဋေ ဧဝံ မနုဿသာဌေယျေ ဝတ္တမာနေ သတ္တာနံ ဟိတာဟိတံ ဇာနာတိ. ဂဟနဉှေတံ, ဘန္တေ, ယဒိဒံ မနုဿာ; ဥတ္တာနကဉှေတံ, ဘန္တေ, ယဒိဒံ ပသဝေါ’’တိ.

3. When this was said, Pessa, the elephant trainer’s son, said to the Blessed One: “It is wonderful, Venerable Sir! It is amazing, Venerable Sir! How well these four foundations of mindfulness have been declared by the Blessed One for the purification of beings, for the overcoming of sorrow and lamentation, for the disappearance of pain and displeasure, for the attainment of the true path, for the realization of Nibbāna. We too, Venerable Sir, as laypeople clad in white, from time to time dwell with minds well-established in these four foundations of mindfulness. Here, Venerable Sir, we dwell contemplating the body in the body, ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in the world. We dwell contemplating feelings in feelings, ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in the world. We dwell contemplating the mind in the mind, ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in the world. We dwell contemplating phenomena in phenomena, ardent, clearly comprehending, and mindful, having removed covetousness and displeasure in the world. It is wonderful, Venerable Sir! It is amazing, Venerable Sir! How the Blessed One knows what is beneficial and what is not for beings, living as they are amidst such human entanglement, such human refuse, such human deceit! For this, Venerable Sir, which is human beings, is an entanglement; while this, Venerable Sir, which is animals, is straightforward. I, Venerable Sir, am able to train a tamable elephant. In the time it takes to go back and forth to Campā, it will make manifest all its deceit, fraudulence, crookedness, and perversity. But our slaves, messengers, or workers, Venerable Sir, act one way with their bodies and another with their speech, while their mind is different still. It is wonderful, Venerable Sir! It is amazing, Venerable Sir! How the Blessed One knows what is beneficial and what is not for beings, living as they are amidst such human entanglement, such human refuse, such human deceit! For this, Venerable Sir, which is human beings, is an entanglement; while this, Venerable Sir, which is animals, is straightforward.”

၄. ‘‘ဧဝမေတံ, ပေဿ, ဧဝမေတံ, ပေဿ. ဂဟနဉှေတံ, ပေဿ, ယဒိဒံ မနုဿာ; ဥတ္တာနကဉှေတံ, ပေဿ, ယဒိဒံ ပသဝေါ. စတ္တာရောမေ, ပေဿ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ပေဿ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; ဣဓ ပန, ပေဿ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ဟောတိ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; ဣဓ ပန, ပေဿ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; ဣဓ ပန, ပေဿ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. ဣမေသံ, ပေဿ, စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ကတမော တေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတီ’’တိ?

4. “So it is, Pessa, so it is. For this is a thicket, Pessa, namely human beings; and this is manifest, Pessa, namely animals. There are these four persons, Pessa, found existing in the world. What four? Here, Pessa, a certain person is one who torments himself and is devoted to the practice of self-torment; here, Pessa, a certain person is one who torments others and is devoted to the practice of tormenting others; here, Pessa, a certain person is one who torments himself and is devoted to the practice of self-torment, and also torments others and is devoted to the practice of tormenting others; here, Pessa, a certain person neither torments himself nor is devoted to the practice of self-torment, nor torments others nor is devoted to the practice of tormenting others. He, not tormenting himself or others, in this very life, being without craving, extinguished, cooled, experiencing bliss, dwells with a self that has become noble. Of these four persons, Pessa, which one pleases your mind?”

‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, အယံ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော[Pg.4], အယမ္ပိ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, အယမ္ပိ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယော စ ခေါ အယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ – အယမေဝ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတီ’’တိ.

“Venerable sir, that person who torments himself and is devoted to the practice of self-torment does not please my mind. And that person, venerable sir, who torments others and is devoted to the practice of tormenting others, does not please my mind either. And that person, venerable sir, who torments himself and is devoted to the practice of self-torment, and also torments others and is devoted to the practice of tormenting others, does not please my mind either. But that person, venerable sir, who neither torments himself nor is devoted to the practice of self-torment, nor torments others nor is devoted to the practice of tormenting others—he, not tormenting himself or others, in this very life, being without craving, extinguished, cooled, experiencing bliss, dwells with a self that has become noble. This is the person who pleases my mind.”

၅. ‘‘ကသ္မာ ပန တေ, ပေဿ, ဣမေ တယော ပုဂ္ဂလာ စိတ္တံ နာရာဓေန္တီ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အတ္တာနံ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ – ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော ပရံ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ – ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အတ္တာနဉ္စ ပရဉ္စ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ – ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယော စ ခေါ အယံ, ဘန္တေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ; သော အတ္တာနဉ္စ ပရဉ္စ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ နေဝ အာတာပေတိ န ပရိတာပေတိ – ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတိ. ဟန္ဒ, စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, ပေဿ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

5. “But why, Pessa, do these three persons not please your mind?” “Venerable sir, that person who torments himself and is devoted to the practice of self-torment—he torments and severely torments himself, who is desirous of happiness and averse to suffering. For this reason, this person does not please my mind. That person, venerable sir, who torments others and is devoted to the practice of tormenting others—he torments and severely torments others, who are desirous of happiness and averse to suffering. For this reason, this person does not please my mind. That person, venerable sir, who torments himself and is devoted to the practice of self-torment, and also torments others and is devoted to the practice of tormenting others—he torments and severely torments both himself and others, who are desirous of happiness and averse to suffering. For this reason, this person does not please my mind. But that person, venerable sir, who neither torments himself nor is devoted to the practice of self-torment, nor torments others nor is devoted to the practice of tormenting others—he, not tormenting himself or others, in this very life, being without craving, extinguished, cooled, experiencing bliss, dwells with a self that has become noble. He neither torments nor severely torments himself or others, who are desirous of happiness and averse to suffering. For this reason, this person pleases my mind. Come now, venerable sir, we shall go; we have many duties, much to do.” “Now, Pessa, you may do as you think fit.” Then Pessa the elephant trainer's son, having rejoiced in and approved of the Blessed One’s words, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him with his right side toward him, and departed.

၆. အထ [Pg.5] ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တေ ပေဿေ ဟတ္ထာရောဟပုတ္တေ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော; မဟာပညော, ဘိက္ခဝေ, ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော. သစေ, ဘိက္ခဝေ, ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော မုဟုတ္တံ နိသီဒေယျ ယာဝဿာဟံ ဣမေ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလေ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇိဿာမိ, မဟတာ အတ္ထေန သံယုတ္တော အဘဝိဿ. အပိ စ, ဘိက္ခဝေ, ဧတ္တာဝတာပိ ပေဿော ဟတ္ထာရောဟပုတ္တော မဟတာ အတ္ထေန သံယုတ္တော’’တိ. ‘‘ဧတဿ, ဘဂဝါ, ကာလော, ဧတဿ, သုဂတ, ကာလော, ယံ ဘဂဝါ ဣမေ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလေ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇေယျ. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

6. Then, not long after Pessa the elephant trainer’s son had departed, the Blessed One addressed the monks: “Monks, Pessa the elephant trainer’s son is wise; monks, Pessa the elephant trainer’s son has great wisdom. If, monks, Pessa the elephant trainer’s son had sat for a moment until I had analyzed these four persons in detail for him, he would have departed connected with great benefit. And yet, monks, even with just this much, Pessa the elephant trainer’s son is connected with great benefit.” “This is the time, Blessed One; this is the time, Sugata, for the Blessed One to analyze these four persons in detail. Having heard it from the Blessed One, the monks will remember it.” “Well then, monks, listen and pay close attention, I will speak.” “Yes, venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

၇. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အစေလကော ဟောတိ မုတ္တာစာရော ဟတ္ထာပလေခနော နဧဟိဘဒ္ဒန္တိကော နတိဋ္ဌဘဒ္ဒန္တိကော ; နာဘိဟဋံ န ဥဒ္ဒိဿကတံ န နိမန္တနံ သာဒိယတိ; သော န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ န ကဠောပိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ န ဧဠကမန္တရံ န ဒဏ္ဍမန္တရံ န မုသလမန္တရံ န ဒွိန္နံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ န ဂဗ္ဘိနိယာ န ပါယမာနာယ န ပုရိသန္တရဂတာယ န သင်္ကိတ္တီသု န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ န ယတ္ထ မက္ခိကာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနီ; န မစ္ဆံ န မံသံ န သုရံ န မေရယံ န ထုသောဒကံ ပိဝတိ. သော ဧကာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဧကာလောပိကော, ဒွါဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဒွါလောပိကော…ပေ… သတ္တာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ သတ္တာလောပိကော; ဧကိဿာပိ ဒတ္တိယာ ယာပေတိ, ဒွီဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ…ပေ… သတ္တဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ; ဧကာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ, ဒွီဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ…ပေ… သတ္တာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ဣတိ ဧဝရူပံ အဍ္ဎမာသိကံ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. သော သာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, သာမာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, နီဝါရဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဒဒ္ဒုလဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဟဋဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ကဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, အာစာမဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ပိညာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, တိဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဂေါမယဘက္ခော ဝါ [Pg.6] ဟောတိ; ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ. သော သာဏာနိပိ ဓာရေတိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ, ဆဝဒုဿာနိပိ ဓာရေတိ, ပံသုကူလာနိပိ ဓာရေတိ, တိရီဋာနိပိ ဓာရေတိ, အဇိနမ္ပိ ဓာရေတိ, အဇိနက္ခိပမ္ပိ ဓာရေတိ, ကုသစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဖလကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ကေသကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါဠကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဥလူကပက္ခမ္ပိ ဓာရေတိ; ကေသမဿုလောစကောပိ ဟောတိ, ကေသမဿုလောစနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ဥဗ္ဘဋ္ဌကောပိ ဟောတိ အာသနပဋိက္ခိတ္တော, ဥက္ကုဋိကောပိ ဟောတိ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနမနုယုတ္တော, ကဏ္ဋကာပဿယိကောပိ ဟောတိ ကဏ္ဋကာပဿယေ သေယျံ ကပ္ပေတိ ; သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ – ဣတိ ဧဝရူပံ အနေကဝိဟိတံ ကာယဿ အာတာပနပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

7. “And what, bhikkhus, is the individual who torments themself and is devoted to the practice of self-torment? Here, bhikkhus, some individual goes naked, is of unrestrained conduct, licks their hands clean; they do not accept alms when told, ‘Venerable sir, please come,’ nor when told, ‘Venerable sir, please stop’; they do not accept food brought to them, or food prepared specifically for them, or an invitation. They do not accept food from the mouth of a pot or from the mouth of a bowl; not across a threshold, a stick, or a pestle; not from one of two people eating together; not from a pregnant woman, a nursing woman, or a woman who is with a man; not from food collected by a group; not where a dog is waiting, or where flies are swarming. They do not accept fish or meat; they do not drink liquor, spirits, or sour gruel. They are one who takes alms from only one house, and eats only one morsel; or from two houses, and eats two morsels… or from seven houses, and eats seven morsels. They subsist on one small bowlful, on two small bowlfuls… or on seven small bowlfuls. They eat food after a one-day interval, after a two-day interval… or after a seven-day interval. Thus they dwell devoted to the practice of eating by turns, up to once a fortnight. They are one who eats pot-herbs, sāmāka millet, wild rice, hide-scraps, scum, broken rice, rice-scum, oil-cake, grass, or cow-dung. They subsist on roots and fruits of the forest, eating what has fallen. They wear garments of hemp, of coarse hemp, shrouds from a charnel ground, rags from a dust heap, garments of tirīṭa bark, antelope hide, a patchwork of antelope hide, a garment of kusa grass, a garment of bark-strips, a garment of wood-shavings, a blanket of human hair, a blanket of animal hair, or a garment of owl’s feathers. They are one who plucks out their hair and beard, devoted to the practice of plucking out hair and beard. They are one who stands continuously, rejecting seats. They are one who squats, devoted to the exertion of squatting. They are one who lies on a bed of thorns, making their bed on thorns. They dwell devoted to the practice of entering the water three times a day, including the evening. Thus they dwell in various ways, devoted to the practice of tormenting and mortifying the body. This, bhikkhus, is called the individual who torments themself and is devoted to the practice of self-torment.”

၈. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဩရဗ္ဘိကော ဟောတိ သူကရိကော သာကုဏိကော မာဂဝိကော လုဒ္ဒေါ မစ္ဆဃာတကော စောရော စောရဃာတကော ဂေါဃာတကော ဗန္ဓနာဂါရိကော ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ ကုရူရကမ္မန္တာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

8. “And what, bhikkhus, is the individual who torments others and is devoted to the practice of tormenting others? Here, bhikkhus, some individual is a butcher of sheep, a butcher of pigs, a fowler, a deer-hunter, a cruel hunter, a fisherman, a thief, an executioner, a cattle-butcher, a jailer, or any of whatever other cruel occupations. This, bhikkhus, is called the individual who torments others and is devoted to the practice of tormenting others.”

၉. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ရာဇာ ဝါ ဟောတိ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော ဗြာဟ္မဏော ဝါ မဟာသာလော. သော ပုရတ္ထိမေန နဂရဿ နဝံ သန္ထာဂါရံ ကာရာပေတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ခရာဇိနံ နိဝါသေတွာ သပ္ပိတေလေန ကာယံ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ မဂဝိသာဏေန ပိဋ္ဌိံ ကဏ္ဍုဝမာနော နဝံ သန္ထာဂါရံ ပဝိသတိ သဒ္ဓိံ မဟေသိယာ ဗြာဟ္မဏေန စ ပုရောဟိတေန. သော တတ္ထ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ ဟရိတုပလိတ္တာယ သေယျံ ကပ္ပေတိ. ဧကိဿာယ ဂါဝိယာ သရူပဝစ္ဆာယ ယံ ဧကသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန ရာဇာ ယာပေတိ, ယံ ဒုတိယသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန မဟေသီ ယာပေတိ, ယံ တတိယသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန ဗြာဟ္မဏော ပုရောဟိတော ယာပေတိ[Pg.7], ယံ စတုတ္ထသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန အဂ္ဂိံ ဇုဟတိ, အဝသေသေန ဝစ္ဆကော ယာပေတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘ဧတ္တကာ ဥသဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရိယော ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ အဇာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဥရဗ္ဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, (ဧတ္တကာ အဿာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ), ဧတ္တကာ ရုက္ခာ ဆိဇ္ဇန္တု ယူပတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဒဗ္ဘာ လူယန္တု ဗရိဟိသတ္ထာယာ’တိ. ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ တေပိ ဒဏ္ဍတဇ္ဇိတာ ဘယတဇ္ဇိတာ အဿုမုခါ ရုဒမာနာ ပရိကမ္မာနိ ကရောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

9. “And what, bhikkhus, is the individual who torments themself and is devoted to the practice of self-torment, and also torments others and is devoted to the practice of tormenting others? Here, bhikkhus, some individual is a king, an anointed warrior-noble, or a brahmin of great wealth. To the east of the city, they have a new sacrificial hall built. Having shaved off their hair and beard, dressed in a rough hide, anointed their body with ghee and oil, and scratching their back with a deer’s horn, they enter the new sacrificial hall together with their chief queen and the brahmin priest. There they lie down on the bare ground smeared with fresh cow-dung. The king subsists on the milk from one teat of a single cow that has a calf of similar color. The chief queen subsists on the milk from the second teat. The brahmin priest subsists on the milk from the third teat. With the milk from the fourth teat, they make an offering to the fire. The calf subsists on what remains. That person says: ‘Let so many bulls be slaughtered for the sacrifice; let so many young bulls be slaughtered for the sacrifice; let so many heifers be slaughtered for the sacrifice; let so many goats be slaughtered for the sacrifice; let so many rams be slaughtered for the sacrifice; (let so many horses be slaughtered for the sacrifice); let so many trees be cut down for the sacrificial posts; let so much dabbha grass be cut for the sacrificial strewing.’ And those who are their slaves, servants, or workers, threatened by the rod and by fear, perform their duties with tearful faces, weeping. This, bhikkhus, is called the individual who torments themself and is devoted to the practice of self-torment, and also torments others and is devoted to the practice of tormenting others.”

၁၀. ‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော. သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ[Pg.8], မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ, ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ, ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ.

10. And what, bhikkhus, is the person who neither torments himself nor is devoted to the practice of self-torment, who neither torments others nor is devoted to the practice of tormenting others? He, not tormenting himself and not tormenting others, in this very life is without craving, extinguished, cooled, experiencing happiness, and dwells with a self that has become noble. Here, bhikkhus, a Tathāgata arises in the world, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Well-Gone, the Knower of the World, the Unsurpassed Trainer of persons to be tamed, the Teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One. He, having known and directly realized for himself this world with its devas, its Māras, and its Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans, makes it known. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing; he reveals the holy life, utterly complete and pure. A householder, or a householder's son, or one born in some other family hears that Dhamma. Having heard that Dhamma, he gains faith in the Tathāgata. Possessed of that gain of faith, he reflects thus: ‘The household life is confining, a path of dust; the going forth is the open air. It is not easy for one dwelling in a house to practice the holy life, utterly complete, utterly pure, like a polished conch shell. What if I were to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?’ At a later time, having abandoned a small or a large mass of wealth, having abandoned a small or a large circle of relatives, he shaves off his hair and beard, puts on the ochre robes, and goes forth from the household life into homelessness.

၁၁. ‘‘သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော, လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ. အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ, အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ. မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ. ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ – ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ. သမ္ဖပ္ပလာပံ ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ, နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ. သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဧကဘတ္တိကော ဟောတိ ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ; နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; အဇေဠကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ကုက္ကုဋသူကရပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ကယဝိက္ကယာ ပဋိဝိရတော [Pg.9] ဟောတိ; တုလာကူဋကံသကူဋမာနကူဋာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဥက္ကောဋနဝဉ္စနနိကတိသာစိယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ.

11. He, having thus gone forth, being endowed with the training and livelihood of the bhikkhus, abandoning the taking of life, refrains from taking life. With rod and weapon laid aside, scrupulous, endowed with compassion, he dwells compassionate for the welfare of all living beings. Abandoning the taking of what is not given, he refrains from taking what is not given. Taking only what is given, expecting only what is given, he dwells with a self that is pure and free from theft. Abandoning unchaste conduct, he is a chaste-liver, living aloof, refraining from sexual intercourse, the practice of villagers. Abandoning false speech, he refrains from false speech; he is a speaker of truth, one who joins truth to truth, firm, trustworthy, not a deceiver of the world. Abandoning divisive speech, he refrains from divisive speech. He does not repeat there what he has heard here in order to divide them from these, nor does he repeat here what he has heard there in order to divide these from them. Thus he is a reconciler of those who are divided and a promoter of those who are united. He delights in harmony, is devoted to harmony, rejoices in harmony, and speaks words that create harmony. Abandoning harsh speech, he refrains from harsh speech. He speaks such words as are faultless, pleasant to the ear, endearing, going to the heart, urbane, liked by many people, and pleasing to many people. Abandoning idle chatter, he refrains from idle chatter. He is a speaker at the proper time, a speaker of what is factual, a speaker on the goal, a speaker on the Dhamma, a speaker on the Vinaya. He speaks words worth treasuring, at the proper time, with reason, with limits, and connected with the goal. He refrains from the destruction of seed-life and plant-life. He is one who eats a single meal, refraining from eating at night and at the wrong time. He refrains from dancing, singing, instrumental music, and watching shows. He refrains from the occasion of wearing garlands, anointing with perfumes, and using cosmetics for beautification. He refrains from high and great seats. He refrains from accepting gold and silver. He refrains from accepting raw meat. He refrains from accepting women and girls. He refrains from accepting male and female slaves. He refrains from accepting goats and sheep. He refrains from accepting fowl and pigs. He refrains from accepting elephants, cattle, horses, and mares. He refrains from accepting fields and land. He refrains from the practice of going on messages and errands. He refrains from buying and selling. He refrains from cheating with scales, with coins, and with measures. He refrains from the crooked ways of bribery, deception, and fraud. He refrains from cutting, killing, binding, highway robbery, plundering, and violence.

‘‘သော သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ, သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သေယျထာပိ နာမ ပက္ခီ သကုဏော ယေန ယေနေဝ ဍေတိ, သပတ္တဘာရောဝ ဍေတိ; ဧဝမေဝ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ, သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

He is content with the robes for the maintenance of the body and with the almsfood for the maintenance of the belly. Wherever he goes, he goes taking them with him. Just as a winged bird, wherever it flies, flies with only the burden of its wings, even so, the bhikkhu is content with the robes for the maintenance of the body and with the almsfood for the maintenance of the belly. Wherever he goes, he goes taking them with him. He, being endowed with this noble aggregate of virtue, experiences within himself a blameless happiness.

၁၂. ‘‘သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အဗျာသေကသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

12. He, having seen a form with the eye, does not grasp at the general sign or the secondary characteristics. For if he were to dwell with the eye faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure would assail him on that account. He practices for its restraint, he guards the eye faculty, he undertakes the restraint of the eye faculty. Having heard a sound with the ear... having smelled an odor with the nose... having tasted a flavor with the tongue... having touched a tangible object with the body... having cognized a mental object with the mind, he does not grasp at the general sign or the secondary characteristics. For if he were to dwell with the mind faculty unrestrained, evil, unwholesome states of covetousness and displeasure would assail him on that account. He practices for its restraint, he guards the mind faculty, he undertakes the restraint of the mind faculty. Endowed with this noble restraint of the faculties, he experiences within himself an unadulterated happiness.

‘‘သော အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ.

He acts with clear comprehension in going forward and returning; he acts with clear comprehension in looking ahead and looking around; he acts with clear comprehension in bending and stretching; he acts with clear comprehension in bearing his double-robe, bowl, and robe; he acts with clear comprehension in eating, drinking, chewing, and savoring; he acts with clear comprehension in defecating and urinating; he acts with clear comprehension in walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and in being silent.

၁၃. ‘‘သော [Pg.10] ဣမိနာ စ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော, (ဣမာယ စ အရိယာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော,) ဣမိနာ စ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ, ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ထီနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထီနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထီနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ.

13. Endowed with this noble aggregate of virtue, endowed with this noble restraint of the faculties, and endowed with this noble mindfulness and clear comprehension, he resorts to a secluded lodging: a forest, the foot of a tree, a mountain, a gorge, a mountain cave, a charnel ground, a jungle thicket, an open space, or a heap of straw. After the meal, having returned from his alms-round, he sits down, having folded his legs crosswise, set his body erect, and established mindfulness before him. Having abandoned covetousness for the world, he dwells with a mind devoid of covetousness; he cleanses his mind of covetousness. Having abandoned ill will and malevolence, he dwells with a mind free from ill will, compassionate for the welfare of all living beings; he cleanses his mind of ill will and malevolence. Having abandoned sloth and torpor, he dwells free from sloth and torpor, perceiving light, mindful, and clearly comprehending; he cleanses his mind of sloth and torpor. Having abandoned restlessness and remorse, he dwells unagitated, with his mind inwardly stilled; he cleanses his mind of restlessness and remorse. Having abandoned doubt, he dwells having crossed over doubt, free from uncertainty regarding wholesome states; he cleanses his mind of doubt.

‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

Having abandoned these five hindrances, which are defilements of the mind and weakeners of wisdom, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, he enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by initial application and sustained application, with rapture and happiness born of seclusion. With the stilling of initial and sustained application, he enters and dwells in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without initial and sustained application, with rapture and happiness born of concentration. With the fading away of rapture, he dwells equanimously, mindful, and clearly comprehending, and experiences happiness with the body; he enters and dwells in the third jhāna, of which the noble ones declare, ‘Equanimous and mindful, one dwells happily.’ With the abandoning of pleasure and pain, and with the previous disappearance of joy and grief, he enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither-painful-nor-pleasant and has purity of mindfulness due to equanimity.

၁၄. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ [Pg.11] ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

14. With his mind thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, firm, and unshakable, he directs and inclines it to the knowledge of the recollection of past lives. He recollects his manifold past lives, that is: one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births; many eons of contraction, many eons of expansion, many eons of contraction and expansion. ‘There I was with such a name, such a clan, such an appearance; such was my food, such my experience of pleasure and pain, such my lifespan. Passing away from there, I reappeared elsewhere. There too I was with such a name, such a clan, such an appearance; such was my food, such my experience of pleasure and pain, such my lifespan. Passing away from there, I have arisen here.’ Thus, with their aspects and details, he recollects his manifold past lives.

၁၅. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ; ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

15. When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of corruptions, malleable, workable, firm, and has attained imperturbability, he directs and inclines it to the knowledge of the passing away and reappearance of beings. With the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, in good destinations and in bad destinations. He understands in detail beings as they fare according to their kamma: ‘Indeed, venerable sirs, these beings were endowed with misconduct of body, speech, and mind, were revilers of the noble ones, held wrong view, and undertook actions due to wrong view. With the breakup of the body, after death, they have reappeared in the plane of deprivation, the bad destination, the state of downfall, in hell. But these beings, venerable sirs, were endowed with good conduct of body, speech, and mind, were not revilers of the noble ones, held right view, and undertook actions due to right view. With the breakup of the body, after death, they have reappeared in the good destination, the heavenly world.’ Thus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, in good destinations and in bad destinations. He understands in detail beings as they fare according to their kamma.

၁၆. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ[Pg.12]. ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီ’’တိ.

16. When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of corruptions, malleable, workable, firm, and has attained imperturbability, he directs and inclines it to the knowledge of the destruction of the taints. He understands as it really is: ‘This is suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘These are the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ For him, knowing thus and seeing thus, the mind is liberated from the taint of sensual pleasure, the mind is liberated from the taint of existence, and the mind is liberated from the taint of ignorance. When he is liberated, the knowledge arises: ‘I am liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’ This, bhikkhus, is called a person who neither torments himself nor is devoted to the practice of self-torment, who neither torments others nor is devoted to the practice of tormenting others. He, not tormenting himself and not tormenting others, in this very life dwells without craving, extinguished, cooled, experiencing bliss, with a self that has become sublime.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One spoke thus. Delighted, those bhikkhus rejoiced in the Blessed One's speech.

ကန္ဒရကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

The first Kandaraka Sutta is finished.

၂. အဋ္ဌကနာဂရသုတ္တံ

2. The Aṭṭhakanāgara Sutta

၁၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ ဗေလုဝဂါမကေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော ပါဋလိပုတ္တံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော ယေန ကုက္ကုဋာရာမော ယေန အညတရော ဘိက္ခု တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဘိက္ခုံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတရဟိ ဝိဟရတိ? ဒဿနကာမာ ဟိ မယံ တံ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒ’’န္တိ. ‘‘ဧသော, ဂဟပတိ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ ဗေလုဝဂါမကေ’’တိ. အထ ခေါ ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော ပါဋလိပုတ္တေ တံ ကရဏီယံ တီရေတွာ ယေန ဝေသာလီ ယေန ဗေလုဝဂါမကော ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

17. Thus have I heard: At one time the Venerable Ānanda was staying in Vesālī, at Beluva village. Now at that time the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara had arrived at Pāṭaliputta on some business. Then the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara approached a certain monk at the Kukkuṭārāma, and after approaching, he paid homage to him and sat down to one side. Sitting to one side, the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara said to that monk: “Where, venerable sir, is the Venerable Ānanda staying now? For we wish to see the Venerable Ānanda.” “That Venerable Ānanda, householder, is staying in Vesālī, at Beluva village.” Then the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara, having concluded his business in Pāṭaliputta, approached the Venerable Ānanda at Beluva village in Vesālī. Having approached, he paid homage to the Venerable Ānanda and sat down to one side.

၁၈. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, တေန ဘဂဝတာ [Pg.13] ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခီဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတီ’’တိ?

18. Seated to one side, the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara said to the Venerable Ānanda: 'Venerable Ānanda, is there a single teaching declared by the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—whereby for a monk dwelling heedful, ardent, and resolute, his mind, if not yet liberated, becomes liberated, his undestroyed taints come to destruction, and he attains the unattained, unexcelled security from bondage?'

‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဂဟပတိ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခီဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတီ’’တိ.

“Indeed, householder, there is a single teaching declared by the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—whereby for a monk dwelling heedful, ardent, and resolute, his mind, if not yet liberated, becomes liberated; his undestroyed taints come to destruction; and he attains the unattained, unexcelled security from bondage.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခီဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတီ’’တိ?

“But what, Venerable Ānanda, is that single teaching declared by the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—whereby for a monk dwelling heedful, ardent, and resolute, his mind, if not yet liberated, becomes liberated; his undestroyed taints come to destruction; and he attains the unattained, unexcelled security from bondage?”

၁၉. ‘‘ဣဓ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဣဒမ္ပိ ပဌမံ ဈာနံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, ဂဟပတိ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခီဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

19. “Here, householder, a monk, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by applied and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. He reflects thus: ‘This first jhāna is conditioned and volitionally produced. But whatever is conditioned and volitionally produced is impermanent, subject to cessation.’ He understands this. Established therein, he attains the destruction of the taints. If he does not attain the destruction of the taints, then through that very passion for the Dhamma, that delight in the Dhamma, with the utter destruction of the five lower fetters, he becomes one of spontaneous rebirth, attaining final Nibbāna there, not liable to return from that world. This too, householder, is a single Dhamma declared by the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—whereby for a monk, dwelling heedful, ardent, and resolute, his unliberated mind becomes liberated, his undestroyed taints come to destruction, and he attains the unattained, unexcelled security from bondage.

၂၀. ‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဣဒမ္ပိ ခေါ ဒုတိယံ ဈာနံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

20. “Furthermore, householder, with the stilling of applied and sustained thought, a monk enters and dwells in the second jhāna… He reflects thus: ‘This second jhāna is also conditioned and volitionally produced…’ …and he attains the unattained, unexcelled security from bondage.

‘‘ပုန [Pg.14] စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဣဒမ္ပိ ခေါ တတိယံ ဈာနံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ…ပေ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

“Furthermore, householder, with the fading away of rapture, a monk enters and dwells in the third jhāna… He reflects thus: ‘This third jhāna is also conditioned and volitionally produced…’ …and he attains the unattained, unexcelled security from bondage.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ …ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ဣဒမ္ပိ ခေါ စတုတ္ထံ ဈာနံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

“Furthermore, householder, with the abandoning of pleasure and pain… a monk enters and dwells in the fourth jhāna. He reflects thus: ‘This fourth jhāna is also conditioned and volitionally produced…’ …and he attains the unattained, unexcelled security from bondage.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ မေတ္တာစေတောဝိမုတ္တိ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော…ပေ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

“Furthermore, householder, a monk dwells pervading one direction with a mind imbued with loving-kindness, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, and across, everywhere, and in every way, he dwells pervading the entire world with a mind imbued with loving-kindness—vast, exalted, immeasurable, without hostility, without ill will. He reflects thus: ‘This liberation of mind through loving-kindness is also conditioned and volitionally produced. But whatever is conditioned and volitionally produced is impermanent, subject to cessation.’ He understands this. Established therein… he attains the unattained, unexcelled security from bondage.”

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ဥပေက္ခာစေတောဝိမုတ္တိ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

“Furthermore, householder, a monk dwells pervading one direction with a mind accompanied by compassion... with a mind accompanied by appreciative joy... with a mind accompanied by equanimity, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, and across, everywhere, and in every way, he dwells pervading the entire world with a mind accompanied by equanimity—vast, exalted, immeasurable, without hostility, without ill will. He reflects thus: ‘This liberation of mind through equanimity is also conditioned and volitionally produced. But whatever is conditioned and volitionally produced is impermanent, subject to cessation.’ He understands this. Established therein… he attains the unattained, unexcelled security from bondage.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ [Pg.15] နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော…ပေ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

“Furthermore, householder, a monk, by completely transcending perceptions of form, by the disappearance of perceptions of resistance, and by not attending to perceptions of diversity, thinking, ‘Space is infinite,’ enters and dwells in the sphere of infinite space. He reflects thus: ‘This attainment of the sphere of infinite space is also conditioned and volitionally produced. But whatever is conditioned and volitionally produced is impermanent, subject to cessation.’ He understands this. Established therein… he attains the unattained, unexcelled security from bondage.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော…ပေ… အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတိ.

“Furthermore, householder, a monk, by completely transcending the sphere of infinite space, thinking, ‘Consciousness is infinite,’ enters and dwells in the sphere of infinite consciousness. He reflects thus: ‘This attainment of the sphere of infinite consciousness is also conditioned and volitionally produced. But whatever is conditioned and volitionally produced is impermanent, subject to cessation.’ He understands this. Established therein… he attains the unattained, unexcelled security from bondage.

‘‘ပုန စပရံ, ဂဟပတိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယမ္ပိ ခေါ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ အဘိသင်္ခတာ အဘိသဉ္စေတယိတာ. ယံ ခေါ ပန ကိဉ္စိ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ တဒနိစ္စံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ ပဇာနာတိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ. နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, ဂဟပတိ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဧကဓမ္မော အက္ခာတော ယတ္ထ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော အဝိမုတ္တဉ္စေဝ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အပရိက္ခီဏာ စ အာသဝါ ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, အနနုပ္ပတ္တဉ္စ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ အနုပါပုဏာတီ’’တိ.

Furthermore, householder, a bhikkhu, by completely transcending the sphere of infinite consciousness, thinking, ‘There is nothing,’ enters and dwells in the sphere of nothingness. He reflects thus: ‘This attainment of the sphere of nothingness is also fabricated and volitionally produced. But whatever is fabricated and volitionally produced is impermanent, of a nature to cease.’ Thus he knows. Established therein, he attains the destruction of the taints. If he does not attain the destruction of the taints, then through that very attachment to the Dhamma, through that delight in the Dhamma, with the destruction of the five lower fetters, he becomes one of spontaneous rebirth, attaining final Nibbāna there, not being of a nature to return from that world. This, householder, is also one Dhamma declared by that Blessed One—the Knower, the Seer, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—wherein for a bhikkhu dwelling diligent, ardent, and resolute, the mind that is not yet liberated becomes liberated, the taints that are not yet destroyed come to destruction, and he attains the unexcelled security from bondage not yet attained.

၂၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ပုရိသော ဧကံဝ နိဓိမုခံ ဂဝေသန္တော သကိဒေဝ ဧကာဒသ နိဓိမုခါနိ အဓိဂစ္ဆေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဧကံ အမတဒွါရံ ဂဝေသန္တော သကိဒေဝ ဧကာဒသ အမတဒွါရာနိ အလတ္ထံ ဘာဝနာယ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ပုရိသဿ အဂါရံ ဧကာဒသဒွါရံ, သော တသ္မိံ အဂါရေ အာဒိတ္တေ ဧကမေကေနပိ ဒွါရေန သက္ကုဏေယျ အတ္တာနံ သောတ္ထိံ ကာတုံ; ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဣမေသံ ဧကာဒသန္နံ အမတဒွါရာနံ ဧကမေကေနပိ အမတဒွါရေန သက္ကုဏိဿာမိ အတ္တာနံ သောတ္ထိံ ကာတုံ. ဣမေဟိ နာမ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယာ အာစရိယဿ အာစရိယဓနံ ပရိယေသိဿန္တိ, ကိမင်္ဂံ ပနာဟံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပူဇံ န ကရိဿာမီ’’တိ[Pg.16]! အထ ခေါ ဒသမော ဂဟပတိ အဋ္ဌကနာဂရော ပါဋလိပုတ္တကဉ္စ ဝေသာလိကဉ္စ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတေတွာ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ, ဧကမေကဉ္စ ဘိက္ခုံ ပစ္စေကံ ဒုဿယုဂေန အစ္ဆာဒေသိ, အာယသ္မန္တဉ္စ အာနန္ဒံ တိစီဝရေန အစ္ဆာဒေသိ, အာယသ္မတော စ အာနန္ဒဿ ပဉ္စသတဝိဟာရံ ကာရာပေသီတိ.

21. When this was said, the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara said this to the Venerable Ānanda: ‘Venerable Ānanda, it is as if a man, while seeking a single opening to a treasure, were to find eleven openings to treasures at once. In the very same way, venerable sir, while seeking a single door to the Deathless, I have at once found eleven doors to the Deathless for cultivation. Venerable Ānanda, it is as if there were a man’s house with eleven doors. If that house were on fire, he would be able to make himself safe through any one of those doors. In the very same way, venerable sir, I will be able to make myself safe through any one of these eleven doors to the Deathless. Venerable Ānanda, these followers of other paths seek a teacher’s fee for their teacher. Why then should I not make an offering to the Venerable Ānanda?’ Then the householder Dasama of Aṭṭhakanāgara, having assembled the Saṅgha of bhikkhus from Pāṭaliputta and Vesālī, with his own hands satisfied and served them with excellent hard and soft foods. He clothed each bhikkhu individually with a pair of cloths, and he clothed the Venerable Ānanda with the three robes. And for the Venerable Ānanda, he had a monastery worth five hundred built.

အဋ္ဌကနာဂရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

The Second Discourse at Aṭṭhakanāgara is concluded.

၃. သေခသုတ္တံ

3. The Discourse on the Trainee

၂၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ နိဂြောဓာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ နဝံ သန္ထာဂါရံ အစိရကာရိတံ ဟောတိ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. အထ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ နဝံ သန္ထာဂါရံ အစိရကာရိတံ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. တံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဌမံ ပရိဘုဉ္ဇတု. ဘဂဝတာ ပဌမံ ပရိဘုတ္တံ ပစ္ဆာ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တိ. တဒဿ ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန နဝံ သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထာဂါရံ သန္ထရိတွာ အာသနာနိ ပညပေတွာ ဥဒကမဏိကံ ဥပဋ္ဌပေတွာ တေလပ္ပဒီပံ အာရောပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သဗ္ဗသန္ထရိံ သန္ထတံ, ဘန္တေ, သန္ထာဂါရံ, အာသနာနိ ပညတ္တာနိ, ဥဒကမဏိကော ဥပဋ္ဌာပိတော, တေလပ္ပဒီပေါ အာရောပိတော. ယဿဒါနိ, ဘန္တေ[Pg.17], ဘဂဝါ ကာလံ မညတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန ယေန သန္ထာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ မဇ္ဈိမံ ထမ္ဘံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ. ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပစ္ဆိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပုရတ္ထာဘိမုခေါ နိသီဒိ, ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. ကာပိလဝတ္ထဝါပိ ခေါ သကျာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ သန္ထာဂါရံ ပဝိသိတွာ ပုရတ္ထိမံ ဘိတ္တိံ နိဿာယ ပစ္ဆိမာဘိမုခါ နိသီဒိံသု, ဘဂဝန္တံယေဝ ပုရက္ခတွာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာပိလဝတ္ထဝေ သကျေ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဋိဘာတု တံ, အာနန္ဒ, ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ သေခေါ ပါဋိပဒေါ. ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတိ; တမဟံ အာယမိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညာပေတွာ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေသိ, ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, သတော သမ္ပဇာနော, ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ.

22. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling among the Sakyans in Kapilavatthu, in the Nigrodha Park. Now at that time the Sakyans of Kapilavatthu had recently built a new assembly hall, not yet used by any ascetic or brahmin or any human being at all. Then the Sakyans of Kapilavatthu approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Sitting to one side, they said to the Blessed One: “Venerable sir, here the Sakyans of Kapilavatthu have recently built a new assembly hall, not yet used by any ascetic or brahmin or any human being at all. Venerable sir, may the Blessed One be the first to make use of it. After the Blessed One has first made use of it, the Sakyans of Kapilavatthu will make use of it afterward. This would be for the long-term welfare and happiness of the Sakyans of Kapilavatthu.” The Blessed One consented by way of silence. Then the Sakyans of Kapilavatthu, understanding the Blessed One’s consent, rose from their seats, paid homage to the Blessed One, circumambulated him, and went to the new assembly hall. On arrival, they spread coverings all over the assembly hall, set out seats, set out a water vessel, and lit an oil lamp. Then they approached the Blessed One, paid homage to him, and stood to one side. Standing to one side, they said to the Blessed One: “Venerable sir, the assembly hall is fully spread with coverings, the seats are set out, the water vessel is set out, and the oil lamp is lit. Now, venerable sir, it is time for the Blessed One to do as he sees fit.” Then the Blessed One, having dressed and taken his bowl and robe, went to the assembly hall together with the Saṅgha of bhikkhus. On arrival, he washed his feet, entered the assembly hall, and sat down facing east, leaning against the central pillar. The Saṅgha of bhikkhus also washed their feet, entered the assembly hall, and sat down facing east, leaning against the western wall, with the Blessed One before them. The Sakyans of Kapilavatthu also washed their feet, entered the assembly hall, and sat down facing west, leaning against the eastern wall, with the Blessed One before them. Then the Blessed One, having instructed, roused, inspired, and gladdened the Sakyans of Kapilavatthu for much of the night with a talk on the Dhamma, addressed the Venerable Ānanda: “Ānanda, please set forth the practice of a trainee for the Sakyans of Kapilavatthu. My back is aching; I will stretch it.” “Yes, venerable sir,” the Venerable Ānanda replied to the Blessed One. Then the Blessed One, having arranged his outer robe folded in four, lay down on his right side in the lion’s posture, with one foot overlapping the other, mindful and fully aware, having established in his mind the perception of rising.

၂၃. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော မဟာနာမံ သက္ကံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ, သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ.

23. Then the Venerable Ānanda addressed Mahānāma the Sakyan: “Here, Mahānāma, a noble disciple is accomplished in virtue, guards the doors of the sense faculties, is moderate in eating, is devoted to wakefulness, is endowed with the seven good qualities, and obtains at will, without trouble, and without difficulty, the four jhānas that pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life.

၂၄. ‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ.

24. “And how, Mahānāma, is a noble disciple accomplished in virtue? Here, Mahānāma, a noble disciple is virtuous; he dwells restrained by the restraint of the Pātimokkha, accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults; he undertakes the training rules and trains in them. In this way, Mahānāma, a noble disciple is accomplished in virtue.

‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ [Pg.18] ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ…ပေ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ…ပေ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ.

“And how, Mahānāma, is a noble disciple one who guards the doors of the sense faculties? Here, Mahānāma, having seen a form with the eye, a noble disciple does not grasp the sign or the details. Inasmuch as evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail him if he were to dwell with his eye faculty unrestrained, he practices for its restraint, he guards the eye faculty, he achieves restraint over the eye faculty. Having heard a sound with the ear… Having smelled an odor with the nose… Having tasted a flavor with the tongue… Having felt a tactile object with the body… Having cognized a mental object with the mind, he does not grasp the sign or the details. Inasmuch as evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail him if he were to dwell with his mind faculty unrestrained, he practices for its restraint, he guards the mind faculty, he achieves restraint over the mind faculty. In this way, Mahānāma, a noble disciple is one who guards the doors of the sense faculties.

‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ‘နေဝ ဒဝါယ န မဒါယ န မဏ္ဍနာယ န ဝိဘူသနာယ; ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ. ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ, နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’တိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ.

“And how, Mahānāma, is a noble disciple moderate in eating? Here, Mahānāma, a noble disciple, reflecting wisely, consumes food: ‘Not for amusement, not for intoxication, not for adornment, not for beautification, but only for the maintenance and continuance of this body, for the cessation of the affliction of hunger, and for the support of the holy life. Thus, I will ward off the old feeling and not allow a new feeling to arise. And there will be for me continuance, blamelessness, and a comfortable abiding.’ In this way, Mahānāma, a noble disciple is moderate in eating.

‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဒိဝသံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ, ရတ္တိယာ ပဌမံ ယာမံ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ, ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမံ ယာမံ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေတိ, ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, သတော သမ္ပဇာနော, ဥဋ္ဌာနသညံ မနသိ ကရိတွာ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမံ ယာမံ ပစ္စုဋ္ဌာယ စင်္ကမေန နိသဇ္ဇာယ အာဝရဏီယေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ.

“And how, Mahānāma, is a noble disciple devoted to wakefulness? Here, Mahānāma, a noble disciple, during the day, purifies his mind from obstructive qualities by walking and sitting. During the first watch of the night, he purifies his mind from obstructive qualities by walking and sitting. During the middle watch of the night, he lies down in the lion’s posture on his right side, placing one foot on the other, mindful and fully aware, having established in his mind the perception of rising. During the last watch of the night, having arisen, he purifies his mind from obstructive qualities by walking and sitting. In this way, Mahānāma, a noble disciple is devoted to wakefulness.

၂၅. ‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. ဟိရိမာ ဟောတိ, ဟိရီယတိ ကာယဒုစ္စရိတေန ဝစီဒုစ္စရိတေန မနောဒုစ္စရိတေန, ဟိရီယတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ. ဩတ္တပ္ပီ ဟောတိ, ဩတ္တပ္ပတိ ကာယဒုစ္စရိတေန [Pg.19] ဝစီဒုစ္စရိတေန မနောဒုစ္စရိတေန, ဩတ္တပ္ပတိ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ. ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော. ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထာ သဗျဉ္ဇနာ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ တထာရူပါဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ ဓာတာ ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု. သတိမာ ဟောတိ, ပရမေန သတိနေပက္ကေန သမန္နာဂတော, စိရကတမ္ပိ စိရဘာသိတမ္ပိ သရိတာ အနုဿရိတာ. ပညဝါ ဟောတိ, ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော, အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ.

25. “And how, Mahānāma, is a noble disciple endowed with the seven qualities of a good person? Here, Mahānāma, a noble disciple has faith; he has faith in the enlightenment of the Tathāgata: ‘Thus is the Blessed One: He is the Arahant, the Perfectly Enlightened One, the one endowed with knowledge and conduct, the Well-Gone One, the Knower of the world, the supreme trainer of persons to be tamed, the Teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One.’ He has moral shame; he is ashamed of bodily, verbal, and mental misconduct; he is ashamed of the attainment of evil, unwholesome qualities. He has moral dread; he dreads bodily, verbal, and mental misconduct; he dreads the attainment of evil, unwholesome qualities. He is learned, a retainer of what is heard, an accumulator of what is heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the perfectly complete and pure holy life—such teachings are much heard by him, retained, recited verbally, mentally examined, and well penetrated by view. He dwells with aroused energy for the abandoning of unwholesome qualities and for the undertaking of wholesome qualities; he is strong, of steadfast endeavor, not shirking the burden in regard to wholesome qualities. He is mindful, endowed with supreme mindfulness and alertness, one who remembers and recollects what was done and said long ago. He is wise, endowed with the wisdom concerning arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads rightly to the complete destruction of suffering. In this way, Mahānāma, a noble disciple is endowed with the seven qualities of a good person.

၂၆. ‘‘ကထဉ္စ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ? ဣဓ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ, သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ.

26. “And how, Mahānāma, is a noble disciple an obtainer at will, without difficulty, and without trouble of the four jhānas, which pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life? Here, Mahānāma, a noble disciple, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome qualities, enters and abides in the first jhāna, which is accompanied by thought and examination, with rapture and pleasure born of seclusion. With the stilling of thought and examination, he enters and abides in the second jhāna… With the fading away of rapture… he enters and abides in the third jhāna… With the abandoning of pleasure and pain, and with the previous disappearance of joy and sorrow… he enters and abides in the fourth jhāna. In this way, Mahānāma, a noble disciple is an obtainer at will, without difficulty, and without trouble of the four jhānas, which pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life.

၂၇. ‘‘ယတော ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ, ဧဝံ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဧဝံ ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, ဧဝံ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ, ဧဝံ သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဧဝံ စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, အယံ ဝုစ္စတိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သေခေါ ပါဋိပဒေါ အပုစ္စဏ္ဍတာယ [Pg.20] သမာပန္နော, ဘဗ္ဗော အဘိနိဗ္ဘိဒါယ, ဘဗ္ဗော သမ္ဗောဓာယ, ဘဗ္ဗော အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿ အဓိဂမာယ. သေယျထာပိ, မဟာနာမ, ကုက္ကုဋိယာ အဏ္ဍာနိ အဋ္ဌ ဝါ ဒသ ဝါ ဒွါဒသ ဝါ တာနာဿု ကုက္ကုဋိယာ သမ္မာ အဓိသယိတာနိ သမ္မာ ပရိသေဒိတာနိ သမ္မာ ပရိဘာဝိတာနိ, ကိဉ္စာပိ တဿာ ကုက္ကုဋိယာ န ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ – ‘အဟော ဝတိမေ ကုက္ကုဋပေါတကာ ပါဒနခသိခါယ ဝါ မုခတုဏ္ဍကေန ဝါ အဏ္ဍကောသံ ပဒါလေတွာ သောတ္ထိနာ အဘိနိဗ္ဘိဇ္ဇေယျု’န္တိ, အထ ခေါ ဘဗ္ဗာဝ တေ ကုက္ကုဋပေါတကာ ပါဒနခသိခါယ ဝါ မုခတုဏ္ဍကေန ဝါ အဏ္ဍကောသံ ပဒါလေတွာ သောတ္ထိနာ အဘိနိဗ္ဘိဇ္ဇိတုံ. ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာနာမ, ယတော အရိယသာဝကော ဧဝံ သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ, ဧဝံ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဧဝံ ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, ဧဝံ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ, ဧဝံ သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဧဝံ စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, အယံ ဝုစ္စတိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သေခေါ ပါဋိပဒေါ အပုစ္စဏ္ဍတာယ သမာပန္နော, ဘဗ္ဗော အဘိနိဗ္ဘိဒါယ, ဘဗ္ဗော သမ္ဗောဓာယ, ဘဗ္ဗော အနုတ္တရဿ ယောဂက္ခေမဿ အဓိဂမာယ.

27. Mahānāma, when a noble disciple is thus endowed with virtue, thus has guarded doors in the sense faculties, thus knows moderation in eating, thus is devoted to wakefulness, thus is possessed of the seven qualities of a good person, and thus is an obtainer at will, without difficulty, without trouble, of the four jhānas that are of the higher mind and are pleasant dwellings in this very life, this noble disciple, Mahānāma, is called a trainee on the path, endowed with the state of unspoilability, capable of breaking through, capable of enlightenment, capable of attaining the unsurpassed security from the yokes. Just as, Mahānāma, a hen might have eight, ten, or twelve eggs, and those eggs are properly sat upon, properly warmed, and properly brooded over by the hen. Even if the wish should not arise in that hen, ‘Oh, may these chicks of mine, having pierced the eggshell with the tips of their claws or with their beaks, break out safely!’, still, those chicks are capable of piercing the eggshell with the tips of their claws or with their beaks and breaking out safely. In the same way, Mahānāma, when a noble disciple is thus endowed with virtue, thus has guarded doors in the sense faculties, thus knows moderation in eating, thus is devoted to wakefulness, thus is possessed of the seven qualities of a good person, and thus is an obtainer at will, without difficulty, without trouble, of the four jhānas that are of the higher mind and are pleasant dwellings in this very life, this noble disciple, Mahānāma, is called a trainee on the path, endowed with the state of unspoilability, capable of breaking through, capable of enlightenment, capable of attaining the unsurpassed security from the yokes.

၂၈. ‘‘သ ခေါ သော, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, အယမဿ ပဌမာဘိနိဗ္ဘိဒါ ဟောတိ ကုက္ကုဋစ္ဆာပကဿေဝ အဏ္ဍကောသမှာ.

28. Mahānāma, that noble disciple, relying on this very unsurpassed purity of mindfulness through equanimity, recollects his manifold past abodes, that is: one birth, two births... and so on... thus he recollects his manifold past abodes with their aspects and details. This is his first breaking through, like that of a chick from the eggshell.

‘‘သ ခေါ သော, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣမံယေ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ, အယမဿ ဒုတိယာဘိနိဗ္ဘိဒါ ဟောတိ ကုက္ကုဋစ္ဆာပကဿေဝ အဏ္ဍကောသမှာ.

Mahānāma, that noble disciple, relying on this very unsurpassed purity of mindfulness through equanimity, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, sees beings passing away and being reborn—inferior and superior, of good appearance and bad appearance, in good destinations and bad destinations... and so on... he knows beings in detail as they fare according to their kamma. This is his second breaking through, like that of a chick from the eggshell.

‘‘သ ခေါ သော, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယမဿ တတိယာဘိနိဗ္ဘိဒါ ဟောတိ ကုက္ကုဋစ္ဆာပကဿေဝ အဏ္ဍကောသမှာ.

Mahānāma, that noble disciple, relying on this very unsurpassed purity of mindfulness through equanimity, through the destruction of the taints, having realized for himself with higher knowledge in this very life, attains and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom. This is his third breaking through, like that of a chick from the eggshell.

၂၉. ‘‘ယမ္ပိ [Pg.21], မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သီလသမ္ပန္နော ဟောတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဘောဇနေ မတ္တညူ ဟောတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တော ဟောတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော သတ္တဟိ သဒ္ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော စတုန္နံ ဈာနာနံ အာဘိစေတသိကာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနံ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ စရဏသ္မိံ.

29. Mahānāma, that the noble disciple is endowed with virtue—this, for him, is 'conduct'. That the noble disciple has guarded doors in the sense faculties—this, for him, is 'conduct'. That the noble disciple knows moderation in eating—this, for him, is 'conduct'. That the noble disciple is devoted to wakefulness—this, for him, is 'conduct'. That the noble disciple is possessed of the seven qualities of a good person—this, for him, is 'conduct'. That the noble disciple is an obtainer at will, without difficulty, without trouble, of the four jhānas that are of the higher mind and are pleasant dwellings in this very life—this, for him, is 'conduct'.

‘‘ယဉ္စ ခေါ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ဝိဇ္ဇာယ; ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ဝိဇ္ဇာယ. ယမ္ပိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ ဝိဇ္ဇာယ.

Mahānāma, that the noble disciple recollects his manifold past abodes, that is: one birth, two births... and so on... thus he recollects his manifold past abodes with their aspects and details—this, for him, is 'knowledge'. Mahānāma, that the noble disciple, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, sees beings passing away and being reborn—inferior and superior, of good appearance and bad appearance, in good destinations and bad destinations... and so on... he knows beings in detail as they fare according to their kamma—this, for him, is 'knowledge'. Mahānāma, that the noble disciple, through the destruction of the taints, having realized for himself with higher knowledge in this very life, attains and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom—this, for him, is 'knowledge'.

‘‘အယံ ဝုစ္စတိ, မဟာနာမ, အရိယသာဝကော ဝိဇ္ဇာသမ္ပန္နော ဣတိပိ စရဏသမ္ပန္နော ဣတိပိ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော ဣတိပိ.

This noble disciple, Mahānāma, is called 'one endowed with knowledge', also 'one endowed with conduct', and also 'one endowed with knowledge and conduct'.

၃၀. ‘‘ဗြဟ္မုနာပေသာ, မဟာနာမ, သနင်္ကုမာရေန ဂါထာ ဘာသိတာ –

30. Moreover, Mahānāma, this verse was spoken by the Brahmā Sanaṅkumāra:

‘ခတ္တိယော သေဋ္ဌော ဇနေတသ္မိံ, ယေ ဂေါတ္တပဋိသာရိနော;

ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော, သော သေဋ္ဌော ဒေဝမာနုသေ’တိ.

‘The Khattiya is best among the populace who rely on lineage; but one endowed with knowledge and conduct is best among devas and humans.’

‘‘သာ ခေါ ပနေသာ, မဟာနာမ, ဗြဟ္မုနာ သနင်္ကုမာရေန ဂါထာ သုဂီတာ နော ဒုဂ္ဂီတာ, သုဘာသိတာ နော ဒုဗ္ဘာသိတာ, အတ္ထသံဟိတာ နော အနတ္ထသံဟိတာ, အနုမတာ ဘဂဝတာ’’တိ.

Now, Mahānāma, that verse by the Brahmā Sanaṅkumāra was well-sung, not ill-sung; well-spoken, not ill-spoken; connected with benefit, not unconnected with benefit; and it was approved by the Blessed One.

အထ [Pg.22] ခေါ ဘဂဝါ ဥဋ္ဌဟိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘သာဓု သာဓု, အာနန္ဒ, သာဓု ခေါ တွံ, အာနန္ဒ, ကာပိလဝတ္ထဝါနံ သကျာနံ သေခံ ပါဋိပဒံ အဘာသီ’’တိ.

Then the Blessed One rose from his seat and addressed the Venerable Ānanda: “Good, good, Ānanda! It is good, Ānanda, that you have spoken on the trainee's path for the Sakyans of Kapilavatthu.”

ဣဒမဝေါစာယသ္မာ အာနန္ဒော. သမနုညော သတ္ထာ အဟောသိ. အတ္တမနာ ကာပိလဝတ္ထဝါ သကျာ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Venerable Ānanda said this. The Teacher approved. The Sakyans of Kapilavatthu, delighted, greatly rejoiced in what was spoken by the Venerable Ānanda.

သေခသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

The Sekha Sutta, the third, is concluded.

၄. ပေါတလိယသုတ္တံ

4. The Potaliya Sutta

၃၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အင်္ဂုတ္တရာပေသု ဝိဟရတိ အာပဏံ နာမ အင်္ဂုတ္တရာပါနံ နိဂမော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အာပဏံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အာပဏေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေနညတရော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. ပေါတလိယောပိ ခေါ ဂဟပတိ သမ္ပန္နနိဝါသနပါဝုရဏော ဆတ္တုပါဟနာဟိ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန သော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ ပေါတလိယံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, အာသနာနိ; သစေ အာကင်္ခသိ နိသီဒါ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပေါတလိယော ဂဟပတိ ‘‘ဂဟပတိဝါဒေန မံ သမဏော ဂေါတမော သမုဒါစရတီ’’တိ ကုပိတော အနတ္တမနော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ပေါတလိယံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, ဂဟပတိ, အာသနာနိ; သစေ အာကင်္ခသိ နိသီဒါ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပေါတလိယော ဂဟပတိ ဂဟပတိဝါဒေန မံ သမဏော ဂေါတမော သမုဒါစရတီ’’တိ ကုပိတော အနတ္တမနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တယိဒံ, ဘော ဂေါတမ, နစ္ဆန္နံ, တယိဒံ နပ္ပတိရူပံ, ယံ မံ တွံ ဂဟပတိဝါဒေန သမုဒါစရသီ’’တိ. ‘‘တေ ဟိ တေ, ဂဟပတိ, အာကာရာ, တေ လိင်္ဂါ[Pg.23], တေ နိမိတ္တာ ယထာ တံ ဂဟပတိဿာ’’တိ. ‘‘တထာ ဟိ ပန မေ, ဘော ဂေါတမ, သဗ္ဗေ ကမ္မန္တာ ပဋိက္ခိတ္တာ, သဗ္ဗေ ဝေါဟာရာ သမုစ္ဆိန္နာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တေ, ဂဟပတိ, သဗ္ဗေ ကမ္မန္တာ ပဋိက္ခိတ္တာ, သဗ္ဗေ ဝေါဟာရာ သမုစ္ဆိန္နာ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ, ဘော ဂေါတမ, ယံ အဟောသိ ဓနံ ဝါ ဓညံ ဝါ ရဇတံ ဝါ ဇာတရူပံ ဝါ သဗ္ဗံ တံ ပုတ္တာနံ ဒါယဇ္ဇံ နိယျာတံ, တတ္ထာဟံ အနောဝါဒီ အနုပဝါဒီ ဃာသစ္ဆာဒနပရမော ဝိဟရာမိ. ဧဝံ ခေါ မေ, ဘော ဂေါတမ, သဗ္ဗေ ကမ္မန္တာ ပဋိက္ခိတ္တာ, သဗ္ဗေ ဝေါဟာရာ သမုစ္ဆိန္နာ’’တိ. ‘‘အညထာ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒံ ဝဒသိ, အညထာ စ ပန အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ? သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတု ယထာ အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဂဟပတိ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပေါတလိယော ဂဟပတိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ.

31. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling among the Aṅguttarāpas, in their market town named Āpaṇa. Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and outer robe and entered Āpaṇa for alms. Having walked for alms in Āpaṇa, after the meal, on returning from the alms round, he approached a certain grove for the day's abiding. Having entered that grove, he sat down at the foot of a certain tree for the day's abiding. Potaliya the householder, fully clad in lower and upper garments, with umbrella and sandals, was walking for exercise when he approached that grove. Having approached and entered the grove, he went to where the Blessed One was. Having approached, he exchanged courteous greetings and amiable talk with the Blessed One, and then stood to one side. To Potaliya the householder standing to one side, the Blessed One said this: “There are seats, householder; if you wish, sit down.” When this was said, Potaliya the householder, thinking, “The ascetic Gotama addresses me with the term ‘householder,’” became angry and displeased, and remained silent. A second time... and a third time the Blessed One said to Potaliya the householder: “There are seats, householder; if you wish, sit down.” When this was said, Potaliya the householder, angry and displeased that the ascetic Gotama was addressing him with the term ‘householder,’ said to the Blessed One: “It is not proper, Master Gotama, it is not suitable, that you address me with the term ‘householder.’” “But, householder, you have the characteristics, the signs, and the marks of a householder.” “But, Master Gotama, all my worldly activities have been rejected, all my dealings have been cut off.” “In what way, householder, have all your worldly activities been rejected and all your dealings cut off?” “Here, Master Gotama, whatever wealth, grain, silver, or gold I had, all that I have handed over to my sons as their inheritance. In that matter, I am not one who advises or reproaches; I live concerned only with my food and clothing. That is how, Master Gotama, all my worldly activities have been rejected and all my dealings have been cut off.” “Householder, you speak of the cutting off of dealings in one way, but in the Noble One's Discipline, the cutting off of dealings is otherwise.” “In what way, venerable sir, is there the cutting off of dealings in the Noble One's Discipline? It would be good, venerable sir, if the Blessed One would teach me the Dhamma in such a way that there is the cutting off of dealings in the Noble One's Discipline.” “Then, householder, listen and attend carefully; I will speak.” “Yes, venerable sir,” Potaliya the householder replied to the Blessed One.

၃၂. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဋ္ဌ ခေါ ဣမေ, ဂဟပတိ, ဓမ္မာ အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ အဋ္ဌ? အပါဏာတိပါတံ နိဿာယ ပါဏာတိပါတော ပဟာတဗ္ဗော; ဒိန္နာဒါနံ နိဿာယ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာတဗ္ဗံ; သစ္စဝါစံ နိဿာယ မုသာဝါဒေါ ပဟာတဗ္ဗော; အပိသုဏံ ဝါစံ နိဿာယ ပိသုဏာ ဝါစာ ပဟာတဗ္ဗာ; အဂိဒ္ဓိလောဘံ နိဿာယ ဂိဒ္ဓိလောဘော ပဟာတဗ္ဗော; အနိန္ဒာရောသံ နိဿာယ နိန္ဒာရောသော ပဟာတဗ္ဗော; အက္ကောဓူပါယာသံ နိဿာယ ကောဓူပါယာသော ပဟာတဗ္ဗော; အနတိမာနံ နိဿာယ အတိမာနော ပဟာတဗ္ဗော. ဣမေ ခေါ, ဂဟပတိ, အဋ္ဌ ဓမ္မာ သံခိတ္တေန ဝုတ္တာ, ဝိတ္ထာရေန အဝိဘတ္တာ, အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ. ‘‘ယေ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ အဋ္ဌ ဓမ္မာ သံခိတ္တေန ဝုတ္တာ, ဝိတ္ထာရေန အဝိဘတ္တာ, အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါယ သံဝတ္တန္တိ, သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမေ အဋ္ဌ ဓမ္မေ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဂဟပတိ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပေါတလိယော ဂဟပတိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

32. The Blessed One said this: “Householder, these eight principles in the Noble One's Discipline lead to the cutting off of dealings. What are the eight? Relying on not taking life, the taking of life is to be abandoned; relying on taking what is given, taking what is not given is to be abandoned; relying on true speech, false speech is to be abandoned; relying on non-divisive speech, divisive speech is to be abandoned; relying on non-covetousness, covetousness is to be abandoned; relying on non-censure and non-malice, censure and malice are to be abandoned; relying on non-anger and non-vexation, anger and vexation are to be abandoned; relying on non-arrogance, arrogance is to be abandoned. These, householder, are the eight principles, stated in brief but not analyzed in detail, that in the Noble One's Discipline lead to the cutting off of dealings.” “Venerable sir, these eight principles that the Blessed One has stated in brief but not analyzed in detail, which in the Noble One's Discipline lead to the cutting off of dealings—it would be good, venerable sir, if the Blessed One, out of compassion, would analyze these eight principles for me in detail.” “Then, householder, listen and attend carefully; I will speak.” “Yes, venerable sir,” Potaliya the householder replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

၃၃. ‘‘‘အပါဏာတိပါတံ [Pg.24] နိဿာယ ပါဏာတိပါတော ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု ပါဏာတိပါတီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ပါဏာတိပါတီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ ပါဏာတိပါတော. ယေ စ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အပါဏာတိပါတံ နိဿာယ ပါဏာတိပါတော ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

33. “‘By relying on non-killing, killing is to be abandoned’—this was said. With reference to what was this said? Here, householder, a noble disciple reflects thus: ‘On account of which fetters would I kill living beings? I am practicing for the abandoning and utter destruction of those fetters. If I were to kill living beings, I myself would reproach myself on account of killing living beings; and the wise, having investigated, would censure me on account of killing living beings; and with the breaking up of the body, after death, a woeful destination would be expected on account of killing living beings. This killing of living beings is itself a fetter, this is a hindrance. And the taints, distresses, and fevers that would arise on account of killing living beings do not exist for one who abstains from killing living beings.’ ‘By relying on non-killing, killing is to be abandoned’—that was said with reference to this.”

၃၄. ‘‘‘ဒိန္နာဒါနံ နိဿာယ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာတဗ္ဗ’န္တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု အဒိန္နာဒါယီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အဒိန္နာဒါယီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ အဒိန္နာဒါနပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ အဒိန္နာဒါနပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ အဒိန္နာဒါနပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ အဒိန္နာဒါနံ. ယေ စ အဒိန္နာဒါနပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘ဒိန္နာဒါနံ နိဿာယ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာတဗ္ဗ’န္တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

34. “‘By relying on taking what is given, taking what is not given is to be abandoned’—this was said. With reference to what was this said? Here, householder, a noble disciple reflects thus: ‘On account of which fetters would I take what is not given? I am practicing for the abandoning and utter destruction of those fetters. If I were to take what is not given, I myself would reproach myself on account of taking what is not given; and the wise, having investigated, would censure me on account of taking what is not given; and with the breaking up of the body, after death, a woeful destination would be expected on account of taking what is not given. This taking what is not given is itself a fetter, this is a hindrance. And the taints, distresses, and fevers that would arise on account of taking what is not given do not exist for one who abstains from taking what is not given.’ ‘By relying on taking what is given, taking what is not given is to be abandoned’—that was said with reference to this.”

၃၅. ‘‘‘သစ္စဝါစံ နိဿာယ မုသာဝါဒေါ ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု မုသာဝါဒီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန မုသာဝါဒီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ မုသာဝါဒပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ မုသာဝါဒပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ မုသာဝါဒပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ [Pg.25] မုသာဝါဒေါ. ယေ စ မုသာဝါဒပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘သစ္စဝါစံ နိဿာယ မုသာဝါဒေါ ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

35. “‘By relying on truthful speech, false speech is to be abandoned’—this was said. With reference to what was this said? Here, householder, a noble disciple reflects thus: ‘On account of which fetters would I speak falsely? I am practicing for the abandoning and utter destruction of those fetters. If I were to speak falsely, I myself would reproach myself on account of speaking falsely; and the wise, having investigated, would censure me on account of speaking falsely; and with the breaking up of the body, after death, a woeful destination would be expected on account of speaking falsely. This false speech is itself a fetter, this is a hindrance. And the taints, distresses, and fevers that would arise on account of false speech do not exist for one who abstains from false speech.’ ‘By relying on truthful speech, false speech is to be abandoned’—that was said with reference to this.”

၃၆. ‘‘‘အပိသုဏံ ဝါစံ နိဿာယ ပိသုဏာ ဝါစာ ပဟာတဗ္ဗာ’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု ပိသုဏဝါစော အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ပိသုဏဝါစော အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ ပိသုဏဝါစာပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ ပိသုဏဝါစာပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ ပိသုဏဝါစာပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ ပိသုဏာ ဝါစာ. ယေ စ ပိသုဏဝါစာပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အပိသုဏံ ဝါစံ နိဿာယ ပိသုဏာ ဝါစာ ပဟာတဗ္ဗာ’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

36. “‘By relying on non-divisive speech, divisive speech is to be abandoned’—this was said. With reference to what was this said? Here, householder, a noble disciple reflects thus: ‘On account of which fetters would I speak divisively? I am practicing for the abandoning and utter destruction of those fetters. If I were to speak divisively, I myself would reproach myself on account of divisive speech; and the wise, having investigated, would censure me on account of divisive speech; and with the breaking up of the body, after death, a woeful destination would be expected on account of divisive speech. This divisive speech is itself a fetter, this is a hindrance. And the taints, distresses, and fevers that would arise on account of divisive speech do not exist for one who abstains from divisive speech.’ ‘By relying on non-divisive speech, divisive speech is to be abandoned’—that was said with reference to this.”

၃၇. ‘‘‘အဂိဒ္ဓိလောဘံ နိဿာယ ဂိဒ္ဓိလောဘော ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု ဂိဒ္ဓိလောဘီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဂိဒ္ဓိလောဘီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ ဂိဒ္ဓိလောဘပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ ဂိဒ္ဓိလောဘပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ ဂိဒ္ဓိလောဘပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ ဂိဒ္ဓိလောဘော. ယေ စ ဂိဒ္ဓိလောဘပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, ဂိဒ္ဓိလောဘာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အဂိဒ္ဓိလောဘံ နိဿာယ ဂိဒ္ဓိလောဘော ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

37. “‘By relying on non-covetousness, covetousness is to be abandoned’—this was said. With reference to what was this said? Here, householder, a noble disciple reflects thus: ‘On account of which fetters would I be covetous? I am practicing for the abandoning and utter destruction of those fetters. If I were to be covetous, I myself would reproach myself on account of covetousness; and the wise, having investigated, would censure me on account of covetousness; and with the breaking up of the body, after death, a woeful destination would be expected on account of covetousness. This covetousness is itself a fetter, this is a hindrance. And the taints, distresses, and fevers that would arise on account of covetousness do not exist for one who abstains from covetousness.’ ‘By relying on non-covetousness, covetousness is to be abandoned’—that was said with reference to this.”

၃၈. ‘‘‘အနိန္ဒာရောသံ နိဿာယ နိန္ဒာရောသော ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု နိန္ဒာရောသီ အဿံ, တေသာဟံ [Pg.26] သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန နိန္ဒာရောသီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ နိန္ဒာရောသပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ နိန္ဒာရောသပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ နိန္ဒာရောသပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ နိန္ဒာရောသော. ယေ စ နိန္ဒာရောသပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, အနိန္ဒာရောသိဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အနိန္ဒာရောသံ နိဿာယ နိန္ဒာရောသော ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

38. “‘By relying on non-censure and non-domineering, censure and domineering are to be abandoned’—this was said. With reference to what was this said? Here, householder, a noble disciple reflects thus: ‘On account of which fetters I might be given to censure and domineering, I am practicing for the abandoning and utter destruction of those fetters. If I were to be given to censure and domineering, I myself would reproach myself on account of censure and domineering; and the wise, having investigated, would censure me on account of censure and domineering; and with the breakup of the body, after death, an unfortunate destination is to be expected on account of censure and domineering. Indeed, this very censure and domineering is a fetter, this is a hindrance. And whatever taints, vexations, and fevers would arise on account of censure and domineering, for one who is without censure and domineering, those taints, vexations, and fevers do not exist.’ ‘By relying on non-censure and non-domineering, censure and domineering are to be abandoned’—that which was said, was said with reference to this.”

၃၉. ‘‘‘အက္ကောဓူပါယာသံ နိဿာယ ကောဓူပါယာသော ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု ကောဓူပါယာသီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ကောဓူပါယာသီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ ကောဓူပါယာသပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ ကောဓူပါယာသပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ ကောဓူပါယာသပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ ကောဓူပါယာသော. ယေ စ ကောဓူပါယာသပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, အက္ကောဓူပါယာသိဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အက္ကောဓူပါယာသံ နိဿာယ ကောဓူပါယာသော ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

39. “‘By relying on non-anger and non-animosity, anger and animosity are to be abandoned’—this was said. With reference to what was this said? Here, householder, a noble disciple reflects thus: ‘On account of which fetters I might be angry and bear animosity, I am practicing for the abandoning and utter destruction of those fetters. If I were to be angry and bear animosity, I myself would reproach myself on account of anger and animosity; and the wise, having investigated, would censure me on account of anger and animosity; and with the breakup of the body, after death, an unfortunate destination is to be expected on account of anger and animosity. Indeed, this very anger and animosity is a fetter, this is a hindrance. And whatever taints, vexations, and fevers would arise on account of anger and animosity, for one who is without anger and animosity, those taints, vexations, and fevers do not exist.’ ‘By relying on non-anger and non-animosity, anger and animosity are to be abandoned’—that which was said, was said with reference to this.”

၄၀. ‘‘‘အနတိမာနံ နိဿာယ အတိမာနော ပဟာတဗ္ဗော’တိ ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ, ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယေသံ ခေါ အဟံ သံယောဇနာနံ ဟေတု အတိမာနီ အဿံ, တေသာဟံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ သမုစ္ဆေဒါယ ပဋိပန္နော. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အတိမာနီ အဿံ, အတ္တာပိ မံ ဥပဝဒေယျ အတိမာနပစ္စယာ, အနုဝိစ္စာပိ မံ ဝိညူ ဂရဟေယျုံ အတိမာနပစ္စယာ, ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ အတိမာနပစ္စယာ. ဧတဒေဝ ခေါ ပန သံယောဇနံ ဧတံ နီဝရဏံ ယဒိဒံ အတိမာနော. ယေ စ အတိမာနပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, အနတိမာနိဿ ဧဝံသ တေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ’. ‘အနတိမာနံ နိဿာယ အတိမာနော ပဟာတဗ္ဗော’တိ – ဣတိ ယန္တံ ဝုတ္တံ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ.

40. “‘By relying on non-arrogance, arrogance is to be abandoned’—this was said. With reference to what was this said? Here, householder, a noble disciple reflects thus: ‘On account of which fetters I might be arrogant, I am practicing for the abandoning and utter destruction of those fetters. If I were to be arrogant, I myself would reproach myself on account of arrogance; and the wise, having investigated, would censure me on account of arrogance; and with the breakup of the body, after death, an unfortunate destination is to be expected on account of arrogance. Indeed, this very arrogance is a fetter, this is a hindrance. And whatever taints, vexations, and fevers would arise on account of arrogance, for one who is not arrogant, those taints, vexations, and fevers do not exist.’ ‘By relying on non-arrogance, arrogance is to be abandoned’—that which was said, was said with reference to this.”

၄၁. ‘‘ဣမေ [Pg.27] ခေါ, ဂဟပတိ, အဋ္ဌ ဓမ္မာ သံခိတ္တေန ဝုတ္တာ, ဝိတ္ထာရေန ဝိဘတ္တာ, ယေ အရိယဿ ဝိနယေ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါယ သံဝတ္တန္တိ; န တွေဝ တာဝ အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတီ’’တိ.

41. “These, householder, are the eight qualities stated in brief and analyzed in detail, which conduce to the utter cutting off of conventions in the Noble One’s Discipline. Yet, in the Noble One’s Discipline, the cutting off of all conventions, completely and in every way, has not yet come to be.”

‘‘ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ? သာဓု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတု ယထာ အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဂဟပတိ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပေါတလိယော ဂဟပတိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“But how, venerable sir, in the Noble One’s Discipline, does the utter cutting off of all conventions, completely and in every way, come to be? It would be good, venerable sir, if the Blessed One would teach me the Dhamma in such a way that in the Noble One’s Discipline the utter cutting off of all conventions, completely and in every way, comes to be.” “In that case, householder, listen and apply your mind well; I will speak.” “Yes, venerable sir,” the householder Potaliya replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

ကာမာဒီနဝကထာ

Discourse on the Dangers of Sensual Pleasures

၄၂. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ကုက္ကုရော ဇိဃစ္ဆာဒုဗ္ဗလျပရေတော ဂေါဃာတကသူနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတော အဿ. တမေနံ ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ အဋ္ဌိကင်္ကလံ သုနိက္ကန္တံ နိက္ကန္တံ နိမ္မံသံ လောဟိတမက္ခိတံ ဥပသုမ္ဘေယျ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, အပိ နု ခေါ သော ကုက္ကုရော အမုံ အဋ္ဌိကင်္ကလံ သုနိက္ကန္တံ နိက္ကန္တံ နိမ္မံသံ လောဟိတမက္ခိတံ ပလေဟန္တော ဇိဃစ္ဆာဒုဗ္ဗလျံ ပဋိဝိနေယျာ’’တိ?

42. “Suppose, householder, a dog overcome by hunger and debility were to approach a slaughterhouse. Then a skilled butcher or a butcher's apprentice were to toss to it a skeleton-bone scraped clean, fleshless, and smeared with blood. What do you think, householder? Would that dog, by licking that skeleton-bone scraped clean, fleshless, and smeared with blood, allay its hunger and debility?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“No, venerable sir.”

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

“For what reason?”

‘‘အဒုဉှိ, ဘန္တေ, အဋ္ဌိကင်္ကလံ သုနိက္ကန္တံ နိက္ကန္တံ နိမ္မံသံ လောဟိတမက္ခိတံ. ယာဝဒေဝ ပန သော ကုက္ကုရော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာတိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဋ္ဌိကင်္ကလူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ယာယံ ဥပေက္ခာ နာနတ္တာ နာနတ္တသိတာ တံ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ, ယာယံ ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ ယတ္ထ သဗ္ဗသော လောကာမိသူပါဒါနာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

“Because, venerable sir, that skeleton-bone is scraped clean, fleshless, and smeared with blood. That dog will only get weariness and vexation from it.” “Even so, householder, a noble disciple reflects thus: ‘Sensual pleasures have been compared by the Blessed One to a skeleton-bone—of much suffering, of much tribulation, and there is greater danger in them.’ Seeing this as it truly is with right wisdom, he avoids that equanimity which is diverse and based on diversity, and develops that very equanimity which is unified and based on unity, where all grasping for the baits of the world ceases without remainder.

၄၃. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ဂိဇ္ဈော ဝါ ကင်္ကော ဝါ ကုလလော ဝါ မံသပေသိံ အာဒါယ ဥဍ္ဍီယေယျ. တမေနံ ဂိဇ္ဈာပိ ကင်္ကာပိ ကုလလာပိ အနုပတိတွာ [Pg.28] အနုပတိတွာ ဝိတစ္ဆေယျုံ ဝိဿဇ္ဇေယျုံ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, သစေ သော ဂိဇ္ဈော ဝါ ကင်္ကော ဝါ ကုလလော ဝါ တံ မံသပေသိံ န ခိပ္ပမေဝ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ, သော တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’န္တိ?

43. “Suppose, householder, a vulture, a heron, or a hawk were to carry off a piece of meat and fly away. Then other vultures, herons, and hawks would follow it, pursuing, tearing at it and trying to make it let go. What do you think, householder? If that vulture, heron, or hawk does not quickly relinquish that piece of meat, would it not, on account of that, meet with death or suffering like unto death?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“So it is, venerable sir.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘မံသပေသူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ယာယံ ဥပေက္ခာ နာနတ္တာ နာနတ္တသိတာ တံ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယာယံ ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ ယတ္ထ သဗ္ဗသော လောကာမိသူပါဒါနာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

“Even so, householder, a noble disciple reflects thus: ‘Sensual pleasures have been compared by the Blessed One to a piece of meat—of much suffering, of much tribulation, and there is greater danger in them.’ Seeing this as it truly is with right wisdom, he avoids that equanimity which is diverse and based on diversity, and develops that equanimity which is unified and based on unity, where all grasping for the baits of the world ceases without remainder.

၄၄. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ပုရိသော အာဒိတ္တံ တိဏုက္ကံ အာဒါယ ပဋိဝါတံ ဂစ္ဆေယျ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, သစေ သော ပုရိသော တံ အာဒိတ္တံ တိဏုက္ကံ န ခိပ္ပမေဝ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ တဿ သာ အာဒိတ္တာ တိဏုက္ကာ ဟတ္ထံ ဝါ ဒဟေယျ ဗာဟုံ ဝါ ဒဟေယျ အညတရံ ဝါ အညတရံ ဝါ အင်္ဂပစ္စင်္ဂံ ဒဟေယျ, သော တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’န္တိ?

44. “Suppose, householder, a man were to take a blazing grass-torch and go against the wind. What do you think, householder? If that man does not quickly relinquish that blazing grass-torch, would that blazing grass-torch not burn his hand or his arm or some other of his major or minor limbs? And would he not, on account of that, meet with death or suffering like unto death?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“So it is, venerable sir.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘တိဏုက္ကူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ…ပေ… တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

“Even so, householder, a noble disciple reflects thus: ‘Sensual pleasures have been compared by the Blessed One to a grass-torch—of much suffering, of much tribulation, and there is greater danger in them.’ Seeing this as it truly is with right wisdom… he develops that very equanimity.

၄၅. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, အင်္ဂါရကာသု သာဓိကပေါရိသာ, ပူရာ အင်္ဂါရာနံ ဝီတစ္စိကာနံ ဝီတဓူမာနံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဇီဝိတုကာမော အမရိတုကာမော သုခကာမော ဒုက္ခပ္ပဋိက္ကူလော. တမေနံ ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုံ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, အပိ နု သော ပုရိသော ဣတိစိတိစေဝ ကာယံ သန္နာမေယျာ’’တိ?

45. “Suppose, householder, there were a pit of coals, deeper than a man’s height, full of embers, flameless and smokeless. Then a man would come along—desiring to live, not desiring to die, desiring happiness, and averse to suffering. Then two strong men, seizing him by his arms, would drag him toward the pit of coals. What do you think, householder? Would that man not struggle with his body this way and that?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“So it is, venerable sir.”

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

“For what reason?”

‘‘ဝိဒိတဉှိ, ဘန္တေ, တဿ ပုရိသဿ ဣမဉ္စာဟံ အင်္ဂါရကာသုံ ပပတိဿာမိ, တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆိဿာမိ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အင်္ဂါရကာသူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ…ပေ… တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

“Because, venerable sir, that man knows: ‘I will fall into this pit of coals, and on account of that, I will meet with death or suffering like unto death.’” “Even so, householder, a noble disciple reflects thus: ‘Sensual pleasures have been compared by the Blessed One to a pit of coals—of much suffering, of much tribulation, and there is greater danger in them.’ Seeing this as it truly is with right wisdom… he develops that very equanimity.

၄၆. ‘‘သေယျထာပိ[Pg.29], ဂဟပတိ, ပုရိသော သုပိနကံ ပဿေယျ အာရာမရာမဏေယျကံ ဝနရာမဏေယျကံ ဘူမိရာမဏေယျကံ ပေါက္ခရဏိရာမဏေယျကံ. သော ပဋိဗုဒ္ဓေါ န ကိဉ္စိ ပဋိပဿေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သုပိနကူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ…ပေ… တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

46. “Suppose, householder, a man were to see in a dream a delightful park, a delightful forest, a delightful land, and a delightful pond. When he awoke, he would see nothing of it. Even so, householder, a noble disciple reflects thus: ‘Sensual pleasures have been compared by the Blessed One to a dream—of much suffering, of much tribulation, and there is greater danger in them.’… he develops that very equanimity.

၄၇. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ပုရိသော ယာစိတကံ ဘောဂံ ယာစိတွာ ယာနံ ဝါ ပေါရိသေယျံ ပဝရမဏိကုဏ္ဍလံ. သော တေဟိ ယာစိတကေဟိ ဘောဂေဟိ ပုရက္ခတော ပရိဝုတော အန္တရာပဏံ ပဋိပဇ္ဇေယျ. တမေနံ ဇနော ဒိသွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဘောဂီ ဝတ, ဘော, ပုရိသော, ဧဝံ ကိရ ဘောဂိနော ဘောဂါနိ ဘုဉ္ဇန္တီ’တိ. တမေနံ သာမိကာ ယတ္ထ ယတ္ထေဝ ပဿေယျုံ တတ္ထ တတ္ထေဝ သာနိ ဟရေယျုံ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, အလံ နု ခေါ တဿ ပုရိသဿ အညထတ္တာယာ’’တိ?

47. “Suppose, householder, a man, having borrowed possessions—a fine carriage and excellent jeweled earrings—were to go into the marketplace, preceded and surrounded by those borrowed possessions. People seeing him would say: ‘Sirs, this man is truly wealthy! This is how the wealthy enjoy their wealth.’ But the owners, wherever they might see him, would take back their property. What do you think, householder? Is that not enough to cause a change in that man’s state?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“So it is, venerable sir.”

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

“For what reason?”

‘‘သာမိနော ဟိ, ဘန္တေ, သာနိ ဟရန္တီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာစိတကူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ…ပေ… တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

“Because, venerable sir, the owners are taking back their property.” “Even so, householder, a noble disciple reflects thus: ‘Sensual pleasures have been compared by the Blessed One to borrowed goods—of much suffering, of much tribulation, and there is greater danger in them.’… he develops that very equanimity.

၄၈. ‘‘သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ဂါမဿ ဝါ နိဂမဿ ဝါ အဝိဒူရေ တိဗ္ဗော ဝနသဏ္ဍော. တတြဿ ရုက္ခော သမ္ပန္နဖလော စ ဥပပန္နဖလော စ, န စဿု ကာနိစိ ဖလာနိ ဘူမိယံ ပတိတာနိ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဖလတ္ထိကော ဖလဂဝေသီ ဖလပရိယေသနံ စရမာနော. သော တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ တံ ရုက္ခံ ပဿေယျ သမ္ပန္နဖလဉ္စ ဥပပန္နဖလဉ္စ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ ရုက္ခော သမ္ပန္နဖလော စ ဥပပန္နဖလော စ, နတ္ထိ စ ကာနိစိ ဖလာနိ ဘူမိယံ ပတိတာနိ. ဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ ရုက္ခံ အာရောဟိတုံ. ယံနူနာဟံ ဣမံ ရုက္ခံ အာရောဟိတွာ ယာဝဒတ္ထဉ္စ ခါဒေယျံ ဥစ္ဆင်္ဂဉ္စ ပူရေယျ’န္တိ. သော တံ ရုက္ခံ အာရောဟိတွာ ယာဝဒတ္ထဉ္စ ခါဒေယျ ဥစ္ဆင်္ဂဉ္စ ပူရေယျ. အထ ဒုတိယော ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဖလတ္ထိကော ဖလဂဝေသီ ဖလပရိယေသနံ စရမာနော တိဏှံ ကုဌာရိံ အာဒါယ. သော တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ [Pg.30] တံ ရုက္ခံ ပဿေယျ သမ္ပန္နဖလဉ္စ ဥပပန္နဖလဉ္စ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ ရုက္ခော သမ္ပန္နဖလော စ ဥပပန္နဖလော စ, နတ္ထိ စ ကာနိစိ ဖလာနိ ဘူမိယံ ပတိတာနိ. န ခေါ ပနာဟံ ဇာနာမိ ရုက္ခံ အာရောဟိတုံ. ယံနူနာဟံ ဣမံ ရုက္ခံ မူလတော ဆေတွာ ယာဝဒတ္ထဉ္စ ခါဒေယျံ ဥစ္ဆင်္ဂဉ္စ ပူရေယျ’န္တိ. သော တံ ရုက္ခံ မူလတောဝ ဆိန္ဒေယျ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, အမုကော ယော သော ပုရိသော ပဌမံ ရုက္ခံ အာရူဠှော သစေ သော န ခိပ္ပမေဝ ဩရောဟေယျ တဿ သော ရုက္ခော ပပတန္တော ဟတ္ထံ ဝါ ဘဉ္ဇေယျ ပါဒံ ဝါ ဘဉ္ဇေယျ အညတရံ ဝါ အညတရံ ဝါ အင်္ဂပစ္စင်္ဂံ ဘဉ္ဇေယျ, သော တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’’န္တိ?

48. “Suppose, householder, not far from a village or a town there was a dense thicket. In it there might be a tree with sweet and abundant fruit, and no fruits whatsoever might have fallen to the ground. Then a man might come along, wanting fruit, seeking fruit, wandering in search of fruit. Having entered that thicket, he might see that tree with sweet and abundant fruit. It might occur to him thus: ‘Indeed, this tree has sweet and abundant fruit, and no fruits whatsoever have fallen to the ground. Indeed, I know how to climb a tree. What if I were to climb this tree, eat as much as I wish, and fill my lap?’ He, having climbed that tree, might eat as much as he wishes and fill his lap. Then a second man might come along, wanting fruit, seeking fruit, wandering in search of fruit, taking a sharp axe. Having entered that thicket, he might see that tree with sweet and abundant fruit. It might occur to him thus: ‘Indeed, this tree has sweet and abundant fruit, and no fruits whatsoever have fallen to the ground. Indeed, I do not know how to climb a tree. What if I were to cut this tree at the root, eat as much as I wish, and fill my lap?’ He might cut that tree right at the root. What do you think, householder? If that man who first climbed the tree does not descend very quickly, as that tree is falling, might it not break his hand or his foot or some other major or minor limb, so that from that cause he might come to death or to suffering like unto death?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

“It is so, venerable sir.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ရုက္ခဖလူပမာ ကာမာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ ဗဟုဒုက္ခာ ဗဟုပါယာသာ, အာဒီနဝေါ ဧတ္ထ ဘိယျော’တိ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ယာယံ ဥပေက္ခာ နာနတ္တာ နာနတ္တသိတာ တံ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယာယံ ဥပေက္ခာ ဧကတ္တာ ဧကတ္တသိတာ ယတ္ထ သဗ္ဗသော လောကာမိသူပါဒါနာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ တမေဝူပေက္ခံ ဘာဝေတိ.

Just so, householder, a noble disciple reflects thus: ‘Sensual pleasures have been declared by the Blessed One to be like the fruit of a tree—of much suffering, of much tribulation; the danger in them is greater.’ Having seen this as it truly is with right wisdom, and having turned away from that equanimity which is of diversity, based on diversity, he develops that equanimity which is of unity, based on unity, where all grasping for worldly allurements ceases without remainder.

၄၉. ‘‘သ ခေါ သော, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

49. Householder, that noble disciple, relying on this very unsurpassed purity of mindfulness due to equanimity, recollects his manifold past abodes, that is to say: one birth, two births... Thus he recollects his manifold past abodes with their aspects and details.

‘‘သ ခေါ သော, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

Householder, that noble disciple, relying on this very unsurpassed purity of mindfulness due to equanimity, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate... and he understands beings as faring according to their kamma.

‘‘သ ခေါ သော, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဣမံယေဝ အနုတ္တရံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ အာဂမ္မ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ.

Householder, that noble disciple, relying on this very unsurpassed purity of mindfulness due to equanimity, through the destruction of the taints, in this very life realizes for himself with direct knowledge the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having attained it, dwells therein. To this extent, householder, in the discipline of the Noble One, there is a complete and utter cutting off of conventional designation in every way.

၅၀. ‘‘တံ [Pg.31] ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ယထာ အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ, အပိ နု တွံ ဧဝရူပံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒံ အတ္တနိ သမနုပဿသီ’’တိ? ‘‘ကော စာဟံ, ဘန္တေ, ကော စ အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒေါ! အာရကာ အဟံ, ဘန္တေ, အရိယဿ ဝိနယေ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ ဝေါဟာရသမုစ္ဆေဒါ. မယဉှိ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ အညတိတ္ထိယေ ပရိဗ္ဗာဇကေ အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယာတိ အမညိမှ, အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယဘောဇနံ ဘောဇိမှ, အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယဌာနေ ဌပိမှ; ဘိက္ခူ ပန မယံ, ဘန္တေ, အာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယာတိ အမညိမှ, အာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယဘောဇနံ ဘောဇိမှ, အာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယဌာနေ ဌပိမှ; ဣဒါနိ ပန မယံ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယေ ပရိဗ္ဗာဇကေ အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယာတိ ဇာနိဿာမ, အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယဘောဇနံ ဘောဇေဿာမ, အနာဇာနီယေဝ သမာနေ အနာဇာနီယဌာနေ ဌပေဿာမ. ဘိက္ခူ ပန မယံ, ဘန္တေ, အာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယာတိ ဇာနိဿာမ အာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယဘောဇနံ ဘောဇေဿာမ, အာဇာနီယေဝ သမာနေ အာဇာနီယဌာနေ ဌပေဿာမ. အဇနေသိ ဝတ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သမဏေသု သမဏပ္ပေမံ, သမဏေသု သမဏပ္ပသာဒံ, သမဏေသု သမဏဂါရဝံ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ, စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

50. “What do you think, householder? In the Noble One’s Discipline, where conventional designation is completely and utterly cut off in every way and in every respect, do you see such a cutting off of conventional designation in yourself?” “Who am I, venerable sir, and what is the complete and utter cutting off of all conventional designation in the Noble One’s Discipline! I am far, venerable sir, from the complete and utter cutting off of all conventional designation in the Noble One’s Discipline. For previously, venerable sir, we regarded other sectarian wanderers, who were not thoroughbreds, as thoroughbreds; we gave food for thoroughbreds to those who were not thoroughbreds; we placed those who were not thoroughbreds in the position of thoroughbreds. But we regarded the monks, who were thoroughbreds, as not thoroughbreds; we gave food for non-thoroughbreds to those who were thoroughbreds; we placed those who were thoroughbreds in the position of non-thoroughbreds. Now, however, venerable sir, we will recognize other sectarian wanderers, who are not thoroughbreds, as not thoroughbreds; we will give food for non-thoroughbreds to those who are not thoroughbreds; we will place those who are not thoroughbreds in the position of non-thoroughbreds. And we will recognize the monks, who are thoroughbreds, as thoroughbreds; we will give food for thoroughbreds to those who are thoroughbreds; we will place those who are thoroughbreds in the position of thoroughbreds. Truly, venerable sir, the Blessed One has generated in me love for recluses, confidence in recluses, and reverence for recluses. Magnificent, venerable sir! Magnificent, venerable sir! Just as one might set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or show the way to one who was lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes could see forms—so too has the Dhamma been made clear in many ways by the Blessed One. I, venerable sir, go for refuge to the Blessed One, to the Dhamma, and to the Bhikkhu Saṅgha. May the Blessed One remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forth for as long as life lasts.”

ပေါတလိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

The Potaliya Sutta, the fourth, is concluded.

၅. ဇီဝကသုတ္တံ

5. The Jīvaka Sutta

၅၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဇီဝကဿ ကောမာရဘစ္စဿ အမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ[Pg.32]. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ, တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿကတံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စကမ္မ’န္တိ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ, တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿကတံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စကမ္မ’န္တိ, ကစ္စိ တေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ?

51. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the mango grove of Jīvaka Komārabhacca. Then Jīvaka Komārabhacca approached the Blessed One, and after paying homage to him, sat down to one side. Seated to one side, Jīvaka Komārabhacca said to the Blessed One: “Venerable sir, I have heard this: ‘They kill living beings for the ascetic Gotama; the ascetic Gotama knowingly eats meat prepared on his account and from an intentional act.’ Venerable sir, those who say: ‘They kill living beings for the ascetic Gotama; the ascetic Gotama knowingly eats meat prepared on his account and from an intentional act’—are they reporting the Blessed One’s actual words and not misrepresenting the Blessed One with what is untrue? Do they declare in accordance with the Dhamma, so that no legitimate grounds for criticism, following from this line of reasoning, can be found?”

၅၂. ‘‘ယေ တေ, ဇီဝက, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘန္တိ, တံ သမဏော ဂေါတမော ဇာနံ ဥဒ္ဒိဿကတံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ ပဋိစ္စကမ္မ’န္တိ န မေ တေ ဝုတ္တဝါဒိနော, အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ စ မံ တေ အသတာ အဘူတေန. တီဟိ ခေါ အဟံ, ဇီဝက, ဌာနေဟိ မံသံ အပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ. ဒိဋ္ဌံ, သုတံ, ပရိသင်္ကိတံ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ဇီဝက, တီဟိ ဌာနေဟိ မံသံ အပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ. တီဟိ ခေါ အဟံ, ဇီဝက, ဌာနေဟိ မံသံ ပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ. အဒိဋ္ဌံ, အသုတံ, အပရိသင်္ကိတံ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ဇီဝက, တီဟိ ဌာနေဟိ မံသံ ပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမိ.

52. “Jīvaka, those who say this: ‘They kill living beings for the ascetic Gotama; the ascetic Gotama knowingly eats meat prepared on his account and from an intentional act,’ are not reporting my actual words; they are misrepresenting me with what is false and untrue. Jīvaka, I say that meat is not to be consumed on three grounds: when it is seen, heard, or suspected. On these three grounds, Jīvaka, I say that meat is not to be consumed. Jīvaka, I say that meat is to be consumed on three grounds: when it is not seen, not heard, and not suspected. On these three grounds, Jīvaka, I say that meat is to be consumed.”

၅၃. ‘‘ဣဓ, ဇီဝက, ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အာကင်္ခမာနောဝ, ဇီဝက, ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန တဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသတိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘သာဓု ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန [Pg.33] ပရိဝိသေယျာတိ! အဟော ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အာယတိမ္ပိ ဧဝရူပေန ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသေယျာ’တိ – ဧဝမ္ပိဿ န ဟောတိ. သော တံ ပိဏ္ဍပါတံ အဂထိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. တံ ကိံ မညသိ, ဇီဝက, အပိ နု သော ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အတ္တဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတီ’’တိ?

53. “Jīvaka, in this Dispensation, a bhikkhu dwells depending on a certain village or town. He abides pervading one direction with a mind imbued with loving-kindness, likewise the second, likewise the third, and likewise the fourth. Thus above, below, and across, everywhere, identifying himself with all, he abides pervading the entire world with a mind imbued with loving-kindness—extensive, exalted, immeasurable, without enmity, and without affliction. Then a householder or a householder’s son approaches him and invites him for the next day’s meal. Jīvaka, if the bhikkhu so wishes, he accepts. When the night has passed, in the morning, he dresses, takes his bowl and outer robe, and goes to the residence of that householder or householder’s son. Having arrived, he sits down on the prepared seat. Then that householder or householder’s son serves him with choice almsfood. It does not occur to him: ‘Indeed, it would be good if this householder or householder’s son were to serve me with choice almsfood!’ Nor does it occur to him: ‘Oh, that this householder or householder’s son would serve me with such choice almsfood in the future, too!’ He partakes of that almsfood without being greedy, without being infatuated, and without being attached, seeing the danger in it and with the wisdom of escape. What do you think, Jīvaka? At that time, does that bhikkhu intend for his own affliction, for the affliction of others, or for the affliction of both?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“No, venerable sir.”

‘‘နနု သော, ဇီဝက, ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အနဝဇ္ဇံယေဝ အာဟာရံ အာဟာရေတီ’’တိ?

“Jīvaka, does not that bhikkhu at that time partake of only blameless food?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ. သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဗြဟ္မာ မေတ္တာဝိဟာရီ’တိ. တံ မေ ဣဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သက္ခိဒိဋ္ဌော; ဘဂဝါ ဟိ, ဘန္တေ, မေတ္တာဝိဟာရီ’’တိ. ‘‘ယေန ခေါ, ဇီဝက, ရာဂေန ယေန ဒေါသေန ယေန မောဟေန ဗျာပါဒဝါ အဿ သော ရာဂေါ သော ဒေါသော သော မောဟော တထာဂတဿ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. သစေ ခေါ တေ, ဇီဝက, ဣဒံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ အနုဇာနာမိ တေ ဧတ’’န္တိ. ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ, ဘန္တေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ’’.

“So it is, venerable sir. I have heard this, venerable sir: ‘Brahmā is an abider in loving-kindness.’ This, venerable sir, is that Brahmā seen by me in person, namely the Blessed One; for the Blessed One, venerable sir, is an abider in loving-kindness.” “Jīvaka, that greed, that hatred, and that delusion by which one would have affliction—that greed, that hatred, and that delusion have been abandoned by the Tathāgata, cut off at the root, made like a palm stump, brought to non-existence, and are of a nature not to arise again in the future. If, Jīvaka, it was with reference to this that you spoke, I grant you that.” “Venerable sir, it was indeed with reference to this that I spoke.”

၅၄. ‘‘ဣဓ, ဇီဝက, ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. သော ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ. ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ သွာတနာယ ဘတ္တေန နိမန္တေတိ. အာကင်္ခမာနောဝ, ဇီဝက, ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ. သော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒတိ. တမေနံ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသတိ. တဿ န ဧဝံ ဟောတိ – ‘သာဓု ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသေယျာတိ! အဟော ဝတ မာယံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အာယတိမ္ပိ [Pg.34] ဧဝရူပေန ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေန ပရိဝိသေယျာ’တိ – ဧဝမ္ပိဿ န ဟောတိ. သော တံ ပိဏ္ဍပါတံ အဂထိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈောပန္နော အာဒီနဝဒဿာဝီ နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. တံ ကိံ မညသိ, ဇီဝက, အပိ နု သော ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အတ္တဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ, ပရဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတီ’’တိ?

54. “Jīvaka, in this Dispensation, a bhikkhu dwells depending on a certain village or town. He abides pervading one direction with a mind imbued with compassion... with sympathetic joy... with equanimity, likewise the second, likewise the third, and likewise the fourth. Thus above, below, and across, everywhere, identifying himself with all, he abides pervading the entire world with a mind imbued with equanimity—extensive, exalted, immeasurable, without enmity, and without affliction. Then a householder or a householder’s son approaches him and invites him for the next day’s meal. Jīvaka, if the bhikkhu so wishes, he accepts. When the night has passed, in the morning, he dresses, takes his bowl and outer robe, and goes to the residence of that householder or householder’s son. Having arrived, he sits down on the prepared seat. Then that householder or householder’s son serves him with choice almsfood. It does not occur to him: ‘Indeed, it would be good if this householder or householder’s son were to serve me with choice almsfood!’ Nor does it occur to him: ‘Oh, that this householder or householder’s son would serve me with such choice almsfood in the future, too!’ He partakes of that almsfood without being greedy, without being infatuated, and without being attached, seeing the danger in it and with the wisdom of escape. What do you think, Jīvaka? At that time, does that bhikkhu intend for his own affliction, for the affliction of others, or for the affliction of both?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“No, venerable sir.”

‘‘နနု သော, ဇီဝက, ဘိက္ခု တသ္မိံ သမယေ အနဝဇ္ဇံယေဝ အာဟာရံ အာဟာရေတီ’’တိ?

“Jīvaka, does not that bhikkhu at that time partake of only blameless food?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ. သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘ဗြဟ္မာ ဥပေက္ခာဝိဟာရီ’တိ. တံ မေ ဣဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သက္ခိဒိဋ္ဌော; ဘဂဝါ ဟိ, ဘန္တေ, ဥပေက္ခာဝိဟာရီ’’တိ. ‘‘ယေန ခေါ, ဇီဝက, ရာဂေန ယေန ဒေါသေန ယေန မောဟေန ဝိဟေသဝါ အဿ အရတိဝါ အဿ ပဋိဃဝါ အဿ သော ရာဂေါ သော ဒေါသော သော မောဟော တထာဂတဿ ပဟီနော ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မော. သစေ ခေါ တေ, ဇီဝက, ဣဒံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ, အနုဇာနာမိ တေ ဧတ’’န္တိ. ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ, ဘန္တေ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ’’.

“So it is, venerable sir. I have heard this, venerable sir: ‘Brahmā is an abider in equanimity.’ This, venerable sir, is that Brahmā seen by me in person, namely the Blessed One; for the Blessed One, venerable sir, is an abider in equanimity.” “Jīvaka, that greed, that hatred, and that delusion by which one would have vexation, or discontent, or resentment—that greed, that hatred, and that delusion have been abandoned by the Tathāgata, cut off at the root, made like a palm stump, brought to non-existence, and are of a nature not to arise again in the future. If, Jīvaka, it was with reference to this that you spoke, I grant you that.” “Venerable sir, it was indeed with reference to this that I spoke.”

၅၅. ‘‘ယော ခေါ, ဇီဝက, တထာဂတံ ဝါ တထာဂတသာဝကံ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘတိ သော ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော, ဂဟပတိ, ဧဝမာဟ – ‘ဂစ္ဆထ, အမုကံ နာမ ပါဏံ အာနေထာ’တိ, ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော ပါဏော ဂလပ္ပဝေဌကေန အာနီယမာနော ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ဣမိနာ ဒုတိယေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော ဧဝမာဟ – ‘ဂစ္ဆထ ဣမံ ပါဏံ အာရဘထာ’တိ, ဣမိနာ တတိယေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော ပါဏော အာရဘိယမာနော ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ဣမိနာ စတုတ္ထေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယမ္ပိ သော တထာဂတံ ဝါ တထာဂတသာဝကံ ဝါ အကပ္ပိယေန အာသာဒေတိ, ဣမိနာ ပဉ္စမေန ဌာနေန ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတိ. ယော ခေါ, ဇီဝက, တထာဂတံ ဝါ တထာဂတသာဝကံ ဝါ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ အာရဘတိ သော ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဌာနေဟိ ဗဟုံ အပုညံ ပသဝတီ’’တိ.

55. “Jīvaka, whoever slaughters a living being for the sake of the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata generates much demerit in five instances. Firstly, when that person says, ‘Go, fetch such-and-such a living being,’ by this first instance he generates much demerit. Secondly, when that living being, being led with a rope around its neck, experiences pain and distress, by this second instance he generates much demerit. Thirdly, when he says, ‘Go, slaughter this living being,’ by this third instance he generates much demerit. Fourthly, when that living being, while being slaughtered, experiences pain and distress, by this fourth instance he generates much demerit. Fifthly, when he serves the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata with what is unallowable, by this fifth instance he generates much demerit. Jīvaka, whoever slaughters a living being for the sake of the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata generates much demerit in these five instances.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ကပ္ပိယံ ဝတ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ[Pg.35]; အနဝဇ္ဇံ ဝတ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ အာဟာရံ အာဟာရေန္တိ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

When this was said, Jīvaka Komārabhacca said this to the Blessed One: “It is wonderful, venerable sir! It is amazing, venerable sir! Indeed, venerable sir, the bhikkhus consume allowable food; indeed, venerable sir, the bhikkhus consume blameless food. Excellent, venerable sir! Excellent, venerable sir! … From this day forth, may the Blessed One remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”

ဇီဝကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

The Jīvaka Sutta, the fifth, is concluded.

၆. ဥပါလိသုတ္တံ

6. The Upāli Sutta

၅၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ နာဠန္ဒာယံ ဝိဟရတိ ပါဝါရိကမ္ဗဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော နာဠန္ဒာယံ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နာဠန္ဒာယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ပါဝါရိကမ္ဗဝနံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, တပဿိ, အာသနာနိ; သစေ အာကင်္ခသိ နိသီဒါ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတိ ပန, တပဿိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ကမ္မာနိ ပညပေတိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ’’တိ?

56. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Nāḷandā in Pāvārika's mango grove. Now at that time, the Nigaṇṭha Nāṭaputta was residing at Nāḷandā with a large assembly of Nigaṇṭhas. Then the Nigaṇṭha Dīgha Tapassī, having wandered for alms in Nāḷandā and returned from his alms-round after the meal, approached Pāvārika's mango grove where the Blessed One was. Having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. Having exchanged courteous and memorable greetings, he stood to one side. The Blessed One said this to the Nigaṇṭha Dīgha Tapassī as he was standing to one side: “There are seats available, Tapassī; if you wish, sit down.” When this was said, the Nigaṇṭha Dīgha Tapassī took a low seat and sat down to one side. The Blessed One said this to the Nigaṇṭha Dīgha Tapassī as he was sitting to one side: “How many actions, Tapassī, does the Nigaṇṭha Nāṭaputta declare for the performance of an evil action and for the undertaking of an evil action?”

‘‘န ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, အာစိဏ္ဏံ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ‘ကမ္မံ, ကမ္မ’န္တိ ပညပေတုံ; ‘ဒဏ္ဍံ, ဒဏ္ဍ’န္တိ ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, အာစိဏ္ဏံ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပညပေတု’’န္တိ.

“Friend Gotama, it is not the custom of the Nigaṇṭha Nāṭaputta to declare it as ‘action, action’; rather, friend Gotama, it is the custom of the Nigaṇṭha Nāṭaputta to declare it as ‘rod, rod’.”

‘‘ကတိ ပန, တပဿိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဒဏ္ဍာနိ ပညပေတိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ’’တိ?

“How many rods, Tapassī, does the Nigaṇṭha Nāṭaputta declare for the performance of an evil action and for the undertaking of an evil action?”

‘‘တီဏိ ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဒဏ္ဍာနိ ပညပေတိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာတိ, သေယျထိဒံ – ကာယဒဏ္ဍံ, ဝစီဒဏ္ဍံ, မနောဒဏ္ဍ’’န္တိ.

“Friend Gotama, the Nigaṇṭha Nāṭaputta declares three rods for the performance of an evil action and for the undertaking of an evil action, namely: the bodily rod, the verbal rod, and the mental rod.”

‘‘ကိံ ပန, တပဿိ, အညဒေဝ ကာယဒဏ္ဍံ, အညံ ဝစီဒဏ္ဍံ, အညံ မနောဒဏ္ဍ’’န္တိ?

“But, Tapassī, is the bodily rod one thing, the verbal rod another, and the mental rod another?”

‘‘အညဒေဝ, အာဝုသော ဂေါတမ, ကာယဒဏ္ဍံ, အညံ ဝစီဒဏ္ဍံ, အညံ မနောဒဏ္ဍ’’န္တိ.

“Indeed, friend Gotama, the bodily rod is one thing, the verbal rod is another, and the mental rod is another.”

‘‘ဣမေသံ ပန, တပဿိ, တိဏ္ဏံ ဒဏ္ဍာနံ ဧဝံ ပဋိဝိဘတ္တာနံ ဧဝံ ပဋိဝိသိဋ္ဌာနံ ကတမံ ဒဏ္ဍံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မဟာသာဝဇ္ဇတရံ ပညပေတိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ[Pg.36], ယဒိ ဝါ ကာယဒဏ္ဍံ, ယဒိ ဝါ ဝစီဒဏ္ဍံ, ယဒိ ဝါ မနောဒဏ္ဍ’’န္တိ?

“Among these three rods, Tapassī, thus distinguished and thus differentiated, which rod does the Nigaṇṭha Nāṭaputta declare to be more blameworthy for the performance of an evil action and for the undertaking of an evil action: the bodily rod, the verbal rod, or the mental rod?”

‘‘ဣမေသံ ခေါ, အာဝုသော ဂေါတမ, တိဏ္ဏံ ဒဏ္ဍာနံ ဧဝံ ပဋိဝိဘတ္တာနံ ဧဝံ ပဋိဝိသိဋ္ဌာနံ ကာယဒဏ္ဍံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မဟာသာဝဇ္ဇတရံ ပညပေတိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍံ, နော တထာ မနောဒဏ္ဍ’’န္တိ.

“Among these three rods, friend Gotama, thus distinguished and thus differentiated, the Nigaṇṭha Nāṭaputta declares the bodily rod to be more blameworthy for the performance of an evil action and for the undertaking of an evil action; not so the verbal rod, not so the mental rod.”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, တပဿိ, ဝဒေသိ’’?

“So you say it is the bodily rod, Tapassī?”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒါမိ’’.

“I say it is the bodily rod, friend Gotama.”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, တပဿိ, ဝဒေသိ’’?

“So you say it is the bodily rod, Tapassī?”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒါမိ’’.

“I say it is the bodily rod, friend Gotama.”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, တပဿိ, ဝဒေသိ’’?

“So you say it is the bodily rod, Tapassī?”

‘‘ကာယဒဏ္ဍန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒါမီ’’တိ.

“I say it is the bodily rod, friend Gotama.”

ဣတိဟ ဘဂဝါ ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ယာဝတတိယကံ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

Thus the Blessed One made the Nigaṇṭha Dīgha Tapassī stand by his statement on this point of discussion for a third time.

၅၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တွံ ပနာဝုသော ဂေါတမ, ကတိ ဒဏ္ဍာနိ ပညပေသိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ’’တိ?

57. When this was said, the Nigaṇṭha Dīgha Tapassī said this to the Blessed One: “But you, friend Gotama, how many rods do you declare for the performance of an evil action and for the undertaking of an evil action?”

‘‘န ခေါ, တပဿိ, အာစိဏ္ဏံ တထာဂတဿ ‘ဒဏ္ဍံ, ဒဏ္ဍ’န္တိ ပညပေတုံ; ‘ကမ္မံ, ကမ္မ’န္တိ ခေါ, တပဿိ, အာစိဏ္ဏံ တထာဂတဿ ပညပေတု’’န္တိ?

“Tapassī, it is not the custom of the Tathāgata to declare it as ‘rod, rod.’ Rather, Tapassī, it is the custom of the Tathāgata to declare it as ‘action, action’.”

‘‘တွံ ပနာဝုသော ဂေါတမ, ကတိ ကမ္မာနိ ပညပေသိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ’’တိ?

“But you, friend Gotama, how many actions do you declare for the performance of an evil action and for the undertaking of an evil action?”

‘‘တီဏိ ခေါ အဟံ, တပဿိ, ကမ္မာနိ ပညပေမိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, သေယျထိဒံ – ကာယကမ္မံ, ဝစီကမ္မံ, မနောကမ္မ’’န္တိ.

“I, Tapassī, declare three actions for the performance of an evil action and for the undertaking of an evil action, namely: bodily action, verbal action, and mental action.”

‘‘ကိံ ပနာဝုသော ဂေါတမ, အညဒေဝ ကာယကမ္မံ, အညံ ဝစီကမ္မံ, အညံ မနောကမ္မ’’န္တိ?

“But, friend Gotama, is bodily kamma one thing, verbal kamma another, and mental kamma yet another?”

‘‘အညဒေဝ, တပဿိ, ကာယကမ္မံ, အညံ ဝစီကမ္မံ, အညံ မနောကမ္မ’’န္တိ.

“Indeed, Tapassī, bodily kamma is one thing, verbal kamma another, and mental kamma yet another.”

‘‘ဣမေသံ ပနာဝုသော ဂေါတမ, တိဏ္ဏံ ကမ္မာနံ ဧဝံ ပဋိဝိဘတ္တာနံ ဧဝံ ပဋိဝိသိဋ္ဌာနံ ကတမံ ကမ္မံ မဟာသာဝဇ္ဇတရံ ပညပေသိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, ယဒိ ဝါ ကာယကမ္မံ, ယဒိ ဝါ ဝစီကမ္မံ, ယဒိ ဝါ မနောကမ္မ’’န္တိ?

“Now, friend Gotama, among these three kammas, thus distinguished and differentiated, which kamma do you declare to be the most blameworthy for the doing of evil kamma and the occurrence of evil kamma—whether bodily kamma, verbal kamma, or mental kamma?”

‘‘ဣမေသံ ခေါ အဟံ, တပဿိ, တိဏ္ဏံ ကမ္မာနံ ဧဝံ ပဋိဝိဘတ္တာနံ ဧဝံ ပဋိဝိသိဋ္ဌာနံ မနောကမ္မံ မဟာသာဝဇ္ဇတရံ ပညပေမိ ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ကာယကမ္မံ, နော တထာ ဝစီကမ္မ’’န္တိ.

“Among these three kammas, Tapassī, thus distinguished and differentiated, I declare mental kamma to be the most blameworthy for the doing of evil kamma and the occurrence of evil kamma—not so bodily kamma, not so verbal kamma.”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒေသိ’’?

“Do you say mental kamma, friend Gotama?”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, တပဿိ, ဝဒါမိ’’.

“I say mental kamma, Tapassī.”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒေသိ’’?

“Do you say mental kamma, friend Gotama?”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, တပဿိ, ဝဒါမိ’’.

“I say mental kamma, Tapassī.”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဝဒေသိ’’?

“Do you say mental kamma, friend Gotama?”

‘‘မနောကမ္မန္တိ, တပဿိ, ဝဒါမီ’’တိ.

“I say mental kamma, Tapassī.”

ဣတိဟ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော ဘဂဝန္တံ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ယာဝတတိယကံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ.

Thus, Dīghatapassī the Nigaṇṭha, having established the Blessed One in this topic of discussion up to the third time, rose from his seat and approached Nigaṇṭha Nāṭaputta.

၅၈. တေန [Pg.37] ခေါ ပန သမယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မဟတိယာ ဂိဟိပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဗာလကိနိယာ ပရိသာယ ဥပါလိပမုခါယ. အဒ္ဒသာ ခေါ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ; ဒိသွာန ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ, ကုတော နု တွံ, တပဿိ, အာဂစ္ဆသိ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ? ‘‘ဣတော ဟိ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အာဂစ္ဆာမိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကာ’’တိ. ‘‘အဟု ပန တေ, တပဿိ, သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? ‘‘အဟု ခေါ မေ, ဘန္တေ, သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တေ, တပဿိ, အဟု သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? အထ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော ယာဝတကော အဟောသိ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ အာရောစေသိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု သာဓု, တပဿိ! ယထာ တံ သုတဝတာ သာဝကေန သမ္မဒေဝ သတ္ထုသာသနံ အာဇာနန္တေန ဧဝမေဝ ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန သမဏဿ ဂေါတမဿ ဗျာကတံ. ကိဉှိ သောဘတိ ဆဝေါ မနောဒဏ္ဍော ဣမဿ ဧဝံ ဩဠာရိကဿ ကာယဒဏ္ဍဿ ဥပနိဓာယ! အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော’’တိ.

58. At that time, Nigaṇṭha Nāṭaputta was seated with a large assembly of householders, the assembly from Bālakinī headed by Upāli. Nigaṇṭha Nāṭaputta saw Dīghatapassī the Nigaṇṭha coming from afar. Upon seeing him, he said to Dīghatapassī the Nigaṇṭha: “Well then, from where do you come, Tapassī, in the middle of the day?” “I come, venerable sir, from the presence of the ascetic Gotama.” “Did you have any conversation at all, Tapassī, with the ascetic Gotama?” “I did, venerable sir, have some conversation with the ascetic Gotama.” “And what, Tapassī, was your conversation with the ascetic Gotama like?” Then Dīghatapassī the Nigaṇṭha recounted to Nigaṇṭha Nāṭaputta the entire conversation he had had with the Blessed One. When this was said, Nigaṇṭha Nāṭaputta said to Dīghatapassī the Nigaṇṭha: “Good, good, Tapassī! Just as a learned disciple, knowing the Teacher’s instruction well, should explain it, so too has Dīghatapassī the Nigaṇṭha explained it to the ascetic Gotama. For how can the wretched mental rod be of any account when compared to this gross bodily rod! Indeed, the bodily rod is far more blameworthy for the doing of evil kamma and the occurrence of evil kamma; not so the verbal rod, nor the mental rod.”

၅၉. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဥပါလိ ဂဟပတိ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု သာဓု, ဘန္တေ ဒီဃတပဿီ ! ယထာ တံ သုတဝတာ သာဝကေန သမ္မဒေဝ သတ္ထုသာသနံ အာဇာနန္တေန ဧဝမေဝံ ဘဒန္တေန တပဿိနာ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဗျာကတံ. ကိဉှိ သောဘတိ ဆဝေါ မနောဒဏ္ဍော ဣမဿ ဧဝံ ဩဠာရိကဿ ကာယဒဏ္ဍဿ ဥပနိဓာယ! အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော. ဟန္ဒ စာဟံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမိ. သစေ မေ သမဏော ဂေါတမော တထာ ပတိဋ္ဌဟိဿတိ ယထာ ဘဒန္တေန တပဿိနာ ပတိဋ္ဌာပိတံ; သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော ဒီဃလောမိကံ ဧဠကံ လောမေသု ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎေယျ ပရိကဍ္ဎေယျ သမ္ပရိကဍ္ဎေယျ, ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ အာကဍ္ဎိဿာမိ ပရိကဍ္ဎိဿာမိ သမ္ပရိကဍ္ဎိဿာမိ[Pg.38]. သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ သောဏ္ဍိကာကမ္မကာရော မဟန္တံ သောဏ္ဍိကာကိလဉ္ဇံ ဂမ္ဘီရေ ဥဒကရဟဒေ ပက္ခိပိတွာ ကဏ္ဏေ ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎေယျ ပရိကဍ္ဎေယျ သမ္ပရိကဍ္ဎေယျ, ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ အာကဍ္ဎိဿာမိ ပရိကဍ္ဎိဿာမိ သမ္ပရိကဍ္ဎိဿာမိ. သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ သောဏ္ဍိကာဓုတ္တော ဝါလံ ကဏ္ဏေ ဂဟေတွာ ဩဓုနေယျ နိဒ္ဓုနေယျ နိပ္ဖောဋေယျ, ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဝါဒေန ဝါဒံ ဩဓုနိဿာမိ နိဒ္ဓုနိဿာမိ နိပ္ဖောဋေဿာမိ. သေယျထာပိ နာမ ကုဉ္ဇရော သဋ္ဌိဟာယနော ဂမ္ဘီရံ ပေါက္ခရဏိံ ဩဂါဟေတွာ သာဏဓောဝိကံ နာမ ကီဠိတဇာတံ ကီဠတိ, ဧဝမေဝါဟံ သမဏံ ဂေါတမံ သာဏဓောဝိကံ မညေ ကီဠိတဇာတံ ကီဠိဿာမိ. ဟန္ဒ စာဟံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝါဒံ အာရောပေဟိ. အဟံ ဝါ ဟိ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျံ, ဒီဃတပဿီ ဝါ နိဂဏ္ဌော, တွံ ဝါ’’တိ.

59. When this was said, the householder Upāli said to Nigaṇṭha Nāṭaputta: “Excellent, excellent, venerable sir! The venerable ascetic Dīghatapassī has explained it to the ascetic Gotama just as a learned disciple who rightly understands the Teacher’s instruction would. For how can the wretched mental rod be of any account when compared to this gross bodily rod! Indeed, the bodily rod is far more blameworthy for the doing of evil kamma and the occurrence of evil kamma; not so the verbal rod, nor the mental rod. Come now, venerable sir, I will go and refute the doctrine of the ascetic Gotama on this point. If the ascetic Gotama holds to the same position that the venerable ascetic has established, then just as a strong man might seize a long-fleeced goat by its fleece and drag it back and forth and all around, so too will I, with my argument, drag the ascetic Gotama back and forth and all around. Just as a strong brewer’s worker might plunge a large brewer’s mat into a deep pool of water and, taking it by the corner, drag it back and forth and all around, so too will I, with my argument, drag the ascetic Gotama back and forth and all around. Just as a strong drunkard might take a cup by the rim and shake it down, shake it up, and shake it out, so too will I, with my argument, shake the ascetic Gotama down, shake him up, and shake him out. Just as a sixty-year-old elephant might plunge into a deep lotus pond and play the game called ‘the hemp-washing game,’ so too, I think, will I play the ‘hemp-washing game’ with the ascetic Gotama. Come now, venerable sir, I will go and refute the doctrine of the ascetic Gotama on this point.” “Go, householder, and refute the doctrine of the ascetic Gotama on this point. For either I, householder, or Dīghatapassī the Nigaṇṭha, or you should refute the doctrine of the ascetic Gotama.”

၆၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ မေတံ, ဘန္တေ, ရုစ္စတိ ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျ. သမဏော ဟိ, ဘန္တေ, ဂေါတမော မာယာဝီ အာဝဋ္ဋနိံ မာယံ ဇာနာတိ ယာယ အညတိတ္ထိယာနံ သာဝကေ အာဝဋ္ဋေတီ’’တိ. ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, တပဿိ, အနဝကာသော ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သမဏော ဂေါတမော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျ. ဂစ္ဆ, တွံ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝါဒံ အာရောပေဟိ. အဟံ ဝါ ဟိ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျံ, ဒီဃတပဿီ ဝါ နိဂဏ္ဌော, တွံ ဝါ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ မေတံ, ဘန္တေ, ရုစ္စတိ ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျ. သမဏော ဟိ, ဘန္တေ, ဂေါတမော မာယာဝီ အာဝဋ္ဋနိံ မာယံ ဇာနာတိ ယာယ အညတိတ္ထိယာနံ သာဝကေ အာဝဋ္ဋေတီ’’တိ. ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, တပဿိ, အနဝကာသော ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ [Pg.39] ဥပဂစ္ဆေယျ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သမဏော ဂေါတမော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျ. ဂစ္ဆ တွံ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဣမသ္မိံ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ ဝါဒံ အာရောပေဟိ. အဟံ ဝါ ဟိ, ဂဟပတိ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျံ, ဒီဃတပဿီ ဝါ နိဂဏ္ဌော, တွံ ဝါ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ပါဝါရိကမ္ဗဝနံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမာ နု ခွိဓ, ဘန္တေ, ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော’’တိ?

60. When this was said, the Nigaṇṭha Dīghatapassī said to the Nigaṇṭha Nāṭaputta: “Venerable sir, it does not please me that the householder Upāli should refute the ascetic Gotama. For the ascetic Gotama, venerable sir, is a trickster; he knows a converting magic by which he converts the disciples of other sectarians.” “It is impossible, ascetic, there is no chance that the householder Upāli could go over to the ascetic Gotama’s discipleship. But it is possible that the ascetic Gotama could go over to the householder Upāli’s discipleship. Go, householder, and refute the ascetic Gotama on this point of discussion. For either I, householder, or the Nigaṇṭha Dīghatapassī, or you, should refute the ascetic Gotama.” A second time… and a third time the Nigaṇṭha Dīghatapassī said to the Nigaṇṭha Nāṭaputta: “Venerable sir, it does not please me that the householder Upāli should refute the ascetic Gotama. For the ascetic Gotama, venerable sir, is a trickster; he knows a converting magic by which he converts the disciples of other sectarians.” “It is impossible, ascetic, there is no chance that the householder Upāli could go over to the ascetic Gotama’s discipleship. But it is possible that the ascetic Gotama could go over to the householder Upāli’s discipleship. Go, householder, and refute the ascetic Gotama on this point of discussion. For either I, householder, or the Nigaṇṭha Dīghatapassī, or you, should refute the ascetic Gotama.” “So be it, venerable sir,” the householder Upāli replied to the Nigaṇṭha Nāṭaputta. Then he rose from his seat, paid homage to the Nigaṇṭha Nāṭaputta, and, circumambulating him to the right, he went to Pāvārika’s Mango Grove, where the Blessed One was. He approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Sitting to one side, the householder Upāli asked the Blessed One: “Venerable sir, has the Nigaṇṭha Dīghatapassī come here?”

‘‘အာဂမာ ခွိဓ, ဂဟပတိ, ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော’’တိ.

“The Nigaṇṭha Dīghatapassī has indeed come here, householder.”

‘‘အဟု ခေါ ပန တေ, ဘန္တေ, ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ?

“But, venerable sir, did you have any conversation with the Nigaṇṭha Dīghatapassī?”

‘‘အဟု ခေါ မေ, ဂဟပတိ, ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ.

“I did have a certain conversation with the Nigaṇṭha Dīghatapassī, householder.”

‘‘ယထာ ကထံ ပန တေ, ဘန္တေ, အဟု ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန သဒ္ဓိံ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ?

“But venerable sir, in what way was your conversation with the Nigaṇṭha Dīghatapassī?”

အထ ခေါ ဘဂဝါ ယာဝတကော အဟောသိ ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ အာရောစေသိ.

Then the Blessed One related to the householder Upāli the entire conversation he had with the Nigaṇṭha Dīghatapassī.

၆၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဥပါလိ ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု သာဓု, ဘန္တေ တပဿီ! ယထာ တံ သုတဝတာ သာဝကေန သမ္မဒေဝ သတ္ထုသာသနံ အာဇာနန္တေန ဧဝမေဝံ ဒီဃတပဿိနာ နိဂဏ္ဌေန ဘဂဝတော ဗျာကတံ. ကိဉှိ သောဘတိ ဆဝေါ မနောဒဏ္ဍော ဣမဿ ဧဝံ ဩဠာရိကဿ ကာယဒဏ္ဍဿ ဥပနိဓာယ? အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော’’တိ. ‘‘သစေ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, သစ္စေ ပတိဋ္ဌာယ မန္တေယျာသိ သိယာ နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘သစ္စေ အဟံ, ဘန္တေ, ပတိဋ္ဌာယ မန္တေဿာမိ; ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ.

61. When this was said, the householder Upāli said to the Blessed One: “Venerable sir, the ascetic's reply was excellent, excellent! The Nigaṇṭha Dīghatapassī has answered the Blessed One just as a learned disciple who rightly understands the Teacher’s instruction would answer. For what is the wretched mental rod in comparison to this gross bodily rod? Indeed, the bodily rod is far more blameworthy for the performance of evil kamma and for the perpetuation of evil kamma; not so the verbal rod, not so the mental rod.” “If you, householder, were to discuss this established in truth, we might have a conversation here.” “Venerable sir, I will discuss this established in truth; let us have a conversation here.”

၆၂. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ဣဓဿ နိဂဏ္ဌော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော သီတောဒကပဋိက္ခိတ္တော ဥဏှောဒကပဋိသေဝီ. သော သီတောဒကံ အလဘမာနော ကာလင်္ကရေယျ. ဣမဿ ပန, ဂဟပတိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ကတ္ထူပပတ္တိံ ပညပေတီ’’တိ?

62. “What do you think, householder? Suppose there is a Nigaṇṭha here who is afflicted, suffering, and gravely ill, who has rejected cold water and is accustomed to using hot water. If he does not obtain cold water, he might die. Now, householder, where does the Nigaṇṭha Nāṭaputta declare that he is reborn?”

‘‘အတ္ထိ, ဘန္တေ, မနောသတ္တာ နာမ ဒေဝါ တတ္ထ သော ဥပပဇ္ဇတိ’’.

“Venerable sir, there are devas called ‘those attached to mind,’ and he is reborn there.”

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

“For what reason?”

‘‘အသု ဟိ, ဘန္တေ[Pg.40], မနောပဋိဗဒ္ဓေါ ကာလင်္ကရောတီ’’တိ.

“Because, venerable sir, he dies mentally attached.”

‘‘မနသိ ကရောဟိ, ဂဟပတိ, မနသိ ကရိတွာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ, ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဧသာ ဝါစာ – ‘သစ္စေ အဟံ, ဘန္တေ, ပတိဋ္ဌာယ မန္တေဿာမိ, ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’’တိ. ‘‘ကိဉ္စာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော’’တိ.

“Take this to mind, householder. Having taken this to mind, householder, then answer. Your earlier statement does not cohere with your later one, nor your later with your earlier. Yet, householder, you spoke this sentence: ‘Venerable sir, I will discuss this established in truth; let us have a conversation here.’” “Although the Blessed One says this, venerable sir, still the bodily rod is far more blameworthy for the performance of evil kamma and for the perpetuation of evil kamma; not so the verbal rod, not so the mental rod.”

၆၃. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ဣဓဿ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော စာတုယာမသံဝရသံဝုတော သဗ္ဗဝါရိဝါရိတော သဗ္ဗဝါရိယုတ္တော သဗ္ဗဝါရိဓုတော သဗ္ဗဝါရိဖုဋော. သော အဘိက္ကမန္တော ပဋိက္ကမန္တော ဗဟူ ခုဒ္ဒကေ ပါဏေ သံဃာတံ အာပါဒေတိ. ဣမဿ ပန, ဂဟပတိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ကံ ဝိပါကံ ပညပေတီ’’တိ?

63. “What do you think, householder? Suppose there is a Nigaṇṭha here restrained by the fourfold restraint, restrained from all water, endowed with the restraint from all water, having shaken off all water, and suffused by the restraint from all water. As he walks back and forth, he causes the destruction of many small living beings. Now, householder, what result does the Nigaṇṭha Nāṭaputta declare for this?”

‘‘အသဉ္စေတနိကံ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော နော မဟာသာဝဇ္ဇံ ပညပေတီ’’တိ.

“Venerable sir, the Nigaṇṭha Nāṭaputta does not declare what is unintentional to be greatly blameworthy.”

‘‘သစေ ပန, ဂဟပတိ, စေတေတီ’’တိ?

“But if, householder, he intends it?”

‘‘မဟာသာဝဇ္ဇံ, ဘန္တေ, ဟောတီ’’တိ.

“It is greatly blameworthy, venerable sir.”

‘‘စေတနံ ပန, ဂဟပတိ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ကိသ္မိံ ပညပေတီ’’တိ?

“And in what, householder, does the Nigaṇṭha Nāṭaputta declare intention to be?”

‘‘မနောဒဏ္ဍသ္မိံ, ဘန္တေ’’တိ.

“In the mental rod, venerable sir.”

‘‘မနသိ ကရောဟိ, ဂဟပတိ, မနသိ ကရိတွာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ, ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဧသာ ဝါစာ – ‘သစ္စေ အဟံ, ဘန္တေ, ပတိဋ္ဌာယ မန္တေဿာမိ; ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’’တိ. ‘‘ကိဉ္စာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော’’တိ.

“Attend closely, householder, and having attended closely, then reply. Your earlier and later statements do not cohere, nor does the later with the earlier. Yet, householder, this statement was made by you: ‘Venerable sir, I shall discuss this having taken my stand on truth; let there be a conversation between us here.’" “Although the Blessed One says this, venerable sir, still the rod of the body is more gravely blameworthy for the performance of an evil kamma and for the perpetuation of an evil kamma, not so the rod of speech, not so the rod of the mind.”

၆၄. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, အယံ နာဠန္ဒာ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ’’တိ?

64. “What do you think, householder? Is this Nāḷandā prosperous and flourishing, with many people, teeming with inhabitants?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ, အယံ နာဠန္ဒာ ဣဒ္ဓါ စေဝ ဖီတာ စ ဗဟုဇနာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ’’တိ.

“So it is, venerable sir. This Nāḷandā is prosperous and flourishing, with many people, teeming with inhabitants.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥက္ခိတ္တာသိကော. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ယာဝတိကာ ဣမိဿာ နာဠန္ဒာယ ပါဏာ တေ ဧကေန ခဏေန ဧကေန မုဟုတ္တေန ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ပဟောတိ နု ခေါ သော ပုရိသော ယာဝတိကာ ဣမိဿာ နာဠန္ဒာယ ပါဏာ တေ ဧကေန ခဏေန ဧကေန မုဟုတ္တေန [Pg.41] ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကာတု’’န္တိ?

“What do you think, householder? Suppose a man with a drawn sword were to come here and say: ‘In a single instant, in a single moment, I will make all the living beings in this Nāḷandā into one mass of flesh, one heap of flesh.’ What do you think, householder, would that man be able to make all the living beings in this Nāḷandā into one mass of flesh, one heap of flesh, in a single instant, in a single moment?”

‘‘ဒသပိ, ဘန္တေ, ပုရိသာ, ဝီသမ္ပိ, ဘန္တေ, ပုရိသာ, တိံသမ္ပိ, ဘန္တေ, ပုရိသာ, စတ္တာရီသမ္ပိ, ဘန္တေ, ပုရိသာ, ပညာသမ္ပိ, ဘန္တေ, ပုရိသာ နပ္ပဟောန္တိ ယာဝတိကာ ဣမိဿာ နာဠန္ဒာယ ပါဏာ တေ ဧကေန ခဏေန ဧကေန မုဟုတ္တေန ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကာတုံ. ကိဉှိ သောဘတိ ဧကော ဆဝေါ ပုရိသော’’တိ!

“Venerable sir, not ten men, not twenty men, not thirty men, not forty men, not fifty men would be able to make all the living beings in this Nāḷandā into one mass of flesh, one heap of flesh, in a single instant, in a single moment. What is one wretched man to accomplish?”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ဣဓ အာဂစ္ဆေယျ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ဣမံ နာဠန္ဒံ ဧကေန မနောပဒေါသေန ဘသ္မံ ကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ပဟောတိ နု ခေါ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဣမံ နာဠန္ဒံ ဧကေန မနောပဒေါသေန ဘသ္မံ ကာတု’’န္တိ?

“What do you think, householder? Suppose a recluse or brahmin, endowed with psychic power and mastery of mind, were to come here and say: ‘I will reduce this Nāḷandā to ashes with a single corruption of the mind.’ What do you think, householder, would that recluse or brahmin, endowed with psychic power and mastery of mind, be able to reduce this Nāḷandā to ashes with a single corruption of the mind?”

‘‘ဒသပိ, ဘန္တေ, နာဠန္ဒာ, ဝီသမ္ပိ နာဠန္ဒာ, တိံသမ္ပိ နာဠန္ဒာ, စတ္တာရီသမ္ပိ နာဠန္ဒာ, ပညာသမ္ပိ နာဠန္ဒာ ပဟောတိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဣဒ္ဓိမာ စေတောဝသိပ္ပတ္တော ဧကေန မနောပဒေါသေန ဘသ္မံ ကာတုံ. ကိဉှိ သောဘတိ ဧကာ ဆဝါ နာဠန္ဒာ’’တိ!

“Venerable sir, that recluse or brahmin, endowed with psychic power and mastery of mind, could reduce ten Nāḷandās, twenty Nāḷandās, thirty Nāḷandās, forty Nāḷandās, or fifty Nāḷandās to ashes with a single corruption of the mind. What is one paltry Nāḷandā to accomplish?”

‘‘မနသိ ကရောဟိ, ဂဟပတိ, မနသိ ကရိတွာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ, ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဧသာ ဝါစာ – ‘သစ္စေ အဟံ, ဘန္တေ, ပတိဋ္ဌာယ မန္တေဿာမိ; ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’’တိ.

“Attend closely, householder, and having attended closely, then reply. Your earlier and later statements do not cohere, nor does the later with the earlier. Yet, householder, this statement was made by you: ‘Venerable sir, I shall discuss this having taken my stand on truth; let there be a conversation between us here.’”

‘‘ကိဉ္စာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝမာဟ, အထ ခေါ ကာယဒဏ္ဍောဝ မဟာသာဝဇ္ဇတရော ပါပဿ ကမ္မဿ ကိရိယာယ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဝတ္တိယာ, နော တထာ ဝစီဒဏ္ဍော, နော တထာ မနောဒဏ္ဍော’’တိ.

“Although the Blessed One says this, venerable sir, still the rod of the body is more gravely blameworthy for the performance of an evil kamma and for the perpetuation of an evil kamma, not so the rod of speech, not so the rod of the mind.”

၆၅. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, သုတံ တေ ဒဏ္ဍကီရညံ ကာလိင်္ဂါရညံ မဇ္ဈာရညံ မာတင်္ဂါရညံ အရညံ အရညဘူတ’’န္တိ?

65. “What do you think, householder? Have you heard of the Daṇḍakī forest, the Kāliṅga forest, the Majjha forest, and the Mātaṅga forest becoming a desolate wilderness?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ, သုတံ မေ ဒဏ္ဍကီရညံ ကာလိင်္ဂါရညံ မဇ္ဈာရညံ မာတင်္ဂါရညံ အရညံ အရညဘူတ’’န္တိ.

“So it is, venerable sir. I have heard of the Daṇḍakī forest, the Kāliṅga forest, the Majjha forest, and the Mātaṅga forest becoming a desolate wilderness.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဂဟပတိ, ကိန္တိ တေ သုတံ ကေန တံ ဒဏ္ဍကီရညံ ကာလိင်္ဂါရညံ မဇ္ဈာရညံ မာတင်္ဂါရညံ အရညံ အရညဘူတ’’န္တိ?

“What do you think, householder? What have you heard was the cause for the Daṇḍakī forest, the Kāliṅga forest, the Majjha forest, and the Mātaṅga forest becoming a desolate wilderness?”

‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ဣသီနံ မနောပဒေါသေန တံ ဒဏ္ဍကီရညံ ကာလိင်္ဂါရညံ မဇ္ဈာရညံ မာတင်္ဂါရညံ အရညံ အရညဘူတ’’န္တိ.

“I have heard this, venerable sir: it was through the seers’ corruption of mind that the Daṇḍakī forest, the Kāliṅga forest, the Majjha forest, and the Mātaṅga forest became a desolate wilderness.”

‘‘မနသိ ကရောဟိ, ဂဟပတိ, မနသိ ကရိတွာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဗျာကရောဟိ. န ခေါ တေ သန္ဓိယတိ ပုရိမေန ဝါ ပစ္ဆိမံ, ပစ္ဆိမေန ဝါ ပုရိမံ. ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဧသာ ဝါစာ – ‘သစ္စေ အဟံ, ဘန္တေ, ပတိဋ္ဌာယ မန္တေဿာမိ; ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’’တိ.

“Attend closely, householder, and having attended closely, then reply. Your earlier and later statements do not cohere, nor does the later with the earlier. Yet, householder, this statement was made by you: ‘Venerable sir, I shall discuss this having taken my stand on truth; let there be a conversation between us here.’”

၆၆. ‘‘ပုရိမေနေဝါဟံ[Pg.42], ဘန္တေ, ဩပမ္မေန ဘဂဝတော အတ္တမနော အဘိရဒ္ဓေါ. အပိ စာဟံ ဣမာနိ ဘဂဝတော ဝိစိတြာနိ ပဉှပဋိဘာနာနိ သောတုကာမော, ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ပစ္စနီကံ ကာတဗ္ဗံ အမညိဿံ. အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

66. “Venerable sir, I was already pleased and delighted by the Blessed One’s first simile. But as I was eager to hear these diverse and brilliant answers to questions from the Blessed One, I thought it right to oppose the Blessed One. Excellent, venerable sir, excellent! It is as if one were to set upright what was overturned, to reveal what was hidden, to show the way to one who was lost, or to hold a lamp in the dark so that those with eyes could see forms. In that very same way, the Dhamma has been made clear by the Blessed One in numerous ways. I go to the Blessed One for refuge, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May the Blessed One remember me as a lay follower who has gone for refuge for life, from this day forward.”

၆၇. ‘‘အနုဝိစ္စကာရံ ခေါ, ဂဟပတိ, ကရောဟိ, အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ ဉာတမနုဿာနံ သာဓု ဟောတီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဘိယျောသောမတ္တာယ အတ္တမနော အဘိရဒ္ဓေါ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘အနုဝိစ္စကာရံ ခေါ, ဂဟပတိ, ကရောဟိ, အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ ဉာတမနုဿာနံ သာဓု ဟောတီ’တိ. မဉှိ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယာ သာဝကံ လဘိတွာ ကေဝလကပ္ပံ နာဠန္ဒံ ပဋာကံ ပရိဟရေယျုံ – ‘ဥပါလိ အမှာကံ ဂဟပတိ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော’တိ. အထ စ ပန မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘အနုဝိစ္စကာရံ ခေါ, ဂဟပတိ, ကရောဟိ, အနုဝိစ္စကာရော တုမှာဒိသာနံ ဉာတမနုဿာနံ သာဓု ဟောတီ’တိ. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဒုတိယမ္ပိ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

67. “Householder, make an investigation. Making an investigation is good for well-known people like you.” “Venerable sir, by this, I am even more delighted and gratified toward the Blessed One, that the Blessed One said to me: ‘Householder, make an investigation. Making an investigation is good for well-known people like you.’ For, venerable sir, if the followers of other sects were to gain me as a disciple, they would carry a banner all over Nāḷanda, proclaiming: ‘Upāli the householder has come over to our discipleship!’ But the Blessed One tells me: ‘Householder, make an investigation. Making an investigation is good for well-known people like you.’ And so, venerable sir, for the second time, I go for refuge to the Blessed One, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May the Blessed One remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forth, for as long as life lasts.”

၆၈. ‘‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ တေ, ဂဟပတိ, နိဂဏ္ဌာနံ ဩပါနဘူတံ ကုလံ ယေန နေသံ ဥပဂတာနံ ပိဏ္ဍကံ ဒါတဗ္ဗံ မညေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဘိယျောသောမတ္တာယ အတ္တမနော အဘိရဒ္ဓေါ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘ဒီဃရတ္တံ ခေါ တေ, ဂဟပတိ, နိဂဏ္ဌာနံ ဩပါနဘူတံ ကုလံ ယေန နေသံ ဥပဂတာနံ ပိဏ္ဍကံ ဒါတဗ္ဗံ မညေယျာသီ’တိ. သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – ‘မယှမေဝ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, နာညေသံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ; မယှမေဝ သာဝကာနံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, နာညေသံ သာဝကာနံ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ; မယှမေဝ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ, နာညေသံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ; မယှမေဝ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ, နာညေသံ သာဝကာနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’န္တိ. အထ စ ပန မံ ဘဂဝါ နိဂဏ္ဌေသုပိ ဒါနေ သမာဒပေတိ. အပိ စ, ဘန္တေ, မယမေတ္ထ ကာလံ ဇာနိဿာမ. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, တတိယမ္ပိ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

68. “Householder, for a long time your family has been like a watering place for the Nigaṇṭhas, so you should consider that almsfood should be given to them when they come.” “Venerable sir, by this, I am even more delighted and gratified toward the Blessed One, that the Blessed One said to me: ‘Householder, for a long time your family has been like a watering place for the Nigaṇṭhas, so you should consider that almsfood should be given to them when they come.’ For I have heard, venerable sir, that the recluse Gotama says: ‘Gifts should be given to me alone, not to others; gifts should be given to my disciples alone, not to the disciples of others; what is given to me alone is of great fruit, what is given to others is not of great fruit; what is given to my disciples alone is of great fruit, what is given to the disciples of others is not of great fruit.’ Yet the Blessed One encourages me to give to the Nigaṇṭhas as well. But, venerable sir, we will know the proper time for this. And so, venerable sir, for the third time, I go for refuge to the Blessed One, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May the Blessed One remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forth, for as long as life lasts.”

၆၉. အထ [Pg.43] ခေါ ဘဂဝါ ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ, ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ ဘဂဝါ အညာသိ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ကလ္လစိတ္တံ မုဒုစိတ္တံ ဝိနီဝရဏစိတ္တံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တံ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ, သမုဒယံ, နိရောဓံ, မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’န္တိ. အထ ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ, ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, ဂဟပတိ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

69. Then the Blessed One gave householder Upāli a progressive discourse, that is, a talk on generosity, on morality, on heaven; he explained the danger, degradation, and defilement of sensual pleasures, and the benefits of renunciation. When the Blessed One knew that householder Upāli's mind was ready, pliable, free from hindrances, uplifted, and confident, he revealed the teaching unique to the Buddhas: suffering, its origin, its cessation, and the path. Just as a clean cloth free from stains would properly absorb dye, so too in that very seat the dust-free, stainless vision of the Dhamma arose in householder Upāli: ‘Whatever is subject to arising is all subject to cessation.’ Then householder Upāli, having seen the Dhamma, attained the Dhamma, known the Dhamma, plunged into the Dhamma, crossed over doubt, dispelled uncertainty, gained assurance, and become independent of others in the Teacher’s dispensation, said to the Blessed One: “Now, venerable sir, we wish to depart. We have much to do and many duties.” “You may go, householder, when you think it is time.”

၇၀. အထ ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန သကံ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဒေါဝါရိကံ အာမန္တေသိ – ‘‘အဇ္ဇတဂ္ဂေ, သမ္မ ဒေါဝါရိက, အာဝရာမိ ဒွါရံ နိဂဏ္ဌာနံ နိဂဏ္ဌီနံ, အနာဝဋံ ဒွါရံ ဘဂဝတော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. သစေ ကောစိ နိဂဏ္ဌော အာဂစ္ဆတိ တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘တိဋ္ဌ, ဘန္တေ, မာ ပါဝိသိ. အဇ္ဇတဂ္ဂေ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော. အာဝဋံ ဒွါရံ နိဂဏ္ဌာနံ နိဂဏ္ဌီနံ, အနာဝဋံ ဒွါရံ ဘဂဝတော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. သစေ တေ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍကေန အတ္ထော, ဧတ္ထေဝ တိဋ္ဌ, ဧတ္ထေဝ တေ အာဟရိဿန္တီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဒေါဝါရိကော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ ပစ္စဿောသိ.

70. Then the householder Upāli, having delighted in and approved the Blessed One’s discourse, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, and circumambulated him clockwise. He then went to his own residence. Arriving there, he addressed the gatekeeper: “From today onward, good gatekeeper, I close the door to the Nigaṇṭhas and Nigaṇṭhīs; the door is open to the Blessed One, his monks and nuns, and his male and female lay followers. If any Nigaṇṭha comes, you should say to him: ‘Wait, venerable sir, do not enter. From today onward, the householder Upāli has become a disciple of the ascetic Gotama. The door is closed to the Nigaṇṭhas and Nigaṇṭhīs, but open to the Blessed One, his monks and nuns, and his male and female lay followers. If you, venerable sir, need alms, just wait here, and they will bring them to you.’” “Yes, venerable sir,” the gatekeeper replied to the householder Upāli.

၇၁. အဿောသိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော – ‘‘ဥပါလိ ကိရ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော’’တိ. အထ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ဥပါလိ ကိရ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော’’တိ. ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, တပဿိ[Pg.44], အနဝကာသော ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သမဏော ဂေါတမော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ …ပေ… ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျာ’’တိ. ‘‘ဟန္ဒာဟံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမိ ယာဝ ဇာနာမိ ယဒိ ဝါ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော ယဒိ ဝါ နော’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆ တွံ, တပဿိ, ဇာနာဟိ ယဒိ ဝါ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော ယဒိ ဝါ နော’’တိ.

71. The Nigaṇṭha Dīghatapassī heard: "The householder Upāli, it is said, has gone over to the discipleship of the ascetic Gotama." Then the Nigaṇṭha Dīghatapassī approached the Nigaṇṭha Nāṭaputta. Having approached, he said this to the Nigaṇṭha Nāṭaputta: "Venerable sir, I have heard this: the householder Upāli, it is said, has gone over to the discipleship of the ascetic Gotama." "This is impossible, Tapassi, it is not a possibility that the householder Upāli would go over to the discipleship of the ascetic Gotama. But this is a possibility: that the ascetic Gotama would go over to the discipleship of the householder Upāli." A second time... and a third time the Nigaṇṭha Dīghatapassī said this to the Nigaṇṭha Nāṭaputta: "Venerable sir, I have heard this... that the ascetic Gotama would go over to the discipleship of the householder Upāli." "Now, venerable sir, I shall go to find out whether the householder Upāli has gone over to the discipleship of the ascetic Gotama or not." "Go, Tapassi, and find out whether the householder Upāli has gone over to the discipleship of the ascetic Gotama or not."

၇၂. အထ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော ယေန ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဒေါဝါရိကော ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဒီဃတပဿိံ နိဂဏ္ဌံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဋ္ဌ, ဘန္တေ, မာ ပါဝိသိ. အဇ္ဇတဂ္ဂေ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော. အာဝဋံ ဒွါရံ နိဂဏ္ဌာနံ နိဂဏ္ဌီနံ, အနာဝဋံ ဒွါရံ ဘဂဝတော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. သစေ တေ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍကေန အတ္ထော, ဧတ္ထေဝ တိဋ္ဌ, ဧတ္ထေဝ တေ အာဟရိဿန္တီ’’တိ. ‘‘န မေ, အာဝုသော, ပိဏ္ဍကေန အတ္ထော’’တိ ဝတွာ တတော ပဋိနိဝတ္တိတွာ ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံယေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော. ဧတံ ခေါ တေ အဟံ, ဘန္တေ, နာလတ္ထံ န ခေါ မေ, ဘန္တေ, ရုစ္စတိ ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေယျ. သမဏော ဟိ, ဘန္တေ, ဂေါတမော မာယာဝီ အာဝဋ္ဋနိံ မာယံ ဇာနာတိ ယာယ အညတိတ္ထိယာနံ သာဝကေ အာဝဋ္ဋေတီတိ. အာဝဋ္ဋော ခေါ တေ, ဘန္တေ, ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏေန ဂေါတမေန အာဝဋ္ဋနိယာ မာယာယာ’’တိ. ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, တပဿိ, အနဝကာသော ယံ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျ. ဌာနဉ္စ ခေါ ဧတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ သမဏော ဂေါတမော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံယေဝ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ဒီဃတပဿီ နိဂဏ္ဌော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံယေဝ ခေါ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂစ္ဆေယျာ’’တိ. ‘‘ဟန္ဒ စာဟံ[Pg.45], တပဿိ, ဂစ္ဆာမိ ယာဝ စာဟံ သာမံယေဝ ဇာနာမိ ယဒိ ဝါ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော ယဒိ ဝါ နော’’တိ.

72. Then the Nigaṇṭha Dīghatapassī approached the residence of the householder Upāli. The gatekeeper saw the Nigaṇṭha Dīghatapassī coming from afar. Having seen him, the gatekeeper said this to the Nigaṇṭha Dīghatapassī: "Stop, venerable sir, do not enter. From today onward, the householder Upāli has gone over to the discipleship of the ascetic Gotama. The door is closed to male Nigaṇṭhas and female Nigaṇṭhīs; the door is open to the Blessed One’s monks and nuns, and his male and female lay disciples. If you, venerable sir, have need of alms-food, stand right here, and they will bring it to you right here." "I have no need of alms-food, friend." Having said this, he turned back from there and approached the Nigaṇṭha Nāṭaputta. Having approached, he said this to the Nigaṇṭha Nāṭaputta: "It is indeed true, venerable sir, that the householder Upāli has gone over to the discipleship of the ascetic Gotama. I was unable to persuade you in this matter, venerable sir. It did not seem right to me, venerable sir, that the householder Upāli should challenge the teaching of the ascetic Gotama. For, venerable sir, the ascetic Gotama is a magician; he knows the converting magic by which he wins over the disciples of other teachers. Indeed, venerable sir, your householder Upāli has been won over by the ascetic Gotama with his converting magic." "This is impossible, Tapassi, it is not a possibility that the householder Upāli would go over to the discipleship of the ascetic Gotama. But this is a possibility: that the ascetic Gotama would go over to the discipleship of the householder Upāli." A second time... and a third time the Nigaṇṭha Dīghatapassī said this to the Nigaṇṭha Nāṭaputta: "It is indeed true, venerable sir... that the ascetic Gotama would go over to the discipleship of the householder Upāli." "Now, Tapassi, I shall go and find out for myself whether the householder Upāli has gone over to the discipleship of the ascetic Gotama or not."

အထ ခေါ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ ယေန ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဒေါဝါရိကော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဋ္ဌ, ဘန္တေ, မာ ပါဝိသိ. အဇ္ဇတဂ္ဂေ ဥပါလိ ဂဟပတိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကတ္တံ ဥပဂတော. အာဝဋံ ဒွါရံ နိဂဏ္ဌာနံ နိဂဏ္ဌီနံ, အနာဝဋံ ဒွါရံ ဘဂဝတော ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ. သစေ တေ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍကေန အတ္ထော, ဧတ္ထေဝ တိဋ္ဌ, ဧတ္ထေဝ တေ အာဟရိဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ ဒေါဝါရိက, ယေန ဥပါလိ ဂဟပတိ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော; သော တေ ဒဿနကာမော’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဒေါဝါရိကော နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဥပါလိ ဂဟပတိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော; သော တေ ဒဿနကာမော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ ဒေါဝါရိက, မဇ္ဈိမာယ ဒွါရသာလာယ အာသနာနိ ပညပေဟီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဒေါဝါရိကော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ ပဋိဿုတွာ မဇ္ဈိမာယ ဒွါရသာလာယ အာသနာနိ ပညပေတွာ ယေန ဥပါလိ ဂဟပတိ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပညတ္တာနိ ခေါ, ဘန္တေ, မဇ္ဈိမာယ ဒွါရသာလာယ အာသနာနိ. ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’’တိ.

Then the Nigaṇṭha Nāṭaputta, together with a large assembly of Nigaṇṭhas, approached the residence of the householder Upāli. The gatekeeper saw the Nigaṇṭha Nāṭaputta coming from afar. Having seen him, the gatekeeper said this to the Nigaṇṭha Nāṭaputta: "Stop, venerable sir, do not enter. From today onward, the householder Upāli has gone over to the discipleship of the ascetic Gotama. The door is closed to male Nigaṇṭhas and female Nigaṇṭhīs; the door is open to the Blessed One’s monks and nuns, and his male and female lay disciples. If you, venerable sir, have need of alms-food, stand right here, and they will bring it to you right here." "In that case, friend gatekeeper, approach the householder Upāli. Having approached, say this to the householder Upāli: 'Venerable sir, the Nigaṇṭha Nāṭaputta is standing at the outer gatehouse with a large assembly of Nigaṇṭhas; he desires to see you.'" "Very well, venerable sir," the gatekeeper replied to the Nigaṇṭha Nāṭaputta. He then approached the householder Upāli. Having approached, he said this to the householder Upāli: "Venerable sir, the Nigaṇṭha Nāṭaputta is standing at the outer gatehouse with a large assembly of Nigaṇṭhas; he desires to see you." "In that case, friend gatekeeper, prepare seats in the hall of the middle gate." "Very well, venerable sir," the gatekeeper replied to the householder Upāli. Having prepared seats in the hall of the middle gate, he approached the householder Upāli. Having approached, he said this to the householder Upāli: "Venerable sir, the seats have been prepared in the hall of the middle gate. You may now proceed when you deem it is time."

၇၃. အထ ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ ယေန မဇ္ဈိမာ ဒွါရသာလာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ယံ တတ္ထ အာသနံ အဂ္ဂဉ္စ သေဋ္ဌဉ္စ ဥတ္တမဉ္စ ပဏီတဉ္စ တတ္ထ သာမံ နိသီဒိတွာ ဒေါဝါရိကံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ ဒေါဝါရိက, ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ဥပါလိ, ဘန္တေ, ဂဟပတိ ဧဝမာဟ – ပဝိသ ကိရ, ဘန္တေ, သစေ အာကင်္ခသီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ဒေါဝါရိကော ဥပါလိဿ ဂဟပတိဿ ပဋိဿုတွာ ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥပါလိ, ဘန္တေ, ဂဟပတိ ဧဝမာဟ – ‘ပဝိသ ကိရ, ဘန္တေ, သစေ အာကင်္ခသီ’’’တိ. အထ [Pg.46] ခေါ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော မဟတိယာ နိဂဏ္ဌပရိသာယ သဒ္ဓိံ ယေန မဇ္ဈိမာ ဒွါရသာလာ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ ဥပါလိ ဂဟပတိ – ယံ သုဒံ ပုဗ္ဗေ ယတော ပဿတိ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာန တတော ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ယံ တတ္ထ အာသနံ အဂ္ဂဉ္စ သေဋ္ဌဉ္စ ဥတ္တမဉ္စ ပဏီတဉ္စ တံ ဥတ္တရာသင်္ဂေန သမ္မဇ္ဇိတွာ ပရိဂ္ဂဟေတွာ နိသီဒါပေတိ သော – ဒါနိ ယံ တတ္ထ အာသနံ အဂ္ဂဉ္စ သေဋ္ဌဉ္စ ဥတ္တမဉ္စ ပဏီတဉ္စ တတ္ထ သာမံ နိသီဒိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, ဘန္တေ, အာသနာနိ; သစေ အာကင်္ခသိ, နိသီဒါ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဥပါလိံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥမ္မတ္တောသိ တွံ, ဂဟပတိ, ဒတ္တောသိ တွံ, ဂဟပတိ! ‘ဂစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’တိ ဂန္တွာ မဟတာသိ ဝါဒသံဃာဋေန ပဋိမုက္ကော အာဂတော. သေယျထာပိ, ဂဟပတိ, ပုရိသော အဏ္ဍဟာရကော ဂန္တွာ ဥဗ္ဘတေဟိ အဏ္ဍေဟိ အာဂစ္ဆေယျ, သေယျထာ ဝါ ပန ဂဟပတိ ပုရိသော အက္ခိကဟာရကော ဂန္တွာ ဥဗ္ဘတေဟိ အက္ခီဟိ အာဂစ္ဆေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, ‘ဂစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’တိ ဂန္တွာ မဟတာသိ ဝါဒသံဃာဋေန ပဋိမုက္ကော အာဂတော. အာဝဋ္ဋောသိ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, သမဏေန ဂေါတမေန အာဝဋ္ဋနိယာ မာယာယာ’’တိ.

73. Then the householder Upāli approached the middle gate-hall. Having approached, he himself sat down on the seat that was the foremost, the best, the supreme, and the most excellent, and addressed the gatekeeper: “Well then, good gatekeeper, go to where the Nigaṇṭha Nāṭaputta is. Having approached, say this to the Nigaṇṭha Nāṭaputta: ‘Venerable sir, the householder Upāli says this: “Please enter, venerable sir, if you wish.”’” “Yes, venerable sir,” the gatekeeper replied to the householder Upāli. He then went to where the Nigaṇṭha Nāṭaputta was and said this: “Venerable sir, the householder Upāli says this: ‘Please enter, venerable sir, if you wish.’” Then the Nigaṇṭha Nāṭaputta, together with a great assembly of Nigaṇṭhas, approached the middle gate-hall. Now, the householder Upāli—who previously, whenever he saw the Nigaṇṭha Nāṭaputta coming from afar, would go out to meet him, and having wiped the seat there that was the foremost, the best, the supreme, and the most excellent with his upper robe, and having taken it up, would have him sit—now himself sat on that seat there that was the foremost, the best, the supreme, and the most excellent, and said this to the Nigaṇṭha Nāṭaputta: “Venerable sir, seats are available; if you wish, please sit down.” When this was said, the Nigaṇṭha Nāṭaputta said this to the householder Upāli: “You are mad, householder! You are foolish, householder! Having gone saying, ‘I shall go, venerable sir, and bring a charge against the ascetic Gotama’s teaching,’ you have returned enveloped by a great mass of teaching. Just as, householder, a man who goes to fetch testicles might return with his testicles removed, or as, householder, a man who goes to fetch eyes might return with his eyes plucked out; even so, householder, having gone saying, ‘I shall go, venerable sir, and bring a charge against the ascetic Gotama’s teaching,’ you have returned enveloped by a great mass of teaching. You have been converted, householder, by the ascetic Gotama with his converting magic!”

၇၄. ‘‘ဘဒ္ဒိကာ, ဘန္တေ, အာဝဋ္ဋနီ မာယာ; ကလျာဏီ, ဘန္တေ, အာဝဋ္ဋနီ မာယာ; ပိယာ မေ, ဘန္တေ, ဉာတိသာလောဟိတာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ; ပိယာနမ္ပိ မေ အဿ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ; သဗ္ဗေ စေပိ, ဘန္တေ, ခတ္တိယာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ; သဗ္ဗေသာနမ္ပိဿ ခတ္တိယာနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ; သဗ္ဗေ စေပိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏာ…ပေ… ဝေဿာ…ပေ… သုဒ္ဒါ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ; သဗ္ဗေသာနမ္ပိဿ သုဒ္ဒါနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ; သဒေဝကော စေပိ, ဘန္တေ, လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ ဣမာယ အာဝဋ္ဋနိယာ အာဝဋ္ဋေယျုံ; သဒေဝကဿပိဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာတိ. တေန ဟိ, ဘန္တေ, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ. ဥပမာယ ပိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ.

74. “Venerable sir, this converting magic is good; venerable sir, this converting magic is excellent. May my dear kinsmen and relatives be converted by this converting magic; it would be for the long-term welfare and happiness of my dear kinsmen and relatives. If all the nobles, venerable sir, were to be converted by this converting magic, it would be for the long-term welfare and happiness of all those nobles. If all the brahmins… the merchants… the commoners, venerable sir, were to be converted by this converting magic, it would be for the long-term welfare and happiness of all those commoners. If this world with its devas, Māra, and Brahmā, this generation with its ascetics and brahmins, devas and humans, venerable sir, were to be converted by this converting magic, it would be for the long-term welfare and happiness of this world with its devas, Māra, and Brahmā, this generation with its ascetics and brahmins, devas and humans. Therefore, venerable sir, I will give you a simile. For by a simile, some intelligent persons in this world understand the meaning of what has been said.”

၇၅. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ[Pg.47], ဘန္တေ, အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဇိဏ္ဏဿ ဝုဍ္ဎဿ မဟလ္လကဿ ဒဟရာ မာဏဝိကာ ပဇာပတီ အဟောသိ ဂဗ္ဘိနီ ဥပဝိဇညာ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သာ မာဏဝိကာ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဂစ္ဆ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ကိဏိတွာ အာနေဟိ, ယော မေ ကုမာရကဿ ကီဠာပနကော ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သော ဗြာဟ္မဏော တံ မာဏဝိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘အာဂမေဟိ တာဝ, ဘောတိ, ယာဝ ဝိဇာယတိ. သစေ တွံ, ဘောတိ, ကုမာရကံ ဝိဇာယိဿသိ, တဿာ တေ အဟံ အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ကိဏိတွာ အာနေဿာမိ, ယော တေ ကုမာရကဿ ကီဠာပနကော ဘဝိဿတိ. သစေ ပန တွံ, ဘောတိ, ကုမာရိကံ ဝိဇာယိဿသိ, တဿာ တေ အဟံ အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပိကံ ကိဏိတွာ အာနေဿာမိ, ယာ တေ ကုမာရိကာယ ကီဠာပနိကာ ဘဝိဿတီ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘန္တေ, သာ မာဏဝိကာ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘန္တေ, သာ မာဏဝိကာ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဂစ္ဆ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ကိဏိတွာ အာနေဟိ, ယော မေ ကုမာရကဿ ကီဠာပနကော ဘဝိဿတီ’တိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သော ဗြာဟ္မဏော တဿာ မာဏဝိကာယ သာရတ္တော ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ကိဏိတွာ အာနေတွာ တံ မာဏဝိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ တေ, ဘောတိ, အာပဏာ မက္ကဋစ္ဆာပကော ကိဏိတွာ အာနီတော, ယော တေ ကုမာရကဿ ကီဠာပနကော ဘဝိဿတီ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, သာ မာဏဝိကာ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဂစ္ဆ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမံ မက္ကဋစ္ဆာပကံ အာဒါယ ယေန ရတ္တပါဏိ ရဇတပုတ္တော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရတ္တပါဏိံ ရဇကပုတ္တံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ဣစ္ဆာမဟံ, သမ္မ ရတ္တပါဏိ, ဣမံ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ပီတာဝလေပနံ နာမ ရင်္ဂဇာတံ ရဇိတံ အာကောဋိတပစ္စာကောဋိတံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌ’န္တိ.

75. “Once upon a time, venerable sir, there was a certain brahmin who was decrepit, aged, and advanced in years. His young wife, a maiden, was pregnant and about to give birth. Then, venerable sir, that young woman said this to the brahmin: ‘Go, brahmin, buy a young monkey from the market and bring it here, which will be a plaything for my son.’ When this was said, that brahmin said this to the young woman: ‘Wait, madam, until you give birth. If, madam, you give birth to a boy, I will buy a young male monkey from the market and bring it for him, which will be a plaything for your son. But if, madam, you give birth to a girl, I will buy a young female monkey from the market and bring it for her, which will be a plaything for your daughter.’ A second time, venerable sir, that young woman… and a third time, venerable sir, that young woman said this to the brahmin: ‘Go, brahmin, buy a young monkey from the market and bring it here, which will be a plaything for my son.’ Then, venerable sir, that brahmin, being infatuated with and his mind bound to that young woman, bought a young monkey from the market, brought it, and said this to the young woman: ‘Here, madam, is the young monkey bought from the market and brought for you, which will be a plaything for your son.’ When this was said, venerable sir, that young woman said this to the brahmin: ‘Go, brahmin, take this young monkey and approach Rattapāṇi, the dyer’s son. Having approached, say this to Rattapāṇi, the dyer’s son: “Friend Rattapāṇi, I wish to have this young monkey dyed with a kind of dye called ‘yellow-ointment,’ beaten and re-beaten, and smoothed on both sides.”’”

‘‘အထ ခေါ, ဘန္တေ, သော ဗြာဟ္မဏော တဿာ မာဏဝိကာယ သာရတ္တော ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော တံ မက္ကဋစ္ဆာပကံ အာဒါယ ယေန ရတ္တပါဏိ ရဇကပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရတ္တပါဏိံ ရဇကပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, သမ္မ ရတ္တပါဏိ, ဣမံ မက္ကဋစ္ဆာပကံ ပီတာဝလေပနံ နာမ ရင်္ဂဇာတံ ရဇိတံ အာကောဋိတပစ္စာကောဋိတံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, ရတ္တပါဏိ ရဇကပုတ္တော တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ ခေါ တေ, မက္ကဋစ္ဆာပကော ရင်္ဂက္ခမော ဟိ ခေါ, နော အာကောဋနက္ခမော, နော ဝိမဇ္ဇနက္ခမော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ဗာလာနံ နိဂဏ္ဌာနံ ဝါဒေါ ရင်္ဂက္ခမော [Pg.48] ဟိ ခေါ ဗာလာနံ နော ပဏ္ဍိတာနံ, နော အနုယောဂက္ခမော, နော ဝိမဇ္ဇနက္ခမော. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သော ဗြာဟ္မဏော အပရေန သမယေန နဝံ ဒုဿယုဂံ အာဒါယ ယေန ရတ္တပါဏိ ရဇကပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရတ္တပါဏိံ ရဇကပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, သမ္မ ရတ္တပါဏိ, ဣမံ နဝံ ဒုဿယုဂံ ပီတာဝလေပနံ နာမ ရင်္ဂဇာတံ ရဇိတံ အာကောဋိတပစ္စာကောဋိတံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, ရတ္တပါဏိ ရဇကပုတ္တော တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣဒံ ခေါ တေ, ဘန္တေ, နဝံ ဒုဿယုဂံ ရင်္ဂက္ခမဉ္စေဝ အာကောဋနက္ခမဉ္စ ဝိမဇ္ဇနက္ခမဉ္စာ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, တဿ ဘဂဝတော ဝါဒေါ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ရင်္ဂက္ခမော စေဝ ပဏ္ဍိတာနံ နော ဗာလာနံ, အနုယောဂက္ခမော စ ဝိမဇ္ဇနက္ခမော စာ’’တိ.

“Then, venerable sir, that brahmin, infatuated and with his mind attached to that maiden, took that young monkey and approached Rattapāṇi the dyer’s son. Having approached, he said this to Rattapāṇi the dyer’s son: ‘Friend Rattapāṇi, I wish to have this young monkey dyed with the kind of dye called Pītāvalepana, beaten and re-beaten, and rubbed on both sides.’ When this was said, venerable sir, Rattapāṇi the dyer’s son said this to that brahmin: ‘This young monkey of yours, sir, is indeed fit for dyeing, but it is not fit for beating, nor is it fit for rubbing.’ Just so, venerable sir, the doctrine of the foolish Nigaṇṭhas is fit for the infatuation of fools, but not of the wise; it is not fit for repeated application, nor is it fit for examination. Then, venerable sir, that brahmin on another occasion took a new pair of cloths and approached Rattapāṇi the dyer’s son. Having approached, he said this to Rattapāṇi the dyer’s son: ‘Friend Rattapāṇi, I wish to have this new pair of cloths dyed with the kind of dye called Pītāvalepana, beaten and re-beaten, and rubbed on both sides.’ When this was said, venerable sir, Rattapāṇi the dyer’s son said this to that brahmin: ‘This new pair of cloths of yours, venerable sir, is fit for dyeing, fit for beating, and fit for rubbing.’ Just so, venerable sir, the doctrine of that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is fit for the appreciation of the wise, not of fools, and it is fit for repeated application and fit for examination.”

‘‘သရာဇိကာ ခေါ, ဂဟပတိ, ပရိသာ ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘ဥပါလိ ဂဟပတိ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ သာဝကော’တိ. ကဿ တံ, ဂဟပတိ, သာဝကံ ဓာရေမာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဥပါလိ ဂဟပတိ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ, သုဏောဟိ ယဿာဟံ သာဝကော’’တိ –

“Householder, the assembly with the king knows this: ‘The householder Upāli is a disciple of Nigaṇṭha Nāṭaputta.’ As whose disciple, householder, should we regard you?” When this was said, the householder Upāli rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, extended his joined hands in reverence toward the Blessed One, and said this to Nigaṇṭha Nāṭaputta: “Well then, venerable sir, listen to of whom I am a disciple.”

၇၆.

76.

‘‘ဓီရဿ ဝိဂတမောဟဿ, ပဘိန္နခီလဿ ဝိဇိတဝိဇယဿ;

အနီဃဿ သုသမစိတ္တဿ, ဝုဒ္ဓသီလဿ သာဓုပညဿ;

ဝေသမန္တရဿ ဝိမလဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“I am a disciple of that Blessed One, the wise, who is free from delusion, who has destroyed the heart's barrenness, the completely victorious one; who is untroubled, with a perfectly balanced mind, consummate in virtue, of excellent wisdom; who has transcended all unevenness, the stainless one.”

‘‘အကထံကထိဿ တုသိတဿ, ဝန္တလောကာမိသဿ မုဒိတဿ;

ကတသမဏဿ မနုဇဿ, အန္တိမသာရီရဿ နရဿ;

အနောပမဿ ဝိရဇဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“I am a disciple of that Blessed One, who is free from doubt, contented, who has disgorged worldly bait, who is joyful; the perfected recluse, the unique being, the noble man, who bears his final body; the incomparable one, free from dust.”

‘‘အသံသယဿ ကုသလဿ, ဝေနယိကဿ သာရထိဝရဿ;

အနုတ္တရဿ ရုစိရဓမ္မဿ, နိက္ကင်္ခဿ ပဘာသကဿ ;

မာနစ္ဆိဒဿ ဝီရဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“I am a disciple of that Blessed One, who is free from doubt, the skilled one, the guide, the supreme charioteer; the unsurpassed, of splendid Dhamma, free from uncertainty, the illuminator; the cutter of conceit, the hero.”

‘‘နိသဘဿ အပ္ပမေယျဿ, ဂမ္ဘီရဿ မောနပတ္တဿ;

ခေမင်္ကရဿ ဝေဒဿ, ဓမ္မဋ္ဌဿ သံဝုတတ္တဿ;

သင်္ဂါတိဂဿ မုတ္တဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“I am a disciple of that Blessed One, the bull among men, the immeasurable, the profound, who has attained sagehood; the maker of security, the knower, established in Dhamma, of restrained self; who has overcome attachment, the liberated one.”

‘‘နာဂဿ [Pg.49] ပန္တသေနဿ, ခီဏသံယောဇနဿ မုတ္တဿ;

ပဋိမန္တကဿ ဓောနဿ, ပန္နဓဇဿ ဝီတရာဂဿ;

ဒန္တဿ နိပ္ပပဉ္စဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“I am a disciple of that Blessed One, the sinless one, who resorts to seclusion, whose fetters are destroyed, the liberated one; the sagacious, the pure, with banner lowered, free from passion; the tamed, free from mental proliferation.”

‘‘ဣသိသတ္တမဿ အကုဟဿ, တေဝိဇ္ဇဿ ဗြဟ္မပတ္တဿ;

နှာတကဿ ပဒကဿ, ပဿဒ္ဓဿ ဝိဒိတဝေဒဿ;

ပုရိန္ဒဒဿ သက္ကဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“I am a disciple of that Blessed One, the seventh of the seers, the undeceptive, possessor of the three true knowledges, who has attained the holy state; the one who has bathed away evil, the master of the path, the tranquil one, the foremost giver of the gift, the capable one.”

‘‘အရိယဿ ဘာဝိတတ္တဿ, ပတ္တိပတ္တဿ ဝေယျာကရဏဿ;

သတိမတော ဝိပဿိဿ, အနဘိနတဿ နော အပနတဿ;

အနေဇဿ ဝသိပ္ပတ္တဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“I am a disciple of that Blessed One, the noble one, of developed self, who has attained what is to be attained, the expounder; the mindful, the insightful, who is neither inclined nor disinclined; the imperturbable, who has attained mastery.”

‘‘သမုဂ္ဂတဿ ဈာယိဿ, အနနုဂတန္တရဿ သုဒ္ဓဿ;

အသိတဿ ဟိတဿ, ပဝိဝိတ္တဿ အဂ္ဂပ္ပတ္တဿ;

တိဏ္ဏဿ တာရယန္တဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“I am a disciple of that Blessed One, the renowned, who has burned up defilements, with an unfettered mind, the pure; the unattached, the benefactor, the secluded, who has reached the supreme state; who has crossed over, who helps others to cross over.”

‘‘သန္တဿ ဘူရိပညဿ, မဟာပညဿ ဝီတလောဘဿ;

တထာဂတဿ သုဂတဿ, အပ္ပဋိပုဂ္ဂလဿ အသမဿ;

ဝိသာရဒဿ နိပုဏဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မိ.

“I am a disciple of that Blessed One, the peaceful one, of vast wisdom, of great wisdom, free from greed; the Tathāgata, the Sugata, the peerless person, the unequalled; the confident, the subtle one.”

‘‘တဏှစ္ဆိဒဿ ဗုဒ္ဓဿ, ဝီတဓူမဿ အနုပလိတ္တဿ;

အာဟုနေယျဿ ယက္ခဿ, ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿ အတုလဿ;

မဟတော ယသဂ္ဂပတ္တဿ, ဘဂဝတော တဿ သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ.

“I am a disciple of that Blessed One, who has cut off craving, the Awakened One, who is free from smoke, unsmeared; worthy of offerings, a venerable being, the supreme person, the incomparable; the great one, who has reached the pinnacle of fame.”

၇၇. ‘‘ကဒါ သညူဠှာ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဣမေ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏာ’’တိ? ‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နာနာပုပ္ဖာနံ မဟာပုပ္ဖရာသိ, တမေနံ ဒက္ခော မာလာကာရော ဝါ မာလာကာရန္တေဝါသီ ဝါ ဝိစိတ္တံ မာလံ ဂန္ထေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သော ဘဂဝါ အနေကဝဏ္ဏော အနေကသတဝဏ္ဏော. ကော ဟိ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာရဟဿ ဝဏ္ဏံ န ကရိဿတီ’’တိ? အထ ခေါ နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ဘဂဝတော သက္ကာရံ အသဟမာနဿ တတ္ထေဝ ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂစ္ဆီတိ.

77. “But when, householder, were these praises of the ascetic Gotama composed by you?” “Venerable sir, it is just as a skilled garland-maker or his apprentice might string a variegated garland from a great heap of many kinds of flowers; even so, venerable sir, the Blessed One is of many qualities, of many hundreds of qualities. For who, venerable sir, would not speak the praise of one who is worthy of praise?” Then, unable to bear the reverence shown to the Blessed One, hot blood gushed from the mouth of Nigaṇṭha Nāṭaputta right there on the spot.

ဥပါလိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

The Upāli Sutta, the sixth, is concluded.

၇. ကုက္ကုရဝတိကသုတ္တံ

7. The Discourse on the Dog-Duty Ascetic

၇၈. ဧဝံ [Pg.50] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောလိယေသု ဝိဟရတိ ဟလိဒ္ဒဝသနံ နာမ ကောလိယာနံ နိဂမော. အထ ခေါ ပုဏ္ဏော စ ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော အစေလော စ သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. အစေလော ပန သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ကုက္ကုရောဝ ပလိကုဇ္ဇိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဒုက္ကရကာရကော ဆမာနိက္ခိတ္တံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ. တဿ တံ ကုက္ကုရဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘အလံ, ပုဏ္ဏ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဒုက္ကရကာရကော ဆမာနိက္ခိတ္တံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတိ. တဿ တံ ကုက္ကုရဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ?

78. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling among the Koliyans, in a Koliyan town named Haliddavasana. Then Puṇṇa, a son of the Koliyans who was a cow-duty ascetic, and Seniya, a naked dog-duty ascetic, approached the Blessed One. Having approached, Puṇṇa, the son of the Koliyans who was a cow-duty ascetic, paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seniya the naked dog-duty ascetic, however, exchanged courteous greetings with the Blessed One. Having concluded their pleasant and memorable talk, he curled up like a dog and sat down to one side. Seated to one side, Puṇṇa, the son of the Koliyans who was a cow-duty ascetic, said this to the Blessed One: “Venerable sir, this naked ascetic Seniya, the dog-duty ascetic, is a performer of difficult feats: he eats food that has been thrown on the ground. He has undertaken this dog-duty completely for a long time. What is his destination? What is his future state?” “Enough, Puṇṇa, let this be. Do not ask me this.” For a second time... and for a third time Puṇṇa, the son of the Koliyans who was a cow-duty ascetic, said this to the Blessed One: “Venerable sir, this naked ascetic Seniya, the dog-duty ascetic, is a performer of difficult feats: he eats food that has been thrown on the ground. He has undertaken this dog-duty completely for a long time. What is his destination? What is his future state?”

၇၉. ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ တေ အဟံ, ပုဏ္ဏ, န လဘာမိ. အလံ, ပုဏ္ဏ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီတိ; အပိ စ တျာဟံ ဗျာကရိဿာမိ. ဣဓ, ပုဏ္ဏ, ဧကစ္စော ကုက္ကုရဝတံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရသီလံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရစိတ္တံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရာကပ္ပံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ. သော ကုက္ကုရဝတံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရသီလံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရစိတ္တံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ကုက္ကုရာကပ္ပံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ကုက္ကုရာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သစေ ခေါ ပနဿ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ, သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဿ ခေါ အဟံ, ပုဏ္ဏ, ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ. ဣတိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, သမ္ပဇ္ဇမာနံ [Pg.51] ကုက္ကုရဝတံ ကုက္ကုရာနံ သဟဗျတံ ဥပနေတိ, ဝိပဇ္ဇမာနံ နိရယ’’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ပရောဒိ, အဿူနိ ပဝတ္တေသိ.

79. “Indeed, Puṇṇa, I do not get my wish from you when I say: ‘Enough, Puṇṇa, let this be; do not ask me this.’ But still, I will answer you. Here, Puṇṇa, a certain person develops the dog-practice completely and uninterruptedly, develops dog-conduct completely and uninterruptedly, develops a dog-mind completely and uninterruptedly, and develops dog-deportment completely and uninterruptedly. Having developed the dog-practice completely and uninterruptedly, dog-conduct completely and uninterruptedly, a dog-mind completely and uninterruptedly, and dog-deportment completely and uninterruptedly, with the breakup of the body, after death, he is reborn in the company of dogs. But if he should have such a view as this: ‘By this conduct, or this practice, or this austerity, or this holy life, I will become a god or one of the gods,’ that is wrong view for him. For one with wrong view, Puṇṇa, I declare one of two destinations: either hell or the animal realm. Thus, Puṇṇa, the dog-practice, when perfected, leads to the company of dogs; but when it fails, it leads to hell.” When this was said, Seniya the naked dog-duty ascetic wept and shed tears.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဏ္ဏံ ကောလိယပုတ္တံ ဂေါဝတိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတံ ခေါ တေ အဟံ, ပုဏ္ဏ, နာလတ္ထံ. အလံ, ပုဏ္ဏ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဧတံ ရောဒါမိ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ; အပိ စ မေ ဣဒံ, ဘန္တေ, ကုက္ကုရဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. အယံ, ဘန္တေ, ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော. တဿ တံ ဂေါဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘အလံ, သေနိယ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အစေလော သေနိယော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော. တဿ တံ ဂေါဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ?

Then the Blessed One said to Puṇṇa, the son of the Koliyans who was a cow-duty ascetic: “This, Puṇṇa, is what I did not get from you when I said: ‘Enough, Puṇṇa, let this be; do not ask me this.’” Then Seniya, the naked dog-duty ascetic, said: “Venerable sir, I am not weeping because of what the Blessed One has said to me. But, venerable sir, this dog-duty has been undertaken by me completely for a long time. This Puṇṇa, venerable sir, is a son of the Koliyans and a cow-duty ascetic. His cow-duty has been undertaken completely for a long time. What is his destination? What is his future state?” “Enough, Seniya, let this be. Do not ask me this.” For a second time... and for a third time Seniya, the naked dog-duty ascetic, said this to the Blessed One: “This Puṇṇa, venerable sir, is a son of the Koliyans and a cow-duty ascetic. His cow-duty has been undertaken completely for a long time. What is his destination? What is his future state?”

၈၀. ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ တေ အဟံ, သေနိယ, န လဘာမိ. အလံ, သေနိယ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ ဧတံ ပုစ္ဆီတိ; အပိ စ တျာဟံ ဗျာကရိဿာမိ. ဣဓ, သေနိယ, ဧကစ္စော ဂေါဝတံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂေါသီလံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂေါစိတ္တံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂဝါကပ္ပံ ဘာဝေတိ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ. သော ဂေါဝတံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂေါသီလံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂေါစိတ္တံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ, ဂဝါကပ္ပံ ဘာဝေတွာ ပရိပုဏ္ဏံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဂုန္နံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ. သစေ ခေါ ပနဿ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဟောတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ, သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဿ ခေါ အဟံ, သေနိယ, ဒွိန္နံ ဂတီနံ အညတရံ ဂတိံ ဝဒါမိ – နိရယံ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဝါ. ဣတိ ခေါ, သေနိယ, သမ္ပဇ္ဇမာနံ ဂေါဝတံ ဂုန္နံ သဟဗျတံ ဥပနေတိ, ဝိပဇ္ဇမာနံ နိရယ’’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ပရောဒိ, အဿူနိ ပဝတ္တေသိ.

80. “Indeed, Seniya, I do not get my wish from you when I say: ‘Enough, Seniya, let this be; do not ask me this.’ But still, I will answer you. Here, Seniya, a certain person develops the cow-practice completely and uninterruptedly, develops cow-conduct completely and uninterruptedly, develops a cow-mind completely and uninterruptedly, and develops cow-deportment completely and uninterruptedly. Having developed the cow-practice completely and uninterruptedly, cow-conduct completely and uninterruptedly, a cow-mind completely and uninterruptedly, and cow-deportment completely and uninterruptedly, with the breakup of the body, after death, he is reborn in the company of cattle. But if he should have such a view as this: ‘By this conduct, or this practice, or this austerity, or this holy life, I will become a god or one of the gods,’ that is wrong view for him. For one with wrong view, Seniya, I declare one of two destinations: either hell or the animal realm. Thus, Seniya, the cow-practice, when perfected, leads to the company of cattle; but when it fails, it leads to hell.” When this was said, Puṇṇa, the son of the Koliyans who was a cow-duty ascetic, wept and shed tears.

အထ ခေါ ဘဂဝါ အစေလံ သေနိယံ ကုက္ကုရဝတိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတံ ခေါ တေ အဟံ, သေနိယ, နာလတ္ထံ. အလံ, သေနိယ, တိဋ္ဌတေတံ; မာ မံ [Pg.52] ဧတံ ပုစ္ဆီ’’တိ. ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဧတံ ရောဒါမိ ယံ မံ ဘဂဝါ ဧဝမာဟ; အပိ စ မေ ဣဒံ, ဘန္တေ, ဂေါဝတံ ဒီဃရတ္တံ သမတ္တံ သမာဒိန္နံ. ဧဝံ ပသန္နော အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ; ပဟောတိ ဘဂဝါ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာ အဟံ စေဝိမံ ဂေါဝတံ ပဇဟေယျံ, အယဉ္စေဝ အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော တံ ကုက္ကုရဝတံ ပဇဟေယျာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ပုဏ္ဏ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

Then the Blessed One said this to Seniya the naked ascetic, the dog-duty practitioner: “Seniya, I did not succeed with you in this matter. Enough, Seniya, let this be; do not ask me this.” Then Puṇṇa the Koliyan, the cow-duty practitioner, said to the Blessed One: “Venerable sir, I am not weeping because the Blessed One says this to me. And yet, venerable sir, this cow-duty of mine has been undertaken and practiced completely for a long time. I have such confidence in the Blessed One, venerable sir; the Blessed One is able to teach the Dhamma in such a way that I might abandon this cow-duty, and this naked ascetic Seniya, the dog-duty practitioner, might abandon that dog-duty.” “In that case, Puṇṇa, listen and pay close attention; I will speak.” “Yes, venerable sir,” replied Puṇṇa the Koliyan, the cow-duty practitioner, to the Blessed One. The Blessed One said this:

၈၁. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? အတ္ထိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ; အတ္ထိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ; အတ္ထိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ, ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ.

81. “Puṇṇa, these four kinds of kamma have been realized by me myself through direct knowledge and proclaimed. What four? There is, Puṇṇa, kamma that is dark with a dark result; there is, Puṇṇa, kamma that is bright with a bright result; there is, Puṇṇa, kamma that is dark-and-bright with a dark-and-bright result; there is, Puṇṇa, kamma that is neither dark nor bright with a neither-dark-nor-bright result, which leads to the destruction of kamma.

‘‘ကတမဉ္စ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ? ဣဓ, ပုဏ္ဏ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ ဧကန္တဒုက္ခံ, သေယျထာပိ သတ္တာ နေရယိကာ. ဣတိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, ဘူတာ ဘူတဿ ဥပပတ္တိ ဟောတိ; ယံ ကရောတိ တေန ဥပပဇ္ဇတိ, ဥပပန္နမေနံ ဖဿာ ဖုသန္တိ. ဧဝံပါဟံ, ပုဏ္ဏ, ‘ကမ္မဒါယာဒါ သတ္တာ’တိ ဝဒါမိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ.

“And what, Puṇṇa, is dark kamma with a dark result? Here, Puṇṇa, a certain person generates an afflictive bodily formation, generates an afflictive verbal formation, and generates an afflictive mental formation. Having generated an afflictive bodily formation, an afflictive verbal formation, and an afflictive mental formation, they are reborn into an afflictive world. When they have been reborn into an afflictive world, afflictive contacts touch them. Being touched by afflictive contacts, they experience an exclusively painful feeling, just as beings in hell do. Thus, Puṇṇa, the rebirth of a being is from what has come to be; by what one does, by that one is reborn; and when reborn, contacts touch them. In this way, Puṇṇa, I say: ‘Beings are heirs to their kamma.’ This, Puṇṇa, is called dark kamma with a dark result.

‘‘ကတမဉ္စ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ပုဏ္ဏ, ဧကစ္စော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော အဗျာဗဇ္ဈံ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, အဗျာဗဇ္ဈံ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, အဗျာဗဇ္ဈံ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ အဗျာဗဇ္ဈံ လောကံ ဥပပန္နံ [Pg.53] သမာနံ အဗျာဗဇ္ဈာ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော အဗျာဗဇ္ဈေဟိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော အဗျာဗဇ္ဈံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ ဧကန္တသုခံ, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ. ဣတိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, ဘူတာ ဘူတဿ ဥပပတ္တိ ဟောတိ; ယံ ကရောတိ တေန ဥပပဇ္ဇတိ, ဥပပန္နမေနံ ဖဿာ ဖုသန္တိ. ဧဝံပါဟံ, ပုဏ္ဏ, ‘ကမ္မဒါယာဒါ သတ္တာ’တိ ဝဒါမိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ.

“And what, Puṇṇa, is bright kamma with a bright result? Here, Puṇṇa, a certain person generates a non-afflictive bodily formation, generates a non-afflictive verbal formation, and generates a non-afflictive mental formation. Having generated a non-afflictive bodily formation, a non-afflictive verbal formation, and a non-afflictive mental formation, they are reborn into a non-afflictive world. When they have been reborn into a non-afflictive world, non-afflictive contacts touch them. Being touched by non-afflictive contacts, they experience an exclusively pleasant feeling, just as the Subhakiṇhā gods do. Thus, Puṇṇa, the rebirth of a being is from what has come to be; by what one does, by that one is reborn; and when reborn, contacts touch them. In this way, Puṇṇa, I say: ‘Beings are heirs to their kamma.’ This, Puṇṇa, is called bright kamma with a bright result.

‘‘ကတမဉ္စ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ? ဣဓ, ပုဏ္ဏ, ဧကစ္စော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရောတိ. သော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ကာယသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝစီသင်္ခါရံ အဘိင်္ခရိတွာ, သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ မနောသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခရိတွာ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပဇ္ဇတိ. တမေနံ သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ လောကံ ဥပပန္နံ သမာနံ သဗျာဗဇ္ဈာပိ အဗျာဗဇ္ဈာပိ ဖဿာ ဖုသန္တိ. သော သဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ အဗျာဗဇ္ဈေဟိပိ ဖဿေဟိ ဖုဋ္ဌော သမာနော သဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ အဗျာဗဇ္ဈမ္ပိ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ ဝေါကိဏ္ဏသုခဒုက္ခံ, သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ. ဣတိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, ဘူတာ ဘူတဿ ဥပပတ္တိ ဟောတိ; ယံ ကရောတိ တေန ဥပပဇ္ဇတိ. ဥပပန္နမေနံ ဖဿာ ဖုသန္တိ. ဧဝံပါဟံ, ပုဏ္ဏ, ‘ကမ္မဒါယာဒါ သတ္တာ’တိ ဝဒါမိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ.

“And what, Puṇṇa, is dark-and-bright kamma with a dark-and-bright result? Here, Puṇṇa, a certain person generates a bodily formation that is both afflictive and non-afflictive, a verbal formation that is both afflictive and non-afflictive, and a mental formation that is both afflictive and non-afflictive. Having generated a bodily formation, a verbal formation, and a mental formation that are both afflictive and non-afflictive, they are reborn into a world that is both afflictive and non-afflictive. When they have been reborn into a world that is both afflictive and non-afflictive, both afflictive and non-afflictive contacts touch them. Being touched by both afflictive and non-afflictive contacts, they experience a feeling of mixed pleasure and pain, just as humans, some devas, and some beings in a state of downfall do. Thus, Puṇṇa, the rebirth of a being is from what has come to be; by what one does, by that one is reborn; and when reborn, contacts touch them. In this way, Puṇṇa, I say: ‘Beings are heirs to their kamma.’ This, Puṇṇa, is called dark-and-bright kamma with a dark-and-bright result.

‘‘ကတမဉ္စ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ, ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတိ? တတြ, ပုဏ္ဏ, ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှံ ကဏှဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ, ယမိဒံ ကမ္မံ သုက္ကံ သုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ, ယမိဒံ ကမ္မံ ကဏှသုက္ကံ ကဏှသုက္ကဝိပါကံ တဿ ပဟာနာယ ယာ စေတနာ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ပုဏ္ဏ, ကမ္မံ အကဏှံ အသုက္ကံ အကဏှအသုက္ကဝိပါကံ, ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တတီတိ. ဣမာနိ ခေါ, ပုဏ္ဏ, စတ္တာရိ ကမ္မာနိ မယာ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒိတာနီ’’တိ.

“And what, Puṇṇa, is the kamma that is neither dark nor bright, with a neither-dark-nor-bright result, which leads to the destruction of kamma? In this case, Puṇṇa, it is the volition for abandoning that kamma which is dark with a dark result, the volition for abandoning that kamma which is bright with a bright result, and the volition for abandoning that kamma which is dark-and-bright with a dark-and-bright result. This, Puṇṇa, is called the kamma that is neither dark nor bright, with a neither-dark-nor-bright result, which leads to the destruction of kamma. These, Puṇṇa, are the four kinds of kamma that I have realized by myself through direct knowledge and proclaimed.”

၈၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပုဏ္ဏော ကောလိယပုတ္တော ဂေါဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. အစေလော [Pg.54] ပန သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ…ပေ… ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ယော ခေါ, သေနိယ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ သော စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသတိ. စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ, ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ. အပိ စ မေတ္ထ ပုဂ္ဂလဝေမတ္တတာ ဝိဒိတာ’’တိ.

82. When this was said, Puṇṇa the Koliyan, who practiced the cow-vow, said to the Blessed One: “Excellent, venerable sir! Excellent, venerable sir! Just as, venerable sir, one might set upright what had been overturned, or disclose what had been hidden, or point out the way to one who had gone astray, or bring a lamp into the darkness so that those with eyes could see forms, in the same way has the Blessed One made the Dhamma clear in various ways. May the Blessed One remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward for as long as life lasts.” Then Seniya the naked ascetic, who practiced the dog-vow, said to the Blessed One: “Excellent, venerable sir! Excellent, venerable sir! Just as, venerable sir, one might set upright what had been overturned … so too has the Dhamma been made clear. I, venerable sir, go for refuge to the Blessed One, to the Dhamma, and to the Bhikkhu Saṅgha. May I, venerable sir, receive the going forth in the Blessed One’s presence; may I receive the higher ordination.” “Seniya, one who previously belonged to another sect and desires the going forth and desires the higher ordination in this Dhamma and Discipline, must undergo probation for four months. At the end of four months, the bhikkhus, being satisfied, give him the going forth and the higher ordination into the state of a bhikkhu. But in this matter, individual differences are known to me.”

‘‘သစေ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခန္တာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အာကင်္ခန္တာ ဥပသမ္ပဒံ တေ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသန္တိ စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ, အဟံ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ပရိဝသိဿာမိ. စတုန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တု, ဥပသမ္ပာဒေန္တု ဘိက္ခုဘာဝါယာ’’တိ. အလတ္ထ ခေါ အစေလော သေနိယော ကုက္ကုရဝတိကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော ခေါ ပနာယသ္မာ သေနိယော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ သေနိယော အရဟတံ အဟောသီတိ.

“Venerable sir, if those who formerly belonged to other sects, desiring the going forth and desiring the higher ordination in this Dhamma and Discipline, must undergo probation for four months, and at the end of four months, the bhikkhus, being satisfied, give them the going forth and the higher ordination into the state of a bhikkhu—then I will undergo probation for four years. At the end of four years, let the bhikkhus, being satisfied, give me the going forth and the higher ordination into the state of a bhikkhu.” The naked ascetic Seniya, who practiced the dog-vow, received the going forth in the presence of the Blessed One, and he received the higher ordination. Not long after his higher ordination, the Venerable Seniya, dwelling alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute, soon realized for himself—through direct knowledge—in this very life that unsurpassed culmination of the holy life for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness. He dwelled having attained it, and he understood: “Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.” And the Venerable Seniya became one of the arahants.

ကုက္ကုရဝတိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

The seventh Sutta on the Dog-Vow Practitioner is concluded.

၈. အဘယရာဇကုမာရသုတ္တံ

8. The Sutta to Prince Abhaya

၈၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အဘယံ ရာဇကုမာရံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ရာဇကုမာရ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ [Pg.55] အာရောပေဟိ. ဧဝံ တေ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆိဿတိ – ‘အဘယေန ရာဇကုမာရေန သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ ဝါဒေါ အာရောပိတော’’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပနာဟံ, ဘန္တေ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’’တိ? ‘‘ဧဟိ တွံ, ရာဇကုမာရ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ဘာသေယျ နု ခေါ, ဘန္တေ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’တိ? သစေ တေ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရောတိ – ‘ဘာသေယျ, ရာဇကုမာရ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’တိ, တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘အထ ကိဉ္စရဟိ တေ, ဘန္တေ, ပုထုဇ္ဇနေန နာနာကရဏံ? ပုထုဇ္ဇနောပိ ဟိ တံ ဝါစံ ဘာသေယျ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’တိ. သစေ ပန တေ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရောတိ – ‘န, ရာဇကုမာရ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ဘာသေယျ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’တိ, တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – ‘အထ ကိဉ္စရဟိ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော ဗျာကတော – ‘‘အာပါယိကော ဒေဝဒတ္တော, နေရယိကော ဒေဝဒတ္တော, ကပ္ပဋ္ဌော ဒေဝဒတ္တော, အတေကိစ္ဆော ဒေဝဒတ္တော’’တိ? တာယ စ ပန တေ ဝါစာယ ဒေဝဒတ္တော ကုပိတော အဟောသိ အနတ္တမနော’တိ. ဣမံ ခေါ တေ, ရာဇကုမာရ, သမဏော ဂေါတမော ဥဘတောကောဋိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော နေဝ သက္ခိတိ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ခိတိ ဩဂိလိတုံ. သေယျထာပိ နာမ ပုရိသဿ အယောသိင်္ဃာဋကံ ကဏ္ဌေ ဝိလဂ္ဂံ, သော နေဝ သက္ကုဏေယျ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ကုဏေယျ ဩဂိလိတုံ; ဧဝမေဝ ခေါ တေ, ရာဇကုမာရ, သမဏော ဂေါတမော ဣမံ ဥဘတောကောဋိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော နေဝ သက္ခိတိ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ခိတိ ဩဂိလိတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

83. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary. Then Prince Abhaya approached the Nigaṇṭha Nāṭaputta. Having approached, he paid homage to the Nigaṇṭha Nāṭaputta and sat down to one side. Seated to one side, the Nigaṇṭha Nāṭaputta said this to Prince Abhaya: "Come, Prince, bring an accusation against the ascetic Gotama. Thus, a good reputation will arise for you: ‘Prince Abhaya has brought an accusation against the ascetic Gotama, so mighty and so powerful!’" "But how, venerable sir, shall I bring an accusation against the ascetic Gotama, so mighty and so powerful?" "Come, Prince, approach the ascetic Gotama and say to him: ‘Venerable sir, would the Tathāgata speak words that are disagreeable and unpleasant to others?’ If the ascetic Gotama, being asked thus, answers: ‘Prince, the Tathāgata would speak words that are disagreeable and unpleasant to others,’ then you should say to him: ‘Then, venerable sir, what is the difference between you and an ordinary person? For an ordinary person also speaks words that are disagreeable and unpleasant to others.’ But if the ascetic Gotama, being asked thus, answers: ‘No, Prince, the Tathāgata would not speak words that are disagreeable and unpleasant to others,’ then you should say to him: ‘Then, venerable sir, why did you declare of Devadatta: “Devadatta is bound for the state of deprivation, Devadatta is bound for hell, Devadatta will remain for the eon, Devadatta is incorrigible”? Devadatta was angered and displeased by those words of yours.’ This, Prince, is a two-pronged question for the ascetic Gotama. When asked this, he will neither be able to spit it out nor swallow it. Just as if an iron spike were stuck in a man’s throat, he would be unable to spit it out or swallow it; so too, Prince, when the ascetic Gotama is asked this two-pronged question, he will neither be able to spit it out nor swallow it." "So be it, venerable sir," replied Prince Abhaya. Having consented to the Nigaṇṭha Nāṭaputta's words, he rose from his seat, paid homage to him, circumambulated him with his right side toward him, and approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side.

၈၄. ဧကမန္တံ နိသိန္နဿ ခေါ အဘယဿ ရာဇကုမာရဿ သူရိယံ ဥလ္လောကေတွာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အကာလော ခေါ အဇ္ဇ ဘဂဝတော ဝါဒံ အာရောပေတုံ[Pg.56]. သွေ ဒါနာဟံ သကေ နိဝေသနေ ဘဂဝတော ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’’တိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ အတ္တစတုတ္ထော ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန အဘယဿ ရာဇကုမာရဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

84. Then Prince Abhaya, who was sitting to one side, looked up at the sun and this thought occurred to him: 'Today is not the right time to bring an accusation against the Blessed One. Tomorrow I will bring an accusation against the Blessed One at my own residence.' So he said to the Blessed One: 'Venerable sir, may the Blessed One, with himself as the fourth, consent to a meal from me tomorrow.' The Blessed One consented by silence. Then Prince Abhaya, knowing the Blessed One's consent, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping him to the right, and departed. Then, at the passing of that night, the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and approached the residence of Prince Abhaya. Having approached, he sat down on the prepared seat. Then Prince Abhaya, with his own hands, satisfied and served the Blessed One with excellent hard and soft food. Then, when the Blessed One had eaten and had withdrawn his hand from the bowl, Prince Abhaya took a lower seat and sat down to one side.

၈၅. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဘယော ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘာသေယျ နု ခေါ, ဘန္တေ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ’’တိ? ‘‘န ခွေတ္ထ, ရာဇကုမာရ, ဧကံသေနာ’’တိ. ‘‘ဧတ္ထ, ဘန္တေ, အနဿုံ နိဂဏ္ဌာ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ, ရာဇကုမာရ, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ဧတ္ထ, ဘန္တေ, အနဿုံ နိဂဏ္ဌာ’’’တိ? ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ယေန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ မံ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဟိ တွံ, ရာဇကုမာရ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဝါဒံ အာရောပေဟိ. ဧဝံ တေ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆိဿတိ – အဘယေန ရာဇကုမာရေန သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ ဝါဒေါ အာရောပိတော’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘန္တေ, နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယထာ ကထံ ပနာဟံ, ဘန္တေ, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ ဝါဒံ အာရောပေဿာမီ’တိ? ‘ဧဟိ တွံ, ရာဇကုမာရ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ဘာသေယျ နု ခေါ, ဘန္တေ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါတိ? သစေ တေ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရောတိ – ဘာသေယျ, ရာဇကုမာရ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါတိ, တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – အထ ကိဉ္စရဟိ တေ, ဘန္တေ, ပုထုဇ္ဇနေန နာနာကရဏံ? ပုထုဇ္ဇနောပိ ဟိ တံ ဝါစံ ဘာသေယျ [Pg.57] ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါတိ. သစေ ပန တေ သမဏော ဂေါတမော ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရောတိ – န, ရာဇကုမာရ, တထာဂတော တံ ဝါစံ ဘာသေယျ ယာ သာ ဝါစာ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါတိ, တမေနံ တွံ ဧဝံ ဝဒေယျာသိ – အထ ကိဉ္စရဟိ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော ဗျာကတော – အာပါယိကော ဒေဝဒတ္တော, နေရယိကော ဒေဝဒတ္တော, ကပ္ပဋ္ဌော ဒေဝဒတ္တော, အတေကိစ္ဆော ဒေဝဒတ္တောတိ? တာယ စ ပန တေ ဝါစာယ ဒေဝဒတ္တော ကုပိတော အဟောသိ အနတ္တမနောတိ. ဣမံ ခေါ တေ, ရာဇကုမာရ, သမဏော ဂေါတမော ဥဘတောကောဋိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော နေဝ သက္ခိတိ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ခိတိ ဩဂိလိတုံ. သေယျထာပိ နာမ ပုရိသဿ အယောသိင်္ဃာဋကံ ကဏ္ဌေ ဝိလဂ္ဂံ, သော နေဝ သက္ကုဏေယျ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ကုဏေယျ ဩဂိလိတုံ; ဧဝမေဝ ခေါ တေ, ရာဇကုမာရ, သမဏော ဂေါတမော ဣမံ ဥဘတောကောဋိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော နေဝ သက္ခိတိ ဥဂ္ဂိလိတုံ န သက္ခိတိ ဩဂိလိတု’’’န္တိ.

85. Prince Abhaya, who was sitting to one side, said to the Blessed One: 'Venerable sir, would the Tathāgata speak words that are disagreeable and unpleasant to others?' 'Prince, in this matter, there is no categorical answer.' 'On this point, venerable sir, the Nigaṇṭhas are lost.' 'But why, Prince, do you say: “On this point, venerable sir, the Nigaṇṭhas are lost”?' 'Once, venerable sir, I approached the Nigaṇṭha Nāṭaputta; having approached, I paid homage to him and sat down to one side. Venerable sir, as I was sitting to one side, the Nigaṇṭha Nāṭaputta said this to me: “Come, Prince, bring an accusation against the ascetic Gotama. In this way, a good report of your fame will spread: ‘An accusation has been brought by Prince Abhaya against the ascetic Gotama, so mighty and so powerful!’” When this was said, venerable sir, I replied to the Nigaṇṭha Nāṭaputta: “But how, venerable sir, can I bring an accusation against the ascetic Gotama, so mighty and so powerful?” “Come, Prince, approach the ascetic Gotama and say this to him: ‘Venerable sir, would the Tathāgata speak words that are disagreeable and unpleasant to others?’ If the ascetic Gotama, when asked this by you, answers: ‘Prince, the Tathāgata would speak such words,’ then you should say to him: ‘Then, venerable sir, what is the difference between you and an ordinary person? For an ordinary person also speaks words that are disagreeable and unpleasant to others.’ But if the ascetic Gotama, when asked this by you, answers: ‘No, Prince, the Tathāgata would not speak words that are disagreeable and unpleasant to others,’ then you should say to him: ‘Then why, venerable sir, was Devadatta declared by you: “Devadatta is bound for the states of deprivation, Devadatta is destined for hell, Devadatta will remain there for an aeon, Devadatta is incorrigible”? And by those words of yours, Devadatta was angered and displeased.’ Prince, the ascetic Gotama, when asked this two-edged question by you, will be able neither to spit it out nor to swallow it. Just as if an iron hook were stuck in a man’s throat, and he would be able neither to spit it out nor to swallow it; even so, Prince, the ascetic Gotama, when asked this two-edged question by you, will be able neither to spit it out nor to swallow it.”'

၈၆. တေန ခေါ ပန သမယေန ဒဟရော ကုမာရော မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော အဘယဿ ရာဇကုမာရဿ အင်္ကေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အဘယံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, သစာယံ ကုမာရော တုယှံ ဝါ ပမာဒမနွာယ ဓာတိယာ ဝါ ပမာဒမနွာယ ကဋ္ဌံ ဝါ ကဌလံ ဝါ မုခေ အာဟရေယျ, ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘အာဟရေယျဿာဟံ, ဘန္တေ. သစေ, ဘန္တေ, န သက္ကုဏေယျံ အာဒိကေနေဝ အာဟတ္တုံ, ဝါမေန ဟတ္ထေန သီသံ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန ဝင်္ကင်္ဂုလိံ ကရိတွာ သလောဟိတမ္ပိ အာဟရေယျံ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထိ မေ, ဘန္တေ, ကုမာရေ အနုကမ္ပာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ယံ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ, န တံ တထာဂတော ဝါစံ ဘာသတိ. ယမ္ပိ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ, တမ္ပိ တထာဂတော ဝါစံ န ဘာသတိ. ယဉ္စ ခေါ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ အပ္ပိယာ အမနာပါ, တတြ ကာလညူ တထာဂတော ဟောတိ တဿာ ဝါစာယ ဝေယျာကရဏာယ. ယံ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ [Pg.58] အနတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ ပိယာ မနာပါ, န တံ တထာဂတော ဝါစံ ဘာသတိ. ယမ္ပိ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ ပိယာ မနာပါ တမ္ပိ တထာဂတော ဝါစံ န ဘာသတိ. ယဉ္စ တထာဂတော ဝါစံ ဇာနာတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသံဟိတံ သာ စ ပရေသံ ပိယာ မနာပါ, တတြ ကာလညူ တထာဂတော ဟောတိ တဿာ ဝါစာယ ဝေယျာကရဏာယ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထိ, ရာဇကုမာရ, တထာဂတဿ သတ္တေသု အနုကမ္ပာ’’တိ.

86. Now at that time a young, simple, infant boy, lying on his back, was seated on Prince Abhaya's lap. Then the Blessed One said to Prince Abhaya: "What do you think, Prince? If this boy, through your carelessness or the nurse's carelessness, were to put a stick or a potsherd in his mouth, what would you do to him?" "I would remove it, venerable sir. If, venerable sir, I could not remove it at the very first attempt, I would hold his head with my left hand and, making my right finger crooked, I would remove it even if it meant drawing blood. Why is that? Because I have compassion for the boy, venerable sir." "Just so, Prince, the Tathāgata knows speech that is untrue, incorrect, and unbeneficial, and that is disagreeable and unpleasant to others—such speech the Tathāgata does not utter. The Tathāgata also knows speech that is true, correct, but unbeneficial, and that is disagreeable and unpleasant to others—such speech the Tathāgata does not utter. But the Tathāgata knows speech that is true, correct, and beneficial, though it is disagreeable and unpleasant to others—in that case, the Tathāgata is one who knows the right time for speaking such words. The Tathāgata knows speech that is untrue, incorrect, and unbeneficial, but that is agreeable and pleasant to others—such speech the Tathāgata does not utter. The Tathāgata also knows speech that is true, correct, but unbeneficial, and that is agreeable and pleasant to others—such speech the Tathāgata does not utter. But the Tathāgata knows speech that is true, correct, and beneficial, and that is agreeable and pleasant to others—in that case, the Tathāgata is one who knows the right time for speaking such words. Why is that? Because, Prince, the Tathāgata has compassion for beings."

၈၇. ‘‘ယေမေ, ဘန္တေ, ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာပိ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာပိ သမဏပဏ္ဍိတာပိ ပဉှံ အဘိသင်္ခရိတွာ တထာဂတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆန္တိ, ပုဗ္ဗေဝ နု ခေါ, ဧတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော စေတသော ပရိဝိတက္ကိတံ ဟောတိ ‘ယေ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ပုစ္ဆိဿန္တိ တေသာဟံ ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿာမီ’တိ, ဥဒါဟု ဌာနသောဝေတံ တထာဂတံ ပဋိဘာတီ’’တိ?

87. “Venerable sir, when those wise khattiyas, wise brahmins, wise householders, and wise ascetics formulate a question and approach the Tathāgata to ask it, has this, venerable sir, already been considered in the Blessed One's mind: ‘When they approach me and ask thus, I, being asked thus, will answer them thus’? Or does it occur to the Tathāgata on the spot?”

‘‘တေန ဟိ, ရာဇကုမာရ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ, ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, ကုသလော တွံ ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါန’’န္တိ?

“In that case, Prince, I will ask you a counter-question on this very point. Answer as you see fit. What do you think, Prince, are you skilled in the various parts of a chariot?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ, ကုသလော အဟံ ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါန’’န္တိ.

“Yes, venerable sir, I am skilled in the various parts of a chariot.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, ယေ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ကိံ နာမိဒံ ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂ’န္တိ? ပုဗ္ဗေဝ နု ခေါ တေ ဧတံ စေတသော ပရိဝိတက္ကိတံ အဿ ‘ယေ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ပုစ္ဆိဿန္တိ တေသာဟံ ဧဝံ ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿာမီ’တိ, ဥဒါဟု ဌာနသောဝေတံ ပဋိဘာသေယျာ’’တိ?

“What do you think, Prince? If those who approached you were to ask, ‘What is the name of this part of the chariot?’ would you have previously thought in your mind: ‘When they approach me and ask thus, I, being asked thus, will answer them thus,’ or would it occur to you on the spot?”

‘‘အဟဉှိ, ဘန္တေ, ရထိကော သညာတော ကုသလော ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ. သဗ္ဗာနိ မေ ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ သုဝိဒိတာနိ. ဌာနသောဝေတံ မံ ပဋိဘာသေယျာ’’တိ.

“Venerable sir, I am a renowned charioteer, skilled in the various parts of a chariot. All the various parts of a chariot are well-known to me. It would occur to me on the spot.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ယေ တေ ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာပိ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာပိ သမဏပဏ္ဍိတာပိ ပဉှံ အဘိသင်္ခရိတွာ တထာဂတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆန္တိ, ဌာနသောဝေတံ တထာဂတံ ပဋိဘာတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? သာ ဟိ, ရာဇကုမာရ, တထာဂတဿ ဓမ္မဓာတု သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ ယဿာ ဓမ္မဓာတုယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ဌာနသောဝေတံ တထာဂတံ ပဋိဘာတီ’’တိ.

“In the same way, Prince, when those wise khattiyas, wise brahmins, wise householders, or wise ascetics formulate a question and approach the Tathāgata to ask, it occurs to the Tathāgata on the spot. Why is that? Because, Prince, that Dhamma-element has been thoroughly penetrated by the Tathāgata. Because that Dhamma-element has been thoroughly penetrated, it occurs to the Tathāgata on the spot.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဘယော ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

When this was said, Prince Abhaya said to the Blessed One: “Magnificent, venerable sir! Magnificent, venerable sir! ... From this day forth, may the Blessed One remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.”

အဘယရာဇကုမာရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

The Discourse to Prince Abhaya, the eighth, is concluded.

၉. ဗဟုဝေဒနီယသုတ္တံ

9. The Discourse on Many Kinds of Feeling

၈၈. ဧဝံ [Pg.59] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယေနာယသ္မာ ဥဒါယီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတိ နု ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘တိဿော ခေါ, ထပတိ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ထပတိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ; ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. ယာယံ, ဘန္တေ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ သန္တသ္မိံ ဧသာ ပဏီတေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဂဟပတိ, ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ; တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ထပတိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ; ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. ယာယံ, ဘန္တေ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ သန္တသ္မိံ ဧသာ ပဏီတေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ထပတိ, ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ; တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ. သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ – ဣမာ ခေါ, ထပတိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, ဘန္တေ ဥဒါယိ, တိဿော ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, ဒွေ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ. ယာယံ, ဘန္တေ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ သန္တသ္မိံ ဧသာ ပဏီတေ သုခေ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ’’တိ. နေဝ ခေါ သက္ခိ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ သညာပေတုံ န ပနာသက္ခိ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ အာယသ္မန္တံ ဥဒါယိံ သညာပေတုံ.

88. Thus have I heard. At one time, the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then Pañcakaṅga the carpenter approached the Venerable Udāyī; having approached, he paid homage to the Venerable Udāyī and sat down to one side. Seated to one side, Pañcakaṅga the carpenter said to the Venerable Udāyī: “Venerable Udāyī, how many feelings have been declared by the Blessed One?” “Indeed, carpenter, three feelings have been declared by the Blessed One: pleasant feeling, painful feeling, and neither-painful-nor-pleasant feeling. These, carpenter, are the three feelings declared by the Blessed One.” When this was said, Pañcakaṅga the carpenter said to the Venerable Udāyī: “Venerable Udāyī, not three feelings have been declared by the Blessed One; two feelings have been declared by the Blessed One—pleasant feeling and painful feeling. That neither-painful-nor-pleasant feeling, venerable sir, has been declared by the Blessed One as included in peaceful, sublime pleasure.” For a second time, the Venerable Udāyī said to Pañcakaṅga the carpenter: “No, householder, two feelings have not been declared by the Blessed One; three feelings have been declared by the Blessed One: pleasant feeling, painful feeling, and neither-painful-nor-pleasant feeling. These, carpenter, are the three feelings declared by the Blessed One.” For a second time, Pañcakaṅga the carpenter said to the Venerable Udāyī: “Venerable Udāyī, not three feelings have been declared by the Blessed One; two feelings have been declared by the Blessed One—pleasant feeling and painful feeling. That neither-painful-nor-pleasant feeling, venerable sir, has been declared by the Blessed One as included in peaceful, sublime pleasure.” For a third time, the Venerable Udāyī said to Pañcakaṅga the carpenter: “No, carpenter, two feelings have not been declared by the Blessed One; three feelings have been declared by the Blessed One: pleasant feeling, painful feeling, and neither-painful-nor-pleasant feeling. These, carpenter, are the three feelings declared by the Blessed One.” For a third time, Pañcakaṅga the carpenter said to the Venerable Udāyī: “Venerable Udāyī, not three feelings have been declared by the Blessed One; two feelings have been declared by the Blessed One—pleasant feeling and painful feeling. That neither-painful-nor-pleasant feeling, venerable sir, has been declared by the Blessed One as included in peaceful, sublime pleasure.” The Venerable Udāyī was not able to convince Pañcakaṅga the carpenter, nor was Pañcakaṅga the carpenter able to convince the Venerable Udāyī.

၈၉. အဿောသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာယသ္မတော ဥဒါယိဿ ပဉ္စကင်္ဂေန ထပတိနာ သဒ္ဓိံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော [Pg.60] ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယာဝတကော အဟောသိ အာယသ္မတော ဥဒါယိဿ ပဉ္စကင်္ဂေန ထပတိနာ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္တညေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ပရိယာယံ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ဥဒါယိဿ နာဗ္ဘနုမောဒိ, သန္တညေဝ စ ပန ပရိယာယံ ဥဒါယီ ပဉ္စကင်္ဂဿ ထပတိဿ နာဗ္ဘနုမောဒိ. ဒွေပါနန္ဒ, ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, တိဿောပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, ပဉ္စပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, ဆပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, အဋ္ဌာရသပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, ဆတ္တိံသပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန, အဋ္ဌသတမ္ပိ ဝေဒနာ ဝုတ္တာ မယာ ပရိယာယေန. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတော ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတေ ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မေ ယေ အညမညဿ သုဘာသိတံ သုလပိတံ န သမနုဇာနိဿန္တိ န သမနုမညိဿန္တိ န သမနုမောဒိဿန္တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ – ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရိဿန္တိ. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတော ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မော. ဧဝံ ပရိယာယဒေသိတေ ခေါ, အာနန္ဒ, မယာ ဓမ္မေ ယေ အညမညဿ သုဘာသိတံ သုလပိတံ သမနုဇာနိဿန္တိ သမနုမညိဿန္တိ သမနုမောဒိဿန္တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ – သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရိဿန္တိ’’.

89. The Venerable Ānanda heard this conversation between the Venerable Udāyī and Pañcakaṅga the carpenter. Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda reported to the Blessed One the entire conversation that had taken place between the Venerable Udāyī and Pañcakaṅga the carpenter. When this was said, the Blessed One said to the Venerable Ānanda: “Indeed, Ānanda, from one valid perspective, Pañcakaṅga the carpenter did not approve of what Udāyī said, and from another valid perspective, Udāyī did not approve of what Pañcakaṅga the carpenter said. Ānanda, by way of exposition, I have declared two feelings; by way of exposition, I have declared three feelings; by way of exposition, I have declared five feelings; by way of exposition, I have declared six feelings; by way of exposition, I have declared eighteen feelings; by way of exposition, I have declared thirty-six feelings; and by way of exposition, I have declared one hundred and eight feelings. Thus, Ānanda, the Dhamma has been taught by me with exposition. When the Dhamma has been taught by me with such exposition, for those who will not understand, acknowledge, or approve of what is well-spoken and well-said by one another—this can be expected of them: they will live having given rise to quarrels, given rise to disputes, and fallen into contention, piercing each other with verbal spears. Thus, Ānanda, the Dhamma has been taught by me with exposition. When the Dhamma has been taught by me with such exposition, for those who will understand, acknowledge, and approve of what is well-spoken and well-said by one another—this can be expected of them: they will live in concord, rejoicing together, without contention, having become like milk and water mixed, regarding one another with loving eyes.”

၉၀. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, အာနန္ဒ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ…ပေ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ…ပေ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, အာနန္ဒ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကာမသုခံ.

90. “Ānanda, there are these five strands of sensual pleasure. Which five? Forms cognizable by the eye that are desirable, pleasing, agreeable, of a lovely form, connected with sensual desire, and enticing; sounds cognizable by the ear... smells cognizable by the nose... tastes cognizable by the tongue... tactile objects cognizable by the body that are desirable, pleasing, agreeable, of a lovely form, connected with sensual desire, and enticing—these, Ānanda, are the five strands of sensual pleasure. Ānanda, whatever pleasure and mental joy arises in dependence on these five strands of sensual pleasure, this is called sensual pleasure.”

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧတပရမံ သတ္တာ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ, ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ[Pg.61]. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“Ānanda, if anyone were to say, ‘This is the ultimate happiness and joy that beings experience,’ I do not approve of that. For what reason? Because, Ānanda, there is another happiness more excellent and more sublime than this happiness. And what, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness? Here, Ānanda, a bhikkhu, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by applied thought and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. This, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness.”

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧတပရမံ သတ္တာ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ, ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“Ānanda, if anyone were to say, ‘This is the ultimate happiness and joy that beings experience,’ I do not approve of that. For what reason? Because, Ānanda, there is another happiness more excellent and more sublime than this happiness. And what, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness? Here, Ānanda, a bhikkhu, with the stilling of applied thought and sustained thought… enters and dwells in the second jhāna. This, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness.”

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“Ānanda, if anyone were to say… and what, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness? Here, Ānanda, a bhikkhu, with the fading away of rapture… enters and dwells in the third jhāna. This, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness.”

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“Ānanda, if anyone were to say… and what, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness? Here, Ānanda, a bhikkhu, with the abandoning of pleasure… enters and dwells in the fourth jhāna. This, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness.”

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ, ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ, နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“Ānanda, if anyone were to say… and what, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness? Here, Ānanda, a bhikkhu, with the complete transcending of perceptions of form, with the passing away of perceptions of resistance, not attending to perceptions of diversity, thinking ‘space is infinite,’ enters and dwells in the base of infinite space. This, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness.”

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“Ānanda, if anyone were to say… and what, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness? Here, Ānanda, a bhikkhu, with the complete transcending of the base of infinite space, thinking, ‘consciousness is infinite,’ enters and dwells in the base of infinite consciousness. This, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness.”

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“Ānanda, if anyone were to say… and what, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness? Here, Ānanda, a bhikkhu, with the complete transcending of the base of infinite consciousness, thinking, ‘There is nothing,’ enters and dwells in the base of nothingness. This, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness.”

‘‘ယော [Pg.62] ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ…ပေ…. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“Ānanda, if anyone were to say… and what, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness? Here, Ānanda, a bhikkhu, having completely transcended the base of nothingness, enters and dwells in the base of neither-perception-nor-non-perception. This, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness.”

‘‘ယော ခေါ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ဧတပရမံ သတ္တာ သုခံ သောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ, ဣဒမဿ နာနုဇာနာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အတ္ထာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတမှာ သုခါ အညံ သုခံ အဘိက္ကန္တတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စ.

“Ānanda, if anyone were to say, ‘This is the ultimate happiness and joy that beings experience,’ I do not approve of that. For what reason? Because, Ānanda, there is another happiness more excellent and more sublime than this happiness. And what, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness? Here, Ānanda, a bhikkhu, having entirely transcended the base of neither-perception-nor-non-perception, enters and dwells in the cessation of perception and feeling. This, Ānanda, is that other happiness more excellent and more sublime than this happiness.”

၉၁. ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမဏော ဂေါတမော အာဟ; တဉ္စ သုခသ္မိံ ပညပေတိ. တယိဒံ ကိံသု, တယိဒံ ကထံသူ’တိ? ဧဝံဝါဒိနော, အာနန္ဒ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘န ခေါ, အာဝုသော, ဘဂဝါ သုခံယေဝ ဝေဒနံ သန္ဓာယ သုခသ္မိံ ပညပေတိ; အပိ စ, အာဝုသော, ယတ္ထ ယတ္ထ သုခံ ဥပလဗ္ဘတိ ယဟိံ ယဟိံ တံ တံ တထာဂတော သုခသ္မိံ ပညပေတီ’’’တိ.

91. “It is possible, Ānanda, that wanderers of other sects might say this: ‘The ascetic Gotama speaks of the cessation of perception and feeling, and he designates it as happiness. What is this, and how is this?’ When wanderers of other sects speak thus, Ānanda, they should be told this: ‘Friends, the Blessed One does not designate as happiness only pleasant feeling; but rather, friends, wherever and in whatever way happiness is found, the Tathāgata designates that as happiness.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Ānanda, gratified, rejoiced in the Blessed One's words.

ဗဟုဝေဒနီယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

The Discourse on Many Kinds of Feeling, the ninth, is concluded.

၁၀. အပဏ္ဏကသုတ္တံ

10. The Apaṇṇaka Sutta

၉၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန သာလာ နာမ ကောသလာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမော တဒဝသရိ. အဿောသုံ ခေါ သာလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု ဘော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ သာလံ [Pg.63] အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ. အထ ခေါ သာလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု; သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတော သန္တိကေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

92. Thus have I heard. At one time the Blessed One was wandering on tour among the Kosalans with a great community of monks, and he arrived at Sālā, a Kosalan brahmin village. The brahmin householders of Sālā heard: “The ascetic Gotama, the son of the Sakyans, who went forth from the Sakyan clan, has arrived at Sālā while wandering on tour among the Kosalans with a great community of monks. Now a good report of that Master Gotama has spread thus: ‘That Blessed One is an Arahant, a perfectly enlightened one, accomplished in knowledge and conduct, the Well-farer, knower of the world, unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One.’ He has realized with his own direct knowledge and makes known this world with its gods, Māras, and Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing, and he reveals a holy life that is utterly complete and pure. It is good indeed to see such Arahants.” Then the brahmin householders of Sālā approached the Blessed One. Having approached, some paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Some exchanged greetings with the Blessed One and, when the courteous and memorable talk was concluded, sat down to one side. Some raised their hands in reverential salutation toward the Blessed One and sat down to one side. Some announced their name and clan in the presence of the Blessed One and sat down to one side. Some remained silent and sat down to one side.

၉၃. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ သာလေယျကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ ပန ဝေါ, ဂဟပတယော, ကောစိ မနာပေါ သတ္ထာ ယသ္မိံ ဝေါ အာကာရဝတီ သဒ္ဓါ ပဋိလဒ္ဓါ’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ နော, ဘန္တေ, ကောစိ မနာပေါ သတ္ထာ ယသ္မိံ နော အာကာရဝတီ သဒ္ဓါ ပဋိလဒ္ဓါ’’တိ. ‘‘မနာပံ ဝေါ, ဂဟပတယော, သတ္ထာရံ အလဘန္တေဟိ အယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော သမာဒါယ ဝတ္တိတဗ္ဗော. အပဏ္ဏကော ဟိ, ဂဟပတယော, ဓမ္မော သမတ္တော သမာဒိန္နော, သော ဝေါ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ. ကတမော စ, ဂဟပတယော, အပဏ္ဏကော ဓမ္မော’’?

93. When the brahmin householders of Sālā were seated to one side, the Blessed One said this to them: “Householders, is there for you any agreeable teacher in whom you have acquired faith that is based on reason?” “No, venerable sir, there is no agreeable teacher for us in whom we have acquired faith that is based on reason.” “Householders, since you have not found an agreeable teacher, this infallible teaching should be undertaken and practiced. For, householders, an infallible teaching, when completely undertaken, will be for your long-term welfare and happiness. And what, householders, is the infallible teaching?”

၉၄. ‘‘သန္တိ, ဂဟပတယော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ; နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော; နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ; နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ; နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာ ပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. တေသံယေဝ ခေါ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ [Pg.64] ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ, အတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, အတ္ထိ ဟုတံ; အတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော; အတ္ထိ အယံ လောကော, အတ္ထိ ပရော လောကော; အတ္ထိ မာတာ, အတ္ထိ ပိတာ; အတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ; အတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာ ပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဂဟပတယော – ‘နနုမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

94. “Householders, there are some ascetics and brahmins who are of such a doctrine and view: ‘There is no fruit of giving, no fruit of great sacrifice, no fruit of offerings; there is no fruit or result of good and bad actions; there is no this world, no other world; there is no mother, no father; there are no spontaneously arisen beings; there are in the world no ascetics and brahmins who are well-gone, well-practiced, and who, having realized this world and the other world for themselves with direct knowledge, make them known.’ But, householders, there are other ascetics and brahmins whose doctrines are directly contrary to those. They say: ‘There is fruit of giving, there is fruit of great sacrifice, there is fruit of offerings; there is fruit and result of good and bad actions; there is this world, there is the other world; there is mother, there is father; there are spontaneously arisen beings; there are in the world ascetics and brahmins who are well-gone, well-practiced, and who, having realized this world and the other world for themselves with direct knowledge, make them known.’ What do you think, householders? Are not these ascetics and brahmins directly opposed to one another in their views?” “So it is, venerable sir.”

၉၅. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ…ပေ… ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော အကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ပဿန္တိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ပန ပရံ လောကံ ‘နတ္ထိ ပရော လောကော’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘နတ္ထိ ပရော လောကော’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘နတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘နတ္ထိ ပရော လောကော’တိ အာဟ; ယေ တေ အရဟန္တော ပရလောကဝိဒုနော တေသမယံ ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘နတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ပရံ သညာပေတိ ; သာဿ ဟောတိ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ သုသီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဒုဿီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါစာ အရိယာနံ ပစ္စနီကတာ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အတ္တုက္ကံသနာ ပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

95. “In this regard, householders, concerning those ascetics and brahmins who hold such a doctrine and view: ‘There is no fruit of giving... who, having realized this world and the other world for themselves with direct knowledge, make them known’—this is to be expected of them: having rejected these three wholesome things—good bodily conduct, good verbal conduct, and good mental conduct—they will undertake and practice these three unwholesome things—bad bodily conduct, bad verbal conduct, and bad mental conduct. For what reason? Because those venerable ascetics and brahmins do not see the danger, the inferiority, and the defilement of unwholesome states, nor the benefit in renunciation and the aspect of purification of wholesome states. Though there really is another world, their view is: ‘There is no other world.’ This is their wrong view. Though there really is another world, they form the intention: ‘There is no other world.’ This is their wrong intention. Though there really is another world, they speak the words: ‘There is no other world.’ This is their wrong speech. Though there really is another world, they say: ‘There is no other world,’ thereby opposing those Arahants who know the other world. Though there really is another world, they persuade others that: ‘There is no other world.’ This is their teaching of false doctrine. And by means of that teaching of false doctrine, they praise themselves and disparage others. Thus, their good virtue was already abandoned beforehand, and their lack of virtue is established—this wrong view, wrong intention, wrong speech, opposition to the noble ones, teaching of false doctrine, self-praise, and disparagement of others. In this way, for them, these many evil, unwholesome states arise conditioned by wrong view.

‘‘တတြ[Pg.65], ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ နတ္ထိ ပရော လောကော ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ သောတ္ထိမတ္တာနံ ကရိဿတိ; သစေ ခေါ အတ္ထိ ပရော လောကော ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ပရော လောကော, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော – ဒုဿီလော ပုရိသပုဂ္ဂလော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နတ္ထိကဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထေဝ ပရော လောကော, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကလိဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော ဒုဿမတ္တော သမာဒိန္နော, ဧကံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ ကုသလံ ဌာနံ.

Householders, therein a wise man reflects thus: ‘If, indeed, there is no other world, then this venerable person, with the breakup of the body, will make himself safe. If, indeed, there is another world, then this venerable person, with the breakup of the body, after death, will be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. Let it be, indeed, that there is no other world; let the words of those venerable samaṇas and brāhmaṇas be true. And yet, this venerable person is censured by the wise in this very life as an immoral person, of wrong view, a nihilist.’ If, indeed, there really is another world, then for this venerable person there is a losing throw in both cases: in that he is censured by the wise in this very life, and in that, with the breakup of the body, after death, he will be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. Thus, for him, this incontrovertible teaching is badly grasped and badly undertaken; it stands pervading only one side, and it forsakes the wholesome position.

၉၆. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ ဒိန္နံ…ပေ… ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီ’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော အကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ပဿန္တိ ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ အာဟ; ယေ တေ အရဟန္တော ပရလောကဝိဒုနော တေသမယံ န ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ပရံ လောကံ ‘အတ္ထိ ပရော လောကော’တိ ပရံ သညာပေတိ; သာဿ ဟောတိ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန သဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ဒုဿီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, သုသီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ အရိယာနံ အပစ္စနီကတာ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အနတ္တုက္ကံသနာ [Pg.66] အပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

96. Householders, therein, for those samaṇas and brāhmaṇas who speak thus and hold such a view—‘There is what is given… who, having realized it for themselves by direct knowledge, make known this world and the next’—this is to be expected: that they will avoid these three unwholesome states—misconduct of body, misconduct of speech, and misconduct of mind—and, having undertaken these three wholesome states—good conduct of body, good conduct of speech, and good conduct of mind—they will so conduct themselves. For what reason? Because those venerable samaṇas and brāhmaṇas see the danger, inferiority, and defilement of unwholesome states, and they see the benefit in renunciation, the aspect of purification, of wholesome states. Since there really is another world, his view is ‘There is another world’; that is his right view. Since there really is another world, he thinks ‘There is another world’; that is his right thought. Since there really is another world, he speaks the words ‘There is another world’; that is his right speech. Since there really is another world, he says ‘There is another world’; he does not act in opposition to those Arahants who know the other world. Since there really is another world, he makes it known to others that ‘There is another world’; that is for him a making known of the true Dhamma. And by that making known of the true Dhamma, he neither extols himself nor disparages others. Thus, even beforehand, his immorality is abandoned and morality is established. And this right view, right thought, right speech, non-opposition to the noble ones, making known of the true Dhamma, not extolling oneself, and not disparaging others—in this way, for him, these many wholesome states arise conditioned by right view.

‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ အတ္ထိ ပရော လောကော, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ပရော လောကော, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော – သီလဝါ ပုရိသပုဂ္ဂလော သမ္မာဒိဋ္ဌိ အတ္ထိကဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထေဝ ပရော လောကော, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကဋဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော သုသမတ္တော သမာဒိန္နော, ဥဘယံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ အကုသလံ ဌာနံ.

Householders, therein a wise man reflects thus: ‘If, indeed, there is another world, then this venerable person, with the breakup of the body, after death, will be reborn in a good destination, a heavenly world. Let it be, indeed, that there is no other world; let the words of those venerable samaṇas and brāhmaṇas be true. And yet, this venerable person is praised by the wise in this very life as a virtuous person, of right view, an affirmationist.’ If, indeed, there really is another world, then for this venerable person there is a winning throw in both cases: in that he is praised by the wise in this very life, and in that, with the breakup of the body, after death, he will be reborn in a good destination, a heavenly world. Thus, for him, this incontrovertible teaching is well-grasped and well-undertaken; it stands pervading both sides, and it forsakes the unwholesome position.

၉၇. ‘‘သန္တိ, ဂဟပတယော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော; ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော, ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော, ပစန္တော ပါစေန္တော; နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော; နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. တေသံယေဝ ခေါ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော [Pg.67] သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော; ကရောတော ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော, ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော, ပစန္တော ပါစေန္တော; အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော; အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန အတ္ထိ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဂဟပတယော, နနုမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

97. Householders, there are some ascetics and brahmins who speak thus and are of such a view: ‘For one who acts or causes another to act, who cuts or causes another to cut, who torments or causes another to torment, who causes grief or causes another to grieve, who wearies or causes another to weary, who agitates or causes another to agitate, who takes the life of a living being, who takes what is not given, who breaks into a house, who plunders, who commits robbery in a single house, who stands on the highway, who goes to another’s wife, who speaks falsely—for one who does so, no evil is done. Even if one were to make the living beings on this earth into one mass of flesh, one heap of flesh, with a razor-edged wheel, from that cause there is no evil, there is no accrual of evil. If one were to go along the southern bank of the Ganges killing and causing to kill, cutting and causing to cut, tormenting and causing to torment, from that cause there is no evil, there is no accrual of evil. If one were to go along the northern bank of the Ganges giving and causing to give, sacrificing and causing to sacrifice, from that cause there is no merit, there is no accrual of merit. Through giving, through taming, through restraint, through truthful speech, there is no merit, there is no accrual of merit.’ Now, householders, among those very ascetics and brahmins, there are some ascetics and brahmins who hold a directly opposing view. They speak thus: ‘For one who acts or causes another to act, who cuts or causes another to cut, who torments or causes another to torment, who causes grief or causes another to grieve, who wearies or causes another to weary, who agitates or causes another to agitate, who takes the life of a living being, who takes what is not given, who breaks into a house, who plunders, who commits robbery in a single house, who stands on the highway, who goes to another’s wife, who speaks falsely—for one who does so, evil is done. Even if one were to make the living beings on this earth into one mass of flesh, one heap of flesh, with a razor-edged wheel, from that cause there is evil, there is an accrual of evil. If one were to go along the southern bank of the Ganges killing and causing to kill, cutting and causing to cut, tormenting and causing to torment, from that cause there is evil, there is an accrual of evil. If one were to go along the northern bank of the Ganges giving and causing to give, sacrificing and causing to sacrifice, from that cause there is merit, there is an accrual of merit. Through giving, through taming, through restraint, through truthful speech, there is merit, there is an accrual of merit.’ What do you think, householders? Are not these ascetics and brahmins of a directly opposing view to one another?” “It is so, venerable sir.”

၉၈. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော; ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော…ပေ… ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော အကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ပဿန္တိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘နတ္ထိ ကိရိယာ’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘နတ္ထိ ကိရိယာ’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ [Pg.68] မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘နတ္ထိ ကိရိယာ’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘နတ္ထိ ကိရိယာ’တိ အာဟ, ယေ တေ အရဟန္တော ကိရိယဝါဒါ တေသမယံ ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘နတ္ထိ ကိရိယာ’တိ ပရံ သညာပေတိ; သာဿ ဟောတိ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ သုသီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဒုဿီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါစာ အရိယာနံ ပစ္စနီကတာ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အတ္တုက္ကံသနာ ပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

98. Householders, in that regard, for those ascetics and brahmins who speak thus and are of such a view: ‘For one who acts or causes another to act… who speaks falsely—for one who does so, no evil is done… Through giving, through taming, through restraint, through truthful speech, there is no merit, there is no accrual of merit’—this is to be expected of them: they will abandon these three wholesome states—good bodily conduct, good verbal conduct, and good mental conduct—and will undertake and practice these three unwholesome states—misconduct in body, misconduct in speech, and misconduct in mind. For what reason? Because those venerable ascetics and brahmins do not see the danger, the inferiority, and the defilement of unwholesome states, nor do they see the benefit in renunciation and the aspect of purity of wholesome states. Indeed, though action truly exists, his view is, ‘There is no action’; this is his wrong view. Indeed, though action truly exists, he thinks, ‘There is no action’; this is his wrong thought. Indeed, though action truly exists, he speaks the words, ‘There is no action’; this is his wrong speech. When he says, ‘There is no action,’ he opposes those Arahants who are proponents of action. He convinces another that ‘There is no action’; this is his instruction contrary to the true Dhamma. And by means of that instruction contrary to the true Dhamma, he extols himself and disparages others. Thus, for him, good virtue was already abandoned before, and bad virtue has become established. And there is this wrong view, this wrong thought, this wrong speech, this opposition to the noble ones, this instruction contrary to the true Dhamma, and this self-exaltation and disparagement of others. In this way, for him, these many evil, unwholesome states arise conditioned by wrong view.

‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ နတ္ထိ ကိရိယာ, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ သောတ္ထိမတ္တာနံ ကရိဿတိ; သစေ ခေါ အတ္ထိ ကိရိယာ ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ကိရိယာ, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော – ဒုဿီလော ပုရိသပုဂ္ဂလော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အကိရိယဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထေဝ ကိရိယာ, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကလိဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော ဒုဿမတ္တော သမာဒိန္နော, ဧကံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ ကုသလံ ဌာနံ.

Here, householders, a wise person reflects thus: ‘If indeed there is no action, then this venerable individual will make himself safe on the breakup of the body. But if indeed there is action, then this venerable individual, on the breakup of the body, after death, will be reborn in a state of loss, a bad destination, a place of ruin, in hell. Let there indeed be no action, let the words of those venerable ascetics and brahmins be true; and yet this venerable individual is censured by the wise in this very life as: “An immoral individual, of wrong view, a proponent of non-action.”’ If indeed there is action, then for this venerable individual there is a losing throw in both cases: in that he is censured by the wise in this very life, and in that on the breakup of the body, after death, he will be reborn in a state of loss, a bad destination, a place of ruin, in hell. Thus, for him, this incontrovertible teaching is wrongly taken up and wrongly undertaken; it stands covering one side, abandoning the wholesome position.

၉၉. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ကရောတော ကာရယတော, ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော, ပစတော ပါစာပယတော, သောစယတော သောစာပယတော, ကိလမတော ကိလမာပယတော, ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော, ပါဏမတိပါတယတော, အဒိန္နံ အာဒိယတော, သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော, နိလ္လောပံ ဟရတော, ဧကာဂါရိကံ ကရောတော, ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော, ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော, မုသာ ဘဏတော; ကရောတော ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော, ဆိန္ဒန္တော [Pg.69] ဆေဒါပေန္တော, ပစန္တော ပါစေန္တော, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, အတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော, ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, အတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန အတ္ထိ ပုညံ, အတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော အကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ပဿန္တိ ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘အတ္ထိ ကိရိယာ’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘အတ္ထိ ကိရိယာ’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘အတ္ထိ ကိရိယာ’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘အတ္ထိ ကိရိယာ’တိ အာဟ; ယေ တေ အရဟန္တော ကိရိယဝါဒါ တေသမယံ န ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ကိရိယံ ‘အတ္ထိ ကိရိယာ’တိ ပရံ သညာပေတိ; သာဿ ဟောတိ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန သဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ဒုဿီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, သုသီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ အရိယာနံ အပစ္စနီကတာ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အနတ္တုက္ကံသနာ အပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

99. Here, householders, among them, those ascetics and brahmins who have such a saying, such a view: ‘For one who acts or causes another to act, for one who cuts or causes another to cut, for one who torments or causes another to be tormented, for one who causes grief or causes another to grieve, for one who becomes fatigued or causes another to be fatigued, for one who trembles or causes another to tremble, for one who takes life, who takes what is not given, who commits burglary, who commits plunder, who robs a single house, who stands in ambush, who goes to another’s wife, who speaks falsely; for one who acts, evil is done. Even if one were to make the living beings on this earth into a single heap of flesh, a single mass of flesh, with a razor-rimmed wheel, there is evil from that cause, there is an influx of evil. Even if one were to go to the southern bank of the Ganges, killing and causing to kill, cutting and causing to cut, tormenting and causing to torment, there is evil from that cause, there is an influx of evil. Even if one were to go to the northern bank of the Ganges, giving and causing to give, sacrificing and causing to sacrifice, there is merit from that cause, there is an influx of merit. Through giving, through taming, through restraint, through truthful speech, there is merit, there is an influx of merit’—is it to be expected of them that they, having rejected these three unwholesome states—bodily misconduct, verbal misconduct, and mental misconduct—will live having undertaken these three wholesome states—bodily good conduct, verbal good conduct, and mental good conduct? For what reason? Because those venerable ascetics and brahmins see the danger, the inferiority, and the defilement of unwholesome states, and they see the benefit in renunciation and the aspect of purification in wholesome states. When action indeed exists, his view is: ‘There is action.’ That is his right view. When action indeed exists, he resolves: ‘There is action.’ That is his right resolve. When action indeed exists, he speaks the words: ‘There is action.’ That is his right speech. When action indeed exists, he says: ‘There is action.’ He does not act contrary to those Arahants who are proponents of action. When action indeed exists, he instructs another: ‘There is action.’ That is his instruction in the true Dhamma. And by that instruction in the true Dhamma, he neither extols himself nor disparages others. Thus, indeed, his former immorality is abandoned, and morality is established for him—and this right view, right resolve, right speech, non-opposition to the noble ones, instruction in the true Dhamma, non-self-exaltation, and non-disparagement of others. In this way, for him, these many wholesome states arise conditioned by right view.

‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ အတ္ထိ ကိရိယာ, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ကိရိယာ, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော – သီလဝါ ပုရိသပုဂ္ဂလော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကိရိယဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထေဝ ကိရိယာ, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကဋဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော သုသမတ္တော သမာဒိန္နော, ဥဘယံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ အကုသလံ ဌာနံ.

Here, householders, a wise person reflects thus: ‘If indeed there is action, then this venerable individual, on the breakup of the body, after death, will be reborn in a good destination, a heavenly world. Let there indeed be no action, let the words of those venerable ascetics and brahmins be true; and yet this venerable individual is praised by the wise in this very life as: “A moral individual, of right view, a proponent of action.”’ If indeed there is action, then for this venerable individual there is a winning throw in both cases: in that he is praised by the wise in this very life, and in that on the breakup of the body, after death, he will be reborn in a good destination, a heavenly world. Thus, for him, this incontrovertible teaching is well taken up and well undertaken; it stands covering both sides, abandoning the unwholesome position.

၁၀၀. ‘‘သန္တိ[Pg.70], ဂဟပတယော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. နတ္ထိ ဗလံ, နတ္ထိ ဝီရိယံ, နတ္ထိ ပုရိသထာမော, နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော; သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသံဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ. တေသံယေဝ ခေါ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘အတ္ထိ ဟေတု, အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. အတ္ထိ ဟေတု, အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. အတ္ထိ ဗလံ, အတ္ထိ ဝီရိယံ, အတ္ထိ ပုရိသထာမော, အတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော; န သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသံဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဂဟပတယော, နနုမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ’တိ? ‘ဧဝံ, ဘန္တေ’.

100. Householders, there are some ascetics and brahmins who hold such a doctrine and view: ‘There is no cause, no condition for the defilement of beings; without cause, without condition, beings are defiled. There is no cause, no condition for the purification of beings; without cause, without condition, beings are purified. There is no strength, there is no energy, there is no manly stamina, there is no manly effort; all beings, all that breathe, all creatures, all that live are without power, without strength, without energy, developed by destiny, association, and nature, and experience pleasure and pain in the six classes of birth alone.’ And, householders, among those very ascetics and brahmins, some ascetics and brahmins hold a directly opposing doctrine. They speak thus: ‘There is a cause, there is a condition for the defilement of beings; with cause, with condition, beings are defiled. There is a cause, there is a condition for the purification of beings; with cause, with condition, beings are purified. There is strength, there is energy, there is manly stamina, there is manly effort; not all beings, all that breathe, all creatures, all that live are without power, without strength, without energy, developed by destiny, association, and nature, experiencing pleasure and pain in the six classes of birth alone.’ What do you think, householders? Are not these ascetics and brahmins of a directly opposing doctrine to one another?” “So it is, Venerable Sir.”

၁၀၁. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. နတ္ထိ ဗလံ, နတ္ထိ ဝီရိယံ, နတ္ထိ ပုရိသထာမော, နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော; သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသံဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော အကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? န ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ပဿန္တိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘နတ္ထိ [Pg.71] ဟေတူ’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘နတ္ထိ ဟေတူ’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘နတ္ထိ ဟေတူ’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ မိစ္ဆာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘နတ္ထိ ဟေတူ’တိ အာဟ; ယေ တေ အရဟန္တော ဟေတုဝါဒါ တေသမယံ ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘နတ္ထိ ဟေတူ’တိ ပရံ သညာပေတိ; သာဿ ဟောတိ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ အတ္တာနုက္ကံသေတိ, ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ သုသီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, ဒုဿီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပော မိစ္ဆာဝါစာ အရိယာနံ ပစ္စနီကတာ အသဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အတ္တာနုက္ကံသနာ ပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

101. Householders, in this matter, for those ascetics and brahmins who hold such a doctrine and view: ‘There is no cause, no condition for the defilement of beings… they experience pleasure and pain in the six classes of birth alone’—this is to be expected of them: having rejected these three wholesome states, namely, good bodily conduct, good verbal conduct, and good mental conduct, they will undertake and practice these three unwholesome states, namely, bodily misconduct, verbal misconduct, and mental misconduct. For what reason? Because those venerable ascetics and brahmins do not see the danger, depravity, and defilement of unwholesome states, nor the benefit in renunciation and the aspect of purification of wholesome states. When there is in fact a cause, his view is: ‘There is no cause.’ This is his wrong view. When there is in fact a cause, he forms the intention: ‘There is no cause.’ This is his wrong intention. When there is in fact a cause, he speaks the words: ‘There is no cause.’ This is his wrong speech. When there is in fact a cause, he says: ‘There is no cause.’ He thereby opposes those Arahants who are proponents of cause. When there is in fact a cause, he convinces another: ‘There is no cause.’ This is his teaching of a false doctrine. And by that teaching of a false doctrine, he extols himself and disparages others. Thus, his former good conduct is already abandoned, and his bad conduct is established. And this wrong view, wrong intention, wrong speech, opposition to the noble ones, teaching of a false doctrine, self-exaltation, and disparaging of others—in this way, for him, these many evil, unwholesome states arise conditioned by wrong view.

‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ နတ္ထိ ဟေတု, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သောတ္ထိမတ္တာနံ ကရိဿတိ; သစေ ခေါ အတ္ထိ ဟေတု, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ဟေတု, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော – ဒုဿီလော ပုရိသပုဂ္ဂလော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အဟေတုကဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထေဝ ဟေတု, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကလိဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ဂါရယှော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော ဒုဿမတ္တော သမာဒိန္နော, ဧကံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ ကုသလံ ဌာနံ.

Householders, in this matter, a wise person reflects thus: ‘If indeed there is no cause, then this venerable individual, with the breakup of the body, after death, will make himself safe. But if indeed there is a cause, then this venerable individual, with the breakup of the body, after death, will be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. Let there indeed be no cause, and let the words of those venerable ascetics and brahmins be true; yet still this venerable individual is censured by the wise in this very life as an immoral person, one of wrong view, a proponent of no-cause.’ If indeed there is a cause, then for this venerable individual there is a losing throw in both cases: in that he is censured by the wise in this very life, and in that, with the breakup of the body, after death, he will be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. Thus, for him, this incontrovertible doctrine is badly grasped and badly undertaken; it stands pervading only one side, and forsakes the wholesome position.

၁၀၂. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ ဟေတု, အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. အတ္ထိ ဟေတု, အတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; သဟေတူ သပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. အတ္ထိ ဗလံ, အတ္ထိ ဝီရိယံ, အတ္ထိ ပုရိသထာမော, အတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော; န သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသံဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ တေသမေတံ ပါဋိကင်္ခံ? ယမိဒံ ကာယဒုစ္စရိတံ, ဝစီဒုစ္စရိတံ, မနောဒုစ္စရိတံ – ဣမေ တယော [Pg.72] အကုသလေ ဓမ္မေ အဘိနိဝဇ္ဇေတွာ ယမိဒံ ကာယသုစရိတံ, ဝစီသုစရိတံ, မနောသုစရိတံ – ဣမေ တယော ကုသလေ ဓမ္မေ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ပဿန္တိ ဟိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝေါဒါနပက္ခံ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘အတ္ထိ ဟေတူ’ တိဿ ဒိဋ္ဌိ ဟောတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘အတ္ထိ ဟေတူ’တိ သင်္ကပ္ပေတိ; သွာဿ ဟောတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘အတ္ထိ ဟေတူ’တိ ဝါစံ ဘာသတိ; သာဿ ဟောတိ သမ္မာဝါစာ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘အတ္ထိ ဟေတူ’တိ အာဟ, ယေ တေ အရဟန္တော ဟေတုဝါဒါ တေသမယံ န ပစ္စနီကံ ကရောတိ. သန္တံယေဝ ခေါ ပန ဟေတုံ ‘အတ္ထိ ဟေတူ’တိ ပရံ သညာပေတိ; သာဿ ဟောတိ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ. တာယ စ ပန သဒ္ဓမ္မသညတ္တိယာ နေဝတ္တာနုက္ကံသေတိ, န ပရံ ဝမ္ဘေတိ. ဣတိ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ဒုဿီလျံ ပဟီနံ ဟောတိ, သုသီလျံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – အယဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပော သမ္မာဝါစာ အရိယာနံ အပစ္စနီကတာ သဒ္ဓမ္မသညတ္တိ အနတ္တုက္ကံသနာ အပရဝမ္ဘနာ. ဧဝမဿိမေ အနေကေ ကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိပစ္စယာ.

102. Householders, among these, as to those ascetics and brahmins who are of such a doctrine and such a view: ‘There is a cause, there is a condition for the defilement of beings; with cause and with condition, beings are defiled. There is a cause, there is a condition for the purification of beings; with cause and with condition, beings are purified. There is strength, there is energy, there is human strength, there is human exertion; it is not the case that all beings, all living things, all creatures, and all souls are without power, without strength, without energy, transformed by a nature of fixed destiny and circumstance, experiencing pleasure and pain only in the six classes of birth’—it is to be expected of them that, shunning these three unwholesome states—misconduct of body, misconduct of speech, and misconduct of mind—and undertaking these three wholesome states—good conduct of body, good conduct of speech, and good conduct of mind—they will live accordingly. For what reason? Because those venerable ascetics and brahmins see the danger, the degradation, and the defilement in unwholesome states, and they see the benefit in renunciation and the aspect of purification in wholesome states. Since a cause truly exists, the view arises for him, ‘There is a cause’; that is his right view. Since a cause truly exists, he resolves, ‘There is a cause’; that is his right resolve. Since a cause truly exists, he speaks the words, ‘There is a cause’; that is his right speech. Since a cause truly exists, he says, ‘There is a cause’; in this, he does not act in opposition to those Arahants who are proponents of cause. Since a cause truly exists, he instructs others, ‘There is a cause’; that is his instruction in the true Dhamma. And by that instruction in the true Dhamma, he neither exalts himself nor disparages others. Thus, for him, immorality is already abandoned and morality is established. And this right view, right resolve, right speech, non-opposition to the noble ones, instruction in the true Dhamma, non-self-exaltation, and non-disparagement of others—in this way, for him, these many wholesome states arise conditioned by right view.

‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သစေ ခေါ အတ္ထိ ဟေတု, ဧဝမယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ကာမံ ခေါ ပန မာဟု ဟေတု, ဟောတု နေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ; အထ စ ပနာယံ ဘဝံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော – သီလဝါ ပုရိသပုဂ္ဂလော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟေတုဝါဒေါ’တိ. သစေ ခေါ အတ္ထိ ဟေတု, ဧဝံ ဣမဿ ဘောတော ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဥဘယတ္ထ ကဋဂ္ဂဟော – ယဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိညူနံ ပါသံသော, ယဉ္စ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ. ဧဝမဿာယံ အပဏ္ဏကော ဓမ္မော သုသမတ္တော သမာဒိန္နော, ဥဘယံသံ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ, ရိဉ္စတိ အကုသလံ ဌာနံ.

Herein, householders, a wise person reflects thus: ‘If there is indeed a cause, then this venerable person, with the breakup of the body, after death, will be reborn in a good destination, a heavenly world. Suppose there is no cause, and let the word of those venerable ascetics and brahmins be true; even so, this venerable person is praised by the wise in this very life as: “A virtuous person, one of right view, a proponent of cause.” If there is indeed a cause, then for this venerable person there is a victory on both counts: in that he is praised by the wise in this very life, and in that, with the breakup of the body, after death, he will be reborn in a good destination, a heavenly world. Thus this is for him an unerring Dhamma, well-grasped and well-undertaken; it stands pervading both sides and forsakes the unwholesome state.

၁၀၃. ‘‘သန္တိ, ဂဟပတယော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ. တေသံယေဝ ခေါ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဂဟပတယော, နနုမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တတြ[Pg.73], ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ, ဣဒံ မေ အဒိဋ္ဌံ; ယေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ, ဣဒံ မေ အဝိဒိတံ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အဇာနန္တော အပဿန္တော ဧကံသေန အာဒါယ ဝေါဟရေယျံ – ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမညန္တိ, န မေတံ အဿ ပတိရူပံ. ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ, သစေ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ – ယေ တေ ဒေဝါ ရူပိနော မနောမယာ, အပဏ္ဏကံ မေ တတြူပပတ္တိ ဘဝိဿတိ. ယေ ပန တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော အာရုပ္ပာ’တိ, သစေ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ – ယေ တေ ဒေဝါ အရူပိနော သညာမယာ, အပဏ္ဏကံ မေ တတြူပပတ္တိ ဘဝိဿတိ. ဒိဿန္တိ ခေါ ပန ရူပါဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါန-သတ္ထာဒါန-ကလဟ-ဝိဂ္ဂဟ-ဝိဝါဒ-တုဝံတုဝံ-ပေသုည-မုသာဝါဒါ. ‘နတ္ထိ ခေါ ပနေတံ သဗ္ဗသော အရူပေ’’’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ ရူပါနံယေဝ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

103. Householders, there are some ascetics and brahmins who are of such a doctrine and such a view: ‘In every respect, there are no formless realms.’ And, householders, there are other ascetics and brahmins who hold a directly opposing view to them. They say thus: ‘In every respect, there are formless realms.’ What do you think, householders? Are not these ascetics and brahmins of a directly opposing view to one another?” “Indeed, venerable sir.” “Therein, householders, a wise person reflects thus: ‘Those venerable ascetics and brahmins who are of such a doctrine and such a view, “In every respect, there are no formless realms”—this I have not seen. And those venerable ascetics and brahmins who are of such a doctrine and such a view, “In every respect, there are formless realms”—this I do not know. If I, not knowing and not seeing, were to take a side and declare, “This alone is true, the other is false,” that would not be fitting for me. As to those venerable ascetics and brahmins who are of such a doctrine and such a view, “In every respect, there are no formless realms”—if the word of those venerable ones were true, this possibility exists: that I will be reborn among those devas who are possessed of form and are mind-made; it is certain that my rebirth will be there. And as to those venerable ascetics and brahmins who are of such a doctrine and such a view, “In every respect, there are formless realms”—if the word of those venerable ones were true, this possibility exists: that I will be reborn among those devas who are formless and are perception-made; it is certain that my rebirth will be there. Now, on account of form, the taking up of rods, the taking up of weapons, quarrels, strife, disputes, recriminations, slander, and false speech are seen. But in the formless, none of this exists in any respect.’ He, having reflected thus, practices for disenchantment with, dispassion for, and cessation of forms.

၁၀၄. ‘‘သန္တိ, ဂဟပတယော, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ. တေသံယေဝ ခေါ, ဂဟပတယော, သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ. တံ ကိံ မညထ, ဂဟပတယော, နနုမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အညမညဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝါဒါ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တတြ, ဂဟပတယော, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, ဣဒံ မေ အဒိဋ္ဌံ; ယေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, ဣဒံ မေ အဝိဒိတံ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန အဇာနန္တော အပဿန္တော ဧကံသေန အာဒါယ ဝေါဟရေယျံ – ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမညန္တိ, န မေတံ အဿ ပတိရူပံ. ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, သစေ တေသံ ဘဝတံ [Pg.74] သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ – ယေ တေ ဒေဝါ အရူပိနော သညာမယာ အပဏ္ဏကံ မေ တတြူပပတ္တိ ဘဝိဿတိ. ယေ ပန တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, သစေ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သစ္စံ ဝစနံ, ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ – ယံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ. ယေ ခေါ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘နတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, တေသမယံ ဒိဋ္ဌိ သာရာဂါယ သန္တိကေ, သံယောဂါယ သန္တိကေ, အဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ, အဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ, ဥပါဒါနာယ သန္တိကေ. ယေ ပန တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘အတ္ထိ သဗ္ဗသော ဘဝနိရောဓော’တိ, တေသမယံ ဒိဋ္ဌိ အသာရာဂါယ သန္တိကေ, အသံယောဂါယ သန္တိကေ, အနဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ, အနဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ, အနုပါဒါနာယ သန္တိကေ’’’တိ. သော ဣတိ ပဋိသင်္ခါယ ဘဝါနံယေဝ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

104. Householders, there are some ascetics and brahmins who speak thus, holding such a view: ‘There is no cessation of becoming in any way.’ And indeed, householders, some other ascetics and brahmins hold a view directly opposed to them. They say: ‘There is, in every way, a cessation of becoming.’ What do you think, householders? Are not these ascetics and brahmins directly opposed to one another in their views?” “So it is, venerable sir.” “Therein, householders, a discerning person reflects thus: ‘As for those venerable ascetics and brahmins who hold the view, “There is no cessation of becoming in any way”—this I have not seen. As for those venerable ascetics and brahmins who hold the view, “There is, in every way, a cessation of becoming”—this I have not known. I, not knowing and not seeing, were I to take one side and declare, “This alone is true, anything else is false,” that would not be fitting for me. If the statement of those venerable ascetics and brahmins who hold the view, “There is no cessation of becoming in any way,” were true, it is possible that I will be reborn among the formless, perception-made deities; it is certain that my rebirth will be there. But if the statement of those venerable ascetics and brahmins who hold the view, “There is, in every way, a cessation of becoming,” were true, it is possible that I will attain final Nibbāna in this very life. The view of those venerable ascetics and brahmins who hold that “There is no cessation of becoming in any way” is close to passion, close to bondage, close to delight, close to obsession, close to clinging. But the view of those venerable ascetics and brahmins who hold that “There is, in every way, a cessation of becoming” is close to non-passion, close to non-bondage, close to non-delight, close to non-obsession, close to non-clinging.’ Having reflected thus, he practices for disenchantment with, dispassion toward, and cessation of becoming itself.

၁၀၅. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ဟောတိ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ.

105. Householders, these four persons are found existing in the world. Which four? Here, householders, a certain person is a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment. Here, householders, a certain person is a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others. Here, householders, a certain person is both a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment, and a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others. Here, householders, a certain person is neither a self-tormentor, not devoted to the practice of self-torment, nor a tormentor of others, not devoted to the practice of tormenting others; he, being neither a self-tormentor nor a tormentor of others, in this very life is without thirst, quenched, cooled, experiencing happiness, abiding with a self that has become supreme.

၁၀၆. ‘‘ကတမော စ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အစေလကော ဟောတိ မုတ္တာစာရော ဟတ္ထာပလေခနော…ပေ… ဣတိ ဧဝရူပံ အနေကဝိဟိတံ ကာယဿ အာတာပနပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

106. And what, householders, is the person who is a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment? Here, householders, a certain person is naked, of unrestrained habits, licks his hands clean… and so on, he dwells devoted to the practice of mortifying and tormenting the body in various ways. This, householders, is called the person who is a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment.

‘‘ကတမော [Pg.75] စ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဩရဗ္ဘိကော ဟောတိ သူကရိကော…ပေ… ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ ကုရူရကမ္မန္တာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

And what, householders, is the person who is a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others? Here, householders, a certain person is a butcher of sheep, a butcher of pigs… or anyone else engaged in any cruel occupation. This, householders, is called the person who is a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others.

‘‘ကတမော စ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဂဟပတယော, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ရာဇာ ဝါ ဟောတိ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော…ပေ… တေပိ ဒဏ္ဍတဇ္ဇိတာ ဘယတဇ္ဇိတာ အဿုမုခါ ရုဒမာနာ ပရိကမ္မာနိ ကရောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

And what, householders, is the person who is both a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment, and a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others? Here, householders, a certain person is a king, an anointed khattiya… and so on… and his workers, threatened by the rod, threatened by fear, with tearful faces, weeping, perform their tasks. This, householders, is called the person who is both a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment, and a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others.

‘‘ကတမော စ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဂဟပတယော, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

And what, householders, is the person who is neither a self-tormentor, not devoted to the practice of self-torment, nor a tormentor of others, not devoted to the practice of tormenting others; who, being neither a self-tormentor nor a tormentor of others, in this very life is without thirst, quenched, cooled, experiencing happiness, abiding with a self that has become supreme? Here, householders, a Tathāgata arises in the world, an Arahant, a Perfectly Enlightened One… Having abandoned these five hindrances—defilements of the mind that weaken wisdom—secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, he enters and abides in the first jhāna, which is accompanied by applied and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. With the stilling of applied and sustained thought, he enters and abides in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without applied and sustained thought, and is filled with rapture and happiness born of concentration… the third jhāna… he enters and abides in the fourth jhāna.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. သော ဧဝံ သမာဟိတေ [Pg.76] စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဂဟပတယော, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီ’’တိ.

When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, firm, and unshakable, he directs and inclines it to the knowledge of the recollection of past abodes. He recollects his manifold past abodes, that is, one birth, two births… and so on… Thus with their aspects and details he recollects his manifold past abodes. When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, firm, and unshakable, he directs and inclines it to the knowledge of the passing away and reappearance of beings. With the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, of good complexion and of bad complexion, in a good destination and in a bad destination… and so on… He understands how beings fare according to their kamma. When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, firm, and unshakable, he directs and inclines it to the knowledge of the destruction of the taints. He understands as it really is: ‘This is suffering’… and so on… ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ For him, knowing and seeing thus, his mind is liberated from the taint of sensual desire, from the taint of becoming, and from the taint of ignorance. When it is liberated, the knowledge arises: ‘It is liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’ This person, householders, is called one who neither torments himself nor is devoted to the practice of self-torment, and who neither torments others nor is devoted to the practice of tormenting others. He, not tormenting himself and not tormenting others, in this very life abides without craving, quenched, cooled, experiencing happiness, with a self that has become sublime.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, သာလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧတေ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကေ နော ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတေ’’တိ.

When this was said, the brahmin householders of Sālā said to the Blessed One: "Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama! Just as, Master Gotama, one might set upright what has been overturned, or reveal what has been hidden, or show the path to one who is lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes might see forms—in the very same way, the Dhamma has been made clear by the venerable Gotama in many ways. We go to the venerable Gotama for refuge, to the Dhamma, and to the Sangha of bhikkhus. May the venerable Gotama remember us as lay followers who have gone for refuge for life, from this day forward."

အပဏ္ဏကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

The Apaṇṇaka Sutta, the tenth, is concluded.

ဂဟပတိဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော ပဌမော.

The Chapter on Householders, the first, is concluded.

တဿုဒ္ဒါနံ –

The summary of that chapter:

ကန္ဒရနာဂရသေခဝတော စ, ပေါတလိယော ပုန ဇီဝကဘစ္စော;

ဥပါလိဒမထော ကုက္ကုရအဘယော, ဗဟုဝေဒနီယာပဏ္ဏကတော ဒသမော.

Kandaraka, Aṭṭhakanāgara, and Sekha-paṭipadā; then Potaliya and again Jīvaka; Upāli, Kukkuravatika, and Abhayarājakumāra; Bahuvedanīya, and Apaṇṇaka as the tenth.

၂. ဘိက္ခုဝဂ္ဂေါ

2. The Chapter on Monks

၁. အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ

1. The Discourse on Advice to Rāhula at Ambalaṭṭhikā

၁၀၇. [Pg.77] ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ရာဟုလော အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ ဝိဟရတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန အမ္ဗလဋ္ဌိကာ ယေနာယသ္မာ ရာဟုလော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အာသနံ ပညာပေသိ, ဥဒကဉ္စ ပါဒါနံ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ပါဒေ ပက္ခာလေသိ. အာယသ္မာပိ ခေါ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

107. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels' Feeding Ground. At that time, the Venerable Rāhula was dwelling at Ambalaṭṭhikā. Then, in the evening, the Blessed One rose from his solitary abiding and went to Ambalaṭṭhikā, to where the Venerable Rāhula was. The Venerable Rāhula saw the Blessed One coming from afar. Seeing him, he prepared a seat and water for washing the feet. The Blessed One sat down on the prepared seat. Having sat down, he washed his feet. The Venerable Rāhula, too, having paid homage to the Blessed One, sat down to one side.

၁၀၈. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပရိတ္တံ ဥဒကာဝသေသံ ဥဒကာဓာနေ ဌပေတွာ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿသိ နော တွံ, ရာဟုလ, ဣမံ ပရိတ္တံ ဥဒကာဝသေသံ ဥဒကာဓာနေ ဌပိတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပရိတ္တကံ ခေါ, ရာဟုလ, တေသံ သာမညံ ယေသံ နတ္ထိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ လဇ္ဇာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပရိတ္တံ ဥဒကာဝသေသံ ဆဍ္ဍေတွာ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿသိ နော တွံ, ရာဟုလ, ပရိတ္တံ ဥဒကာဝသေသံ ဆဍ္ဍိတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ဆဍ္ဍိတံ ခေါ, ရာဟုလ, တေသံ သာမညံ ယေသံ နတ္ထိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ လဇ္ဇာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဥဒကာဓာနံ နိက္ကုဇ္ဇိတွာ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿသိ နော တွံ, ရာဟုလ, ဣမံ ဥဒကာဓာနံ နိက္ကုဇ္ဇိတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ နိက္ကုဇ္ဇိတံ ခေါ, ရာဟုလ, တေသံ သာမညံ ယေသံ နတ္ထိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ လဇ္ဇာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဥဒကာဓာနံ ဥက္ကုဇ္ဇိတွာ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿသိ နော တွံ, ရာဟုလ, ဣမံ ဥဒကာဓာနံ ရိတ္တံ တုစ္ဆ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ရိတ္တံ တုစ္ဆံ ခေါ, ရာဟုလ, တေသံ သာမညံ ယေသံ နတ္ထိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ လဇ္ဇာတိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော သင်္ဂါမဂတော ပုရိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပုရိမေနပိ ကာယေန ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေနပိ ကာယေန ကမ္မံ ကရောတိ, သီသေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ, ကဏ္ဏေဟိပိ [Pg.78] ကမ္မံ ကရောတိ, ဒန္တေဟိပိ ကမ္မံ ကရောတိ, နင်္ဂုဋ္ဌေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ; ရက္ခတေဝ သောဏ္ဍံ. တတ္ထ ဟတ္ထာရောဟဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော သင်္ဂါမဂတော ပုရိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ…ပေ… နင်္ဂုဋ္ဌေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ; ရက္ခတေဝ သောဏ္ဍံ. အပရိစ္စတ္တံ ခေါ ရညော နာဂဿ ဇီဝိတ’န္တိ. ယတော ခေါ, ရာဟုလ, ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော သင်္ဂါမဂတော ပုရိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ…ပေ… နင်္ဂုဋ္ဌေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ, သောဏ္ဍာယပိ ကမ္မံ ကရောတိ, တတ္ထ ဟတ္ထာရောဟဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော သင်္ဂါမဂတော ပုရိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေဟိပိ ပါဒေဟိ ကမ္မံ ကရောတိ, ပုရိမေနပိ ကာယေန ကမ္မံ ကရောတိ, ပစ္ဆိမေနပိ ကာယေန ကမ္မံ ကရောတိ, သီသေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ, ကဏ္ဏေဟိပိ ကမ္မံ ကရောတိ, ဒန္တေဟိပိ ကမ္မံ ကရောတိ, နင်္ဂုဋ္ဌေနပိ ကမ္မံ ကရောတိ, သောဏ္ဍာယပိ ကမ္မံ ကရောတိ. ပရိစ္စတ္တံ ခေါ ရညော နာဂဿ ဇီဝိတံ. နတ္ထိ ဒါနိ ကိဉ္စိ ရညော နာဂဿ အကရဏီယ’န္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဟုလ, ယဿ ကဿစိ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ နတ္ထိ လဇ္ဇာ, နာဟံ တဿ ကိဉ္စိ ပါပံ အကရဏီယန္တိ ဝဒါမိ. တသ္မာတိဟ တေ, ရာဟုလ, ‘ဟဿာပိ န မုသာ ဘဏိဿာမီ’တိ – ဧဝဉှိ တေ, ရာဟုလ, သိက္ခိတဗ္ဗံ.

108. Then the Blessed One, having left a little remaining water in the water vessel, addressed the Venerable Rāhula: “Do you see, Rāhula, this little remaining water left in the water vessel?” “Yes, venerable sir.” “Just as little, Rāhula, is the recluseship of those who have no shame in speaking a deliberate falsehood.” Then the Blessed One, having thrown away that little remaining water, addressed the Venerable Rāhula: “Do you see, Rāhula, that little remaining water thrown away?” “Yes, venerable sir.” “Just so thrown away, Rāhula, is the recluseship of those who have no shame in speaking a deliberate falsehood.” Then the Blessed One, having overturned the water vessel, addressed the Venerable Rāhula: “Do you see, Rāhula, this water vessel overturned?” “Yes, venerable sir.” “Just so overturned, Rāhula, is the recluseship of those who have no shame in speaking a deliberate falsehood.” Then the Blessed One, having set the water vessel upright, addressed the Venerable Rāhula: “Do you see, Rāhula, this water vessel empty and void?” “Yes, venerable sir.” “Just so empty and void, Rāhula, is the recluseship of those who have no shame in speaking a deliberate falsehood. Suppose, Rāhula, there was a king's elephant with tusks like chariot poles, of great stature, of noble breed, accustomed to battle, gone into battle. It performs its work with its front legs, it performs its work with its hind legs, it performs its work with its forequarters, it performs its work with its hindquarters, it performs its work with its head, it performs its work with its ears, it performs its work with its tusks, it performs its work with its tail; but it protects its trunk. The elephant rider thinks: ‘This king's elephant... performs its work with its tail, but it protects its trunk. The king's elephant has not yet given up its life.’ But when, Rāhula, the king's elephant... performs its work with its tail, and also performs its work with its trunk, the elephant rider thinks: ‘This king's elephant... performs its work with its tail, and also performs its work with its trunk. The king's elephant has now given up its life. There is now nothing the king's elephant will not do.’ In the same way, Rāhula, for anyone who has no shame in speaking a deliberate falsehood, I say there is no evil they would not do. Therefore, Rāhula, you should train yourself thus: ‘I will not speak a falsehood, even in jest.’ This, Rāhula, is how you should train.

၁၀၉. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဟုလ, ကိမတ္ထိယော အာဒါသော’’တိ? ‘‘ပစ္စဝေက္ခဏတ္ထော, ဘန္တေ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကာယေန ကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗံ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဝါစာယ ကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗံ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ မနသာ ကမ္မံ ကတ္တဗ္ဗံ. ယဒေဝ တွံ, ရာဟုလ, ကာယေန ကမ္မံ ကတ္တုကာမော အဟောသိ, တဒေဝ တေ ကာယကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ [Pg.79] သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ကာယေန ကမ္မံ သသက္ကံ န ကရဏီယံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – ကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ကာယေန ကမ္မံ ကရဏီယံ.

109. “What do you think, Rāhula, for what purpose is a mirror?” “For the purpose of reflection, venerable sir.” “Even so, Rāhula, having reflected again and again, a bodily action should be done; having reflected again and again, a verbal action should be done; having reflected again and again, a mental action should be done. Whenever you, Rāhula, wish to perform a bodily action, that very bodily action should be reflected upon by you: ‘Would this bodily action that I wish to perform lead to my own affliction, or to the affliction of others, or to the affliction of both? Is this bodily action unwholesome, giving rise to suffering, with a painful result?’ If, Rāhula, while reflecting, you should know thus: ‘This bodily action that I wish to perform would lead to my own affliction, or to the affliction of others, or to the affliction of both; this bodily action is unwholesome, giving rise to suffering, with a painful result,’ then, Rāhula, such a bodily action should absolutely not be done by you. But if, Rāhula, while reflecting, you should know thus: ‘This bodily action that I wish to perform would lead neither to my own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both; this bodily action is wholesome, giving rise to happiness, with a happy result,’ then, Rāhula, such a bodily action should be done by you.”

‘‘ကရောန္တေနပိ တေ, ရာဟုလ, ကာယေန ကမ္မံ တဒေဝ တေ ကာယကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ပဋိသံဟရေယျာသိ တွံ, ရာဟုလ, ဧဝရူပံ ကာယကမ္မံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, အနုပဒဇ္ဇေယျာသိ တွံ, ရာဟုလ, ဧဝရူပံ ကာယကမ္မံ.

“Rāhula, even while performing a bodily action, you should reflect upon that very bodily action: ‘Does this bodily action that I am performing lead to my own affliction, to the affliction of others, or to the affliction of both? Is this bodily action unwholesome, giving rise to suffering, with a painful result?’ If, Rāhula, upon reflection, you should know thus: ‘This bodily action that I am performing leads to my own affliction, to the affliction of others, and to the affliction of both; this bodily action is unwholesome, giving rise to suffering, with a painful result,’ then, Rāhula, you should desist from such a bodily action. But if, Rāhula, upon reflection, you should know thus: ‘This bodily action that I am performing leads neither to my own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both; this bodily action is wholesome, giving rise to happiness, with a happy result,’ then, Rāhula, you should continue with such a bodily action.”

‘‘ကတွာပိ တေ, ရာဟုလ, ကာယေန ကမ္မံ တဒေဝ တေ ကာယကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ အကာသိံ, ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ကာယကမ္မံ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု [Pg.80] ဒေသေတဗ္ဗံ, ဝိဝရိတဗ္ဗံ, ဥတ္တာနီကာတဗ္ဗံ; ဒေသေတွာ ဝိဝရိတွာ ဥတ္တာနီကတွာ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ကာယေန ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ ကာယကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ ကာယကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, တေနေဝ တွံ, ရာဟုလ, ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟရေယျာသိ အဟောရတ္တာနုသိက္ခီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

“Rāhula, even after having performed a bodily action, you should reflect upon that very bodily action: ‘Did this bodily action that I have done lead to my own affliction, to the affliction of others, or to the affliction of both? Was this bodily action unwholesome, giving rise to suffering, with a painful result?’ If, Rāhula, upon reflection, you should know thus: ‘This bodily action that I have done led to my own affliction, to the affliction of others, and to the affliction of both; this bodily action is unwholesome, giving rise to suffering, with a painful result,’ then, Rāhula, such a bodily action should be declared, revealed, and made plain to the Teacher, or to the wise, or to your companions in the holy life. Having declared, revealed, and made it plain, you should undertake restraint in the future. But if, Rāhula, upon reflection, you should know thus: ‘This bodily action that I have done led neither to my own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both; this bodily action is wholesome, giving rise to happiness, with a happy result,’ then, Rāhula, with that very joy and gladness you should dwell, training day and night in wholesome states.”

၁၁၀. ‘‘ယဒေဝ တွံ, ရာဟုလ, ဝါစာယ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော အဟောသိ, တဒေဝ တေ ဝစီကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ဝါစာယ ကမ္မံ သသက္ကံ န ကရဏီယံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – ကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ဝါစာယ ကမ္မံ ကရဏီယံ.

110. “Rāhula, whatever verbal action you wish to perform, you should reflect upon that very verbal action: ‘This verbal action that I wish to perform—would it lead to my own affliction, to the affliction of others, or to the affliction of both? Is this verbal action unwholesome, giving rise to suffering, with a painful result?’ If, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This verbal action that I wish to perform would lead to my own affliction, to the affliction of others, or to the affliction of both; this verbal action is unwholesome, giving rise to suffering, with a painful result,’ then, Rāhula, such a verbal action should certainly not be done by you. But if, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This verbal action that I wish to perform would not lead to my own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both; this verbal action is wholesome, giving rise to happiness, with a happy result,’ then, Rāhula, such a verbal action should be done by you.”

‘‘ကရောန္တေနပိ, ရာဟုလ, ဝါစာယ ကမ္မံ တဒေဝ တေ ဝစီကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ပဋိသံဟရေယျာသိ တွံ, ရာဟုလ, ဧဝရူပံ ဝစီကမ္မံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ [Pg.81] နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, အနုပဒဇ္ဇေယျာသိ, တွံ ရာဟုလ, ဧဝရူပံ ဝစီကမ္မံ.

“Rāhula, even while performing a verbal action, you should reflect upon that very verbal action: ‘Does this verbal action that I am performing lead to my own affliction, to the affliction of others, or to the affliction of both? Is this verbal action unwholesome, giving rise to suffering, with a painful result?’ If, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This verbal action that I am performing leads to my own affliction, to the affliction of others, and to the affliction of both; this verbal action is unwholesome, giving rise to suffering, with a painful result,’ then, Rāhula, you should desist from such a verbal action. But if, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This verbal action that I am performing does not lead to my own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both; this verbal action is wholesome, giving rise to happiness, with a happy result,’ then, Rāhula, you should continue with such a verbal action.”

‘‘ကတွာပိ တေ, ရာဟုလ, ဝါစာယ ကမ္မံ တဒေဝ တေ ဝစီကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, ဝစီကမ္မံ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု ဒေသေတဗ္ဗံ, ဝိဝရိတဗ္ဗံ, ဥတ္တာနီကတ္တဗ္ဗံ; ဒေသေတွာ ဝိဝရိတွာ ဥတ္တာနီကတွာ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ ဝါစာယ ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ ဝစီကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ ဝစီကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, တေနေဝ တွံ, ရာဟုလ, ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟရေယျာသိ အဟောရတ္တာနုသိက္ခီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

Rāhula, even after having performed a verbal action, you should reflect upon that very verbal action: ‘This verbal action that I have performed—did it lead to my own affliction, to the affliction of others, or to the affliction of both? Was this verbal action unwholesome, giving rise to suffering, and having a painful result?’ If, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This verbal action that I have performed led to my own affliction, to the affliction of others, and to the affliction of both; this verbal action was unwholesome, giving rise to suffering, and having a painful result,’ then, Rāhula, such a verbal action should be declared to the Teacher or to the wise or to your companions in the holy life; it should be disclosed and laid open. Having declared, disclosed, and laid it open, you should undertake restraint in the future. But if, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This verbal action that I have performed did not lead to my own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both; this verbal action was wholesome, giving rise to happiness, and having a pleasant result,’ then, Rāhula, with that same joy and gladness you should dwell, training day and night in wholesome states.

၁၁၁. ‘‘ယဒေဝ တွံ, ရာဟုလ, မနသာ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော အဟောသိ, တဒေဝ တေ မနောကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, မနသာ ကမ္မံ သသက္ကံ န ကရဏီယံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ [Pg.82] ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကတ္တုကာမော ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တေယျ – ကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ တေ, ရာဟုလ, မနသာ ကမ္မံ ကရဏီယံ.

111. Rāhula, whatever mental action you wish to perform, you should reflect upon that very mental action: ‘This mental action that I wish to perform—would it lead to my own affliction, to the affliction of others, or to the affliction of both? Is this mental action unwholesome, giving rise to suffering, and having a painful result?’ If, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This mental action that I wish to perform would lead to my own affliction, to the affliction of others, and to the affliction of both; this mental action is unwholesome, giving rise to suffering, and having a painful result,’ then, Rāhula, such a mental action should certainly not be done by you. But if, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This mental action that I wish to perform would not lead to my own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both; this mental action is wholesome, giving rise to happiness, and having a pleasant result,’ then, Rāhula, such a mental action should be done by you.

‘‘ကရောန္တေနပိ တေ, ရာဟုလ, မနသာ ကမ္မံ တဒေဝ တေ မနောကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ပဋိသံဟရေယျာသိ တွံ, ရာဟုလ, ဧဝရူပံ မနောကမ္မံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ ကရောမိ ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, အနုပဒဇ္ဇေယျာသိ တွံ, ရာဟုလ, ဧဝရူပံ မနောကမ္မံ.

Rāhula, while you are performing a mental action, you should reflect upon that very mental action: ‘This mental action that I am now performing—does it conduce to my own affliction, to the affliction of others, or to the affliction of both? Is this mental action unwholesome, giving rise to suffering, and having a painful result?’ If, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This mental action that I am performing conduces to my own affliction, to the affliction of others, and to the affliction of both; this mental action is unwholesome, giving rise to suffering, and having a painful result,’ then, Rāhula, you should desist from such a mental action. But if, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This mental action that I am performing conduces neither to my own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both; this mental action is wholesome, giving rise to happiness, and having a pleasant result,’ then, Rāhula, you should continue with such a mental action.

‘‘ကတွာပိ တေ, ရာဟုလ, မနသာ ကမ္မံ တဒေဝ တေ မနောကမ္မံ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ယံ နု ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ? သစေ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ အကာသိံ ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – အကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ ဒုက္ခုဒြယံ ဒုက္ခဝိပါက’န္တိ, ဧဝရူပံ ပန တေ, ရာဟုလ, မနောကမ္မံ အဋ္ဋီယိတဗ္ဗံ ဟရာယိတဗ္ဗံ ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗံ; အဋ္ဋီယိတွာ ဟရာယိတွာ ဇိဂုစ္ဆိတွာ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ ပန တွံ, ရာဟုလ, ပစ္စဝေက္ခမာနော ဧဝံ ဇာနေယျာသိ – ‘ယံ ခေါ အဟံ ဣဒံ မနသာ ကမ္မံ အကာသိံ [Pg.83] ဣဒံ မေ မနောကမ္မံ နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ – ကုသလံ ဣဒံ မနောကမ္မံ သုခုဒြယံ သုခဝိပါက’န္တိ, တေနေဝ တွံ, ရာဟုလ, ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟရေယျာသိ အဟောရတ္တာနုသိက္ခီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု.

Rāhula, even after having performed a mental action, you should reflect upon that very mental action: ‘This mental action that I have performed—did it lead to my own affliction, to the affliction of others, or to the affliction of both? Was this mental action unwholesome, giving rise to suffering, and having a painful result?’ If, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This mental action that I have performed led to my own affliction, to the affliction of others, and to the affliction of both; this mental action was unwholesome, giving rise to suffering, and having a painful result,’ then, Rāhula, you should be distressed by, ashamed of, and disgusted with such a mental action. Having been distressed, ashamed, and disgusted, you should undertake restraint in the future. But if, upon reflection, you know, Rāhula: ‘This mental action that I have performed did not lead to my own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both; this mental action was wholesome, giving rise to happiness, and having a pleasant result,’ then, Rāhula, with that very joy and gladness you should dwell, training day and night in wholesome states.

၁၁၂. ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ရာဟုလ, အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ, ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ, မနောကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ, သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ မနောကမ္မံ ပရိသောဓေသုံ. ယေပိ ဟိ ကေစိ, ရာဟုလ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ, ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ, မနောကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ မနောကမ္မံ ပရိသောဓေဿန္တိ. ယေပိ ဟိ ကေစိ, ရာဟုလ, ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ, ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ, မနောကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ, သဗ္ဗေ တေ ဧဝမေဝံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ မနောကမ္မံ ပရိသောဓေန္တိ. တသ္မာတိဟ, ရာဟုလ, ‘ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကာယကမ္မံ ပရိသောဓေဿာမိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဝစီကမ္မံ ပရိသောဓေဿာမိ, ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာ မနောကမ္မံ ပရိသောဓေဿာမီ’တိ – ဧဝဉှိ တေ, ရာဟုလ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ.

112. Rāhula, whatever ascetics or brahmins in the past purified their bodily action, verbal action, and mental action, all of them did so in this very way: by reflecting again and again they purified their bodily action; by reflecting again and again they purified their verbal action; and by reflecting again and again they purified their mental action. Whatever ascetics or brahmins in the future will purify their bodily action, verbal action, and mental action, all of them will do so in this very way: by reflecting again and again they will purify their bodily action; by reflecting again and again they will purify their verbal action; and by reflecting again and again they will purify their mental action. Whatever ascetics or brahmins at present are purifying their bodily action, verbal action, and mental action, all of them are doing so in this very way: by reflecting again and again they are purifying their bodily action; by reflecting again and again they are purifying their verbal action; and by reflecting again and again they are purifying their mental action. Therefore, Rāhula, you should train thus: ‘By reflecting again and again I will purify my bodily action; by reflecting again and again I will purify my verbal action; and by reflecting again and again I will purify my mental action.’ Thus indeed, Rāhula, should you train.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Rāhula, pleased, rejoiced in the Blessed One's discourse.

အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

The Ambalaṭṭhika-Rāhulovāda Sutta, the first, is concluded.

၂. မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ

2. The Great Discourse of Exhortation to Rāhula

၁၁၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အာယသ္မာပိ ခေါ [Pg.84] ရာဟုလော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အပလောကေတွာ အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ရာဟုလ, ရူပံ – အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ ဩဠာရိကံ ဝါ သုခုမံ ဝါ ဟီနံ ဝါ ပဏီတံ ဝါ ယံ ဒူရေ သန္တိကေ ဝါ – သဗ္ဗံ ရူပံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘ရူပမေဝ နု ခေါ, ဘဂဝါ, ရူပမေဝ နု ခေါ, သုဂတာ’’တိ? ‘‘ရူပမ္ပိ, ရာဟုလ, ဝေဒနာပိ, ရာဟုလ, သညာပိ, ရာဟုလ, သင်္ခါရာပိ, ရာဟုလ, ဝိညာဏမ္ပိ, ရာဟုလာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ‘‘ကော နဇ္ဇ ဘဂဝတာ သမ္မုခါ ဩဝါဒေန ဩဝဒိတော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိဿတီ’’တိ တတော ပဋိနိဝတ္တိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာနာပါနဿတိံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာနာပါနဿတိ, ရာဟုလ, ဘာဝနာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ’’တိ.

113. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Sāvatthī for alms. And the Venerable Rāhula also, having dressed in the morning, took his bowl and robe and followed right behind the Blessed One. Then the Blessed One, turning around, addressed the Venerable Rāhula: “Rāhula, whatever form there is—past, future, or present; internal or external; gross or subtle; inferior or superior; far or near—all form should be seen as it really is with proper wisdom: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’” “Is it only form, Blessed One? Is it only form, Sugata?” “Form also, Rāhula; feeling also, Rāhula; perception also, Rāhula; formations also, Rāhula; and consciousness also, Rāhula.” Then the Venerable Rāhula thought: “Who today, having been exhorted face to face by the Blessed One, would enter the village for alms?” He then turned back from there and sat down at the foot of a certain tree, folding his legs crosswise, setting his body erect, and establishing mindfulness before him. The Venerable Sāriputta saw the Venerable Rāhula sitting at the foot of a certain tree, folding his legs crosswise, setting his body erect, and establishing mindfulness before him. Seeing this, he addressed the Venerable Rāhula: “Rāhula, develop the meditation of mindfulness of breathing. Mindfulness of breathing, Rāhula, when developed and cultivated, is of great fruit and great benefit.”

၁၁၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထံ ဘာဝိတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, အာနာပါနဿတိ, ကထံ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ’’တိ? ‘‘ယံ ကိဉ္စိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ကက္ခဠံ ခရိဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ကေသာ လောမာ နခါ ဒန္တာ တစော မံသံ နှာရု အဋ္ဌိ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ဝက္ကံ ဟဒယံ ယကနံ ကိလောမကံ ပိဟကံ ပပ္ဖာသံ အန္တံ အန္တဂုဏံ ဥဒရိယံ ကရီသံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ကက္ခဠံ ခရိဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ ပထဝီဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ ပထဝီဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ ပထဝီဓာတု, ပထဝီဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ပထဝီဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ပထဝီဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ’’.

114. Then, in the evening, the Venerable Rāhula arose from seclusion and approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Rāhula said to the Blessed One: “Venerable sir, how is mindfulness of breathing developed, how is it cultivated, so that it is of great fruit and great benefit?” “Rāhula, whatever is internal, personal, hard, solid, and clung to—that is to say: head hairs, body hairs, nails, teeth, skin, flesh, sinews, bones, bone marrow, kidneys, heart, liver, pleura, spleen, lungs, intestines, mesentery, stomach contents, feces, or whatever else is internal, personal, hard, solid, and clung to—this, Rāhula, is called the internal earth element. Both the internal earth element and the external earth element are simply the earth element. This should be seen as it really is with proper wisdom: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Seeing this as it really is with proper wisdom, one becomes disenchanted with the earth element and detaches the mind from the earth element.”

၁၁၅. ‘‘ကတမာ [Pg.85] စ, ရာဟုလ, အာပေါဓာတု? အာပေါဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ, သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာပေါ အာပေါဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ပိတ္တံ သေမှံ ပုဗ္ဗော လောဟိတံ သေဒေါ မေဒေါ အဿု ဝသာ ခေဠော သိင်္ဃာဏိကာ လသိကာ မုတ္တံ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာပေါ အာပေါဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ အာပေါဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ အာပေါဓာတု အာပေါဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာပေါဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, အာပေါဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

115. “And what, Rāhula, is the water element? The water element may be internal or external. And what, Rāhula, is the internal water element? Whatever is internal, personal, liquid, fluid, and clung to—that is to say: bile, phlegm, pus, blood, sweat, fat, tears, grease, saliva, snot, synovial fluid, and urine; or whatever else is internal, personal, liquid, fluid, and clung to—this, Rāhula, is called the internal water element. Now, both the internal water element and the external water element are simply the water element. This should be seen as it really is with right wisdom: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Seeing it thus as it really is with right wisdom, one becomes disenchanted with the water element and detaches the mind from the water element.”

၁၁၆. ‘‘ကတမာ စ, ရာဟုလ, တေဇောဓာတု? တေဇောဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ, သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ တေဇော တေဇောဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ယေန စ သန္တပ္ပတိ ယေန စ ဇီရီယတိ ယေန စ ပရိဍယှတိ ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ သမ္မာ ပရိဏာမံ ဂစ္ဆတိ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ တေဇော တေဇောဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ တေဇောဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ တေဇောဓာတု တေဇောဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ တေဇောဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, တေဇောဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

116. “And what, Rāhula, is the fire element? The fire element may be internal or external. And what, Rāhula, is the internal fire element? Whatever is internal, personal, heat, fiery, and clung to—that is to say: that by which one is warmed, ages, and is burnt up; and that by which what is eaten, drunk, chewed, and tasted is properly digested; or whatever else is internal, personal, heat, fiery, and clung to—this, Rāhula, is called the internal fire element. Now, both the internal fire element and the external fire element are simply the fire element. This should be seen as it really is with right wisdom: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Seeing it thus as it really is with right wisdom, one becomes disenchanted with the fire element and detaches the mind from the fire element.”

၁၁၇. ‘‘ကတမာ စ, ရာဟုလ, ဝါယောဓာတု? ဝါယောဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ, သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ဝါယော ဝါယောဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ဥဒ္ဓင်္ဂမာ ဝါတာ, အဓောဂမာ ဝါတာ, ကုစ္ဆိသယာ ဝါတာ, ကောဋ္ဌာသယာ ဝါတာ, အင်္ဂမင်္ဂါနုသာရိနော ဝါတာ, အဿာသော ပဿာသော, ဣတိ ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ ဝါယော ဝါယောဂတံ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ ဝါယောဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ ဝါယောဓာတု ဝါယောဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ[Pg.86], န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ ဝါယောဓာတုယာ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဝါယောဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

117. “And what, Rāhula, is the wind element? The wind element may be internal or external. And what, Rāhula, is the internal wind element? Whatever is internal, personal, wind, windy, and clung to—that is to say: upward-going winds, downward-going winds, winds in the belly, winds in the bowels, winds that course through the limbs, the in-breath and the out-breath; or whatever else is internal, personal, wind, windy, and clung to—this, Rāhula, is called the internal wind element. Now, both the internal wind element and the external wind element are simply the wind element. This should be seen as it really is with right wisdom: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Seeing it thus as it really is with right wisdom, one becomes disenchanted with the wind element and detaches the mind from the wind element.”

၁၁၈. ‘‘ကတမာ စ, ရာဟုလ, အာကာသဓာတု? အာကာသဓာတု သိယာ အဇ္ဈတ္တိကာ, သိယာ ဗာဟိရာ. ကတမာ စ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ အာကာသဓာတု? ယံ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာကာသံ အာကာသဂတံ ဥပါဒိန္နံ, သေယျထိဒံ – ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒံ နာသစ္ဆိဒ္ဒံ မုခဒွါရံ, ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ အဇ္ဈောဟရတိ, ယတ္ထ စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ သန္တိဋ္ဌတိ, ယေန စ အသိတပီတခါယိတသာယိတံ အဓောဘာဂံ နိက္ခမတိ, ယံ ဝါ ပနညမ္ပိ ကိဉ္စိ အဇ္ဈတ္တံ ပစ္စတ္တံ အာကာသံ အာကာသဂတံ, အဃံ အဃဂတံ, ဝိဝရံ ဝိဝရဂတံ, အသမ္ဖုဋ္ဌံ, မံသလောဟိတေဟိ ဥပါဒိန္နံ – အယံ ဝုစ္စတိ, ရာဟုလ, အဇ္ဈတ္တိကာ အာကာသဓာတု. ယာ စေဝ ခေါ ပန အဇ္ဈတ္တိကာ အာကာသဓာတု ယာ စ ဗာဟိရာ အာကာသဓာတု အာကာသဓာတုရေဝေသာ. တံ ‘နေတံ မမ, နေသောဟမသ္မိ, န မေသော အတ္တာ’တိ – ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိသွာ အာကာသဓာတုယာ စိတ္တံ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, အာကာသဓာတုယာ စိတ္တံ ဝိရာဇေတိ.

118. “And what, Rāhula, is the space element? The space element may be internal or external. And what, Rāhula, is the internal space element? Whatever is internal, personal, space, spatial, and clung to—that is to say: the ear-hole, the nostril, the opening of the mouth; and that by which one swallows what is eaten, drunk, chewed, and tasted; and where what is eaten, drunk, chewed, and tasted remains; and that by which what is eaten, drunk, chewed, and tasted is expelled from the lower part; or whatever else is internal, personal, space, spatial, void, vacuity, an aperture, a cavity, and, being untouched by flesh and blood, is clung to—this, Rāhula, is called the internal space element. Now, both the internal space element and the external space element are simply the space element. This should be seen as it really is with right wisdom: ‘This is not mine, this I am not, this is not my self.’ Seeing it thus as it really is with right wisdom, one becomes disenchanted with the space element and detaches the mind from the space element.”

၁၁၉. ‘‘ပထဝီသမံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ပထဝီသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, ပထဝိယာ သုစိမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, အသုစိမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, ဂူထဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, မုတ္တဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, ခေဠဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, လောဟိတဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, န စ တေန ပထဝီ အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, ပထဝီသမံ ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ပထဝီသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ.

119. “Develop the meditation, Rāhula, to be like the earth. For when you are developing the meditation to be like the earth, arisen pleasant and unpleasant contacts will not take possession of your mind and remain. Just as, Rāhula, people throw clean things on the earth, and they also throw unclean things, they throw feces, they throw urine, they throw spittle, they throw pus, and they throw blood, yet the earth is not troubled, humiliated, or disgusted by that; in the same way, Rāhula, develop the meditation to be like the earth. For when you are developing the meditation to be like the earth, arisen pleasant and unpleasant contacts will not take possession of your mind and remain.”

‘‘အာပေါသမံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာပေါသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, အာပသ္မိံ သုစိမ္ပိ ဓောဝန္တိ, အသုစိမ္ပိ ဓောဝန္တိ, ဂူထဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, မုတ္တဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, ခေဠဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, လောဟိတဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, န စ တေန အာပေါ အဋ္ဋီယတိ [Pg.87] ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, အာပေါသမံ ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာပေါသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ.

“Develop the meditation, Rāhula, to be like water. For when you are developing the meditation to be like water, arisen pleasant and unpleasant contacts will not take possession of your mind and remain. Just as, Rāhula, people wash clean things in water, and they also wash unclean things, they wash feces, they wash urine, they wash spittle, they wash pus, and they wash blood, yet the water is not troubled, humiliated, or disgusted by that; in the same way, Rāhula, develop the meditation to be like water. For when you are developing the meditation to be like water, arisen pleasant and unpleasant contacts will not take possession of your mind and remain.”

‘‘တေဇောသမံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. တေဇောသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, တေဇော သုစိမ္ပိ ဒဟတိ, အသုစိမ္ပိ ဒဟတိ, ဂူထဂတမ္ပိ ဒဟတိ, မုတ္တဂတမ္ပိ ဒဟတိ, ခေဠဂတမ္ပိ ဒဟတိ, ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ ဒဟတိ, လောဟိတဂတမ္ပိ ဒဟတိ, န စ တေန တေဇော အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, တေဇောသမံ ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. တေဇောသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ.

“Rāhula, develop the development that is like fire. For, Rāhula, when you are developing the development that is like fire, arisen pleasant and unpleasant contacts will not take possession of your mind and remain. Just as, Rāhula, fire burns clean things and also burns unclean things; it burns feces, urine, spittle, pus, and blood, yet the fire is not troubled, ashamed, or disgusted by that. In the same way, Rāhula, develop the development that is like fire. For, Rāhula, when you are developing the development that is like fire, arisen pleasant and unpleasant contacts will not take possession of your mind and remain.”

‘‘ဝါယောသမံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ဝါယောသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, ဝါယော သုစိမ္ပိ ဥပဝါယတိ, အသုစိမ္ပိ ဥပဝါယတိ, ဂူထဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, မုတ္တဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, ခေဠဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, လောဟိတဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, န စ တေန ဝါယော အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, ဝါယောသမံ ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ဝါယောသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ.

“Rāhula, develop the development that is like the wind. For, Rāhula, when you are developing the development that is like the wind, arisen pleasant and unpleasant contacts will not take possession of your mind and remain. Just as, Rāhula, the wind blows on clean things and also blows on unclean things; it blows on feces, urine, spittle, pus, and blood, yet the wind is not troubled, ashamed, or disgusted by that. In the same way, Rāhula, develop the development that is like the wind. For, Rāhula, when you are developing the development that is like the wind, arisen pleasant and unpleasant contacts will not take possession of your mind and remain.”

‘‘အာကာသသမံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာကာသသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဟုလ, အာကာသော န ကတ္ထစိ ပတိဋ္ဌိတော; ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ရာဟုလ, အာကာသသမံ ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာကာသသမဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ဥပ္ပန္နာ မနာပါမနာပါ ဖဿာ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တိ.

“Rāhula, develop the development that is like space. For, Rāhula, when you are developing the development that is like space, arisen pleasant and unpleasant contacts will not take possession of your mind and remain. Just as, Rāhula, space is not established anywhere, in the same way, Rāhula, develop the development that is like space. For, Rāhula, when you are developing the development that is like space, arisen pleasant and unpleasant contacts will not take possession of your mind and remain.”

၁၂၀. ‘‘မေတ္တံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. မေတ္တဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယော ဗျာပါဒေါ သော ပဟီယိဿတိ. ကရုဏံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ကရုဏဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယာ ဝိဟေသာ သာ ပဟီယိဿတိ. မုဒိတံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. မုဒိတဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယာ အရတိ သာ ပဟီယိဿတိ. ဥပေက္ခံ[Pg.88], ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. ဥပေက္ခဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယော ပဋိဃော သော ပဟီယိဿတိ. အသုဘံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အသုဘဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယော ရာဂေါ သော ပဟီယိဿတိ. အနိစ္စသညံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အနိစ္စသညဉှိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝယတော ယော အသ္မိမာနော သော ပဟီယိဿတိ.

120. “Rāhula, develop the development of loving-kindness. For, Rāhula, when you are developing the development of loving-kindness, whatever ill will there is will be abandoned. Rāhula, develop the development of compassion. For, Rāhula, when you are developing the development of compassion, whatever cruelty there is will be abandoned. Rāhula, develop the development of sympathetic joy. For, Rāhula, when you are developing the development of sympathetic joy, whatever discontent there is will be abandoned. Rāhula, develop the development of equanimity. For, Rāhula, when you are developing the development of equanimity, whatever aversion there is will be abandoned. Rāhula, develop the development of foulness. For, Rāhula, when you are developing the development of foulness, whatever lust there is will be abandoned. Rāhula, develop the development of the perception of impermanence. For, Rāhula, when you are developing the development of the perception of impermanence, whatever conceit ‘I am’ there is will be abandoned.”

၁၂၁. ‘‘အာနာပါနဿတိံ, ရာဟုလ, ဘာဝနံ ဘာဝေဟိ. အာနာပါနဿတိ ဟိ တေ, ရာဟုလ, ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ကထံ ဘာဝိတာ စ, ရာဟုလ, အာနာပါနဿတိ, ကထံ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ? ဣဓ, ရာဟုလ, ဘိက္ခု အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော သတောဝ အဿသတိ သတောဝ ပဿသတိ.

121. “Rāhula, develop the development of mindfulness of breathing. For, Rāhula, mindfulness of breathing, when developed and made much of, is of great fruit and great benefit. And how, Rāhula, is mindfulness of breathing developed and made much of so that it is of great fruit and great benefit? Here, Rāhula, a bhikkhu—having gone to the forest, or to the root of a tree, or to a secluded place—sits down, having folded his legs crosswise, held his body erect, and established mindfulness before him. Mindful he breathes out, mindful he breathes in.”

‘‘ဒီဃံ ဝါ အဿသန္တော ‘ဒီဃံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ဒီဃံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ဒီဃံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ; ရဿံ ဝါ အဿသန္တော ‘ရဿံ အဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ, ရဿံ ဝါ ပဿသန္တော ‘ရဿံ ပဿသာမီ’တိ ပဇာနာတိ. ‘သဗ္ဗကာယပ္ပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သဗ္ဗကာယပ္ပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ ကာယသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

“Breathing out long, he knows distinctly: ‘I am breathing out long’; or breathing in long, he knows distinctly: ‘I am breathing in long.’ Or breathing out short, he knows distinctly: ‘I am breathing out short’; or breathing in short, he knows distinctly: ‘I am breathing in short.’ He trains thus: ‘I will breathe out experiencing the whole body’; he trains thus: ‘I will breathe in experiencing the whole body.’ He trains thus: ‘I will breathe out calming the bodily formation’; he trains thus: ‘I will breathe in calming the bodily formation.’”

‘‘‘ပီတိပ္ပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပီတိပ္ပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘စိတ္တသင်္ခါရပ္ပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘စိတ္တသင်္ခါရပ္ပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဿမ္ဘယံ စိတ္တသင်္ခါရံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

“He trains thus: ‘I will breathe out experiencing rapture’; he trains thus: ‘I will breathe in experiencing rapture.’ He trains thus: ‘I will breathe out experiencing happiness’; he trains thus: ‘I will breathe in experiencing happiness.’ He trains thus: ‘I will breathe out experiencing the mental formation’; he trains thus: ‘I will breathe in experiencing the mental formation.’ He trains thus: ‘I will breathe out calming the mental formation’; he trains thus: ‘I will breathe in calming the mental formation.’”

‘‘‘စိတ္တပ္ပဋိသံဝေဒီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘စိတ္တပ္ပဋိသံဝေဒီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘အဘိပ္ပမောဒယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သမာဒဟံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘သမာဒဟံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိမောစယံ စိတ္တံ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

“He trains thus: ‘I will breathe out experiencing the mind’; he trains thus: ‘I will breathe in experiencing the mind.’ He trains thus: ‘I will breathe out gladdening the mind’; he trains thus: ‘I will breathe in gladdening the mind.’ He trains thus: ‘I will breathe out concentrating the mind’; he trains thus: ‘I will breathe in concentrating the mind.’ He trains thus: ‘I will breathe out liberating the mind’; he trains thus: ‘I will breathe in liberating the mind.’”

‘‘‘အနိစ္စာနုပဿီ [Pg.89] အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘အနိစ္စာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိရာဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ဝိရာဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘နိရောဓာနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘နိရောဓာနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ အဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ; ‘ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿီ ပဿသိဿာမီ’တိ သိက္ခတိ.

“He trains thus: ‘I will breathe out contemplating impermanence’; he trains thus: ‘I will breathe in contemplating impermanence.’ He trains thus: ‘I will breathe out contemplating fading away’; he trains thus: ‘I will breathe in contemplating fading away.’ He trains thus: ‘I will breathe out contemplating cessation’; he trains thus: ‘I will breathe in contemplating cessation.’ He trains thus: ‘I will breathe out contemplating relinquishment’; he trains thus: ‘I will breathe in contemplating relinquishment.’”

‘‘ဧဝံ ဘာဝိတာ ခေါ, ရာဟုလ, အာနာပါနဿတိ, ဧဝံ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောတိ မဟာနိသံသာ. ဧဝံ ဘာဝိတာယ, ရာဟုလ, အာနာပါနဿတိယာ, ဧဝံ ဗဟုလီကတာယ ယေပိ တေ စရိမကာ အဿာသာ တေပိ ဝိဒိတာဝ နိရုဇ္ဈန္တိ နော အဝိဒိတာ’’တိ.

Rāhula, when mindfulness of breathing is thus developed and cultivated, it is of great fruit and great benefit. Rāhula, when mindfulness of breathing is thus developed and cultivated, even the final in-breaths and out-breaths cease with knowledge, not without knowledge.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Rāhula, pleased, rejoiced in the Blessed One’s words.

မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

The Greater Discourse of Advice to Rāhula, the second, is finished.

၃. စူဠမာလုကျသုတ္တံ

3. The Shorter Discourse to Mālukyaputta

၁၂၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မတော မာလုကျပုတ္တဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ယာနိမာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဘဂဝတာ အဗျာကတာနိ ဌပိတာနိ ပဋိက္ခိတ္တာနိ – ‘သဿတော လောကော’တိပိ, ‘အသဿတော လောကော’တိပိ, ‘အန္တဝါ လောကော’တိပိ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိပိ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိပိ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိပိ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ – တာနိ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရောတိ. ယာနိ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရောတိ တံ မေ န ရုစ္စတိ, တံ မေ နက္ခမတိ. သောဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိဿာမိ. သစေ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ – ဧဝါဟံ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ [Pg.90] စရိဿာမိ; နော စေ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ – ဧဝါဟံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿာမီ’’တိ.

122. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Then, while the Venerable Mālukyaputta was alone in seclusion, the following reflection arose in his mind: “These speculative views that have been left undeclared by the Blessed One, set aside, and rejected—‘The world is eternal,’ or ‘The world is not eternal,’ ‘The world is finite,’ or ‘The world is infinite,’ ‘The soul is the same as the body,’ or ‘The soul is one thing and the body another,’ ‘The Tathāgata exists after death,’ or ‘The Tathāgata does not exist after death,’ ‘The Tathāgata both exists and does not exist after death,’ or ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death’—the Blessed One does not declare these to me. That the Blessed One does not declare these to me does not please me, and I do not approve of it. I will approach the Blessed One and ask him about this matter. If the Blessed One declares to me, ‘The world is eternal,’ or ‘The world is not eternal,’… or ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death,’ then I will live the holy life under the Blessed One. But if the Blessed One does not declare to me, ‘The world is eternal,’ or ‘The world is not eternal,’… or ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death,’ then I will renounce the training and return to the lower life.”

၁၂၃. အထ ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

123. Then the Venerable Mālukyaputta, arising from seclusion in the evening, approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Mālukyaputta said this to the Blessed One:

၁၂၄. ‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ယာနိမာနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဘဂဝတာ အဗျာကတာနိ ဌပိတာနိ ပဋိက္ခိတ္တာနိ – ‘သဿတော လောကော’တိပိ, ‘အသဿတော လောကော’တိပိ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိပိ – တာနိ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရောတိ. ယာနိ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရောတိ တံ မေ န ရုစ္စတိ, တံ မေ နက္ခမတိ. သောဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိဿာမိ. သစေ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ – ဧဝါဟံ ဘဂဝတိ, ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ. နော စေ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ – ဧဝါဟံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿာမီတိ. သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ, ‘သဿတော လောကော’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု; သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘အသဿတော လောကော’တိ, ‘အသဿတော လောကော’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု. နော စေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ, အဇာနတော ခေါ ပန အပဿတော ဧတဒေဝ ဥဇုကံ ဟောတိ ယဒိဒံ – ‘န ဇာနာမိ, န ပဿာမီ’တိ. သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘အန္တဝါ လောကော’တိ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု; သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု. နော စေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, အဇာနတော ခေါ ပန အပဿတော ဧတဒေဝ [Pg.91] ဥဇုကံ ဟောတိ ယဒိဒံ – ‘န ဇာနာမိ, န ပဿာမီ’တိ. သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု; သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု. နော စေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ, အဇာနတော ခေါ ပန အပဿတော ဧတဒေဝ ဥဇုကံ ဟောတိ ယဒိဒံ – ‘န ဇာနာမိ, န ပဿာမီ’တိ. သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု; သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု. နော စေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, အဇာနတော ခေါ ပန အပဿတော ဧတဒေဝ ဥဇုကံ ဟောတိ ယဒိဒံ – ‘န ဇာနာမိ န ပဿာမီ’တိ. သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု; သစေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ မေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတု. နော စေ ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, အဇာနတော ခေါ ပန အပဿတော ဧတဒေဝ ဥဇုကံ ဟောတိ ယဒိဒံ – ‘န ဇာနာမိ, န ပဿာမီ’’’တိ.

124. “Venerable sir, while I was alone in seclusion, this reflection arose in my mind: ‘These speculative views that have been left undeclared by the Blessed One, set aside, and rejected—namely, “The world is eternal,” or “The world is not eternal,” … or “The Tathāgata neither exists nor does not exist after death”—the Blessed One does not declare these to me. That the Blessed One does not declare these to me—this does not please me, this does not satisfy me. I will approach the Blessed One and ask him about this matter. If the Blessed One declares to me, “The world is eternal,” or “The world is not eternal,” … or “The Tathāgata neither exists nor does not exist after death,” then I will live the holy life under the Blessed One. But if the Blessed One does not declare to me, “The world is eternal,” or “The world is not eternal,” … or “The Tathāgata neither exists nor does not exist after death,” then I will renounce the training and return to the lower life.’ If the Blessed One knows, ‘The world is eternal,’ then let the Blessed One declare to me, ‘The world is eternal.’ If the Blessed One knows, ‘The world is not eternal,’ then let the Blessed One declare to me, ‘The world is not eternal.’ But if the Blessed One does not know whether ‘The world is eternal’ or ‘The world is not eternal,’ then for one who does not know and does not see, the straightforward thing is to say, ‘I do not know, I do not see.’ If the Blessed One knows, ‘The world is finite,’ then let the Blessed One declare to me, ‘The world is finite.’ If the Blessed One knows, ‘The world is infinite,’ then let the Blessed One declare to me, ‘The world is infinite.’ But if the Blessed One does not know whether ‘The world is finite’ or ‘The world is infinite,’ then for one who does not know and does not see, the straightforward thing is to say, ‘I do not know, I do not see.’ If the Blessed One knows, ‘The life-principle is the same as the body,’ then let the Blessed One declare to me, ‘The life-principle is the same as the body.’ If the Blessed One knows, ‘The life-principle is one thing and the body another,’ then let the Blessed One declare to me, ‘The life-principle is one thing and the body another.’ But if the Blessed One does not know whether ‘The life-principle is the same as the body’ or ‘The life-principle is one thing and the body another,’ then for one who does not know and does not see, the straightforward thing is to say, ‘I do not know, I do not see.’ If the Blessed One knows, ‘The Tathāgata exists after death,’ then let the Blessed One declare to me, ‘The Tathāgata exists after death.’ If the Blessed One knows, ‘The Tathāgata does not exist after death,’ then let the Blessed One declare to me, ‘The Tathāgata does not exist after death.’ But if the Blessed One does not know whether ‘The Tathāgata exists after death’ or ‘The Tathāgata does not exist after death,’ then for one who does not know and does not see, the straightforward thing is to say, ‘I do not know, I do not see.’ If the Blessed One knows, ‘The Tathāgata both exists and does not exist after death,’ then let the Blessed One declare to me, ‘The Tathāgata both exists and does not exist after death.’ If the Blessed One knows, ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death,’ then let the Blessed One declare to me, ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death.’ But if the Blessed One does not know whether ‘The Tathāgata both exists and does not exist after death’ or ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death,’ then for one who does not know and does not see, the straightforward thing is to say, ‘I do not know, I do not see.’”

၁၂၅. ‘‘ကိံ နု တာဟံ, မာလုကျပုတ္တ, ဧဝံ အဝစံ – ‘ဧဟိ တွံ, မာလုကျပုတ္တ, မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရ, အဟံ တေ ဗျာကရိဿာမိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘တွံ ဝါ ပန မံ ဧဝံ အဝစ – အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ[Pg.92], ဘဂဝါ မေ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဣတိ ကိရ, မာလုကျပုတ္တ, နေဝါဟံ တံ ဝဒါမိ – ဧဟိ တွံ, မာလုကျပုတ္တ, မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရ, အဟံ တေ ဗျာကရိဿာမိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ’တိ; နပိ ကိရ မံ တွံ ဝဒေသိ – အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ, ဘဂဝါ မေ ဗျာကရိဿတိ – ‘သဿတော လောကော’တိ ဝါ ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ’’တိ. ဧဝံ သန္တေ, မောဃပုရိသ, ကော သန္တော ကံ ပစ္စာစိက္ခသိ?

125. “Did I ever say to you, Mālukyaputta, ‘Come, Mālukyaputta, practice the holy life under me, and I will declare to you: “the world is eternal,” or “the world is not eternal,” or “the world is finite,” or “the world is infinite,” or “the life-principle is the same as the body,” or “the life-principle is one thing and the body is another,” or “a Tathāgata exists after death,” or “a Tathāgata does not exist after death,” or “a Tathāgata both exists and does not exist after death,” or “a Tathāgata neither exists nor does not exist after death”’?” “No, venerable sir.” “Or did you, for your part, say to me: ‘Venerable sir, I will practice the holy life under the Blessed One, and the Blessed One will declare to me: “the world is eternal,” or “the world is not eternal,” or “the world is finite,” or “the world is infinite,” or “the life-principle is the same as the body,” or “the life-principle is one thing and the body is another,” or “a Tathāgata exists after death,” or “a Tathāgata does not exist after death,” or “a Tathāgata both exists and does not exist after death,” or “a Tathāgata neither exists nor does not exist after death”’?” “No, venerable sir.” “So then, Mālukyaputta, I did not say to you, ‘Come, Mālukyaputta, practice the holy life under me, and I will declare to you… “a Tathāgata neither exists nor does not exist after death”’; and nor did you say to me, ‘Venerable sir, I will practice the holy life under the Blessed One, and the Blessed One will declare to me… “a Tathāgata neither exists nor does not exist after death”.’ That being so, foolish man, who are you and whom are you repudiating?”

၁၂၆. ‘‘ယော ခေါ, မာလုကျပုတ္တ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ ယာဝ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရိဿတိ – ‘‘သဿတော လောကော’’တိ ဝါ, ‘‘အသဿတော လောကော’’တိ ဝါ…ပေ… ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါတိ, အဗျာကတမေဝ တံ, မာလုကျပုတ္တ, တထာဂတေန အဿ, အထ သော ပုဂ္ဂလော ကာလံ ကရေယျ. သေယျထာပိ, မာလုကျပုတ္တ, ပုရိသော သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ အဿ သဝိသေန ဂါဠှပလေပနေန. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌပေယျုံ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ပုရိသံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ပုရိသံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဣတိ ဝါ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ပုရိသံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ဒီဃော ဝါ ရဿော ဝါ မဇ္ဈိမော ဝါ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ပုရိသံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ကာဠော ဝါ သာမော ဝါ မင်္ဂုရစ္ဆဝီ ဝါ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ပုရိသံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, အမုကသ္မိံ ဂါမေ [Pg.93] ဝါ နိဂမေ ဝါ နဂရေ ဝါ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ဓနုံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဒိ ဝါ စာပေါ ယဒိ ဝါ ကောဒဏ္ဍော’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ဇိယံ ဇာနာမိ ယာယမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဒိ ဝါ အက္ကဿ ယဒိ ဝါ သဏှဿ ယဒိ ဝါ နှာရုဿ ယဒိ ဝါ မရုဝါယ ယဒိ ဝါ ခီရပဏ္ဏိနော’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ကဏ္ဍံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဒိ ဝါ ဂစ္ဆံ ယဒိ ဝါ ရောပိမ’န္တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ကဏ္ဍံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဿ ပတ္တေဟိ ဝါဇိတံ ယဒိ ဝါ ဂိဇ္ဈဿ ယဒိ ဝါ ကင်္ကဿ ယဒိ ဝါ ကုလလဿ ယဒိ ဝါ မောရဿ ယဒိ ဝါ သိထိလဟနုနော’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ ကဏ္ဍံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဿ နှာရုနာ ပရိက္ခိတ္တံ ယဒိ ဝါ ဂဝဿ ယဒိ ဝါ မဟိံသဿ ယဒိ ဝါ ဘေရဝဿ ယဒိ ဝါ သေမှာရဿာ’တိ; သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဣမံ သလ္လံ အာဟရိဿာမိ ယာဝ န တံ သလ္လံ ဇာနာမိ ယေနမှိ ဝိဒ္ဓေါ, ယဒိ ဝါ သလ္လံ ယဒိ ဝါ ခုရပ္ပံ ယဒိ ဝါ ဝေကဏ္ဍံ ယဒိ ဝါ နာရာစံ ယဒိ ဝါ ဝစ္ဆဒန္တံ ယဒိ ဝါ ကရဝီရပတ္တ’န္တိ – အညာတမေဝ တံ, မာလုကျပုတ္တ, တေန ပုရိသေန အဿ, အထ သော ပုရိသော ကာလံ ကရေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာလုကျပုတ္တ, ယော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘န တာဝါဟံ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ ယာဝ မေ ဘဂဝါ န ဗျာကရိဿတိ – ‘‘သဿတော လောကော’’တိ ဝါ ‘‘အသဿတော လောကော’’တိ ဝါ…ပေ… ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါတိ – အဗျာကတမေဝ တံ, မာလုကျပုတ္တ, တထာဂတေန အဿ, အထ သော ပုဂ္ဂလော ကာလင်္ကရေယျ.

126. “Mālukyaputta, should anyone say thus: ‘I will not practice the holy life under the Blessed One so long as the Blessed One does not declare to me whether “the world is eternal” or “the world is not eternal”… or whether “a Tathāgata neither exists nor does not exist after death,”’—that matter would remain undeclared by the Tathāgata, Mālukyaputta, and in the meantime that person would die. Suppose, Mālukyaputta, a man were pierced by an arrow thickly smeared with poison. His friends and companions, his kinsmen and relatives, would provide a surgeon to remove the arrow. But the man would say: ‘I will not have this arrow removed until I know whether the man who shot me was a khattiya, a brahmin, a vessa, or a sudda.’ He would say: ‘I will not have this arrow removed until I know the name and clan of the man who shot me.’ He would say: ‘I will not have this arrow removed until I know whether the man who shot me was tall, short, or of medium height.’ He would say: ‘I will not have this arrow removed until I know whether the man who shot me was dark, brown, or golden-skinned.’ He would say: ‘I will not have this arrow removed until I know whether the man who shot me was from such and such a village, market town, or city.’ He would say: ‘I will not have this arrow removed until I know whether the bow that wounded me was a longbow or a crossbow.’ He would say: ‘I will not have this arrow removed until I know whether the bowstring was made of swallow-wort, or of hemp, or of sinew, or of sansevieria, or of a milk-creeper.’ He would say: ‘I will not have this arrow removed until I know whether the arrow shaft was from a wild or a cultivated plant.’ He would say: ‘I will not have this arrow removed until I know with what kind of feathers the arrow shaft was fletched—whether of a vulture, a heron, a hawk, a peacock, or a stork.’ He would say: ‘I will not have this arrow removed until I know with what kind of sinew the arrow shaft was wrapped—whether of an ox, a buffalo, a black lion, or a monkey.’ He would say: ‘I will not have this arrow removed until I know what kind of arrowhead it was—whether an ordinary one, a razor-arrow, a barbed arrow, an iron-tipped arrow, a calf’s-tooth arrow, or an oleander-leaf arrow.’—Mālukyaputta, that would remain unknown to the man, and in the meantime that man would die. In the same way, Mālukyaputta, should anyone say thus: ‘I will not practice the holy life under the Blessed One so long as the Blessed One does not declare to me whether “the world is eternal” or “the world is not eternal”… or whether “a Tathāgata neither exists nor does not exist after death,”’—that matter would remain undeclared by the Tathāgata, Mālukyaputta, and in the meantime that person would die.”

၁၂၇. ‘‘‘သဿတော လောကော’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝံ ‘နော အသဿတော လောကော’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ‘နော သဿတော လောကော’တိ ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ, ‘အသဿတော လောကော’တိ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ အတ္ထေဝ ဇာတိ, အတ္ထိ ဇရာ, အတ္ထိ မရဏံ, သန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ; ယေသာဟံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဃာတံ ပညပေမိ[Pg.94]. ‘အန္တဝါ လောကော’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝံ ‘နော အနန္တဝါ လောကော’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ‘နော အန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ, ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ အတ္ထေဝ ဇာတိ, အတ္ထိ ဇရာ, အတ္ထိ မရဏံ, သန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ; ယေသာဟံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဃာတံ ပညပေမိ. ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝံ ‘နော အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ‘နော တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ အတ္ထေဝ ဇာတိ…ပေ… နိဃာတံ ပညပေမိ. ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝံ ‘နော န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ‘နော ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ အတ္ထေဝ ဇာတိ…ပေ… ယေသာဟံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဃာတံ ပညပေမိ. ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝံ ‘နော နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ ဗြဟ္မစရိယဝါသော အဘဝိဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ‘နော ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ, မာလုကျပုတ္တ, ဒိဋ္ဌိယာ သတိ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ သတိ အတ္ထေဝ ဇာတိ…ပေ… ယေသာဟံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဃာတံ ပညပေမိ.

127. Mālukyaputta, if there were the view, 'the world is eternal,' it is not on that account that the holy life would be lived. If there were the view, 'the world is not eternal,' it is not on that account that the holy life would be lived. For whether there is the view, 'the world is eternal,' or the view, 'the world is not eternal,' there is still birth, there is aging, there is death, there are sorrow, lamentation, pain, grief, and despair, for which I declare the destruction in this very life. Mālukyaputta, if there were the view, 'the world is finite,' it is not on that account that the holy life would be lived. If there were the view, 'the world is infinite,' it is not on that account that the holy life would be lived. For whether there is the view, 'the world is finite,' or the view, 'the world is infinite,' there is still birth, there is aging, there is death, there are sorrow, lamentation, pain, grief, and despair, for which I declare the destruction in this very life. Mālukyaputta, if there were the view, 'the life principle and the body are the same,' it is not on that account that the holy life would be lived. If there were the view, 'the life principle is one thing and the body another,' it is not on that account that the holy life would be lived. For whether there is the view, 'the life principle and the body are the same,' or the view, 'the life principle is one thing and the body another,' there is still birth... for which I declare the destruction in this very life. Mālukyaputta, if there were the view, 'a being exists after death,' it is not on that account that the holy life would be lived. If there were the view, 'a being does not exist after death,' it is not on that account that the holy life would be lived. For whether there is the view, 'a being exists after death,' or the view, 'a being does not exist after death,' there is still birth... for which I declare the destruction in this very life. Mālukyaputta, if there were the view, 'a being both exists and does not exist after death,' it is not on that account that the holy life would be lived. If there were the view, 'a being neither exists nor does not exist after death,' it is not on that account that the holy life would be lived. For whether there is the view, 'a being both exists and does not exist after death,' or the view, 'a being neither exists nor does not exist after death,' there is still birth... for which I declare the destruction in this very life.

၁၂၈. ‘‘တသ္မာတိဟ, မာလုကျပုတ္တ, အဗျာကတဉ္စ မေ အဗျာကတတော ဓာရေထ; ဗျာကတဉ္စ မေ ဗျာကတတော ဓာရေထ. ကိဉ္စ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ အဗျာကတံ? ‘သဿတော လောကော’တိ မာလုကျပုတ္တ, မယာ အဗျာကတံ; ‘အသဿတော လောကော’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘အန္တဝါ လောကော’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ [Pg.95] မရဏာ’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ – မယာ အဗျာကတံ; ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ – မယာ အဗျာကတံ. ကသ္မာ စေတံ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ အဗျာကတံ? န ဟေတံ, မာလုကျပုတ္တ, အတ္ထသံဟိတံ န အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. တသ္မာ တံ မယာ အဗျာကတံ. ကိဉ္စ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ ဗျာကတံ? ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ ဗျာကတံ; ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ – မယာ ဗျာကတံ; ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ – မယာ ဗျာကတံ; ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ – မယာ ဗျာကတံ. ကသ္မာ စေတံ, မာလုကျပုတ္တ, မယာ ဗျာကတံ? ဧတဉှိ, မာလုကျပုတ္တ, အတ္ထသံဟိတံ ဧတံ အာဒိဗြဟ္မစရိယကံ နိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. တသ္မာ တံ မယာ ဗျာကတံ. တသ္မာတိဟ, မာလုကျပုတ္တ, အဗျာကတဉ္စ မေ အဗျာကတတော ဓာရေထ; ဗျာကတဉ္စ မေ ဗျာကတတော ဓာရေထာ’’တိ.

128. Therefore, Mālukyaputta, remember what I have not declared as undeclared, and what I have declared as declared. And what, Mālukyaputta, have I not declared? ‘The world is eternal’—this I have not declared. ‘The world is not eternal’—this I have not declared. ‘The world is finite’—this I have not declared. ‘The world is infinite’—this I have not declared. ‘The life principle and the body are the same’—this I have not declared. ‘The life principle is one thing and the body another’—this I have not declared. ‘After death a being exists’—this I have not declared. ‘After death a being does not exist’—this I have not declared. ‘After death a being both exists and does not exist’—this I have not declared. ‘After death a being neither exists nor does not exist’—this I have not declared. And why, Mālukyaputta, have I not declared this? Because it is not connected with the goal, it is not fundamental to the holy life, it does not lead to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to enlightenment, to Nibbāna. Therefore I have not declared it. And what, Mālukyaputta, have I declared? ‘This is suffering’—this I have declared. ‘This is the origin of suffering’—this I have declared. ‘This is the cessation of suffering’—this I have declared. ‘This is the path leading to the cessation of suffering’—this I have declared. And why, Mālukyaputta, have I declared this? Because it is connected with the goal, it is fundamental to the holy life, it leads to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to enlightenment, to Nibbāna. Therefore I have declared it. Therefore, Mālukyaputta, remember what I have not declared as undeclared, and what I have declared as declared.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Mālukyaputta, pleased, rejoiced at the Blessed One's words.

စူဠမာလုကျသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

The Shorter Discourse to Mālukyaputta, the third, is concluded.

၄. မဟာမာလုကျသုတ္တံ

4. The Greater Discourse to Mālukya

၁၂၉. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓာရေထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဒေသိတာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ?

129. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this: “Bhikkhus, do you bear in mind the five lower fetters taught by me?”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ မာလုကျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ, ဘန္တေ, ဓာရေမိ ဘဂဝတာ ဒေသိတာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပန တွံ, မာလုကျပုတ္တ, ဓာရေသိ မယာ ဒေသိတာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ? ‘‘သက္ကာယဒိဋ္ဌိံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ [Pg.96] သံယောဇနံ ဒေသိတံ ဓာရေမိ; ဝိစိကိစ္ဆံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ ဒေသိတံ ဓာရေမိ; သီလဗ္ဗတပရာမာသံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ ဒေသိတံ ဓာရေမိ; ကာမစ္ဆန္ဒံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ ဒေသိတံ ဓာရေမိ; ဗျာပါဒံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ ဒေသိတံ ဓာရေမိ. ဧဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဓာရေမိ ဘဂဝတာ ဒေသိတာနိ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနီ’’တိ.

When this was said, the Venerable Mālukyaputta said to the Blessed One: “Venerable sir, I bear in mind the five lower fetters taught by the Blessed One.” “But how, Mālukyaputta, do you bear in mind the five lower fetters taught by me?” “Venerable sir, I bear in mind identity view as a lower fetter taught by the Blessed One; I bear in mind doubt as a lower fetter taught by the Blessed One; I bear in mind clinging to rules and observances as a lower fetter taught by the Blessed One; I bear in mind sensual desire as a lower fetter taught by the Blessed One; I bear in mind ill will as a lower fetter taught by the Blessed One. Thus, venerable sir, I bear in mind the five lower fetters taught by the Blessed One.”

‘‘ကဿ ခေါ နာမ တွံ, မာလုကျပုတ္တ, ဣမာနိ ဧဝံ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဒေသိတာနိ ဓာရေသိ? နနု, မာလုကျပုတ္တ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဣမိနာ တရုဏူပမေန ဥပါရမ္ဘေန ဥပါရမ္ဘိဿန္တိ? ဒဟရဿ ဟိ, မာလုကျပုတ္တ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ သက္ကာယောတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပနဿ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ? အနုသေတွေဝဿ သက္ကာယဒိဋ္ဌာနုသယော. ဒဟရဿ ဟိ, မာလုကျပုတ္တ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ ဓမ္မာတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပနဿ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ဓမ္မေသု ဝိစိကိစ္ဆာ? အနုသေတွေဝဿ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော. ဒဟရဿ ဟိ, မာလုကျပုတ္တ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ သီလာတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပနဿ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ သီလေသု သီလဗ္ဗတပရာမာသော? အနုသေတွေဝဿ သီလဗ္ဗတပရာမာသာနုသယော. ဒဟရဿ ဟိ, မာလုကျပုတ္တ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ ကာမာတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပနဿ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော? အနုသေတွေဝဿ ကာမရာဂါနုသယော. ဒဟရဿ ဟိ, မာလုကျပုတ္တ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ သတ္တာတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပနဿ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ သတ္တေသု ဗျာပါဒေါ? အနုသေတွေဝဿ ဗျာပါဒါနုသယော. နနု, မာလုကျပုတ္တ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဣမိနာ တရုဏူပမေန ဥပါရမ္ဘေန ဥပါရမ္ဘိဿန္တီ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတဿ, ဘဂဝါ, ကာလော, ဧတဿ, သုဂတ, ကာလော ယံ ဘဂဝါ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဒေသေယျ. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟာနန္ဒ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“Mālukyaputta, from whom do you bear in mind these five lower fetters as having been taught in this way? Will not the wanderers of other sects reproach you with this analogy of the tender infant? For, Mālukyaputta, a young, tender infant lying on its back does not even have the notion of ‘identity,’ so how could identity view arise in him? Yet the underlying tendency to identity view lies latent in him. A young, tender infant lying on its back does not even have the notion of ‘phenomena,’ so how could doubt about phenomena arise in him? Yet the underlying tendency to doubt lies latent in him. A young, tender infant lying on its back does not even have the notion of ‘precepts,’ so how could clinging to rules and observances regarding precepts arise in him? Yet the underlying tendency to clinging to rules and observances lies latent in him. A young, tender infant lying on its back does not even have the notion of ‘sensual pleasures,’ so how could sensual desire for sensual pleasures arise in him? Yet the underlying tendency to sensual lust lies latent in him. A young, tender infant lying on its back does not even have the notion of ‘beings,’ so how could ill will towards beings arise in him? Yet the underlying tendency to ill will lies latent in him. Will not the wanderers of other sects, Mālukyaputta, reproach you with this analogy of the tender infant?” When this was said, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “Blessed One, this is the time! Sugata, this is the time for the Blessed One to teach the five lower fetters. Having heard it from the Blessed One, the bhikkhus will bear it in mind.” “Then, Ānanda, listen and attend carefully. I will speak.” “Yes, venerable sir,” the Venerable Ānanda replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

၁၃၀. ‘‘ဣဓာနန္ဒ[Pg.97], အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော သက္ကာယဒိဋ္ဌိပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိပရေတေန; ဥပ္ပန္နာယ စ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ သာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ထာမဂတာ အပ္ပဋိဝိနီတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ. ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ ဝိစိကိစ္ဆာပရေတေန; ဥပ္ပန္နာယ စ ဝိစိကိစ္ဆာယ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ သာ ဝိစိကိစ္ဆာ ထာမဂတာ အပ္ပဋိဝိနီတာ ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ. သီလဗ္ဗတပရာမာသပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ သီလဗ္ဗတပရာမာသပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ သီလဗ္ဗတပရာမာသဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ သော သီလဗ္ဗတပရာမာသော ထာမဂတော အပ္ပဋိဝိနီတော ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ. ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ ကာမရာဂပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ ကာမရာဂဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ သော ကာမရာဂေါ ထာမဂတော အပ္ပဋိဝိနီတော ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ. ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ ဗျာပါဒပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ ဗျာပါဒဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတိ. တဿ သော ဗျာပါဒေါ ထာမဂတော အပ္ပဋိဝိနီတော ဩရမ္ဘာဂိယံ သံယောဇနံ.

130. “Here, Ānanda, an uninstructed ordinary person, who has not seen the noble ones, is unskilled in the Noble Dhamma, and undisciplined in the Noble Dhamma; who has not seen the true persons, is unskilled in the Dhamma of the true persons, and undisciplined in the Dhamma of the true persons, dwells with a mind obsessed and pervaded by identity view; and he does not understand as it truly is the escape from the arisen identity view. That identity view of his, having become strong and not removed, is a lower fetter. He dwells with a mind obsessed and pervaded by doubt; and he does not understand as it truly is the escape from arisen doubt. That doubt of his, having become strong and not removed, is a lower fetter. He dwells with a mind obsessed and pervaded by clinging to rules and observances; and he does not understand as it truly is the escape from arisen clinging to rules and observances. That clinging to rules and observances of his, having become strong and not removed, is a lower fetter. He dwells with a mind obsessed and pervaded by sensual lust; and he does not understand as it truly is the escape from arisen sensual lust. That sensual lust of his, having become strong and not removed, is a lower fetter. He dwells with a mind obsessed and pervaded by ill will; and he does not understand as it truly is the escape from arisen ill will. That ill will of his, having become strong and not removed, is a lower fetter.”

၁၃၁. ‘‘သုတဝါ စ ခေါ, အာနန္ဒ, အရိယသာဝကော အရိယာနံ ဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ သုဝိနီတော, သပ္ပုရိသာနံ ဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ ကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ သုဝိနီတော န သက္ကာယဒိဋ္ဌိပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ န သက္ကာယဒိဋ္ဌိပရေတေန; ဥပ္ပန္နာယ စ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ သာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ သာနုသယာ ပဟီယတိ. န ဝိစိကိစ္ဆာပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ န ဝိစိကိစ္ဆာပရေတေန; ဥပ္ပန္နာယ စ ဝိစိကိစ္ဆာယ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ သာ ဝိစိကိစ္ဆာ သာနုသယာ ပဟီယတိ. န သီလဗ္ဗတပရာမာသပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ န သီလဗ္ဗတပရာမာသပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ သီလဗ္ဗတပရာမာသဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ သော သီလဗ္ဗတပရာမာသော သာနုသယော ပဟီယတိ. န ကာမရာဂပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ န ကာမရာဂပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ ကာမရာဂဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ သော ကာမရာဂေါ သာနုသယော ပဟီယတိ[Pg.98]. န ဗျာပါဒပရိယုဋ္ဌိတေန စေတသာ ဝိဟရတိ န ဗျာပါဒပရေတေန; ဥပ္ပန္နဿ စ ဗျာပါဒဿ နိဿရဏံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ သော ဗျာပါဒေါ သာနုသယော ပဟီယတိ.

131. Indeed, Ānanda, a learned noble disciple—who is accustomed to seeing the noble ones, is skilled in the Dhamma of the noble ones, and well-trained in the Dhamma of the noble ones; who is accustomed to seeing true persons, is skilled in the Dhamma of true persons, and well-trained in the Dhamma of true persons—does not dwell with a mind beset and overcome by identity view; and he understands as it really is the escape from an arisen identity view. That identity view of his is abandoned along with its underlying tendency. He does not dwell with a mind beset and overcome by doubt; and he understands as it really is the escape from an arisen doubt. That doubt of his is abandoned along with its underlying tendency. He does not dwell with a mind beset and overcome by clinging to rules and observances; and he understands as it really is the escape from an arisen clinging to rules and observances. That clinging to rules and observances of his is abandoned along with its underlying tendency. He does not dwell with a mind beset and overcome by sensual lust; and he understands as it really is the escape from an arisen sensual lust. That sensual lust of his is abandoned along with its underlying tendency. He does not dwell with a mind beset and overcome by ill will; and he understands as it really is the escape from an arisen ill will. That ill will of his is abandoned along with its underlying tendency.

၁၃၂. ‘‘ယော, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ ယာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ တံ မဂ္ဂံ တံ ပဋိပဒံ အနာဂမ္မ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ ပဇဟိဿတိ ဝါတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော တစံ အစ္ဆေတွာ ဖေဂ္ဂုံ အစ္ဆေတွာ သာရစ္ဆေဒေါ ဘဝိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယော မဂ္ဂေါ ယာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ တံ မဂ္ဂံ တံ ပဋိပဒံ အနာဂမ္မ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ ပဇဟိဿတိ ဝါတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

132. Ānanda, that one might know, see, or abandon the five lower fetters without having approached the path and the practice for the abandoning of the five lower fetters—this is not possible. Just as, Ānanda, for a great, standing, heartwood-possessing tree, that a cutting of the heartwood would occur without cutting the bark and without cutting the sapwood—this is not possible; even so, Ānanda, that one might know, see, or abandon the five lower fetters without having approached the path and the practice for the abandoning of the five lower fetters—this is not possible.

‘‘ယော စ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ ယာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ တံ မဂ္ဂံ တံ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ ပဇဟိဿတိ ဝါတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, မဟတော ရုက္ခဿ တိဋ္ဌတော သာရဝတော တစံ ဆေတွာ ဖေဂ္ဂုံ ဆေတွာ သာရစ္ဆေဒေါ ဘဝိဿတီတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယော မဂ္ဂေါ ယာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ တံ မဂ္ဂံ တံ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ ပဇဟိဿတိ ဝါတိ – ဌာနမေတံ ဝိဇ္ဇတိ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဂင်္ဂါ နဒီ ပူရာ ဥဒကဿ သမတိတ္တိကာ ကာကပေယျာ. အထ ဒုဗ္ဗလကော ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ – ‘အဟံ ဣမိဿာ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တိရိယံ ဗာဟာယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂစ္ဆိဿာမီ’တိ ; သော န သက္ကုဏေယျ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တိရိယံ ဗာဟာယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂန္တုံ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယေသံ ကေသဉ္စိ သက္ကာယနိရောဓာယ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ; သေယျထာပိ သော ဒုဗ္ဗလကော ပုရိသော ဧဝမေတေ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, ဂင်္ဂါ နဒီ ပူရာ ဥဒကဿ သမတိတ္တိကာ ကာကပေယျာ. အထ ဗလဝါ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ – ‘အဟံ ဣမိဿာ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တိရိယံ ဗာဟာယ [Pg.99] သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂစ္ဆိဿာမီ’တိ; သော သက္ကုဏေယျ ဂင်္ဂါယ နဒိယာ တိရိယံ ဗာဟာယ သောတံ ဆေတွာ သောတ္ထိနာ ပါရံ ဂန္တုံ. ဧဝမေဝ ခေါ, အာနန္ဒ, ယေသံ ကေသဉ္စိ သက္ကာယနိရောဓာယ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ; သေယျထာပိ သော ဗလဝါ ပုရိသော ဧဝမေတေ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ.

And indeed, Ānanda, that by approaching the path and the practice for the abandoning of the five lower fetters, one might know, see, or abandon the five lower fetters—this is possible. Just as, Ānanda, for a great, standing, heartwood-possessing tree, that a cutting of the heartwood will occur after cutting the bark and cutting the sapwood—this is possible; even so, Ānanda, that by approaching the path and the practice for the abandoning of the five lower fetters, one might know, see, or abandon the five lower fetters—this is possible. Suppose, Ānanda, the river Ganges were full of water, level with its banks, so that a crow could drink from it. Then a weak man were to come, saying: ‘By cutting the current across with my arms, I will cross this river Ganges and safely reach the other shore.’ He would not be able to cut the current of the river Ganges across with his arms and safely get to the other shore. Even so, Ānanda, when the Dhamma is being taught for the cessation of identity, there are some whose minds do not leap forward, do not become clear, do not settle, and are not released; they should be regarded like that weak man. Suppose, Ānanda, the river Ganges were full of water, level with its banks, so that a crow could drink from it. Then a strong man were to come, saying: ‘By cutting the current across with my arms, I will cross this river Ganges and safely reach the other shore.’ He would be able to cut the current of the river Ganges across with his arms and safely get to the other shore. Even so, Ānanda, when the Dhamma is being taught for the cessation of identity, there are some whose minds leap forward, become clear, settle, and are released; they should be regarded like that strong man.

၁၃၃. ‘‘ကတမော စာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ, ကတမာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ? ဣဓာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဥပဓိဝိဝေကာ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာ သဗ္ဗသော ကာယဒုဋ္ဌုလ္လာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ. သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ; နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ, တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ, အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ.

133. “And what, Ānanda, is the path, what is the practice for the abandoning of the five lower fetters? Here, Ānanda, a bhikkhu, due to seclusion from the substrates of existence, for the abandoning of unwholesome states, for the complete calming of bodily inertia, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by thought and examination, with rapture and happiness born of seclusion. He regards whatever phenomena there that pertain to form, feeling, perception, formations, and consciousness as impermanent, as suffering, as a disease, as a boil, as a dart, as a calamity, as an affliction, as other, as perishable, as empty, as not-self. He turns his mind away from those phenomena. Having turned his mind away from those phenomena, he directs it to the deathless element: ‘This is peaceful, this is sublime, that is, the stilling of all formations, the relinquishing of all substrates, the destruction of craving, dispassion, cessation, Nibbāna.’ Established therein, he attains the destruction of the taints. But if he does not attain the destruction of the taints, then through that very delight in the Dhamma, that joy in the Dhamma, with the utter destruction of the five lower fetters, he becomes one who is spontaneously reborn, and there he attains final Nibbāna, being of the nature of not returning from that world. This, Ānanda, is indeed the path, this is the practice for the abandoning of the five lower fetters.”

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ.

“Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, with the calming of thought and examination… enters and dwells in the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna. He regards whatever phenomena there that pertain to form, feeling, perception, formations, and consciousness… he is of the nature of not returning from that world. This too, Ānanda, is indeed the path, this is the practice for the abandoning of the five lower fetters.”

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ [Pg.100] သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ.

“Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, with the complete transcending of perceptions of form, with the cessation of perceptions of resistance, and by not attending to perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite,’ enters and dwells in the base of the infinity of space. He regards whatever phenomena there that pertain to feeling, perception, formations, and consciousness… he is of the nature of not returning from that world. This too, Ānanda, is indeed the path, this is the practice for the abandoning of the five lower fetters.”

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ.

“Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, by completely transcending the base of the infinity of space, aware that ‘consciousness is infinite,’ enters and dwells in the base of the infinity of consciousness. He regards whatever phenomena there that pertain to feeling, perception, formations, and consciousness… he is of the nature of not returning from that world. This too, Ānanda, is indeed the path, this is the practice for the abandoning of the five lower fetters.”

‘‘ပုန စပရံ, အာနန္ဒ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ. အယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, မဂ္ဂေါ အယံ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယာ’’တိ.

“Furthermore, Ānanda, a bhikkhu, by completely transcending the base of the infinity of consciousness, aware that ‘there is nothing,’ enters and dwells in the base of nothingness. He regards whatever phenomena there that pertain to feeling, perception, formations, and consciousness… he is of the nature of not returning from that world. This too, Ānanda, is indeed the path, this is the practice for the abandoning of the five lower fetters.”

‘‘ဧသော စေ, ဘန္တေ, မဂ္ဂေါ ဧသာ ပဋိပဒါ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ, အထ ကိဉ္စရဟိ ဣဓေကစ္စေ ဘိက္ခူ စေတောဝိမုတ္တိနော ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ပညာဝိမုတ္တိနော’’တိ? ‘‘ဧတ္ထ ခေါ ပနေသာဟံ, အာနန္ဒ, ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတံ ဝဒါမီ’’တိ.

“Venerable sir, if this is the path and this is the practice for the abandoning of the five lower fetters, then why is it that here some bhikkhus are liberated through mind, while some bhikkhus are liberated through wisdom?” “In this regard, Ānanda, I declare that there is a diversity of faculties.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Ānanda, gratified, rejoiced at the Blessed One’s words.

မဟာမာလုကျသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

The Great Discourse to Mālukya, the fourth, is concluded.

၅. ဘဒ္ဒါလိသုတ္တံ

5. The Bhaddāli Sutta

၁၃၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘိက္ခဝေါ’’တိ. ‘‘ဘဒန္တေ’’တိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဧကာသနဘောဇနံ ဘုဉ္ဇာမိ; ဧကာသနဘောဇနံ ခေါ, အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမိ [Pg.101] အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ, တုမှေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကာသနဘောဇနံ ဘုဉ္ဇထ; ဧကာသနဘောဇနံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တုမှေပိ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟံ ခေါ, ဘန္တေ, န ဥဿဟာမိ ဧကာသနဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတုံ; ဧကာသနဘောဇနဉှိ မေ, ဘန္တေ, ဘုဉ္ဇတော သိယာ ကုက္ကုစ္စံ, သိယာ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, ယတ္ထ နိမန္တိတော အဿသိ တတ္ထ ဧကဒေသံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဧကဒေသံ နီဟရိတွာပိ ဘုဉ္ဇေယျာသိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘုဉ္ဇမာနော ဧကာသနော ယာပေဿသီ’’တိ. ‘‘ဧဝမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, န ဥဿဟာမိ ဘုဉ္ဇိတုံ; ဧဝမ္ပိ ဟိ မေ, ဘန္တေ, ဘုဉ္ဇတော သိယာ ကုက္ကုစ္စံ, သိယာ ဝိပ္ပဋိသာရော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ သဗ္ဗံ တံ တေမာသံ န ဘဂဝတော သမ္မုခီဘာဝံ အဒါသိ, ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ.

134. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. There the Blessed One addressed the monks: "Monks!" "Venerable sir," those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this: "Monks, I eat a one-sitting meal; eating a one-sitting meal, I know freedom from illness, freedom from affliction, lightness, strength, and a comfortable abiding. Come, monks, you too eat a one-sitting meal; eating a one-sitting meal, you too will know freedom from illness, freedom from affliction, lightness, strength, and a comfortable abiding." When this was said, the Venerable Bhaddāli said to the Blessed One: "Venerable sir, I am unable to eat a one-sitting meal. For if I were to eat a one-sitting meal, I might have scruples and remorse." "Then, Bhaddāli, when you are invited somewhere, you may eat part of it there and, having carried a portion away, eat it also. Even eating in this way, Bhaddāli, you will carry on as one who eats in a single session." "Even in this way, Venerable sir, I am unable to eat. Even eating like this, I might have scruples and remorse." Then, when the Blessed One was laying down a training rule and the Saṅgha of monks was undertaking the training, the Venerable Bhaddāli declared his unwillingness. And so, for that entire three-month period, the Venerable Bhaddāli did not present himself before the Blessed One, just like one who does not fulfill the training in the Teacher's dispensation.

၁၃၅. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော စီဝရကမ္မံ ကရောန္တိ – နိဋ္ဌိတစီဝရော ဘဂဝါ တေမာသစ္စယေန စာရိကံ ပက္ကမိဿတီတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ဘဒ္ဒါလိံ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဒံ ခေါ, အာဝုသော ဘဒ္ဒါလိ, ဘဂဝတော စီဝရကမ္မံ ကရီယတိ. နိဋ္ဌိတစီဝရော ဘဂဝါ တေမာသစ္စယေန စာရိကံ ပက္ကမိဿတိ. ဣင်္ဃာဝုသော ဘဒ္ဒါလိ, ဧတံ ဒေါသကံ သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, မာ တေ ပစ္ဆာ ဒုက္ကရတရံ အဟောသီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ တေသံ ဘိက္ခူနံ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိံ. တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ.

135. At that time, many monks were making robes for the Blessed One, thinking, "When the robes are finished, the Blessed One will set out on a journey after the three months have passed." Then the Venerable Bhaddāli approached those monks; having approached, he exchanged courteous greetings with them. After concluding the cordial and memorable talk, he sat down to one side. As he was sitting to one side, those monks said this to the Venerable Bhaddāli: "Friend Bhaddāli, this robe-making is being done for the Blessed One. When the robes are finished, the Blessed One will set out on a journey after the three months have passed. Come, friend Bhaddāli, reflect well on this fault, lest it become more difficult for you later." "So be it, friends," the Venerable Bhaddāli replied to those monks, and then he approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Bhaddāli said this to the Blessed One: "Venerable sir, an offense has overcome me, as befits a fool, as befits a deluded one, as befits an unskillful one, in that when the Blessed One was laying down a training rule and the Saṅgha of monks was undertaking the training, I declared my unwillingness. Venerable sir, may the Blessed One accept that offense of mine as an offense, for the sake of restraint in the future."

‘‘တဂ္ဃ [Pg.102] တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယံ တွံ မယာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘ဘဂဝါ ခေါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ, ဘဂဝါပိ မံ ဇာနိဿတိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဘိက္ခု သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဥပဂတာ, တေပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဘိက္ခုနိယော သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဥပဂတာ, တာပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဥပါသကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ, တေပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ ဥပါသိကာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ, တာပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ. သမယောပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသိ – ‘သမ္ဗဟုလာ ခေါ နာနာတိတ္ထိယာ သမဏဗြာဟ္မဏာ သာဝတ္ထိယံ ဝဿံ ဥပဂတာ, တေပိ မံ ဇာနိဿန္တိ – ဘဒ္ဒါလိ နာမ ဘိက္ခု သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော ထေရညတရော ဘိက္ခု သာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ တေ, ဘဒ္ဒါလိ, သမယော အပ္ပဋိဝိဒ္ဓေါ အဟောသီ’’တိ.

“Indeed, Bhaddāli, an offense has overcome you, as befits a fool, as befits a deluded one, as befits an unskillful one, in that when I was laying down a training rule and the Saṅgha of monks was undertaking the training, you declared your unwillingness. A reason, Bhaddāli, was not penetrated by you: ‘The Blessed One is dwelling at Sāvatthī. The Blessed One will know of me: “The monk named Bhaddāli is one who does not fulfill the training in the Teacher’s dispensation.”’ This reason also, Bhaddāli, was not penetrated by you. A reason, Bhaddāli, was not penetrated by you: ‘Many monks have entered the rains-residence at Sāvatthī. They too will know of me: “The monk named Bhaddāli is one who does not fulfill the training in the Teacher’s dispensation.”’ This reason also, Bhaddāli, was not penetrated by you. A reason, Bhaddāli, was not penetrated by you: ‘Many nuns have entered the rains-residence at Sāvatthī. They too will know of me: “The monk named Bhaddāli is one who does not fulfill the training in the Teacher’s dispensation.”’ This reason also, Bhaddāli, was not penetrated by you. A reason, Bhaddāli, was not penetrated by you: ‘Many laymen reside at Sāvatthī. They too will know of me: “The monk named Bhaddāli is one who does not fulfill the training in the Teacher’s dispensation.”’ This reason also, Bhaddāli, was not penetrated by you. A reason, Bhaddāli, was not penetrated by you: ‘Many laywomen reside at Sāvatthī. They too will know of me: “The monk named Bhaddāli is one who does not fulfill the training in the Teacher’s dispensation.”’ This reason also, Bhaddāli, was not penetrated by you. A reason, Bhaddāli, was not penetrated by you: ‘Many ascetics and brahmins of other sects have entered the rains-residence at Sāvatthī. They too will know of me: “The monk named Bhaddāli, a disciple of the ascetic Gotama, a certain elder monk, is one who does not fulfill the training in the Teacher’s dispensation.”’ This reason also, Bhaddāli, was not penetrated by you.”

‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိံ. တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယံ တွံ မယာ သိက္ခာပဒေ [Pg.103] ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ’’.

“Venerable sir, a transgression has overcome me, foolish, deluded, and unskillful as I am, in that when the Blessed One was laying down a training rule and the Saṅgha of bhikkhus was undertaking the training, I declared my lack of enthusiasm. Venerable sir, may the Blessed One accept that transgression of mine as a transgression for the sake of future restraint.” “Indeed, Bhaddāli, a transgression has overcome you, foolish, deluded, and unskillful as you are, in that when I was laying down a training rule and the Saṅgha of bhikkhus was undertaking the training, you declared your lack of enthusiasm.”

၁၃၆. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓဿ ဘိက္ခု ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော, တမဟံ ဧဝံ ဝဒေယျံ – ‘ဧဟိ မေ တွံ, ဘိက္ခု, ပင်္ကေ သင်္ကမော ဟောဟီ’တိ, အပိ နု ခေါ သော သင်္ကမေယျ ဝါ အညေန ဝါ ကာယံ သန္နာမေယျ, ‘နော’တိ ဝါ ဝဒေယျာ’’တိ?

136. “What do you think, Bhaddāli? Suppose there were a bhikkhu here who is liberated in both ways, and I were to say to him: ‘Come, bhikkhu, be a causeway for me in the mud.’ Would he act as a causeway, or would he turn his body aside, or would he say ‘no’?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“Certainly not, venerable sir.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓဿ ဘိက္ခု ပညာဝိမုတ္တော… ကာယသက္ခိ… ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော… သဒ္ဓါဝိမုတ္တော… ဓမ္မာနုသာရီ… သဒ္ဓါနုသာရီ, တမဟံ ဧဝံ ဝဒေယျံ – ‘ဧဟိ မေ တွံ, ဘိက္ခု, ပင်္ကေ သင်္ကမော ဟောဟီ’တိ, အပိ နု ခေါ သော သင်္ကမေယျ ဝါ အညေန ဝါ ကာယံ သန္နာမေယျ, ‘နော’တိ ဝါ ဝဒေယျာ’’တိ?

“What do you think, Bhaddāli? Suppose there were a bhikkhu here who is liberated by wisdom… a body-witness… one attained to view… liberated by faith… a Dhamma-follower… a faith-follower. If I were to say to him, ‘Come, bhikkhu, be a causeway for me in the mud,’ would he act as a causeway, or would he turn his body aside, or would he say ‘no’?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“Certainly not, venerable sir.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘဒ္ဒါလိ, အပိ နု တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, တသ္မိံ သမယေ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဝါ ဟောသိ ပညာဝိမုတ္တော ဝါ ကာယသက္ခိ ဝါ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော ဝါ သဒ္ဓါဝိမုတ္တော ဝါ ဓမ္မာနုသာရီ ဝါ သဒ္ဓါနုသာရီ ဝါ’’တိ?

“What do you think, Bhaddāli? At that time, were you liberated in both ways, or liberated by wisdom, or a body-witness, or one attained to view, or liberated by faith, or a Dhamma-follower, or a faith-follower?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“Certainly not, venerable sir.”

‘‘နနု တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, တသ္မိံ သမယေ ရိတ္တော တုစ္ဆော အပရဒ္ဓေါ’’တိ?

“Bhaddāli, were you not at that time empty, hollow, and at fault?”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ. အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ ဘဂဝတာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိံ. တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ. ‘‘တဂ္ဃ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယံ တွံ မယာ သိက္ခာပဒေ ပညာပိယမာနေ ဘိက္ခုသံဃေ သိက္ခံ သမာဒိယမာနေ အနုဿာဟံ ပဝေဒေသိ. ယတော စ ခေါ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ. ဝုဒ္ဓိဟေသာ, ဘဒ္ဒါလိ, အရိယဿ ဝိနယေ ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ’’.

“So it is, venerable sir. Venerable sir, a transgression has overcome me, foolish, deluded, and unskillful as I am, in that when the Blessed One was laying down a training rule and the Saṅgha of bhikkhus was undertaking the training, I declared my lack of enthusiasm. Venerable sir, may the Blessed One accept that transgression of mine as a transgression for the sake of future restraint.” “Indeed, Bhaddāli, a transgression has overcome you, foolish, deluded, and unskillful as you are, in that when I was laying down a training rule and the Saṅgha of bhikkhus was undertaking the training, you declared your lack of enthusiasm. And since you, Bhaddāli, having seen the transgression as a transgression, make amends in accordance with the Dhamma, we accept it of you. For this, Bhaddāli, is growth in the discipline of the Noble One: that one, having seen a transgression as a transgression, makes amends in accordance with the Dhamma and undertakes future restraint.”

၁၃၇. ‘‘ဣဓ, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇေယျံ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရေယျ’န္တိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ [Pg.104] ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. တဿ တထာဝူပကဋ္ဌဿ ဝိဟရတော သတ္ထာပိ ဥပဝဒတိ, အနုဝိစ္စပိ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ ဥပဝဒန္တိ, ဒေဝတာပိ ဥပဝဒန္တိ, အတ္တာပိ အတ္တာနံ ဥပဝဒတိ. သော သတ္ထာရာပိ ဥပဝဒိတော, အနုဝိစ္စပိ ဝိညူဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ ဥပဝဒိတော, ဒေဝတာဟိပိ ဥပဝဒိတော, အတ္တနာပိ အတ္တာနံ ဥပဝဒိတော န ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရောတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရိဿ.

137. “Here, Bhaddāli, a certain bhikkhu is one who does not fulfill the training in the Teacher’s Dispensation. It occurs to him: ‘What if I were to frequent a secluded lodging: a forest, the root of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest grove, an open space, or a heap of straw? Perhaps I might realize a state superior to the human state, a special state of noble knowledge and vision.’ He frequents a secluded lodging: a forest, the root of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest grove, an open space, or a heap of straw. While he is dwelling thus secluded, the Teacher reproaches him; discerning fellows in the holy life, having investigated, reproach him; deities reproach him; and he reproaches himself. That bhikkhu, being reproached by the Teacher, reproached by discerning fellows in the holy life after investigation, reproached by deities, and reproached by himself, does not realize a state superior to the human state, a special state of noble knowledge and vision. For what reason? Because, Bhaddāli, so it is for one who does not fulfill the training in the Teacher’s Dispensation.

၁၃၈. ‘‘ဣဓ ပန, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရီ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇေယျံ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. အပ္ပေဝ နာမာဟံ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရေယျ’န္တိ. သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. တဿ တထာဝူပကဋ္ဌဿ ဝိဟရတော သတ္ထာပိ န ဥပဝဒတိ, အနုဝိစ္စပိ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ န ဥပဝဒန္တိ, ဒေဝတာပိ န ဥပဝဒန္တိ, အတ္တာပိ အတ္တာနံ န ဥပဝဒတိ. သော သတ္ထာရာပိ အနုပဝဒိတော, အနုဝိစ္စပိ ဝိညူဟိ သဗြဟ္မစာရီဟိ အနုပဝဒိတော, ဒေဝတာဟိပိ အနုပဝဒိတော, အတ္တနာပိ အတ္တာနံ အနုပဝဒိတော ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ သစ္ဆိကရောတိ. သော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

138. “But here, Bhaddāli, a certain bhikkhu is one who fulfills the training in the Teacher’s Dispensation. It occurs to him: ‘What if I were to frequent a secluded lodging: a forest, the root of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest grove, an open space, or a heap of straw? Perhaps I might realize a state superior to the human state, a special state of noble knowledge and vision.’ He frequents a secluded lodging: a forest, the root of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest grove, an open space, or a heap of straw. While he is dwelling thus secluded, the Teacher does not reproach him; discerning fellows in the holy life, having investigated, do not reproach him; deities do not reproach him; and he does not reproach himself. That bhikkhu, not being reproached by the Teacher, not reproached by discerning fellows in the holy life after investigation, not reproached by deities, and not reproached by himself, realizes a state superior to the human state, a special state of noble knowledge and vision. Quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, he enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by thought and examination, with rapture and happiness born of seclusion. For what reason? Because, Bhaddāli, so it is for one who fulfills the training in the Teacher’s Dispensation.”

၁၃၉. ‘‘ပုန စပရံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

139. Furthermore, Bhaddāli, with the stilling of thought and examination, a bhikkhu enters and dwells in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without thought and examination, and has rapture and happiness born of concentration. For what reason? Because, Bhaddāli, that is how it is for one who is a fulfiller of the training in the Teacher’s Dispensation.

‘‘ပုန စပရံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ, သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ [Pg.105] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

Furthermore, Bhaddāli, with the fading away of rapture, a bhikkhu dwells equanimously, mindful, and clearly comprehending, and experiences happiness with the body; he enters and dwells in the third jhāna, of which the noble ones declare: ‘Equanimous and mindful, he dwells happily.’ For what reason? Because, Bhaddāli, that is how it is for one who is a fulfiller of the training in the Teacher’s Dispensation.

‘‘ပုန စပရံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

Furthermore, Bhaddāli, with the abandoning of pleasure and pain, and with the prior passing away of joy and sorrow, a bhikkhu enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither-painful-nor-pleasant and has purity of mindfulness due to equanimity. For what reason? Because, Bhaddāli, that is how it is for one who is a fulfiller of the training in the Teacher’s Dispensation.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

When his mind is thus concentrated, purified, bright, spotless, rid of defilements, malleable, wieldy, firm, and attained to imperturbability, he directs his mind to the knowledge of the recollection of past lives. He recollects his many kinds of past lives, that is, one birth, two births… thus with their aspects and details he recollects his many kinds of past lives. For what reason? Because, Bhaddāli, that is how it is for one who is a fulfiller of the training in the Teacher’s Dispensation.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ…ပေ… ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ; ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ…ပေ… သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿ.

When his mind is thus concentrated, purified, bright, spotless, rid of defilements, malleable, wieldy, firm, and attained to imperturbability, he directs his mind to the knowledge of the passing away and reappearance of beings. With the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate. He understands beings as they fare on according to their kamma: ‘These beings, who were endowed with misconduct of body… have reappeared in a plane of misery, a bad destination, a lower realm, in hell. But these beings, who were endowed with good conduct of body… have reappeared in a good destination, in a heavenly world.’ Thus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human… he understands beings as they fare on according to their kamma. For what reason? Because, Bhaddāli, that is how it is for one who is a fulfiller of the training in the Teacher’s Dispensation.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ [Pg.106] အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ တံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ ယထာ တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ ပရိပူရကာရိဿာ’’တိ.

When his mind is thus concentrated, purified, bright, spotless, rid of defilements, malleable, wieldy, firm, and attained to imperturbability, he directs his mind to the knowledge of the destruction of the taints. He understands as it really is: ‘This is suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the way leading to the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘These are the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the way leading to the cessation of the taints.’ As he knows and sees thus, his mind is liberated from the taint of sensual desire, from the taint of existence, and from the taint of ignorance. When it is liberated, the knowledge arises: ‘It is liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’ For what reason? Because, Bhaddāli, that is how it is for one who is a fulfiller of the training in the Teacher’s Dispensation.

၁၄၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တိ? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ နော တထာ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော ဟောတိ အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, န သမ္မာ ဝတ္တတိ, န လောမံ ပါတေတိ, န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, န သမ္မာ ဝတ္တတိ, န လောမံ ပါတေတိ, န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

140. When this was said, the Venerable Bhaddāli said to the Blessed One: “What, venerable sir, is the cause, what is the reason, why here a certain bhikkhu is repeatedly and forcefully subjected to disciplinary action? And what, venerable sir, is the cause, what is the reason, why here a certain bhikkhu is not repeatedly and forcefully subjected to disciplinary action in that way?” “Here, Bhaddāli, a certain bhikkhu is a constant offender, abounding in offenses. When spoken to by the bhikkhus, he evades the issue, diverts the discussion to external matters, and displays anger, ill will, and displeasure. He does not conduct himself properly, does not humble himself, does not act for his release, and does not say, ‘I will do what pleases the Saṅgha.’ In that case, Bhaddāli, it occurs to the bhikkhus: ‘Friends, this bhikkhu is a constant offender, abounding in offenses. When spoken to by the bhikkhus, he evades the issue, diverts the discussion to external matters, and displays anger, ill will, and displeasure. He does not conduct himself properly, does not humble himself, does not act for his release, and does not say, “I will do what pleases the Saṅgha.” It would be good, sirs, if you were to investigate this bhikkhu in such a way that this legal issue is not quickly settled.’ Thus, Bhaddāli, the bhikkhus investigate that bhikkhu in such a way that this legal issue is not quickly settled.

၁၄၁. ‘‘ဣဓ ပန, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော ဟောတိ အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ န အပနာမေတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, သမ္မာ ဝတ္တတိ, လောမံ ပါတေတိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော [Pg.107] ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အဘိဏှာပတ္တိကော အာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ န အပနာမေတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, သမ္မာ ဝတ္တတိ, လောမံ ပါတေတိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော, ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

141. Furthermore, Bhaddāli, in this Teaching, a certain monk is one who constantly commits offenses, one who is full of offenses. When admonished by the monks, he does not conceal one matter with another, does not divert the talk to external matters, and does not manifest anger, ill will, or displeasure. He conducts himself properly, lets his pride fall, and practices for his deliverance from the penalty. He says, ‘I will do that by which the Saṅgha is pleased.’ In that case, Bhaddāli, it occurs to the monks thus: ‘Friends, this monk is one who constantly commits offenses, one who is full of offenses. When admonished by the monks, he does not conceal one matter with another, does not divert the talk to external matters, does not manifest anger, ill will, or displeasure, conducts himself properly, lets his pride fall, practices for his deliverance from the penalty, and says, “I will do that by which the Saṅgha is pleased.” It would be good, venerable sirs, if you would investigate this monk in such a way that this legal issue might be settled very quickly.’ And so, Bhaddāli, the monks investigate that monk in such a way that this legal issue is settled very quickly.

၁၄၂. ‘‘ဣဓ, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော ဟောတိ အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, န သမ္မာ ဝတ္တတိ, န လောမံ ပါတေတိ, န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော အညေနညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, န သမ္မာ ဝတ္တတိ, န လောမံ ပါတေတိ, န နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ နာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော, ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ န ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

142. Here, Bhaddāli, a certain monk is one who occasionally commits offenses and is not one with many offenses. When admonished by the monks, he conceals one matter with another, diverts the talk to external matters, and manifests anger, ill will, and displeasure. He does not conduct himself properly, does not let his pride fall, does not practice for his deliverance from the penalty, and does not say, ‘I will do that by which the Saṅgha is pleased.’ In that case, Bhaddāli, it occurs to the monks thus: ‘Friends, this monk is one who occasionally commits offenses and is not one with many offenses. When admonished by the monks, he conceals one matter with another, diverts the talk to external matters, manifests anger, ill will, and displeasure, does not conduct himself properly, does not let his pride fall, does not practice for his deliverance from the penalty, and does not say, “I will do that by which the Saṅgha is pleased.” It would be good, venerable sirs, if you would investigate this monk in such a way that this legal issue might not be settled very quickly.’ And so, Bhaddāli, the monks investigate that monk in such a way that this legal issue is not settled very quickly.

၁၄၃. ‘‘ဣဓ ပန, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော ဟောတိ အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ, န ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, သမ္မာ ဝတ္တတိ, လောမံ ပါတေတိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အဓိစ္စာပတ္တိကော အနာပတ္တိဗဟုလော. သော ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော နာညေနညံ ပဋိစရတိ, န ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ, သမ္မာ ဝတ္တတိ, လောမံ ပါတေတိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, ‘ယေန သံဃော [Pg.108] အတ္တမနော ဟောတိ တံ ကရောမီ’တိ အာဟ. သာဓု ဝတာယသ္မန္တော, ဣမဿ ဘိက္ခုနော တထာ တထာ ဥပပရိက္ခထ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမေယျာတိ. တဿ ခေါ ဧဝံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခုနော ဘိက္ခူ တထာ တထာ ဥပပရိက္ခန္တိ ယထာဿိဒံ အဓိကရဏံ ခိပ္ပမေဝ ဝူပသမ္မတိ.

143. Furthermore, Bhaddāli, in this Teaching, a certain monk is one who occasionally commits offenses and is not one with many offenses. When admonished by the monks, he does not conceal one matter with another, does not divert the talk to external matters, and does not manifest anger, ill will, or displeasure. He conducts himself properly, lets his pride fall, and practices for his deliverance from the penalty. He says, ‘I will do that by which the Saṅgha is pleased.’ In that case, Bhaddāli, it occurs to the monks thus: ‘Friends, this monk is one who occasionally commits offenses and is not one with many offenses. When admonished by the monks, he does not conceal one matter with another, does not divert the talk to external matters, does not manifest anger, ill will, or displeasure, conducts himself properly, lets his pride fall, practices for his deliverance from the penalty, and says, “I will do that by which the Saṅgha is pleased.” It would be good, venerable sirs, if you would investigate this monk in such a way that this legal issue might be settled very quickly.’ And so, Bhaddāli, the monks investigate that monk in such a way that this legal issue is settled very quickly.

၁၄၄. ‘‘ဣဓ, ဘဒ္ဒါလိ, ဧကစ္စော ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. သစေ မယံ ဣမံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရိဿာမ – မာ ယမ္ပိဿ တံ သဒ္ဓါမတ္တကံ ပေမမတ္တကံ တမှာပိ ပရိဟာယီ’တိ. သေယျထာပိ, ဘဒ္ဒါလိ, ပုရိသဿ ဧကံ စက္ခုံ, တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ တံ ဧကံ စက္ခုံ ရက္ခေယျုံ – ‘မာ ယမ္ပိဿ တံ ဧကံ စက္ခုံ တမှာပိ ပရိဟာယီ’တိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဒ္ဓါမတ္တကေန ဝဟတိ ပေမမတ္တကေန. သစေ မယံ ဣမံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရိဿာမ – မာ ယမ္ပိဿ တံ သဒ္ဓါမတ္တကံ ပေမမတ္တကံ တမှာပိ ပရိဟာယီ’တိ. အယံ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တိ. အယံ ပန, ဘဒ္ဒါလိ, ဟေတု အယံ ပစ္စယော, ယေန မိဓေကစ္စံ ဘိက္ခုံ နော တထာ ပသယှ ပသယှ ကာရဏံ ကရောန္တီ’’တိ.

144. Here, Bhaddāli, a certain monk carries on through mere faith, through mere affection. In that case, Bhaddāli, it occurs to the monks thus: ‘Friends, this monk carries on through mere faith, through mere affection. If we were to deal with this monk very forcefully, that mere faith and mere affection which he has might be lost.’ It is just as if, Bhaddāli, a man had only one eye, and his friends, companions, relatives, and kin would guard that one eye, thinking: ‘Let him not lose even this one eye that he has.’ In the same way, Bhaddāli, here a certain monk carries on through mere faith, through mere affection. In that case, Bhaddāli, it occurs to the monks thus: ‘Friends, this monk carries on through mere faith, through mere affection. If we were to deal with this monk very forcefully, that mere faith and mere affection which he has might be lost.’ This, Bhaddāli, is the reason, this is the cause, why here some monks are dealt with very forcefully. And this, Bhaddāli, is the reason, this is the cause, why here some monks are not dealt with so very forcefully.

၁၄၅. ‘‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန ပုဗ္ဗေ အပ္ပတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ အဟေသုံ ဗဟုတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟိံသု? ကော ပန, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ယေန ဧတရဟိ ဗဟုတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ ဟောန္တိ အပ္ပတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟန္တီ’တိ? ‘‘ဧဝမေတံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဟောတိ သတ္တေသု ဟာယမာနေသု, သဒ္ဓမ္မေ အန္တရဓာယမာနေ, ဗဟုတရာနိ စေဝ သိက္ခာပဒါနိ ဟောန္တိ အပ္ပတရာ စ ဘိက္ခူ အညာယ သဏ္ဌဟန္တီတိ. န တာဝ, ဘဒ္ဒါလိ, သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ ယာဝ န ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ. ယတော စ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ, အထ သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ တေသံယေဝ အာသဝဋ္ဌာနီယာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိဃာတာယ. န တာဝ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ ယာဝ န သံဃော မဟတ္တံ ပတ္တော ဟောတိ. ယတော စ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, သံဃော မဟတ္တံ ပတ္တော ဟောတိ, အထ ဣဓေကစ္စေ [Pg.109] အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ. အထ သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ တေသံယေဝ အာသဝဋ္ဌာနီယာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိဃာတာယ. န တာဝ, ဘဒ္ဒါလိ, ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ ယာဝ န သံဃော လာဘဂ္ဂံ ပတ္တော ဟောတိ, ယသဂ္ဂံ ပတ္တော ဟောတိ, ဗာဟုသစ္စံ ပတ္တော ဟောတိ, ရတ္တညုတံ ပတ္တော ဟောတိ. ယတော စ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, သံဃော ရတ္တညုတံ ပတ္တော ဟောတိ, အထ ဣဓေကစ္စေ အာသဝဋ္ဌာနီယာ ဓမ္မာ သံဃေ ပါတုဘဝန္တိ, အထ သတ္ထာ သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညာပေတိ တေသံယေဝ အာသဝဋ္ဌာနီယာနံ ဓမ္မာနံ ပဋိဃာတာယ.

145. ‘Venerable Sir, what is the cause, what is the reason that formerly there were fewer training rules and more monks were established in final knowledge? And Venerable Sir, what is the cause, what is the reason that now there are more training rules and fewer monks are established in final knowledge?’ ‘It is so, Bhaddāli. When beings are declining, when the true Dhamma is disappearing, there are more training rules and fewer monks are established in final knowledge. Bhaddāli, the Teacher does not lay down a training rule for the disciples as long as certain conditions that are a basis for the taints have not arisen in the Saṅgha. But when certain conditions that are a basis for the taints arise in the Saṅgha, then the Teacher lays down a training rule for the disciples to counteract those very conditions that are a basis for the taints. Bhaddāli, certain conditions that are a basis for the taints do not arise in the Saṅgha as long as the Saṅgha has not reached great size. But when the Saṅgha has reached great size, then certain conditions that are a basis for the taints arise in the Saṅgha. Then the Teacher lays down a training rule for the disciples to counteract those very conditions that are a basis for the taints. Bhaddāli, certain conditions that are a basis for the taints do not arise in the Saṅgha as long as the Saṅgha has not reached the peak of gains, the peak of fame, the peak of learning, or the peak of seniority. But when the Saṅgha has reached the peak of seniority, then certain conditions that are a basis for the taints arise in the Saṅgha. Then the Teacher lays down a training rule for the disciples to counteract those very conditions that are a basis for the taints.’

၁၄၆. ‘‘အပ္ပကာ ခေါ တုမှေ, ဘဒ္ဒါလိ, တေန သမယေန အဟုဝတ္ထ ယဒါ ဝေါ အဟံ အာဇာနီယသုသူပမံ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေသိံ. တံ သရသိ ဘဒ္ဒါလီ’’တိ?

146. “You were few indeed, Bhaddāli, at that time when I taught you the Dhamma exposition with the simile of the young thoroughbred horse. Do you remember that, Bhaddāli?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“No, Venerable Sir.”

‘‘တတြ, ဘဒ္ဒါလိ, ကံ ဟေတုံ ပစ္စေသီ’’တိ?

“In that case, Bhaddāli, what do you take to be the reason?”

‘‘သော ဟိ နူနာဟံ, ဘန္တေ, ဒီဃရတ္တံ သတ္ထုသာသနေ သိက္ခာယ အပရိပူရကာရီ အဟောသိ’’န္တိ.

“Indeed, Venerable Sir, it must be that for a long time I have been one who did not fulfill the training in the Teacher's dispensation.”

‘‘န ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဧသေဝ ဟေတု, ဧသ ပစ္စယော. အပိ စ မေ တွံ, ဘဒ္ဒါလိ, ဒီဃရတ္တံ စေတသာ စေတောပရိစ္စ ဝိဒိတော – ‘န စာယံ မောဃပုရိသော မယာ ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗစေတသော သမန္နာဟရိတွာ ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတီ’တိ. အပိ စ တေ အဟံ, ဘဒ္ဒါလိ, အာဇာနီယသုသူပမံ ဓမ္မပရိယာယံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ; ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“That is not the only cause, Bhaddāli, not the only reason. Moreover, Bhaddāli, for a long time you have been known to me, as I have encompassed your mind with my mind: ‘This worthless man, when the Dhamma is being taught by me, does not treat it as essential, does not apply his mind, does not bring his whole heart to bear, nor listen with an attentive ear to the Dhamma.’ Nevertheless, Bhaddāli, I will teach you the Dhamma exposition with the simile of the young thoroughbred horse. Listen to it and attend carefully; I will speak.” “Yes, Venerable Sir,” replied Venerable Bhaddāli to the Blessed One. The Blessed One said this:

၁၄၇. ‘‘သေယျထာပိ, ဘဒ္ဒါလိ, ဒက္ခော အဿဒမကော ဘဒြံ အဿာဇာနီယံ လဘိတွာ ပဌမေနေဝ မုခါဓာနေ ကာရဏံ ကာရေတိ. တဿ မုခါဓာနေ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ ဟောန္တိယေဝ ဝိသူကာယိတာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ, ယထာ တံ အကာရိတပုဗ္ဗံ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ. သော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ယတော ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘဒြော အဿာဇာနီယော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗုတော ဟောတိ, တမေနံ အဿဒမကော ဥတ္တရိ ကာရဏံ ကာရေတိ ယုဂါဓာနေ. တဿ ယုဂါဓာနေ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ ဟောန္တိယေဝ ဝိသူကာယိတာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ, ယထာ တံ အကာရိတပုဗ္ဗံ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ. သော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ[Pg.110]. ယတော ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘဒြော အဿာဇာနီယော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗုတော ဟောတိ, တမေနံ အဿဒမကော ဥတ္တရိ ကာရဏံ ကာရေတိ အနုက္ကမေ မဏ္ဍလေ ခုရကာသေ ဓာဝေ ဒဝတ္တေ ရာဇဂုဏေ ရာဇဝံသေ ဥတ္တမေ ဇဝေ ဥတ္တမေ ဟယေ ဥတ္တမေ သာခလျေ. တဿ ဥတ္တမေ ဇဝေ ဥတ္တမေ ဟယေ ဥတ္တမေ သာခလျေ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ ဟောန္တိယေဝ ဝိသူကာယိတာနိ ဝိသေဝိတာနိ ဝိပ္ဖန္ဒိတာနိ ကာနိစိ ကာနိစိ, ယထာ တံ အကာရိတပုဗ္ဗံ ကာရဏံ ကာရိယမာနဿ. သော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗာယတိ. ယတော ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘဒြော အဿာဇာနီယော အဘိဏှကာရဏာ အနုပုဗ္ဗကာရဏာ တသ္မိံ ဌာနေ ပရိနိဗ္ဗုတော ဟောတိ, တမေနံ အဿဒမကော ဥတ္တရိ ဝဏ္ဏိယဉ္စ ပါဏိယဉ္စ အနုပ္ပဝေစ္ဆတိ. ဣမေဟိ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘဒြော အဿာဇာနီယော ရာဇာရဟော ဟောတိ ရာဇဘောဂ္ဂေါ ရညော အင်္ဂန္တေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

147. “Just as, Bhaddāli, a skilled horse trainer, having obtained a fine thoroughbred horse, first subjects it to the discipline of accepting the bridle. While being subjected to the discipline of accepting the bridle, it has some struggles, squirmings, and thrashings, as is the case when being subjected to a discipline not undergone before. But through repeated and gradual discipline, it becomes settled in that practice. When, Bhaddāli, the fine thoroughbred horse has become settled in that practice through repeated and gradual discipline, the horse trainer then subjects it to the further discipline of accepting the yoke. While being subjected to the discipline of accepting the yoke, it has some struggles, squirmings, and thrashings, as is the case when being subjected to a discipline not undergone before. But through repeated and gradual discipline, it becomes settled in that practice. When, Bhaddāli, the fine thoroughbred horse has become settled in that practice through repeated and gradual discipline, the horse trainer then subjects it to the further discipline of pacing, circling, hoof-play, galloping, playfulness, royal qualities, noble lineage, supreme speed, supreme horsemanship, and supreme docility. While being subjected to the discipline of supreme speed, supreme horsemanship, and supreme docility, it has some struggles, squirmings, and thrashings, as is the case when being subjected to a discipline not undergone before. But through repeated and gradual discipline, it becomes settled in that practice. When, Bhaddāli, the fine thoroughbred horse has become settled in that practice through repeated and gradual discipline, the horse trainer then further provides it with choice fodder and drink. Endowed with these ten qualities, Bhaddāli, a fine thoroughbred horse becomes worthy of a king, fit for a king’s use, and is reckoned as a very limb of the king.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ. ကတမေဟိ ဒသဟိ? ဣဓ, ဘဒ္ဒါလိ, ဘိက္ခု အသေခါယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသင်္ကပ္ပေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝါစာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာကမ္မန္တေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာအာဇီဝေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဝါယာမေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာသတိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသမာဓိနာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဉာဏေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘဒ္ဒါလိ, ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု အာဟုနေယျော ဟောတိ ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ.

Just so, Bhaddāli, a bhikkhu endowed with ten qualities is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. With what ten? Here, Bhaddāli, a bhikkhu is endowed with the right view of one beyond training, endowed with the right intention of one beyond training, endowed with the right speech of one beyond training, endowed with the right action of one beyond training, endowed with the right livelihood of one beyond training, endowed with the right effort of one beyond training, endowed with the right mindfulness of one beyond training, endowed with the right concentration of one beyond training, endowed with the right knowledge of one beyond training, and endowed with the right liberation of one beyond training. Indeed, Bhaddāli, a bhikkhu endowed with these ten qualities is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ဘဒ္ဒါလိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Bhaddāli, being pleased, rejoiced in the Blessed One’s words.

ဘဒ္ဒါလိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

The Bhaddāli Sutta, the fifth, is concluded.

၆. လဋုကိကောပမသုတ္တံ

6. The Discourse with the Simile of the Quail

၁၄၈. ဧဝံ [Pg.111] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အင်္ဂုတ္တရာပေသု ဝိဟရတိ အာပဏံ နာမ အင်္ဂုတ္တရာပါနံ နိဂမော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အာပဏံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အာပဏေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေနညတရော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အာယသ္မာပိ ခေါ ဥဒါယီ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ အာပဏံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အာပဏေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန သော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ဥဒါယိဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ဒုက္ခဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ သုခဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ; ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ.

148. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling among the Aṅguttarāpas, in a market-town of the Aṅguttarāpas named Āpaṇa. Then, in the morning, the Blessed One dressed, and taking his bowl and outer robe, entered Āpaṇa for alms. Having gone for alms in Āpaṇa and returned from the alms round after his meal, he approached a certain woodland for the day's abiding. Having entered that woodland, he sat down at the foot of a certain tree for the day's abiding. The Venerable Udāyī also, in the morning, dressed, and taking his bowl and outer robe, entered Āpaṇa for alms. Having gone for alms in Āpaṇa and returned from the alms round after his meal, he approached that same woodland for the day's abiding. Having entered that woodland, he sat down at the foot of a certain tree for the day's abiding. Then, while the Venerable Udāyī was alone in seclusion, this reflection arose in his mind: ‘Truly, the Blessed One is for us the remover of many painful states, the bringer of many pleasant states; truly, the Blessed One is for us the remover of many unwholesome states, the bringer of many wholesome states.’ Then, in the evening, the Venerable Udāyī arose from seclusion and approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side.

၁၄၉. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ဒုက္ခဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ သုခဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ; ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ’တိ. မယဉှိ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ. အဟု ခေါ သော, ဘန္တေ, သမယော ယံ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘ဣင်္ဃ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ဒိဝါဝိကာလဘောဇနံ ပဇဟထာ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အဟုဒေဝ အညထတ္တံ, အဟုဒေဝ ဒေါမနဿံ – ‘ယမ္ပိ နော သဒ္ဓါ ဂဟပတိကာ ဒိဝါ ဝိကာလေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေန္တိ တဿပိ နော ဘဂဝါ ပဟာနမာဟ, တဿပိ နော သုဂတော ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’တိ. တေ [Pg.112] မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပေမဉ္စ ဂါရဝဉ္စ ဟိရိဉ္စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ သမ္ပဿမာနာ ဧဝံ တံ ဒိဝါဝိကာလဘောဇနံ ပဇဟိမှာ. တေ မယံ, ဘန္တေ, သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ. အဟု ခေါ သော, ဘန္တေ, သမယော ယံ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘ဣင်္ဃ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧတံ ရတ္တိံဝိကာလဘောဇနံ ပဇဟထာ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အဟုဒေဝ အညထတ္တံ အဟုဒေဝ ဒေါမနဿံ – ‘ယမ္ပိ နော ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဘတ္တာနံ ပဏီတသင်္ခါတတရံ တဿပိ နော ဘဂဝါ ပဟာနမာဟ, တဿပိ နော သုဂတော ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘန္တေ, အညတရော ပုရိသော ဒိဝါ သူပေယျံ လဘိတွာ ဧဝမာဟ – ‘ဟန္ဒ စ ဣမံ နိက္ခိပထ, သာယံ သဗ္ဗေဝ သမဂ္ဂါ ဘုဉ္ဇိဿာမာ’တိ. ယာ ကာစိ, ဘန္တေ, သင်္ခတိယော သဗ္ဗာ တာ ရတ္တိံ, အပ္ပာ ဒိဝါ. တေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပေမဉ္စ ဂါရဝဉ္စ ဟိရိဉ္စ ဩတ္တပ္ပဉ္စ သမ္ပဿမာနာ ဧဝံ တံ ရတ္တိံဝိကာလဘောဇနံ ပဇဟိမှာ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တာ စန္ဒနိကမ္ပိ ပဝိသန္တိ, ဩလိဂလ္လေပိ ပပတန္တိ, ကဏ္ဋကာဝါဋမ္ပိ အာရောဟန္တိ, သုတ္တမ္ပိ ဂါဝိံ အာရောဟန္တိ, မာဏဝေဟိပိ သမာဂစ္ဆန္တိ ကတကမ္မေဟိပိ အကတကမ္မေဟိပိ, မာတုဂါမောပိ တေ အသဒ္ဓမ္မေန နိမန္တေတိ. ဘူတပုဗ္ဗာဟံ, ဘန္တေ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယံ ပိဏ္ဍာယ စရာမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ မံ, ဘန္တေ, အညတရာ ဣတ္ထီ ဝိဇ္ဇန္တရိကာယ ဘာဇနံ ဓောဝန္တီ. ဒိသွာ မံ ဘီတာ ဝိဿရမကာသိ – ‘အဘုမ္မေ ပိသာစော ဝတ မ’န္တိ! ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘန္တေ, တံ ဣတ္ထိံ ဧတဒဝေါစံ – ‘နာဟံ, ဘဂိနိ, ပိသာစော; ဘိက္ခု ပိဏ္ဍာယ ဌိတော’တိ. ‘ဘိက္ခုဿ အာတုမာရီ, ဘိက္ခုဿ မာတုမာရီ ! ဝရံ တေ, ဘိက္ခု, တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိ ပရိကန္တော, န တွေဝ ဝရံ ယံ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယံ ကုစ္ဆိဟေတု ပိဏ္ဍာယ စရသီ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, တဒနုဿရတော ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ဒုက္ခဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ သုခဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ; ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အပဟတ္တာ, ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ’’’တိ.

149. Then, the Venerable Udāyī, having sat down to one side, said this to the Blessed One: 'Here, venerable sir, while I was alone in seclusion, this thought arose in my mind: ‘Indeed, the Blessed One has removed many states of suffering for us; indeed, the Blessed One has brought many states of happiness for us. Indeed, the Blessed One has removed many unwholesome states for us; indeed, the Blessed One has brought many wholesome states for us.’ For, venerable sir, in the past we used to eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time. There came a time, venerable sir, when the Blessed One addressed the monks: ‘Come, monks, abandon this daytime meal at the wrong time.’ Then, venerable sir, I felt dismay and sorrow: ‘The faithful householders give us delicious food during the day at the wrong time, yet the Blessed One tells us to abandon it, the Fortunate One advises us to relinquish it.’ But, venerable sir, out of love, respect, shame, and fear of wrongdoing toward the Blessed One, we abandoned that daytime meal at the wrong time. Then, venerable sir, we ate only in the evening and in the morning. There came another time, venerable sir, when the Blessed One addressed the monks: ‘Come, monks, abandon this nighttime meal at the wrong time.’ Then, venerable sir, I felt dismay and sorrow: ‘The Blessed One tells us to abandon even the one considered more delicious of these two meals, the Fortunate One advises us to relinquish it.’ Once, venerable sir, a certain man obtained relish during the day and said: ‘Come, set this aside, and in the evening we will all eat it together.’ Indeed, venerable sir, whatever delicacies are prepared are all for the nighttime; few are for the daytime. But, venerable sir, out of love, respect, shame, and fear of wrongdoing toward the Blessed One, we abandoned that nighttime meal at the wrong time. Once, venerable sir, monks wandering for alms in the pitch-black darkness of night entered a sewer, fell into a cesspit, climbed over a thorny fence, stepped on a sleeping cow, and encountered thieves, both those who had already committed a crime and those who had not. A woman even invited them to misconduct. Once, venerable sir, I was wandering for alms in the pitch-black darkness of night. A certain woman saw me by a flash of lightning while washing a pot and, frightened, screamed: ‘Woe is me! A goblin is upon me!’ When she said this, I told her: ‘Sister, I am not a goblin; I am a monk standing for alms.’ She replied: ‘May your father die, monk! May your mother die! Better for you, monk, that your belly be slit open with a sharp butcher’s knife than to wander for alms in the pitch-black darkness of night for the sake of your belly!’ Recalling this, venerable sir, I think: ‘Indeed, the Blessed One has removed many states of suffering for us; indeed, the Blessed One has brought many states of happiness for us. Indeed, the Blessed One has removed many unwholesome states for us; indeed, the Blessed One has brought many wholesome states for us.’”

၁၅၀. ‘‘ဧဝမေဝ ပနုဒါယိ, ဣဓေကစ္စေ မောဃပုရိသာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ. တေ တဉ္စေဝ နပ္ပဇဟန္တိ, မယိ [Pg.113] စ အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော – သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, လဋုကိကာ သကုဏိကာ ပူတိလတာယ ဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓါ တတ္ထေဝ ဝဓံ ဝါ ဗန္ဓံ ဝါ မရဏံ ဝါ အာဂမေတိ. ယော နု ခေါ, ဥဒါယိ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယေန သာ လဋုကိကာ သကုဏိကာ ပူတိလတာယ ဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓါ တတ္ထေဝ ဝဓံ ဝါ ဗန္ဓံ ဝါ မရဏံ ဝါ အာဂမေတိ, တဉှိ တဿာ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓန’န္တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဥဒါယိ, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. ယေန သာ, ဘန္တေ, လဋုကိကာ သကုဏိကာ ပူတိလတာယ ဗန္ဓနေန ဗဒ္ဓါ တတ္ထေဝ ဝဓံ ဝါ ဗန္ဓံ ဝါ မရဏံ ဝါ အာဂမေတိ, တဉှိ တဿာ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣဓေကစ္စေ မောဃပုရိသာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ? တေ တဉ္စေဝ နပ္ပဇဟန္တိ, မယိ စ အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’’.

150. In the same way, Udāyī, some foolish men here, when told by me, ‘Give this up,’ say, ‘Why is this ascetic so excessively scrupulous about this trifling, petty thing?’ They do not give it up, and they establish displeasure in me and in those monks who are desirous of the training. For those foolish men, Udāyī, that becomes a strong bond, a firm bond, a lasting bond, an unrotten bond, a thick log. Just as, Udāyī, a small quail bound by a rotten creeper meets with slaughter, bondage, or death right there. If someone were to say, ‘That by which this small quail, bound by a rotten creeper, meets with slaughter, bondage, or death right there—that is for her a weak bond, a feeble bond, a rotten bond, a worthless bond’—would he be speaking rightly, Udāyī?" "No, venerable sir. That by which this small quail, bound by a rotten creeper, meets with slaughter, bondage, or death right there—that is for her a strong bond, a firm bond, a lasting bond, an unrotten bond, a thick log." "Just so, Udāyī, some foolish men here, when told by me, ‘Give this up,’ say, ‘Why is this ascetic so excessively scrupulous about this trifling, petty thing?’ They do not give it up, and they establish displeasure in me and in those monks who are desirous of the training. For those foolish men, Udāyī, that becomes a strong bond, a firm bond, a lasting bond, an unrotten bond, a thick log.

၁၅၁. ‘‘ဣဓ ပနုဒါယိ, ဧကစ္စေ ကုလပုတ္တာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ ပဟာတဗ္ဗဿ ယဿ နော ဘဂဝါ ပဟာနမာဟ, ယဿ နော သုဂတော ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’တိ? တေ တဉ္စေဝ ပဇဟန္တိ, မယိ စ န အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေ တံ ပဟာယ အပ္ပောဿုက္ကာ ပန္နလောမာ ပရဒတ္တဝုတ္တာ မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓနံ – သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော ဒဠှေဟိ ဝရတ္တေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ ဤသကံယေဝ ကာယံ သန္နာမေတွာ တာနိ ဗန္ဓနာနိ သံဆိန္ဒိတွာ သံပဒါလေတွာ ယေန ကာမံ ပက္ကမတိ. ယော နု ခေါ, ဥဒါယိ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယေဟိ သော ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော ဒဠှေဟိ ဝရတ္တေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ ဤသကံယေဝ ကာယံ သန္နာမေတွာ တာနိ ဗန္ဓနာနိ သံဆိန္ဒိတွာ သံပဒါလေတွာ ယေန ကာမံ ပက္ကမတိ, တဉှိ တဿ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ [Pg.114] ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဥဒါယိ, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. ယေဟိ သော, ဘန္တေ, ရညော နာဂေါ ဤသာဒန္တော ဥရူဠှဝါ အဘိဇာတော သင်္ဂါမာဝစရော ဒဠှေဟိ ဝရတ္တေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ ဤသကံယေဝ ကာယံ သန္နာမေတွာ တာနိ ဗန္ဓနာနိ သံဆိန္ဒိတွာ သံပဒါလေတွာ ယေန ကာမံ ပက္ကမတိ, တဉှိ တဿ အဗလံ ဗန္ဓနံ…ပေ… အသာရကံ ဗန္ဓန’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣဓေကစ္စေ ကုလပုတ္တာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ ပဟာတဗ္ဗဿ ယဿ နော ဘဂဝါ ပဟာနမာဟ, ယဿ နော သုဂတော ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’တိ? တေ တဉ္စေဝ ပဇဟန္တိ, မယိ စ န အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေ တံ ပဟာယ အပ္ပောဿုက္ကာ ပန္နလောမာ ပရဒတ္တဝုတ္တာ မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓနံ’’.

151. Herein, Udāyī, some clansmen, when told by me, ‘Abandon this,’ say thus: ‘What is this trifling, insignificant thing to be abandoned, that our Blessed One speaks of its abandonment, that our Sugata speaks of its relinquishment?’ They abandon that very thing and do not arouse displeasure towards me, nor towards those monks who are desirous of training. They, having abandoned that, dwell without anxiety, with pride cast down, living on what is given by others, with a mind that has become like a deer's. For them, Udāyī, that is a weak fetter, a feeble fetter, a rotten fetter, a sapless fetter. Suppose, Udāyī, a king's elephant with tusks like a chariot-pole, well-proportioned, of noble breed, a battle-goer, were bound with strong leather straps. Bending its body just a little, it would cut and break those bonds and depart wherever it wished. Now, Udāyī, if someone were to say: ‘Those bonds with which the king's elephant with tusks like a chariot-pole, well-proportioned, of noble breed, a battle-goer, was bound, which it cut and broke by bending its body just a little and departed wherever it wished—for it that was a strong fetter, a firm fetter, an enduring fetter, an unrotting fetter, a thick wooden fetter’—would that person be speaking rightly?" "Certainly not, venerable sir. Those bonds with which the king's elephant... departed wherever it wished—for it that was a weak fetter... a sapless fetter." "Even so, Udāyī, some clansmen here, when told by me, ‘Abandon this,’ say thus: ‘What is this trifling, insignificant thing to be abandoned, that our Blessed One speaks of its abandonment, that our Sugata speaks of its relinquishment?’ They abandon that very thing and do not arouse displeasure towards me, nor towards those monks who are desirous of training. They, having abandoned that, dwell without anxiety, with pride cast down, living on what is given by others, with a mind that has become like a deer's. For them, Udāyī, that is a weak fetter, a feeble fetter, a rotten fetter, a sapless fetter.

၁၅၂. ‘‘သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော ဒလိဒ္ဒေါ အဿကော အနာဠှိယော; တဿ’ဿ ဧကံ အဂါရကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ ကာကာတိဒါယိံ နပရမရူပံ, ဧကာ ခဋောပိကာ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ နပရမရူပါ, ဧကိဿာ ကုမ္ဘိယာ ဓညသမဝါပကံ နပရမရူပံ, ဧကာ ဇာယိကာ နပရမရူပါ. သော အာရာမဂတံ ဘိက္ခုံ ပဿေယျ သုဓောတဟတ္ထပါဒံ မနုညံ ဘောဇနံ ဘုတ္တာဝိံ သီတာယ ဆာယာယ နိသိန္နံ အဓိစိတ္တေ ယုတ္တံ. တဿ ဧဝမဿ – ‘သုခံ ဝတ, ဘော, သာမညံ, အာရောဂျံ ဝတ, ဘော, သာမညံ! သော ဝတဿံ ယောဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော န သက္ကုဏေယျ ဧကံ အဂါရကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ ကာကာတိဒါယိံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ခဋောပိကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကိဿာ ကုမ္ဘိယာ ဓညသမဝါပကံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ဇာယိကံ နပရမရူပံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. ယော နု ခေါ, ဥဒါယိ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယေဟိ သော ပုရိသော ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ န သက္ကောတိ ဧကံ အဂါရကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ ကာကာတိဒါယိံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ခဋောပိကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကိဿာ ကုမ္ဘိယာ ဓညသမဝါပကံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ဇာယိကံ နပရမရူပံ ပဟာယ ကေသမဿုံ [Pg.115] ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ; တဉှိ တဿ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓန’န္တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဥဒါယိ, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. ယေဟိ သော, ဘန္တေ, ပုရိသော ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ, န သက္ကောတိ ဧကံ အဂါရကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ ကာကာတိဒါယိံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ခဋောပိကံ ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကိဿာ ကုမ္ဘိယာ ဓညသမဝါပကံ နပရမရူပံ ပဟာယ, ဧကံ ဇာယိကံ နပရမရူပံ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ; တဉှိ တဿ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣဓေကစ္စေ မောဃပုရိသာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ အဓိသလ္လိခတေဝါယံ သမဏော’တိ? တေ တဉ္စေဝ နပ္ပဇဟန္တိ, မယိ စ အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’’.

152. Suppose, Udāyī, there is a man who is poor, without possessions, and destitute. He might have a single hut, dilapidated and ruined, exposed to crows, not of the best quality; a single cot, dilapidated and ruined, not of the best quality; a single pot with a collection of grains, not of the best quality; and a single wife, not of the best quality. He might see a monk in a monastery, with hands and feet well washed, having eaten a delightful meal, sitting in the cool shade, devoted to the higher mind. It might occur to him: ‘Ah, how pleasant is the state of a recluse! Ah, how healthy is the state of a recluse! If only I were to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness!’ But he would be unable to abandon his single dilapidated hut... his single wife... to shave off his hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness. Now, Udāyī, if someone were to say: ‘Those bonds by which that man is bound, such that he is unable to abandon his single dilapidated hut... and go forth... for him that is a weak fetter, a feeble fetter, a rotten fetter, a sapless fetter’—would that person be speaking rightly?" "Certainly not, venerable sir. Those bonds by which that man is bound... for him that is a strong fetter, a firm fetter, an enduring fetter, an unrotting fetter, a thick wooden fetter." "Even so, Udāyī, some worthless men here, when told by me, ‘Abandon this,’ say thus: ‘What is there to this trifling, insignificant thing? This ascetic is just being over-scrupulous.’ They do not abandon that very thing, and they arouse displeasure towards me and towards those monks who are desirous of training. For them, Udāyī, that becomes a strong fetter, a firm fetter, an enduring fetter, an unrotting fetter, a thick wooden fetter.

၁၅၃. ‘‘သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ, နေကာနံ နိက္ခဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ဓညဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ခေတ္တဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ဝတ္ထုဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ဘရိယဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ဒါသဂဏာနံ စယော, နေကာနံ ဒါသိဂဏာနံ စယော; သော အာရာမဂတံ ဘိက္ခုံ ပဿေယျ သုဓောတဟတ္ထပါဒံ မနုညံ ဘောဇနံ ဘုတ္တာဝိံ သီတာယ ဆာယာယ နိသိန္နံ အဓိစိတ္တေ ယုတ္တံ. တဿ ဧဝမဿ – ‘သုခံ ဝတ, ဘော, သာမညံ, အာရောဂျံ ဝတ, ဘော, သာမညံ! သော ဝတဿံ ယောဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော သက္ကုဏေယျ နေကာနိ နိက္ခဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဓညဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ခေတ္တဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဝတ္ထုဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဘရိယဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသိဂဏာနိ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. ယော နု ခေါ, ဥဒါယိ, ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယေဟိ သော ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ, သက္ကောတိ နေကာနိ နိက္ခဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဓညဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ [Pg.116] ခေတ္တဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဝတ္ထုဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဘရိယဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသိဂဏာနိ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ, တဉှိ တဿ ဗလဝံ ဗန္ဓနံ, ဒဠှံ ဗန္ဓနံ, ထိရံ ဗန္ဓနံ, အပူတိကံ ဗန္ဓနံ, ထူလော, ကလိင်္ဂရော’တိ; သမ္မာ နု ခေါ သော, ဥဒါယိ, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ. ယေဟိ သော, ဘန္တေ, ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ, သက္ကောတိ နေကာနိ နိက္ခဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဓညဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ခေတ္တဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဝတ္ထုဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဘရိယဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသဂဏာနိ ပဟာယ, နေကာနိ ဒါသိဂဏာနိ ပဟာယ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ; တဉှိ တဿ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓန’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣဓေကစ္စေ ကုလပုတ္တာ ‘ဣဒံ ပဇဟထာ’တိ မယာ ဝုစ္စမာနာ တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ကိံ ပနိမဿ အပ္ပမတ္တကဿ ဩရမတ္တကဿ ပဟာတဗ္ဗဿ ယဿ နော ဘဂဝါ ပဟာနမာဟ ယဿ, နော သုဂတော ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’တိ? တေ တဉ္စေဝ ပဇဟန္တိ, မယိ စ န အပ္ပစ္စယံ ဥပဋ္ဌာပေန္တိ. ယေ စ ဘိက္ခူ သိက္ခာကာမာ တေ တံ ပဟာယ အပ္ပောဿုက္ကာ ပန္နလောမာ ပရဒတ္တဝုတ္တာ မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရန္တိ. တေသံ တံ, ဥဒါယိ, ဟောတိ အဗလံ ဗန္ဓနံ, ဒုဗ္ဗလံ ဗန္ဓနံ, ပူတိကံ ဗန္ဓနံ, အသာရကံ ဗန္ဓနံ’’.

153. “For example, Udāyi, a householder or a householder’s son is wealthy, with great riches and possessions: a collection of many groups of gold coins, a collection of many groups of grain, a collection of many groups of fields, a collection of many groups of properties, a collection of many groups of wives, a collection of many groups of male slaves, and a collection of many groups of female slaves. He might see a monk in a monastery who has washed his hands and feet well, has eaten a delightful meal, and is sitting in the cool shade, engaged in the higher mind. To him this thought might occur: ‘Oh, how happy is the state of a recluse! Oh, how healthy is the state of a recluse! It would be good if I were to shave off my hair and beard, put on the ochre-dyed robes, and go forth from the household life into homelessness!’ And he would be able to abandon his many groups of gold coins, many groups of grain, many groups of fields, many groups of properties, many groups of wives, many groups of male slaves, and many groups of female slaves, to shave off his hair and beard, put on the ochre-dyed robes, and go forth from the household life into homelessness. Now, Udāyi, if someone were to say: ‘The bonds by which that householder or householder’s son is bound, such that he is able to abandon his many groups of gold coins, many groups of grain, many groups of fields, many groups of properties, many groups of wives, many groups of male slaves, and many groups of female slaves, to shave off his hair and beard, put on the ochre-dyed robes, and go forth from the household life into homelessness—surely, that bond for him is powerful, firm, solid, unrotting, a thick log-fetter!’—would that person be speaking rightly, Udāyi?” “No, venerable sir. The bonds by which that householder or householder’s son is bound, such that he is able to abandon his many groups of gold coins, many groups of grain, many groups of fields, many groups of properties, many groups of wives, many groups of male slaves, and many groups of female slaves, to shave off his hair and beard, put on the ochre-dyed robes, and go forth from the household life into homelessness—surely, that bond for him is powerless, weak, rotting, and without substance.” “Just so, Udāyi, when I say to some clansmen here, ‘Abandon this,’ they say: ‘What is this trifling, inferior thing to be abandoned, for which the Blessed One speaks of abandoning, for which the Well-farer speaks of relinquishing?’ They do abandon just that, and they do not establish displeasure towards me, nor towards those monks who desire the training. Having abandoned that, those clansmen dwell without anxiety, with hair laid low, living on what is given by others, with a mind like a deer's. For them, Udāyi, that bond is powerless, weak, rotting, and without substance.”

၁၅၄. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဥဒါယိ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓုဒါယိ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ. တမေနံ ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နံ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ ဥပဓိပဋိသံယုတ္တာ သရသင်္ကပ္ပာ သမုဒါစရန္တိ. သော တေ အဓိဝါသေတိ, နပ္ပဇဟတိ, န ဝိနောဒေတိ, န ဗျန္တီကရောတိ, န အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဣမံ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ပုဂ္ဂလံ ‘သံယုတ္တော’တိ ဝဒါမိ နော ‘ဝိသံယုတ္တော’. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာ ဟိ မေ, ဥဒါယိ, ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဝိဒိတာ.

154. “Udāyi, these four persons are found existing in the world. Which four? Here, Udāyi, a certain person is practicing for the abandoning of the substrates of existence, for their relinquishing. While he is practicing for the abandoning and relinquishing of the substrates of existence, thoughts connected with the substrates of existence assail him. He consents to them; he does not abandon them, does not dispel them, does not bring them to an end, and does not cause them to cease. This person, Udāyi, I call ‘fettered,’ not ‘unfettered.’ For what reason? Because the diversity of faculties in this person is known to me, Udāyi.”

‘‘ဣဓ ပနုဒါယိ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ. တမေနံ ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နံ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ ဥပဓိပဋိသံယုတ္တာ သရသင်္ကပ္ပာ သမုဒါစရန္တိ. သော တေ နာဓိဝါသေတိ, ပဇဟတိ, ဝိနောဒေတိ, ဗျန္တီကရောတိ, အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဣမမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ[Pg.117], ပုဂ္ဂလံ ‘သံယုတ္တော’တိ ဝဒါမိ နော ‘ဝိသံယုတ္တော’. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာ ဟိ မေ, ဥဒါယိ, ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဝိဒိတာ.

“Furthermore, Udāyi, a certain person here is practicing for the abandoning of the substrates of existence, for their relinquishing. While he is practicing for the abandoning and relinquishing of the substrates of existence, thoughts connected with the substrates of existence assail him. He does not consent to them; he abandons them, dispels them, brings them to an end, and causes them to cease. This person too, Udāyi, I call ‘fettered,’ not ‘unfettered.’ For what reason? Because the diversity of faculties in this person is known to me, Udāyi.”

‘‘ဣဓ ပနုဒါယိ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ. တမေနံ ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နံ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ ကဒါစိ ကရဟစိ သတိသမ္မောသာ ဥပဓိပဋိသံယုတ္တာ သရသင်္ကပ္ပာ သမုဒါစရန္တိ; ဒန္ဓော, ဥဒါယိ, သတုပ္ပာဒေါ. အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ ပဇဟတိ, ဝိနောဒေတိ, ဗျန္တီကရောတိ, အနဘာဝံ ဂမေတိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော ဒိဝသံသန္တတ္တေ အယောကဋာဟေ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဥဒကဖုသိတာနိ နိပါတေယျ; ဒန္ဓော, ဥဒါယိ, ဥဒကဖုသိတာနံ နိပါတော. အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ. တမေနံ ဥပဓိပဟာနာယ ပဋိပန္နံ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂါယ ကဒါစိ ကရဟစိ သတိသမ္မောသာ ဥပဓိပဋိသံယုတ္တာ သရသင်္ကပ္ပာ သမုဒါစရန္တိ; ဒန္ဓော, ဥဒါယိ, သတုပ္ပာဒေါ. အထ ခေါ နံ ခိပ္ပမေဝ ပဇဟတိ, ဝိနောဒေတိ, ဗျန္တီကရောတိ, အနဘာဝံ ဂမေတိ. ဣမမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ပုဂ္ဂလံ ‘သံယုတ္တော’တိ ဝဒါမိ နော ‘ဝိသံယုတ္တော’. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာ ဟိ မေ, ဥဒါယိ, ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဝိဒိတာ.

Here, Udāyi, a certain person has entered upon the path for the abandoning of attachments, for the relinquishing of attachments. While he has entered upon the path for the abandoning of attachments and the relinquishing of attachments, occasionally, due to a lapse in mindfulness, thoughts connected with attachments assail him; slow, Udāyi, is the arising of mindfulness. Yet he quickly abandons them, dispels them, eliminates them, and brings them to non-existence. Just as, Udāyi, if a man were to drop two or three drops of water onto an iron pan heated all day—slow, Udāyi, would be the falling of those drops. Yet they would quickly go to exhaustion and utter disappearance. In the same way, Udāyi, here a certain person has entered upon the path for the abandoning of attachments, for the relinquishing of attachments. While he has entered upon the path for the abandoning of attachments and the relinquishing of attachments, occasionally, due to a lapse in mindfulness, thoughts connected with attachments assail him; slow, Udāyi, is the arising of mindfulness. Yet he quickly abandons them, dispels them, eliminates them, and brings them to non-existence. This person too, Udāyi, I call ‘conjoined,’ not ‘unconjoined.’ For what reason? Because the variation of faculties in this person is known to me, Udāyi.

‘‘ဣဓ ပနုဒါယိ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ‘ဥပဓိ ဒုက္ခဿ မူလ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ နိရုပဓိ ဟောတိ, ဥပဓိသင်္ခယေ ဝိမုတ္တော. ဣမံ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ပုဂ္ဂလံ ‘ဝိသံယုတ္တော’တိ ဝဒါမိ နော ‘သံယုတ္တော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဣန္ဒြိယဝေမတ္တတာ ဟိ မေ, ဥဒါယိ, ဣမသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဝိဒိတာ. ဣမေ ခေါ, ဥဒါယိ, စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ.

Here, Udāyi, a certain person, having known thus, ‘Attachment is the root of suffering,’ becomes without attachment, liberated in the destruction of attachment. This person, Udāyi, I call ‘unconjoined,’ not ‘conjoined.’ For what reason? Because the variation of faculties in this person is known to me, Udāyi. These, Udāyi, are the four persons who exist and are found in the world.

၁၅၅. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, ဥဒါယိ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ. ဣမေ ခေါ, ဥဒါယိ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ, ဥဒါယိ, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကာမသုခံ မိဠှသုခံ ပုထုဇ္ဇနသုခံ အနရိယသုခံ, န သေဝိတဗ္ဗံ, န ဘာဝေတဗ္ဗံ, န ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ; ‘ဘာယိတဗ္ဗံ ဧတဿ သုခဿာ’တိ ဝဒါမိ.

155. Udāyi, there are these five strands of sensual pleasure. Which five? Forms cognizable by the eye—desirable, pleasing, agreeable, of a lovely form, connected with sensual desire, and enticing; sounds cognizable by the ear… smells cognizable by the nose… tastes cognizable by the tongue… tangible objects cognizable by the body—desirable, pleasing, agreeable, of a lovely form, connected with sensual desire, and enticing. These, Udāyi, are the five strands of sensual pleasure. The pleasure and joy that arise dependent on these five strands of sensual pleasure—this is called sensual pleasure, filthy pleasure, the pleasure of an ordinary person, ignoble pleasure. It should not be pursued, should not be developed, should not be cultivated. I say that one should fear this pleasure.

၁၅၆. ‘‘ဣဓုဒါယိ[Pg.118], ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, သုခဿ စ ပဟာနာ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ နေက္ခမ္မသုခံ ပဝိဝေကသုခံ ဥပသမသုခံ သမ္ဗောဓသုခံ, အာသေဝိတဗ္ဗံ, ဘာဝေတဗ္ဗံ, ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ; ‘န ဘာယိတဗ္ဗံ ဧတဿ သုခဿာ’တိ ဝဒါမိ.

156. Here, Udāyi, a bhikkhu, quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna. With the stilling of applied and sustained thought… he enters and dwells in the second jhāna. With the fading away of rapture… he enters and dwells in the third jhāna. With the abandoning of pleasure… he enters and dwells in the fourth jhāna. This is called the pleasure of renunciation, the pleasure of seclusion, the pleasure of peace, the pleasure of awakening. It should be pursued, developed, and cultivated. I say, ‘One should not fear this pleasure.’

‘‘ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဣဒံ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ဣဉ္ဇိတသ္မိံ ဝဒါမိ. ကိဉ္စ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ? ယဒေဝ တတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ ဣဒံ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ဣဉ္ဇိတသ္မိံ ဝဒါမိ. ကိဉ္စ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ? ယဒေဝ တတ္ထ ပီတိသုခံ အနိရုဒ္ဓံ ဟောတိ ဣဒံ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ဣဉ္ဇိတသ္မိံ ဝဒါမိ. ကိဉ္စ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ? ယဒေဝ တတ္ထ ဥပေက္ခာသုခံ အနိရုဒ္ဓံ ဟောတိ ဣဒံ တတ္ထ ဣဉ္ဇိတသ္မိံ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဣဒံ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, အနိဉ္ဇိတသ္မိံ ဝဒါမိ.

Here, Udāyi, a bhikkhu, quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna; this, Udāyi, I say is an agitated state. And what is agitated therein? The fact that applied and sustained thought have not ceased therein—this is what is agitated therein. Here, Udāyi, a bhikkhu, with the stilling of applied and sustained thought… enters and dwells in the second jhāna; this too, Udāyi, I say is an agitated state. And what is agitated therein? The fact that rapture and pleasure have not ceased therein—this is what is agitated therein. Here, Udāyi, a bhikkhu, with the fading away of rapture… enters and dwells in the third jhāna; this too, Udāyi, I say is an agitated state. And what is agitated therein? The fact that the pleasure of equanimity has not ceased therein—this is what is agitated therein. Here, Udāyi, a bhikkhu, with the abandoning of pleasure… enters and dwells in the fourth jhāna; this, Udāyi, I say is an unagitated state.

‘‘ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဣဒံ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ [Pg.119] ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣဒမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, ‘အနလ’န္တိ ဝဒါမိ, ‘ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ, ‘သမတိက္ကမထာ’တိ ဝဒါမိ. ကော စ တဿ သမတိက္ကမော? ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ တဿ သမတိက္ကမော; ဣတိ ခေါ အဟံ, ဥဒါယိ, နေဝသညာနာသညာယတနဿပိ ပဟာနံ ဝဒါမိ. ပဿသိ နော တွံ, ဥဒါယိ, တံ သံယောဇနံ အဏုံ ဝါ ထူလံ ဝါ ယဿာဟံ နော ပဟာနံ ဝဒါမီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’တိ.

“Here, Udāyi, a bhikkhu, quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna. This, Udāyi, I declare is ‘not sufficient.’ I declare, ‘Abandon it.’ I declare, ‘Transcend it.’ And what is the means of transcending it? Here, Udāyi, a bhikkhu, with the stilling of applied and sustained thought… enters and dwells in the second jhāna. This is the means of transcending it. This too, Udāyi, I declare is ‘not sufficient.’ I declare, ‘Abandon it.’ I declare, ‘Transcend it.’ And what is the means of transcending it? Here, Udāyi, a bhikkhu, with the fading away of rapture… enters and dwells in the third jhāna. This is the means of transcending it. This too, Udāyi, I declare is ‘not sufficient.’ I declare, ‘Abandon it.’ I declare, ‘Transcend it.’ And what is the means of transcending it? Here, Udāyi, a bhikkhu, with the abandoning of pleasure… enters and dwells in the fourth jhāna. This is the means of transcending it. This too, Udāyi, I declare is ‘not sufficient.’ I declare, ‘Abandon it.’ I declare, ‘Transcend it.’ And what is the means of transcending it? Here, Udāyi, a bhikkhu, by completely transcending perceptions of form, with the cessation of perceptions of resistance, by not attending to perceptions of diversity, meditating ‘Space is infinite,’ enters and dwells in the sphere of infinite space. This is the means of transcending it. This too, Udāyi, I declare is ‘not sufficient.’ I declare, ‘Abandon it.’ I declare, ‘Transcend it.’ And what is the means of transcending it? Here, Udāyi, a bhikkhu, by completely transcending the sphere of infinite space, meditating ‘Consciousness is infinite,’ enters and dwells in the sphere of infinite consciousness. This is the means of transcending it. This too, Udāyi, I declare is ‘not sufficient.’ I declare, ‘Abandon it.’ I declare, ‘Transcend it.’ And what is the means of transcending it? Here, Udāyi, a bhikkhu, by completely transcending the sphere of infinite consciousness, meditating ‘There is nothing,’ enters and dwells in the sphere of nothingness. This is the means of transcending it. This too, Udāyi, I declare is ‘not sufficient.’ I declare, ‘Abandon it.’ I declare, ‘Transcend it.’ And what is the means of transcending it? Here, Udāyi, a bhikkhu, by completely transcending the sphere of nothingness, enters and dwells in the sphere of neither-perception-nor-non-perception. This is the means of transcending it. This too, Udāyi, I declare is ‘not sufficient.’ I declare, ‘Abandon it.’ I declare, ‘Transcend it.’ And what is the means of transcending it? Here, Udāyi, a bhikkhu, by completely transcending the sphere of neither-perception-nor-non-perception, enters and dwells in the cessation of perception and feeling. This is the means of transcending it. Thus, Udāyi, I declare the abandoning even of the sphere of neither-perception-nor-non-perception. Do you, Udāyi, see any fetter, subtle or gross, of which I do not declare the abandoning?” “Indeed not, venerable sir.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ ဥဒါယီ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. Delighted, the venerable Udāyī rejoiced in the Blessed One's utterance.

လဋုကိကောပမသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

The Laṭukikopama Sutta, the sixth, is concluded.

၇. စာတုမသုတ္တံ

7. The Cātuma Sutta

၁၅၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ စာတုမာယံ ဝိဟရတိ အာမလကီဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ စာတုမံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဟောန္တိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေ စ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ အဟေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကေ ပနေတေ, အာနန္ဒ, ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ, ကေဝဋ္ဋာ မညေ မစ္ဆဝိလောပေ’’တိ? ‘‘ဧတာနိ, ဘန္တေ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ စာတုမံ [Pg.120] အနုပ္ပတ္တာနိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ’’တိ. ‘‘တေနဟာနန္ဒ, မမ ဝစနေန တေ ဘိက္ခူ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ, ကေဝဋ္ဋာ မညေ မစ္ဆဝိလောပေ’’တိ? ‘‘ဣမာနိ, ဘန္တေ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနပ္ပမုခါနိ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ စာတုမံ အနုပ္ပတ္တာနိ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. တေမေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နေဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒမာနာ သေနာသနာနိ ပညာပယမာနာ ပတ္တစီဝရာနိ ပဋိသာမယမာနာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, ပဏာမေမိ ဝေါ, န ဝေါ မမ သန္တိကေ ဝတ္ထဗ္ဗ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ပက္ကမိံသု.

157. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Cātumā in the Āmalakīvana. Now at that time, five hundred bhikkhus headed by Sāriputta and Moggallāna had arrived at Cātumā to see the Blessed One. And those visiting bhikkhus, while exchanging greetings with the resident bhikkhus, preparing their lodgings, and putting away their bowls and robes, became loud and made a great noise. Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “What, Ānanda, are these loud and great noises, like those of fishermen, I think, at a fish-haul?” “Venerable Sir, these five hundred bhikkhus headed by Sāriputta and Moggallāna have arrived at Cātumā to see the Blessed One. These visiting bhikkhus, while exchanging greetings with the resident bhikkhus, preparing their lodgings, and putting away their bowls and robes, are loud and make a great noise.” “In that case, Ānanda, address those bhikkhus in my name, saying: ‘The Teacher summons the venerable ones.’” “Yes, Venerable Sir,” the Venerable Ānanda replied, and having assented to the Blessed One, he went to those bhikkhus and said to them: “The Teacher summons the venerable ones.” “Yes, friend,” those bhikkhus replied, and having assented to the Venerable Ānanda, they went to the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. When they were seated to one side, the Blessed One said to those bhikkhus: “Why, bhikkhus, are you loud and making a great noise, like fishermen, I think, at a fish-haul?” “Venerable Sir, these five hundred bhikkhus headed by Sāriputta and Moggallāna have arrived at Cātumā to see the Blessed One. These visiting bhikkhus, while exchanging greetings with the resident bhikkhus, preparing their lodgings, and putting away their bowls and robes, have become loud and are making a great noise.” “Go, bhikkhus, I dismiss you. You are not to stay in my presence.” “Yes, Venerable Sir,” those bhikkhus replied, and having assented to the Blessed One, they rose from their seats, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping their right side towards him, set their lodgings in order, took their bowls and robes, and departed.

၁၅၈. တေန ခေါ ပန သမယေန စာတုမေယျကာ သကျာ သန္ထာဂါရေ သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အဒ္ဒသံသု ခေါ စာတုမေယျကာ သကျာ တေ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ; ဒိသွာန ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဟန္ဒ, ကဟံ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဂစ္ဆထာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုသံဃော ပဏာမိတော’’တိ. ‘‘တေနဟာယသ္မန္တော မုဟုတ္တံ နိသီဒထ, အပ္ပေဝ နာမ မယံ သက္ကုဏေယျာမ ဘဂဝန္တံ ပသာဒေတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ စာတုမေယျကာနံ သကျာနံ ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ စာတုမေယျကာ သကျာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ စာတုမေယျကာ သကျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိနန္ဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ; အဘိဝဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ[Pg.121], ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော, ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃံ. သန္တေတ္ထ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ. တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဗီဇာနံ တရုဏာနံ ဥဒကံ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ သိယာ ဝိပရိဏာမော; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဝစ္ဆဿ တရုဏဿ မာတရံ အပဿန္တဿ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. အဘိနန္ဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ; အဘိဝဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော; ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ.

158. Now at that time the Cātumā Sakyans were gathered in the assembly hall for some business or other. The Cātumā Sakyans saw those bhikkhus coming from afar. Seeing them, they approached the bhikkhus and said: “Pray, venerable sirs, where are you going?” “Friends, the Saṅgha of bhikkhus has been dismissed by the Blessed One.” “Then, venerable sirs, please sit for a moment. Perhaps we may be able to appease the Blessed One.” “Yes, friends,” those bhikkhus replied, assenting to the Cātumā Sakyans. Then the Cātumā Sakyans approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, they said to the Blessed One: “Venerable Sir, may the Blessed One be pleased with the Saṅgha of bhikkhus; may the Blessed One address the Saṅgha of bhikkhus. Just as the Blessed One has formerly supported the Saṅgha of bhikkhus, so too may the Blessed One now support the Saṅgha of bhikkhus. There are, Venerable Sir, new bhikkhus here, not long ordained, who have recently come to this Dhamma and Discipline. Not getting to see the Blessed One, there might be a change in them, there might be a deviation. Just as, Venerable Sir, young seeds that do not get water might change or deviate; even so, Venerable Sir, there are new bhikkhus here, not long ordained, who have recently come to this Dhamma and Discipline. Not getting to see the Blessed One, there might be a change in them, there might be a deviation. Just as, Venerable Sir, a young calf that does not see its mother might change or deviate; even so, Venerable Sir, there are new bhikkhus here, not long ordained, who have recently come to this Dhamma and Discipline. Not seeing the Blessed One, there might be a change in them, there might be a deviation. May the Blessed One be pleased with the Saṅgha of bhikkhus; may the Blessed One address the Saṅgha of bhikkhus. Just as the Blessed One has formerly supported the Saṅgha of bhikkhus, so too may the Blessed One now support the Saṅgha of bhikkhus.”

၁၅၉. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဘဂဝတော စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော ဘဂဝတော ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိနန္ဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ; အဘိဝဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော; ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃံ. သန္တေတ္ထ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဗီဇာနံ တရုဏာနံ ဥဒကံ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အလဘန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. သေယျထာပိ ဘန္တေ, ဝစ္ဆဿ တရုဏဿ မာတရံ အပဿန္တဿ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, သန္တေတ္ထ ဘိက္ခူ နဝါ [Pg.122] အစိရပဗ္ဗဇိတာ အဓုနာဂတာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ, တေသံ ဘဂဝန္တံ အပဿန္တာနံ သိယာ အညထတ္တံ, သိယာ ဝိပရိဏာမော. အဘိနန္ဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ; အဘိဝဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ. သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃော အနုဂ္ဂဟိတော; ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဧတရဟိ အနုဂ္ဂဏှာတု ဘိက္ခုသံဃ’’န္တိ.

159. Then Brahmā Sahampati, having known with his mind the thought in the Blessed One's mind—just as a strong man might extend his bent arm or bend his extended arm, in the same way—disappeared from the Brahmā world and reappeared before the Blessed One. Then Brahmā Sahampati, having arranged his upper robe over one shoulder and extended his joined palms towards the Blessed One, said this to the Blessed One: 'Venerable Sir, may the Blessed One rejoice in the Saṅgha of bhikkhus; Venerable Sir, may the Blessed One address the Saṅgha of bhikkhus. Just as, Venerable Sir, the Saṅgha of bhikkhus was formerly favored by the Blessed One, in the same way, may the Blessed One now favor the Saṅgha of bhikkhus. There are here, Venerable Sir, new bhikkhus, not long gone forth, who have recently come to this Dhamma and Discipline. For them, not getting to see the Blessed One, there might be an alteration, there might be a change. Just as, Venerable Sir, for young seeds not receiving water, there might be an alteration, there might be a change; in the same way, Venerable Sir, there are here new bhikkhus, not long gone forth, who have recently come to this Dhamma and Discipline. For them, not getting to see the Blessed One, there might be an alteration, there might be a change. Just as, Venerable Sir, for a young calf not seeing its mother, there might be an alteration, there might be a change; in the same way, Venerable Sir, there are here new bhikkhus, not long gone forth, who have recently come to this Dhamma and Discipline. For them, not seeing the Blessed One, there might be an alteration, there might be a change. Venerable Sir, may the Blessed One rejoice in the Saṅgha of bhikkhus; Venerable Sir, may the Blessed One address the Saṅgha of bhikkhus. Just as, Venerable Sir, the Saṅgha of bhikkhus was formerly favored by the Blessed One, in the same way, may the Blessed One now favor the Saṅgha of bhikkhus.'

၁၆၀. အသက္ခိံသု ခေါ စာတုမေယျကာ စ သကျာ ဗြဟ္မာ စ သဟမ္ပတိ ဘဂဝန္တံ ပသာဒေတုံ ဗီဇူပမေန စ တရုဏူပမေန စ. အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဥဋ္ဌေထာဝုသော, ဂဏှထ ပတ္တစီဝရံ. ပသာဒိတော ဘဂဝါ စာတုမေယျကေဟိ စ သကျေဟိ ဗြဟ္မုနာ စ သဟမ္ပတိနာ ဗီဇူပမေန စ တရုဏူပမေန စာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိန္တိ တေ, သာရိပုတ္တ, အဟောသိ မယာ ဘိက္ခုသံဃေ ပဏာမိတေ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, အဟောသိ – ‘ဘဂဝတာ ဘိက္ခုသံဃော ပဏာမိတော. အပ္ပောဿုက္ကော ဒါနိ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရိဿတိ, မယမ္ပိ ဒါနိ အပ္ပောဿုက္ကာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရမနုယုတ္တာ ဝိဟရိဿာမာ’’’တိ. ‘‘အာဂမေဟိ တွံ, သာရိပုတ္တ, အာဂမေဟိ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိန္တိ တေ, မောဂ္ဂလ္လာန, အဟောသိ မယာ ဘိက္ခုသံဃေ ပဏာမိတေ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ, ဘန္တေ, အဟောသိ – ‘ဘဂဝတာ ဘိက္ခုသံဃော ပဏာမိတော. အပ္ပောဿုက္ကော ဒါနိ ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရိဿတိ, အဟဉ္စ ဒါနိ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမာ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, မောဂ္ဂလ္လာန! အဟံ ဝါ ဟိ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရေယျံ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ဝါ’’တိ.

160. The Sakyans of Cātumā and Brahmā Sahampati were indeed able to appease the Blessed One with the simile of the young seeds and the simile of the young calf. Then the Venerable Mahāmoggallāna addressed the bhikkhus: 'Arise, friends, take your bowls and robes. The Blessed One has been appeased by the Sakyans of Cātumā and Brahmā Sahampati with the simile of the young seeds and the simile of the young calf.' 'Yes, friend,' those bhikkhus replied to the Venerable Mahāmoggallāna, and rising from their seats and taking their bowls and robes, they approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. The Blessed One said this to the Venerable Sāriputta who was seated to one side: 'What did you think, Sāriputta, when the Saṅgha of bhikkhus was dismissed by me?' 'This is what I thought, Venerable Sir: "The Saṅgha of bhikkhus has been dismissed by the Blessed One. Now the Blessed One, being free from care, will dwell devoted to abiding in bliss in the present life. We too, now being free from care, will dwell devoted to abiding in bliss in the present life."' 'Wait, Sāriputta. Postpone for now, Sāriputta, this abiding in bliss in the present life.' Then the Blessed One addressed the Venerable Mahāmoggallāna: 'What did you think, Moggallāna, when the Saṅgha of bhikkhus was dismissed by me?' 'This is what I thought, Venerable Sir: "The Saṅgha of bhikkhus has been dismissed by the Blessed One. Now the Blessed One, being free from care, will dwell devoted to abiding in bliss in the present life. And now the Venerable Sāriputta and I will look after the Saṅgha of bhikkhus."' 'Good, good, Moggallāna! Indeed, Moggallāna, either I should look after the Saṅgha of bhikkhus, or Sāriputta and Moggallāna should.'

၁၆၁. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဦမိဘယံ, ကုမ္ဘီလဘယံ, အာဝဋ္ဋဘယံ, သုသုကာဘယံ – ဣမာနိ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဘယာနိ ဥဒကောရောဟန္တေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိမာနိ ဘယာနိ [Pg.123] ဣဓေကစ္စေ ပုဂ္ဂလေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဦမိဘယံ, ကုမ္ဘီလဘယံ, အာဝဋ္ဋဘယံ, သုသုကာဘယံ.

161. Then the Blessed One addressed the bhikkhus: 'Bhikkhus, these four dangers are to be expected by one descending into the water. What four? The danger of waves, the danger of crocodiles, the danger of whirlpools, and the danger of monstrous fish. These, bhikkhus, are the four dangers to be expected by one descending into the water. In the same way, bhikkhus, these four dangers are to be expected for a certain individual here who has gone forth from the household life into homelessness in this Dhamma and Discipline. What four? The danger of waves, the danger of crocodiles, the danger of whirlpools, and the danger of monstrous fish.'

၁၆၂. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဦမိဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. တမေနံ တထာ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ သဗြဟ္မစာရီ ဩဝဒန္တိ, အနုသာသန္တိ – ‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ အာလောကိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ဝိလောကိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ သမိဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ပသာရိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ သံဃာဋိပတ္တစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ အညေ ဩဝဒါမ, အနုသာသာမ. ဣမေ ပနမှာကံ ပုတ္တမတ္တာ မညေ, နတ္တမတ္တာ မညေ, အမှေ ဩဝဒိတဗ္ဗံ အနုသာသိတဗ္ဗံ မညန္တီ’တိ. သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဦမိဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘ဦမိဘယ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကောဓုပါယာသဿေတံ အဓိဝစနံ.

162. And what, bhikkhus, is the danger of waves? Here, bhikkhus, some clansman, out of faith, goes forth from the household life into homelessness, thinking: ‘I am beset by birth, aging, and death, by sorrows, lamentations, pains, griefs, and despairs; beset by suffering, afflicted by suffering. Perhaps an end to this entire mass of suffering might be discerned.’ Having thus gone forth, his companions in the holy life advise and instruct him: ‘You should step forward thus, you should step back thus, you should look ahead thus, you should look aside thus, you should bend thus, you should stretch thus, you should carry your double-layered robe, bowl, and outer robe thus.’ It occurs to him: ‘Formerly, when we were householders, we advised and instructed others. But these, who seem to me like my own sons and grandsons, think they should advise and instruct us.’ So he renounces the training and reverts to the lower life. This, bhikkhus, is called one who, afraid of the danger of waves, renounces the training and reverts to the lower life. ‘The danger of waves,’ bhikkhus, is a designation for anger and vexation.

၁၆၃. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘီလဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. တမေနံ တထာ ပဗ္ဗဇိတံ သမာနံ သဗြဟ္မစာရီ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ – ‘ဣဒံ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ; ဣဒံ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ; ဣဒံ တေ သာယိတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န သာယိတဗ္ဗံ; ဣဒံ တေ ပါတဗ္ဗံ, ဣဒံ တေ န ပါတဗ္ဗံ; ကပ္ပိယံ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ; ကပ္ပိယံ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ; ကပ္ပိယံ တေ သာယိတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န သာယိတဗ္ဗံ; ကပ္ပိယံ တေ ပါတဗ္ဗံ, အကပ္ပိယံ တေ န ပါတဗ္ဗံ; ကာလေ တေ ခါဒိတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ န ခါဒိတဗ္ဗံ; ကာလေ တေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ [Pg.124] န ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ; ကာလေ တေ သာယိတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ န သာယိတဗ္ဗံ; ကာလေ တေ ပါတဗ္ဗံ, ဝိကာလေ တေ န ပါတဗ္ဗ’န္တိ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ခါဒါမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ခါဒါမ; ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ဘုဉ္ဇာမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ဘုဉ္ဇာမ; ယံ ဣစ္ဆာမ တံ သာယာမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ သာယာမ; ယံ ဣစ္ဆာမ တံ ပိဝါမ, ယံ န ဣစ္ဆာမ န တံ ပိဝါမ; ကပ္ပိယမ္ပိ ခါဒါမ, အကပ္ပိယမ္ပိ ခါဒါမ; ကပ္ပိယမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမ, အကပ္ပိယမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမ; ကပ္ပိယမ္ပိ သာယာမ, အကပ္ပိယမ္ပိ သာယာမ; ကပ္ပိယမ္ပိ ပိဝါမ, အကပ္ပိယမ္ပိ ပိဝါမ; ကာလေပိ ခါဒါမ, ဝိကာလေပိ ခါဒါမ; ကာလေပိ ဘုဉ္ဇာမ ဝိကာလေပိ ဘုဉ္ဇာမ; ကာလေပိ သာယာမ, ဝိကာလေပိ သာယာမ; ကာလေပိ ပိဝါမ, ဝိကာလေပိ ပိဝါမ. ယမ္ပိ နော သဒ္ဓါ ဂဟပတိကာ ဒိဝါ ဝိကာလေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဒေန္တိ တတ္ထပိမေ မုခါဝရဏံ မညေ ကရောန္တီ’တိ. သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ကုမ္ဘီလဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘ကုမ္ဘီလဘယ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဩဒရိကတ္တဿေတံ အဓိဝစနံ.

163. And what, bhikkhus, is the danger of crocodiles? Here, bhikkhus, some clansman, out of faith, goes forth from the household life into homelessness, thinking: ‘I am beset by birth, aging, and death, by sorrows, lamentations, pains, griefs, and despairs; beset by suffering, afflicted by suffering. Perhaps an end to this entire mass of suffering might be discerned.’ Having thus gone forth, his companions in the holy life advise and instruct him: ‘You should eat this, you should not eat that; you should consume this, you should not consume that; you should savor this, you should not savor that; you should drink this, you should not drink that; you should eat what is allowable, you should not eat what is not allowable; you should consume what is allowable, you should not consume what is not allowable; you should savor what is allowable, you should not savor what is not allowable; you should drink what is allowable, you should not drink what is not allowable; you should eat at the proper time, you should not eat at the wrong time; you should consume at the proper time, you should not consume at the wrong time; you should savor at the proper time, you should not savor at the wrong time; you should drink at the proper time, you should not drink at the wrong time.’ It occurs to him: ‘Formerly, when we were householders, we ate what we wanted and did not eat what we did not want; we consumed what we wanted and did not consume what we did not want; we savored what we wanted and did not savor what we did not want; we drank what we wanted and did not drink what we did not want. We ate both what was allowable and what was not allowable; we consumed both what was allowable and what was not allowable; we savored both what was allowable and what was not allowable; we drank both what was allowable and what was not allowable. We ate both at the proper time and at the wrong time; we consumed both at the proper time and at the wrong time; we savored both at the proper time and at the wrong time; we drank both at the proper time and at the wrong time. And when faithful householders give us excellent hard and soft food during the day but at the wrong time, it seems to me they are placing a restraint upon my mouth.’ So he renounces the training and reverts to the lower life. This, bhikkhus, is called one who, afraid of the danger of crocodiles, renounces the training and reverts to the lower life. ‘The danger of crocodiles,’ bhikkhus, is a designation for gluttony.

၁၆၄. ‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အာဝဋ္ဋဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ. အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန အရက္ခိတာယ ဝါစာယ အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သော တတ္ထ ပဿတိ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတံ သမင်္ဂီဘူတံ ပရိစာရယမာနံ. တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘မယံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတာ သမာနာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရိမှာ. သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ ပန မေ ကုလေ ဘောဂါ. သက္ကာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတု’န္တိ. သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အာဝဋ္ဋဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘အာဝဋ္ဋဘယ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစနံ.

164. And what, bhikkhus, is the danger of whirlpools? Here, bhikkhus, some clansman, out of faith, goes forth from the household life into homelessness, thinking: ‘I am beset by birth, aging, and death, by sorrows, lamentations, pains, griefs, and despairs; beset by suffering, afflicted by suffering. Perhaps an end to this entire mass of suffering might be discerned.’ He, having thus gone forth, in the morning, having dressed and taken his bowl and outer robe, enters a village or town for alms with his body unguarded, his speech unguarded, his mindfulness unestablished, and his sense faculties unrestrained. He sees there a householder or a householder’s son provided with, endowed with, and enjoying the five strands of sensual pleasure. It occurs to him: ‘Formerly, when we were householders, we too were provided with, endowed with, and enjoyed the five strands of sensual pleasure. There is wealth in my family. It is possible both to enjoy that wealth and to make merit.’ So he renounces the training and reverts to the lower life. This, bhikkhus, is called one who, afraid of the danger of whirlpools, renounces the training and reverts to the lower life. ‘The danger of whirlpools,’ bhikkhus, is a designation for the five strands of sensual pleasure.

၁၆၅. ‘‘ကတမဉ္စ[Pg.125], ဘိက္ခဝေ, သုသုကာဘယံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ကုလပုတ္တော သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ – ‘ဩတိဏ္ဏောမှိ ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာ’တိ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ. အရက္ခိတေနေဝ ကာယေန အရက္ခိတာယ ဝါစာယ အနုပဋ္ဌိတာယ သတိယာ အသံဝုတေဟိ ဣန္ဒြိယေဟိ သော တတ္ထ ပဿတိ မာတုဂါမံ ဒုန္နိဝတ္ထံ ဝါ ဒုပ္ပာရုတံ ဝါ. တဿ မာတုဂါမံ ဒိသွာ ဒုန္နိဝတ္ထံ ဝါ ဒုပ္ပာရုတံ ဝါ ရာဂေါ စိတ္တံ အနုဒ္ဓံသေတိ. သော ရာဂါနုဒ္ဓံသေန စိတ္တေန သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သုသုကာဘယဿ ဘီတော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တော. ‘သုသုကာဘယ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿေတံ အဓိဝစနံ. ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဘယာနိ, ဣဓေကစ္စေ ပုဂ္ဂလေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတေ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာနီ’’တိ.

165. “And what, bhikkhus, is the danger of the shark? Here, bhikkhus, some clansman, out of faith, goes forth from the household life into homelessness, thinking: ‘I am beset by birth, aging, death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair; beset by suffering, afflicted by suffering. Perhaps an end to this entire mass of suffering might be discerned.’ Having thus gone forth, in the morning, having dressed, taking his bowl and outer robe, he enters a village or a town for alms. With his body unguarded, his speech unguarded, his mindfulness unestablished, and his sense faculties unrestrained, he sees there a woman improperly dressed or improperly clad. Upon seeing a woman improperly dressed or improperly clad, lust corrupts his mind. With his mind corrupted by lust, he gives up the training and reverts to the lower life. This one, bhikkhus, is said to be afraid of the danger of the shark, to have given up the training, and to have reverted to the lower life. ‘The danger of the shark,’ bhikkhus, is a designation for a woman. These, bhikkhus, are the four dangers that are to be expected for a certain person in this Dhamma and Discipline who has gone forth from the household life into homelessness.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Those bhikkhus, delighted, rejoiced in the Blessed One’s words.

စာတုမသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

The Cātuma Sutta, the seventh, is concluded.

၈. နဠကပါနသုတ္တံ

8. The Naḷakapāna Sutta

၁၆၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု ဝိဟရတိ နဠကပါနေ ပလာသဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ကုလပုတ္တာ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ ဟောန္တိ – အာယသ္မာ စ အနုရုဒ္ဓေါ, အာယသ္မာ စ ဘဒ္ဒိယော, အာယသ္မာ စ ကိမိလော, အာယသ္မာ စ ဘဂု, အာယသ္မာ စ ကောဏ္ဍညော, အာယသ္မာ စ ရေဝတော, အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော, အညေ စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ကုလပုတ္တာ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တေ ကုလပုတ္တေ [Pg.126] အာရဗ္ဘ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တာ မမံ ဥဒ္ဒိဿ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, ကစ္စိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အဘိရတာ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ တေ ကုလပုတ္တေ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တာ မမံ ဥဒ္ဒိဿ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, ကစ္စိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အဘိရတာ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ. တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ တေ ကုလပုတ္တေ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ကုလပုတ္တာ မမံ ဥဒ္ဒိဿ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, ကစ္စိ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အဘိရတာ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တုဏှီ အဟေသုံ.

166. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling among the Kosalans at Naḷakapāna in the Palāsa Grove. Now at that time, many very well-known, very well-known clansmen had gone forth from the household life into homelessness out of faith, for the sake of the Blessed One: the Venerable Anuruddha, the Venerable Bhaddiya, the Venerable Kimbila, the Venerable Bhagu, the Venerable Koṇḍañña, the Venerable Revata, the Venerable Ānanda, and other very well-known, very well-known clansmen. At that time the Blessed One was sitting in the open air, surrounded by the Saṅgha of bhikkhus. Then the Blessed One, concerning those clansmen, addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, those clansmen who have gone forth from the household life into homelessness out of faith for my sake—are those bhikkhus, I ask, delighting in the holy life?” When this was said, those bhikkhus were silent. A second time the Blessed One, concerning those clansmen, addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, those clansmen who have gone forth from the household life into homelessness out of faith for my sake—are those bhikkhus, I ask, delighting in the holy life?” A second time, those bhikkhus were silent. A third time the Blessed One, concerning those clansmen, addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, those clansmen who have gone forth from the household life into homelessness out of faith for my sake—are those bhikkhus, I ask, delighting in the holy life?” A third time, those bhikkhus were silent.

၁၆၇. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ တေ ကုလပုတ္တေ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ! အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အနုရုဒ္ဓံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကစ္စိ တုမှေ, အနုရုဒ္ဓါ, အဘိရတာ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ? ‘‘တဂ္ဃ မယံ, ဘန္တေ, အဘိရတာ ဗြဟ္မစရိယေ’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, အနုရုဒ္ဓါ! ဧတံ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, တုမှာကံ ပတိရူပံ ကုလပုတ္တာနံ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ယံ တုမှေ အဘိရမေယျာထ ဗြဟ္မစရိယေ. ယေန တုမှေ အနုရုဒ္ဓါ, ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတာ ပဌမေန ဝယသာ သုသုကာဠကေသာ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇေယျာထ တေန တုမှေ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘဒြေနပိ ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတာ ပဌမေန ဝယသာ သုသုကာဠကေသာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. တေ စ ခေါ ပန တုမှေ, အနုရုဒ္ဓါ, နေဝ ရာဇာဘိနီတာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, န စောရာဘိနီတာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, န ဣဏဋ္ဋာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, န ဘယဋ္ဋာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ, နာဇီဝိကာပကတာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. အပိ စ ခေါမှိ ဩတိဏ္ဏော ဇာတိယာ ဇရာယ မရဏေန သောကေဟိ ပရိဒေဝေဟိ ဒုက္ခေဟိ ဒေါမနဿေဟိ ဥပါယာသေဟိ, ဒုက္ခောတိဏ္ဏော ဒုက္ခပရေတော; အပ္ပေဝ နာမ ဣမဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ အန္တကိရိယာ ပညာယေထာတိ – နနု တုမှေ, အနုရုဒ္ဓါ, ဧဝံ သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတေန စ ပန, အနုရုဒ္ဓါ, ကုလပုတ္တေန ကိမဿ ကရဏီယံ? ဝိဝေကံ, အနုရုဒ္ဓါ, ကာမေဟိ ဝိဝေကံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပီတိသုခံ နာဓိဂစ္ဆတိ အညံ ဝါ တတော သန္တတရံ, တဿ အဘိဇ္ဈာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ဗျာပါဒေါပိ စိတ္တံ [Pg.127] ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ထီနမိဒ္ဓမ္ပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စမ္ပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ဝိစိကိစ္ဆာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, အရတီပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, တန္ဒီပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. ဝိဝေကံ, အနုရုဒ္ဓါ, ကာမေဟိ ဝိဝေကံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပီတိသုခံ နာဓိဂစ္ဆတိ အညံ ဝါ တတော သန္တတရံ’’.

167. Then this thought occurred to the Blessed One: “What if I were to question those clansmen?” Then the Blessed One addressed the Venerable Anuruddha: “Anuruddhas, are you, I ask, delighting in the holy life?” “Indeed, venerable sir, we are delighting in the holy life.” “Good, good, Anuruddhas! It is indeed fitting for you clansmen who have gone forth from the household life into homelessness out of faith that you should delight in the holy life. You, Anuruddhas, who are endowed with fine youth, in the first stage of life, very young with black hair, could be enjoying sensual pleasures. Yet you, Anuruddhas, endowed with that fine youth, in the first stage of life, very young with black hair, have gone forth from the household life into homelessness. And you, Anuruddhas, did not go forth from the household life into homelessness because you were oppressed by kings, nor oppressed by thieves, nor due to debt, nor due to fear, nor because your livelihood was ruined. But rather, thinking: ‘I am beset by birth, aging, death, sorrows, lamentations, pains, griefs, and despairs; beset by suffering, afflicted by suffering. Perhaps an end to this entire mass of suffering might be discerned.’ Is it not so, Anuruddhas, that you went forth from the household life into homelessness out of such faith?” “Even so, venerable sir.” “And for a clansman who has so gone forth, Anuruddhas, what is to be done? If, Anuruddhas, one does not attain the joy and pleasure of seclusion from sensual pleasures and seclusion from unwholesome qualities, or something even more peaceful than that, then covetousness takes possession of the mind and remains, ill will takes possession of the mind and remains, sloth and torpor take possession of the mind and remain, restlessness and remorse take possession of the mind and remain, doubt takes possession of the mind and remains, discontent takes possession of the mind and remains, and languor takes possession of the mind and remains. If, Anuruddhas, one does not attain the joy and pleasure of seclusion from sensual pleasures and seclusion from unwholesome qualities, or something even more peaceful than that.”

‘‘ဝိဝေကံ, အနုရုဒ္ဓါ, ကာမေဟိ ဝိဝေကံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပီတိသုခံ အဓိဂစ္ဆတိ အညံ ဝါ တတော သန္တတရံ, တဿ အဘိဇ္ဈာပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ဗျာပါဒေါပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ထီနမိဒ္ဓမ္ပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စမ္ပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, ဝိစိကိစ္ဆာပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, အရတီပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ, တန္ဒီပိ စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌတိ. ဝိဝေကံ, အနုရုဒ္ဓါ, ကာမေဟိ ဝိဝေကံ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ ပီတိသုခံ အဓိဂစ္ဆတိ အညံ ဝါ တတော သန္တတရံ.

Anuruddhas, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, one attains rapture and happiness, or another state more peaceful than that. Covetousness does not overpower the mind and remain; ill will does not overpower the mind and remain; sloth and torpor do not overpower the mind and remain; restlessness and remorse do not overpower the mind and remain; doubt does not overpower the mind and remain; discontent does not overpower the mind and remain; and languor does not overpower the mind and remain. Anuruddhas, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, one attains rapture and happiness, or another state more peaceful than that.

၁၆၈. ‘‘ကိန္တိ ဝေါ, အနုရုဒ္ဓါ, မယိ ဟောတိ – ‘ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, အပ္ပဟီနာ တေ တထာဂတဿ; တသ္မာ တထာဂတော သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတီ’’’တိ? ‘‘န ခေါ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, အပ္ပဟီနာ တေ တထာဂတဿ; တသ္မာ တထာဂတော သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတီ’တိ. ဧဝံ ခေါ နော, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဟောတိ – ‘ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, ပဟီနာ တေ တထာဂတဿ; တသ္မာ တထာဂတော သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတီ’’’တိ. ‘‘သာဓု သာဓု, အနုရုဒ္ဓါ! တထာဂတဿ, အနုရုဒ္ဓါ, ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, ပဟီနာ တေ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. သေယျထာပိ, အနုရုဒ္ဓါ, တာလော မတ္ထကစ္ဆိန္နော အဘဗ္ဗော ပုနဝိရူဠှိယာ; ဧဝမေဝ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ[Pg.128], တထာဂတဿ ယေ အာသဝါ သံကိလေသိကာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ, ပဟီနာ တေ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ; တသ္မာ တထာဂတော သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတိ’’.

168. What thought occurs to you, Anuruddhas, concerning me: ‘Those taints that are defiling, that lead to renewed existence, are accompanied by distress, result in suffering, and lead to future birth, aging, and death, have not been abandoned by the Tathāgata; therefore, the Tathāgata, having discerned, makes use of a certain thing, having discerned, endures a certain thing, having discerned, avoids a certain thing, and having discerned, dispels a certain thing’?” “No, venerable sir, this thought does not occur to us concerning the Blessed One. Rather, venerable sir, this thought occurs to us concerning the Blessed One: ‘Those taints that are defiling, that lead to renewed existence, are accompanied by distress, result in suffering, and lead to future birth, aging, and death, have been abandoned by the Tathāgata; therefore, the Tathāgata, having discerned, makes use of a certain thing, having discerned, endures a certain thing, having discerned, avoids a certain thing, and having discerned, dispels a certain thing.’” “Good, good, Anuruddhas! For the Tathāgata, Anuruddhas, those taints that are defiling, that lead to renewed existence, are accompanied by distress, result in suffering, and lead to future birth, aging, and death, have been abandoned, cut off at the root, made like a palm stump, brought to non-existence, and are of a nature not to arise in the future. Just as, Anuruddhas, a palm tree with its crown cut off is incapable of further growth; even so, Anuruddhas, for the Tathāgata those taints that are defiling, that lead to renewed existence, are accompanied by distress, result in suffering, and lead to future birth, aging, and death, have been abandoned, cut off at the root, made like a palm stump, brought to non-existence, and are of a nature not to arise in the future. Therefore, the Tathāgata, having discerned, makes use of a certain thing, having discerned, endures a certain thing, having discerned, avoids a certain thing, and having discerned, dispels a certain thing.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အနုရုဒ္ဓါ, ကံ အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော တထာဂတော သာဝကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော; အသု အမုတြ ဥပပန္နော’’’တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဘဂဝံနေတ္တိကာ ဘဂဝံပဋိသရဏာ. သာဓု ဝတ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံယေဝ ပဋိဘာတု ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော. ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ. ‘‘န ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, တထာဂတော ဇနကုဟနတ္ထံ န ဇနလပနတ္ထံ န လာဘသက္ကာရသိလောကာနိသံသတ္ထံ န ‘ဣတိ မံ ဇနော ဇာနာတူ’တိ သာဝကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. သန္တိ စ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ကုလပုတ္တာ သဒ္ဓါ ဥဠာရဝေဒါ ဥဠာရပါမောဇ္ဇာ. တေ တံ သုတွာ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရန္တိ. တေသံ တံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ’’.

What do you think, Anuruddhas? Seeing what benefit does the Tathāgata make declarations about disciples who have passed on and died, regarding their rebirths: ‘So-and-so has been reborn there; so-and-so has been reborn there’?” “Venerable sir, our teachings have the Blessed One as their root, the Blessed One as their guide, and the Blessed One as their refuge. It would be good, venerable sir, if the meaning of this statement would become clear to the Blessed One himself. Having heard it from the Blessed One, the monks will remember it.” “Anuruddhas, the Tathāgata does not make declarations about disciples who have passed on and died regarding their rebirths—‘So-and-so has been reborn there; so-and-so has been reborn there’—for the sake of deceiving people, nor for the sake of flattering people, nor for the benefit of gain, honor, and renown, nor with the thought, ‘Thus let people know me.’ But, Anuruddhas, there are clansmen who have faith, who are of great joy and abundant gladness. Having heard that, they direct their minds toward that attainment. For them, Anuruddhas, that leads to their welfare and happiness for a long time.”

၁၆၉. ‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခု သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော ; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – အညာယ သဏ္ဌဟီ’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံပညော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိဟာရီ သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနော ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

169. Here, Anuruddhas, a monk hears: ‘The monk named so-and-so has passed away; he has been declared by the Blessed One: “He has become established in final knowledge.”’ Now, that venerable one may have been seen by him in person or heard of by report: ‘That venerable one was of such virtue, thus was his nature, thus was his wisdom, thus was his abiding, and thus was his liberation.’ Recollecting that one’s faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, he directs his mind toward that same attainment. In this way too, Anuruddhas, a monk has a comfortable abiding.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခု သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ [Pg.129] – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော…ပေ… ဧဝံပညော… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနော ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

Here, Anuruddhas, a monk hears: ‘The monk named so-and-so has passed away; he has been declared by the Blessed One: “With the complete destruction of the five lower fetters, he has been spontaneously reborn, will attain final Nibbāna there, and is of a nature not to return from that world.”’ Now, that venerable one may have been seen by him in person or heard of by report: ‘That venerable one was of such virtue, thus was his nature, thus was his wisdom, thus was his abiding, and thus was his liberation.’ Recollecting that one’s faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, he directs his mind toward that same attainment. In this way too, Anuruddhas, a monk has a comfortable abiding.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခု သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော…ပေ… ဧဝံပညော… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနော ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

Here, Anuruddhas, a bhikkhu hears: ‘A bhikkhu of such-and-such a name has passed away; he has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the three fetters and the attenuation of greed, hatred, and delusion, he is a once-returner who, having come to this world only once, will make an end of suffering.”’ Now, that venerable one may have been seen by him in person or heard of by report: ‘That venerable one was of such virtue, of such a nature... of such wisdom... of such an abiding... of such liberation.’ Remembering that one's faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, he directs his mind toward that attainment. In this way also, Anuruddhas, a bhikkhu has a comfortable abiding.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခု သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော…ပေ… ဧဝံပညော… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနော ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

Here, Anuruddhas, a bhikkhu hears: ‘A bhikkhu of such-and-such a name has passed away; he has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the three fetters, he is a stream-enterer, not subject to states of woe, certain, and bound for enlightenment.”’ Now, that venerable one may have been seen by him in person or heard of by report: ‘That venerable one was of such virtue, of such a nature... of such wisdom... of such an abiding... of such liberation.’ Remembering that one's faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, he directs his mind toward that attainment. In this way also, Anuruddhas, a bhikkhu has a comfortable abiding.

၁၇၀. ‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနီ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – အညာယ သဏ္ဌဟီ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံပညာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိဟာရိနီ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနိယာ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

170. Here, Anuruddhas, a bhikkhunī hears: ‘A bhikkhunī of such-and-such a name has passed away; she has been declared by the Blessed One: “She is established in final knowledge.”’ Now, that sister may have been seen by her in person or heard of by report: ‘That sister was of such virtue, of such a nature, of such wisdom, of such an abiding, and of such liberation.’ Remembering that sister's faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, she directs her mind toward that attainment. In this way also, Anuruddhas, a bhikkhunī has a comfortable abiding.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ[Pg.130], ဘိက္ခုနီ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနီ အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ…ပေ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရိနီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနိယာ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

Here, Anuruddhas, a bhikkhunī hears: ‘A bhikkhunī of such-and-such a name has passed away; she has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the five lower fetters, she has arisen spontaneously, will attain final Nibbāna there, and is of a nature not to return from that world.”’ Now, that sister may have been seen by her in person or heard of by report: ‘That sister was of such virtue, of such a nature... of such wisdom... of such an abiding... of such liberation.’ Remembering that sister's faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, she directs her mind toward that attainment. In this way also, Anuruddhas, a bhikkhunī has a comfortable abiding.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနီ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနီ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ…ပေ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရိနီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနိယာ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

Here, Anuruddhas, a bhikkhunī hears: ‘A bhikkhunī of such-and-such a name has passed away; she has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the three fetters and the attenuation of greed, hatred, and delusion, she is a once-returner who, having come to this world only once, will make an end of suffering.”’ Now, that sister may have been seen by her in person or heard of by report: ‘That sister was of such virtue, of such a nature... of such wisdom... of such an abiding... of such liberation.’ Remembering that sister's faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, she directs her mind toward that attainment. In this way also, Anuruddhas, a bhikkhunī has a comfortable abiding.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနီ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဘိက္ခုနီ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရိနီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဘိက္ခုနိယာ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

Here, Anuruddhas, a bhikkhunī hears: ‘A bhikkhunī of such-and-such a name has passed away; she has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the three fetters, she is a stream-enterer, not subject to states of woe, certain, and bound for enlightenment.”’ Now, that sister may have been seen by her in person or heard of by report: ‘That sister was of such virtue, of such a nature... of such wisdom... of such an abiding... of such liberation.’ Remembering that sister's faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, she directs her mind toward that attainment. In this way also, Anuruddhas, a bhikkhunī has a comfortable abiding.

၁၇၁. ‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသကော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဥပါသကော ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော [Pg.131] သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံပညော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိဟာရီ သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသကဿ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

171. Here, Anuruddhas, a male lay follower hears: ‘A male lay follower of such-and-such a name has passed away; he has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the five lower fetters, he has arisen spontaneously, will attain final Nibbāna there, and is of a nature not to return from that world.”’ Now, that venerable one may have been seen by him in person or heard of by report: ‘That venerable one was of such virtue, of such a nature, of such wisdom, of such an abiding, and of such liberation.’ Remembering that one's faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, he directs his mind toward that attainment. In this way also, Anuruddhas, a male lay follower has a comfortable abiding.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသကော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဥပါသကော ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော… ဧဝံပညော… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသကဿ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

Here, Anuruddhas, a lay follower hears: 'A lay follower of such-and-such a name has passed away. He has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the three fetters and the attenuation of greed, hatred, and delusion, he is a once-returner who, having come to this world only once, will make an end of suffering.”' And that venerable one may have been seen by him personally or heard of by report, thus: 'That venerable one was of such virtue... of such a nature... of such wisdom... of such an abiding... was liberated in such a way.' Remembering that one’s faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, he directs his mind toward that state. In this way also, Anuruddhas, a lay follower has a comfortable abiding.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသကော သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမော ဥပါသကော ကာလင်္ကတော; သော ဘဂဝတာ ဗျာကတော – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နော အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’တိ. သော ခေါ ပနဿ အာယသ္မာ သာမံ ဒိဋ္ဌော ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတော ဝါ – ‘ဧဝံသီလော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မော…ပေ… ဧဝံပညော… ဧဝံဝိဟာရီ… ဧဝံဝိမုတ္တော သော အာယသ္မာ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သော တဿ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တော တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ ဥပါသကဿ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

Here, Anuruddhas, a lay follower hears: 'A lay follower of such-and-such a name has passed away. He has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the three fetters, he has become a stream-enterer, is not of a nature to fall into the lower realms, is certain, and is bound for supreme enlightenment.”' And that venerable one may have been seen by him personally or heard of by report, thus: 'That venerable one was of such virtue... of such a nature... of such wisdom... of such an abiding... was liberated in such a way.' Remembering that one’s faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, he directs his mind toward that state. In this way also, Anuruddhas, a lay follower has a comfortable abiding.

၁၇၂. ‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဥပါသိကာ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနီ အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရိနီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ [Pg.132] ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာယ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

172. Here, Anuruddhas, a female lay follower hears: ‘A female lay follower of such-and-such a name has passed away. She has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the five lower fetters, she is of spontaneous birth, will attain Parinibbāna there, and is of a nature not to return from that world.”’ And that sister may have been seen by her personally or heard of by report, thus: ‘That sister was of such virtue... of such a nature... of such wisdom... of such an abiding... was liberated in such a way.’ She, remembering that one’s faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, directs her mind toward that state. In this way also, Anuruddhas, a female lay follower has a comfortable abiding.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဥပါသိကာ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမိနီ သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿတီ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ… ဧဝံပညာ… ဧဝံဝိဟာရိနီ… ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာယ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

Here, Anuruddhas, a female lay follower hears: ‘A female lay follower of such-and-such a name has passed away. She has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the three fetters and the attenuation of greed, hatred, and delusion, she is a once-returner who, having come to this world only once, will make an end of suffering.”’ And that sister may have been seen by her personally or heard of by report, thus: ‘That sister was of such virtue... of such a nature... of such wisdom... of such an abiding... was liberated in such a way.’ She, remembering that one’s faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, directs her mind toward that state. In this way also, Anuruddhas, a female lay follower has a comfortable abiding.

‘‘ဣဓာနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာ သုဏာတိ – ‘ဣတ္ထန္နာမာ ဥပါသိကာ ကာလင်္ကတာ; သာ ဘဂဝတာ ဗျာကတာ – တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သောတာပန္နာ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ’တိ. သာ ခေါ ပနဿာ ဘဂိနီ သာမံ ဒိဋ္ဌာ ဝါ ဟောတိ အနုဿဝဿုတာ ဝါ – ‘ဧဝံသီလာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဓမ္မာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံပညာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိဟာရိနီ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပိ, ဧဝံဝိမုတ္တာ သာ ဘဂိနီ အဟောသိ ဣတိပီ’တိ. သာ တဿာ သဒ္ဓဉ္စ သီလဉ္စ သုတဉ္စ စာဂဉ္စ ပညဉ္စ အနုဿရန္တီ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ. ဧဝမ္ပိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ဥပါသိကာယ ဖာသုဝိဟာရော ဟောတိ.

Here, Anuruddhas, a female lay follower hears: 'A female lay follower of such-and-such a name has passed away. She has been declared by the Blessed One: “With the destruction of the three fetters, she has become a stream-enterer, is not of a nature to fall into the lower realms, is certain, and is bound for supreme enlightenment.”' And that sister may have been seen by her personally or heard of by report, thus: 'That sister was of such virtue... of such a nature... of such wisdom... of such an abiding... was liberated in such a way.' She, remembering that one’s faith, virtue, learning, generosity, and wisdom, directs her mind toward that state. In this way also, Anuruddhas, a female lay follower has a comfortable abiding.

‘‘ဣတိ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, တထာဂတော န ဇနကုဟနတ္ထံ န ဇနလပနတ္ထံ န လာဘသက္ကာရသိလောကာနိသံသတ္ထံ န ‘ဣတိ မံ ဇနော ဇာနာတူ’တိ သာဝကေ အဗ္ဘတီတေ ကာလင်္ကတေ ဥပပတ္တီသု ဗျာကရောတိ – ‘အသု အမုတြ ဥပပန္နော, အသု အမုတြ ဥပပန္နော’တိ. သန္တိ စ ခေါ, အနုရုဒ္ဓါ, ကုလပုတ္တာ သဒ္ဓါ ဥဠာရဝေဒါ ဥဠာရပါမောဇ္ဇာ. တေ တံ သုတွာ တဒတ္ထာယ စိတ္တံ ဥပသံဟရန္တိ. တေသံ တံ, အနုရုဒ္ဓါ, ဟောတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

Thus, Anuruddhas, the Tathāgata does not declare the rebirths of disciples who have passed on and died—saying, 'So-and-so has been reborn there, so-and-so has been reborn there'—not for the sake of deceiving people, not for the sake of flattering people, not for the sake of gain, honor, and praise, and not with the thought, 'Let people know me thus.' But, Anuruddhas, there are clansmen with faith, who have great delight and great gladness. Hearing that, they direct their minds toward that state. For them, Anuruddhas, that will be for their long-term welfare and happiness.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Anuruddha, pleased, rejoiced in the words of the Blessed One.

နဠကပါနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

The Naḷakapāna Sutta, the eighth, is concluded.

၉. ဂေါလိယာနိသုတ္တံ

9. The Goliyāni Sutta

၁၇၃. ဧဝံ [Pg.133] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဂေါလိယာနိ နာမ ဘိက္ခု အာရညိကော ပဒသမာစာရော သံဃမဇ္ဈေ ဩသဋော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဂေါလိယာနိံ ဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –

173. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Veḷuvana, the Squirrels' Feeding Ground. Now at that time, a bhikkhu named Goliyāni, a forest-dweller of coarse conduct, had come into the midst of the Saṅgha on account of some business. There, the Venerable Sāriputta, on account of the bhikkhu Goliyāni, addressed the bhikkhus:

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန သဗြဟ္မစာရီသု သဂါရဝေန ဘဝိတဗ္ဗံ သပ္ပတိဿေန. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော သဗြဟ္မစာရီသု အဂါရဝေါ ဟောတိ အပ္ပတိဿော, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန, ယော အယမာယသ္မာ သဗြဟ္မစာရီသု အဂါရဝေါ ဟောတိ အပ္ပတိဿော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန သဗြဟ္မစာရီသု သဂါရဝေန ဘဝိတဗ္ဗံ သပ္ပတိဿေန.

“Friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should be respectful and deferential towards his companions in the holy life. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha is disrespectful and not deferential towards his companions in the holy life, there will be those who speak against him, saying: ‘What is the use of this venerable one’s dwelling as he pleases alone in the forest, since this venerable one is disrespectful and not deferential towards his companions in the holy life?’ Thus, there will be those who speak against him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should be respectful and deferential towards his companions in the holy life.”

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အာသနကုသလေန ဘဝိတဗ္ဗံ – ‘ဣတိ ထေရေ စ ဘိက္ခူ နာနုပခဇ္ဇ နိသီဒိဿာမိ နဝေ စ ဘိက္ခူ န အာသနေန ပဋိဗာဟိဿာမီ’တိ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော န အာသနကုသလော ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန, ယော အယမာယသ္မာ အာသနကုသလော န ဟောတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အာသနကုသလေန ဘဝိတဗ္ဗံ.

“Friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should be skilled in regard to seating, thinking: ‘I will sit without crowding the elder bhikkhus, and I will not obstruct the junior bhikkhus from a seat.’ If, friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha is not skilled in regard to seating, there will be those who speak against him, saying: ‘What is the use of this venerable one’s dwelling as he pleases alone in the forest, since this venerable one is not skilled in regard to seating?’ Thus, there will be those who speak against him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should be skilled in regard to seating.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အာဘိသမာစာရိကောပိ ဓမ္မော ဇာနိတဗ္ဗော. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော အာဘိသမာစာရိကမ္ပိ ဓမ္မံ န ဇာနာတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ အာဘိသမာစာရိကမ္ပိ ဓမ္မံ [Pg.134] န ဇာနာတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အာဘိသမာစာရိကောပိ ဓမ္မော ဇာနိတဗ္ဗော.

“Friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should also know the teaching concerning proper conduct. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha does not know the teaching concerning proper conduct, there will be those who speak against him, saying: ‘What is the use of this venerable one’s dwelling as he pleases alone in the forest, since this venerable one does not know the teaching concerning proper conduct?’ Thus, there will be those who speak against him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should also know the teaching concerning proper conduct.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန နာတိကာလေန ဂါမော ပဝိသိတဗ္ဗော နာတိဒိဝါ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော အတိကာလေန ဂါမံ ပဝိသတိ အတိဒိဝါ ပဋိက္ကမတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ အတိကာလေန ဂါမံ ပဝိသတိ အတိဒိဝါ ပဋိက္ကမတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန နာတိကာလေန ဂါမော ပဝိသိတဗ္ဗော, နာတိဒိဝါ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗံ.

“Friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should not enter a village too early, nor should he depart too late in the day. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha enters a village too early and departs too late in the day, there will be those who speak against him, saying: ‘What is the use of this venerable one’s dwelling as he pleases alone in the forest, since this venerable one enters a village too early and departs too late in the day?’ Thus, there will be those who speak against him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should not enter a village too early, nor should he depart too late in the day.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန န ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘အယံ နူနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိကာလစရိယာ ဗဟုလီကတာ, တမေနံ သံဃဂတမ္ပိ သမုဒါစရတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန န ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလေသု စာရိတ္တံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

“Friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should not engage in roaming among families before the meal or after the meal. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha engages in roaming among families before the meal or after the meal, there will be those who speak against him, saying: ‘Surely, for this venerable one who dwells as he pleases alone in the forest, this wandering at the wrong time has been frequently practiced; it manifests in him even when he has come to the Saṅgha.’ Thus, there will be those who speak against him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should not engage in roaming among families before the meal or after the meal.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အနုဒ္ဓတေန ဘဝိတဗ္ဗံ အစပလေန. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော ဥဒ္ဓတော ဟောတိ စပလော, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ဣဒံ နူနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဥဒ္ဓစ္စံ စာပလျံ ဗဟုလီကတံ, တမေနံ သံဃဂတမ္ပိ သမုဒါစရတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အနုဒ္ဓတေန ဘဝိတဗ္ဗံ အစပလေန.

“Friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should be not restless and not fickle. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha is restless and fickle, there will be those who speak against him, saying: ‘Surely, for this venerable one who dwells as he pleases alone in the forest, this restlessness and fickleness have been frequently practiced; it manifests in him even when he has come to the Saṅgha.’ Thus, there will be those who speak against him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should be not restless and not fickle.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော[Pg.135], ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အမုခရေန ဘဝိတဗ္ဗံ အဝိကိဏ္ဏဝါစေန. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော မုခရော ဟောတိ ဝိကိဏ္ဏဝါစော, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ မုခရော ဝိကိဏ္ဏဝါစော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန အမုခရေန ဘဝိတဗ္ဗံ အဝိကိဏ္ဏဝါစေန.

“Friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should not be sharp-tongued and should not be of scattered speech. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha is sharp-tongued and of scattered speech, there will be those who speak against him, saying: ‘What is the use of this venerable one’s dwelling as he pleases alone in the forest, since this venerable one is sharp-tongued and of scattered speech?’ Thus, there will be those who speak against him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should not be sharp-tongued and should not be of scattered speech.”

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန သုဝစေန ဘဝိတဗ္ဗံ ကလျာဏမိတ္တေန. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု သံဃဂတော သံဃေ ဝိဟရန္တော ဒုဗ္ဗစော ဟောတိ ပါပမိတ္တော, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ဒုဗ္ဗစော ပါပမိတ္တော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သံဃဂတေန သံဃေ ဝိဟရန္တေန သုဝစေန ဘဝိတဗ္ဗံ ကလျာဏမိတ္တေန.

“Friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should be easy to admonish and have good friends. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha is difficult to admonish and has bad friends, there will be those who speak against him, saying: ‘What is the use of this venerable one’s dwelling as he pleases alone in the forest, since this venerable one is difficult to admonish and has bad friends?’ Thus, there will be those who speak against him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu who has come to the Saṅgha and is dwelling in the Saṅgha should be easy to admonish and have good friends.”

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရေန ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရော ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရေန ဘဝိတဗ္ဗံ.

“Friends, a forest-dwelling bhikkhu should have the doors of his sense faculties guarded. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu does not have the doors of his sense faculties guarded, there will be those who speak against him, saying: ‘What is the use of this venerable one’s dwelling as he pleases alone in the forest, since this venerable one does not have the doors of his sense faculties guarded?’ Thus, there will be those who speak against him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu should have the doors of his sense faculties guarded.”

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ဘောဇနေ မတ္တညုနာ ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘောဇနေ အမတ္တညူ ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ဘောဇနေ အမတ္တညူ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ဘောဇနေ မတ္တညုနာ ဘဝိတဗ္ဗံ.

“Friends, a forest-dwelling bhikkhu should be moderate in eating. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu is not moderate in eating, there will be those who speak against him, saying: ‘What is the use of this venerable one’s dwelling as he pleases alone in the forest, since this venerable one is not moderate in eating?’ Thus, there will be those who speak against him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu should be moderate in eating.”

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ဇာဂရိယံ အနနုယုတ္တော ဟောတိ, တဿ [Pg.136] ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ဇာဂရိယံ အနနုယုတ္တော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ဇာဂရိယံ အနုယုတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗံ.

Friends, a forest-dwelling bhikkhu should be devoted to wakefulness. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu is not devoted to wakefulness, there will be those who speak reproachfully of him: ‘What benefit is there from this venerable one’s solitary life in the forest as he pleases, since this venerable one is not devoted to wakefulness?’ There will be those who speak reproachfully of him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu should be devoted to wakefulness.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ကုသီတော ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ကုသီတော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ဘဝိတဗ္ဗံ.

Friends, a forest-dwelling bhikkhu should have his energy aroused. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu is lazy, there will be those who speak reproachfully of him: ‘What benefit is there from this venerable one’s solitary life in the forest as he pleases, since this venerable one is lazy?’ There will be those who speak reproachfully of him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu should have his energy aroused.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ဥပဋ္ဌိတဿတိနာ ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု မုဋ္ဌဿတီ ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ မုဋ္ဌဿတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ဥပဋ္ဌိတဿတိနာ ဘဝိတဗ္ဗံ.

Friends, a forest-dwelling bhikkhu should have mindfulness established. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu is of lapsed mindfulness, there will be those who speak reproachfully of him: ‘What benefit is there from this venerable one’s solitary life in the forest as he pleases, since this venerable one is of lapsed mindfulness?’ There will be those who speak reproachfully of him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu should have mindfulness established.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ သမာဟိတေန ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု အသမာဟိတော ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ အသမာဟိတော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ သမာဟိတေန ဘဝိတဗ္ဗံ.

Friends, a forest-dwelling bhikkhu should be concentrated. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu is unconcentrated, there will be those who speak reproachfully of him: ‘What benefit is there from this venerable one’s solitary life in the forest as he pleases, since this venerable one is unconcentrated?’ There will be those who speak reproachfully of him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu should be concentrated.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ပညဝတာ ဘဝိတဗ္ဗံ. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ဒုပ္ပညော ဟောတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ဒုပ္ပညော’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ပညဝတာ ဘဝိတဗ္ဗံ.

Friends, a forest-dwelling bhikkhu should be possessed of wisdom. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu is of little wisdom, there will be those who speak reproachfully of him: ‘What benefit is there from this venerable one’s solitary life in the forest as he pleases, since this venerable one is of little wisdom?’ There will be those who speak reproachfully of him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu should be possessed of wisdom.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ယောဂေါ ကရဏီယော. သန္တာဝုသော, အာရညိကံ ဘိက္ခုံ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာရော. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ [Pg.137] အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ အဘိဓမ္မေ အဘိဝိနယေ ယောဂေါ ကရဏီယော.

Friends, a forest-dwelling bhikkhu should apply himself to the Abhidhamma and the Abhivinaya. For, friends, there are those who question a forest-dwelling bhikkhu on the Abhidhamma and the Abhivinaya. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu, when questioned on the Abhidhamma and the Abhivinaya, cannot answer satisfactorily, there will be those who speak reproachfully of him: ‘What benefit is there from this venerable one’s solitary life in the forest as he pleases, since, when questioned on the Abhidhamma and the Abhivinaya, he cannot answer satisfactorily?’ There will be those who speak reproachfully of him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu should apply himself to the Abhidhamma and the Abhivinaya.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တတ္ထ ယောဂေါ ကရဏီယော. သန္တာဝုသော, အာရညိကံ ဘိက္ခုံ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တတ္ထ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာရော. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တတ္ထ ယောဂေါ ကရဏီယော.

Friends, a forest-dwelling bhikkhu should apply himself to those peaceful liberations that are the formless attainments transcending form. For, friends, there are those who question a forest-dwelling bhikkhu about those peaceful liberations that are the formless attainments transcending form. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu, when questioned about those peaceful liberations that are the formless attainments transcending form, cannot answer satisfactorily, there will be those who speak reproachfully of him: ‘What benefit is there from this venerable one’s solitary life in the forest as he pleases, since, when questioned about those peaceful liberations that are the formless attainments transcending form, he cannot answer satisfactorily?’ There will be those who speak reproachfully of him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu should apply himself to those peaceful liberations that are the formless attainments transcending form.

‘‘အာရညိကေနာဝုသော, ဘိက္ခုနာ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မေ ယောဂေါ ကရဏီယော. သန္တာဝုသော, အာရညိကံ ဘိက္ခုံ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မေ ပဉှံ ပုစ္ဆိတာရော. သစေ, အာဝုသော, အာရညိကော ဘိက္ခု ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န သမ္ပာယတိ, တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. ‘ကိံ ပနိမဿာယသ္မတော အာရညိကဿ ဧကဿာရညေ သေရိဝိဟာရေန ယော အယမာယသ္မာ ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတော တမတ္ထံ န ဇာနာတီ’တိ – တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော. တသ္မာ အာရညိကေန ဘိက္ခုနာ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မေ ယောဂေါ ကရဏီယော’’တိ.

Friends, a forest-dwelling bhikkhu should apply himself to the supramundane states. For, friends, there are those who question a forest-dwelling bhikkhu about the supramundane states. If, friends, a forest-dwelling bhikkhu, when questioned about the supramundane states, cannot answer satisfactorily, there will be those who speak reproachfully of him: ‘What benefit is there from this venerable one’s solitary life in the forest as he pleases, since he does not know the very purpose for which he went forth?’ There will be those who speak reproachfully of him. Therefore, a forest-dwelling bhikkhu should apply himself to the supramundane states.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာရညိကေနေဝ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုနာ ဣမေ ဓမ္မာ သမာဒါယ ဝတ္တိတဗ္ဗာ ဥဒါဟု ဂါမန္တဝိဟာရိနာပီ’’တိ? ‘‘အာရညိကေနာပိ ခေါ, အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန, ဘိက္ခုနာ ဣမေ ဓမ္မာ သမာဒါယ ဝတ္တိတဗ္ဗာ ပဂေဝ ဂါမန္တဝိဟာရိနာ’’တိ.

When this was said, the Venerable Mahāmoggallāna said this to the Venerable Sāriputta: “Friend Sāriputta, should these principles be undertaken and practiced only by a forest-dwelling bhikkhu, or also by one who dwells near a village?” “Friend Moggallāna, these principles should be undertaken and practiced by a forest-dwelling bhikkhu, and all the more so by one who dwells near a village.”

ဂေါလိယာနိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

The Goliyāni Sutta, the ninth, is finished.

၁၀. ကီဋာဂိရိသုတ္တံ

10. The Kīṭāgiri Sutta

၁၇၄. ဧဝံ [Pg.138] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကာသီသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အဟံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇာမိ. အညတြ ခေါ ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနော အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမိ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ, တုမှေပိ, ဘိက္ခဝေ, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇထ. အညတြ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, တုမှေပိ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာသီသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ကီဋာဂိရိ နာမ ကာသီနံ နိဂမော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ဝိဟရတိ ကာသီနံ နိဂမေ.

174. Thus have I heard. At one time, the Blessed One was journeying on tour in the Kāsī country with a large Saṅgha of bhikkhus. There, the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, I eat, abstaining from eating at night. Bhikkhus, by eating while abstaining from eating at night, I am aware of good health, freedom from affliction, lightness, strength, and dwelling in comfort. Come, you too, bhikkhus, should eat, abstaining from eating at night. Bhikkhus, by eating while abstaining from eating at night, you too will be aware of good health, freedom from affliction, lightness, strength, and dwelling in comfort.” “So be it, venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. Then the Blessed One, journeying on tour by stages through the Kāsī country, arrived at Kīṭāgiri, a market town of the Kāsīs. There the Blessed One dwelt at Kīṭāgiri, in the market town of the Kāsīs.

၁၇၅. တေန ခေါ ပန သမယေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ နာမ ဘိက္ခူ ကီဋာဂိရိသ္မိံ အာဝါသိကာ ဟောန္တိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဘဂဝါ ခေါ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇတိ ဘိက္ခုသံဃော စ. အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနန္တိ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ, တုမှေပိ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇထ. အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, တုမှေပိ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မယံ ခေါ, အာဝုသော, သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ. တေ မယံ သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇမာနာ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. တေ မယံ ကိံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝိဿာမ? သာယဉ္စေဝ မယံ ဘုဉ္ဇိဿာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ’’တိ.

175. Now at that time, bhikkhus named Assaji and Punabbasu were resident at Kīṭāgiri. Then many bhikkhus approached the bhikkhus Assaji and Punabbasu and said this to them: “Friends, the Blessed One eats, abstaining from eating at night, and so does the Saṅgha of bhikkhus. Friends, by eating while abstaining from eating at night, they are aware of good health, freedom from affliction, lightness, strength, and dwelling in comfort. Come, you too, friends, should eat, abstaining from eating at night. Friends, by eating while abstaining from eating at night, you too will be aware of good health, freedom from affliction, lightness, strength, and dwelling in comfort.” When this was said, the bhikkhus Assaji and Punabbasu said this to those bhikkhus: “Friends, we eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time. By eating in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time, we are aware of good health, freedom from affliction, lightness, strength, and dwelling in comfort. Why should we, having abandoned a benefit visible in the present, run after one that is of a future time? We will eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time.”

ယတော ခေါ တေ ဘိက္ခူ နာသက္ခိံသု အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ သညာပေတုံ, အထ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ [Pg.139] ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဓ မယံ, ဘန္တေ, ယေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိမှ; ဥပသင်္ကမိတွာ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုမှ – ‘ဘဂဝါ ခေါ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇတိ ဘိက္ခုသံဃော စ; အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနန္တိ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ, တုမှေပိ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇထ. အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, တုမှေပိ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘန္တေ, အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ အမှေ ဧတဒဝေါစုံ – ‘မယံ ခေါ, အာဝုသော, သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ. တေ မယံ သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇမာနာ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. တေ မယံ ကိံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝိဿာမ? သာယဉ္စေဝ မယံ ဘုဉ္ဇိဿာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ’တိ. ယတော ခေါ မယံ, ဘန္တေ, နာသက္ခိမှ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ သညာပေတုံ, အထ မယံ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝတော အာရောစေမာ’’တိ.

Since those bhikkhus were unable to persuade the bhikkhus Assaji and Punabbasu, they approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, they sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said this to the Blessed One: “Venerable sir, we approached the bhikkhus Assaji and Punabbasu and said this to them: ‘Friends, the Blessed One eats, abstaining from eating at night, and so does the Saṅgha of bhikkhus. Friends, by eating while abstaining from eating at night, they are aware of good health, freedom from affliction, lightness, strength, and dwelling in comfort. Come, you too, friends, should eat, abstaining from eating at night. Friends, by eating while abstaining from eating at night, you too will be aware of good health, freedom from affliction, lightness, strength, and dwelling in comfort.’ When this was said, venerable sir, the bhikkhus Assaji and Punabbasu said this to us: ‘Friends, we eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time. By eating in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time, we are aware of good health, freedom from affliction, lightness, strength, and dwelling in comfort. Why should we, having abandoned a benefit visible in the present, run after one that is of a future time? We will eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time.’ Since, venerable sir, we were unable to persuade the bhikkhus Assaji and Punabbasu, we now report this matter to the Blessed One.”

၁၇၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မမ ဝစနေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ တုမှေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဘဂဝါ ခေါ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇတိ ဘိက္ခုသံဃော စ. အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနန္တိ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. ဧထ, တုမှေပိ, အာဝုသော, အညတြေဝ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇထ. အညတြ ခေါ ပနာဝုသော, တုမှေပိ ရတ္တိဘောဇနာ ဘုဉ္ဇမာနာ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနိဿထ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ [Pg.140] ကိရ, ဘိက္ခဝေ, တုမှေ တေ ဘိက္ခူ ဧဝံ အဝစုတ္ထ – ‘မယံ ခေါ ပနာဝုသော, သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ. တေ မယံ သာယဉ္စေဝ ဘုဉ္ဇမာနာ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ အပ္ပာဗာဓတဉ္စ သဉ္ဇာနာမ အပ္ပာတင်္ကတဉ္စ လဟုဋ္ဌာနဉ္စ ဗလဉ္စ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ. တေ မယံ ကိံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ ဟိတွာ ကာလိကံ အနုဓာဝိဿာမ? သာယဉ္စေဝ မယံ ဘုဉ္ဇိဿာမ ပါတော စ ဒိဝါ စ ဝိကာလေ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

176. Then the Blessed One addressed a certain monk: 'Come, monk, with my words call the monks Assaji and Punabbasu, saying: “The Teacher calls the venerable ones.”' 'Yes, venerable sir,' that monk replied to the Blessed One. Having replied, he went to where the monks Assaji and Punabbasu were; having approached, he said this to the monks Assaji and Punabbasu: 'The Teacher calls the venerable ones.' 'Yes, friend,' the monks Assaji and Punabbasu replied to that monk. Then they went to where the Blessed One was; having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. To the monks Assaji and Punabbasu sitting to one side, the Blessed One said this: 'Is it true, monks, that many monks approached you and said this: “Friends, the Blessed One abstains from the night meal, and so does the Sangha of monks. Friends, by abstaining from the night meal, they experience freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding. Come, friends, you too should abstain from the night meal. Friends, by abstaining from the night meal, you too will experience freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding.” When this was said, it is said, monks, did you say this to those monks: “But we, friends, eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time. We who eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time experience freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding. Why should we, having abandoned what is directly visible, pursue what is of a future time? We will eat in the evening, in the morning, and during the day at the wrong time.”?' 'Yes, venerable sir.'

၁၇၇. ‘‘ကိံ နု မေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာထ ယံ ကိဉ္စာယံ ပုရိသပုဂ္ဂလော ပဋိသံဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘နနု မေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာထ ဣဓေကစ္စဿ ယံ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဣဓ ပနေကစ္စဿ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဣဓ ပနေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ဣဓ ပနေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’.

177. “Monks, do you understand the Dhamma taught by me in this way: ‘Whatever pleasant feeling, painful feeling, or neither-painful-nor-pleasant feeling this individual person experiences, for him unwholesome states decline and wholesome states increase’?” “No, venerable sir.” “Monks, do you not understand the Dhamma taught by me in this way: ‘Here, for a certain person experiencing such a pleasant feeling, unwholesome states increase and wholesome states decline; but here, for another person experiencing such a pleasant feeling, unwholesome states decline and wholesome states increase. Here, for a certain person experiencing such a painful feeling, unwholesome states increase and wholesome states decline; but here, for another person experiencing such a painful feeling, unwholesome states decline and wholesome states increase. Here, for a certain person experiencing such a neither-painful-nor-pleasant feeling, unwholesome states increase and wholesome states decline; but here, for another person experiencing such a neither-painful-nor-pleasant feeling, unwholesome states decline and wholesome states increase’?” “Yes, venerable sir.”

၁၇၈. ‘‘သာဓု, ဘိက္ခဝေ! မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ. မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ [Pg.141] အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ သုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒါမိ.

178. “Good, monks! Monks, if this principle—that for a certain person here, experiencing such a pleasant feeling, unwholesome states increase and wholesome states decline—had been unknown by me, unseen, not evident, unrealized, and not contacted by wisdom, then I, not knowing this, would say, ‘Abandon such a pleasant feeling.’ Would this have been appropriate for me?” “No, venerable sir.” “But because, monks, this principle—that for a certain person here, experiencing such a pleasant feeling, unwholesome states increase and wholesome states decline—has been known by me, seen, made evident, realized, and contacted by wisdom, therefore I say, ‘Abandon such a pleasant feeling.’ Monks, if this principle—that for a certain person here, experiencing such a pleasant feeling, unwholesome states decline and wholesome states increase—had been unknown by me, unseen, not evident, unrealized, and not contacted by wisdom, then I, not knowing this, would say, ‘Dwell having attained such a pleasant feeling.’ Would this have been appropriate for me?” “No, venerable sir.” “But because, monks, this principle—that for a certain person here, experiencing such a pleasant feeling, unwholesome states decline and wholesome states increase—has been known by me, seen, made evident, realized, and contacted by wisdom, therefore I say, ‘Dwell having attained such a pleasant feeling.’”

၁၇၉. ‘‘မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ. မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒါမိ.

179. Bhikkhus, if this principle were unknown by me, unseen, not understood, unrealized, and untouched with wisdom—that ‘for a certain person here, experiencing such a painful feeling, unwholesome states increase and wholesome states decline’—then, not knowing this, would I say, ‘Abandon such a painful feeling’? Bhikkhus, would that be proper for me?” “Indeed not, venerable sir.” “And because, bhikkhus, this principle is known by me, seen, understood, realized, and touched with wisdom—that ‘for a certain person here, experiencing such a painful feeling, unwholesome states increase and wholesome states decline’—therefore I say, ‘Abandon such a painful feeling.’ Bhikkhus, if this principle were unknown by me, unseen, not understood, unrealized, and untouched with wisdom—that ‘for a certain person here, experiencing such a painful feeling, unwholesome states decline and wholesome states increase’—then, not knowing this, would I say, ‘Dwell having attained such a painful feeling’? Bhikkhus, would that be proper for me?” “Indeed not, venerable sir.” “And because, bhikkhus, this principle is known by me, seen, understood, realized, and touched with wisdom—that ‘for a certain person here, experiencing such a painful feeling, unwholesome states decline and wholesome states increase’—therefore I say, ‘Dwell having attained such a painful feeling.’”

၁၈၀. ‘‘မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ [Pg.142] – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ပဇဟထာ’တိ ဝဒါမိ’’. မယာ စေတံ, ဘိက္ခဝေ, အညာတံ အဘဝိဿ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝါဟံ အဇာနန္တော ‘ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒေယျံ; အပိ နု မေ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပတိရူပံ အဘဝိဿာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, မယာ ဉာတံ ဒိဋ္ဌံ ဝိဒိတံ သစ္ဆိကတံ ဖဿိတံ ပညာယ – ‘ဣဓေကစ္စဿ ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒယတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, တသ္မာဟံ ‘ဧဝရူပံ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရထာ’တိ ဝဒါမိ.

180. Bhikkhus, if this principle were unknown by me, unseen, not understood, unrealized, and untouched with wisdom—that ‘for a certain person here, experiencing such a neither-painful-nor-pleasant feeling, unwholesome states increase and wholesome states decline’—then, not knowing this, would I say, ‘Abandon such a neither-painful-nor-pleasant feeling’? Bhikkhus, would that be proper for me?” “Indeed not, venerable sir.” “And because, bhikkhus, this principle is known by me, seen, understood, realized, and touched with wisdom—that ‘for a certain person here, experiencing such a neither-painful-nor-pleasant feeling, unwholesome states increase and wholesome states decline’—therefore I say, ‘Abandon such a neither-painful-nor-pleasant feeling.’ Bhikkhus, if this principle were unknown by me, unseen, not understood, unrealized, and untouched with wisdom—that ‘for a certain person here, experiencing such a neither-painful-nor-pleasant feeling, unwholesome states decline and wholesome states increase’—then, not knowing this, would I say, ‘Dwell having attained such a neither-painful-nor-pleasant feeling’? Bhikkhus, would that be proper for me?” “Indeed not, venerable sir.” “And because, bhikkhus, this principle is known by me, seen, understood, realized, and touched with wisdom—that ‘for a certain person here, experiencing such a neither-painful-nor-pleasant feeling, unwholesome states decline and wholesome states increase’—therefore I say, ‘Dwell having attained such a neither-painful-nor-pleasant feeling.’”

၁၈၁. ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗေသံယေဝ ဘိက္ခူနံ ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ; န ပနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗေသံယေဝ ဘိက္ခူနံ ‘န အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ, တထာရူပါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ‘န အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ကတံ တေသံ အပ္ပမာဒေန. အဘဗ္ဗာ တေ ပမဇ္ဇိတုံ. ယေ စ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သေက္ခာ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ, တထာရူပါနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမိမေ အာယသ္မန္တော အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနာ ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနာ ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနာ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျုန္တိ! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဘိက္ခူနံ အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

181. Bhikkhus, I do not say for all bhikkhus that ‘it is to be done with heedfulness’; nor, bhikkhus, do I say for all bhikkhus that ‘it is not to be done with heedfulness.’ Those bhikkhus, bhikkhus, who are arahants, whose taints are destroyed, who have lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained their own goal, whose fetters of existence are utterly destroyed, and who are liberated through perfect direct knowledge—for such bhikkhus, I say, ‘it is not to be done with heedfulness.’ For what reason? It has been done by them with heedfulness. They are incapable of being heedless. But those bhikkhus, bhikkhus, who are trainees, who have not attained their mind’s goal, and who dwell aspiring for the unsurpassed security from bondage—for such bhikkhus, I say, ‘it is to be done with heedfulness.’ For what reason? It may be that these venerable ones, by frequenting suitable lodgings, associating with good friends, and rightly directing their faculties, might, in this very life, realize for themselves through direct knowledge that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having realized it, may dwell having attained it. Seeing this fruit of heedfulness for these bhikkhus, I say, ‘it is to be done with heedfulness.’”

၁၈၂. ‘‘သတ္တိမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ သတ္တ? ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော, ပညာဝိမုတ္တော, ကာယသက္ခိ, ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော, သဒ္ဓါဝိမုတ္တော, ဓမ္မာနုသာရီ, သဒ္ဓါနုသာရီ.

182. Bhikkhus, these seven persons are found existing in the world. Which seven? The one liberated in both ways, the one liberated by wisdom, the body-witness, the one who has attained to view, the one liberated by faith, the Dhamma-follower, and the faith-follower.

‘‘ကတမော [Pg.143] စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘န အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ကတံ တဿ အပ္ပမာဒေန. အဘဗ္ဗော သော ပမဇ္ဇိတုံ.

And what, bhikkhus, is the person liberated in both ways? Here, bhikkhus, a certain person dwells having contacted with the mental body those peaceful liberations that are the formless attainments, having transcended forms; and having seen with wisdom, his taints are destroyed. This, bhikkhus, is called the person liberated in both ways. For this bhikkhu, bhikkhus, I do not say, 'There is something to be done with heedfulness.' For what reason? What was to be done with heedfulness has been done by him. He is incapable of being heedless.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပညာဝိမုတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ န ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ပညာဝိမုတ္တော. ဣမဿပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘န အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ကတံ တဿ အပ္ပမာဒေန. အဘဗ္ဗော သော ပမဇ္ဇိတုံ.

And what, bhikkhus, is the person liberated by wisdom? Here, bhikkhus, a certain person does not dwell having contacted with the mental body those peaceful liberations that are the formless attainments, having transcended forms; but having seen with wisdom, his taints are destroyed. This, bhikkhus, is called the person liberated by wisdom. For this bhikkhu also, bhikkhus, I do not say, 'There is something to be done with heedfulness.' For what reason? What was to be done with heedfulness has been done by him. He is incapable of being heedless.

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ကာယသက္ခိ. ဣမဿ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ အယမာယသ္မာ အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနော ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာတိ! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

And what, bhikkhus, is the body-witness? Here, bhikkhus, a certain person dwells having contacted with the mental body those peaceful liberations that are the formless attainments, having transcended forms; and having seen with wisdom, some of his taints are destroyed. This, bhikkhus, is called the body-witness. For this bhikkhu, bhikkhus, I say, 'There is something to be done with heedfulness.' For what reason? It is possible that this venerable one, by frequenting suitable lodgings, associating with good friends, and balancing his faculties, might realize for himself with direct knowledge in this very life that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having attained it, dwell therein. Seeing this fruit of heedfulness for this bhikkhu, bhikkhus, I say, 'There is something to be done with heedfulness.'

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ န ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ, တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော. ဣမဿပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ [Pg.144] ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ အယမာယသ္မာ အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနော ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာတိ! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

And what, bhikkhus, is the view-attainer? Here, bhikkhus, a certain person does not dwell having contacted with the mental body those peaceful liberations that are the formless attainments, having transcended forms; but having seen with wisdom, some of his taints are destroyed, and the teachings proclaimed by the Tathāgata are well seen and well examined by him with wisdom. This, bhikkhus, is called the view-attainer. For this bhikkhu also, bhikkhus, I say, 'There is something to be done with heedfulness.' For what reason? It is possible that this venerable one, by frequenting suitable lodgings, associating with good friends, and balancing his faculties, might realize for himself with direct knowledge in this very life that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having attained it, dwell therein. Seeing this fruit of heedfulness for this bhikkhu, bhikkhus, I say, 'There is something to be done with heedfulness.'

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ န ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ, တထာဂတေ စဿ သဒ္ဓါ နိဝိဋ္ဌာ ဟောတိ မူလဇာတာ ပတိဋ္ဌိတာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါဝိမုတ္တော. ဣမဿပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ အယမာယသ္မာ အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနော ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာတိ! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

And what, bhikkhus, is the person liberated by faith? Here, bhikkhus, a certain person does not dwell having contacted with the mental body those peaceful liberations that are the formless attainments, having transcended forms; but having seen with wisdom, some of his taints are destroyed, and his faith in the Tathāgata is settled, rooted, and established. This, bhikkhus, is called the person liberated by faith. For this bhikkhu also, bhikkhus, I say, 'There is something to be done with heedfulness.' For what reason? It is possible that this venerable one, by frequenting suitable lodgings, associating with good friends, and balancing his faculties, might realize for himself with direct knowledge in this very life that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having attained it, dwell therein. Seeing this fruit of heedfulness for this bhikkhu, bhikkhus, I say, 'There is something to be done with heedfulness.'

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဓမ္မာနုသာရီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ န ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ, တထာဂတပ္ပဝေဒိတာ စဿ ဓမ္မာ ပညာယ မတ္တသော နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, အပိ စဿ ဣမေ ဓမ္မာ ဟောန္တိ, သေယျထိဒံ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော ဓမ္မာနုသာရီ. ဣမဿပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ အယမာယသ္မာ အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနော ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာတိ[Pg.145]! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

And what, bhikkhus, is the Dhamma-follower? Here, bhikkhus, a certain person does not dwell having contacted with the mental body those peaceful liberations that are the formless attainments, having transcended forms; but having seen with wisdom, some of his taints are destroyed. Moreover, the teachings proclaimed by the Tathāgata are acceptable to him for reflection to a moderate degree with wisdom. And he has these qualities, namely: the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, and the faculty of wisdom. This, bhikkhus, is called the Dhamma-follower. For this bhikkhu also, bhikkhus, I say, 'There is something to be done with heedfulness.' For what reason? It is possible that this venerable one, by frequenting suitable lodgings, associating with good friends, and balancing his faculties, might realize for himself with direct knowledge in this very life that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having attained it, dwell therein. Seeing this fruit of heedfulness for this bhikkhu, bhikkhus, I say, 'There is something to be done with heedfulness.'

‘‘ကတမော စ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါနုသာရီ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ယေ တေ သန္တာ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ အာရုပ္ပာ တေ န ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ ဧကစ္စေ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ, တထာဂတေ စဿ သဒ္ဓါမတ္တံ ဟောတိ ပေမမတ္တံ, အပိ စဿ ဣမေ ဓမ္မာ ဟောန္တိ, သေယျထိဒံ – သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလော သဒ္ဓါနုသာရီ. ဣမဿပိ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? အပ္ပေဝ နာမ အယမာယသ္မာ အနုလောမိကာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝမာနော ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော ဣန္ဒြိယာနိ သမန္နာနယမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာတိ! ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမာဒဖလံ သမ္ပဿမာနော ‘အပ္ပမာဒေန ကရဏီယ’န္တိ ဝဒါမိ.

And what, bhikkhus, is a person who is a faith-follower? Here, bhikkhus, a certain person does not dwell having contacted with the body those peaceful liberations that, transcending forms, are formless; but having seen with wisdom, some of his taints are destroyed, and he has merely faith, merely love for the Tathāgata. Moreover, he has these qualities: the faculty of faith, the faculty of energy, the faculty of mindfulness, the faculty of concentration, and the faculty of wisdom. This, bhikkhus, is called a person who is a faith-follower. For this bhikkhu, too, I say there is a task to be done with heedfulness. For what reason? It may be that this venerable one, by frequenting suitable lodgings, associating with good friends, and balancing his faculties, may realize for himself through direct knowledge in this very life that unsurpassed culmination of the holy life for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having realized it, may enter upon it and dwell therein. Seeing this fruit of heedfulness for this bhikkhu, I say there is a task to be done with heedfulness.

၁၈၃. ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, အာဒိကေနေဝ အညာရာဓနံ ဝဒါမိ; အပိ စ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ အညာရာဓနာ ဟောတိ. ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ အနုပုဗ္ဗကိရိယာ အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ အညာရာဓနာ ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓါဇာတော ဥပသင်္ကမတိ, ဥပသင်္ကမန္တော ပယိရုပါသတိ, ပယိရုပါသန္တော သောတံ ဩဒဟတိ, ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတိ, သုတွာ ဓမ္မံ ဓာရေတိ, ဓတာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတိ, အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတော ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ သတိ ဆန္ဒော ဇာယတိ, ဆန္ဒဇာတော ဥဿဟတိ, ဥဿာဟေတွာ တုလေတိ, တုလယိတွာ ပဒဟတိ, ပဟိတတ္တော သမာနော ကာယေန စေဝ ပရမသစ္စံ သစ္ဆိကရောတိ, ပညာယ စ နံ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓါ နာဟောသိ; တမ္ပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဥပသင်္ကမနံ နာဟောသိ; သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပယိရုပါသနာ နာဟောသိ; တမ္ပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, သောတာဝဓာနံ နာဟောသိ[Pg.146]; တမ္ပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မဿဝနံ နာဟောသိ; သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မဓာရဏာ နာဟောသိ; သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထူပပရိက္ခာ နာဟောသိ; သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ နာဟောသိ; သောပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္ဒော နာဟောသိ; သောပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ဥဿာဟော နာဟောသိ; သာပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, တုလနာ နာဟောသိ; တမ္ပိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, ပဓာနံ နာဟောသိ. ဝိပ္ပဋိပန္နာတ္ထ, ဘိက္ခဝေ, မိစ္ဆာပဋိပန္နာတ္ထ, ဘိက္ခဝေ. ကီဝ ဒူရေဝိမေ, ဘိက္ခဝေ, မောဃပုရိသာ အပက္ကန္တာ ဣမမှာ ဓမ္မဝိနယာ.

183. Bhikkhus, I do not say that the attainment of final knowledge occurs right at the beginning. Rather, bhikkhus, the attainment of final knowledge occurs through gradual training, gradual action, and gradual practice. And how, bhikkhus, does the attainment of final knowledge occur through gradual training, gradual action, and gradual practice? Here, bhikkhus, when faith has arisen, one approaches. Approaching, one pays respect. Paying respect, one lends an ear. With ear lent, one hears the Dhamma. Having heard, one retains the Dhamma. One investigates the meaning of the teachings that have been retained. For one who investigates the meaning, the teachings are approved of after reflection. With the approval of the teachings after reflection, zeal is born. When zeal has arisen, one strives. Having striven, one weighs. Having weighed, one exerts. Being one whose self is directed, one both realizes the supreme truth with the body and sees it by penetrating it with wisdom. But, bhikkhus, that faith would not have been; that approaching would not have been; that paying respect would not have been; that lending of the ear would not have been; that hearing of the Dhamma would not have been; that retaining of the Dhamma would not have been; that investigation of the meaning would not have been; that approval of the teachings after reflection would not have been; that zeal would not have been; that striving would not have been; that weighing would not have been; that exertion would not have been. You have practiced perversely, bhikkhus; you have practiced wrongly, bhikkhus. How far have these worthless men strayed from this Dhamma and Discipline!

၁၈၄. ‘‘အတ္ထိ, ဘိက္ခဝေ, စတုပ္ပဒံ ဝေယျာကရဏံ ယဿုဒ္ဒိဋ္ဌဿ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ ပညာယတ္ထံ အာဇာနေယျ. ဥဒ္ဒိသိဿာမိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, အာဇာနိဿထ မေ တ’’န္တိ? ‘‘ကေ စ မယံ, ဘန္တေ, ကေ စ ဓမ္မဿ အညာတာရော’’တိ? ယောပိ သော, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာ အာမိသဂရု အာမိသဒါယာဒေါ အာမိသေဟိ သံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ တဿ ပါယံ ဧဝရူပီ ပဏောပဏဝိယာ န ဥပေတိ – ‘ဧဝဉ္စ နော အဿ အထ နံ ကရေယျာမ, န စ နော ဧဝမဿ န နံ ကရေယျာမာ’တိ, ကိံ ပန, ဘိက္ခဝေ, ယံ တထာဂတော သဗ္ဗသော အာမိသေဟိ ဝိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ. သဒ္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, သာဝကဿ သတ္ထုသာသနေ ပရိယောဂါဟိယ ဝတ္တတော အယမနုဓမ္မော ဟောတိ – ‘သတ္ထာ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မိ; ဇာနာတိ ဘဂဝါ, နာဟံ ဇာနာမီ’တိ. သဒ္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, သာဝကဿ သတ္ထုသာသနေ ပရိယောဂါဟိယ ဝတ္တတော ရုဠှနီယံ သတ္ထုသာသနံ ဟောတိ ဩဇဝန္တံ. သဒ္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, သာဝကဿ သတ္ထုသာသနေ ပရိယောဂါဟိယ ဝတ္တတော အယမနုဓမ္မော ဟောတိ – ‘ကာမံ တစော စ နှာရု စ အဋ္ဌိ စ အဝသိဿတု, သရီရေ ဥပသုဿတု မံသလောဟိတံ, ယံ တံ ပုရိသထာမေန ပုရိသဝီရိယေန ပုရိသပရက္ကမေန ပတ္တဗ္ဗံ န တံ အပါပုဏိတွာ ဝီရိယဿ သဏ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’တိ. သဒ္ဓဿ, ဘိက္ခဝေ, သာဝကဿ သတ္ထုသာသနေ ပရိယောဂါဟိယ ဝတ္တတော ဒွိန္နံ ဖလာနံ အညတရံ ဖလံ ပါဋိကင်္ခံ – ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညာ, သတိ ဝါ ဥပါဒိသေသေ အနာဂါမိတာ’’တိ.

184. Bhikkhus, there is a four-part exposition, the meaning of which an intelligent person, when it is pointed out, would understand with wisdom before long. I will point it out to you, bhikkhus. Will you understand it from me?” “But who are we, venerable sir, and who are the knowers of the Dhamma?” “Bhikkhus, even for a teacher who is intent on material gain, a successor to material gain, who dwells entangled with material things, this kind of bargaining does not occur: ‘If it were thus for us, we would do it; and if it were not thus for us, we would not do it.’ How much less so, bhikkhus, for the Tathāgata, who dwells completely unentangled with material things. For a faithful disciple, bhikkhus, who lives committed to the Teacher’s instruction, this is the practice in accordance with the Dhamma: ‘The Blessed One is the Teacher, I am a disciple; the Blessed One knows, I do not know.’ For a faithful disciple, bhikkhus, who lives committed to the Teacher’s instruction, the Teacher’s instruction becomes fruitful and nourishing. For a faithful disciple, bhikkhus, who lives committed to the Teacher’s instruction, this is the practice in accordance with the Dhamma: ‘Willingly, let only skin, sinews, and bones remain, and let the flesh and blood in my body dry up; but there will be no stopping of energy until I have attained what can be attained by human strength, human energy, and human striving.’ For a faithful disciple, bhikkhus, who lives committed to the Teacher’s instruction, one of two fruits is to be expected: either final knowledge in this very life or, if there is a remnant of clinging, the state of a non-returner.”

ဣဒမဝေါစ [Pg.147] ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Delighted, those bhikkhus rejoiced in the Blessed One’s words.

ကီဋာဂိရိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

The Kīṭāgiri Sutta, the tenth, is finished.

ဘိက္ခုဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော ဒုတိယော.

The Chapter on Bhikkhus, the second, is finished.

တဿုဒ္ဒါနံ –

The summary verse for this chapter:

ကုဉ္ဇရ-ရာဟုလ-သဿတလောကော, မာလုကျပုတ္တော စ ဘဒ္ဒါလိ-နာမော;

ခုဒ္ဒ-ဒိဇာထ-သဟမ္ပတိယာစံ, နာဠက-ရညိကိဋာဂိရိနာမော.

The Elephant, Rāhula, the Eternal World, Mālukyaputta and the one named Bhaddāli; The Small Bird, then Sahampati’s Request, Nāḷaka, the King, and the one named Kīṭāgiri.

၃. ပရိဗ္ဗာဇကဝဂ္ဂေါ

3. The Chapter on Wanderers

၁. တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ္တံ

1. The Discourse to Vacchagotta on the Threefold Knowledge

၁၈၅. ဧဝံ [Pg.148] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဧကပုဏ္ဍရီကေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ ပဋိဝသတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဝေသာလိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ; ယံနူနာဟံ ယေန ဧကပုဏ္ဍရီကော ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန ဧကပုဏ္ဍရီကော ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ. သွာဂတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. စိရဿံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. ဝစ္ဆဂေါတ္တောပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ, အပရိသေ+သံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ, စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ, အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ, စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ, ကစ္စိ တေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ? ‘‘ယေ တေ, ဝစ္ဆ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ, အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ, စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ, န မေ တေ ဝုတ္တဝါဒိနော, အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ စ ပန မံ အသတာ အဘူတေနာ’’တိ.

185. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Vesālī, in the Great Wood, in the Hall with the Peaked Roof. Now at that time, the wanderer Vacchagotta was residing in the Single White Mango Tree Wanderers’ Park. Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Vesālī for alms. Then it occurred to the Blessed One: 'It is still too early to wander for alms in Vesālī. What if I were to go to the Single White Mango Tree Wanderers’ Park, to where the wanderer Vacchagotta is?' Then the Blessed One went to the Single White Mango Tree Wanderers’ Park. The wanderer Vacchagotta saw the Blessed One coming from afar. Seeing him, he said to the Blessed One: 'Come, venerable sir, the Blessed One is welcome. It has been a long time, venerable sir, since the Blessed One took the occasion to come here. Let the Blessed One be seated; this seat is prepared.' The Blessed One sat down on the prepared seat. The wanderer Vacchagotta also took a lower seat and sat to one side. Sitting to one side, the wanderer Vacchagotta said to the Blessed One: 'Venerable sir, I have heard this: “The ascetic Gotama is all-knowing, all-seeing; he claims complete knowledge and vision without remainder, such that whether he is walking, standing, sleeping, or awake, knowledge and vision are constantly and uninterruptedly present to him.” Venerable sir, as for those who say this, are they speaking in accordance with the Blessed One’s words, not misrepresenting the Blessed One with what is untrue, explaining in accordance with the Dhamma, so that no fellow Dhamma-farer would have grounds for criticism?' 'Vaccha, those who say: “The ascetic Gotama is all-knowing, all-seeing; he claims complete knowledge and vision without remainder, such that whether he is walking, standing, sleeping, or awake, knowledge and vision are constantly and uninterruptedly present to him”—they do not speak in accordance with my words; rather, they misrepresent me with what is false and untrue.'

၁၈၆. ‘‘ကထံ [Pg.149] ဗျာကရမာနာ ပန မယံ, ဘန္တေ, ဝုတ္တဝါဒိနော စေဝ ဘဂဝတော အဿာမ, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခေယျာမ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရေယျာမ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ?

186. But how then, venerable sir, should we speak so that we would be speaking in accordance with the Blessed One's words, not misrepresenting the Blessed One with what is untrue, explaining in accordance with the Dhamma, so that no fellow Dhamma-farer would have grounds for criticism?

‘‘‘တေဝိဇ္ဇော သမဏော ဂေါတမော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ မေ အဿ, န စ မံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခေယျ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရေယျ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျ. အဟဉှိ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. အဟဉှိ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခါမိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာမိ. အဟဉှိ, ဝစ္ဆ, အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ.

'The ascetic Gotama possesses the threefold knowledge.' By declaring this, Vaccha, one would be speaking in accordance with my words, not misrepresenting me with what is untrue, explaining in accordance with the Dhamma, so that no fellow Dhamma-farer would have grounds for criticism. For I, Vaccha, as far as I wish, recollect my manifold past lives—that is, one birth, two births... and so on—with their aspects and details, I recollect my manifold past lives. For I, Vaccha, as far as I wish, with the divine eye, purified and surpassing the human, see beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate... and I understand beings faring on according to their kamma. For I, Vaccha, through the destruction of the taints, in this very life have realized for myself with direct knowledge the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and I dwell having attained it.

‘‘‘တေဝိဇ္ဇော သမဏော ဂေါတမော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဗျာကရမာနော ဝုတ္တဝါဒီ စေဝ မေ အဿ, န စ မံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခေယျ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရေယျ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိ.

'The ascetic Gotama possesses the threefold knowledge.' By declaring this, Vaccha, one would be speaking in accordance with my words, not misrepresenting me with what is untrue, explaining in accordance with the Dhamma, so that no fellow Dhamma-farer would have grounds for criticism.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ကောစိ ဂိဟီ ဂိဟိသံယောဇနံ အပ္ပဟာယ ကာယဿ ဘေဒါ ဒုက္ခဿန္တကရော’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ကောစိ ဂိဟီ ဂိဟိသံယောဇနံ အပ္ပဟာယ ကာယဿ ဘေဒါ ဒုက္ခဿန္တကရော’’တိ.

When this was said, the wanderer Vacchagotta said to the Blessed One: 'Is there, Master Gotama, any householder who, without abandoning the householder's fetters, makes an end of suffering at the body's breakup?' 'There is not, Vaccha, any householder who, without abandoning the householder's fetters, makes an end of suffering at the body's breakup.'

‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကောစိ ဂိဟီ ဂိဟိသံယောဇနံ အပ္ပဟာယ ကာယဿ ဘေဒါ သဂ္ဂူပဂေါ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယေ ဂိဟီ ဂိဟိသံယောဇနံ အပ္ပဟာယ ကာယဿ ဘေဒါ သဂ္ဂူပဂါ’’တိ.

'But is there, Master Gotama, any householder who, without abandoning the householder's fetters, is reborn in heaven at the body's breakup?' 'Not just one hundred, Vaccha, not two hundred, not three hundred, not four hundred, not five hundred, but far more are the householders who, without abandoning the householder's fetters, are reborn in heaven at the body's breakup.'

‘‘အတ္ထိ [Pg.150] နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ကောစိ အာဇီဝကော ကာယဿ ဘေဒါ ဒုက္ခဿန္တကရော’’တိ? ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ကောစိ အာဇီဝကော ကာယဿ ဘေဒါ ဒုက္ခဿန္တကရော’’တိ.

'Is there, Master Gotama, any Ājīvaka who makes an end of suffering at the body's breakup?' 'No, Vaccha, there is no Ājīvaka who makes an end of suffering at the body's breakup.'

‘‘အတ္ထိ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကောစိ အာဇီဝကော ကာယဿ ဘေဒါ သဂ္ဂူပဂေါ’’တိ? ‘‘ဣတော ခေါ သော, ဝစ္ဆ, ဧကနဝုတော ကပ္ပော ယမဟံ အနုဿရာမိ, နာဘိဇာနာမိ ကဉ္စိ အာဇီဝကံ သဂ္ဂူပဂံ အညတြ ဧကေန; သောပါသိ ကမ္မဝါဒီ ကိရိယဝါဒီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ, ဘော ဂေါတမ, သုညံ အဒုံ တိတ္ထာယတနံ အန္တမသော သဂ္ဂူပဂေနပီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဝစ္ဆ, သုညံ အဒုံ တိတ္ထာယတနံ အန္တမသော သဂ္ဂူပဂေနပီ’’တိ.

“Master Gotama, is there any Ājīvaka who, upon the breakup of the body, has gone to a heavenly realm?” “Vaccha, in the ninety-one eons that I recollect from this present one, I do not know of any Ājīvaka who has gone to a heavenly realm, except for one. And he, too, was one who affirmed kamma and action.” “That being so, Master Gotama, is this sectarian doctrine void even of one who has gone to a heavenly realm?” “Even so, Vaccha, this sectarian doctrine is void even of one who has gone to a heavenly realm.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. Pleased, the wanderer Vacchagotta delighted in the Blessed One's words.

တေဝိဇ္ဇဝစ္ဆသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

The first Tevijjavacchagotta Sutta is concluded.

၂. အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ္တံ

2. The Aggivacchagotta Sutta

၁၈၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –

187. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, at Jeta's Grove, in Anāthapiṇḍika's monastery. Then the wanderer Vacchagotta approached the Blessed One. Having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. Having concluded a friendly and memorable conversation, he sat down to one side. Seated to one side, the wanderer Vacchagotta said this to the Blessed One:

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“Master Gotama, do you hold the view: ‘The world is eternal; only this is true, anything else is futile’?” “No, Vaccha, I do not hold the view: ‘The world is eternal; only this is true, anything else is futile’.”

‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“Then, Master Gotama, do you hold the view: ‘The world is not eternal; only this is true, anything else is futile’?” “No, Vaccha, I do not hold the view: ‘The world is not eternal; only this is true, anything else is futile’.”

‘‘ကိံ [Pg.151] နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘အန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘အန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“Master Gotama, do you hold the view: ‘The world is finite; only this is true, anything else is futile’?” “No, Vaccha, I do not hold the view: ‘The world is finite; only this is true, anything else is futile’.”

‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘အနန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘အနန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“Then, Master Gotama, do you hold the view: ‘The world is infinite; only this is true, anything else is futile’?” “No, Vaccha, I do not hold the view: ‘The world is infinite; only this is true, anything else is futile’.”

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“Master Gotama, do you hold the view: ‘The life principle is the same as the body; only this is true, anything else is futile’?” “No, Vaccha, I do not hold the view: ‘The life principle is the same as the body; only this is true, anything else is futile’.”

‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“Then, Master Gotama, do you hold the view: ‘The life principle is one thing and the body is another; only this is true, anything else is futile’?” “No, Vaccha, I do not hold the view: ‘The life principle is one thing and the body is another; only this is true, anything else is futile’.”

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“Master Gotama, do you hold the view: ‘A being exists after death; only this is true, anything else is futile’?” “No, Vaccha, I do not hold the view: ‘A being exists after death; only this is true, anything else is futile’.”

‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“Then, Master Gotama, do you hold the view: ‘A being does not exist after death; only this is true, anything else is futile’?” “No, Vaccha, I do not hold the view: ‘A being does not exist after death; only this is true, anything else is futile’.”

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“Master Gotama, do you hold the view: ‘A being both exists and does not exist after death; only this is true, anything else is futile’?” “No, Vaccha, I do not hold the view: ‘A being both exists and does not exist after death; only this is true, anything else is futile’.”

‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’’တိ? ‘‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’’န္တိ.

“Then, Master Gotama, do you hold the view: ‘A being neither exists nor does not exist after death; only this is true, anything else is futile’?” “No, Vaccha, I do not hold the view: ‘A being neither exists nor does not exist after death; only this is true, anything else is futile’.”

၁၈၈. ‘‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န [Pg.152] ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – အသဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, အန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – အန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, အနန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – အနန္တဝါ လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ.

188. “When asked, ‘Venerable Gotama, do you hold the view: “The world is eternal; this alone is the truth, and anything else is worthless”?’ you reply, ‘Indeed, Vaccha, I do not hold the view: “The world is eternal; this alone is the truth, and anything else is worthless”.’ When asked, ‘Then, Venerable Gotama, do you hold the view: “The world is not eternal; this alone is the truth, and anything else is worthless”?’ you reply, ‘Indeed, Vaccha, I do not hold the view: “The world is not eternal; this alone is the truth, and anything else is worthless”.’ When asked, ‘Venerable Gotama, do you hold the view: “The world is finite; this alone is the truth, and anything else is worthless”?’ you reply, ‘Indeed, Vaccha, I do not hold the view: “The world is finite; this alone is the truth, and anything else is worthless”.’ When asked, ‘Then, Venerable Gotama, do you hold the view: “The world is infinite; this alone is the truth, and anything else is worthless”?’ you reply, ‘Indeed, Vaccha, I do not hold the view: “The world is infinite; this alone is the truth, and anything else is worthless”.’ When asked, ‘Venerable Gotama, do you hold the view: “The life-principle is the same as the body; this alone is the truth, and anything else is worthless”?’ you reply, ‘Indeed, Vaccha, I do not hold the view: “The life-principle is the same as the body; this alone is the truth, and anything else is worthless”.’ When asked, ‘Then, Venerable Gotama, do you hold the view: “The life-principle is one thing and the body another; this alone is the truth, and anything else is worthless”?’ you reply, ‘Indeed, Vaccha, I do not hold the view: “The life-principle is one thing and the body another; this alone is the truth, and anything else is worthless”.’ When asked, ‘Venerable Gotama, do you hold the view: “The Tathāgata exists after death; this alone is the truth, and anything else is worthless”?’ you reply, ‘Indeed, Vaccha, I do not hold the view: “The Tathāgata exists after death; this alone is the truth, and anything else is worthless”.’

‘‘‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ. ‘ကိံ ပန, ဘော ဂေါတမ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ – ဧဝံဒိဋ္ဌိ ဘဝံ ဂေါတမော’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ခေါ [Pg.153] အဟံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံဒိဋ္ဌိ – နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’န္တိ ဝဒေသိ.

“When asked, ‘Then, Venerable Gotama, do you hold the view: “The Tathāgata does not exist after death; this alone is the truth, and anything else is worthless”?’ you reply, ‘Indeed, Vaccha, I do not hold the view: “The Tathāgata does not exist after death; this alone is the truth, and anything else is worthless”.’ When asked, ‘Venerable Gotama, do you hold the view: “The Tathāgata both exists and does not exist after death; this alone is the truth, and anything else is worthless”?’ you reply, ‘Indeed, Vaccha, I do not hold the view: “The Tathāgata both exists and does not exist after death; this alone is the truth, and anything else is worthless”.’ When asked, ‘Then, Venerable Gotama, do you hold the view: “The Tathāgata neither exists nor does not exist after death; this alone is the truth, and anything else is worthless”?’ you reply, ‘Indeed, Vaccha, I do not hold the view: “The Tathāgata neither exists nor does not exist after death; this alone is the truth, and anything else is worthless”.’

‘‘ကိံ ပန ဘော ဂေါတမော အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော ဧဝံ ဣမာနိ သဗ္ဗသော ဒိဋ္ဌိဂတာနိ အနုပဂတော’’တိ?

“Venerable Gotama, seeing what drawback do you thus not resort to any of these speculative views at all?”

၁၈၉. ‘‘‘သဿတော လောကော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဒိဋ္ဌိဂတမေတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိသူကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနံ သဒုက္ခံ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ, န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ‘အသဿတော လောကော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘အန္တဝါ လောကော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘အနန္တဝါ လောကော’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘တံ ဇီဝံ တံ သရီရ’န္တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရ’န္တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ …ပေ… ‘န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ…ပေ… ‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’တိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဒိဋ္ဌိဂတမေတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိသူကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနံ သဒုက္ခံ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ, န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ဣမံ ခေါ အဟံ, ဝစ္ဆ, အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော ဧဝံ ဣမာနိ သဗ္ဗသော ဒိဋ္ဌိဂတာနိ အနုပဂတော’’တိ.

189. “Vaccha, the speculative view, ‘The world is eternal,’ is a thicket of views, a wilderness of views, a contortion of views, a vacillation of views, a fetter of views. It is accompanied by suffering, vexation, despair, and fever. It does not lead to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to enlightenment, to Nibbāna. The speculative view, ‘The world is not eternal,’ Vaccha… The speculative view, ‘The world is finite,’ Vaccha… The speculative view, ‘The world is infinite,’ Vaccha… The speculative view, ‘The life-principle is the same as the body,’ Vaccha… The speculative view, ‘The life-principle is one thing and the body another,’ Vaccha… The speculative view, ‘The Tathāgata exists after death,’ Vaccha… The speculative view, ‘The Tathāgata does not exist after death,’ Vaccha… The speculative view, ‘The Tathāgata both exists and does not exist after death,’ Vaccha… The speculative view, ‘The Tathāgata neither exists nor does not exist after death,’ Vaccha, is a thicket of views, a wilderness of views, a contortion of views, a vacillation of views, a fetter of views. It is accompanied by suffering, vexation, despair, and fever. It does not lead to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to enlightenment, to Nibbāna. Seeing this drawback, Vaccha, I thus do not resort to any of these speculative views at all.”

‘‘အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌိဂတ’’န္တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌိဂတန္တိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အပနီတမေတံ တထာဂတဿ. ဒိဋ္ဌဉှေတံ, ဝစ္ဆ, တထာဂတေန – ‘ဣတိ ရူပံ, ဣတိ ရူပဿ သမုဒယော, ဣတိ ရူပဿ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝေဒနာ, ဣတိ ဝေဒနာယ သမုဒယော, ဣတိ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သညာ, ဣတိ သညာယ သမုဒယော, ဣတိ သညာယ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ သင်္ခါရာ, ဣတိ သင်္ခါရာနံ သမုဒယော, ဣတိ သင်္ခါရာနံ အတ္ထင်္ဂမော; ဣတိ ဝိညာဏံ, ဣတိ ဝိညာဏဿ သမုဒယော, ဣတိ ဝိညာဏဿ အတ္ထင်္ဂမော’တိ. တသ္မာ တထာဂတော သဗ္ဗမညိတာနံ သဗ္ဗမထိတာနံ သဗ္ဗအဟံကာရမမံကာရမာနာနုသယာနံ ခယာ ဝိရာဂါ နိရောဓာ စာဂါ ပဋိနိဿဂ္ဂါ အနုပါဒါ ဝိမုတ္တောတိ ဝဒါမီ’’တိ.

“Does the Venerable Gotama have any speculative view?” “Vaccha, as for ‘a speculative view,’ that is something the Tathāgata has put away. This, Vaccha, has been seen by the Tathāgata: ‘Such is form, such is the arising of form, such is the cessation of form; such is feeling, such is the arising of feeling, such is the cessation of feeling; such is perception, such is the arising of perception, such is the cessation of perception; such are formations, such is the arising of formations, such is the cessation of formations; such is consciousness, such is the arising of consciousness, such is the cessation of consciousness.’ Therefore, I say that through the destruction, fading away, cessation, giving up, and relinquishment of all conceivings, all agitations, and all I-making, mine-making, and underlying tendencies to conceit, the Tathāgata is liberated without clinging.”

၁၉၀. ‘‘ဧဝံ [Pg.154] ဝိမုတ္တစိတ္တော ပန, ဘော ဂေါတမ, ဘိက္ခု ကုဟိံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတိ’’. ‘‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, န ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘န ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတိ’’. ‘‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတိ’’. ‘‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတိ’’.

190. “Master Gotama, where is a bhikkhu whose mind is thus liberated reborn?” “‘Is reborn,’ Vaccha, does not apply.” “Then, Master Gotama, is he not reborn?” “‘Is not reborn,’ Vaccha, does not apply.” “Then, Master Gotama, is he both reborn and not reborn?” “‘Is both reborn and not reborn,’ Vaccha, does not apply.” “Then, Master Gotama, is he neither reborn nor not reborn?” “‘Is neither reborn nor not reborn,’ Vaccha, does not apply.”

‘‘‘ဧဝံ ဝိမုတ္တစိတ္တော ပန, ဘော ဂေါတမ, ဘိက္ခု ကုဟိံ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတီ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, န ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘န ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတီ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတီ’တိ ဝဒေသိ. ‘တေန ဟိ, ဘော ဂေါတမ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီ’တိ ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, န ဥပေတီ’တိ ဝဒေသိ. ဧတ္ထာဟံ, ဘော ဂေါတမ, အညာဏမာပါဒိံ, ဧတ္ထ သမ္မောဟမာပါဒိံ. ယာပိ မေ ဧသာ ဘောတော ဂေါတမဿ ပုရိမေန ကထာသလ္လာပေန အဟု ပသာဒမတ္တာ သာပိ မေ ဧတရဟိ အန္တရဟိတာ’’တိ. ‘‘အလဉှိ တေ, ဝစ္ဆ, အညာဏာယ, အလံ သမ္မောဟာယ. ဂမ္ဘီရော ဟာယံ, ဝစ္ဆ, ဓမ္မော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော. သော တယာ ဒုဇ္ဇာနော အညဒိဋ္ဌိကေန အညခန္တိကေန အညရုစိကေန အညတြယောဂေန အညတြာစရိယကေန’’.

“‘Master Gotama, when a bhikkhu’s mind is thus liberated, where is he reborn?’ When asked this, you say, ‘Vaccha, “is reborn” does not apply.’ Asked, ‘Then, Master Gotama, is he not reborn?’ you say, ‘Vaccha, “is not reborn” does not apply.’ Asked, ‘Then, Master Gotama, is he both reborn and not reborn?’ you say, ‘Vaccha, “is both reborn and not reborn” does not apply.’ Asked, ‘Then, Master Gotama, is he neither reborn nor not reborn?’ you say, ‘Vaccha, “is neither reborn nor not reborn” does not apply.’ At this, Master Gotama, I have fallen into ignorance; at this, I have fallen into confusion. And the measure of confidence I had from the venerable Gotama's previous conversation has now vanished.” “It is fitting, Vaccha, that you are ignorant; it is fitting that you are confused. For this Dhamma, Vaccha, is profound, hard to see, hard to understand, peaceful, sublime, beyond the scope of logic, subtle, to be experienced by the wise. It is hard for you to understand, as you have a different view, a different inclination, a different preference, a different practice, and a different teacher.”

၁၉၁. ‘‘တေန ဟိ, ဝစ္ဆ, တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ; ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ဝစ္ဆ, သစေ တေ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလေယျ, ဇာနေယျာသိ တွံ – ‘အယံ မေ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလတီ’’’တိ? ‘‘သစေ မေ, ဘော ဂေါတမ, ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလေယျ, ဇာနေယျာဟံ – ‘အယံ မေ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလတီ’’’တိ.

191. “In that case, Vaccha, I will question you in return on this very point. Answer as seems fitting to you. What do you think, Vaccha? If a fire were burning in front of you, would you know, ‘This fire is burning in front of me’?” “If a fire were burning in front of me, Master Gotama, I would know, ‘This fire is burning in front of me.’”

‘‘သစေ ပန တံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ယော တေ အယံ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလတိ အယံ အဂ္ဂိ ကိံ ပဋိစ္စ ဇလတီ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ, ဝစ္ဆ, ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘သစေ မံ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ယော တေ အယံ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလတိ အယံ အဂ္ဂိ ကိံ ပဋိစ္စ ဇလတီ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော အဟံ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ ဗျာကရေယျံ [Pg.155] – ‘ယော မေ အယံ ပုရတော အဂ္ဂိ ဇလတိ အယံ အဂ္ဂိ တိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ ပဋိစ္စ ဇလတီ’’’တိ.

“But if, Vaccha, one were to ask you, ‘This fire burning in front of you—dependent on what does it burn?’—being asked thus, Vaccha, how would you answer?” “If, Master Gotama, I were asked, ‘This fire burning in front of you—dependent on what does it burn?’—being asked thus, I would answer, ‘This fire burning in front of me burns in dependence on fuel of grass and wood.’”

‘‘သစေ တေ, ဝစ္ဆ, ပုရတော သော အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယေယျ, ဇာနေယျာသိ တွံ – ‘အယံ မေ ပုရတော အဂ္ဂိ နိဗ္ဗုတော’’’တိ? ‘‘သစေ မေ, ဘော ဂေါတမ, ပုရတော သော အဂ္ဂိ နိဗ္ဗာယေယျ, ဇာနေယျာဟံ – ‘အယံ မေ ပုရတော အဂ္ဂိ နိဗ္ဗုတော’’’တိ.

“If, Vaccha, that fire in front of you were to be extinguished, would you know, ‘This fire in front of me is extinguished’?” “If, Master Gotama, that fire in front of me were to be extinguished, I would know, ‘This fire in front of me is extinguished.’”

‘‘သစေ ပန တံ, ဝစ္ဆ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျ – ‘ယော တေ အယံ ပုရတော အဂ္ဂိ နိဗ္ဗုတော သော အဂ္ဂိ ဣတော ကတမံ ဒိသံ ဂတော – ပုရတ္ထိမံ ဝါ ဒက္ခိဏံ ဝါ ပစ္ဆိမံ ဝါ ဥတ္တရံ ဝါ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌော တွံ, ဝစ္ဆ, ကိန္တိ ဗျာကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘န ဥပေတိ, ဘော ဂေါတမ, ယဉှိ သော, ဘော ဂေါတမ, အဂ္ဂိ တိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ ပဋိစ္စ အဇလိ တဿ စ ပရိယာဒါနာ အညဿ စ အနုပဟာရာ အနာဟာရော နိဗ္ဗုတော တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

“But if, Vaccha, one were to ask you, ‘This fire in front of you that has been extinguished—to which direction has it gone from here: east, south, west, or north?’—being asked thus, Vaccha, how would you answer?” “That does not apply, Master Gotama. For that fire, Master Gotama, burned in dependence on the fuel of grass and wood. With the exhaustion of that fuel and the non-provision of other fuel, being without sustenance, it is reckoned as ‘extinguished.’”

၁၉၂. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဝစ္ဆ, ယေန ရူပေန တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ တံ ရူပံ တထာဂတဿ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ရူပသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ, ဝစ္ဆ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ.

192. “In just the same way, Vaccha, the form by which one designating the Tathāgata might designate him, that form has been abandoned by the Tathāgata, cut off at the root, made like a palm-tree stump, brought to non-existence, and is subject to non-arising in the future. The Tathāgata, Vaccha, is liberated from the reckoning of form; he is profound, immeasurable, unfathomable, like the great ocean. ‘Is reborn’ does not apply; ‘is not reborn’ does not apply; ‘is both reborn and not reborn’ does not apply; ‘is neither reborn nor not reborn’ does not apply.

‘‘ယာယ ဝေဒနာယ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ သာ ဝေဒနာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. ဝေဒနာသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ, ဝစ္ဆ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ.

“The feeling by which one designating the Tathāgata might designate him, that feeling has been abandoned by the Tathāgata, cut off at the root, made like a palm-tree stump, brought to non-existence, and is subject to non-arising in the future. The Tathāgata, Vaccha, is liberated from the reckoning of feeling; he is profound, immeasurable, unfathomable, like the great ocean. ‘Is reborn’ does not apply; ‘is not reborn’ does not apply; ‘is both reborn and not reborn’ does not apply; ‘is neither reborn nor not reborn’ does not apply.

‘‘ယာယ သညာယ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ သာ သညာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. သညာသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ, ဝစ္ဆ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ဥပပဇ္ဇတီတိ [Pg.156] န ဥပေတိ, န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ.

“The perception by which one designating the Tathāgata might designate him, that perception has been abandoned by the Tathāgata, cut off at the root, made like a palm-tree stump, brought to non-existence, and is subject to non-arising in the future. The Tathāgata, Vaccha, is liberated from the reckoning of perception; he is profound, immeasurable, unfathomable, like the great ocean. ‘Is reborn’ does not apply; ‘is not reborn’ does not apply; ‘is both reborn and not reborn’ does not apply; ‘is neither reborn nor not reborn’ does not apply.

‘‘ယေဟိ သင်္ခါရေဟိ တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ တေ သင်္ခါရာ တထာဂတဿ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ. သင်္ခါရသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ, ဝစ္ဆ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ.

Vaccha, those formations by which one designating the Tathāgata might designate him, those formations have been abandoned by the Tathāgata, their roots cut off, made like a palm-tree stump, brought to non-existence, and are of a nature not to arise again in the future. Vaccha, the Tathāgata, liberated through the exhaustion of formations, is deep, immeasurable, difficult to fathom, like the great ocean. 'He is reborn' does not apply; 'he is not reborn' does not apply; 'he is both reborn and not reborn' does not apply; 'he is neither reborn nor not reborn' does not apply.

‘‘ယေန ဝိညာဏေန တထာဂတံ ပညာပယမာနော ပညာပေယျ တံ ဝိညာဏံ တထာဂတဿ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မံ. ဝိညာဏသင်္ခယဝိမုတ္တော ခေါ, ဝစ္ဆ, တထာဂတော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော – သေယျထာပိ မဟာသမုဒ္ဒေါ. ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, ဥပပဇ္ဇတိ စ န စ ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ, နေဝ ဥပပဇ္ဇတိ န န ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပေတိ’’.

Vaccha, that consciousness by which one designating the Tathāgata might designate him, that consciousness has been abandoned by the Tathāgata, its root cut off, made like a palm-tree stump, brought to non-existence, and is of a nature not to arise again in the future. Vaccha, the Tathāgata, liberated through the exhaustion of consciousness, is deep, immeasurable, difficult to fathom, like the great ocean. 'He is reborn' does not apply; 'he is not reborn' does not apply; 'he is both reborn and not reborn' does not apply; 'he is neither reborn nor not reborn' does not apply.

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, ဂါမဿ ဝါ နိဂမဿ ဝါ အဝိဒူရေ မဟာသာလရုက္ခော. တဿ အနိစ္စတာ သာခါပလာသာ ပလုဇ္ဇေယျုံ, တစပပဋိကာ ပလုဇ္ဇေယျုံ, ဖေဂ္ဂူ ပလုဇ္ဇေယျုံ ; သော အပရေန သမယေန အပဂတသာခါပလာသော အပဂတတစပပဋိကော အပဂတဖေဂ္ဂုကော သုဒ္ဓေါ အဿ, သာရေ ပတိဋ္ဌိတော; ဧဝမေဝ ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဝစနံ အပဂတသာခါပလာသံ အပဂတတစပပဋိကံ အပဂတဖေဂ္ဂုကံ သုဒ္ဓံ, သာရေ ပတိဋ္ဌိတံ. အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

When this was said, the wanderer Vacchagotta said to the Blessed One: 'Venerable Gotama, it is as if, not far from a village or a town, there were a great sāl tree. Due to its impermanence, its branches and leaves would fall away, its bark and outer bark would fall away, and its sapwood would fall away. In time, devoid of branches and leaves, devoid of bark and outer bark, devoid of sapwood, it would be established in the pure heartwood. In the very same way, the teaching of the Venerable Gotama is devoid of branches and leaves, devoid of bark and outer bark, devoid of sapwood, and is established in the pure heartwood. It is excellent, Venerable Gotama… May the Venerable Gotama remember me as a lay disciple who has gone for refuge for life, from this day forward.'

အဂ္ဂိဝစ္ဆသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

The Aggivaccha Sutta, the second, is concluded.

၃. မဟာဝစ္ဆသုတ္တံ

3. The Mahāvaccha Sutta

၁၉၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ [Pg.157] တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒီဃရတ္တာဟံ ဘောတာ ဂေါတမေန သဟကထီ. သာဓု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သံခိတ္တေန ကုသလာကုသလံ ဒေသေတူ’’တိ. ‘‘သံခိတ္တေနပိ ခေါ တေ အဟံ, ဝစ္ဆ, ကုသလာကုသလံ ဒေသေယျံ, ဝိတ္ထာရေနပိ ခေါ တေ အဟံ, ဝစ္ဆ, ကုသလာကုသလံ ဒေသေယျံ; အပိ စ တေ အဟံ, ဝစ္ဆ, သံခိတ္တေန ကုသလာကုသလံ ဒေသေဿာမိ. တံ သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

193. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels' Feeding Place. Then the wanderer Vacchagotta approached the Blessed One and exchanged greetings with him. When they had concluded their greetings and cordial talk, he sat down to one side. Sitting to one side, the wanderer Vacchagotta said to the Blessed One: 'Venerable Gotama, for a long time I have been one who converses with you. It would be good if the Venerable Gotama would teach me briefly about the wholesome and the unwholesome.' 'Vaccha, I could teach you about the wholesome and the unwholesome briefly, and I could also teach you about the wholesome and the unwholesome in detail. However, Vaccha, I will teach you about the wholesome and the unwholesome briefly. Listen to that and apply your mind well; I will speak.' 'Yes, Venerable Sir,' the wanderer Vacchagotta replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

၁၉၄. ‘‘လောဘော ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အလောဘော ကုသလံ; ဒေါသော ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အဒေါသော ကုသလံ; မောဟော ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အမောဟော ကုသလံ. ဣတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဣမေ တယော ဓမ္မာ အကုသလာ, တယော ဓမ္မာ ကုသလာ.

194. Greed, Vaccha, is unwholesome; non-greed is wholesome. Aversion, Vaccha, is unwholesome; non-aversion is wholesome. Delusion, Vaccha, is unwholesome; non-delusion is wholesome. Thus, Vaccha, these three things are unwholesome, and these three things are wholesome.

‘‘ပါဏာတိပါတော ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ ကုသလံ; အဒိန္နာဒါနံ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ ကုသလံ; ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ ကုသလံ; မုသာဝါဒေါ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ ကုသလံ; ပိသုဏာ ဝါစာ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ ကုသလံ; ဖရုသာ ဝါစာ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ ကုသလံ; သမ္ဖပ္ပလာပေါ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ ကုသလံ; အဘိဇ္ဈာ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အနဘိဇ္ဈာ ကုသလံ; ဗျာပါဒေါ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ, အဗျာပါဒေါ ကုသလံ; မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အကုသလံ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကုသလံ. ဣတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, ဣမေ ဒသ ဓမ္မာ အကုသလာ, ဒသ ဓမ္မာ ကုသလာ.

The taking of life, Vaccha, is unwholesome; abstinence from taking life is wholesome. Taking what is not given, Vaccha, is unwholesome; abstinence from taking what is not given is wholesome. Misconduct in sensual pleasures, Vaccha, is unwholesome; abstinence from misconduct in sensual pleasures is wholesome. False speech, Vaccha, is unwholesome; abstinence from false speech is wholesome. Divisive speech, Vaccha, is unwholesome; abstinence from divisive speech is wholesome. Harsh speech, Vaccha, is unwholesome; abstinence from harsh speech is wholesome. Frivolous speech, Vaccha, is unwholesome; abstinence from frivolous speech is wholesome. Covetousness, Vaccha, is unwholesome; non-covetousness is wholesome. Ill will, Vaccha, is unwholesome; non-ill will is wholesome. Wrong view, Vaccha, is unwholesome; right view is wholesome. Thus, Vaccha, these ten things are unwholesome, and these ten things are wholesome.

‘‘ယတော ခေါ, ဝစ္ဆ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ပဟီနာ ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပာဒဓမ္မာ, သော ဟောတိ ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော’’တိ.

Vaccha, when a bhikkhu's craving has been abandoned, its root cut off, made like a palm-tree stump, brought to non-existence, and is of a nature not to arise again in the future, that bhikkhu is an Arahant, one whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what had to be done, laid down the burden, attained his own goal, for whom the fetter of existence is destroyed, and who is liberated through right understanding.

၁၉၅. ‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော. အတ္ထိ ပန တေ ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကဘိက္ခုပိ သာဝကော ယော အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ [Pg.158] ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယေ ဘိက္ခူ မမ သာဝကာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

195. 'Let that be, Venerable Gotama. But is there even one bhikkhu disciple of the Venerable Gotama who, through the destruction of the taints, dwells having realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom?' 'It is not just one hundred, Vaccha, not two hundred, not three hundred, not four hundred, not five hundred, but indeed many more are the bhikkhus, my disciples, who, through the destruction of the taints, dwell having realized for themselves with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom.'

‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခူ. အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကာ ဘိက္ခုနီပိ သာဝိကာ ယာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယာ ဘိက္ခုနိယော မမ သာဝိကာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

“Let the Venerable Gotama be, let the monks be. But is there even one nun, a disciple of the Venerable Gotama, who, through the destruction of the taints, dwells having realized for herself with direct knowledge in this very life the taintless liberation of mind, liberation by wisdom?” “Vaccha, it is not just one hundred, not two hundred, not three hundred, not four hundred, not five hundred, but far more numerous are the nuns who are my disciples and who, through the destruction of the taints, dwell having realized for themselves with direct knowledge in this very life the taintless liberation of mind, liberation by wisdom.”

‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခူ, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခုနိယော. အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကုပါသကောပိ သာဝကော ဂိဟီ ဩဒါတဝသနော ဗြဟ္မစာရီ ယော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယေ ဥပါသကာ မမ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ’’တိ.

“Let the Venerable Gotama be, let the monks be, let the nuns be. But is there even one male lay follower, a disciple of the Venerable Gotama—a householder clad in white who lives the holy life—who, with the complete destruction of the five lower fetters, is of spontaneous birth, will attain final Nibbāna there, and is of the nature of not returning from that world?” “Vaccha, it is not just one hundred, not two hundred, not three hundred, not four hundred, not five hundred, but far more numerous are the male lay followers who are my disciples—householders clad in white who live the holy life—who, with the complete destruction of the five lower fetters, are of spontaneous birth, will attain final Nibbāna there, and are of the nature of not returning from that world.”

‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခူ, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခုနိယော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော. အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကုပါသကောပိ သာဝကော ဂိဟီ ဩဒါတဝသနော ကာမဘောဂီ သာသနကရော ဩဝါဒပ္ပဋိကရော ယော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယေ ဥပါသကာ မမ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော သာသနကရာ ဩဝါဒပ္ပဋိကရာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

“Let the Venerable Gotama be, let the monks be, let the nuns be, let the male lay followers who are householders clad in white and live the holy life be. But is there even one male lay follower, a disciple of the Venerable Gotama—a householder clad in white who enjoys sensual pleasures, who follows the instruction, acts according to the admonition, has overcome doubt, is free from questioning, has attained intrepidity, and dwells not dependent on another in the Teacher's dispensation?” “Vaccha, it is not just one hundred, not two hundred, not three hundred, not four hundred, not five hundred, but far more numerous are the male lay followers who are my disciples—householders clad in white who enjoy sensual pleasures, who follow the instruction, act according to the admonition, have overcome doubt, are free from questioning, have attained intrepidity, and dwell not dependent on another in the Teacher's dispensation.”

‘‘တိဋ္ဌတု [Pg.159] ဘဝံ ဂေါတမော, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခူ, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခုနိယော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော. အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကုပါသိကာပိ သာဝိကာ ဂိဟိနီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနီ ယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနီ အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယာ ဥပါသိကာ မမ သာဝိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကာ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယိနိယော အနာဝတ္တိဓမ္မာ တသ္မာ လောကာ’’တိ.

“Let the Venerable Gotama be, let the monks be, let the nuns be, let the male lay followers who are householders clad in white and live the holy life be, let the male lay followers who are householders clad in white and enjoy sensual pleasures be. But is there even one female lay disciple, a disciple of the Venerable Gotama—a householder clad in white who lives the holy life—who, with the complete destruction of the five lower fetters, is of spontaneous birth, will attain final Nibbāna there, and is of the nature of not returning from that world?” “Vaccha, it is not just one hundred, not two hundred, not three hundred, not four hundred, not five hundred, but far more numerous are the female lay disciples who are my disciples—householders clad in white who live the holy life—who, with the complete destruction of the five lower fetters, are of spontaneous birth, will attain final Nibbāna there, and are of the nature of not returning from that world.”

‘‘တိဋ္ဌတု ဘဝံ ဂေါတမော, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခူ, တိဋ္ဌန္တု ဘိက္ခုနိယော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော, တိဋ္ဌန္တု ဥပါသိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော. အတ္ထိ ပန ဘောတော ဂေါတမဿ ဧကုပါသိကာပိ သာဝိကာ ဂိဟိနီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနီ သာသနကရာ ဩဝါဒပ္ပဋိကရာ ယာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရတီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဝစ္ဆ, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယာ ဥပါသိကာ မမ သာဝိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနိယော သာသနကရာ ဩဝါဒပ္ပဋိကရာ တိဏ္ဏဝိစ္ဆိကိစ္ဆာ ဝိဂတကထံကထာ ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တာ အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

“Let the Venerable Gotama be, let the monks be, let the nuns be, let the male lay followers who are householders clad in white and live the holy life be, let the male lay followers who are householders clad in white and enjoy sensual pleasures be, let the female lay followers who are householders clad in white and live the holy life be. But is there even one female lay disciple, a disciple of the Venerable Gotama—a householder clad in white who enjoys sensual pleasures, who follows the instruction, acts according to the admonition, has overcome doubt, is free from questioning, has attained intrepidity, and dwells not dependent on another in the Teacher's dispensation?” “Vaccha, it is not just one hundred, not two hundred, not three hundred, not four hundred, not five hundred, but far more numerous are the female lay disciples who are my disciples—householders clad in white who enjoy sensual pleasures, who follow the instruction, act according to the admonition, have overcome doubt, are free from questioning, have attained intrepidity, and dwell not dependent on another in the Teacher's dispensation.”

၁၉၆. ‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝံယေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, နော စ ခေါ ဘိက္ခူ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

196. “For if, Venerable Gotama, only the Venerable Gotama were the accomplisher of this Dhamma, and the monks were not the accomplishers, then in that aspect this holy life would be incomplete. And because, Venerable Gotama, both the Venerable Gotama is the accomplisher of this Dhamma and the monks are the accomplishers, in that aspect this holy life is complete.”

‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, နော စ ခေါ ဘိက္ခုနိယော အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော, ဘိက္ခူ [Pg.160] စ အာရာဓကာ, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

“For if, Venerable Gotama, the Venerable Gotama were the accomplisher of this Dhamma, and the monks were the accomplishers, but the nuns were not the accomplishers, then in that aspect this holy life would be incomplete. And because, Venerable Gotama, the Venerable Gotama is the accomplisher of this Dhamma, and the monks are the accomplishers, and the nuns are the accomplishers, in that aspect this holy life is complete.”

‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု, နော စ ခေါ ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

“If, Master Gotama, you had accomplished this Dhamma, and the monks had accomplished it, and the nuns had accomplished it, but the male lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—had not accomplished it, then this holy life would have been incomplete in that respect. But since, Master Gotama, you have accomplished this Dhamma, and the monks have accomplished it, and the nuns have accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—have also accomplished it, this holy life is complete in that respect.”

‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, နော စ ခေါ ဥပါသကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

“If, Master Gotama, you had accomplished this Dhamma, and the monks had accomplished it, and the nuns had accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—had accomplished it, but the male lay disciples—householders clad in white who enjoy sensual pleasures—had not accomplished it, then this holy life would have been incomplete in that respect. But since, Master Gotama, you have accomplished this Dhamma, and the monks have accomplished it, and the nuns have accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—have accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who enjoy sensual pleasures—have also accomplished it, this holy life is complete in that respect.”

‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, နော စ ခေါ ဥပါသိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ, ဥပါသိကာ စ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ [Pg.161] ဗြဟ္မစာရိနိယော အာရာဓိကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

“If, Master Gotama, you had accomplished this Dhamma, and the monks had accomplished it, and the nuns had accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—had accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who enjoy sensual pleasures—had accomplished it, but the female lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—had not accomplished it, then this holy life would have been incomplete in that respect. But since, Master Gotama, you have accomplished this Dhamma, and the monks have accomplished it, and the nuns have accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—have accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who enjoy sensual pleasures—have accomplished it, and the female lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—have also accomplished it, this holy life is complete in that respect.”

‘‘သစေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော အဘဝိဿ, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ အဘဝိဿံသု, ဥပါသိကာ စ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု, နော စ ခေါ ဥပါသိကာ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနိယော အာရာဓိကာ အဘဝိဿံသု; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ အပရိပူရံ အဘဝိဿ တေနင်္ဂေန. ယသ္မာ စ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဣမံ ဓမ္မံ ဘဝဉ္စေဝ ဂေါတမော အာရာဓကော, ဘိက္ခူ စ အာရာဓကာ, ဘိက္ခုနိယော စ အာရာဓိကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနော အာရာဓကာ, ဥပါသကာ စ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနော အာရာဓကာ, ဥပါသိကာ စ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ဗြဟ္မစာရိနိယော အာရာဓိကာ, ဥပါသိကာ စ ဂိဟိနိယော ဩဒါတဝသနာ ကာမဘောဂိနိယော အာရာဓိကာ; ဧဝမိဒံ ဗြဟ္မစရိယံ ပရိပူရံ တေနင်္ဂေန.

“If, Master Gotama, you had accomplished this Dhamma, and the monks had accomplished it, and the nuns had accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—had accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who enjoy sensual pleasures—had accomplished it, and the female lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—had accomplished it, but the female lay disciples—householders clad in white who enjoy sensual pleasures—had not accomplished it, then this holy life would have been incomplete in that respect. But since, Master Gotama, you have accomplished this Dhamma, and the monks have accomplished it, and the nuns have accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—have accomplished it, and the male lay disciples—householders clad in white who enjoy sensual pleasures—have accomplished it, and the female lay disciples—householders clad in white who lead the holy life—have accomplished it, and the female lay disciples—householders clad in white who enjoy sensual pleasures—have also accomplished it, this holy life is complete in that respect.”

၁၉၇. ‘‘သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, ဂင်္ဂါ နဒီ သမုဒ္ဒနိန္နာ သမုဒ္ဒပေါဏာ သမုဒ္ဒပဗ္ဘာရာ သမုဒ္ဒံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတိ, ဧဝမေဝါယံ ဘောတော ဂေါတမဿ ပရိသာ သဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာ နိဗ္ဗာနနိန္နာ နိဗ္ဗာနပေါဏာ နိဗ္ဗာနပဗ္ဘာရာ နိဗ္ဗာနံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌတိ. အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ယော ခေါ, ဝစ္ဆ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ, သော စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသတိ. စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ; အပိ စ မေတ္ထ ပုဂ္ဂလဝေမတ္တတာ ဝိဒိတာ’’တိ. ‘‘သစေ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခန္တာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခန္တာ ဥပသမ္ပဒံ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသန္တိ, စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ; အဟံ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ပရိဝသိဿာမိ. စတုန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တု ဥပသမ္ပာဒေန္တု ဘိက္ခုဘာဝါယာ’’တိ. အလတ္ထ ခေါ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ.

197. “Just as, Master Gotama, the river Ganges slopes, inclines, and tends towards the ocean, and comes to rest in the ocean; even so, this assembly of yours—both householders and renunciants—slopes, inclines, and tends towards Nibbāna, and comes to rest in Nibbāna. Excellent, Master Gotama! … I go for refuge to Master Gotama, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May I receive the going forth in the presence of Master Gotama, may I receive the higher ordination.” “Vaccha, whoever was formerly of another sect and wishes for the going forth and the higher ordination in this Dhamma and Discipline undergoes probation for four months. After the passing of four months, the bhikkhus, being satisfied, give the going forth and the higher ordination for the state of a bhikkhu. However, I recognize individual differences in this matter.” “If, venerable sir, those who were formerly of other sects and wish for the going forth and the higher ordination in this Dhamma and Discipline undergo probation for four months, and after the passing of four months, the bhikkhus, being satisfied, give them the going forth and the higher ordination for the state of a bhikkhu, then I will undergo probation for four years. After the passing of four years, may the bhikkhus, being satisfied, give me the going forth and the higher ordination for the state of a bhikkhu.” Then the wanderer Vacchagotta received the going forth and the higher ordination in the presence of the Blessed One.

အစိရူပသမ္ပန္နော [Pg.162] ခေါ ပနာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော အဒ္ဓမာသူပသမ္ပန္နော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာဝတကံ, ဘန္တေ, သေခေန ဉာဏေန သေခါယ ဝိဇ္ဇာယ ပတ္တဗ္ဗံ, အနုပ္ပတ္တံ တံ မယာ; ဥတ္တရိ စ မေ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတူ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, ဝစ္ဆ, ဒွေ ဓမ္မေ ဥတ္တရိ ဘာဝေဟိ – သမထဉ္စ ဝိပဿနဉ္စ. ဣမေ ခေါ တေ, ဝစ္ဆ, ဒွေ ဓမ္မာ ဥတ္တရိ ဘာဝိတာ – သမထော စ ဝိပဿနာ စ – အနေကဓာတုပဋိဝေဓာယ သံဝတ္တိဿန္တိ.

Then the Venerable Vacchagotta, who had been fully ordained not long ago, for half a month, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Vacchagotta said this to the Blessed One: “Venerable sir, whatever is to be attained by the knowledge and wisdom of a trainee, all that has been attained by me. May the Blessed One teach me the Dhamma further.” “In that case, Vaccha, you should further develop two things: tranquility and insight. These two things, Vaccha, when further developed—tranquility and insight—will lead to the penetration of the manifold elements.”

၁၉၈. ‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘဝေယျံ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ အဿံ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော အဿံ; အာဝိဘာဝံ, တိရောဘာဝံ; တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆေယျံ, သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရေယျံ, သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆေယျံ, သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမေယျံ, သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရိမသေယျံ, ပရိမဇ္ဇေယျံ; ယာဝဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ.

198. “Then you, Vaccha, should you wish: ‘May I experience the various kinds of psychic power: being one, may I become many; being many, may I become one; may I appear and disappear; may I go unhindered through a wall, a rampart, and a mountain as if through space; may I dive into and emerge from the earth as if it were water; may I walk on water without it breaking as if on earth; may I travel cross-legged through the sky like a winged bird; with my hand, may I touch and stroke these sun and moon, so mighty and powerful; may I exercise mastery with the body even as far as the Brahma-world’—in each and every case you will attain the ability to witness it, when the basis for mindfulness is present.

‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏေယျံ – ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ, ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စာ’တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ.

“Then you, Vaccha, should you wish: ‘With the divine ear element, purified and surpassing the human, may I hear both kinds of sounds, divine and human, those that are far and near’—in each and every case you will attain the ability to witness it, when the basis for mindfulness is present.

‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနေယျံ – သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ သရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ သဒေါသံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတဒေါသံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ သမောဟံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတမောဟံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ သံခိတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ မဟဂ္ဂတံ [Pg.163] စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ သဥတ္တရံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ အနုတ္တရံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ သမာဟိတံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ အသမာဟိတံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ; ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ဝိမုတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ.

“Then you, Vaccha, should you wish: ‘Having encompassed them with my own mind, may I know distinctly the minds of other beings, other individuals: a mind with lust as a mind with lust, a mind without lust as a mind without lust; a mind with hate as a mind with hate, a mind without hate as a mind without hate; a mind with delusion as a mind with delusion, a mind without delusion as a mind without delusion; a contracted mind as a contracted mind, a scattered mind as a scattered mind; a sublime mind as a sublime mind, a non-sublime mind as a non-sublime mind; a surpassable mind as a surpassable mind, an unsurpassable mind as an unsurpassable mind; a concentrated mind as a concentrated mind, an unconcentrated mind as an unconcentrated mind; a liberated mind as a liberated mind, an unliberated mind as an unliberated mind’—in each and every case you will attain the ability to witness it, when the basis for mindfulness is present.

‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျံ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ; အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နောတိ; ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ.

“Then you, Vaccha, should you wish: ‘May I recollect my manifold former existences, that is to say: one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births; many aeons of contraction, many aeons of expansion, many aeons of contraction and expansion: “In that existence I had such a name, belonged to such a clan, had such an appearance, was nourished by such food, experienced such pleasure and pain, and had such a life-span. Passing away from there, I reappeared elsewhere. There, too, I had such a name, belonged to such a clan, had such an appearance, was nourished by such food, experienced such pleasure and pain, and had such a life-span. Passing away from there, I have been reborn here.” Thus may I recollect my manifold former existences with their aspects and details’—in each and every case you will attain the ability to witness it, when the basis for mindfulness is present.

‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿေယျံ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျံ – ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ; ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာတိ; ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ [Pg.164] ပဿေယျံ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ.

“Then you, Vaccha, should you wish: ‘With the divine eye, purified and surpassing the human, may I see beings passing away and being reborn—inferior and superior, of good appearance and bad appearance, in good destinations and in bad destinations; may I know distinctly how beings fare according to their kamma: “Indeed, these good beings, endowed with misconduct of body, speech, and mind, who were revilers of the noble ones, held wrong view, and were undertakers of actions based on wrong view—they, with the breakup of the body, after death, have been reborn in the plane of deprivation, a bad destination, a state of ruin, in hell. Or indeed, these good beings, endowed with good conduct of body, speech, and mind, who were not revilers of the noble ones, held right view, and were undertakers of actions based on right view—they, with the breakup of the body, after death, have been reborn in a good destination, a heavenly world.” Thus, with the divine eye, purified and surpassing the human, may I see beings passing away and being reborn—inferior and superior, of good appearance and bad appearance, in good destinations and in bad destinations; may I know distinctly how beings fare according to their kamma’—in each and every case you will attain the ability to witness it, when the basis for mindfulness is present.

‘‘သော တွံ, ဝစ္ဆ, ယာဝဒေဝ အာကင်္ခိဿသိ – ‘အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏိဿသိ, သတိ သတိအာယတနေ’’တိ.

So, Vaccha, inasmuch as you shall wish: ‘Through the destruction of the taints, may I, in this very life, realize for myself with direct knowledge the taintless liberation of mind, the liberation by wisdom, and having attained it, may I dwell therein’—in that very matter you will attain the capability of realization, when there is a basis for mindfulness.”

၁၉၉. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော အရဟတံ အဟောသိ.

199. Then the Venerable Vacchagotta, having delighted in and rejoiced at the Blessed One’s words, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him respectfully, and departed. Then, dwelling alone, secluded, diligent, ardent, and resolute, the Venerable Vacchagotta, before long, realized for himself with direct knowledge, in this very life, that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having attained it, he dwelled therein. He knew directly: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’ And the Venerable Vacchagotta became one of the Arahants.

၂၀၀. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆန္တိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ ဝစ္ဆဂေါတ္တော တေ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ. ဒိသွာန ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ! ကဟံ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော ဂစ္ဆထာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝန္တံ ခေါ မယံ, အာဝုသော, ဒဿနာယ ဂစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘တေနဟာယသ္မန္တော မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒထ, ဧဝဉ္စ ဝဒေထ – ‘ဝစ္ဆဂေါတ္တော, ဘန္တေ, ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ပရိစိဏ္ဏော မေ ဘဂဝါ, ပရိစိဏ္ဏော မေ သုဂတော’’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ဝစ္ဆဂေါတ္တဿ ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘ပရိစိဏ္ဏော မေ ဘဂဝါ, ပရိစိဏ္ဏော မေ သုဂတော’’’တိ. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘိက္ခု စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော – ‘တေဝိဇ္ဇော ဝစ္ဆဂေါတ္တော [Pg.165] ဘိက္ခု မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ’တိ. ဒေဝတာပိ မေ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – ‘တေဝိဇ္ဇော, ဘန္တေ, ဝစ္ဆဂေါတ္တော ဘိက္ခု မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ’’’တိ.

200. Now at that time, many bhikkhus were going to see the Blessed One. The Venerable Vacchagotta saw those bhikkhus coming from afar. Having seen them, he went to where those bhikkhus were, and having approached them, he said this: “Come now, venerable sirs, where are you going?” “Friend, we are going to see the Blessed One.” “In that case, venerable sirs, in my name, bow with your heads at the feet of the Blessed One and say this: ‘Venerable sir, the bhikkhu Vacchagotta bows with his head at the feet of the Blessed One and says this: “The Blessed One has been fully served by me; the Well-Farer has been fully served by me.”’” “Yes, friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Vacchagotta. Then those bhikkhus went to where the Blessed One was. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, those bhikkhus said this to the Blessed One: “Venerable sir, the Venerable Vacchagotta bows with his head at the feet of the Blessed One and says this: ‘The Blessed One has been fully served by me; the Well-Farer has been fully served by me.’” “Bhikkhus, I had already known the mind of the bhikkhu Vacchagotta, having encompassed it with my own mind: ‘The bhikkhu Vacchagotta possesses the three knowledges, is of great psychic power, and of great might.’ Deities also informed me of this matter, saying: ‘Venerable sir, the bhikkhu Vacchagotta possesses the three knowledges, is of great psychic power, and of great might.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Pleased, those bhikkhus delighted in the Blessed One’s words.

မဟာဝစ္ဆသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

The third, the Great Vacchagotta Sutta, is concluded.

၄. ဒီဃနခသုတ္တံ

4. The Dīghanakha Sutta

၂၀၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ သူကရခတာယံ. အထ ခေါ ဒီဃနခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဒီဃနခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’’’တိ. ‘‘ယာပိ ခေါ တေ ဧသာ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဒိဋ္ဌိ – ‘သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’တိ, ဧသာပိ တေ ဒိဋ္ဌိ နက္ခမတီ’’တိ? ‘‘ဧသာ စေ မေ, ဘော ဂေါတမ, ဒိဋ္ဌိ ခမေယျ, တံပဿ တာဒိသမေဝ, တံပဿ တာဒိသမေဝါ’’တိ. ‘‘အတော ခေါ တေ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဗဟူ ဟိ ဗဟုတရာ လောကသ္မိံ ယေ ဧဝမာဟံသု – ‘တံပဿ တာဒိသမေဝ, တံပဿ တာဒိသမေဝါ’တိ. တေ တဉ္စေဝ ဒိဋ္ဌိံ နပ္ပဇဟန္တိ အညဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ ဥပါဒိယန္တိ. အတော ခေါ တေ, အဂ္ဂိဝေဿန, တနူ ဟိ တနုတရာ လောကသ္မိံ ယေ ဧဝမာဟံသု – ‘တံပဿ တာဒိသမေဝ, တံပဿ တာဒိသမေဝါ’တိ. တေ တဉ္စေဝ ဒိဋ္ဌိံ ပဇဟန္တိ အညဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ န ဥပါဒိယန္တိ. သန္တဂ္ဂိဝေဿန, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ ခမတီ’တိ; သန္တဂ္ဂိဝေဿန, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’တိ; သန္တဂ္ဂိဝေဿန, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ဧကစ္စံ မေ ခမတိ, ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီ’တိ. တတြဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ ခမတီ’တိ တေသမယံ ဒိဋ္ဌိ သာရာဂါယ သန္တိကေ, သညောဂါယ သန္တိကေ, အဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ အဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ [Pg.166] ဥပါဒါနာယ သန္တိကေ; တတြဂ္ဂိဝေဿန ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’တိ တေသမယံ ဒိဋ္ဌိ အသာရာဂါယ သန္တိကေ, အသညောဂါယ သန္တိကေ, အနဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ, အနဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ, အနုပါဒါနာယ သန္တိကေ’’တိ.

201. Thus have I heard—at one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, on Vulture Peak, in the Sūkarakhatā cave. Then the wanderer Dīghanakha approached the Blessed One; having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. When the courteous and friendly talk was concluded, he stood to one side. Standing to one side, the wanderer Dīghanakha said this to the Blessed One: “I, Venerable Gotama, hold such a view and such a doctrine—‘All is not acceptable to me.’” “Aggivessana, even this view of yours—‘All is not acceptable to me’—is that view not acceptable to you?” “If, Venerable Gotama, this view were acceptable to me, that would be just the same, that would be just the same.” “Aggivessana, there are many, indeed, a great many, in the world who say thus—‘That would be just the same, that would be just the same.’ They do not abandon that very view and they take up another view. Aggivessana, there are few, indeed, very few, in the world who say thus—‘That would be just the same, that would be just the same.’ They abandon that very view and do not take up another view. Aggivessana, there are some ascetics and brahmins who hold such a view and such a doctrine—‘All is acceptable to me.’ Aggivessana, there are some ascetics and brahmins who hold such a view and such a doctrine—‘All is not acceptable to me.’ Aggivessana, there are some ascetics and brahmins who hold such a view and such a doctrine—‘Some is acceptable to me, some is not acceptable to me.’ Therein, Aggivessana, among those ascetics and brahmins who hold such a view and such a doctrine—‘All is acceptable to me’—their view is near to passion, near to bondage, near to delight, near to attachment, near to grasping. Therein, Aggivessana, among those ascetics and brahmins who hold such a view and such a doctrine—‘All is not acceptable to me’—their view is near to dispassion, near to non-bondage, near to non-delight, near to non-attachment, near to non-grasping.”

၂၀၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဒီဃနခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဥက္ကံသေတိ မေ ဘဝံ ဂေါတမော ဒိဋ္ဌိဂတံ, သမုက္ကံသေတိ မေ ဘဝံ ဂေါတမော ဒိဋ္ဌိဂတ’’န္တိ. ‘‘တတြဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ဧကစ္စံ မေ ခမတိ, ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီ’တိ. ယာ ဟိ တေသံ ခမတိ သာယံ ဒိဋ္ဌိ သာရာဂါယ သန္တိကေ, သညောဂါယ သန္တိကေ, အဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ, အဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ, ဥပါဒါနာယ သန္တိကေ; ယာ ဟိ တေသံ နက္ခမတိ သာယံ ဒိဋ္ဌိ အသာရာဂါယ သန္တိကေ, အသညောဂါယ သန္တိကေ, အနဘိနန္ဒနာယ သန္တိကေ, အနဇ္ဈောသာနာယ သန္တိကေ, အနုပါဒါနာယ သန္တိကေ. တတြဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ ခမတီ’တိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာ ခေါ မေ အယံ ဒိဋ္ဌိ – သဗ္ဗံ မေ ခမတီတိ, ဣမဉ္စေ အဟံ ဒိဋ္ဌိံ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရေယျံ – ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ; ဒွီဟိ မေ အဿ ဝိဂ္ဂဟော – ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီတိ, ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ဧကစ္စံ မေ ခမတိ, ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီတိ – ဣမေဟိ အဿ ဒွီဟိ ဝိဂ္ဂဟော. ဣတိ ဝိဂ္ဂဟေ သတိ ဝိဝါဒေါ, ဝိဝါဒေ သတိ ဝိဃာတော, ဝိဃာတေ သတိ ဝိဟေသာ’. ဣတိ သော ဝိဂ္ဂဟဉ္စ ဝိဝါဒဉ္စ ဝိဃာတဉ္စ ဝိဟေသဉ္စ အတ္တနိ သမ္ပဿမာနော တဉ္စေဝ ဒိဋ္ဌိံ ပဇဟတိ အညဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ န ဥပါဒိယတိ. ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဟောတိ.

202. When this was said, the wanderer Dīghanakha said to the Blessed One: 'The venerable Gotama extols my view; the venerable Gotama thoroughly extols my view.' 'Aggivessana, among those ascetics and brahmins who are of such speech and such a view—"Some things are acceptable to me, some things are not acceptable to me"—that view of theirs which is acceptable is close to passion, close to bondage, close to delight, close to attachment, and close to grasping. That view of theirs which is not acceptable is close to dispassion, close to non-bondage, close to non-delight, close to non-attachment, and close to non-grasping. Therein, Aggivessana, among those ascetics and brahmins who are of such speech and such a view—"All things are acceptable to me"—a discerning person reflects thus: "This view of mine, that 'All things are acceptable to me'—if I were to grasp this view tenaciously, adhere to it, and declare, 'This alone is true; all else is false,' I would have a dispute with two persons: with the ascetic or brahmin who is of the speech and view, 'All things are not acceptable to me,' and with the ascetic or brahmin who is of the speech and view, 'Some things are acceptable to me, some things are not acceptable to me.' With these two, there would be a dispute. When there is a dispute, there is contention; when there is contention, there is distress; when there is distress, there is vexation." Thus, seeing within himself dispute, contention, distress, and vexation, he abandons that very view and does not grasp another view. In this way, there is the abandoning of these views; in this way, there is the relinquishment of these views.'

၂၀၃. ‘‘တတြဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’တိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာ ခေါ မေ အယံ ဒိဋ္ဌိ – သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီ’တိ, ဣမဉ္စေ အဟံ ဒိဋ္ဌိံ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရေယျံ – ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ; ဒွီဟိ မေ အဿ ဝိဂ္ဂဟော – ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ [Pg.167] – သဗ္ဗံ မေ ခမတီတိ, ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ဧကစ္စံ မေ ခမတိ ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီတိ – ဣမေဟိ အဿ ဒွီဟိ ဝိဂ္ဂဟော. ဣတိ ဝိဂ္ဂဟေ သတိ ဝိဝါဒေါ, ဝိဝါဒေ သတိ ဝိဃာတော, ဝိဃာတေ သတိ ဝိဟေသာ’. ဣတိ သော ဝိဂ္ဂဟဉ္စ ဝိဝါဒဉ္စ ဝိဃာတဉ္စ ဝိဟေသဉ္စ အတ္တနိ သမ္ပဿမာနော တဉ္စေဝ ဒိဋ္ဌိံ ပဇဟတိ အညဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ န ဥပါဒိယတိ. ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဟောတိ.

203. 'Therein, Aggivessana, among those ascetics and brahmins who are of such speech and such a view—"All things are not acceptable to me"—a discerning person reflects thus: "This view of mine, that 'All things are not acceptable to me'—if I were to grasp this view tenaciously, adhere to it, and declare, 'This alone is true; all else is false,' I would have a dispute with two persons: with the ascetic or brahmin who is of the speech and view, 'All things are acceptable to me,' and with the ascetic or brahmin who is of the speech and view, 'Some things are acceptable to me, some things are not acceptable to me.' With these two, there would be a dispute. When there is a dispute, there is contention; when there is contention, there is distress; when there is distress, there is vexation." Thus, seeing within himself dispute, contention, distress, and vexation, he abandons that very view and does not grasp another view. In this way, there is the abandoning of these views; in this way, there is the relinquishment of these views.'

၂၀၄. ‘‘တတြဂ္ဂိဝေဿန, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော ဧဝံဒိဋ္ဌိနော – ‘ဧကစ္စံ မေ ခမတိ, ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီ’တိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာ ခေါ မေ အယံ ဒိဋ္ဌိ – ဧကစ္စံ မေ ခမတိ, ဧကစ္စံ မေ နက္ခမတီတိ, ဣမဉ္စေ အဟံ ဒိဋ္ဌိံ ထာမသာ ပရာမာသာ အဘိနိဝိဿ ဝေါဟရေယျံ – ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမညန္တိ; ဒွီဟိ မေ အဿ ဝိဂ္ဂဟော – ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – သဗ္ဗံ မေ ခမတီတိ, ယော စာယံ သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – သဗ္ဗံ မေ နက္ခမတီတိ – ဣမေဟိ အဿ ဒွီဟိ ဝိဂ္ဂဟော. ဣတိ ဝိဂ္ဂဟေ သတိ ဝိဝါဒေါ, ဝိဝါဒေ သတိ ဝိဃာတော, ဝိဃာတေ သတိ ဝိဟေသာ’. ဣတိ သော ဝိဂ္ဂဟဉ္စ ဝိဝါဒဉ္စ ဝိဃာတဉ္စ ဝိဟေသဉ္စ အတ္တနိ သမ္ပဿမာနော တဉ္စေဝ ဒိဋ္ဌိံ ပဇဟတိ အညဉ္စ ဒိဋ္ဌိံ န ဥပါဒိယတိ. ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဟာနံ ဟောတိ, ဧဝမေတာသံ ဒိဋ္ဌီနံ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ ဟောတိ.

204. 'Aggivessana, among those ascetics and brahmins who are of such speech and such a view—"Some things are acceptable to me, some things are not acceptable to me"—a discerning person reflects thus: "This view of mine, that 'Some things are acceptable to me, some things are not acceptable to me'—if I were to grasp this view tenaciously, adhere to it, and declare, 'This alone is true; all else is false,' I would have a dispute with two persons: with the ascetic or brahmin who is of the speech and view, 'All things are acceptable to me,' and with the ascetic or brahmin who is of the speech and view, 'All things are not acceptable to me.' With these two, there would be a dispute. When there is a dispute, there is contention; when there is contention, there is distress; when there is distress, there is vexation." Thus, seeing within himself dispute, contention, distress, and vexation, he abandons that very view and does not grasp another view. In this way, there is the abandoning of these views; in this way, there is the relinquishment of these views.'

၂၀၅. ‘‘အယံ ခေါ ပနဂ္ဂိဝေဿန, ကာယော ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ဩဒနကုမ္မာသုပစယော အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မော, အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿိတဗ္ဗော. တဿိမံ ကာယံ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတော ယော ကာယသ္မိံ ကာယဆန္ဒော ကာယသ္နေဟော ကာယနွယတာ သာ ပဟီယတိ.

205. 'Furthermore, Aggivessana, this body has form, is composed of the four great elements, born of mother and father, built up by rice and gruel, and is subject to impermanence, to being anointed and massaged, to breaking up, and to destruction. It should be regarded as impermanent, as suffering, as a disease, as a boil, as a dart, as a calamity, as an affliction, as other, as perishable, as empty, and as not-self. For one who regards this body as impermanent, as suffering, as a disease, as a boil, as a dart, as a calamity, as an affliction, as other, as perishable, as empty, and as not-self, whatever desire for the body, affection for the body, and attachment to the body there is, that is abandoned.'

‘‘တိဿော ခေါ ဣမာ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဝေဒနာ – သုခါ ဝေဒနာ, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ. ယသ္မိံ, အဂ္ဂိဝေဿန, သမယေ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ[Pg.168], နေဝ တသ္မိံ သမယေ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, န အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ; သုခံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ယသ္မိံ, အဂ္ဂိဝေဿန, သမယေ ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, န အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ; ဒုက္ခံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. ယသ္မိံ, အဂ္ဂိဝေဿန, သမယေ အဒုက္ခမသုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ သုခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ, န ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ; အဒုက္ခမသုခံယေဝ တသ္မိံ သမယေ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ. သုခါပိ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ; ဒုက္ခာပိ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ; အဒုက္ခမသုခါပိ ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဝေဒနာ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာ. ဧဝံ ပဿံ, အဂ္ဂိဝေဿန, သုတဝါ အရိယသာဝကော သုခါယပိ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, ဒုက္ခာယပိ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ, အဒုက္ခမသုခါယပိ ဝေဒနာယ နိဗ္ဗိန္ဒတိ; နိဗ္ဗိန္ဒံ ဝိရဇ္ဇတိ, ဝိရာဂါ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ, ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ဧဝံ ဝိမုတ္တစိတ္တော ခေါ, အဂ္ဂိဝေဿန, ဘိက္ခု န ကေနစိ သံဝဒတိ, န ကေနစိ ဝိဝဒတိ, ယဉ္စ လောကေ ဝုတ္တံ တေန ဝေါဟရတိ, အပရာမသ’’န္တိ.

Aggivessana, there are these three feelings: pleasant feeling, painful feeling, and neither-painful-nor-pleasant feeling. Aggivessana, at the time when one experiences a pleasant feeling, at that time one does not experience a painful feeling, nor a neither-painful-nor-pleasant feeling; at that time one experiences only a pleasant feeling. Aggivessana, at the time when one experiences a painful feeling, at that time one does not experience a pleasant feeling, nor a neither-painful-nor-pleasant feeling; at that time one experiences only a painful feeling. Aggivessana, at the time when one experiences a neither-painful-nor-pleasant feeling, at that time one does not experience a pleasant feeling, nor a painful feeling; at that time one experiences only a neither-painful-nor-pleasant feeling. Aggivessana, a pleasant feeling is also impermanent, conditioned, dependently arisen, subject to destruction, subject to vanishing, subject to fading away, and subject to cessation. Aggivessana, a painful feeling is also impermanent, conditioned, dependently arisen, subject to destruction, subject to vanishing, subject to fading away, and subject to cessation. Aggivessana, a neither-painful-nor-pleasant feeling is also impermanent, conditioned, dependently arisen, subject to destruction, subject to vanishing, subject to fading away, and subject to cessation. Seeing thus, Aggivessana, the instructed noble disciple becomes disenchanted with pleasant feeling, disenchanted with painful feeling, and disenchanted with neither-painful-nor-pleasant feeling. Being disenchanted, he becomes dispassionate. Through dispassion, he is liberated. When he is liberated, the knowledge arises: ‘I am liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being.’ Aggivessana, a bhikkhu with a mind thus liberated does not enter into discussion with anyone, nor does he dispute with anyone; he makes use of the conventional speech of the world without misapprehending it.

၂၀၆. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ပိဋ္ဌိတော ဌိတော ဟောတိ ဘဂဝန္တံ ဗီဇယမာနော. အထ ခေါ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘တေသံ တေသံ ကိရ နော ဘဂဝါ ဓမ္မာနံ အဘိညာ ပဟာနမာဟ, တေသံ တေသံ ကိရ နော သုဂတော ဓမ္မာနံ အဘိညာ ပဋိနိဿဂ္ဂမာဟာ’’တိ. ဣတိ ဟိဒံ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပဋိသဉ္စိက္ခတော အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ. ဒီဃနခဿ ပန ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ. အထ ခေါ ဒီဃနခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ [Pg.169] အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝ ခေါ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

206. Now at that time, the Venerable Sāriputta was standing behind the Blessed One, fanning him. Then this thought occurred to the Venerable Sāriputta: ‘Indeed, our Blessed One teaches the abandoning of these various things through direct knowledge; indeed, our Sugata teaches the relinquishment of these various things through direct knowledge.’ As the Venerable Sāriputta reflected thus, his mind was liberated from the taints without clinging. For the wanderer Dīghanakha, the dust-free, stainless Dhamma-eye arose: ‘Whatever is of the nature to arise, all that is of the nature to cease.’ Then the wanderer Dīghanakha, having seen the Dhamma, attained the Dhamma, understood the Dhamma, plunged into the Dhamma, having crossed beyond doubt, having become free from perplexity, having gained assurance, and being independent of others in the Teacher’s dispensation, said to the Blessed One: ‘Excellent, Master Gotama, excellent! Just as, Master Gotama, one might set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or show the way to one who was lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes could see forms—in the very same way, the Dhamma has been made clear in many ways by Master Gotama. I go for refuge to Master Gotama, to the Dhamma, and to the Bhikkhu Saṅgha. May Master Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forth for as long as life lasts.’

ဒီဃနခသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

The Dīghanakha Sutta, the fourth, is concluded.

၅. မာဂဏ္ဍိယသုတ္တံ

5. The Māgaṇḍiya Sutta

၂၀၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုရူသု ဝိဟရတိ ကမ္မာသဓမ္မံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော, ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရေ တိဏသန္ထာရကေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ကမ္မာသဓမ္မံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ကမ္မာသဓမ္မံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန အညတရော ဝနသဏ္ဍော တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တံ ဝနသဏ္ဍံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ. အထ ခေါ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရေ တိဏသန္ထာရကံ ပညတ္တံ. ဒိသွာန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဿ နွယံ ဘောတော ဘာရဒွါဇဿ အဂျာဂါရေ တိဏသန္ထာရကော ပညတ္တော, သမဏသေယျာနုရူပံ မညေ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ, ဘော မာဂဏ္ဍိယ, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. တဿေသာ ဘောတော ဂေါတမဿ သေယျာ ပညတ္တာ’’တိ. ‘‘ဒုဒ္ဒိဋ္ဌံ ဝတ, ဘော ဘာရဒွါဇ, အဒ္ဒသာမ; ဒုဒ္ဒိဋ္ဌံ ဝတ, ဘော ဘာရဒွါဇ, အဒ္ဒသာမ! ယေ မယံ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ဘူနဟုနော သေယျံ အဒ္ဒသာမာ’’တိ. ‘‘ရက္ခဿေတံ, မာဂဏ္ဍိယ, ဝါစံ; ရက္ခဿေတံ[Pg.170], မာဂဏ္ဍိယ, ဝါစံ. ဗဟူ ဟိ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ခတ္တိယပဏ္ဍိတာပိ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာပိ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာပိ သမဏပဏ္ဍိတာပိ အဘိပ္ပသန္နာ ဝိနီတာ အရိယေ ဉာယေ ဓမ္မေ ကုသလေ’’တိ. ‘‘သမ္မုခါ စေပိ မယံ, ဘော ဘာရဒွါဇ, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပဿေယျာမ, သမ္မုခါပိ နံ ဝဒေယျာမ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီ’’တိ. ‘‘သစေ တံ ဘောတော မာဂဏ္ဍိယဿ အဂရု အာရောစေယျာမိ တံ သမဏဿ ဂေါတမဿာ’’တိ. ‘‘အပ္ပောဿုက္ကော ဘဝံ ဘာရဒွါဇော ဝုတ္တောဝ နံ ဝဒေယျာ’’တိ.

207. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling among the Kurus, at Kammāsadhamma, a market town of the Kurus, in the fire-worship hut of the brahmin of the Bhāradvāja clan, on a spread of grass. Then, in the morning, the Blessed One dressed, took his bowl and robe, and entered Kammāsadhamma for alms. Having gone for alms in Kammāsadhamma and returned from the alms round after his meal, he went to a certain grove for his day’s abiding. Having entered that grove, he sat down at the foot of a certain tree for his day’s abiding. Now, the wanderer Māgaṇḍiya, while walking and wandering for exercise, approached the fire-worship hut of the brahmin of the Bhāradvāja clan. The wanderer Māgaṇḍiya saw the spread of grass prepared in the fire-worship hut of the brahmin of the Bhāradvāja clan. Seeing it, he said to the brahmin of the Bhāradvāja clan: ‘For whom, venerable Bhāradvāja, is this grass spread prepared in your fire-worship hut? It seems fit for a recluse’s bed.’ ‘There is, venerable Māgaṇḍiya, the recluse Gotama, a Sakyan son who has gone forth from the Sakyan clan. A good report about that venerable Gotama has spread thus: “That Blessed One is an Arahant, a perfectly enlightened one, accomplished in true knowledge and conduct, a fortunate one, knower of the world, an unsurpassed leader of persons to be tamed, a teacher of gods and humans, an enlightened one, a blessed one.” This bed is prepared for that venerable Gotama.’ ‘It is a bad sight we have seen, venerable Bhāradvāja; a bad sight we have seen! We who have seen the bed of that venerable Gotama, the destroyer of growth!’ ‘Guard your speech, Māgaṇḍiya; guard your speech! Many wise khattiyas, wise brahmins, wise householders, and wise recluses have deep confidence in that venerable Gotama, and are trained in the noble principle, the Dhamma, which is wholesome.’ ‘Even if we were to see that venerable Gotama face to face, venerable Bhāradvāja, we would say to him face to face: “The recluse Gotama is a destroyer of growth.” Why is that? For so it is handed down in our scripture.’ ‘If it is not burdensome to you, venerable Māgaṇḍiya, I will report this to the recluse Gotama.’ ‘Be at ease, venerable Bhāradvāja. You may say just what has been said.’

၂၀၈. အဿောသိ ခေါ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ မာဂဏ္ဍိယေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သဒ္ဓိံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ တိဏသန္ထာရကေ. အထ ခေါ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဘာရဒွါဇဂေါတ္တံ ဗြာဟ္မဏံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟု ပန တေ, ဘာရဒွါဇ, မာဂဏ္ဍိယေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သဒ္ဓိံ ဣမံယေဝ တိဏသန္ထာရကံ အာရဗ္ဘ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော ဗြာဟ္မဏော သံဝိဂ္ဂေါ လောမဟဋ္ဌဇာတော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မယံ ဘောတော ဂေါတမဿ အာရောစေတုကာမာ. အထ စ ပန ဘဝံ ဂေါတမော အနက္ခာတံယေဝ အက္ခာသီ’’တိ. အယဉ္စ ဟိ ဘဂဝတော ဘာရဒွါဇဂေါတ္တေန ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ ဟောတိ. အထ ခေါ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အဂျာဂါရံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ မာဂဏ္ဍိယံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

208. The Blessed One heard with his divine ear element, purified and surpassing the human, this conversation between the brahmin of the Bhāradvāja clan and the wanderer Māgaṇḍiya. Then, in the evening, the Blessed One arose from seclusion and went to the fire-worship hut of the brahmin of the Bhāradvāja clan. Having gone there, he sat down on the prepared grass spread. Then the brahmin of the Bhāradvāja clan approached the Blessed One. Having approached, he exchanged courteous greetings with the Blessed One. When this courteous and memorable talk was finished, he sat down to one side. When the brahmin of the Bhāradvāja clan was seated to one side, the Blessed One said to him: 'Bhāradvāja, was there some conversation between you and the wanderer Māgaṇḍiya concerning this very grass spread?' When this was said, the brahmin of the Bhāradvāja clan, agitated and with his hair standing on end, said to the Blessed One: 'Indeed, we were just about to report this to venerable Gotama. And yet, venerable Gotama has already spoken what was unspoken!' Now, while this conversation between the Blessed One and the brahmin of the Bhāradvāja clan was still unfinished, the wanderer Māgaṇḍiya, while walking and wandering for exercise, approached the fire-worship hut of the brahmin of the Bhāradvāja clan, where the Blessed One was. Having approached, he exchanged courteous greetings with the Blessed One. When this courteous and memorable talk was finished, he sat down to one side. When the wanderer Māgaṇḍiya was seated to one side, the Blessed One said to him:

၂၀၉. ‘‘စက္ခုံ [Pg.171] ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, ရူပါရာမံ ရူပရတံ ရူပသမ္မုဒိတံ. တံ တထာဂတဿ ဒန္တံ ဂုတ္တံ ရက္ခိတံ သံဝုတံ, တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဣဒံ နု တေ ဧတံ, မာဂဏ္ဍိယ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’’’တိ? ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ, ဘော ဂေါတမ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီ’’တိ. ‘‘သောတံ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, သဒ္ဒါရာမံ…ပေ… ဃာနံ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ ဂန္ဓာရာမံ… ဇိဝှာ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, ရသာရာမာ ရသရတာ ရသသမ္မုဒိတာ. သာ တထာဂတဿ ဒန္တာ ဂုတ္တာ ရက္ခိတာ သံဝုတာ, တဿာ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဣဒံ နု တေ ဧတံ, မာဂဏ္ဍိယ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’’’တိ? ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ, ဘော ဂေါတမ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီ’’တိ. ‘‘ကာယော ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရာမော ဖောဋ္ဌဗ္ဗရတော…ပေ… မနော ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, ဓမ္မာရာမော ဓမ္မရတော ဓမ္မသမ္မုဒိတော. သော တထာဂတဿ ဒန္တော ဂုတ္တော ရက္ခိတော သံဝုတော, တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. ဣဒံ နု တေ ဧတံ, မာဂဏ္ဍိယ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’’’တိ? ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မေ, ဘော ဂေါတမ, သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဘူနဟု သမဏော ဂေါတမော’တိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှိ နော သုတ္တေ ဩစရတီ’’တိ.

209. “The eye, Māgaṇḍiya, delights in forms, takes pleasure in forms, and rejoices in forms. That eye of the Tathāgata is tamed, guarded, protected, and restrained, and he teaches the Dhamma for its restraint. Is it with reference to this, Māgaṇḍiya, that you said: ‘The ascetic Gotama is a destroyer of growth’?” “Indeed, Master Gotama, it is with reference to this very thing that I said: ‘The ascetic Gotama is a destroyer of growth.’ For what reason? Because this is what is found in our scripture.” “The ear, Māgaṇḍiya, delights in sounds… The nose, Māgaṇḍiya, delights in odors… The tongue, Māgaṇḍiya, delights in flavors, takes pleasure in flavors, and rejoices in flavors. That tongue of the Tathāgata is tamed, guarded, protected, and restrained, and he teaches the Dhamma for its restraint. Is it with reference to this, Māgaṇḍiya, that you said: ‘The ascetic Gotama is a destroyer of growth’?” “Indeed, Master Gotama, it is with reference to this very thing that I said: ‘The ascetic Gotama is a destroyer of growth.’ For what reason? Because this is what is found in our scripture.” “The body, Māgaṇḍiya, delights in tactile sensations… The mind, Māgaṇḍiya, delights in mental phenomena, takes pleasure in mental phenomena, and rejoices in mental phenomena. That mind of the Tathāgata is tamed, guarded, protected, and restrained, and he teaches the Dhamma for its restraint. Is it with reference to this, Māgaṇḍiya, that you said: ‘The ascetic Gotama is a destroyer of growth’?” “Indeed, Master Gotama, it is with reference to this very thing that I said: ‘The ascetic Gotama is a destroyer of growth.’ For what reason? Because this is what is found in our scripture.”

၂၁၀. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ – ‘ဣဓေကစ္စော စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ ပရိစာရိတပုဗ္ဗော အဿ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ, သော အပရေန သမယေန ရူပါနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ရူပတဏှံ ပဟာယ ရူပပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟရေယျ. ဣမဿ ပန တေ, မာဂဏ္ဍိယ, ကိမဿ ဝစနီယ’’’န္တိ? ‘‘န ကိဉ္စိ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ – ‘ဣဓေကစ္စော သောတဝိညေယျေဟိ သဒ္ဒေဟိ…ပေ… ဃာနဝိညေယျေဟိ ဂန္ဓေဟိ… ဇိဝှာဝိညေယျေဟိ ရသေဟိ… ကာယဝိညေယျေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ပရိစာရိတပုဗ္ဗော အဿ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ, သော အပရေန သမယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗာနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှံ ပဟာယ ဖောဋ္ဌဗ္ဗပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟရေယျ. ဣမဿ ပန တေ, မာဂဏ္ဍိယ, ကိမဿ ဝစနီယ’’’န္တိ? ‘‘န ကိဉ္စိ, ဘော ဂေါတမ’’.

210. “What do you think, Māgaṇḍiya? Suppose someone here had previously indulged in forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, pleasing, endearing, connected with sensual pleasure, and arousing passion. Then, at a later time, having known as it really is the arising, the passing away, the gratification, the danger, and the escape regarding those very forms, they would abandon craving for forms, dispel the fever for forms, and dwell free from thirst, their mind inwardly pacified. What would you have to say about this person, Māgaṇḍiya?” “Nothing, Master Gotama.” “What do you think, Māgaṇḍiya? Suppose someone here had previously indulged in sounds cognizable by the ear… odors cognizable by the nose… flavors cognizable by the tongue… tactile sensations cognizable by the body that are desirable, lovely, pleasing, endearing, connected with sensual pleasure, and arousing passion. Then, at a later time, having known as it really is the arising, the passing away, the gratification, the danger, and the escape regarding those very tactile sensations, they would abandon craving for tactile sensations, dispel the fever for tactile sensations, and dwell free from thirst, their mind inwardly pacified. What would you have to say about this person, Māgaṇḍiya?” “Nothing, Master Gotama.”

၂၁၁. ‘‘အဟံ [Pg.172] ခေါ ပန, မာဂဏ္ဍိယ, ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော သမာနော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိံ စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ, သောတဝိညေယျေဟိ သဒ္ဒေဟိ…ပေ… ဃာနဝိညေယျေဟိ ဂန္ဓေဟိ… ဇိဝှာဝိညေယျေဟိ ရသေဟိ… ကာယဝိညေယျေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ. တဿ မယှံ, မာဂဏ္ဍိယ, တယော ပါသာဒါ အဟေသုံ – ဧကော ဝဿိကော, ဧကော ဟေမန္တိကော, ဧကော ဂိမှိကော. သော ခေါ အဟံ, မာဂဏ္ဍိယ, ဝဿိကေ ပါသာဒေ ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ နိပ္ပုရိသေဟိ တူရိယေဟိ ပရိစာရယမာနော န ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ ဩရောဟာမိ. သော အပရေန သမယေန ကာမာနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ကာမတဏှံ ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟရာမိ. သော အညေ သတ္တေ ပဿာမိ ကာမေသု အဝီတရာဂေ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနေ ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနေ ကာမေ ပဋိသေဝန္တေ. သော တေသံ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာဟယံ, မာဂဏ္ဍိယ, ရတိ, အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ – အပိ ဒိဗ္ဗံ သုခံ သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတိ – တာယ ရတိယာ ရမမာနော ဟီနဿ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ.

211. “I, Māgaṇḍiya, in the past, when I was a householder, was furnished and endowed with, and indulged in, the five strands of sensual pleasure: with forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, pleasing, endearing, connected with sensual pleasure, and arousing passion; with sounds cognizable by the ear… with odors cognizable by the nose… with flavors cognizable by the tongue… with tactile sensations cognizable by the body that are desirable, lovely, pleasing, endearing, connected with sensual pleasure, and arousing passion. I had three palaces, Māgaṇḍiya—one for the rainy season, one for the winter, and one for the summer. In the rainy-season palace, Māgaṇḍiya, for the four months of the rainy season, I was entertained by musicians with no men present, and I did not descend to the lower part of the palace. Then, at a later time, having known as it really is the arising, the passing away, the gratification, the danger, and the escape regarding sensual pleasures, I abandoned craving for sensual pleasures, dispelled the fever for sensual pleasures, and now dwell free from thirst, my mind inwardly pacified. I see other beings who are not free from passion for sensual pleasures, being devoured by craving for sensual pleasures, burning with the fever of sensual pleasures, indulging in sensual pleasures. I do not envy them, nor do I delight in that. For what reason? Because, Māgaṇḍiya, there is a delight apart from sensual pleasures, apart from unwholesome states—which stands surpassing even divine happiness. Delighting in that delight, I do not envy what is inferior, nor do I take pleasure in it.”

၂၁၂. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေယျ စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ…ပေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ. သော ကာယေန သုစရိတံ စရိတွာ ဝါစာယ သုစရိတံ စရိတွာ မနသာ သုစရိတံ စရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သဟဗျတံ. သော တတ္ထ နန္ဒနေ ဝနေ အစ္ဆရာသံဃပရိဝုတော ဒိဗ္ဗေဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေယျ. သော ပဿေယျ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တံ ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတံ သမင်္ဂီဘူတံ ပရိစာရယမာနံ.

212. “Suppose, Māgaṇḍiya, a householder or a householder's son—wealthy, of great wealth, and of great possessions—might be furnished and endowed with, and indulge in, the five strands of sensual pleasure: with forms cognizable by the eye… with tactile sensations that are desirable, lovely, pleasing, endearing, connected with sensual pleasure, and arousing passion. Having practiced good conduct by body, speech, and mind, on the breaking up of the body, after death, he would be reborn in a good destination, the heavenly world, in the company of the Tāvatiṃsa devas. There, in the Nandana Grove, surrounded by a host of celestial nymphs, he would be furnished and endowed with, and indulge in, the five divine strands of sensual pleasure. And he might see a householder or a householder's son being furnished and endowed with, and indulging in, the five strands of sensual pleasure.”

‘‘တံ [Pg.173] ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, အပိ နု သော ဒေဝပုတ္တော နန္ဒနေ ဝနေ အစ္ဆရာသံဃပရိဝုတော ဒိဗ္ဗေဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရယမာနော အမုဿ ဂဟပတိဿ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တဿ ဝါ ပိဟေယျ, မာနုသကာနံ ဝါ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ မာနုသကေဟိ ဝါ ကာမေဟိ အာဝဋ္ဋေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. တံ ကိဿ ဟေတု? မာနုသကေဟိ, ဘော ဂေါတမ, ကာမေဟိ ဒိဗ္ဗကာမာ အဘိက္ကန္တတရာ စ ပဏီတတရာ စာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, မာဂဏ္ဍိယ, ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော သမာနော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိံ စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ, သောတဝိညေယျေဟိ သဒ္ဒေဟိ…ပေ… ဃာနဝိညေယျေဟိ ဂန္ဓေဟိ… ဇိဝှာဝိညေယျေဟိ ရသေဟိ… ကာယဝိညေယျေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ. သော အပရေန သမယေန ကာမာနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ကာမတဏှံ ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟရာမိ. သော အညေ သတ္တေ ပဿာမိ ကာမေသု အဝီတရာဂေ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနေ ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနေ ကာမေ ပဋိသေဝန္တေ, သော တေသံ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာဟယံ, မာဂဏ္ဍိယ, ရတိ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ – အပိ ဒိဗ္ဗံ သုခံ သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတိ – တာယ ရတိယာ ရမမာနော ဟီနဿ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ.

“What do you think, Māgaṇḍiya? Would that son of a deva, in the Nandana Grove, surrounded by a host of celestial nymphs, satisfied and endowed with the five divine strands of sensual pleasure, being attended to, envy that householder or householder’s son, or would he return on account of human sensual pleasures?” “No, Master Gotama. For what reason? Because, Master Gotama, divine sensual pleasures are more excellent and more sublime than human sensual pleasures.” “Even so, Māgaṇḍiya, in the past, when I was a householder, I was satisfied and endowed with, and enjoyed, the five strands of sensual pleasure: with forms cognizable by the eye that are wished for, desired, agreeable, pleasing, connected with sensual pleasure, and arousing passion; with sounds cognizable by the ear… with odors cognizable by the nose… with tastes cognizable by the tongue… with tangibles cognizable by the body that are wished for, desired, agreeable, pleasing, connected with sensual pleasure, and arousing passion. Then I, at a later time, having understood as it really is the origin, the passing away, the gratification, the danger, and the escape in the case of sensual pleasures, having abandoned craving for sensual pleasures, having dispelled the fever for sensual pleasures, I dwell free from thirst, with a mind inwardly pacified. I see other beings who are not free from lust for sensual pleasures, being devoured by craving for sensual pleasures, burning with the fever for sensual pleasures, indulging in sensual pleasures. I do not envy them, nor do I delight in that. For what reason? There is, Māgaṇḍiya, this delight which is apart from sensual pleasures, apart from unwholesome states—it stands surpassing even divine bliss. Delighting in that delight, I do not yearn for what is inferior, nor do I delight in it.”

၂၁၃. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ကုဋ္ဌီ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနော နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနော အင်္ဂါရကာသုယာ ကာယံ ပရိတာပေယျ. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဘေသဇ္ဇံ ကရေယျ. သော တံ ဘေသဇ္ဇံ အာဂမ္မ ကုဋ္ဌေဟိ ပရိမုစ္စေယျ, အရောဂေါ အဿ သုခီ သေရီ သယံဝသီ ယေန ကာမံ ဂမော. သော အညံ ကုဋ္ဌိံ ပုရိသံ ပဿေယျ အရုဂတ္တံ ပက္ကဂတ္တံ ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနံ နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနံ အင်္ဂါရကာသုယာ ကာယံ ပရိတာပေန္တံ.

213. “Suppose, Māgaṇḍiya, there was a man afflicted with leprosy, his body covered with sores and festering lesions, being devoured by worms, scratching the openings of his wounds with his nails, and heating his body over a pit of glowing embers. His friends, companions, and relatives would bring a physician-surgeon to treat him. The physician-surgeon would prepare medicine for him. By means of that medicine, he would be freed from the leprosy, becoming healthy, happy, independent, his own master, and free to go where he pleased. Then he might see another man afflicted with leprosy, his body covered with sores and festering lesions, being devoured by worms, scratching the openings of his wounds with his nails, and heating his body over a pit of glowing embers.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုဿ ကုဋ္ဌိဿ ပုရိသဿ ပိဟေယျ အင်္ဂါရကာသုယာ ဝါ ဘေသဇ္ဇံ ပဋိသေဝနာယ ဝါ’’တိ? ‘‘နော [Pg.174] ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ရောဂေ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, သတိ ဘေသဇ္ဇေန ကရဏီယံ ဟောတိ, ရောဂေ အသတိ န ဘေသဇ္ဇေန ကရဏီယံ ဟောတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, မာဂဏ္ဍိယ, ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော သမာနော ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိံ, စက္ခုဝိညေယျေဟိ ရူပေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ, သောတဝိညေယျေဟိ သဒ္ဒေဟိ…ပေ… ဃာနဝိညေယျေဟိ ဂန္ဓေဟိ… ဇိဝှာဝိညေယျေဟိ ရသေဟိ… ကာယဝိညေယျေဟိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ဣဋ္ဌေဟိ ကန္တေဟိ မနာပေဟိ ပိယရူပေဟိ ကာမူပသံဟိတေဟိ ရဇနီယေဟိ. သော အပရေန သမယေန ကာမာနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ကာမတဏှံ ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟရာမိ. သော အညေ သတ္တေ ပဿာမိ ကာမေသု အဝီတရာဂေ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနေ ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနေ ကာမေ ပဋိသေဝန္တေ. သော တေသံ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာဟယံ, မာဂဏ္ဍိယ, ရတိ, အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ – အပိ ဒိဗ္ဗံ သုခံ သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတိ – တာယ ရတိယာ ရမမာနော ဟီနဿ န ပိဟေမိ, န တတ္ထ အဘိရမာမိ.

“What do you think, Māgaṇḍiya? Would that man envy that leper for his pit of glowing embers or for his partaking of medicine?” “No, Master Gotama. For what reason? Because, Master Gotama, when there is a disease, medicine is needed, but when there is no disease, medicine is not needed.” “Even so, Māgaṇḍiya, in the past, when I was a householder, I was satisfied and endowed with, and enjoyed, the five strands of sensual pleasure: with forms cognizable by the eye that are wished for, desired, agreeable, pleasing, connected with sensual pleasure, and arousing passion; with sounds cognizable by the ear… with odors cognizable by the nose… with tastes cognizable by the tongue… with tangibles cognizable by the body that are wished for, desired, agreeable, pleasing, connected with sensual pleasure, and arousing passion. Then I, at a later time, having understood as it really is the origin, the passing away, the gratification, the danger, and the escape in the case of sensual pleasures, having abandoned craving for sensual pleasures, having dispelled the fever for sensual pleasures, I dwell free from thirst, with a mind inwardly pacified. I see other beings who are not free from lust for sensual pleasures, being devoured by craving for sensual pleasures, burning with the fever for sensual pleasures, indulging in sensual pleasures. I do not envy them, nor do I delight in that. For what reason? There is, Māgaṇḍiya, this delight which is apart from sensual pleasures, apart from unwholesome states—it stands surpassing even divine bliss. Delighting in that delight, I do not yearn for what is inferior, nor do I delight in it.”

၂၁၄. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ကုဋ္ဌီ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနော နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနော အင်္ဂါရကာသုယာ ကာယံ ပရိတာပေယျ. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဘေသဇ္ဇံ ကရေယျ. သော တံ ဘေသဇ္ဇံ အာဂမ္မ ကုဋ္ဌေဟိ ပရိမုစ္စေယျ, အရောဂေါ အဿ သုခီ သေရီ သယံဝသီ ယေန ကာမံ ဂမော. တမေနံ ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုံ ဥပကဍ္ဎေယျုံ.

214. “Suppose, Māgaṇḍiya, a man afflicted with leprosy, his body covered with sores and festering lesions, being devoured by worms, were to scratch the openings of his wounds with his nails and heat his body over a pit of glowing embers. His friends, companions, and relatives would arrange for a physician and surgeon for him. That physician and surgeon would prepare medicine for him. By resorting to that medicine, he would be freed from his leprosy, becoming healthy, happy, independent, his own master, and free to go where he pleases. Then two strong men would seize him by both arms and drag him toward a pit of glowing embers.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, အပိ နု သော ပုရိသော ဣတိ စိတိစေဝ ကာယံ သန္နာမေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’? ‘‘အသု ဟိ, ဘော ဂေါတမ, အဂ္ဂိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စေဝ မဟာဘိတာပေါ စ မဟာပရိဠာဟော စာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, ဣဒါနေဝ နု ခေါ သော အဂ္ဂိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စေဝ မဟာဘိတာပေါ စ မဟာပရိဠာဟော စ ဥဒါဟု ပုဗ္ဗေပိ သော အဂ္ဂိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စေဝ မဟာဘိတာပေါ စ မဟာပရိဠာဟော စာ’’တိ? ‘‘ဣဒါနိ စေဝ, ဘော ဂေါတမ, သော အဂ္ဂိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စေဝ မဟာဘိတာပေါ [Pg.175] စ မဟာပရိဠာဟော စ, ပုဗ္ဗေပိ သော အဂ္ဂိ ဒုက္ခသမ္ဖဿော စေဝ မဟာဘိတာပေါ စ မဟာပရိဠာဟော စ. အသု စ, ဘော ဂေါတမ, ကုဋ္ဌီ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနော နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနော ဥပဟတိန္ဒြိယော ဒုက္ခသမ္ဖဿေယေဝ အဂ္ဂိသ္မိံ သုခမိတိ ဝိပရီတသညံ ပစ္စလတ္ထာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အတီတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ကာမာ ဒုက္ခသမ္ဖဿာ စေဝ မဟာဘိတာပါ စ မဟာပရိဠာဟာ စ, အနာဂတမ္ပိ အဒ္ဓါနံ ကာမာ ဒုက္ခသမ္ဖဿာ စေဝ မဟာဘိတာပါ စ မဟာပရိဠာဟာ စ, ဧတရဟိပိ ပစ္စုပ္ပန္နံ အဒ္ဓါနံ ကာမာ ဒုက္ခသမ္ဖဿာ စေဝ မဟာဘိတာပါ စ မဟာပရိဠာဟာ စ. ဣမေ စ, မာဂဏ္ဍိယ, သတ္တာ ကာမေသု အဝီတရာဂါ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနာ ကာမပရိဠာဟေန ပရိဍယှမာနာ ဥပဟတိန္ဒြိယာ ဒုက္ခသမ္ဖဿေသုယေဝ ကာမေသု သုခမိတိ ဝိပရီတသညံ ပစ္စလတ္ထုံ.

“What do you think, Māgaṇḍiya, would that man bend his body this way and that?” “Yes, venerable Gotama.” “For what reason?” “Because, venerable Gotama, that fire is of painful contact, of great heat, and of great torment.” “What do you think, Māgaṇḍiya, is that fire of painful contact, of great heat, and of great torment only now, or was that fire also in the past of painful contact, of great heat, and of great torment?” “Both now, venerable Gotama, that fire is of painful contact, of great heat, and of great torment; and in the past also that fire was of painful contact, of great heat, and of great torment. And, venerable Gotama, that man with leprosy, with a body full of sores and festering, being eaten by worms, scratching the openings of his wounds with his nails, with impaired faculties, would obtain the distorted perception of ‘pleasure’ in the fire which is indeed of painful contact.” “Even so, Māgaṇḍiya, in the past, sensual pleasures were of painful contact, of great heat, and of great torment. In the future, sensual pleasures will be of painful contact, of great heat, and of great torment. And now, in the present, sensual pleasures are of painful contact, of great heat, and of great torment. And these beings, Māgaṇḍiya, not free from passion for sensual pleasures, being eaten by craving for sensual pleasures, being burned by the torment of sensual pleasures, with impaired faculties, have obtained the distorted perception of ‘pleasure’ in sensual pleasures which are indeed of painful contact.”

၂၁၅. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ကုဋ္ဌီ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနော နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနော အင်္ဂါရကာသုယာ ကာယံ ပရိတာပေတိ. ယထာ ယထာ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အသု ကုဋ္ဌီ ပုရိသော အရုဂတ္တော ပက္ကဂတ္တော ကိမီဟိ ခဇ္ဇမာနော နခေဟိ ဝဏမုခါနိ ဝိပ္ပတစ္ဆမာနော အင်္ဂါရကာသုယာ ကာယံ ပရိတာပေတိ တထာ တထာ’ဿ တာနိ ဝဏမုခါနိ အသုစိတရာနိ စေဝ ဟောန္တိ ဒုဂ္ဂန္ဓတရာနိ စ ပူတိကတရာနိ စ, ဟောတိ စေဝ ကာစိ သာတမတ္တာ အဿာဒမတ္တာ – ယဒိဒံ ဝဏမုခါနံ ကဏ္ဍူဝနဟေတု; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, သတ္တာ ကာမေသု အဝီတရာဂါ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနာ ကာမပရိဠာဟေန စ ပရိဍယှမာနာ ကာမေ ပဋိသေဝန္တိ. ယထာ ယထာ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, သတ္တာ ကာမေသု အဝီတရာဂါ ကာမတဏှာဟိ ခဇ္ဇမာနာ ကာမပရိဠာဟေန စ ပရိဍယှမာနာ ကာမေ ပဋိသေဝန္တိ တထာ တထာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ ကာမတဏှာ စေဝ ပဝဍ္ဎတိ, ကာမပရိဠာဟေန စ ပရိဍယှန္တိ, ဟောတိ စေဝ သာတမတ္တာ အဿာဒမတ္တာ – ယဒိဒံ ပဉ္စကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ.

215. “Suppose, Māgaṇḍiya, a man with leprosy, his body covered with sores and festering, being eaten by worms, scratching the openings of his wounds with his nails, were to warm his body over a pit of embers. The more, Māgaṇḍiya, that man with leprosy, with a body full of sores and festering, being eaten by worms, scratching the openings of his wounds with his nails, warms his body over a pit of embers, the more those openings of his wounds become even more impure, more foul-smelling, and more putrid. And there is a certain measure of gratification, a measure of satisfaction, on account of the itching of the openings of the wounds. Even so, Māgaṇḍiya, beings not free from passion for sensual pleasures, being eaten by craving for sensual pleasures and being burned by the torment of sensual pleasures, indulge in sensual pleasures. The more, Māgaṇḍiya, that beings not free from passion for sensual pleasures, being eaten by craving for sensual pleasures and being burned by the torment of sensual pleasures, indulge in sensual pleasures, the more their craving for sensual pleasures increases, and they are burned by the torment of sensual pleasures. And there is a certain measure of gratification, a measure of satisfaction, dependent on the five cords of sensual pleasure.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, အပိ နု တေ ဒိဋ္ဌော ဝါ သုတော ဝါ ရာဇာ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တော ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရယမာနော ကာမတဏှံ အပ္ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ အပ္ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟာသိ ဝါ ဝိဟရတိ ဝါ ဝိဟရိဿတိ ဝါ’’တိ[Pg.176]? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သာဓု, မာဂဏ္ဍိယ! မယာပိ ခေါ ဧတံ, မာဂဏ္ဍိယ, နေဝ ဒိဋ္ဌံ န သုတံ ရာဇာ ဝါ ရာဇမဟာမတ္တော ဝါ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရယမာနော ကာမတဏှံ အပ္ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ အပ္ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသော အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော ဝိဟာသိ ဝါ ဝိဟရတိ ဝါ ဝိဟရိဿတိ ဝါ. အထ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝိဂတပိပါသာ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တာ ဝိဟာသုံ ဝါ ဝိဟရန္တိ ဝါ ဝိဟရိဿန္တိ ဝါ သဗ္ဗေ တေ ကာမာနံယေဝ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ယထာဘူတံ ဝိဒိတွာ ကာမတဏှံ ပဟာယ ကာမပရိဠာဟံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဝိဂတပိပါသာ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တာ ဝိဟာသုံ ဝါ ဝိဟရန္တိ ဝါ ဝိဟရိဿန္တိ ဝါ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

“What do you think, Māgaṇḍiya? Have you ever seen or heard of a king or a royal minister who, furnished with, endowed with, and enjoying the five cords of sensual pleasure, without having abandoned craving for sensual pleasures, without having dispelled the torment of sensual pleasures, has dwelt, dwells, or will dwell free from thirst, with a mind inwardly pacified?” “Certainly not, venerable Gotama.” “Good, Māgaṇḍiya! I too have neither seen nor heard of a king or a royal minister who, furnished with, endowed with, and enjoying the five cords of sensual pleasure, without having abandoned craving for sensual pleasures, without having dispelled the torment of sensual pleasures, has dwelt, dwells, or will dwell free from thirst, with a mind inwardly pacified. But, Māgaṇḍiya, whatever ascetics or brahmins have dwelt, dwell, or will dwell free from thirst, with minds inwardly pacified—all of them, having understood as it really is the origin, the passing away, the gratification, the danger, and the escape in regard to sensual pleasures, and having abandoned craving for sensual pleasures and dispelled the torment of sensual pleasures, have dwelt, dwell, or will dwell free from thirst, with minds inwardly pacified.” Then, on that occasion, the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခံ;

အဋ္ဌင်္ဂိကော စ မဂ္ဂါနံ, ခေမံ အမတဂါမိန’’န္တိ.

“Health is the supreme gain, Nibbāna the supreme happiness; Of paths leading to the Deathless, the Eightfold is the secure one.”

၂၁၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ, မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ ဘောတာ ဂေါတမေန – ‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’န္တိ. မယာပိ ခေါ ဧတံ, ဘော ဂေါတမ, သုတံ ပုဗ္ဗကာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’န္တိ; တယိဒံ, ဘော ဂေါတမ, သမေတီ’’တိ. ‘‘ယံ ပန တေ ဧတံ, မာဂဏ္ဍိယ, သုတံ ပုဗ္ဗကာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’န္တိ, ကတမံ တံ အာရောဂျံ, ကတမံ တံ နိဗ္ဗာန’’န္တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော သကာနေဝ သုဒံ ဂတ္တာနိ ပါဏိနာ အနောမဇ္ဇတိ – ‘‘ဣဒန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အာရောဂျံ, ဣဒန္တံ နိဗ္ဗာနံ. အဟဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ဧတရဟိ အရောဂေါ သုခီ, န မံ ကိဉ္စိ အာဗာဓတီ’’တိ.

216. When this was said, the wanderer Māgaṇḍiya said to the Blessed One: “It is wonderful, venerable Gotama, it is marvelous, venerable Gotama! How well this has been spoken by the venerable Gotama: ‘Health is the supreme gain, Nibbāna the supreme happiness.’ I too, venerable Gotama, have heard this from former wanderers, teachers and teachers of teachers, when they were speaking: ‘Health is the supreme gain, Nibbāna the supreme happiness.’ This of yours accords with that.” “But, Māgaṇḍiya, as to that which you have heard from former wanderers, teachers and teachers of teachers, when they were speaking: ‘Health is the supreme gain, Nibbāna the supreme happiness,’ what is that health, and what is that Nibbāna?” When this was said, the wanderer Māgaṇḍiya stroked his own limbs with his hand and said: “This, venerable Gotama, is that health; this is that Nibbāna. For I am now healthy and happy, and no affliction troubles me.”

၂၁၇. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော; သော န ပဿေယျ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ နီလကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ ပီတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ သမဝိသမံ, န ပဿေယျ တာရကရူပါနိ, န ပဿေယျ စန္ဒိမသူရိယေ. သော သုဏေယျ စက္ခုမတော ဘာသမာနဿ – ‘ဆေကံ ဝတ, ဘော[Pg.177], ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ! သော ဩဒါတပရိယေသနံ စရေယျ. တမေနံ အညတရော ပုရိသော တေလမလိကတေန သာဟုဠိစီရေန ဝဉ္စေယျ – ‘ဣဒံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ. သော တံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပါရုပေယျ, ပါရုပေတွာ အတ္တမနော အတ္တမနဝါစံ နိစ္ဆာရေယျ – ‘ဆေကံ ဝတ, ဘော, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ!

217. “Suppose, Māgaṇḍiya, there was a man blind from birth; he would not see black and white forms, nor would he see blue forms, yellow forms, red forms, or crimson forms. He would not see the even and the uneven, nor the forms of the stars, nor the moon and sun. He might hear a person with sight saying, ‘Indeed, sirs, this white cloth is excellent, beautiful, spotless, and clean!’ Then he would go in search of a white cloth. A certain man might deceive him with an oil-grimed, coarse woolen garment, saying, ‘Here, good man, is a white cloth for you, beautiful, spotless, and clean!’ He would accept it and put it on. Having put it on, delighted, he might utter words of delight, ‘Indeed, sirs, this white cloth is excellent, beautiful, spotless, and clean!’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, အပိ နု သော ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော ဇာနန္တော ပဿန္တော အမုံ တေလမလိကတံ သာဟုဠိစီရံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပါရုပေယျ, ပါရုပေတွာ အတ္တမနော အတ္တမနဝါစံ နိစ္ဆာရေယျ – ‘ဆေကံ ဝတ, ဘော, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ ဥဒါဟု စက္ခုမတော သဒ္ဓါယာ’’တိ? ‘‘အဇာနန္တော ဟိ, ဘော ဂေါတမ, အပဿန္တော သော ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော အမုံ တေလမလိကတံ သာဟုဠိစီရံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပါရုပေယျ, ပါရုပေတွာ အတ္တမနော အတ္တမနဝါစံ နိစ္ဆာရေယျ – ‘ဆေကံ ဝတ, ဘော, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ, စက္ခုမတော သဒ္ဓါယာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ အန္ဓာ အစက္ခုကာ အဇာနန္တာ အာရောဂျံ, အပဿန္တာ နိဗ္ဗာနံ, အထ စ ပနိမံ ဂါထံ ဘာသန္တိ – ‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခ’န္တိ. ပုဗ္ဗကေဟေသာ, မာဂဏ္ဍိယ, အရဟန္တေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ ဂါထာ ဘာသိတာ –

“What do you think, Māgaṇḍiya? Would that man blind from birth, knowing and seeing, accept that oil-grimed, coarse woolen garment, and having accepted it, wear it, and having worn it, being delighted, utter words of delight: ‘Indeed, sirs, this white cloth is excellent, beautiful, spotless, and clean’—or would he do so out of faith in the one with sight?” “Not knowing, Venerable Gotama, not seeing, that man blind from birth would accept that oil-grimed, coarse woolen garment, and having accepted it, would wear it, and having worn it, being delighted, would utter words of delight: ‘Indeed, sirs, this white cloth is excellent, beautiful, spotless, and clean’—out of faith in the one with sight.” “Just so, Māgaṇḍiya, the wanderers of other sects are blind and without vision; not knowing health, not seeing Nibbāna, they nevertheless recite this verse: ‘Health is the highest gain, Nibbāna is the supreme happiness.’ This verse, Māgaṇḍiya, was spoken by the former Arahants, the Perfectly Enlightened Ones:

‘အာရောဂျပရမာ လာဘာ, နိဗ္ဗာနံ ပရမံ သုခံ;

အဋ္ဌင်္ဂိကော စ မဂ္ဂါနံ, ခေမံ အမတဂါမိန’န္တိ.

“‘Health is the highest of gains, Nibbāna is the supreme happiness; and of paths, the Eightfold Path is the secure one, leading to the Deathless.’”

၂၁၈. ‘‘သာ ဧတရဟိ အနုပုဗ္ဗေန ပုထုဇ္ဇနဂါထာ. အယံ ခေါ ပန, မာဂဏ္ဍိယ, ကာယော ရောဂဘူတော ဂဏ္ဍဘူတော သလ္လဘူတော အဃဘူတော အာဗာဓဘူတော, သော တွံ ဣမံ ကာယံ ရောဂဘူတံ ဂဏ္ဍဘူတံ သလ္လဘူတံ အဃဘူတံ အာဗာဓဘူတံ – ‘ဣဒန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အာရောဂျံ, ဣဒန္တံ နိဗ္ဗာန’န္တိ ဝဒေသိ. တဉှိ တေ, မာဂဏ္ဍိယ, အရိယံ စက္ခုံ နတ္ထိ ယေန တွံ အရိယေန စက္ခုနာ အာရောဂျံ ဇာနေယျာသိ, နိဗ္ဗာနံ ပဿေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ပသန္နော အဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ! ပဟောတိ မေ ဘဝံ ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာဟံ အာရောဂျံ ဇာနေယျံ, နိဗ္ဗာနံ ပဿေယျ’’န္တိ.

218. “That verse has now, in due course, become a verse of ordinary people. This body, Māgaṇḍiya, is a disease, a tumor, a dart, a calamity, an affliction. And you, regarding this body—which is a disease, a tumor, a dart, a calamity, an affliction—say: ‘This, Venerable Gotama, is that health; this is that Nibbāna.’ For you, Māgaṇḍiya, do not have that noble eye by which you might know health and see Nibbāna.” “I am so confident in the Venerable Gotama! The Venerable Gotama is able to teach me the Dhamma in such a way that I may know health and see Nibbāna.”

၂၁၉. ‘‘သေယျထာပိ[Pg.178], မာဂဏ္ဍိယ, ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော; သော န ပဿေယျ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ နီလကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ ပီတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ သမဝိသမံ, န ပဿေယျ တာရကရူပါနိ, န ပဿေယျ စန္ဒိမသူရိယေ. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဘေသဇ္ဇံ ကရေယျ. သော တံ ဘေသဇ္ဇံ အာဂမ္မ န စက္ခူနိ ဥပ္ပာဒေယျ, န စက္ခူနိ ဝိသောဓေယျ. တံ ကိံ မညသိ, မာဂဏ္ဍိယ, နနု သော ဝေဇ္ဇော ယာဝဒေဝ ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အဟဉ္စေ တေ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ – ‘ဣဒန္တံ အာရောဂျံ, ဣဒန္တံ နိဗ္ဗာန’န္တိ, သော တွံ အာရောဂျံ န ဇာနေယျာသိ, နိဗ္ဗာနံ န ပဿေယျာသိ. သော မမဿ ကိလမထော, သာ မမဿ ဝိဟေသာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ပသန္နော အဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ. ပဟောတိ မေ ဘဝံ ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာဟံ အာရောဂျံ ဇာနေယျံ, နိဗ္ဗာနံ ပဿေယျ’’န္တိ.

219. “Suppose, Māgaṇḍiya, there was a man blind from birth. He would not see black and white forms, nor would he see blue forms, yellow forms, red forms, or crimson forms. He would not see the even and the uneven, nor the forms of the stars, nor the moon and sun. His friends, companions, relatives, and kinsmen might bring a physician and surgeon to him. That physician and surgeon might prepare medicine for him. But by means of that medicine, he would not be able to produce eyes or clarify his vision. What do you think, Māgaṇḍiya? Would that physician not just reap weariness and vexation?” “So it is, Venerable Gotama.” “Just so, Māgaṇḍiya, if I were to teach you the Dhamma, saying, ‘This is that health, this is that Nibbāna,’ you would not know health and you would not see Nibbāna. That would be weariness for me; that would be vexation for me.” “I am so confident in the Venerable Gotama. The Venerable Gotama is able to teach me the Dhamma in such a way that I may know health and see Nibbāna.”

၂၂၀. ‘‘သေယျထာပိ, မာဂဏ္ဍိယ, ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော; သော န ပဿေယျ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ နီလကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ ပီတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ သမဝိသမံ, န ပဿေယျ တာရကရူပါနိ, န ပဿေယျ စန္ဒိမသူရိယေ. သော သုဏေယျ စက္ခုမတော ဘာသမာနဿ – ‘ဆေကံ ဝတ, ဘော, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ! သော ဩဒါတပရိယေသနံ စရေယျ. တမေနံ အညတရော ပုရိသော တေလမလိကတေန သာဟုဠိစီရေန ဝဉ္စေယျ – ‘ဣဒံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ. သော တံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပါရုပေယျ. တဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဘိသက္ကံ သလ္လကတ္တံ ဥပဋ္ဌာပေယျုံ. တဿ သော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော ဘေသဇ္ဇံ ကရေယျ – ဥဒ္ဓံဝိရေစနံ အဓောဝိရေစနံ အဉ္ဇနံ ပစ္စဉ္ဇနံ နတ္ထုကမ္မံ. သော တံ ဘေသဇ္ဇံ အာဂမ္မ စက္ခူနိ ဥပ္ပာဒေယျ, စက္ခူနိ ဝိသောဓေယျ. တဿ သဟ စက္ခုပ္ပာဒါ ယော အမုသ္မိံ တေလမလိကတေ သာဟုဠိစီရေ ဆန္ဒရာဂေါ သော ပဟီယေထ. တဉ္စ နံ ပုရိသံ အမိတ္တတောပိ ဒဟေယျ, ပစ္စတ္ထိကတောပိ ဒဟေယျ, အပိ စ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတဗ္ဗံ မညေယျ – ‘ဒီဃရတ္တံ ဝတ, ဘော, အဟံ ဣမိနာ ပုရိသေန တေလမလိကတေန သာဟုဠိစီရေန နိကတော ဝဉ္စိတော ပလုဒ္ဓေါ – ဣဒံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, ဩဒါတံ ဝတ္ထံ [Pg.179] အဘိရူပံ နိမ္မလံ သုစီ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အဟဉ္စေ တေ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ – ‘ဣဒန္တံ အာရောဂျံ, ဣဒန္တံ နိဗ္ဗာန’န္တိ. သော တွံ အာရောဂျံ ဇာနေယျာသိ, နိဗ္ဗာနံ ပဿေယျာသိ. တဿ တေ သဟ စက္ခုပ္ပာဒါ ယော ပဉ္စသုပါဒါနက္ခန္ဓေသု ဆန္ဒရာဂေါ သော ပဟီယေထ; အပိ စ တေ ဧဝမဿ – ‘ဒီဃရတ္တံ ဝတ, ဘော, အဟံ ဣမိနာ စိတ္တေန နိကတော ဝဉ္စိတော ပလုဒ္ဓေါ. အဟဉှိ ရူပံယေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယိံ, ဝေဒနံယေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယိံ, သညံယေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယိံ, သင်္ခါရေယေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယိံ, ဝိညာဏံယေဝ ဥပါဒိယမာနော ဥပါဒိယိံ. တဿ မေ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ; ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ ပသန္နော အဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ! ပဟောတိ မေ ဘဝံ ဂေါတမော တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ယထာဟံ ဣမမှာ အာသနာ အနန္ဓော ဝုဋ္ဌဟေယျ’’န္တိ.

220. “Suppose, Māgaṇḍiya, there was a man blind from birth who could not see black and white forms, could not see blue forms, could not see yellow forms, could not see red forms, or crimson forms. He could not see what was even or uneven, nor the stars, nor the sun and moon. He might hear someone with good eyesight saying, ‘How excellent, sir, is this white cloth, beautiful, spotless, and clean!’ He would then go in search of a white cloth. But someone might deceive him with a coarse garment smeared with oily grime, saying, ‘Here, good man, is a white cloth for you, beautiful, spotless, and clean!’ He would accept it and put it on. His friends, companions, and kinsmen would then have a physician, a surgeon, attend to him. That physician, the surgeon, would prepare medicine for him—an emetic, a purgative, an eye-ointment, a counter-ointment, and a nasal treatment. By means of that medicine, his eyes would be generated and cleansed. With the arising of his eyes, his desire and lust for that coarse garment smeared with oily grime would be abandoned. He would regard that man as an enemy and a foe, and would even think he should be deprived of life, thinking: ‘For a long time, indeed, I have been cheated, deceived, and defrauded by this man with his coarse garment smeared with oily grime, who said, “Here, good man, is a white cloth for you, beautiful, spotless, and clean!”’ In the very same way, Māgaṇḍiya, if I were to teach you the Dhamma, saying, ‘This is that health, this is that Nibbāna,’ you would know health and see Nibbāna. With the arising of your vision, your desire and lust for the five aggregates of clinging would be abandoned. And it might occur to you: ‘For a long time, indeed, I have been cheated, deceived, and defrauded by this mind. For it was by clinging that I clung to form, by clinging that I clung to feeling, by clinging that I clung to perception, by clinging that I clung to formations, by clinging that I clung to consciousness. For me, with clinging as condition, becoming comes to be; with becoming as condition, birth; with birth as condition, aging and death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair come to be. Thus is the origin of this whole mass of suffering!’” “I have such faith in the venerable Gotama! The venerable Gotama is capable of teaching me the Dhamma in such a way that I might rise from this seat no longer blind.”

၂၂၁. ‘‘တေန ဟိ တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, သပ္ပုရိသေ ဘဇေယျာသိ. ယတော ခေါ တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, သပ္ပုရိသေ ဘဇိဿသိ တတော တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, သဒ္ဓမ္မံ သောဿသိ; ယတော ခေါ တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, သဒ္ဓမ္မံ သောဿသိ တတော တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇိဿသိ; ယတော ခေါ တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇိဿသိ တတော တွံ, မာဂဏ္ဍိယ, သာမံယေဝ ဉဿသိ, သာမံ ဒက္ခိဿသိ – ဣမေ ရောဂါ ဂဏ္ဍာ သလ္လာ; ဣဓ ရောဂါ ဂဏ္ဍာ သလ္လာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ. တဿ မေ ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော, ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော, ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ; ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ.

221. “Then, Māgaṇḍiya, you should associate with true persons. When you associate with true persons, Māgaṇḍiya, you will hear the true Dhamma. When you hear the true Dhamma, Māgaṇḍiya, you will practice in accordance with the Dhamma. When you practice in accordance with the Dhamma, Māgaṇḍiya, you will know for yourself, you will see for yourself: ‘These are diseases, these are tumors, these are darts. Here these diseases, tumors, and darts cease without remainder. For me, with the cessation of clinging comes the cessation of becoming; with the cessation of becoming comes the cessation of birth; with the cessation of birth, aging and death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair cease. Thus is the cessation of this entire mass of suffering.’”

၂၂၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ[Pg.180]. လဘေယျာဟံ ဘောတော ဂေါတမဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ. ‘‘ယော ခေါ, မာဂဏ္ဍိယ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခတိ ဥပသမ္ပဒံ, သော စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသတိ; စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ, ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ. အပိ စ မေတ္ထ ပုဂ္ဂလဝေမတ္တတာ ဝိဒိတာ’’တိ. ‘‘သစေ, ဘန္တေ, အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗာ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ အာကင်္ခန္တာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အာကင်္ခန္တာ ဥပသမ္ပဒံ စတ္တာရော မာသေ ပရိဝသန္တိ, စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါယ; အဟံ စတ္တာရိ ဝဿာနိ ပရိဝသိဿာမိ, စတုန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန အာရဒ္ဓစိတ္တာ ဘိက္ခူ ပဗ္ဗာဇေန္တု, ဥပသမ္ပာဒေန္တု ဘိက္ခုဘာဝါယာ’’တိ. အလတ္ထ ခေါ မာဂဏ္ဍိယော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အစိရူပသမ္ပန္နော ခေါ ပနာယသ္မာ မာဂဏ္ဍိယော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ မာဂဏ္ဍိယော အရဟတံ အဟောသီတိ.

222. When this was said, the wanderer Māgaṇḍiya said to the Blessed One: “Excellent, Master Gotama, excellent! Just as, Master Gotama, one might set upright what was overturned, reveal what was hidden, show the path to one who is lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes might see forms—in the same way the Dhamma has been made clear by Master Gotama in many ways. I go to Master Gotama for refuge, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May I receive the going forth in Master Gotama’s presence, may I receive the higher ordination.” “Whoever, Māgaṇḍiya, having previously belonged to another sect, desires the going forth and the higher ordination in this Dhamma and Discipline, must first undergo probation for four months. At the end of four months, if the bhikkhus are satisfied, they may give him the going forth and the higher ordination into the state of a bhikkhu. However, individual differences are known to me in this matter.” “If, venerable sir, those who previously belonged to another sect and desire the going forth and the higher ordination in this Dhamma and Discipline must undergo probation for four months, and at the end of four months, if the bhikkhus are satisfied, they give them the going forth and the higher ordination into the state of a bhikkhu—then I will undergo probation for four years. At the end of four years, if the bhikkhus are satisfied, let them give me the going forth and the higher ordination into the state of a bhikkhu.” The wanderer Māgaṇḍiya received the going forth in the Blessed One’s presence; he received the higher ordination. And soon after his higher ordination, the Venerable Māgaṇḍiya, dwelling alone, withdrawn, diligent, ardent, and resolute, realized for himself with direct knowledge, here and now, that unsurpassed consummation of the holy life for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness. He understood: “Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.” And the Venerable Māgaṇḍiya became one of the arahants.

မာဂဏ္ဍိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

The Māgaṇḍiya Sutta, the fifth, is concluded.

၆. သန္ဒကသုတ္တံ

6. The Sandaka Sutta

၂၂၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော ပိလက္ခဂုဟာယံ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကသတေဟိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယာမာဝုသော, ယေန ဒေဝကတသောဗ္ဘော တေနုပသင်္ကမိဿာမ ဂုဟာဒဿနာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသုံ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ယေန ဒေဝကတသောဗ္ဘော တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော မဟတိယာ [Pg.181] ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဥန္နာဒိနိယာ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါယ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိယာ, သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ. အဒ္ဒသာ ခေါ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သကံ ပရိသံ သဏ္ဌာပေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ; အယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော အာဂစ္ဆတိ သမဏော အာနန္ဒော. ယာဝတာ ခေါ ပန သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ ကောသမ္ဗိယံ ပဋိဝသန္တိ, အယံ တေသံ အညတရော သမဏော အာနန္ဒော. အပ္ပသဒ္ဒကာမာ ခေါ ပန တေ အာယသ္မန္တော အပ္ပသဒ္ဒဝိနီတာ အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒိနော; အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ.

223. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling at Kosambī, in Ghosita’s Park. Now at that time the wanderer Sandaka was staying in the Pilakkha cave together with a large assembly of wanderers, about five hundred in number. Then in the evening, the Venerable Ānanda arose from seclusion and addressed the bhikkhus: "Come, friends, let us go to the Devakata Pool to see the cave." "Yes, friend," those bhikkhus replied to the Venerable Ānanda. Then the Venerable Ānanda, together with a number of bhikkhus, went to the Devakata Pool. At that time, the wanderer Sandaka was seated with his large assembly of wanderers, making a loud, great noise, an uproar, while telling many kinds of base talk—such as talk about kings, robbers, chief ministers, armies, dangers, battles, food, drink, clothes, beds, garlands, perfumes, relatives, vehicles, villages, towns, cities, countries, women, men, heroes, streets, wells, the departed, various kinds of talk, speculation about the world, speculation about the ocean, and talk about being and non-being. The wanderer Sandaka saw the Venerable Ānanda coming from afar. Upon seeing him, he quieted his own assembly: "Be quiet, sirs, do not make a sound. This ascetic Ānanda, a disciple of the ascetic Gotama, is coming. Of all the disciples of the ascetic Gotama dwelling in Kosambī, this ascetic Ānanda is one of them. These venerable ones love quiet, are trained in quiet, and praise quiet. Perhaps, upon seeing a quiet assembly, he might think it worthwhile to approach." Then those wanderers fell silent.

၂၂၄. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ ဘဝံ အာနန္ဒော, သွာဂတံ ဘောတော အာနန္ဒဿ. စိရဿံ ခေါ ဘဝံ အာနန္ဒော ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု ဘဝံ အာနန္ဒော, ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပညတ္တေ အာသနေ. သန္ဒကောပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သန္ဒကံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာယနုတ္ထ, သန္ဒက, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘တိဋ္ဌတေသာ, ဘော အာနန္ဒ, ကထာ ယာယ မယံ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ. နေသာ ဘောတော အာနန္ဒဿ ကထာ ဒုလ္လဘာ ဘဝိဿတိ ပစ္ဆာပိ သဝနာယ. သာဓု ဝတ ဘဝန္တံယေဝ အာနန္ဒံ ပဋိဘာတု သကေ အာစရိယကေ ဓမ္မီကထာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သန္ဒက, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသိ. အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ – ‘‘စတ္တာရောမေ[Pg.182], သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန အဗြဟ္မစရိယဝါသာ အက္ခာတာ စတ္တာရိ စ အနဿာသိကာနိ ဗြဟ္မစရိယာနိ အက္ခာတာနိ, ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ. ‘‘ကတမေ ပန တေ, ဘော အာနန္ဒ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော အဗြဟ္မစရိယဝါသာ အက္ခာတာ, ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ?

224. Then the Venerable Ānanda approached the wanderer Sandaka. The wanderer Sandaka then said this to the Venerable Ānanda: 'May the Venerable Ānanda come; welcome to the Venerable Ānanda. It has been a long time, indeed, since the Venerable Ānanda made this occasion to come here. May the Venerable Ānanda be seated; this seat is prepared.' The Venerable Ānanda sat down on the prepared seat. The wanderer Sandaka also took a certain low seat and sat down to one side. To the wanderer Sandaka, who was seated to one side, the Venerable Ānanda said this: 'For what talk, Sandaka, are you now assembled? And what was the unfinished talk among you?' 'Let that talk be, Venerable Ānanda, for which we are now assembled. That talk will not be difficult for the Venerable Ānanda to hear later on. It would be good, venerable sir, if a Dhamma talk concerning your own teacher's doctrine would occur to the Venerable Ānanda himself.' 'In that case, Sandaka, listen and apply your mind well; I will speak.' 'Yes, venerable sir,' the wanderer Sandaka replied to the Venerable Ānanda. The Venerable Ānanda said this: 'Sandaka, these four ways of life that are not the holy life have been declared by that Blessed One who knows, who sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, and four uncomforting holy lives have been declared, wherein a wise person would certainly not live the holy life, and living it, would not accomplish the right, wholesome Dhamma.' 'But which, Venerable Ānanda, are those four ways of life that are not the holy life declared by that Blessed One who knows, who sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, wherein a wise person would certainly not live the holy life, and living it, would not accomplish the right, wholesome Dhamma?'

၂၂၅. ‘‘ဣဓ, သန္ဒက, ဧကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရောလောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တိ. စာတုမဟာဘူတိကော အယံ ပုရိသော ယဒါ ကာလင်္ကရောတိ, ပထဝီ ပထဝီကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာပေါ အာပေါကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, တေဇော တေဇောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, ဝါယော ဝါယောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာကာသံ ဣန္ဒြိယာနိ သင်္ကမန္တိ. အာသန္ဒိပဉ္စမာ ပုရိသာ မတံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တိ, ယာဝါဠာဟနာ ပဒါနိ ပညာယန္တိ. ကာပေါတကာနိ အဋ္ဌီနိ ဘဝန္တိ. ဘဿန္တာ အာဟုတိယော; ဒတ္တုပညတ္တံ ယဒိဒံ ဒါနံ. တေသံ တုစ္ဆာ မုသာ ဝိလာပေါ ယေ ကေစိ အတ္ထိကဝါဒံ ဝဒန္တိ. ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’တိ.

225. 'Here, Sandaka, a certain teacher has such a saying, such a view: "There is nothing given, nothing offered, nothing sacrificed. There is no fruit or result of good and bad actions. There is no this world, no other world. There is no mother, no father. There are no spontaneously arisen beings. There are in the world no recluses and brahmins who are rightly directed, rightly practiced, who, having realized for themselves by direct knowledge this world and the other world, make it known. This person is composed of the four great elements. When one dies, the earth element returns to and merges with the external earth-body, the water element returns to and merges with the external water-body, the fire element returns to and merges with the external fire-body, the air element returns to and merges with the external air-body, and the faculties pass into space. Men with the bier as their fifth carry the dead away; their footprints are seen as far as the charnel ground. The bones become pigeon-colored. Offerings end in ashes. This which is called giving is a doctrine of fools. Of those who profess an affirmationist doctrine, their speech is empty, false, and mere babble. Both the foolish and the wise, with the breakup of the body, are annihilated and perish; they do not exist after death."'"

‘‘တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရောလောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ သမ္မာပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တိ. စာတုမဟာဘူတိကော အယံ ပုရိသော ယဒါ ကာလင်္ကရောတိ, ပထဝီ ပထဝီကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာပေါ အာပေါကာယံ [Pg.183] အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, တေဇော တေဇောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, ဝါယော ဝါယောကာယံ အနုပေတိ အနုပဂစ္ဆတိ, အာကာသံ ဣန္ဒြိယာနိ သင်္ကမန္တိ. အာသန္ဒိပဉ္စမာ ပုရိသာ မတံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တိ, ယာဝါဠာဟနာ ပဒါနိ ပညာယန္တိ. ကာပေါတကာနိ အဋ္ဌီနိ ဘဝန္တိ. ဘဿန္တာ အာဟုတိယော; ဒတ္တုပညတ္တံ ယဒိဒံ ဒါနံ. တေသံ တုစ္ဆာ မုသာ ဝိလာပေါ ယေ ကေစိ အတ္ထိကဝါဒံ ဝဒန္တိ. ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တိ ဝိနဿန္တိ န ဟောန္တိ ပရံ မရဏာ’တိ. သစေ ဣမဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အကတေန မေ ဧတ္ထ ကတံ, အဝုသိတေန မေ ဧတ္ထ ဝုသိတံ. ဥဘောပိ မယံ ဧတ္ထ သမသမာ သာမညံ ပတ္တာ, ယော စာဟံ န ဝဒါမိ ‘ဥဘော ကာယဿ ဘေဒါ ဥစ္ဆိဇ္ဇိဿာမ, ဝိနဿိဿာမ, န ဘဝိဿာမ ပရံ မရဏာ’တိ. အတိရေကံ ခေါ ပနိမဿ ဘောတော သတ္ထုနော နဂ္ဂိယံ မုဏ္ဍိယံ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနံ ကေသမဿုလောစနံ ယောဟံ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တော ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တော မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရေန္တော ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တော ဣမိနာ ဘောတာ သတ္ထာရာ သမသမဂတိကော ဘဝိဿာမိ. အဘိသမ္ပရာယံ သောဟံ ကိံ ဇာနန္တော ကိံ ပဿန္တော ဣမသ္မိံ သတ္ထရိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ? ‘သော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. အယံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အက္ခာတော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

Therein, Sandaka, a wise person reflects thus: 'This venerable teacher speaks thus and holds this view: “There is nothing given, nothing sacrificed, nothing offered. There is no fruit or result of good and bad deeds. There is no this world, no other world. There is no mother, no father. There are no spontaneously arisen beings. There are no ascetics or brahmins in the world who are well-gone and well-practiced, who, having realized it for themselves through direct knowledge, make known this world and the other world. This person is composed of the four great elements. When they die, earth returns to the earth element, water to the water element, fire to the fire element, air to the air element, and the faculties pass into space. Men, with the bier as the fifth, carry away the dead; their praises are known only as far as the charnel ground. The bones become the color of a dove. Offerings end in ashes. This giving is a teaching prescribed by fools. The speech of those who profess a doctrine of ‘there is’ is empty, false, and mere babble. Both the foolish and the wise, with the breakup of the body, are annihilated and perish; they do not exist after death.” If this venerable teacher’s word is true, then for me in this teaching, what is undone is done, and what is unlived is lived. We both have reached the same state of sameness, even I who do not declare: ‘We both, with the breakup of the body, will be annihilated, will perish, and will not exist after death.’ Excessive indeed are this venerable teacher’s practices of nakedness, shaven-headedness, squatting, and plucking out hair and beard, while I dwell in a home crowded with children, enjoying sandalwood from Kasi, wearing garlands, scents, and unguents, and accepting gold and silver. I will have the very same future destiny as this venerable teacher! Knowing what, seeing what of a future life, should I live the holy life under this teacher?’ Realizing, ‘This is a life devoid of the holy life,’ they become disgusted with that holy life and depart. This, Sandaka, is the first life devoid of the holy life declared by the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—wherein a wise person would certainly not live the holy life, and if they did, they would not accomplish the methodical, wholesome Dhamma.

၂၂၆. ‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘ကရောတော ကာရယတော ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော ပစတော ပါစာပယတော သောစယတော သောစာပယတော ကိလမတော ကိလမာပယတော ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော ပါဏမတိပါတယတော အဒိန္နံ အာဒိယတော သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော နိလ္လောပံ ဟရတော ဧကာဂါရိကံ ကရောတော ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော မုသာ ဘဏတော ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ. ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပစာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ [Pg.184] ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ.

226. Furthermore, Sandaka, there is another teacher who speaks thus, holds such a view: 'For one who acts or causes another to act, who cuts or causes another to cut, who torments or causes another to torment, who causes grief or causes another to cause grief, who becomes weary or causes another to become weary, who trembles or causes another to tremble, who destroys life, takes what is not given, breaks into a house, plunders, burglarizes a single house, commits highway robbery, commits adultery, or speaks falsely—for one who acts thus, no evil is done. Even if with a razor-edged wheel one were to make all the living beings on this earth into a single mass of flesh, a single heap of flesh, from that there is no evil, no inflow of evil. Even if one were to go along the southern bank of the Ganges killing and causing to kill, cutting and causing to cut, tormenting and causing to torment, from that there is no evil, no inflow of evil. Even if one were to go along the northern bank of the Ganges giving and causing to give, sacrificing and causing to sacrifice, from that there is no merit, no inflow of merit. Through giving, taming, restraint, and truthful speech, there is no merit, no inflow of merit.'

‘‘တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ကရောတော ကာရယတော ဆိန္ဒတော ဆေဒါပယတော ပစတော ပါစာပယတော သောစတော သောစာပယတော ကိလမတော ကိလမာပယတော ဖန္ဒတော ဖန္ဒာပယတော ပါဏမတိပါတယတော အဒိန္နံ အာဒိယတော သန္ဓိံ ဆိန္ဒတော နိလ္လောပံ ဟရတော ဧကာဂါရိကံ ကရောတော ပရိပန္ထေ တိဋ္ဌတော ပရဒါရံ ဂစ္ဆတော မုသာ ဘဏတော ကရောတော န ကရီယတိ ပါပံ ခုရပရိယန္တေန စေပိ စက္ကေန ယော ဣမိဿာ ပထဝိယာ ပါဏေ ဧကံ မံသခလံ ဧကံ မံသပုဉ္ဇံ ကရေယျ, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဒက္ခိဏဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဟနန္တော ဃာတေန္တော ဆိန္ဒန္တော ဆေဒါပေန္တော ပစန္တော ပစာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပါပံ, နတ္ထိ ပါပဿ အာဂမော. ဥတ္တရဉ္စေပိ ဂင်္ဂါယ တီရံ ဂစ္ဆေယျ ဒဒန္တော ဒါပေန္တော ယဇန္တော ယဇာပေန္တော, နတ္ထိ တတောနိဒါနံ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော. ဒါနေန ဒမေန သံယမေန သစ္စဝဇ္ဇေန နတ္ထိ ပုညံ, နတ္ထိ ပုညဿ အာဂမော’တိ. သစေ ဣမဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အကတေန မေ ဧတ္ထ ကတံ, အဝုသိတေန မေ ဧတ္ထ ဝုသိတံ. ဥဘောပိ မယံ ဧတ္ထ သမသမာ သာမညံ ပတ္တာ, ယော စာဟံ န ဝဒါမိ ‘ဥဘိန္နံ ကုရုတံ န ကရီယတိ ပါပ’န္တိ. အတိရေကံ ခေါ ပနိမဿ ဘောတော သတ္ထုနော နဂ္ဂိယံ မုဏ္ဍိယံ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနံ ကေသမဿုလောစနံ ယောဟံ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တော ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တော မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရေန္တော ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တော ဣမိနာ ဘောတာ သတ္ထာရာ သမသမဂတိကော ဘဝိဿာမိ. အဘိသမ္ပရာယံ သောဟံ ကိံ ဇာနန္တော ကိံ ပဿန္တော ဣမသ္မိံ သတ္ထရိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ? ‘သော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အယ’န္တိ ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. အယံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒုတိယော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အက္ခာတော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

In that case, Sandaka, a wise person reflects thus: 'This venerable teacher is one who speaks thus, who holds such a view: “For one who acts or causes another to act, for one who cuts or causes another to cut, for one who torments or causes another to torment, for one who grieves or causes another to grieve, for one who becomes weary or causes another to become weary, for one who trembles or causes another to tremble, for one who destroys life, takes what is not given, breaks into a house, plunders, commits burglary, stands on the highway, goes to another’s wife, or speaks falsehood—for one who does these things, no evil is done. Even if one were to make the beings on this earth into a single heap of flesh, a single mass of flesh, with a razor-edged wheel, from that cause there is no evil, there is no influx of evil. If one were to go along the south bank of the Ganges killing, causing to kill, cutting, causing to cut, tormenting, causing to torment, from that cause there is no evil, there is no influx of evil. If one were to go along the north bank of the Ganges giving, causing to give, sacrificing, causing to sacrifice, from that cause there is no merit, there is no influx of merit. Through giving, self-control, restraint, and truthful speech, there is no merit, there is no influx of merit.” If this venerable teacher’s word is true, then for me, in this teaching, what is not done is as good as done, and the life not lived is as good as lived. We are both exactly equal here, having attained the same state, even I who do not say, “For both who act, no evil is done.” Indeed, this venerable teacher’s nakedness, shaven-headedness, squatting posture, and plucking out of hair and beard are then superfluous, since I—who dwell in a home crowded with children, enjoying Kāsi sandalwood, wearing garlands, perfumes, and ointments, and accepting gold and silver—will have the very same destination in the next life as this venerable teacher. So I, knowing what, seeing what, shall I live the holy life under this teacher? Realizing, “This is a way of life that is not the holy life,” and having understood this, becoming disgusted with that holy life, he departs. This, Sandaka, is the second way of life that is not the holy life, declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, wherein a wise person would certainly not live the holy life; and if they were to live it, they would not accomplish the right and wholesome Dhamma.

၂၂၇. ‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ [Pg.185] သံကိလိဿန္တိ; နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ; အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ; နတ္ထိ ဗလံ, နတ္ထိ ဝီရိယံ, နတ္ထိ ပုရိသထာမော, နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော; သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသင်္ဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ.

227. Furthermore, Sandaka, some teacher here is one who speaks thus, who holds such a view: ‘There is no cause, no condition for the defilement of beings; beings are defiled without cause and without condition. There is no cause, no condition for the purification of beings; beings are purified without cause and without condition. There is no strength, there is no energy, there is no human stamina, there is no human exertion. All beings, all living things, all creatures, all souls are without mastery, without strength, without energy, determined by destiny, circumstance, and nature, and they experience pleasure and pain in the six classes of birth alone.’

‘‘တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – နတ္ထိ ဟေတု, နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယ, အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ သံကိလိဿန္တိ. နတ္ထိ ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ, အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ သတ္တာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ. နတ္ထိ ဗလံ, နတ္ထိ ဝီရိယံ, နတ္ထိ ပုရိသထာမော, နတ္ထိ ပုရိသပရက္ကမော, သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ သဗ္ဗေ ဘူတာ သဗ္ဗေ ဇီဝါ အဝသာ အဗလာ အဝီရိယာ နိယတိသင်္ဂတိဘာဝပရိဏတာ ဆသွေဝါဘိဇာတီသု သုခဒုက္ခံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ. သစေ ဣမဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အကတေန မေ ဧတ္ထ ကတံ, အဝုသိတေန မေ ဧတ္ထ ဝုသိတံ. ဥဘောပိ မယံ ဧတ္ထ သမသမာ သာမညံ ပတ္တာ, ယော စာဟံ န ဝဒါမိ ‘ဥဘော အဟေတူ အပ္ပစ္စယာ ဝိသုဇ္ဈိဿာမာ’တိ. အတိရေကံ ခေါ ပနိမဿ ဘောတော သတ္ထုနော နဂ္ဂိယံ မုဏ္ဍိယံ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနံ ကေသမဿုလောစနံ ယောဟံ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တော ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တော မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရေန္တော ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တော ဣမိနာ ဘောတာ သတ္ထာရာ သမသမဂတိကော ဘဝိဿာမိ. အဘိသမ္ပရာယံ သောဟံ ကိံ ဇာနန္တော ကိံ ပဿန္တော ဣမသ္မိံ သတ္ထရိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ? ‘သော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. အယံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တတိယော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အက္ခာတော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

In that case, Sandaka, a wise person reflects thus: 'This venerable teacher is one who speaks thus, who holds such a view: “There is no cause, no condition for the defilement of beings; beings are defiled without cause and without condition. There is no cause, no condition for the purification of beings; beings are purified without cause and without condition. There is no strength, there is no energy, there is no human stamina, there is no human exertion. All beings, all living things, all creatures, all souls are without mastery, without strength, without energy, determined by destiny, circumstance, and nature, and they experience pleasure and pain in the six classes of birth alone.” If this venerable teacher’s word is true, then for me, in this teaching, what is not done is as good as done, and the life not lived is as good as lived. We are both exactly equal here, having attained the same state, even I who do not say, “We both will be purified without cause and without condition.” Indeed, this venerable teacher’s nakedness, shaven-headedness, squatting posture, and plucking out of hair and beard are then superfluous, since I—who dwell in a home crowded with children, enjoying Kāsi sandalwood, wearing garlands, perfumes, and ointments, and accepting gold and silver—will have the very same destination in the next life as this venerable teacher. So I, knowing what, seeing what, shall I live the holy life under this teacher? Realizing, “This is a way of life that is not the holy life,” and having understood this, becoming disgusted with that holy life, he departs. This, Sandaka, is the third way of life that is not the holy life, declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, wherein a wise person would certainly not live the holy life; and if they were to live it, they would not accomplish the right and wholesome Dhamma.

၂၂၈. ‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဟောတိ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – ‘သတ္တိမေ ကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ အနိမ္မိတာ အနိမ္မာတာ ဝဉ္ဈာ ကူဋဋ္ဌာ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ, တေ န ဣဉ္ဇန္တိ န ဝိပရိဏမန္တိ န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. ကတမေ သတ္တ? ပထဝီကာယော အာပေါကာယော တေဇောကာယော ဝါယောကာယော သုခေ ဒုက္ခေ ဇီဝေ သတ္တမေ – ဣမေ သတ္တကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ အနိမ္မိတာ [Pg.186] အနိမ္မာတာ ဝဉ္ဈာ ကူဋဋ္ဌာ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ. တေ န ဣဉ္ဇန္တိ န ဝိပရိဏမန္တိ န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ. နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. တတ္ထ နတ္ထိ ဟန္တာ ဝါ ဃာတေတာ ဝါ သောတာ ဝါ သာဝေတာ ဝါ ဝိညာတာ ဝါ ဝိညာပေတာ ဝါ. ယောပိ တိဏှေန သတ္ထေန သီသံ ဆိန္ဒတိ, န ကောစိ ကဉ္စိ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ. သတ္တန္နံတွေဝ ကာယာနမန္တရေန သတ္ထံ ဝိဝရမနုပတတိ. စုဒ္ဒသ ခေါ ပနိမာနိ ယောနိပမုခသတသဟဿာနိ သဋ္ဌိ စ သတာနိ ဆ စ သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မုနော သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မာနိ တီဏိ စ ကမ္မာနိ, ကမ္မေ စ အဍ္ဎကမ္မေ စ, ဒွဋ္ဌိပဋိပဒါ, ဒွဋ္ဌန္တရကပ္ပာ, ဆဠာဘိဇာတိယော, အဋ္ဌ ပုရိသဘူမိယော, ဧကူနပညာသ အာဇီဝကသတေ, ဧကူနပညာသ ပရိဗ္ဗာဇကသတေ, ဧကူနပညာသ နာဂါဝါသသတေ, ဝီသေ ဣန္ဒြိယသတေ, တိံသေ နိရယသတေ, ဆတ္တိံသ ရဇောဓာတုယော, သတ္တ သညီဂဗ္ဘာ, သတ္တ အသညီဂဗ္ဘာ, သတ္တ နိဂဏ္ဌိဂဗ္ဘာ, သတ္တ ဒေဝါ, သတ္တ မာနုသာ, သတ္တ ပေသာစာ, သတ္တ သရာ, သတ္တ ပဝုဋာ, သတ္တ ပပါတာ, သတ္တ ပပါတသတာနိ, သတ္တ သုပိနာ, သတ္တ သုပိနသတာနိ, စုလ္လာသီတိ မဟာကပ္ပိနော သတသဟဿာနိ, ယာနိ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. တတ္ထ နတ္ထိ ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ အပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ပရိပါစေဿာမိ, ပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တိံ ကရိဿာမီတိ. ဟေဝံ နတ္ထိ ဒေါဏမိတေ သုခဒုက္ခေ ပရိယန္တကတေ သံသာရေ, နတ္ထိ ဟာယနဝဍ္ဎနေ, နတ္ထိ ဥက္ကံသာဝကံသေ. သေယျထာပိ နာမ သုတ္တဂုဠေ ခိတ္တေ နိဗ္ဗေဌိယမာနမေဝ ပလေတိ, ဧဝမေဝ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တီ’တိ.

228. Furthermore, Sandaka, there is a certain teacher who holds this doctrine and view: ‘There are these seven bodies, unmade, unfashioned, uncreated, not caused to be created, barren, standing firm as a mountain peak, standing firm like a pillar. They do not move, do not change, do not harm one another, nor are they capable of causing one another pleasure, pain, or both pleasure and pain. Which seven? The earth-body, the water-body, the fire-body, the wind-body, pleasure, pain, and the life-principle as the seventh—these seven bodies are unmade, unfashioned, uncreated, not caused to be created, barren, standing firm as a mountain peak, standing firm like a pillar. They do not move, do not change, do not harm one another, nor are they capable of causing one another pleasure, pain, or both pleasure and pain. Here, there is no killer, no instigator of killing, no hearer, no proclaimer, no knower, no instructor. Even if one were to cut off someone’s head with a sharp sword, no one would be depriving anyone of life. The sword merely passes through the space between these seven bodies. There are one million four hundred thousand principal wombs, and six thousand, and six hundred; five hundred actions, and five actions, and three actions, and an action and a half-action; sixty-two paths, sixty-two intermediate aeons, six classes of high birth, eight stages of human existence, forty-nine hundred Ājīvakas, forty-nine hundred wanderers, forty-nine hundred Nāga abodes, two thousand faculties, three thousand hells, thirty-six realms of dust, seven sentient conceptions, seven non-sentient conceptions, seven knot-conceptions, many devas, countless humans, many demons, seven great lakes, seven great knots, seven great precipices, seven hundred precipices, seven great dreams, seven hundred lesser dreams, and eighty-four hundred thousand great aeons—through which fools and the wise alike will wander and transmigrate until they make an end of suffering. There is no such thing as: "By this morality, observance, austerity, or holy life, I will ripen unripened kamma or exhaust ripened kamma by experiencing it again and again." Pleasure and pain are measured out, the round of rebirth is limited; there is no decrease or increase, no rise or fall. Just as a ball of thread, when thrown, unwinds until it is exhausted, so too fools and the wise alike will wander and transmigrate until they make an end of suffering.’

‘‘တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ ဧဝံဝါဒီ ဧဝံဒိဋ္ဌိ – သတ္တိမေ ကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ အနိမ္မိတာ အနိမ္မာတာ ဝဉ္ဈာ ကူဋဋ္ဌာ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ. တေ န ဣဉ္ဇန္တိ န ဝိပရိဏမန္တိ န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ. နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. ကတမေ သတ္တ? ပထဝီကာယော အာပေါကာယော တေဇောကာယော ဝါယောကာယော သုခေ ဒုက္ခေ ဇီဝေ သတ္တမေ – ဣမေ သတ္တ ကာယာ အကဋာ အကဋဝိဓာ အနိမ္မိတာ အနိမ္မာတာ ဝဉ္ဈာ ကူဋဋ္ဌာ ဧသိကဋ္ဌာယိဋ္ဌိတာ. တေ န ဣဉ္ဇန္တိ န ဝိပရိဏမန္တိ န အညမညံ ဗျာဗာဓေန္တိ. နာလံ အညမညဿ သုခါယ ဝါ ဒုက္ခာယ ဝါ သုခဒုက္ခာယ ဝါ. တတ္ထ နတ္ထိ ဟန္တာ ဝါ [Pg.187] ဃာတေတာ ဝါ သောတာ ဝါ သာဝေတာ ဝါ ဝိညာတာ ဝါ ဝိညာပေတာ ဝါ. ယောပိ တိဏှေန သတ္ထေန သီသံ ဆိန္ဒတိ, န ကောစိ ကဉ္စိ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတိ. သတ္တန္နံတွေဝ ကာယာနမန္တရေန သတ္ထံ ဝိဝရမနုပတတိ. စုဒ္ဒသ ခေါ ပနိမာနိ ယောနိပမုခသတသဟဿာနိ သဋ္ဌိ စ သတာနိ ဆ စ သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မုနော သတာနိ ပဉ္စ စ ကမ္မာနိ တီဏိ စ ကမ္မာနိ, ကမ္မေ စ အဍ္ဎကမ္မေ စ, ဒွဋ္ဌိပဋိပဒါ, ဒွဋ္ဌန္တရကပ္ပာ, ဆဠာဘိဇာတိယော, အဋ္ဌ ပုရိသဘူမိယော, ဧကူနပညာသ အာဇီဝကသတေ, ဧကူနပညာသ ပရိဗ္ဗာဇကသတေ, ဧကူနပညာသ နာဂါဝါသသတေ, ဝီသေ ဣန္ဒြိယသတေ, တိံသေ နိရယသတေ, ဆတ္တိံသ ရဇောဓာတုယော, သတ္တ သညီဂဗ္ဘာ, သတ္တ အသညီဂဗ္ဘာ, သတ္တ နိဂဏ္ဌိဂဗ္ဘာ, သတ္တ ဒေဝါ, သတ္တ မာနုသာ, သတ္တ ပေသာစာ, သတ္တ သရာ, သတ္တ ပဝုဋာ, သတ္တ ပပါတာ, သတ္တ ပပါတသတာနိ, သတ္တ သုပိနာ, သတ္တ သုပိနသတာနိ, စုလ္လာသီတိ မဟာကပ္ပိနော သတသဟဿာနိ, ယာနိ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ. တတ္ထ နတ္ထိ ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ အပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ပရိပါစေဿာမိ, ပရိပက္ကံ ဝါ ကမ္မံ ဖုဿ ဖုဿ ဗျန္တိံ ကရိဿာမီတိ, ဟေဝံ နတ္ထိ ဒေါဏမိတေ သုခဒုက္ခေ ပရိယန္တကတေ သံသာရေ, နတ္ထိ ဟာယနဝဍ္ဎနေ, နတ္ထိ ဥက္ကံသာဝကံသေ. သေယျထာပိ နာမ သုတ္တဂုဠေ ခိတ္တေ နိဗ္ဗေဌိယမာနမေဝ ပလေတိ, ဧဝမေဝ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တီ’တိ. သစေ ပန ဣမဿ ဘောတော သတ္ထုနော သစ္စံ ဝစနံ, အကတေန မေ ဧတ္ထ ကတံ, အဝုသိတေန မေ ဧတ္ထ ဝုသိတံ. ဥဘောပိ မယံ ဧတ္ထ သမသမာ သာမညံ ပတ္တာ, ယော စာဟံ န ဝဒါမိ. ‘ဥဘော သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿာမာ’တိ. အတိရေကံ ခေါ ပနိမဿ ဘောတော သတ္ထုနော နဂ္ဂိယံ မုဏ္ဍိယံ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနံ ကေသမဿုလောစနံ ယောဟံ ပုတ္တသမ္ဗာဓသယနံ အဇ္ဈာဝသန္တော ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောန္တော မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရေန္တော ဇာတရူပရဇတံ သာဒိယန္တော ဣမိနာ ဘောတာ သတ္ထာရာ သမသမဂတိကော ဘဝိဿာမိ. အဘိသမ္ပရာယံ သောဟံ ကိံ ဇာနန္တော ကိံ ပဿန္တော ဣမသ္မိံ သတ္ထရိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမိ? ‘သော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. အယံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတုတ္ထော အဗြဟ္မစရိယဝါသော အက္ခာတော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

In that doctrine, Sandaka, a wise person reflects thus: 'This venerable teacher holds such a view and doctrine: “There are these seven bodies, unmade, unfashioned, uncreated, not caused to be created, barren, stable like a mountain peak, firmly established like a pillar. They do not move, do not alter, do not affect one another. They are incapable of causing one another pleasure, pain, or both pleasure and pain. Which seven? The earth-body, the water-body, the fire-body, the air-body, pleasure, pain, and the life-faculty as the seventh—these seven bodies are unmade, unfashioned, uncreated, not caused to be created, barren, stable like a mountain peak, firmly established like a pillar. They do not move, do not alter, do not affect one another. They are incapable of causing one another pleasure, pain, or both pleasure and pain. Herein, there is no killer, no causer of killing, no hearer, no one who causes to hear, no knower, no one who causes to know. Even if one cuts off another’s head with a sharp sword, no one deprives anyone of life. The sword merely passes through the space between the seven bodies. There are fourteen hundred thousand primary wombs, sixty-six hundred, five hundred kammas, five kammas, three kammas, kamma and half-kamma, sixty-two paths, sixty-two intermediate aeons, six classes of birth, eight stages of human existence, forty-nine hundred kinds of Ājīvakas, forty-nine hundred kinds of wanderers, forty-nine hundred kinds of Nāga abodes, twenty hundred faculties, thirty hundred hells, thirty-six dust elements, seven perceptive wombs, seven non-perceptive wombs, seven knot-wombs, seven gods, seven humans, seven goblins, seven lakes, seven great knots, seven precipices, seven hundred precipices, seven dreams, and seven hundred dreams, and eighty-four hundred thousand great aeons through which fools and the wise, having wandered and transmigrated, will make an end of suffering. Herein, there is no such thing as: ‘By this virtue, observance, austerity, or holy life, I will ripen unripened kamma or eradicate ripened kamma by repeatedly experiencing it.’ There is no such thing as pleasure and pain being measured out, or saṃsāra having a fixed end. There is no decrease or increase, no low or high. Just as a ball of thread, when thrown, unwinds to its full extent, so too fools and the wise, having wandered and transmigrated, will make an end of suffering.” If this venerable teacher’s words were true, then for me, what is not done is done, and what is not lived is lived. Both of us here have attained the same state, the state of being the same—I who do not hold this view, and he who does. Indeed, the practices of this venerable teacher are superfluous—the nakedness, shaven head, squatting posture, and plucking of hair and beard—if I, who live at home crowded with children, enjoy sandalwood from Kasi, wear garlands, perfumes, and ointments, and accept gold and silver, am to have the same destination in the next life as this venerable teacher. Knowing and seeing what, would I then practice the holy life under this teacher? Knowing, ‘This is a non-holy life,’ he becomes disgusted with that holy life and departs. This, Sandaka, is the fourth non-holy life declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, wherein a wise person would certainly not live the holy life, or living it, would not attain the proper, wholesome Dhamma.

‘‘ဣမေ [Pg.188] ခေါ တေ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော အဗြဟ္မစရိယဝါသာ အက္ခာတာ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

These, Sandaka, are the four non-holy lives declared by that Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, wherein a wise person would certainly not live the holy life, or living it, would not attain the proper, wholesome Dhamma.

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ, ဘော အာနန္ဒ! ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော အဗြဟ္မစရိယဝါသာဝ သမာနာ ‘အဗြဟ္မစရိယဝါသာ’တိ အက္ခာတာ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလန္တိ. ကတမာနိ ပန တာနိ, ဘော အာနန္ဒ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရိ အနဿာသိကာနိ ဗြဟ္မစရိယာနိ အက္ခာတာနိ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ?

Wonderful, Venerable Ānanda, amazing, Venerable Ānanda! To such an extent has the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, declared these four non-holy lives to be 'non-holy lives', wherein a wise person would certainly not live the holy life, or living it, would not attain the proper, wholesome Dhamma. But what, Venerable Ānanda, are those four unreliable holy lives declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, wherein a wise person would certainly not live the holy life, or living it, would not attain the proper, wholesome Dhamma?

၂၂၉. ‘‘ဣဓ, သန္ဒက, ဧကစ္စော သတ္ထာ သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ – ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ. သော သုညမ္ပိ အဂါရံ ပဝိသတိ, ပိဏ္ဍမ္ပိ န လဘတိ, ကုက္ကုရောပိ ဍံသတိ, စဏ္ဍေနပိ ဟတ္ထိနာ သမာဂစ္ဆတိ, စဏ္ဍေနပိ အဿေန သမာဂစ္ဆတိ, စဏ္ဍေနပိ ဂေါဏေန သမာဂစ္ဆတိ, ဣတ္ထိယာပိ ပုရိသဿပိ နာမမ္ပိ ဂေါတ္တမ္ပိ ပုစ္ဆတိ, ဂါမဿပိ နိဂမဿပိ နာမမ္ပိ မဂ္ဂမ္ပိ ပုစ္ဆတိ. သော ‘ကိမိဒ’န္တိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘သုညံ မေ အဂါရံ ပဝိသိတဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန ပါဝိသိံ; ‘ပိဏ္ဍမ္ပိ အလဒ္ဓဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန နာလတ္ထံ; ‘ကုက္ကုရေန ဍံသိတဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေနမှိ ဒဋ္ဌော; ‘စဏ္ဍေန ဟတ္ထိနာ သမာဂန္တဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန သမာဂမိံ; ‘စဏ္ဍေန အဿေန သမာဂန္တဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန သမာဂမိံ; ‘စဏ္ဍေန ဂေါဏေန သမာဂန္တဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန သမာဂမိံ; ‘ဣတ္ထိယာပိ ပုရိသဿပိ နာမမ္ပိ ဂေါတ္တမ္ပိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန ပုစ္ဆိံ; ‘ဂါမဿပိ နိဂမဿပိ နာမမ္ပိ မဂ္ဂမ္ပိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ အဟောသိ’, တေန ပုစ္ဆိန္တိ. တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ…ပေ… ‘ဂါမဿပိ နိဂမဿပိ နာမမ္ပိ မဂ္ဂမ္ပိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ အဟောသိ, တေန ပုစ္ဆိ’န္တိ[Pg.189]. သော ‘အနဿာသိကံ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. ဣဒံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမံ အနဿာသိကံ ဗြဟ္မစရိယံ အက္ခာတံ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

229. Here, Sandaka, a certain teacher professes to be all-knowing, all-seeing, and claims complete knowledge and vision, saying: ‘Whether I am walking, standing, sleeping, or awake, knowledge and vision are constantly and continuously present to me.’ Yet he enters an empty house, does not receive alms-food, is bitten by a dog, encounters a fierce elephant, a fierce horse, and a fierce bull. He asks the name and clan of a woman and a man, and asks the name of a village and a town, and the path. When asked, ‘What is this?’, he replies: ‘It was to be that I would enter an empty house, so I entered. It was to be that I would not obtain alms-food, so I did not obtain it. It was to be that I would be bitten by a dog, so I was bitten. It was to be that I would encounter a fierce elephant, so I did. It was to be that I would encounter a fierce horse, so I did. It was to be that I would encounter a fierce bull, so I did. It was to be that I would ask the name and clan of a woman and a man, so I asked. It was to be that I would ask the name of a village and a town, and the path, so I asked.’ Therein, Sandaka, an intelligent man reflects thus: ‘This venerable teacher professes to be all-knowing, all-seeing, and claims complete knowledge and vision… and yet he says, “It was to be that I would ask the name of a village and a town, and the path, so I asked.”’ Having understood, ‘This holy life is unconsoling,’ he becomes disenchanted with that holy life and departs. This, Sandaka, is the first unconsoling holy life declared by that Blessed One who is knowing, seeing, an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, wherein an intelligent man would certainly not live the holy life, and living it, would not accomplish the right and wholesome Dhamma.

၂၃၀. ‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ အနုဿဝိကော ဟောတိ အနုဿဝသစ္စော. သော အနုဿဝေန ဣတိဟိတိဟပရမ္ပရာယ ပိဋကသမ္ပဒါယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. အနုဿဝိကဿ ခေါ ပန, သန္ဒက, သတ္ထုနော အနုဿဝသစ္စဿ သုဿုတမ္ပိ ဟောတိ ဒုဿုတမ္ပိ ဟောတိ တထာပိ ဟောတိ အညထာပိ ဟောတိ. တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ အနုဿဝိကော အနုဿဝသစ္စော သော အနုဿဝေန ဣတိဟိတိဟပရမ္ပရာယ ပိဋကသမ္ပဒါယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. အနုဿဝိကဿ ခေါ ပန သတ္ထုနော အနုဿဝသစ္စဿ သုဿုတမ္ပိ ဟောတိ ဒုဿုတမ္ပိ ဟောတိ တထာပိ ဟောတိ အညထာပိ ဟောတိ’. သော ‘အနဿာသိကံ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. ဣဒံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒုတိယံ အနဿာသိကံ ဗြဟ္မစရိယံ အက္ခာတံ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

230. Furthermore, Sandaka, here a certain teacher is one who relies on oral tradition, who holds that tradition as truth. He teaches the Dhamma based on oral tradition, on what has been handed down in a lineage, on the authority of the scriptures. But, Sandaka, for a teacher who relies on oral tradition and holds that tradition as truth, what he teaches may be well-heard or badly-heard; it may be so or it may be otherwise. Therein, Sandaka, an intelligent man reflects thus: ‘This venerable teacher relies on oral tradition and holds that tradition as truth… what he teaches may be well-heard or badly-heard; it may be so or it may be otherwise.’ Having understood, ‘This holy life is unconsoling,’ he becomes disenchanted with that holy life and departs. This, Sandaka, is the second unconsoling holy life declared by that Blessed One who is knowing, seeing, an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, wherein an intelligent man would certainly not live the holy life, and living it, would not accomplish the right and wholesome Dhamma.

၂၃၁. ‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ တက္ကီ ဟောတိ ဝီမံသီ. သော တက္ကပရိယာဟတံ ဝီမံသာနုစရိတံ သယံပဋိဘာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တက္ကိဿ ခေါ ပန, သန္ဒက, သတ္ထုနော ဝီမံသိဿ သုတက္ကိတမ္ပိ ဟောတိ ဒုတ္တက္ကိတမ္ပိ ဟောတိ တထာပိ ဟောတိ အညထာပိ ဟောတိ. တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ တက္ကီ ဝီမံသီ. သော တက္ကပရိယာဟတံ ဝီမံသာနုစရိတံ သယံပဋိဘာနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တက္ကိဿ ခေါ ပန သတ္ထုနော ဝီမံသိဿ သုတက္ကိတမ္ပိ ဟောတိ ဒုတ္တက္ကိတမ္ပိ ဟောတိ တထာပိ ဟောတိ အညထာပိ ဟောတိ’. သော ‘အနဿာသိကံ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. ဣဒံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တတိယံ အနဿာသိကံ ဗြဟ္မစရိယံ အက္ခာတံ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

231. Furthermore, Sandaka, here a certain teacher is a reasoner, an investigator. He teaches a Dhamma hammered out by reasoning, followed out by investigation, of his own invention. But, Sandaka, for a teacher who is a reasoner and an investigator, his reasoning may be well-reasoned or badly-reasoned; it may be so or it may be otherwise. Therein, Sandaka, an intelligent man reflects thus: ‘This venerable teacher is a reasoner and an investigator. He teaches a Dhamma hammered out by reasoning, followed out by investigation, of his own invention. For a teacher who is a reasoner and an investigator, his reasoning may be well-reasoned or badly-reasoned; it may be so or it may be otherwise.’ Having understood, ‘This holy life is unconsoling,’ he becomes disenchanted with that holy life and departs. This, Sandaka, is the third unconsoling holy life declared by that Blessed One who is knowing, seeing, an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, wherein an intelligent man would certainly not live the holy life, and living it, would not accomplish the right and wholesome Dhamma.

၂၃၂. ‘‘ပုန [Pg.190] စပရံ, သန္ဒက, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ မန္ဒော ဟောတိ မောမူဟော. သော မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇတိ အမရာဝိက္ခေပံ – ‘ဧဝန္တိပိ မေ နော, တထာတိပိ မေ နော, အညထာတိပိ မေ နော, နောတိပိ မေ နော, နော နောတိပိ မေ နော’တိ. တတြ, သန္ဒက, ဝိညူ ပုရိသော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ မန္ဒော မောမူဟော. သော မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာ တတ္ထ တတ္ထ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော ဝါစာဝိက္ခေပံ အာပဇ္ဇတိ အမရာဝိက္ခေပံ – ဧဝန္တိပိ မေ နော, တထာတိပိ မေ နော, အညထာတိပိ မေ နော, နောတိပိ မေ နော, နော နောတိပိ မေ နော’တိ. သော ‘အနဿာသိကံ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယ’န္တိ – ဣတိ ဝိဒိတွာ တသ္မာ ဗြဟ္မစရိယာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမတိ. ဣဒံ ခေါ, သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတုတ္ထံ အနဿာသိကံ ဗြဟ္မစရိယံ အက္ခာတံ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

232. Furthermore, Sandaka, here a certain teacher is dull, utterly bewildered. Due to his dullness and utter bewilderment, when asked a question on this or that point, he resorts to verbal evasion and eel-wriggling, saying: ‘I do not hold that it is so. I do not hold that it is thus. I do not hold that it is otherwise. I do not hold that it is not. I do not hold that it is not not.’ Therein, Sandaka, an intelligent man reflects thus: ‘This venerable teacher is dull, utterly bewildered. Due to his dullness and utter bewilderment, when asked a question on this or that point, he resorts to verbal evasion and eel-wriggling, saying: “I do not hold that it is so. I do not hold that it is thus. I do not hold that it is otherwise. I do not hold that it is not. I do not hold that it is not not.”’ Having understood, ‘This holy life is unconsoling,’ he becomes disenchanted with that holy life and departs. This, Sandaka, is the fourth unconsoling holy life declared by that Blessed One who is knowing, seeing, an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, wherein an intelligent man would certainly not live the holy life, and living it, would not accomplish the right and wholesome Dhamma.

‘‘ဣမာနိ ခေါ, (တာနိ သန္ဒက, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရိ အနဿာသိကာနိ ဗြဟ္မစရိယာနိ အက္ခာတာနိ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

Sandaka, these indeed are the four comfortless holy lives declared by that Blessed One—who knows, who sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—wherein a wise person should certainly not live the holy life, and, while living it, would not accomplish the right, wholesome Dhamma.

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ, ဘော အာနန္ဒ! ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရိ အနဿာသိကာနေဝ ဗြဟ္မစရိယာနိ အနဿာသိကာနိ ဗြဟ္မစရိယာနီတိ အက္ခာတာနိ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ န ဝသေယျ, ဝသန္တော စ နာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ. သော ပန, ဘော အာနန္ဒ, သတ္ထာ ကိံ ဝါဒီ ကိံ အက္ခာယီ ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

Wonderful, venerable Ānanda! Marvelous, venerable Ānanda! How well have the four comfortless holy lives been declared as comfortless holy lives by that Blessed One who knows, who sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—wherein a wise person should certainly not live the holy life, and, while living it, would not accomplish the right, wholesome Dhamma. But, venerable Ānanda, what is the doctrine and what is the teaching of that teacher wherein a wise person should certainly live the holy life, and, while living it, would accomplish the right, wholesome Dhamma?

၂၃၃. ‘‘ဣဓ, သန္ဒက, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ [Pg.191] ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

233. Here, Sandaka, a Tathāgata arises in the world, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, perfect in knowledge and conduct, the Well-farer, the Knower of worlds, the unsurpassed leader of persons to be tamed, the Teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One. … He, having abandoned these five hindrances, which are defilements of the mind and weaken wisdom, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and abides in the first jhāna, which is accompanied by applied and sustained thought, with rapture and pleasure born of seclusion. Sandaka, in the case of a teacher under whom a disciple attains such a sublime distinction, there a wise person should certainly live the holy life, and, while living it, would accomplish the right, wholesome Dhamma.

‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ... ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

Furthermore, Sandaka, with the stilling of applied and sustained thought, a bhikkhu enters and abides in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without applied and sustained thought, and has rapture and pleasure born of concentration. Sandaka, in the case of a teacher under whom a disciple attains such a sublime distinction, there a wise person should certainly live the holy life, and, while living it, would accomplish the right, wholesome Dhamma.

‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

Furthermore, Sandaka, with the fading away of rapture, a bhikkhu abides in equanimity, mindful and fully aware, and experiences pleasure with the body. He enters and abides in the third jhāna, of which the noble ones declare, ‘Equanimous and mindful, he has a pleasant abiding.’ Sandaka, in the case of a teacher under whom a disciple attains such a sublime distinction, there a wise person should certainly live the holy life, and, while living it, would accomplish the right, wholesome Dhamma.

‘‘ပုန စပရံ, သန္ဒက, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

Furthermore, Sandaka, with the abandoning of pleasure and pain—and with the previous disappearance of joy and grief—a bhikkhu enters and abides in the fourth jhāna, which has neither-pain-nor-pleasure and purity of mindfulness due to equanimity. Sandaka, in the case of a teacher under whom a disciple attains such a sublime distinction, there a wise person should certainly live the holy life, and, while living it, would accomplish the right, wholesome Dhamma.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, steady, and attained to imperturbability, he directs and inclines his mind to the knowledge of recollecting past lives. He recollects his manifold past lives, that is, one birth, two births… Thus he recollects his manifold past lives with their aspects and details. Sandaka, in the case of a teacher under whom a disciple attains such a sublime distinction, there a wise person should certainly live the holy life, and, while living it, would accomplish the right, wholesome Dhamma.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ [Pg.192] တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, steady, and attained to imperturbability, he directs and inclines his mind to the knowledge of the passing away and reappearance of beings. With the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate. He understands how beings fare in accordance with their kamma. Sandaka, in the case of a teacher under whom a disciple attains such a sublime distinction, there a wise person should certainly live the holy life, and, while living it, would accomplish the right, wholesome Dhamma.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. ယသ္မိံ ခေါ, သန္ဒက, သတ္ထရိ သာဝကော ဧဝရူပံ ဥဠာရဝိသေသံ အဓိဂစ္ဆတိ တတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော သသက္ကံ ဗြဟ္မစရိယံ ဝသေယျ, ဝသန္တော စ အာရာဓေယျ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, steady, and attained to imperturbability, he directs and inclines his mind to the knowledge of the destruction of the taints. He understands as it really is: ‘This is suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘These are the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ Knowing and seeing thus, his mind is liberated from the taint of sensual desire, from the taint of existence, and from the taint of ignorance. When it is liberated, the knowledge arises: ‘It is liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’ Sandaka, in the case of a teacher under whom a disciple attains such a sublime distinction, there a wise person should certainly live the holy life, and, while living it, would accomplish the right, wholesome Dhamma.

၂၃၄. ‘‘ယော ပန သော, ဘော အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော ပရိဘုဉ္ဇေယျ သော ကာမေ’’တိ? ‘‘ယော သော, သန္ဒက, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော အဘဗ္ဗော သော ပဉ္စဋ္ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ. အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော. ယော သော, သန္ဒက, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော အဘဗ္ဗော သော ဣမာနိ ပဉ္စဋ္ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတု’’န္တိ.

234. “But, Venerable Ānanda, would that bhikkhu who is an Arahant, whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained his own welfare, whose fetters of existence are completely destroyed, and is liberated by perfect knowledge—would such a one enjoy sensual pleasures?” “Sandaka, that bhikkhu who is an Arahant, whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained his own welfare, whose fetters of existence are completely destroyed, and is liberated by perfect knowledge—such a one is incapable of transgressing five points. A bhikkhu whose taints are destroyed is incapable of intentionally depriving a living being of life. A bhikkhu whose taints are destroyed is incapable of taking what is not given, which is reckoned as theft. A bhikkhu whose taints are destroyed is incapable of engaging in sexual intercourse. A bhikkhu whose taints are destroyed is incapable of knowingly speaking falsehood. A bhikkhu whose taints are destroyed is incapable of enjoying sensual pleasures by storing them up, as he did formerly as a householder. Sandaka, that bhikkhu who is an Arahant, whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained his own welfare, whose fetters of existence are completely destroyed, and is liberated by perfect knowledge—such a one is incapable of transgressing these five points.”

၂၃၅. ‘‘ယော [Pg.193] ပန သော, ဘော အာနန္ဒ, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော တဿ စရတော စေဝ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’’’တိ? ‘‘တေန ဟိ, သန္ဒက, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ; ဥပမာယပိဓေကစ္စေ ဝိညူ ပုရိသာ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနန္တိ. သေယျထာပိ, သန္ဒက, ပုရိသဿ ဟတ္ထပါဒါ ဆိန္နာ; တဿ စရတော စေဝ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ (ဇာနာတိ – ‘ဆိန္နာ မေ ဟတ္ထပါဒါ’တိ, ဥဒါဟု ပစ္စဝေက္ခမာနော ဇာနာတိ – ‘ဆိန္နာ မေ ဟတ္ထပါဒါ’’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဘော အာနန္ဒ, သော ပုရိသော သတတံ သမိတံ ဇာနာတိ – ‘ဆိန္နာ မေ ဟတ္ထပါဒါ’ တိ.) အပိ စ ခေါ ပန နံ ပစ္စဝေက္ခမာနော ဇာနာတိ – ‘ဆိန္နာ မေ ဟတ္ထပါဒါ’’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, သန္ဒက, ယော သော ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော တဿ စရတော စေဝ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ (ဉာဏဒဿနံ န ပစ္စုပဋ္ဌိတံ – ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’တိ;) အပိ စ ခေါ ပန နံ ပစ္စဝေက္ခမာနော ဇာနာတိ – ‘ခီဏာ မေ အာသဝါ’’’တိ.

235. “But, Venerable Ānanda, for that bhikkhu who is an Arahant, whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained his own welfare, whose fetters of existence are completely destroyed, and is liberated by perfect knowledge—is the knowledge and vision ‘My taints are destroyed’ constantly and continuously present to him while he is walking, standing, sleeping, or awake?” “Well then, Sandaka, I shall make a comparison for you; for by means of a comparison, some wise persons here understand the meaning of what is said. Suppose, Sandaka, a man’s hands and feet were cut off. For that man, while walking, standing, sleeping, or awake, does he constantly and continuously know, ‘My hands and feet are cut off,’ or does he know it when he reflects upon it?” “No, Venerable Ānanda, that man does not constantly and continuously know, ‘My hands and feet are cut off.’ Rather, he knows it when he reflects upon it.” “In the same way, Sandaka, for that bhikkhu who is an Arahant, whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained his own welfare, whose fetters of existence are completely destroyed, and is liberated by perfect knowledge—the knowledge and vision ‘My taints are destroyed’ is not constantly and continuously present to him while he is walking, standing, sleeping, or awake; rather, he knows it when he reflects upon it.”

၂၃၆. ‘‘ကီဝဗဟုကာ ပန, ဘော အာနန္ဒ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ နိယျာတာရော’’တိ? ‘‘န ခေါ, သန္ဒက, ဧကံယေဝ သတံ န ဒွေ သတာနိ န တီဏိ သတာနိ န စတ္တာရိ သတာနိ န ပဉ္စ သတာနိ, အထ ခေါ ဘိယျောဝ ယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ နိယျာတာရော’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော အာနန္ဒ, အဗ္ဘုတံ, ဘော အာနန္ဒ! န စ နာမ သဓမ္မောက္ကံသနာ ဘဝိဿတိ, န ပရဓမ္မဝမ္ဘနာ, အာယတနေ စ ဓမ္မဒေသနာ တာဝ ဗဟုကာ စ နိယျာတာရော ပညာယိဿန္တိ. ဣမေ ပနာဇီဝကာ ပုတ္တမတာယ ပုတ္တာ အတ္တာနဉ္စေဝ ဥက္ကံသေန္တိ, ပရေ စ ဝမ္ဘေန္တိ တယော စေဝ နိယျာတာရော ပညပေန္တိ, သေယျထိဒံ – နန္ဒံ ဝစ္ဆံ, ကိသံ သံကိစ္စံ, မက္ခလိံ ဂေါသာလ’’န္တိ. အထ ခေါ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော သကံ ပရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘စရန္တု ဘောန္တော သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယဝါသော. န ဒါနိ သုကရံ အမှေဟိ လာဘသက္ကာရသိလောကေ ပရိစ္စဇိတု’’န္တိ. ဣတိ ဟိဒံ သန္ဒကော ပရိဗ္ဗာဇကော သကံ ပရိသံ ဥယျောဇေသိ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယေတိ.

236. “But, Venerable Ānanda, how many are there who find deliverance in this Dhamma and Discipline?” “Not just one hundred, Sandaka, nor two hundred, nor three hundred, nor four hundred, nor five hundred, but indeed many more are those who find deliverance in this Dhamma and Discipline.” “It is wonderful, Venerable Ānanda, it is marvelous! There is no praising of one's own teaching and no disparaging of others', and the teaching of the Dhamma is given at length, whereby so many who find deliverance are made known. But these Ājīvakas, like the sons of a mother whose son has died, praise themselves and disparage others, and they make known only three who find deliverance, namely: Nanda Vaccha, Kisa Saṅkicca, and Makkhali Gosāla.” Then the wanderer Sandaka addressed his own assembly: “Go, venerable sirs, live the holy life under the ascetic Gotama. It is not easy for us now to abandon gain, honor, and renown.” Thus the wanderer Sandaka dispatched his own assembly to the holy life under the Blessed One.

သန္ဒကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

The Sandaka Sutta, the sixth, is concluded.

၇. မဟာသကုလုဒါယိသုတ္တံ

7. The Greater Sakuludāyī Sutta

၂၃၇. ဧဝံ [Pg.194] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ပရိဗ္ဗာဇကာ မောရနိဝါပေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ ပဋိဝသန္တိ, သေယျထိဒံ – အန္နဘာရော ဝရဓရော သကုလုဒါယီ စ ပရိဗ္ဗာဇကော အညေ စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ပရိဗ္ဗာဇကာ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ယေန မောရနိဝါပေါ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန မောရနိဝါပေါ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဥန္နာဒိနိယာ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါယ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိယာ, သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ. အဒ္ဒသာ ခေါ သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သကံ ပရိသံ သဏ္ဌာပေတိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု; မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ. အယံ သမဏော ဂေါတမော အာဂစ္ဆတိ; အပ္ပသဒ္ဒကာမော ခေါ ပန သော အာယသ္မာ အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ. အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ. သွာဂတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. စိရဿံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. သကုလုဒါယီပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သကုလုဒါယိံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

237. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Sanctuary. Now at that time, many well-known wanderers were staying at the Peacocks’ Feeding Ground, the wanderers’ park—namely, Annabhāra, Varadhara, the wanderer Sakuludāyī, and other well-known wanderers. Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Rājagaha for alms. Then it occurred to the Blessed One: "It is still too early to walk for alms in Rājagaha. Why don’t I go to the Peacocks’ Feeding Ground, the wanderers’ park, where Sakuludāyī the wanderer is staying?" So the Blessed One went to the Peacocks’ Feeding Ground, the wanderers’ park. Now at that time, Sakuludāyī the wanderer was sitting with a large assembly of wanderers, making a loud, boisterous noise, engaged in various kinds of worldly talk—such as talk about kings, robbers, ministers, armies, dangers, battles, food, drink, clothes, beds, garlands, perfumes, relatives, vehicles, villages, towns, cities, countries, women, heroes, streets, watering places, the departed, miscellaneous tales, speculations about the world and the ocean, and talk about being or not being. Sakuludāyī the wanderer saw the Blessed One approaching from afar. Upon seeing him, he quieted his own assembly, saying: "Be quiet, sirs, do not make a noise. This ascetic Gotama is coming; he appreciates quiet and speaks in praise of quiet. Perhaps, knowing that our assembly is quiet, he may think to approach us." Then those wanderers fell silent. The Blessed One approached Sakuludāyī the wanderer. Sakuludāyī then said to the Blessed One: "Come, Venerable Sir, Blessed One! Welcome, Venerable Blessed One! It has been a long time since the Blessed One found an opportunity to come here. Please, Venerable Sir, sit down. This seat has been prepared." The Blessed One sat down on the prepared seat. Sakuludāyī the wanderer also took a low seat and sat to one side. When Sakuludāyī the wanderer was seated to one side, the Blessed One said to him:

၂၃၈. ‘‘ကာယနုတ္ထ[Pg.195], ဥဒါယိ, ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘တိဋ္ဌတေသာ, ဘန္တေ, ကထာ ယာယ မယံ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ. နေသာ, ဘန္တေ, ကထာ ဘဂဝတော ဒုလ္လဘာ ဘဝိဿတိ ပစ္ဆာပိ သဝနာယ. ပုရိမာနိ, ဘန္တေ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ နာနာတိတ္ထိယာနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ကုတူဟလသာလာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘လာဘာ ဝတ, ဘော, အင်္ဂမဂဓာနံ, သုလဒ္ဓလာဘာ ဝတ, ဘော, အင်္ဂမဂဓာနံ! တတြိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သံဃိနော ဂဏိနော ဂဏာစရိယာ ဉာတာ ယသဿိနော တိတ္ထကရာ သာဓုသမ္မတာ ဗဟုဇနဿ ရာဇဂဟံ ဝဿာဝါသံ ဩသဋာ. အယမ္ပိ ခေါ ပူရဏော ကဿပေါ သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သောပိ ရာဇဂဟံ ဝဿာဝါသံ ဩသဋော. အယမ္ပိ ခေါ မက္ခလိ ဂေါသာလော…ပေ… အဇိတော ကေသကမ္ဗလော… ပကုဓော ကစ္စာယနော… သဉ္ဇယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော… နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သောပိ ရာဇဂဟံ ဝဿာဝါသံ ဩသဋော. အယမ္ပိ ခေါ သမဏော ဂေါတမော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သောပိ ရာဇဂဟံ ဝဿာဝါသံ ဩသဋော. ကော နု ခေါ ဣမေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သံဃီနံ ဂဏီနံ ဂဏာစရိယာနံ ဉာတာနံ ယသဿီနံ တိတ္ထကရာနံ သာဓုသမ္မတာနံ ဗဟုဇနဿ သာဝကာနံ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော, ကဉ္စ ပန သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’’တိ?

238. "For what talk, Udāyī, were you sitting together just now? And what was this unfinished conversation of yours?" "Venerable sir, let that conversation for which we were sitting together just now be. That conversation will not be difficult for the Blessed One to hear later. Venerable sir, some days ago, quite some time ago, when ascetics and brahmins of various sects were sitting together, gathered together in the debating hall, this discussion arose among them: ‘Truly, good sirs, it is a gain for the people of Aṅga and Magadha, a great gain indeed for the people of Aṅga and Magadha, that these ascetics and brahmins—leaders of communities, leaders of groups, teachers of groups, well-known, famous, founders of schools, esteemed as good by many people—have come to spend the rains in Rājagaha. This Pūraṇa Kassapa is a leader of a community, a leader of a group, a teacher of a group, well-known, famous, a founder of a school, esteemed as good by many people; he too has come to spend the rains in Rājagaha. This Makkhali Gosāla… Ajita Kesakambala… Pakudha Kaccāyana… Sañjaya Belaṭṭhaputta… Nigaṇṭha Nātaputta is a leader of a community, a leader of a group, a teacher of a group, well-known, famous, a founder of a school, esteemed as good by many people; he too has come to spend the rains in Rājagaha. This ascetic Gotama is a leader of a community, a leader of a group, a teacher of a group, well-known, famous, a founder of a school, esteemed as good by many people; he too has come to spend the rains in Rājagaha. Now, which of these venerable ascetics and brahmins—leaders of communities, leaders of groups, teachers of groups, well-known, famous, founders of schools, esteemed as good by many people—is honored, respected, revered, and venerated by his disciples, and whom do his disciples live in dependence on, honoring and respecting him?’"

၂၃၉. ‘‘တတြေကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယံ ခေါ ပူရဏော ကဿပေါ သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သော စ ခေါ သာဝကာနံ န သက္ကတော န ဂရုကတော န မာနိတော န ပူဇိတော, န စ ပန ပူရဏံ ကဿပံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ ပူရဏော ကဿပေါ အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တတြညတရော ပူရဏဿ ကဿပဿ သာဝကော သဒ္ဒမကာသိ – ‘‘မာ ဘောန္တော ပူရဏံ ကဿပံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိတ္ထ; နေသော ဧတံ ဇာနာတိ; မယမေတံ ဇာနာမ, အမှေ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆထ; မယမေတံ ဘဝန္တာနံ ဗျာကရိဿာမာ’’တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ ပူရဏော ကဿပေါ [Pg.196] ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တော န လဘတိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ. နေတေ, ဘဝန္တေ, ပုစ္ဆန္တိ, အမှေ ဧတေ ပုစ္ဆန္တိ; မယမေတေသံ ဗျာကရိဿာမာ’’တိ. ဗဟူ ခေါ ပန ပူရဏဿ ကဿပဿ သာဝကာ ဝါဒံ အာရောပေတွာ အပက္ကန္တာ – ‘‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ, အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ, ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ? မိစ္ဆာပဋိပန္နော တွမသိ, အဟမသ္မိ သမ္မာပဋိပန္နော, သဟိတံ မေ, အသဟိတံ တေ, ပုရေဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ, ပစ္ဆာဝစနီယံ ပုရေ အဝစ, အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ, အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ, နိဂ္ဂဟိတောသိ, စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ, နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီ’’တိ. ဣတိ ပူရဏော ကဿပေါ သာဝကာနံ န သက္ကတော န ဂရုကတော န မာနိတော န ပူဇိတော, န စ ပန ပူရဏံ ကဿပံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. အက္ကုဋ္ဌော စ ပန ပူရဏော ကဿပေါ ဓမ္မက္ကောသေနာ’’’တိ.

239. Therein, some said thus: 'Indeed, this Pūraṇa Kassapa has a company and a group, is a teacher of a group, is well-known, has a large retinue, is a founder of a doctrine, and is considered a good person by the great multitude. Yet he is not respected, revered, esteemed, or worshipped by his disciples; nor do the disciples live in dependence on Pūraṇa Kassapa, having respected and revered him. Formerly, Pūraṇa Kassapa was teaching the Dhamma to an assembly of many hundreds. Therein, a certain disciple of Pūraṇa Kassapa made a sound, saying: “Sirs, do not ask Pūraṇa Kassapa about this matter; he does not know it. We know it. Ask us about this matter; we will explain it to you.” Formerly, Pūraṇa Kassapa, with arms upraised and weeping, could not restrain them, saying: “Sirs, be quiet! Sirs, do not make a sound! They are not asking you; they are asking us. We will explain it to them.” Indeed, many of Pūraṇa Kassapa’s disciples, having leveled a charge against his doctrine, departed, saying: “You do not know this Dhamma and Discipline; I know this Dhamma and Discipline. How could you know this Dhamma and Discipline? You are one who has practiced wrongly; I am one who has practiced rightly. My statement is beneficial; yours is not beneficial. What should have been said before, you said after; what should have been said after, you said before. Your long-practiced teaching is overturned. A charge has been leveled against your doctrine; you are censured. Go, for the sake of freedom from this charge, or disentangle it if you are able!” Thus, Pūraṇa Kassapa is not respected, revered, esteemed, or worshipped by his disciples; nor do the disciples live in dependence on Pūraṇa Kassapa, having respected and revered him. And Pūraṇa Kassapa is reviled with a just reviling.'

‘‘ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ ခေါ မက္ခလိ ဂေါသာလော…ပေ… အဇိတော ကေသကမ္ဗလော… ပကုဓော ကစ္စာယနော… သဉ္ဇယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော… နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သော စ ခေါ သာဝကာနံ န သက္ကတော န ဂရုကတော န မာနိတော န ပူဇိတော, န စ ပန နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တတြညတရော နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ သာဝကော သဒ္ဒမကာသိ – မာ ဘောန္တော နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိတ္ထ; နေသော ဧတံ ဇာနာတိ; မယမေတံ ဇာနာမ, အမှေ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆထ; မယမေတံ ဘဝန္တာနံ ဗျာကရိဿာမာတိ. ဘူတပုဗ္ဗံ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တော န လဘတိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ. နေတေ ဘဝန္တေ ပုစ္ဆန္တိ, အမှေ ဧတေ ပုစ္ဆန္တိ; မယမေတေသံ ဗျာကရိဿာမာ’’တိ. ဗဟူ ခေါ ပန နိဂဏ္ဌဿ နာဋပုတ္တဿ သာဝကာ ဝါဒံ အာရောပေတွာ အပက္ကန္တာ – ‘‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ, အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ. ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ? မိစ္ဆာပဋိပန္နော တွမသိ. အဟမသ္မိ သမ္မာပဋိပန္နော. သဟိတံ မေ အသဟိတံ တေ, ပုရေဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ, ပစ္ဆာဝစနီယံ ပုရေ အဝစ, အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ, အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ, နိဂ္ဂဟိတောသိ, စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ, နိဗ္ဗေဌေဟိ [Pg.197] ဝါ သစေ ပဟောသီ’’တိ. ဣတိ နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သာဝကာနံ န သက္ကတော န ဂရုကတော န မာနိတော န ပူဇိတော, န စ ပန နိဂဏ္ဌံ နာဋပုတ္တံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. အက္ကုဋ္ဌော စ ပန နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော ဓမ္မက္ကောသေနာ’’’တိ.

Some said thus: 'This Makkhali Gosāla... Ajita Kesakambala... Pakudha Kaccāyana... Sañjaya Belaṭṭhaputta... and this Nigaṇṭha Nāṭaputta has a company and a group, is a teacher of a group, is well-known, has a large retinue, is a founder of a doctrine, and is considered a good person by the great multitude. Yet he is not respected, revered, esteemed, or worshipped by his disciples; nor do the disciples live in dependence on Nigaṇṭha Nāṭaputta, having respected and revered him. Formerly, Nigaṇṭha Nāṭaputta was teaching the Dhamma to an assembly of many hundreds. Therein, a certain disciple of Nigaṇṭha Nāṭaputta made a sound, saying: “Sirs, do not ask Nigaṇṭha Nāṭaputta about this matter; he does not know it. We know it. Ask us about this matter; we will explain it to you.” Formerly, Nigaṇṭha Nāṭaputta, with arms upraised and weeping, could not restrain them, saying: “Sirs, be quiet! Sirs, do not make a sound! They are not asking you; they are asking us. We will explain it to them.” Indeed, many of Nigaṇṭha Nāṭaputta’s disciples, having leveled a charge against his doctrine, departed, saying: “You do not know this Dhamma and Discipline; I know this Dhamma and Discipline. How could you know this Dhamma and Discipline? You are one who has practiced wrongly; I am one who has practiced rightly. My statement is beneficial; yours is not beneficial. What should have been said before, you said after; what should have been said after, you said before. Your long-practiced teaching is overturned. A charge has been leveled against your doctrine; you are censured. Go, for the sake of freedom from this charge, or disentangle it if you are able!” Thus, Nigaṇṭha Nāṭaputta is not respected, revered, esteemed, or worshipped by his disciples; nor do the disciples live in dependence on Nigaṇṭha Nāṭaputta, having respected and revered him. And Nigaṇṭha Nāṭaputta is reviled with a just reviling.'

၂၄၀. ‘‘ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ ခေါ သမဏော ဂေါတမော သံဃီ စေဝ ဂဏီ စ ဂဏာစရိယော စ ဉာတော ယသဿီ တိတ္ထကရော သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ; သော စ ခေါ သာဝကာနံ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော, သမဏဉ္စ ပန ဂေါတမံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. ဘူတပုဗ္ဗံ သမဏော ဂေါတမော အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တတြညတရော သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော ဥက္ကာသိ. တမေနာညတရော သဗြဟ္မစာရီ ဇဏ္ဏုကေန ဃဋ္ဋေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒေါ အာယသ္မာ ဟောတု, မာယသ္မာ သဒ္ဒမကာသိ, သတ္ထာ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေသီ’’တိ. ယသ္မိံ သမယေ သမဏော ဂေါတမော အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာနံ ခိပိတသဒ္ဒေါ ဝါ ဟောတိ ဥက္ကာသိတသဒ္ဒေါ ဝါ. တမေနံ မဟာဇနကာယော ပစ္စာသီသမာနရူပေါ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ – ‘‘ယံ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဘာသိဿတိ တံ နော သောဿာမာ’’တိ. သေယျထာပိ နာမ ပုရိသော စာတုမ္မဟာပထေ ခုဒ္ဒမဓုံ အနေလကံ ပီဠေယျ. တမေနံ မဟာဇနကာယော ပစ္စာသီသမာနရူပေါ ပစ္စုပဋ္ဌိတော အဿ. ဧဝမေဝ ယသ္မိံ သမယေ သမဏော ဂေါတမော အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာနံ ခိပိတသဒ္ဒေါ ဝါ ဟောတိ ဥက္ကာသိတသဒ္ဒေါ ဝါ. တမေနံ မဟာဇနကာယော ပစ္စာသီသမာနရူပေါ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ – ‘‘ယံ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဘာသိဿတိ တံ နော သောဿာမာ’’တိ. ယေပိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ သဗြဟ္မစာရီဟိ သမ္ပယောဇေတွာ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တန္တိ တေပိ သတ္ထု စေဝ ဝဏ္ဏဝါဒိနော ဟောန္တိ, ဓမ္မဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒိနော ဟောန္တိ, သံဃဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒိနော ဟောန္တိ, အတ္တဂရဟိနောယေဝ ဟောန္တိ အနညဂရဟိနော, ‘‘မယမေဝမှာ အလက္ခိကာ မယံ အပ္ပပုညာ တေ မယံ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတွာ နာသက္ခိမှာ ယာဝဇီဝံ [Pg.198] ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’’န္တိ. တေ အာရာမိကဘူတာ ဝါ ဥပါသကဘူတာ ဝါ ပဉ္စသိက္ခာပဒေ သမာဒါယ ဝတ္တန္တိ. ဣတိ သမဏော ဂေါတမော သာဝကာနံ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော, သမဏဉ္စ ပန ဂေါတမံ သာဝကာ သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’’တိ.

240. Some have said thus: 'This recluse Gotama is possessed of a community, possessed of a group, and a teacher of a group; he is well-known, has a large following, is a founder of a school of thought, and is considered a good person by many people. And he is respected, revered, esteemed, and venerated by his disciples; and the disciples, having respected and revered the recluse Gotama, dwell in dependence upon him. Formerly, the recluse Gotama was teaching the Dhamma to an assembly of many hundreds. There, a certain disciple of the recluse Gotama coughed. Then a certain fellow in the holy life nudged him with his knee, saying: “Venerable one, be silent; let the venerable one not make a sound. Our Teacher, the Blessed One, is teaching the Dhamma.” At the time when the recluse Gotama teaches the Dhamma to an assembly of many hundreds, at that time there is neither the sound of his disciples sneezing nor the sound of coughing. The great multitude is present before him, expectant, thinking: “Whatever Dhamma the Blessed One will speak, that we shall hear.” Just as if a man at a crossroads of four great highways were to squeeze out flawless honey from small bees, and the great multitude would be present before him, expectant; even so, at the time when the recluse Gotama teaches the Dhamma to an assembly of many hundreds, at that time there is neither the sound of his disciples sneezing nor the sound of coughing. The great multitude is present before him, expectant, thinking: “Whatever Dhamma the Blessed One will speak, that we shall hear.” Even those disciples of the recluse Gotama who, having disputed with their fellows in the holy life, renounce the training and return to the lower life, they too become speakers of praise for the Teacher, speakers of praise for the Dhamma, and speakers of praise for the Saṅgha. They are self-reproaching, not reproaching others, saying: “We indeed were unfortunate, we were of little merit; we who, having gone forth in such a well-expounded Dhamma and Discipline, were unable to practice the complete and pure holy life for our entire lives.” Having become monastery attendants or lay followers, they live undertaking the five training rules. Thus, the recluse Gotama is respected, revered, esteemed, and venerated by his disciples; and the disciples, having respected and revered the recluse Gotama, dwell in dependence upon him.'

၂၄၁. ‘‘ကတိ ပန တွံ, ဥဒါယိ, မယိ ဓမ္မေ သမနုပဿသိ, ယေဟိ မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’တိ? ‘‘ပဉ္စ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မေ သမနုပဿာမိ ယေဟိ ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. ကတမေ ပဉ္စ? ဘဂဝါ ဟိ, ဘန္တေ, အပ္ပာဟာရော, အပ္ပာဟာရတာယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အပ္ပာဟာရော, အပ္ပာဟာရတာယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပဌမံ ဓမ္မံ သမနုပဿာမိ ယေန ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

241. “Udāyi, how many qualities do you see in me, on account of which my disciples respect, revere, esteem, and venerate me, and having respected and revered me, dwell in dependence upon me?” “Venerable sir, I see five qualities in the Blessed One, on account of which his disciples respect, revere, esteem, and venerate the Blessed One, and having respected and revered him, dwell in dependence upon him. What are the five? Venerable sir, the Blessed One eats little and is a speaker of praise for eating little. That the Blessed One, venerable sir, eats little and is a speaker of praise for eating little—this, venerable sir, is the first quality I see in the Blessed One, on account of which his disciples respect, revere, esteem, and venerate him, and having respected and revered him, dwell in dependence upon him.

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန စီဝရေန, ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန စီဝရေန, ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဒုတိယံ ဓမ္မံ သမနုပဿာမိ ယေန ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“Furthermore, venerable sir, the Blessed One is content with whatever robe and is a speaker of praise for contentment with whatever robe. That the Blessed One, venerable sir, is content with whatever robe and is a speaker of praise for contentment with whatever robe—this, venerable sir, is the second quality I see in the Blessed One, on account of which his disciples respect, revere, esteem, and venerate him, and having respected and revered him, dwell in dependence upon him.

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန, ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန, ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ တတိယံ ဓမ္မံ သမနုပဿာမိ ယေန ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“Furthermore, venerable sir, the Blessed One is content with whatever almsfood and is a speaker of praise for contentment with whatever almsfood. That the Blessed One, venerable sir, is content with whatever almsfood and is a speaker of praise for contentment with whatever almsfood—this, venerable sir, is the third quality I see in the Blessed One, on account of which his disciples respect, revere, esteem, and venerate him, and having respected and revered him, dwell in dependence upon him.

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန သေနာသနေန, ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သန္တုဋ္ဌော ဣတရီတရေန သေနာသနေန, ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ဣမံ [Pg.199] ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ စတုတ္ထံ ဓမ္မံ သမနုပဿာမိ ယေန ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“Furthermore, venerable sir, the Blessed One is content with whatever lodging and is a speaker of praise for contentment with whatever lodging. That the Blessed One, venerable sir, is content with whatever lodging and is a speaker of praise for contentment with whatever lodging—this, venerable sir, is the fourth quality I see in the Blessed One, on account of which his disciples respect, revere, esteem, and venerate him, and having respected and revered him, dwell in dependence upon him.

‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဝိဝိတ္တော, ပဝိဝေကဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ပဝိဝိတ္တော, ပဝိဝေကဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ, ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပဉ္စမံ ဓမ္မံ သမနုပဿာမိ ယေန ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“Furthermore, venerable sir, the Blessed One is secluded and is a speaker of praise for seclusion. That the Blessed One, venerable sir, is secluded and is a speaker of praise for seclusion—this, venerable sir, is the fifth quality I see in the Blessed One, on account of which his disciples respect, revere, esteem, and venerate him, and having respected and revered him, dwell in dependence upon him.

‘‘ဣမေ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပဉ္စ ဓမ္မေ သမနုပဿာမိ ယေဟိ ဘဂဝန္တံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

“Venerable sir, I observe these five qualities in the Blessed One, on account of which the disciples honor, respect, esteem, and venerate the Blessed One; and having honored and respected him, they live in dependence on him.”

၂၄၂. ‘‘‘အပ္ပာဟာရော သမဏော ဂေါတမော, အပ္ပာဟာရတာယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, သန္တိ ခေါ ပန မေ, ဥဒါယိ, သာဝကာ ကောသကာဟာရာပိ အဍ္ဎကောသကာဟာရာပိ ဗေလုဝါဟာရာပိ အဍ္ဎဗေလုဝါဟာရာပိ. အဟံ ခေါ ပန, ဥဒါယိ, အပ္ပေကဒါ ဣမိနာ ပတ္တေန သမတိတ္တိကမ္ပိ ဘုဉ္ဇာမိ ဘိယျောပိ ဘုဉ္ဇာမိ. ‘အပ္ပာဟာရော သမဏော ဂေါတမော, အပ္ပာဟာရတာယ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, ယေ တေ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ ကောသကာဟာရာပိ အဍ္ဎကောသကာဟာရာပိ ဗေလုဝါဟာရာပိ အဍ္ဎဗေလုဝါဟာရာပိ န မံ တေ ဣမိနာ ဓမ္မေန သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

242. “Udāyi, if my disciples were to honor, respect, esteem, and venerate me, and having honored and respected me, were to live in dependence on me for this reason: ‘The recluse Gotama eats little and speaks in praise of eating little’—well, Udāyi, there are disciples of mine who eat a kosaka-measure of food, half a kosaka-measure, a bilva-fruit-measure, or half a bilva-fruit-measure. And I, Udāyi, sometimes eat from this bowl filling it level with the rim, and I eat even more. If my disciples were to honor, respect, esteem, and venerate me for this reason: ‘The recluse Gotama eats little and speaks in praise of eating little,’ and having honored and respected me, were to live in dependence on me—then, Udāyi, those disciples of mine who eat a kosaka-measure of food, half a kosaka-measure, a bilva-fruit-measure, or half a bilva-fruit-measure would not, on account of this quality, honor, respect, esteem, or venerate me, nor would they, having honored and respected me, live in dependence on me.

‘‘‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန စီဝရေန, ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, သန္တိ ခေါ ပန မေ, ဥဒါယိ, သာဝကာ ပံသုကူလိကာ လူခစီဝရဓရာ တေ သုသာနာ ဝါ သင်္ကာရကူဋာ ဝါ ပါပဏိကာ ဝါ နန္တကာနိ ဥစ္စိနိတွာ သံဃာဋိံ ကရိတွာ ဓာရေန္တိ. အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ, အပ္ပေကဒါ ဂဟပတိစီဝရာနိ ဓာရေမိ [Pg.200] ဒဠှာနိ သတ္ထလူခါနိ အလာဗုလောမသာနိ. ‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန စီဝရေန, ဣတရီတရစီဝရသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, ယေ တေ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ ပံသုကူလိကာ လူခစီဝရဓရာ တေ သုသာနာ ဝါ သင်္ကာရကူဋာ ဝါ ပါပဏိကာ ဝါ နန္တကာနိ ဥစ္စိနိတွာ သံဃာဋိံ ကရိတွာ ဓာရေန္တိ, န မံ တေ ဣမိနာ ဓမ္မေန သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

“‘The recluse Gotama is content with whatever kind of robe, and speaks in praise of contentment with whatever kind of robe.’ If, Udāyi, my disciples were to honor, respect, esteem, and venerate me for this, and, having honored and respected me, were to live in dependence on me—well, Udāyi, there are disciples of mine who are wearers of rag-robes, who wear coarse robes. They pick up rags from a charnel ground, a rubbish heap, or a shop, make them into an outer robe, and wear them. But I, Udāyi, sometimes wear robes given by householders—strong, smooth, and soft as gourd-down. ‘The recluse Gotama is content with whatever kind of robe, and speaks in praise of contentment with whatever kind of robe.’ If, Udāyi, my disciples were to honor, respect, esteem, and venerate me for this, and, having honored and respected me, were to live in dependence on me—then those disciples of mine who are wearers of rag-robes, who wear coarse robes, who pick up rags from a charnel ground, a rubbish heap, or a shop, make them into an outer robe, and wear them, would not, on account of this quality, honor, respect, esteem, or venerate me, nor would they, having honored and respected me, live in dependence on me.

‘‘‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန, ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, သန္တိ ခေါ ပန မေ, ဥဒါယိ, သာဝကာ ပိဏ္ဍပါတိကာ သပဒါနစာရိနော ဥဉ္ဆာသကေ ဝတေ ရတာ, တေ အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌာ သမာနာ အာသနေနပိ နိမန္တိယမာနာ န သာဒိယန္တိ. အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ, အပ္ပေကဒါ နိမန္တနေပိ ဘုဉ္ဇာမိ သာလီနံ ဩဒနံ ဝိစိတကာဠကံ အနေကသူပံ အနေကဗျဉ္ဇနံ. ‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန ပိဏ္ဍပါတေန, ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, ယေ တေ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ ပိဏ္ဍပါတိကာ သပဒါနစာရိနော ဥဉ္ဆာသကေ ဝတေ ရတာ တေ အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌာ သမာနာ အာသနေနပိ နိမန္တိယမာနာ န သာဒိယန္တိ, န မံ တေ ဣမိနာ ဓမ္မေန သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

“‘The recluse Gotama is content with whatever kind of almsfood, and speaks in praise of contentment with whatever kind of almsfood.’ If, Udāyi, my disciples were to honor, respect, esteem, and venerate me for this, and, having honored and respected me, were to live in dependence on me—well, Udāyi, there are disciples of mine who are alms-gatherers, who go on continuous alms-rounds, who delight in the practice of gleaning. When they have gone among the houses, they do not consent even when invited with a seat. But I, Udāyi, sometimes eat by invitation, partaking of fine rice with the black grains picked out, with many soups and many curries. ‘The recluse Gotama is content with whatever kind of almsfood, and speaks in praise of contentment with whatever kind of almsfood.’ If, Udāyi, my disciples were to honor, respect, esteem, and venerate me for this, and, having honored and respected me, were to live in dependence on me—then those disciples of mine who are alms-gatherers, who go on continuous alms-rounds, who delight in the practice of gleaning, who, when they have gone among the houses, do not consent even when invited with a seat, would not, on account of this quality, honor, respect, esteem, or venerate me, nor would they, having honored and respected me, live in dependence on me.

‘‘‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန သေနာသနေန, ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, သန္တိ ခေါ ပန မေ, ဥဒါယိ, သာဝကာ ရုက္ခမူလိကာ အဗ္ဘောကာသိကာ, တေ အဋ္ဌမာသေ ဆန္နံ န ဥပေန္တိ. အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ, အပ္ပေကဒါ ကူဋာဂါရေသုပိ ဝိဟရာမိ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တေသု နိဝါတေသု ဖုသိတဂ္ဂဠေသု ပိဟိတဝါတပါနေသု. ‘သန္တုဋ္ဌော သမဏော ဂေါတမော ဣတရီတရေန [Pg.201] သေနာသနေန, ဣတရီတရသေနာသနသန္တုဋ္ဌိယာ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, ယေ တေ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ ရုက္ခမူလိကာ အဗ္ဘောကာသိကာ တေ အဋ္ဌမာသေ ဆန္နံ န ဥပေန္တိ, န မံ တေ ဣမိနာ ဓမ္မေန သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

“‘The recluse Gotama is content with whatever kind of lodging, and speaks in praise of contentment with whatever kind of lodging.’ If, Udāyi, my disciples were to honor, respect, esteem, and venerate me for this, and, having honored and respected me, were to live in dependence on me—well, Udāyi, there are disciples of mine who are tree-root-dwellers and open-air-dwellers; for eight months, they do not approach a roofed dwelling. But I, Udāyi, sometimes dwell in gabled monasteries that are plastered inside and out, sheltered from the wind, with fastened bolts and closed windows. ‘The recluse Gotama is content with whatever kind of lodging, and speaks in praise of contentment with whatever kind of lodging.’ If, Udāyi, my disciples were to honor, respect, esteem, and venerate me for this, and, having honored and respected me, were to live in dependence on me—then those disciples of mine who are tree-root-dwellers and open-air-dwellers, who for eight months do not approach a roofed dwelling, would not, on account of this quality, honor, respect, esteem, or venerate me, nor would they, having honored and respected me, live in dependence on me.

‘‘‘ပဝိဝိတ္တော သမဏော ဂေါတမော, ပဝိဝေကဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, သန္တိ ခေါ ပန မေ, ဥဒါယိ, သာဝကာ အာရညိကာ ပန္တသေနာသနာ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ဝိဟရန္တိ, တေ အနွဒ္ဓမာသံ သံဃမဇ္ဈေ ဩသရန္တိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယ. အဟံ ခေါ ပနုဒါယိ, အပ္ပေကဒါ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရညာ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ. ‘ပဝိဝိတ္တော သမဏော ဂေါတမော, ပဝိဝေကဿ စ ဝဏ္ဏဝါဒီ’တိ, ဣတိ စေ မံ, ဥဒါယိ, သာဝကာ သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ, ယေ တေ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ အာရညကာ ပန္တသေနာသနာ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ဝိဟရန္တိ တေ အနွဒ္ဓမာသံ သံဃမဇ္ဈေ ဩသရန္တိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာယ, န မံ တေ ဣမိနာ ဓမ္မေန သက္ကရေယျုံ ဂရုံ ကရေယျုံ မာနေယျုံ ပူဇေယျုံ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရေယျုံ.

“‘The recluse Gotama is secluded and speaks in praise of seclusion.’ If for this reason, Udāyi, my disciples were to respect me, esteem me, revere me, and venerate me, and, having respected and esteemed me, were to live in dependence on me—indeed, Udāyi, there are disciples of mine who are forest-dwellers, living in remote lodgings, who dwell having entered remote lodgings in the great forest groves. They descend into the midst of the Saṅgha every half-month for the recitation of the Pātimokkha. But I, Udāyi, sometimes dwell crowded with monks, nuns, male lay followers, female lay followers, kings, royal ministers, sectarians, and the disciples of sectarians. ‘The recluse Gotama is secluded and speaks in praise of seclusion.’ If for this reason, Udāyi, my disciples were to respect me, esteem me, revere me, and venerate me, and, having respected and esteemed me, were to live in dependence on me—those disciples of mine, Udāyi, who are forest-dwellers, living in remote lodgings, who dwell having entered remote lodgings in the great forest groves, and who descend into the midst of the Saṅgha every half-month for the recitation of the Pātimokkha—they would not, for this quality, respect me, esteem me, revere me, or venerate me; nor, having respected and esteemed me, would they live in dependence on me.”

‘‘ဣတိ ခေါ, ဥဒါယိ, န မမံ သာဝကာ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“Thus indeed, Udāyi, it is not for these five qualities that my disciples respect me, esteem me, revere me, and venerate me; nor, having respected and esteemed me, do they live in dependence on me.

၂၄၃. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဥဒါယိ, အညေ စ ပဉ္စ ဓမ္မာ ယေဟိ ပဉ္စဟိ ဓမ္မေဟိ မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ. ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓုဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဓိသီလေ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘သီလဝါ သမဏော ဂေါတမော ပရမေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော’တိ. ယမ္ပုဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဓိသီလေ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘သီလဝါ သမဏော ဂေါတမော ပရမေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော’တိ, အယံ ခေါ, ဥဒါယိ[Pg.202], ပဌမော ဓမ္မော ယေန မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

243. “Indeed, Udāyi, there are five other qualities for which my disciples respect me, esteem me, revere me, and venerate me, and, having respected and esteemed me, live in dependence on me. What are the five? Here, Udāyi, my disciples praise me for superior virtue: ‘The recluse Gotama is virtuous, endowed with the supreme aggregate of virtue.’ That my disciples praise me for superior virtue, Udāyi—‘The recluse Gotama is virtuous, endowed with the supreme aggregate of virtue’—this, Udāyi, is the first quality for which my disciples respect me, esteem me, revere me, and venerate me, and, having respected and esteemed me, live in dependence on me.

၂၄၄. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဘိက္ကန္တေ ဉာဏဒဿနေ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘ဇာနံယေဝါဟ သမဏော ဂေါတမော – ဇာနာမီတိ, ပဿံယေဝါဟ သမဏော ဂေါတမော – ပဿာမီတိ; အဘိညာယ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အနဘိညာယ; သနိဒါနံ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အနိဒါနံ; သပ္ပာဋိဟာရိယံ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အပ္ပာဋိဟာရိယ’န္တိ. ယမ္ပုဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဘိက္ကန္တေ ဉာဏဒဿနေ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘ဇာနံယေဝါဟ သမဏော ဂေါတမော – ဇာနာမီတိ, ပဿံယေဝါဟ သမဏော ဂေါတမော – ပဿာမီတိ; အဘိညာယ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အနဘိညာယ; သနိဒါနံ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အနိဒါနံ; သပ္ပာဋိဟာရိယံ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ ဒေသေတိ နော အပ္ပာဋိဟာရိယ’န္တိ, အယံ ခေါ, ဥဒါယိ, ဒုတိယော ဓမ္မော ယေန မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

244. “Furthermore, Udāyi, my disciples praise me for excellent knowledge and vision: ‘The recluse Gotama says, “I know,” only when he indeed knows; the recluse Gotama says, “I see,” only when he indeed sees. The recluse Gotama teaches the Dhamma having directly known it, not without having directly known it. The recluse Gotama teaches the Dhamma with its basis, not without its basis. The recluse Gotama teaches the Dhamma with demonstration, not without demonstration.’ That my disciples praise me for excellent knowledge and vision, Udāyi: ‘The recluse Gotama says, “I know,” only when he indeed knows… not without demonstration,’ this, Udāyi, is the second quality for which my disciples respect me, esteem me, revere me, and venerate me, and, having respected and esteemed me, live in dependence on me.

၂၄၅. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဓိပညာယ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘ပညဝါ သမဏော ဂေါတမော ပရမေန ပညာက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော; တံ ဝတ အနာဂတံ ဝါဒပထံ န ဒက္ခတိ, ဥပ္ပန္နံ ဝါ ပရပ္ပဝါဒံ န သဟဓမ္မေန သုနိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏှိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ’. တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, အပိ နု မေ သာဝကာ ဧဝံ ဇာနန္တာ ဧဝံ ပဿန္တာ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေယျု’’န္တိ?

245. “Furthermore, Udāyi, my disciples praise me for superior wisdom: ‘The recluse Gotama is wise, endowed with the supreme aggregate of wisdom. That he would not see a future line of argument, or that he would not, with reason, well refute a rival doctrine that has arisen—this situation does not exist.’ What do you think, Udāyi? Would my disciples, knowing thus and seeing thus, interrupt my speech from time to time?”

‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’.

“Certainly not, venerable sir.”

‘‘န ခေါ ပနာဟံ, ဥဒါယိ, သာဝကေသု အနုသာသနိံ ပစ္စာသီသာမိ ; အညဒတ္ထု မမယေဝ သာဝကာ အနုသာသနိံ ပစ္စာသီသန္တိ.

“Indeed, Udāyi, I do not expect instruction from my disciples; on the contrary, it is my disciples who expect instruction from me.

‘‘ယမ္ပုဒါယိ, မမံ သာဝကာ အဓိပညာယ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘ပညဝါ သမဏော ဂေါတမော ပရမေန ပညာက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော; တံ ဝတ အနာဂတံ ဝါဒပထံ န ဒက္ခတိ, ဥပ္ပန္နံ ဝါ ပရပ္ပဝါဒံ န သဟဓမ္မေန နိဂ္ဂဟိတံ နိဂ္ဂဏှိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ’. အယံ ခေါ, ဥဒါယိ, တတိယော ဓမ္မော ယေန မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

“That my disciples praise me for superior wisdom, Udāyi: ‘The recluse Gotama is wise, endowed with the supreme aggregate of wisdom. That he would not see a future line of argument, or that he would not, with reason, refute a rival doctrine that has arisen—this situation does not exist.’ This, Udāyi, is the third quality for which my disciples respect me, esteem me, revere me, and venerate me, and, having respected and esteemed me, live in dependence on me.

၂၄၆. ‘‘ပုန [Pg.203] စပရံ, ဥဒါယိ, မမ သာဝကာ ယေန ဒုက္ခေန ဒုက္ခောတိဏ္ဏာ ဒုက္ခပရေတာ တေ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပုစ္ဆန္တိ, တေသာဟံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ, တေသာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေမိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန; တေ မံ ဒုက္ခသမုဒယံ… ဒုက္ခနိရောဓံ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အရိယသစ္စံ ပုစ္ဆန္တိ, တေသာဟံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အရိယသစ္စံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ, တေသာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေမိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန. ယမ္ပုဒါယိ, မမ သာဝကာ ယေန ဒုက္ခေန ဒုက္ခောတိဏ္ဏာ ဒုက္ခပရေတာ တေ မံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပုစ္ဆန္တိ, တေသာဟံ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ, တေသာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေမိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန. တေ မံ ဒုက္ခသမုဒယံ … ဒုက္ခနိရောဓံ… ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အရိယသစ္စံ ပုစ္ဆန္တိ. တေသာဟံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိံ ပဋိပဒံ အရိယသစ္စံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောမိ. တေသာဟံ စိတ္တံ အာရာဓေမိ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန. အယံ ခေါ, ဥဒါယိ, စတုတ္ထော ဓမ္မော ယေန မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

246. Furthermore, Udāyī, my disciples who are beset by suffering, overcome by suffering, approach me and ask about the Noble Truth of Suffering. When asked, I explain the Noble Truth of Suffering to them, and by means of explaining the question, I satisfy their minds. They ask me about the Noble Truth of the Origin of Suffering… the Noble Truth of the Cessation of Suffering… the Noble Truth of the Path leading to the Cessation of Suffering. When asked, I explain the Noble Truth of the Path leading to the Cessation of Suffering to them, and by means of explaining the question, I satisfy their minds. Indeed, Udāyī, my disciples who are beset by suffering, overcome by suffering, approach me and ask about the Noble Truth of Suffering. When asked, I explain the Noble Truth of Suffering to them, and by means of explaining the question, I satisfy their minds. They ask me about the Noble Truth of the Origin of Suffering… the Noble Truth of the Cessation of Suffering… the Noble Truth of the Path leading to the Cessation of Suffering. When asked, I explain the Noble Truth of the Path leading to the Cessation of Suffering to them, and by means of explaining the question, I satisfy their minds. This, Udāyī, is the fourth reason for which my disciples respect, revere, esteem, and venerate me; and having respected and revered me, they dwell in dependence on me.

၂၄၇. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ; ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရတိ… စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿီ ဝိဟရတိ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

247. Furthermore, Udāyī, I have declared a practice to my disciples, by practicing in which manner my disciples develop the four foundations of mindfulness. Here, Udāyī, a monk dwells contemplating the body in the body—ardent, clearly comprehending, and mindful, having subdued covetousness and displeasure in the world. He dwells contemplating feelings in feelings… he dwells contemplating the mind in the mind… he dwells contemplating phenomena in phenomena—ardent, clearly comprehending, and mindful, having subdued covetousness and displeasure in the world. And in that practice, many of my disciples dwell, having reached the culmination and perfection of direct knowledge.

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ, ဝါယမတိ, ဝီရိယံ အာရဘတိ, စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ, ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ, ဝါယမတိ, ဝီရိယံ အာရဘတိ, စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ, ပဒဟတိ; အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ, ဝါယမတိ, ဝီရိယံ အာရဘတိ, စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ, ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ, ဝါယမတိ, ဝီရိယံ အာရဘတိ, စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ, ပဒဟတိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

Furthermore, Udāyī, I have declared a practice to my disciples, by practicing in which manner my disciples develop the four right exertions. Here, Udāyī, for the non-arising of unarisen, evil, unwholesome states, a monk generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives. For the abandoning of arisen, evil, unwholesome states, he generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives. For the arising of unarisen wholesome states, he generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives. For the maintenance, non-confusion, increase, abundance, development, and fulfillment of arisen wholesome states, he generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives. And in that practice, many of my disciples dwell, having reached the culmination and perfection of direct knowledge.

‘‘ပုန [Pg.204] စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒေ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဝီရိယသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, စိတ္တသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

Furthermore, Udāyī, I have declared a practice to my disciples, by practicing in which manner my disciples develop the four bases of spiritual power. Here, Udāyī, a monk develops the basis of spiritual power that is endowed with concentration due to desire and the formations of striving; he develops the basis of spiritual power that is endowed with concentration due to energy and the formations of striving; he develops the basis of spiritual power that is endowed with concentration due to mind and the formations of striving; he develops the basis of spiritual power that is endowed with concentration due to investigation and the formations of striving. And in that practice, many of my disciples dwell, having reached the culmination and perfection of direct knowledge.

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ ဥပသမဂါမိံ သမ္ဗောဓဂါမိံ; ဝီရိယိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ…ပေ… သတိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ… သမာဓိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ… ပညိန္ဒြိယံ ဘာဝေတိ ဥပသမဂါမိံ သမ္ဗောဓဂါမိံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

Furthermore, Udāyī, I have declared a practice to my disciples, by practicing in which manner my disciples develop the five faculties. Here, Udāyī, a monk develops the faculty of faith, which leads to peace and to awakening; he develops the faculty of energy… the faculty of mindfulness… the faculty of concentration… he develops the faculty of wisdom, which leads to peace and to awakening. And in that practice, many of my disciples dwell, having reached the culmination and perfection of direct knowledge.

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ပဉ္စ ဗလာနိ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သဒ္ဓါဗလံ ဘာဝေတိ ဥပသမဂါမိံ သမ္ဗောဓဂါမိံ; ဝီရိယဗလံ ဘာဝေတိ…ပေ… သတိဗလံ ဘာဝေတိ… သမာဓိဗလံ ဘာဝေတိ… ပညာဗလံ ဘာဝေတိ ဥပသမဂါမိံ သမ္ဗောဓဂါမိံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

Furthermore, Udāyī, I have declared a practice to my disciples, by practicing in which manner my disciples develop the five powers. Here, Udāyī, a monk develops the power of faith, which leads to peace and to awakening; he develops the power of energy… the power of mindfulness… the power of concentration… he develops the power of wisdom, which leads to peace and to awakening. And in that practice, many of my disciples dwell, having reached the culmination and perfection of direct knowledge.

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂေ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ; ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ…ပေ… ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ… ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂံ ဘာဝေတိ ဝိဝေကနိဿိတံ ဝိရာဂနိဿိတံ နိရောဓနိဿိတံ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

Furthermore, Udāyī, I have declared a practice to my disciples, by practicing in which manner my disciples develop the seven factors of enlightenment. Here, Udāyī, a monk develops the enlightenment factor of mindfulness, which is based on seclusion, based on dispassion, based on cessation, and matures in relinquishment; he develops the enlightenment factor of investigation of phenomena… the enlightenment factor of energy… the enlightenment factor of rapture… the enlightenment factor of tranquility… the enlightenment factor of concentration… he develops the enlightenment factor of equanimity, which is based on seclusion, based on dispassion, based on cessation, and matures in relinquishment. And in that practice, many of my disciples dwell, having reached the culmination and perfection of direct knowledge.

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဘာဝေတိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပံ ဘာဝေတိ, သမ္မာဝါစံ ဘာဝေတိ, သမ္မာကမ္မန္တံ ဘာဝေတိ, သမ္မာအာဇီဝံ ဘာဝေတိ, သမ္မာဝါယာမံ ဘာဝေတိ, သမ္မာသတိံ [Pg.205] ဘာဝေတိ, သမ္မာသမာဓိံ ဘာဝေတိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

Furthermore, Udāyī, I have declared to my disciples the practice, practicing in accordance with which my disciples develop the noble eightfold path. Here, Udāyī, a bhikkhu develops right view, develops right intention, develops right speech, develops right action, develops right livelihood, develops right effort, develops right mindfulness, and develops right concentration. And in that, many of my disciples dwell, having reached the perfection that is the culmination of direct knowledge.

၂၄၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခေ ဘာဝေန္တိ. ရူပီ ရူပါနိ ပဿတိ, အယံ ပဌမော ဝိမောက္ခော; အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ, အယံ ဒုတိယော ဝိမောက္ခော; သုဘန္တေဝ အဓိမုတ္တော ဟောတိ, အယံ တတိယော ဝိမောက္ခော; သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ စတုတ္ထော ဝိမောက္ခော; သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ပဉ္စမော ဝိမောက္ခော; သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ ဆဋ္ဌော ဝိမောက္ခော; သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ သတ္တမော ဝိမောက္ခော; သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, အယံ အဋ္ဌမော ဝိမောက္ခော. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

248. Furthermore, Udāyī, I have declared to my disciples the practice, practicing in accordance with which my disciples develop the eight liberations. One with form sees forms; this is the first liberation. Internally perceiving no form, one sees forms externally; this is the second liberation. One is intent only on 'it is beautiful'; this is the third liberation. By completely transcending perceptions of form, with the disappearance of perceptions of resistance, by not attending to perceptions of diversity, considering 'space is infinite,' one enters and dwells in the sphere of infinite space; this is the fourth liberation. By completely transcending the sphere of infinite space, considering 'consciousness is infinite,' one enters and dwells in the sphere of infinite consciousness; this is the fifth liberation. By completely transcending the sphere of infinite consciousness, considering 'there is nothing,' one enters and dwells in the sphere of nothingness; this is the sixth liberation. By completely transcending the sphere of nothingness, one enters and dwells in the sphere of neither-perception-nor-non-perception; this is the seventh liberation. By completely transcending the sphere of neither-perception-nor-non-perception, one enters and dwells in the cessation of perception and feeling; this is the eighth liberation. And in that, many of my disciples dwell, having reached the perfection that is the culmination of direct knowledge.

၂၄၉. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အဋ္ဌ အဘိဘာယတနာနိ ဘာဝေန္တိ. အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဌမံ အဘိဘာယတနံ.

249. Furthermore, Udāyī, I have declared to my disciples the practice, practicing in accordance with which my disciples develop the eight bases of mastery. A certain person, perceiving form internally, sees forms externally that are limited, of good and bad color. He is one who perceives thus: 'Having mastered them, I know, I see.' This is the first base of mastery.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ ရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဒုတိယံ အဘိဘာယတနံ.

A certain person, perceiving form internally, sees forms externally that are measureless, of good and bad color. He is one who perceives thus: 'Having mastered them, I know, I see.' This is the second base of mastery.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပရိတ္တာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ တတိယံ အဘိဘာယတနံ.

A certain person, perceiving no form internally, sees forms externally that are limited, of good and bad color. He is one who perceives thus: 'Having mastered them, I know, I see.' This is the third base of mastery.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ အပ္ပမာဏာနိ သုဝဏ္ဏဒုဗ္ဗဏ္ဏာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ စတုတ္ထံ အဘိဘာယတနံ.

A certain person, perceiving no form internally, sees forms externally that are measureless, of good and bad color. He is one who perceives thus: 'Having mastered them, I know, I see.' This is the fourth base of mastery.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ [Pg.206] အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဥမာပုပ္ဖံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ, သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ နီလံ နီလဝဏ္ဏံ နီလနိဒဿနံ နီလနိဘာသံ; ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ နီလာနိ နီလဝဏ္ဏာနိ နီလနိဒဿနာနိ နီလနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ ပဉ္စမံ အဘိဘာယတနံ.

A certain person, perceiving no form internally, sees forms externally that are blue, of blue color, seen as blue, with a blue radiance. Just as the flax flower is blue, of blue color, seen as blue, with a blue radiance; or just as that cloth from Bārāṇasī, smooth on both sides, is blue, of blue color, seen as blue, with a blue radiance; in the very same way, a certain person, perceiving no form internally, sees forms externally that are blue, of blue color, seen as blue, with a blue radiance. He is one who perceives thus: 'Having mastered them, I know, I see.' This is the fifth base of mastery.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ကဏိကာရပုပ္ဖံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ, သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ပီတံ ပီတဝဏ္ဏံ ပီတနိဒဿနံ ပီတနိဘာသံ; ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ပီတာနိ ပီတဝဏ္ဏာနိ ပီတနိဒဿနာနိ ပီတနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ ဆဋ္ဌံ အဘိဘာယတနံ.

A certain person, perceiving no form internally, sees forms externally that are yellow, of yellow color, seen as yellow, with a yellow radiance. Just as the kaṇikāra flower is yellow, of yellow color, seen as yellow, with a yellow radiance; or just as that cloth from Bārāṇasī, smooth on both sides, is yellow, of yellow color, seen as yellow, with a yellow radiance; in the very same way, a certain person, perceiving no form internally, sees forms externally that are yellow, of yellow color, seen as yellow, with a yellow radiance. He is one who perceives thus: 'Having mastered them, I know, I see.' This is the sixth base of mastery.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ, သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ လောဟိတကံ လောဟိတကဝဏ္ဏံ လောဟိတကနိဒဿနံ လောဟိတကနိဘာသံ; ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ လောဟိတကာနိ လောဟိတကဝဏ္ဏာနိ လောဟိတကနိဒဿနာနိ လောဟိတကနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ ဧဝံ သညီ ဟောတိ. ဣဒံ သတ္တမံ အဘိဘာယတနံ.

A certain person, perceiving no form internally, sees forms externally that are red, of red color, seen as red, with a red radiance. Just as the bandhujīvaka flower is red, of red color, seen as red, with a red radiance; or just as that cloth from Bārāṇasī, smooth on both sides, is red, of red color, seen as red, with a red radiance; in the very same way, a certain person, perceiving no form internally, sees forms externally that are red, of red color, seen as red, with a red radiance. He is one who perceives thus: 'Having mastered them, I know, I see.' This is the seventh base of mastery.

‘‘အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ. သေယျထာပိ နာမ ဩသဓိတာရကာ ဩဒါတာ ဩဒါတဝဏ္ဏာ ဩဒါတနိဒဿနာ ဩဒါတနိဘာသာ, သေယျထာပိ ဝါ ပန တံ ဝတ္ထံ ဗာရာဏသေယျကံ ဥဘတောဘာဂဝိမဋ္ဌံ ဩဒါတံ ဩဒါတဝဏ္ဏံ ဩဒါတနိဒဿနံ ဩဒါတနိဘာသံ; ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ ဧကော ဗဟိဒ္ဓါ ရူပါနိ ပဿတိ ဩဒါတာနိ ဩဒါတဝဏ္ဏာနိ ဩဒါတနိဒဿနာနိ ဩဒါတနိဘာသာနိ. ‘တာနိ အဘိဘုယျ ဇာနာမိ[Pg.207], ပဿာမီ’တိ ဧဝံသညီ ဟောတိ. ဣဒံ အဋ္ဌမံ အဘိဘာယတနံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

One who perceives no form internally sees forms externally, white, white in color, seen as white, and with a white radiance. Just as the morning star is white, white in color, seen as white, and with a white radiance, or like Benares cloth, smooth on both sides, white, white in color, seen as white, and with a white radiance—just so, one who perceives no form internally sees forms externally, white, white in color, seen as white, and with a white radiance. ‘Having mastered them, I shall know, I shall see’—thus he is percipient. This is the eighth base of mastery. And many of my disciples dwell having attained the ultimate perfection of direct knowledge.

၂၅၀. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဒသ ကသိဏာယတနာနိ ဘာဝေန္တိ. ပထဝီကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ; အာပေါကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ…ပေ… တေဇောကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ဝါယောကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… နီလကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ပီတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… လောဟိတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… ဩဒါတကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ… အာကာသကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ … ဝိညာဏကသိဏမေကော သဉ္ဇာနာတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ အဒွယံ အပ္ပမာဏံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

250. Furthermore, Udāyi, I have declared to my disciples the practice by which, having undertaken it, my disciples develop the ten kasiṇa-bases. One cognizes the earth kasiṇa above, below, across, as non-dual, as limitless. One cognizes the water kasiṇa... the fire kasiṇa... the air kasiṇa... the blue kasiṇa... the yellow kasiṇa... the red kasiṇa... the white kasiṇa... the space kasiṇa... One cognizes the consciousness kasiṇa above, below, across, as non-dual, as limitless. And there, many of my disciples dwell having attained the ultimate perfection of direct knowledge.

၂၅၁. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ စတ္တာရိ ဈာနာနိ ဘာဝေန္တိ. ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဒက္ခော နှာပကော ဝါ နှာပကန္တေဝါသီ ဝါ ကံသထာလေ နှာနီယစုဏ္ဏာနိ အာကိရိတွာ ဥဒကေန ပရိပ္ဖောသကံ ပရိပ္ဖောသကံ သန္နေယျ, သာယံ နှာနီယပိဏ္ဍိ သ္နေဟာနုဂတာ သ္နေဟပရေတော သန္တရဗာဟိရာ ဖုဋာ သ္နေဟေန န စ ပဂ္ဃရိဏီ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဝိဝေကဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

251. Furthermore, Udāyi, I have declared to my disciples the practice by which, having undertaken it, my disciples develop the four jhānas. Here, Udāyi, a bhikkhu, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by initial and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. He drenches, permeates, fills, and suffuses this very body with the rapture and happiness born of seclusion, so that there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and happiness born of seclusion. Just as, Udāyi, a skilled bath attendant or his apprentice, having poured bath powder into a bronze vessel, would knead it while sprinkling it again and again with water, so that the ball of bath powder is followed by moisture, suffused by moisture, pervaded by moisture inside and out, yet does not drip—so too, Udāyi, a bhikkhu drenches, permeates, fills, and suffuses this very body with the rapture and happiness born of seclusion, so that there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and happiness born of seclusion.

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ[Pg.208]. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဥဒကရဟဒေါ ဂမ္ဘီရော ဥဗ္ဘိဒေါဒကော. တဿ နေဝဿ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ဥတ္တရာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, န ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ ဥဒကဿ အာယမုခံ, ဒေဝေါ စ န ကာလေန ကာလံ သမ္မာ ဓာရံ အနုပ္ပဝေစ္ဆေယျ; အထ ခေါ တမှာဝ ဥဒကရဟဒါ သီတာ ဝါရိဓာရာ ဥဗ္ဘိဇ္ဇိတွာ တမေဝ ဥဒကရဟဒံ သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္ဒေယျ ပရိသန္ဒေယျ ပရိပူရေယျ ပရိပ္ဖရေယျ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ဥဒကရဟဒဿ သီတေန ဝါရိနာ အပ္ဖုဋံ အဿ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ သမာဓိဇေန ပီတိသုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

Furthermore, Udāyi, with the stilling of initial and sustained thought, a bhikkhu enters and dwells in the second jhāna, which has internal tranquility and unification of mind, is without initial and sustained thought, and is with rapture and happiness born of concentration. He drenches, permeates, fills, and suffuses this very body with the rapture and happiness born of concentration, so that there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and happiness born of concentration. Just as, Udāyi, there might be a deep lake with water welling up, with no inlet for water from the east, west, north, or south, and the sky would not from time to time send down proper showers, yet a cool spring of water, having welled up from that lake, would drench, permeate, fill, and suffuse that very lake with cool water, so that there would be no part of the entire lake unpervaded by the cool water—so too, Udāyi, a bhikkhu drenches, permeates, fills, and suffuses this very body with the rapture and happiness born of concentration, so that there is no part of his entire body unpervaded by the rapture and happiness born of concentration.

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဥပ္ပလိနိယံ ဝါ ပဒုမိနိယံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကိနိယံ ဝါ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ အန္တော နိမုဂ္ဂပေါသီနိ, တာနိ ယာဝ စဂ္ဂါ ယာဝ စ မူလာ သီတေန ဝါရိနာ အဘိသန္နာနိ ပရိသန္နာနိ ပရိပူရာနိ ပရိပ္ဖုဋာနိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတံ, ဥပ္ပလာနံ ဝါ ပဒုမာနံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနံ ဝါ သီတေန ဝါရိနာ အပ္ဖုဋံ အဿ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အဘိသန္ဒေတိ ပရိသန္ဒေတိ ပရိပူရေတိ ပရိပ္ဖရတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ နိပ္ပီတိကေန သုခေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ.

Furthermore, Udāyi, with the fading away of rapture, a bhikkhu enters and dwells in the third jhāna. He drenches, permeates, fills, and suffuses this very body with happiness devoid of rapture, so that there is no part of his entire body unpervaded by happiness devoid of rapture. Just as, Udāyi, in a pond of blue lotuses, or red lotuses, or white lotuses, some blue lotuses, red lotuses, or white lotuses are born in the water, grown in the water, remain in the water, and are nourished submerged within the water; they are, from their tips to their roots, drenched, permeated, filled, and suffused with cool water, so that there is no part of all those blue, red, or white lotuses unpervaded by cool water—so too, Udāyi, a bhikkhu drenches, permeates, fills, and suffuses this very body with happiness devoid of rapture, so that there is no part of his entire body unpervaded by happiness devoid of rapture.

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သော ဣမမေဝ ကာယံ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန ဖရိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော ဩဒါတေန ဝတ္ထေန သသီသံ ပါရုပိတွာ နိသိန္နော အဿ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ဩဒါတေန ဝတ္ထေန [Pg.209] အပ္ဖုဋံ အဿ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဣမမေဝ ကာယံ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန ဖရိတွာ နိသိန္နော ဟောတိ, နာဿ ကိဉ္စိ သဗ္ဗာဝတော ကာယဿ ပရိသုဒ္ဓေန စေတသာ ပရိယောဒါတေန အပ္ဖုဋံ ဟောတိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

Furthermore, Udāyi, with the abandoning of pleasure and pain, and with the previous disappearance of joy and grief, a bhikkhu enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither painful nor pleasant and has a purity of mindfulness due to equanimity. He sits, having pervaded this very body with a pure, bright mind, so that there is no part of his entire body unpervaded by a pure, bright mind. Just as, Udāyi, a man might sit wrapped from head to foot in a white cloth, so that there is no part of his entire body untouched by the white cloth; even so, Udāyi, a bhikkhu sits, having pervaded this very body with a pure, bright mind, so that there is no part of his entire body unpervaded by a pure, bright mind. And in that respect, many of my disciples dwell having reached the consummation and perfection of direct knowledge.

၂၅၂. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဧဝံ ပဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ မေ ကာယော ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ဩဒနကုမ္မာသူပစယော အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မော; ဣဒဉ္စ ပန မေ ဝိညာဏံ ဧတ္ထ သိတံ ဧတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓံ’. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော; တတြိဒံ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ. တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော ဟတ္ထေ ကရိတွာ ပစ္စဝေက္ခေယျ – ‘အယံ ခေါ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နော; တတြိဒံ သုတ္တံ အာဝုတံ နီလံ ဝါ ပီတံ ဝါ လောဟိတံ ဝါ ဩဒါတံ ဝါ ပဏ္ဍုသုတ္တံ ဝါ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဧဝံ ပဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ မေ ကာယော ရူပီ စာတုမဟာဘူတိကော မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝေါ ဩဒနကုမ္မာသူပစယော အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မော; ဣဒဉ္စ ပန မေ ဝိညာဏံ ဧတ္ထ သိတံ ဧတ္ထ ပဋိဗဒ္ဓ’န္တိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

252. Furthermore, Udāyi, I have declared a practice to my disciples, and by practicing accordingly, my disciples understand thus: ‘This body of mine is material, composed of the four great elements, born of mother and father, nourished by rice and gruel, subject to impermanence, rubbing, massaging, breaking up, and dissolution; and this consciousness of mine is dependent on it, bound to it.’ Just as, Udāyi, there might be a beryl gem—fine, of good stock, eight-faceted, well-fashioned, clear, exceptionally clear, and endowed with all excellent qualities; and through it is threaded a blue, or yellow, or red, or white, or pale-yellow thread. A man with good eyesight, taking it in his hand, would examine it thus: ‘This is a beryl gem—fine, of good stock, eight-faceted, well-fashioned, clear, exceptionally clear, and endowed with all excellent qualities; and through it is threaded this blue, or yellow, or red, or white, or pale-yellow thread.’ Even so, Udāyi, I have declared a practice to my disciples, and by practicing accordingly, my disciples understand thus: ‘This body of mine is material, composed of the four great elements, born of mother and father, nourished by rice and gruel, subject to impermanence, rubbing, massaging, breaking up, and dissolution; and this consciousness of mine is dependent on it, bound to it.’ And in that respect, many of my disciples dwell having reached the consummation and perfection of direct knowledge.

၂၅၃. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဣမမှာ ကာယာ အညံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနန္တိ ရူပိံ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယံ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော မုဉ္ဇမှာ ဤသိကံ ပဗ္ဗာဟေယျ; တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ မုဉ္ဇော, အယံ ဤသိကာ; အညော မုဉ္ဇော, အညာ ဤသိကာ; မုဉ္ဇမှာတွေဝ ဤသိကာ ပဗ္ဗာဠှာ’တိ. သေယျထာ ဝါ ပနုဒါယိ, ပုရိသော အသိံ ကောသိယာ ပဗ္ဗာဟေယျ; တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ အသိ, အယံ ကောသိ; အညော အသိ အညာ ကောသိ; ကောသိယာတွေဝ အသိ ပဗ္ဗာဠှော’တိ. သေယျထာ ဝါ, ပနုဒါယိ, ပုရိသော အဟိံ ကရဏ္ဍာ ဥဒ္ဓရေယျ; တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ အဟိ, အယံ ကရဏ္ဍော; အညော [Pg.210] အဟိ, အညော ကရဏ္ဍော; ကရဏ္ဍာတွေဝ အဟိ ဥဗ္ဘတော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဣမမှာ ကာယာ အညံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနန္တိ ရူပိံ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂိံ အဟီနိန္ဒြိယံ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

253. Furthermore, Udāyi, I have declared a practice to my disciples, and by practicing accordingly, my disciples create from this body another body—material, mind-made, complete with all its major and minor limbs, with no deficient faculties. Just as, Udāyi, a man might draw a reed from muñja grass; he would think: ‘This is the muñja grass, this is the reed; the muñja grass is one thing, the reed another; it is from the muñja grass that the reed has been drawn out.’ Or as, Udāyi, a man might draw a sword from its scabbard; he would think: ‘This is the sword, this is the scabbard; the sword is one thing, the scabbard another; it is from the scabbard that the sword has been drawn out.’ Or as, Udāyi, a man might draw a snake from a basket; he would think: ‘This is the snake, this is the basket; the snake is one thing, the basket another; it is from the basket that the snake has been drawn out.’ Even so, Udāyi, I have declared a practice to my disciples, and by practicing accordingly, my disciples create from this body another body—material, mind-made, complete with all its major and minor limbs, with no deficient faculties. And in that respect, many of my disciples dwell having reached the consummation and perfection of direct knowledge.

၂၅၄. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောန္တိ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ; အာဝိဘာဝံ, တိရောဘာဝံ; တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနာ ဂစ္ဆန္တိ, သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောန္တိ, သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆန္တိ, သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမန္တိ, သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရိမသန္တိ ပရိမဇ္ဇန္တိ, ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေန္တိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဒက္ခော ကုမ္ဘကာရော ဝါ ကုမ္ဘကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတာယ မတ္တိကာယ ယံ ယဒေဝ ဘာဇနဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ; သေယျထာ ဝါ ပနုဒါယိ, ဒက္ခော ဒန္တကာရော ဝါ ဒန္တကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတသ္မိံ ဒန္တသ္မိံ ယံ ယဒေဝ ဒန္တဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ; သေယျထာ ဝါ ပနုဒါယိ, ဒက္ခော သုဝဏ္ဏကာရော ဝါ သုဝဏ္ဏကာရန္တေဝါသီ ဝါ သုပရိကမ္မကတသ္မိံ သုဝဏ္ဏသ္မိံ ယံ ယဒေဝ သုဝဏ္ဏဝိကတိံ အာကင်္ခေယျ တံ တဒေဝ ကရေယျ အဘိနိပ္ဖာဒေယျ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘောန္တိ – ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောန္တိ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော ဟောတိ; အာဝိဘာဝံ, တိရောဘာဝံ; တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနာ ဂစ္ဆန္တိ, သေယျထာပိ အာကာသေ; ပထဝိယာပိ ဥမ္မုဇ္ဇနိမုဇ္ဇံ ကရောန္တိ, သေယျထာပိ ဥဒကေ; ဥဒကေပိ အဘိဇ္ဇမာနေ ဂစ္ဆန္တိ, သေယျထာပိ ပထဝိယံ; အာကာသေပိ ပလ္လင်္ကေန ကမန္တိ, သေယျထာပိ ပက္ခီ သကုဏော; ဣမေပိ စန္ဒိမသူရိယေ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကေ ဧဝံမဟာနုဘာဝေ ပါဏိနာ ပရိမသန္တိ ပရိမဇ္ဇန္တိ, ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန [Pg.211] ဝသံ ဝတ္တေန္တိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

254. Furthermore, Udāyi, I have declared to my disciples a path of practice. Following that path, my disciples experience manifold kinds of psychic power: being one, they become many; being many, they become one; they appear and disappear; they pass through walls, ramparts, and mountains unhindered as if through space; they dive in and out of the earth as if it were water; they walk on water without sinking as if on land; they travel cross-legged through the sky like a winged bird; they touch and stroke with their hand even the sun and moon, so mighty and powerful; they wield bodily mastery as far as the Brahma-world. Just as, Udāyi, a skilled potter or his apprentice could shape any kind of vessel he desires from well-prepared clay; or as a skilled ivory-worker or his apprentice could craft any ivory piece he desires from well-prepared ivory; or as a skilled goldsmith or his apprentice could fashion any gold ornament he desires from well-prepared gold—so too, Udāyi, I have declared to my disciples a path of practice. Following that path, my disciples experience manifold kinds of psychic power: being one, they become many; being many, they become one; they appear and disappear; they pass through walls, ramparts, and mountains unhindered as if through space; they dive in and out of the earth as if it were water; they walk on water without sinking as if on land; they travel cross-legged through the sky like a winged bird; they touch and stroke with their hand even the sun and moon, so mighty and powerful; they wield bodily mastery as far as the Brahma-world. And many of my disciples dwell having reached the perfection of the culmination of direct knowledge.

၂၅၅. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏန္တိ – ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ, ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စာတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ ဝိသုဒ္ဓါယ အတိက္ကန္တမာနုသိကာယ ဥဘော သဒ္ဒေ သုဏန္တိ – ဒိဗ္ဗေ စ မာနုသေ စ, ယေ ဒူရေ သန္တိကေ စ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

255. Furthermore, Udāyi, I have declared to my disciples a path of practice, and following that path my disciples, with the divine ear element, purified and surpassing the human, hear both kinds of sounds, divine and human, those that are far and near. Just as, Udāyi, a strong conch-blower could effortlessly make himself heard in the four directions; so too, Udāyi, I have declared to my disciples a path of practice, and following that path my disciples, with the divine ear element, purified and surpassing the human, hear both kinds of sounds, divine and human, those that are far and near. And many of my disciples dwell having reached the perfection of the culmination of direct knowledge.

၂၅၆. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနန္တိ – သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတဒေါသံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝီတမောဟံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘သင်္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိက္ခိတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘မဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အမဟဂ္ဂတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘သဥတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ ‘အနုတ္တရံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘သမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ ‘အသမာဟိတံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ; ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘ဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒဟရော ယုဝါ မဏ္ဍနကဇာတိကော အာဒါသေ ဝါ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အစ္ဆေ ဝါ ဥဒကပတ္တေ သကံ မုခနိမိတ္တံ ပစ္စဝေက္ခမာနော သကဏိကံ ဝါ ‘သကဏိက’န္တိ ဇာနေယျ, အကဏိကံ ဝါ ‘အကဏိက’န္တိ ဇာနေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနန္တိ – သရာဂံ [Pg.212] ဝါ စိတ္တံ ‘သရာဂံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ…ပေ… သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ… ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ… သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ… ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ… သင်္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ… အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ… သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ… အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ… သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ… အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ… ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ ‘အဝိမုတ္တံ စိတ္တ’န္တိ ပဇာနန္တိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

256. Furthermore, Udāyi, I have declared to my disciples the path by which, when my disciples have followed it, they know the mind of other beings, of other persons, having encompassed it with their own mind: they know a mind with lust as 'a mind with lust,' and a mind without lust as 'a mind without lust'; they know a mind with aversion as 'a mind with aversion,' and a mind without aversion as 'a mind without aversion'; they know a mind with delusion as 'a mind with delusion,' and a mind without delusion as 'a mind without delusion'; they know a contracted mind as 'a contracted mind,' and a distracted mind as 'a distracted mind'; they know an exalted mind as 'an exalted mind,' and an unexalted mind as 'an unexalted mind'; they know a surpassable mind as 'a surpassable mind,' and an unsurpassable mind as 'an unsurpassable mind'; they know a concentrated mind as 'a concentrated mind,' and an unconcentrated mind as 'an unconcentrated mind'; they know a liberated mind as 'a liberated mind,' and an unliberated mind as 'an unliberated mind.' Just as, Udāyi, a woman or a man—young, youthful, fond of adornment—would examine their own facial reflection in a clean, bright mirror or in a bowl of clear water, knowing 'it has a blemish' if there is a blemish, or 'it has no blemish' if there is none; in the same way, Udāyi, I have declared to my disciples the path by which, when my disciples have followed it, they know the mind of other beings, of other persons, having encompassed it with their own mind: they know a mind with lust as 'a mind with lust,' a mind without lust... and so on... a mind with aversion... a mind without aversion... a mind with delusion... a mind without delusion... a contracted mind... a distracted mind... an exalted mind... an unexalted mind... a surpassable mind... an unsurpassable mind... a concentrated mind... an unconcentrated mind... a liberated mind... they know an unliberated mind as 'an unliberated mind.' And in this, many of my disciples abide, having attained the ultimate perfection of direct knowledge.

၂၅၇. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ, အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော သကမှာ ဂါမာ အညံ ဂါမံ ဂစ္ဆေယျ, တမှာပိ ဂါမာ အညံ ဂါမံ ဂစ္ဆေယျ; သော တမှာ ဂါမာ သကံယေဝ ဂါမံ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ; တဿ ဧဝမဿ – ‘အဟံ ခေါ သကမှာ ဂါမာ အညံ ဂါမံ အဂစ္ဆိံ, တတြ ဧဝံ အဋ္ဌာသိံ ဧဝံ နိသီဒိံ ဧဝံ အဘာသိံ ဧဝံ တုဏှီ အဟောသိံ; တမှာပိ ဂါမာ အမုံ ဂါမံ အဂစ္ဆိံ, တတြာပိ ဧဝံ အဋ္ဌာသိံ ဧဝံ နိသီဒိံ ဧဝံ အဘာသိံ ဧဝံ တုဏှီ အဟောသိံ, သောမှိ တမှာ ဂါမာ သကံယေဝ ဂါမံ ပစ္စာဂတော’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တိ. တတြ စ ပန မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

257. Furthermore, Udāyi, I have declared to my disciples the path by which, when my disciples have followed it, they recollect their manifold past lives—that is, one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births, many eons of world-contraction, many eons of world-expansion, many eons of world-contraction and expansion: 'There I was, of such a name, such a clan, such an appearance, such food, experiencing such pleasure and pain, with such a lifespan. Passing away from there, I arose elsewhere. There too I was of such a name, such a clan, such an appearance, such food, experiencing such pleasure and pain, with such a lifespan. Passing away from there, I was reborn here.' Thus they recollect their manifold past lives with their aspects and details. Just as, Udāyi, a man might go from his own village to another village, and from that village to yet another village, and then return from that village back to his own village. He would think: 'I went from my own village to another village, where I stood thus, sat thus, spoke thus, and was silent thus. From that village, I went to that other village, where I also stood thus, sat thus, spoke thus, and was silent thus. I am he who has returned from that village to my own village.' In the same way, Udāyi, I have declared to my disciples the path by which, when my disciples have followed it, they recollect their manifold past lives—that is, one birth... and so on... Thus they recollect their manifold past lives with their aspects and details. And in this, many of my disciples abide, having attained the ultimate perfection of direct knowledge.

၂၅၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ [Pg.213] ပဿန္တိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနန္တိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ; ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿန္တိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနန္တိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ဒွေ အဂါရာ သဒွါရာ. တတြ စက္ခုမာ ပုရိသော မဇ္ဈေ ဌိတော ပဿေယျ မနုဿေ ဂေဟံ ပဝိသန္တေပိ နိက္ခမန္တေပိ အနုစင်္ကမန္တေပိ အနုဝိစရန္တေပိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿန္တိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနန္တိ…ပေ… တတြ စ ပ မေ သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ.

258. Furthermore, Udāyi, I have declared to my disciples the path by which, when my disciples have followed it, they with the divine eye—purified and surpassing the human—see beings passing away and being reborn, inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate, and understand how beings fare according to their actions: ‘Indeed, these beings who engaged in misconduct of body, speech, and mind, who were revilers of the noble ones, held wrong views, and undertook actions based on wrong views—after the breakup of the body, after death, have been reborn in a state of loss, a bad destination, the lower realms, even hell. But these beings who engaged in good conduct of body, speech, and mind, who were not revilers of the noble ones, held right views, and undertook actions based on right views—after the breakup of the body, after death, have been reborn in a good destination, a heavenly world.’ Thus, with the divine eye—purified and surpassing the human—they see beings passing away and being reborn, inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate, and understand how beings fare according to their actions. Just as, Udāyi, if there were two houses with doors, and a man with good sight standing in the middle could see people entering the house, exiting from the house, walking to and fro, and moving about; in the same way, Udāyi, I have declared to my disciples the path by which, when my disciples have followed it, they with the divine eye—purified and surpassing the human—see beings passing away and being reborn, inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate, and understand how beings fare according to their actions. And in this matter, many of my disciples abide having attained the ultimate perfection in direct knowledge.

၂၅၉. ‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပဗ္ဗတသင်္ခေပေ ဥဒကရဟဒေါ အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော, တတ္ထ စက္ခုမာ ပုရိသော တီရေ ဌိတော ပဿေယျ သိပ္ပိသမ္ဗုကမ္ပိ သက္ခရကဌလမ္ပိ မစ္ဆဂုမ္ဗမ္ပိ စရန္တမ္ပိ တိဋ္ဌန္တမ္ပိ. တဿ ဧဝမဿ – ‘အယံ ခေါ ဥဒကရဟဒေါ အစ္ဆော ဝိပ္ပသန္နော အနာဝိလော, တတြိမေ သိပ္ပိသမ္ဗုကာပိ သက္ခရကဌလာပိ မစ္ဆဂုမ္ဗာပိ စရန္တိပိ တိဋ္ဌန္တိပီ’တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဥဒါယိ, အက္ခာတာ မယာ သာဝကာနံ ပဋိပဒါ, ယထာပဋိပန္နာ မေ သာဝကာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. တတြ စ ပန မေ [Pg.214] သာဝကာ ဗဟူ အဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ ဝိဟရန္တိ. အယံ ခေါ, ဥဒါယိ, ပဉ္စမော ဓမ္မော ယေန မမ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တိ.

259. Furthermore, Udāyi, I have declared to my disciples the path by which, when my disciples have followed it, through the destruction of the taints, they dwell having attained the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having realized it for themselves with direct knowledge in this very life. Just as, Udāyi, in a mountain gorge there is a pool of water, clear, limpid, undisturbed, and a man with good sight standing on the bank would see oysters and snails, gravel and potsherds, and schools of fish moving about or staying still. He would think: ‘This pool is clear, limpid, undisturbed, and here are these oysters and snails, gravel and potsherds, and schools of fish moving about or staying still.’ In the same way, Udāyi, I have declared to my disciples the path by which, when my disciples have followed it, through the destruction of the taints, they dwell having attained the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having realized it for themselves with direct knowledge in this very life. And in this matter, many of my disciples abide having attained the ultimate perfection in direct knowledge. This, Udāyi, is the fifth quality on account of which my disciples honor, respect, revere, and venerate me, and having honored and respected me, they dwell in dependence on me.

‘‘ဣမေ ခေါ, ဥဒါယိ, ပဉ္စ ဓမ္မာ ယေဟိ မမံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, သက္ကတွာ ဂရုံ ကတွာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’တိ.

These, Udāyi, are the five qualities on account of which my disciples honor, respect, revere, and venerate me; and having honored and respected me, they dwell in dependence on me.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

Thus spoke the Blessed One. The wanderer Sakuludāyī, delighted, rejoiced at the Blessed One's words.

မဟာသကုလုဒါယိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

The Great Discourse to Sakuludāyī, the seventh, is concluded.

၈. သမဏမုဏ္ဍိကသုတ္တံ

8. The Discourse to Samaṇamuṇḍika

၂၆၀. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော သမယပ္ပဝါဒကေ တိန္ဒုကာစီရေ ဧကသာလကေ မလ္လိကာယ အာရာမေ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကသတေဟိ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ သာဝတ္ထိယာ နိက္ခမိ ဒိဝါ ဒိဝဿ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂဿ ထပတိဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အကာလော ခေါ တာဝ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ; ပဋိသလ္လီနော ဘဂဝါ. မနောဘာဝနိယာနမ္ပိ ဘိက္ခူနံ အသမယော ဒဿနာယ; ပဋိသလ္လီနာ မနောဘာဝနိယာ ဘိက္ခူ. ယံနူနာဟံ ယေန သမယပ္ပဝါဒကော တိန္ဒုကာစီရော ဧကသာလကော မလ္လိကာယ အာရာမော ယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယေန သမယပ္ပဝါဒကော တိန္ဒုကာစီရော ဧကသာလကော မလ္လိကာယ အာရာမော ယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ.

260. Thus have I heard. At one time, the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in the Jeta Grove, at the monastery of Anāthapiṇḍika. Now at that time, the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā, was dwelling in Mallikā’s Park at the Tindukācīra, the single-halled place for debates, together with a great assembly of wanderers, with about five hundred wanderers. Then the carpenter Pañcakaṅga departed from Sāvatthī during the day to see the Blessed One. Then this thought occurred to the carpenter Pañcakaṅga: 'It is now an inopportune time to see the Blessed One; the Blessed One is in seclusion. It is also an inopportune time to see the monks who are developing the mind; the monks who are developing the mind are in seclusion. Suppose I were to go to Mallikā’s Park, to the Tindukācīra, the single-halled place for debates, where the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā, is staying?' Then the carpenter Pañcakaṅga went to Mallikā’s Park, to the Tindukācīra, the single-halled place for debates, where the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā, was staying.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဥန္နာဒိနိယာ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါယ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိယာ, သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ [Pg.215] အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ.

Now at that time, the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā, was sitting together with a great assembly of wanderers, who were making a loud and great noise, a resounding clamor, and speaking various kinds of worldly talk. That is to say: talk of kings, talk of thieves, talk of great ministers, talk of armies, talk of dangers, talk of battles, talk of food, talk of drink, talk of clothes, talk of beds, talk of garlands, talk of perfumes, talk of relatives, talk of vehicles, talk of villages, talk of market towns, talk of cities, talk of countries, talk of women, talk of heroes, talk of streets, talk of the potters' place, talk of departed ancestors, miscellaneous talk, speculation about the world, speculation about the sea, and talk of prosperity and decline.

အဒ္ဒသာ ခေါ ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သကံ ပရိသံ သဏ္ဌာပေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ; အယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကော အာဂစ္ဆတိ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ. ယာဝတာ ခေါ ပန သမဏဿ ဂေါတမဿ သာဝကာ ဂိဟီ ဩဒါတဝသနာ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ အယံ တေသံ အညတရော ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ. အပ္ပသဒ္ဒကာမာ ခေါ ပန တေ အာယသ္မန္တော အပ္ပသဒ္ဒဝိနီတာ အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒိနော; အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ.

The wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā, saw the carpenter Pañcakaṅga coming from afar. Having seen him, he quieted his own assembly, saying: 'Sirs, be of little sound; sirs, do not make a sound. This disciple of the ascetic Gotama, the carpenter Pañcakaṅga, is approaching. Insofar as there are lay disciples of the ascetic Gotama, clad in white, who dwell in Sāvatthī, this carpenter Pañcakaṅga is one among them. Indeed, those venerable ones desire little sound, are trained in little sound, and are speakers of praise for little sound. Perhaps, upon seeing that the assembly has little sound, he might think it fit to approach.' Then those wanderers became silent.

၂၆၁. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယေန ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဂ္ဂါဟမာနေန ပရိဗ္ဗာဇကေန သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဥဂ္ဂါဟမာနော ပရိဗ္ဗာဇကော သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘စတူဟိ ခေါ အဟံ, ဂဟပတိ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈံ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, န ကာယေန ပါပကမ္မံ ကရောတိ, န ပါပကံ ဝါစံ ဘာသတိ, န ပါပကံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပေတိ, န ပါပကံ အာဇီဝံ အာဇီဝတိ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ဂဟပတိ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈ’’န္တိ.

261. Then the carpenter Pañcakaṅga approached the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā. Having approached, he exchanged courteous greetings with the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā. After concluding this courteous and memorable talk, he sat down to one side. To the carpenter Pañcakaṅga, so seated, the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā, said this: 'Householder, I declare a person who is endowed with four qualities to be one accomplished in the wholesome, one of supreme wholesomeness, one who has attained the highest attainment, an invincible ascetic. With which four? Here, householder, one does no evil action with the body, one speaks no evil speech, one conceives no evil intention, and one does not live by an evil livelihood. Householder, it is a person endowed with these four qualities that I declare to be one accomplished in the wholesome, one of supreme wholesomeness, one who has attained the highest attainment, an invincible ascetic.'

အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ဥဂ္ဂါဟမာနဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တဿ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိ နပ္ပဋိက္ကောသိ. အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ – ‘‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ယာဝတကော အဟောသိ ဥဂ္ဂါဟမာနေန [Pg.216] ပရိဗ္ဗာဇကေန သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ.

Then the carpenter Pañcakaṅga neither delighted in nor scorned the statement of the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā. Without delighting in it or scorning it, he rose from his seat and departed, thinking: 'In the presence of the Blessed One, I will come to know the meaning of this statement.' Then the carpenter Pañcakaṅga approached the Blessed One, and having paid homage to him, sat down to one side. Seated to one side, he reported to the Blessed One the entire conversation he had with the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā.

၂၆၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ ပဉ္စကင်္ဂံ ထပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝံ သန္တေ ခေါ, ထပတိ, ဒဟရော ကုမာရော မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော သမ္ပန္နကုသလော ဘဝိဿတိ ပရမကုသလော ဥတ္တမပတ္တိပတ္တော သမဏော အယောဇ္ဈော, ယထာ ဥဂ္ဂါဟမာနဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တဿ ဝစနံ. ဒဟရဿ ဟိ, ထပတိ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ ကာယောတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပန ကာယေန ပါပကမ္မံ ကရိဿတိ, အညတြ ဖန္ဒိတမတ္တာ! ဒဟရဿ ဟိ, ထပတိ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ ဝါစာတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပန ပါပကံ ဝါစံ ဘာသိဿတိ, အညတြ ရောဒိတမတ္တာ! ဒဟရဿ ဟိ, ထပတိ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ သင်္ကပ္ပောတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပန ပါပကံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပိဿတိ, အညတြ ဝိကူဇိတမတ္တာ ! ဒဟရဿ ဟိ, ထပတိ, ကုမာရဿ မန္ဒဿ ဥတ္တာနသေယျကဿ အာဇီဝေါတိပိ န ဟောတိ, ကုတော ပန ပါပကံ အာဇီဝံ အာဇီဝိဿတိ, အညတြ မာတုထညာ! ဧဝံ သန္တေ ခေါ, ထပတိ, ဒဟရော ကုမာရော မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော သမ္ပန္နကုသလော ဘဝိဿတိ ပရမကုသလော ဥတ္တမပတ္တိပတ္တော သမဏော အယောဇ္ဈော, ယထာ ဥဂ္ဂါဟမာနဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တဿ ဝစနံ.

262. When this was said, the Blessed One spoke thus to the carpenter Pañcakaṅga: 'If that were so, carpenter, then according to the words of the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā, a young boy, slow, lying on his back, would be an ascetic accomplished in the wholesome, supremely wholesome, one who has attained the highest attainment, and invincible. For, carpenter, a young boy, slow, lying on his back, does not yet have the concept of 'body'; how then could he perform an evil action with the body, other than merely twitching? For, carpenter, a young boy, slow, lying on his back, does not yet have the concept of 'speech'; how then could he speak an evil word, other than merely crying? For, carpenter, a young boy, slow, lying on his back, does not yet have the concept of 'intention'; how then could he conceive an evil intention, other than merely whimpering? For, carpenter, a young boy, slow, lying on his back, does not yet have the concept of 'livelihood'; how then could he live by an evil livelihood, other than by suckling at his mother's breast? If that were so, carpenter, then according to the words of the wanderer Uggāhamāna, son of Samaṇamuṇḍikā, a young boy, slow, lying on his back, would be an ascetic accomplished in the wholesome, supremely wholesome, one who has attained the highest attainment, and invincible.'

၂၆၃. ‘‘စတူဟိ ခေါ အဟံ, ထပတိ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ န စေဝ သမ္ပန္နကုသလံ န ပရမကုသလံ န ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈံ, အပိ စိမံ ဒဟရံ ကုမာရံ မန္ဒံ ဥတ္တာနသေယျကံ သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတိ. ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ထပတိ, န ကာယေန ပါပကမ္မံ ကရောတိ, န ပါပကံ ဝါစံ ဘာသတိ, န ပါပကံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပေတိ, န ပါပကံ အာဇီဝံ အာဇီဝတိ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ထပတိ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ န စေဝ သမ္ပန္နကုသလံ န ပရမကုသလံ န ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈံ, အပိ စိမံ ဒဟရံ ကုမာရံ မန္ဒံ ဥတ္တာနသေယျကံ သမဓိဂယှ တိဋ္ဌတိ.

263. Carpenter, I do not declare a person endowed with four qualities to be accomplished in the wholesome, nor supremely wholesome, nor one who has attained the highest attainment, nor an invincible ascetic; and yet, he stands having surpassed this young, slow boy lying on his back. With which four? Here, carpenter, one does not perform an evil action with the body, does not speak an evil word, does not conceive an evil intention, and does not live by an evil livelihood. Carpenter, I do not declare a person endowed with these four qualities to be accomplished in the wholesome, nor supremely wholesome, nor one who has attained the highest attainment, nor an invincible ascetic; and yet, he stands having surpassed this young, slow boy lying on his back.

‘‘ဒသဟိ ခေါ အဟံ, ထပတိ, ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈံ. ဣမေ အကုသလာ သီလာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣတောသမုဋ္ဌာနာ အကုသလာ [Pg.217] သီလာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣဓ အကုသလာ သီလာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော အကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

Carpenter, I declare a person endowed with ten qualities to be accomplished in the wholesome, supremely wholesome, one who has attained the highest attainment, and an invincible ascetic. 'These are unwholesome moralities'; this, carpenter, I say is to be known. 'Unwholesome moralities arise from this source'; this, carpenter, I say is to be known. 'Here, unwholesome moralities cease without remainder'; this, carpenter, I say is to be known. 'One who practices thus is practicing for the cessation of unwholesome moralities'; this, carpenter, I say is to be known.

‘‘ဣမေ ကုသလာ သီလာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣတောသမုဋ္ဌာနာ ကုသလာ သီလာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣဓ ကုသလာ သီလာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

There are these wholesome moralities; this, carpenter, I say is to be known. There are wholesome moralities that arise from this source; this, carpenter, I say is to be known. Here, wholesome moralities cease without remainder; this, carpenter, I say is to be known. One who practices thus is one who practices for the cessation of wholesome moralities; this, carpenter, I say is to be known.

‘‘ဣမေ အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣတောသမုဋ္ဌာနာ အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣဓ အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော အကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

There are these unwholesome thoughts; this, carpenter, I say is to be known. There are unwholesome thoughts that arise from this source; this, carpenter, I say is to be known. Here, unwholesome thoughts cease without remainder; this, carpenter, I say is to be known. One who practices thus is one who practices for the cessation of unwholesome thoughts; this, carpenter, I say is to be known.

‘‘ဣမေ ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣတောသမုဋ္ဌာနာ ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဣဓ ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ; တမဟံ, ထပတိ, ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ.

There are these wholesome thoughts; this, carpenter, I say is to be known. There are wholesome thoughts that arise from this source; this, carpenter, I say is to be known. Here, wholesome thoughts cease without remainder; this, carpenter, I say is to be known. One who practices thus is one who practices for the cessation of wholesome thoughts; this, carpenter, I say is to be known.

၂၆၄. ‘‘ကတမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သီလာ? အကုသလံ ကာယကမ္မံ, အကုသလံ ဝစီကမ္မံ, ပါပကော အာဇီဝေါ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ထပတိ, အကုသလာ သီလာ.

264. And what, carpenter, are the unwholesome moralities? Unwholesome bodily action, unwholesome verbal action, and evil livelihood—these, carpenter, are called the unwholesome moralities.

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သီလာ ကိံသမုဋ္ဌာနာ? သမုဋ္ဌာနမ္ပိ နေသံ ဝုတ္တံ. ‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကတမံ စိတ္တံ? စိတ္တမ္ပိ ဟိ ဗဟုံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ. ယံ စိတ္တံ သရာဂံ သဒေါသံ သမောဟံ, ဣတောသမုဋ္ဌာနာ အကုသလာ သီလာ.

And these unwholesome moralities, carpenter, from what do they arise? Their origin has also been stated. It should be said: 'They arise from the mind.' What mind? For the mind is indeed manifold, of many kinds, of various sorts. The mind that is with greed, with hatred, with delusion—from this, the unwholesome moralities arise.

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သီလာ ကုဟိံ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ? နိရောဓောပိ နေသံ ဝုတ္တော. ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု ကာယဒုစ္စရိတံ ပဟာယ ကာယသုစရိတံ [Pg.218] ဘာဝေတိ, ဝစီဒုစ္စရိတံ ပဟာယ ဝစီသုစရိတံ ဘာဝေတိ, မနောဒုစ္စရိတံ ပဟာယ မနောသုစရိတံ ဘာဝေတိ, မိစ္ဆာဇီဝံ ပဟာယ သမ္မာဇီဝေန ဇီဝိတံ ကပ္ပေတိ – ဧတ္ထေတေ အကုသလာ သီလာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ.

And where, carpenter, do these unwholesome moralities cease without remainder? Their cessation has also been stated. Here, carpenter, a monk, having abandoned bodily misconduct, cultivates wholesome bodily conduct; having abandoned verbal misconduct, cultivates wholesome verbal conduct; having abandoned mental misconduct, cultivates wholesome mental conduct; having abandoned wrong livelihood, he makes his living by right livelihood. It is here that these unwholesome moralities cease without remainder.

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော, ထပတိ, အကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ခေါ, ထပတိ, အကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

And how, carpenter, does one practice for the cessation of unwholesome moralities? Here, carpenter, a bhikkhu generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives for the non-arising of unarisen evil, unwholesome states. He generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives for the abandoning of arisen evil, unwholesome states. He generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives for the arising of unarisen wholesome states. He generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives for the maintenance, non-fading, increase, expansion, development, and fulfillment of arisen wholesome states. Practicing in this way, carpenter, one practices for the cessation of unwholesome moralities.

၂၆၅. ‘‘ကတမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သီလာ? ကုသလံ ကာယကမ္မံ, ကုသလံ ဝစီကမ္မံ, အာဇီဝပရိသုဒ္ဓမ္ပိ ခေါ အဟံ, ထပတိ, သီလသ္မိံ ဝဒါမိ. ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ထပတိ, ကုသလာ သီလာ.

265. And what, carpenter, are wholesome moralities? Wholesome bodily action, wholesome verbal action; and I declare, carpenter, that purity of livelihood is included in morality. These, carpenter, are called wholesome moralities.

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သီလာ ကိံသမုဋ္ဌာနာ? သမုဋ္ဌာနမ္ပိ နေသံ ဝုတ္တံ. ‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကတမံ စိတ္တံ? စိတ္တမ္ပိ ဟိ ဗဟုံ အနေကဝိဓံ နာနပ္ပကာရကံ. ယံ စိတ္တံ ဝီတရာဂံ ဝီတဒေါသံ ဝီတမောဟံ, ဣတောသမုဋ္ဌာနာ ကုသလာ သီလာ.

And these wholesome moralities, carpenter, from what do they arise? Their origin has also been stated. It should be said, ‘They arise from the mind.’ What mind? For the mind is indeed manifold, of many kinds, of various sorts. Wholesome moralities arise from that mind which is free from greed, free from hatred, free from delusion.

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သီလာ ကုဟိံ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ? နိရောဓောပိ နေသံ ဝုတ္တော. ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ နော စ သီလမယော, တဉ္စ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ယတ္ထဿ တေ ကုသလာ သီလာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ.

And where, carpenter, do these wholesome moralities cease without remainder? Their cessation has also been stated. Here, carpenter, a bhikkhu is virtuous but is not made of virtue, and he understands as it truly is the liberation of mind and liberation by wisdom wherein those wholesome moralities of his cease without remainder.

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော စ, ထပတိ, ကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ[Pg.219]; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ…ပေ… အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ…ပေ… ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ခေါ, ထပတိ, ကုသလာနံ သီလာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

And how, carpenter, does one practice for the cessation of wholesome moralities? Here, carpenter, a bhikkhu—for the non-arising of unarisen evil, unwholesome states; for the abandoning of arisen evil, unwholesome states... for the arising of unarisen wholesome states... for the maintenance, non-fading, increase, expansion, development, and fulfillment of arisen wholesome states—generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives. Practicing in this way, carpenter, one practices for the cessation of wholesome moralities.

၂၆၆. ‘‘ကတမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ? ကာမသင်္ကပ္ပော, ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော, ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ထပတိ, အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ.

266. And what, carpenter, are unwholesome thoughts? The thought of sensual pleasure, the thought of ill will, the thought of cruelty—these, carpenter, are called unwholesome thoughts.

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ ကိံသမုဋ္ဌာနာ? သမုဋ္ဌာနမ္ပိ နေသံ ဝုတ္တံ. ‘သညာသမုဋ္ဌာနာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကတမာ သညာ? သညာပိ ဟိ ဗဟူ အနေကဝိဓာ နာနပ္ပကာရကာ. ကာမသညာ, ဗျာပါဒသညာ, ဝိဟိံသာသညာ – ဣတောသမုဋ္ဌာနာ အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ.

And these unwholesome thoughts, carpenter, from what do they arise? Their origin has also been stated. It should be said, ‘They arise from perception.’ What perception? For perception is indeed manifold, of many kinds, of various sorts. The perception of sensual pleasure, the perception of ill will, the perception of cruelty—from these arise unwholesome thoughts.

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ ကုဟိံ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ? နိရောဓောပိ နေသံ ဝုတ္တော. ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဧတ္ထေတေ အကုသလာ သင်္ကပ္ပာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ.

“And these unwholesome thoughts, master builder, where do they cease without remainder? Their cessation has also been stated. Here, master builder, a bhikkhu, quite secluded from sensual pleasures… enters and abides in the first jhāna; it is here that these unwholesome thoughts cease without remainder.”

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော စ, ထပတိ, အကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ…ပေ… အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ…ပေ… ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ခေါ, ထပတိ, အကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

“And how, master builder, does one practice for the cessation of unwholesome thoughts? Here, master builder, a bhikkhu generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives for the non-arising of unarisen evil, unwholesome states; for the abandoning of arisen evil, unwholesome states… for the arising of unarisen wholesome states… for the maintenance, non-fading, increase, expansion, development, and fulfillment of arisen wholesome states, he generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives. Practicing in this way, master builder, one practices for the cessation of unwholesome thoughts.”

၂၆၇. ‘‘ကတမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ? နေက္ခမ္မသင်္ကပ္ပော, အဗျာပါဒသင်္ကပ္ပော, အဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ, ထပတိ, ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ.

267. “And what, master builder, are wholesome thoughts? The thought of renunciation, the thought of non-ill will, the thought of non-cruelty—these, master builder, are called wholesome thoughts.”

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ ကိံသမုဋ္ဌာနာ? သမုဋ္ဌာနမ္ပိ နေသံ ဝုတ္တံ. ‘သညာသမုဋ္ဌာနာ’တိဿ ဝစနီယံ. ကတမာ သညာ? သညာပိ ဟိ ဗဟူ အနေကဝိဓာ [Pg.220] နာနပ္ပကာရကာ. နေက္ခမ္မသညာ, အဗျာပါဒသညာ, အဝိဟိံသာသညာ – ဣတောသမုဋ္ဌာနာ ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ.

“And these wholesome thoughts, master builder, from what do they arise? Their origin has also been stated. It should be said, ‘They arise from perception.’ What perception? For perception is indeed manifold, of many kinds, of various sorts. The perception of renunciation, the perception of non-ill will, the perception of non-cruelty—from these arise wholesome thoughts.”

‘‘ဣမေ စ, ထပတိ, ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ ကုဟိံ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ? နိရောဓောပိ နေသံ ဝုတ္တော. ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဧတ္ထေတေ ကုသလာ သင်္ကပ္ပာ အပရိသေသာ နိရုဇ္ဈန္တိ.

“And these wholesome thoughts, master builder, where do they cease without remainder? Their cessation has also been stated. Here, master builder, a bhikkhu, with the stilling of applied and sustained thought… enters and abides in the second jhāna; it is here that these wholesome thoughts cease without remainder.”

‘‘ကထံ ပဋိပန္နော စ, ထပတိ, ကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ? ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပာဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ; ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ…ပေ… အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပာဒါယ…ပေ… ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ. ဧဝံ ပဋိပန္နော ခေါ, ထပတိ, ကုသလာနံ သင်္ကပ္ပာနံ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ.

“And how, master builder, does one practice for the cessation of wholesome thoughts? Here, master builder, a bhikkhu generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives for the non-arising of unarisen evil, unwholesome states; for the abandoning of arisen evil, unwholesome states... for the arising of unarisen wholesome states... for the maintenance, non-degeneration, increase, abundance, development, and perfection of arisen wholesome states, he generates desire, makes an effort, arouses energy, exerts his mind, and strives. Practicing in this way, master builder, one practices for the cessation of wholesome thoughts.”

၂၆၈. ‘‘ကတမေဟိ စာဟံ, ထပတိ, ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈံ? ဣဓ, ထပတိ, ဘိက္ခု အသေခါယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသင်္ကပ္ပေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝါစာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာကမ္မန္တေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာအာဇီဝေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဝါယာမေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာသတိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာသမာဓိနာ သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခေန သမ္မာဉာဏေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အသေခါယ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ထပတိ, ဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဈ’’န္တိ.

268. “And by what ten qualities, master builder, do I designate a person as one accomplished in the wholesome, supreme in the wholesome, who has attained the highest attainment, an invincible contemplative? Here, master builder, a bhikkhu is endowed with the right view of one beyond training, endowed with the right intention of one beyond training, endowed with the right speech of one beyond training, endowed with the right action of one beyond training, endowed with the right livelihood of one beyond training, endowed with the right effort of one beyond training, endowed with the right mindfulness of one beyond training, endowed with the right concentration of one beyond training, endowed with the right knowledge of one beyond training, and endowed with the right liberation of one beyond training. It is by these ten qualities, master builder, that I designate a person as one accomplished in the wholesome, supreme in the wholesome, who has attained the highest attainment, an invincible contemplative.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော ပဉ္စကင်္ဂေါ ထပတိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

Thus spoke the Blessed One. The master builder Pañcakaṅga, delighted, greatly rejoiced in the Blessed One's words.

သမဏမုဏ္ဍိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

The Samaṇamuṇḍika Sutta, the eighth, is concluded.

၉. စူဠသကုလုဒါယိသုတ္တံ

9. The Shorter Discourse to Sakuludāyin

၂၆၉. ဧဝံ [Pg.221] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော မောရနိဝါပေ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမေ ပဋိဝသတိ မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ယေန မောရနိဝါပေါ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော ယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန မောရနိဝါပေါ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမော တေနုပသင်္ကမိ.

269. Thus have I heard. At one time, the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Veḷuvana, the Kalandakanivāpa. Now at that time, the wanderer Sakuludāyī was staying at the Moranivāpa, the wanderers' park, together with a large assembly of wanderers. Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Rājagaha for alms-food. Then it occurred to the Blessed One: “It is still too early to walk for alms-food in Rājagaha. What if I were to approach the Moranivāpa, the wanderers' park, where the wanderer Sakuludāyī is?” Then the Blessed One approached the Moranivāpa, the wanderers' park.

တေန ခေါ ပန သမယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော မဟတိယာ ပရိဗ္ဗာဇကပရိသာယ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ ဥန္နာဒိနိယာ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါယ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တိယာ, သေယျထိဒံ – ရာဇကထံ စောရကထံ မဟာမတ္တကထံ သေနာကထံ ဘယကထံ ယုဒ္ဓကထံ အန္နကထံ ပါနကထံ ဝတ္ထကထံ သယနကထံ မာလာကထံ ဂန္ဓကထံ ဉာတိကထံ ယာနကထံ ဂါမကထံ နိဂမကထံ နဂရကထံ ဇနပဒကထံ ဣတ္ထိကထံ သူရကထံ ဝိသိခါကထံ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထံ ပုဗ္ဗပေတကထံ နာနတ္တကထံ လောကက္ခာယိကံ သမုဒ္ဒက္ခာယိကံ ဣတိဘဝါဘဝကထံ ဣတိ ဝါ. အဒ္ဒသာ ခေါ သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သကံ ပရိသံ သဏ္ဌာပေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော ဟောန္တု, မာ ဘောန္တော သဒ္ဒမကတ္ထ. အယံ သမဏော ဂေါတမော အာဂစ္ဆတိ; အပ္ပသဒ္ဒကာမော ခေါ ပန သော အာယသ္မာ အပ္ပသဒ္ဒဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ. အပ္ပေဝ နာမ အပ္ပသဒ္ဒံ ပရိသံ ဝိဒိတွာ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ. အထ ခေါ တေ ပရိဗ္ဗာဇကာ တုဏှီ အဟေသုံ.

Now at that time, the wanderer Sakuludāyī was sitting together with a large assembly of wanderers, making a loud, great, and echoing sound, engaged in various kinds of base talk, that is to say: talk of kings, talk of thieves, talk of great ministers, talk of armies, talk of dangers, talk of battles, talk of food, talk of drink, talk of clothing, talk of beds, talk of garlands, talk of perfumes, talk of relatives, talk of vehicles, talk of villages, talk of market towns, talk of cities, talk of countries, talk of women, talk of heroes, street-corner talk, talk at the well, talk of the departed, miscellaneous talk, speculations about the world, speculations about the ocean, and talk of prosperity and decline. The wanderer Sakuludāyī saw the Blessed One coming from afar. Having seen him, he quieted his own assembly, saying: “Sirs, be quiet. Sirs, do not make a sound. This contemplative Gotama is coming. That venerable one is a lover of quiet and speaks in praise of quiet. Perhaps, upon seeing a quiet assembly, he might think it worthwhile to approach.” Then those wanderers became silent.

၂၇၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ ယေန သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ. သွာဂတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော. စိရဿံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိယာယမကာသိ ယဒိဒံ ဣဓာဂမနာယ. နိသီဒတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ; ဣဒမာသနံ ပညတ္တ’’န္တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. သကုလုဒါယီပိ ခေါ ပရိဗ္ဗာဇကော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ သကုလုဒါယိံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ, ဥဒါယိ, ဧတရဟိ [Pg.222] ကထာယ သန္နိသိန္နာ, ကာ စ ပန ဝေါ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ’’တိ? ‘‘တိဋ္ဌတေသာ, ဘန္တေ, ကထာ ယာယ မယံ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ. နေသာ, ဘန္တေ, ကထာ ဘဂဝတော ဒုလ္လဘာ ဘဝိဿတိ ပစ္ဆာပိ သဝနာယ. ယဒါဟံ, ဘန္တေ, ဣမံ ပရိသံ အနုပသင်္ကန္တော ဟောမိ အထာယံ ပရိသာ အနေကဝိဟိတံ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေန္တီ နိသိန္နာ ဟောတိ; ယဒါ စ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဣမံ ပရိသံ ဥပသင်္ကန္တော ဟောမိ အထာယံ ပရိသာ မမညေဝ မုခံ ဥလ္လောကေန္တီ နိသိန္နာ ဟောတိ – ‘ယံ နော သမဏော ဥဒါယီ ဓမ္မံ ဘာသိဿတိ တံ သောဿာမာ’တိ; ယဒါ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဣမံ ပရိသံ ဥပသင်္ကန္တော ဟောတိ အထာဟဉ္စေဝ အယဉ္စ ပရိသာ ဘဂဝတော မုခံ ဥလ္လောကေန္တာ နိသိန္နာ ဟောမ – ‘ယံ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဘာသိဿတိ တံ သောဿာမာ’’’တိ.

270. Then the Blessed One approached the wanderer Sakuludāyī. Then the wanderer Sakuludāyī said to the Blessed One: 'Come, venerable sir, Blessed One. Welcome, venerable sir, to the Blessed One. It has been a long time, venerable sir, since the Blessed One made this occasion to come here. Let the Blessed One be seated, venerable sir; this seat is prepared.' The Blessed One sat down on the prepared seat. The wanderer Sakuludāyī also took a certain low seat and sat to one side. To the wanderer Sakuludāyī, so seated to one side, the Blessed One said this: 'Udāyī, for what talk are you now assembled, and what was your conversation that was interrupted?' 'Let that talk stand, venerable sir, for which we are now assembled. That talk, venerable sir, will not be difficult for the Blessed One to hear later. When I, venerable sir, do not approach this assembly, then this assembly sits engaged in various kinds of base talk. But when I, venerable sir, approach this assembly, then this assembly sits looking up to my face, thinking, “Whatever Dhamma the ascetic Udāyī will speak, that we shall hear.” And when, venerable sir, the Blessed One approaches this assembly, then both I and this assembly sit looking up to the Blessed One's face, thinking, “Whatever Dhamma the Blessed One will speak, that we shall hear.”'

၂၇၁. ‘‘တေနဟုဒါယိ, တံယေဝေတ္ထ ပဋိဘာတု ယထာ မံ ပဋိဘာသေယျာ’’သိ. ‘‘ပုရိမာနိ, ဘန္တေ, ဒိဝသာနိ ပုရိမတရာနိ သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနမာနော ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ. သော မယာ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော အညေနညံ ပဋိစရိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေသိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံယေဝ အာရဗ္ဘ သတိ ဥဒပါဒိ – ‘အဟော နူန ဘဂဝါ, အဟော နူန သုဂတော! ယော ဣမေသံ ဓမ္မာနံ သုကုသလော’’’တိ. ‘‘ကော ပန သော, ဥဒါယိ, သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနမာနော ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ, ယော တယာ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သမာနော အညေနညံ ပဋိစရိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေသိ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတွာကာသီ’’တိ? ‘နိဂဏ္ဌော, ဘန္တေ, နာဋပုတ္တော’တိ.

271. “Then, Udāyī, let that very matter occur to you here, so that you may explain it to me.” “Some days ago, venerable sir, and even earlier, one who claimed to be all-knowing and all-seeing, professing complete knowledge and vision, said: ‘Whether I am walking or standing, sleeping or awake, knowledge and vision are constantly and uninterruptedly present to me.’ When asked a question by me concerning the past, he evaded the issue with another, diverted the talk to an external matter, and displayed anger, ill will, and displeasure. Then, venerable sir, mindfulness arose in me concerning the Blessed One: ‘Ah, indeed the Blessed One! Ah, indeed the Sugata, who is so skilled in these matters!’” “But who, Udāyī, was that one claiming to be all-knowing and all-seeing, professing complete knowledge and vision, saying: ‘Whether I am walking or standing, sleeping or awake, knowledge and vision are constantly and uninterruptedly present to me,’ who, when asked a question by you concerning the past, evaded the issue with another, diverted the talk to an external matter, and displayed anger, ill will, and displeasure?” “It was Nigaṇṭha Nāṭaputta, venerable sir.”

‘‘ယော ခေါ, ဥဒါယိ, အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျ, သော ဝါ မံ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ, တံ ဝါဟံ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျံ; သော ဝါ မေ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှဿ [Pg.223] ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေယျ, တဿ ဝါဟံ ပုဗ္ဗန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေယျံ.

“Udāyī, whoever were to recollect their manifold past lives—that is, one birth, two births… and so on… recollecting their manifold past lives with their aspects and details—they might ask me a question concerning the past, or I might ask them a question concerning the past. They might satisfy my mind with an explanation to a question concerning the past, or I might satisfy their mind with an explanation to a question concerning the past.

‘‘ယော ခေါ, ဥဒါယိ, ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿေယျ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျ, သော ဝါ မံ အပရန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ, တံ ဝါဟံ အပရန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျံ; သော ဝါ မေ အပရန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေယျ, တဿ ဝါဟံ အပရန္တံ အာရဗ္ဘ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန စိတ္တံ အာရာဓေယျံ.

“Udāyī, whoever with the divine eye, which is purified and surpasses the human, were to see beings passing away and being reborn—inferior and superior, of good color and bad color, in a good destination and a bad destination—and were to understand beings as they fare according to their kamma, they might ask me a question concerning the future, or I might ask them a question concerning the future. They might satisfy my mind with an explanation to a question concerning the future, or I might satisfy their mind with an explanation to a question concerning the future.

‘‘အပိ စ, ဥဒါယိ, တိဋ္ဌတု ပုဗ္ဗန္တော, တိဋ္ဌတု အပရန္တော. ဓမ္မံ တေ ဒေသေဿာမိ – ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ, ဣမဿုပ္ပာဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ, ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ.

“Furthermore, Udāyī, let the past be, and let the future be. I will teach you the Dhamma: When this is, that is. From the arising of this, that arises. When this is not, that is not. From the cessation of this, that ceases.”

‘‘အဟဉှိ, ဘန္တေ, ယာဝတကမ္ပိ မေ ဣမိနာ အတ္တဘာဝေန ပစ္စနုဘူတံ တမ္ပိ နပ္ပဟောမိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနုဿရိတုံ, ကုတော ပနာဟံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရိဿာမိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရိဿာမိ, သေယျထာပိ ဘဂဝါ? အဟဉှိ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ ပံသုပိသာစကမ္ပိ န ပဿာမိ, ကုတော ပနာဟံ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿိဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနိဿာမိ, သေယျထာပိ ဘဂဝါ? ယံ ပန မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဧဝမာဟ – ‘အပိ စ, ဥဒါယိ, တိဋ္ဌတု ပုဗ္ဗန္တော, တိဋ္ဌတု အပရန္တော; ဓမ္မံ တေ ဒေသေဿာမိ – ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ, ဣမဿုပ္ပာဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ; ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ, ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတီ’တိ တဉ္စ ပန မေ ဘိယျောသောမတ္တာယ န ပက္ခာယတိ. အပ္ပေဝ နာမာဟံ, ဘန္တေ, သကေ အာစရိယကေ ဘဂဝတော စိတ္တံ အာရာဓေယျံ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေနာ’’တိ.

Venerable sir, I am not able to recollect with their aspects and details even what I have experienced in this very life; how then could I recollect my manifold past lives—that is, one birth, two births... and so on... recollecting my manifold past lives with their aspects and details, as the Blessed One does? Venerable sir, at present I do not even see a dust-demon; how then could I, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, see beings passing away and being reborn—inferior and superior, of good color and bad color, in a good destination and a bad destination—and understand beings as they fare according to their kamma, as the Blessed One does? And as for what the Blessed One said to me: 'Furthermore, Udāyī, let the past be, and let the future be. I will teach you the Dhamma: When this is, that is. From the arising of this, that arises. When this is not, that is not. From the cessation of this, that ceases'—even that is not especially clear to me. Perhaps, venerable sir, I might satisfy the Blessed One’s mind by answering a question in accordance with my own teacher’s doctrine.

၂၇၂. ‘‘ကိန္တိ ပန တေ, ဥဒါယိ, သကေ အာစရိယကေ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အမှာကံ, ဘန္တေ, သကေ အာစရိယကေ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော, အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’’’တိ.

272. “But what, Udāyī, is it in your own teacher's doctrine?” “Venerable sir, in our own teacher's doctrine, it is thus: ‘This is the supreme appearance, this is the supreme appearance.’”

‘‘ယံ [Pg.224] ပန တေ ဧတံ, ဥဒါယိ, သကေ အာစရိယကေ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော, အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ, ကတမော သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ? ‘‘ယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ.

“Regarding that which in your own teacher's doctrine is thus, Udāyī: ‘This is the supreme appearance, this is the supreme appearance’—which is that supreme appearance?” “Venerable sir, that appearance from which there is no other appearance more excellent or more sublime, that is the supreme appearance.”

‘‘ကတမော ပန သော ပရမော ဝဏ္ဏော ယသ္မာ ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထီ’’တိ? ‘‘ယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ.

“Which, then, is that supreme appearance from which there is no other appearance more excellent or more sublime?” “Venerable sir, that appearance from which there is no other appearance more excellent or more sublime, that is the supreme appearance.”

‘‘ဒီဃာပိ ခေါ တေ ဧသာ, ဥဒါယိ, ဖရေယျ – ‘ယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ, တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသိ. သေယျထာပိ, ဥဒါယိ, ပုရိသော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ယာ ဣမသ္မိံ ဇနပဒေ ဇနပဒကလျာဏီ တံ ဣစ္ဆာမိ, တံ ကာမေမီ’တိ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ – ခတ္တိယီ ဝါ ဗြာဟ္မဏီ ဝါ ဝေဿီ ဝါ သုဒ္ဒီ ဝါ’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ – ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာတိ ဝါတိ…ပေ… ဒီဃာ ဝါ ရဿာ ဝါ မဇ္ဈိမာ ဝါ ကာဠီ ဝါ သာမာ ဝါ မင်္ဂုရစ္ဆဝီ ဝါတိ… အမုကသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ နဂရေ ဝါ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ, တံ တွံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသီ’’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘အာမာ’တိ ဝဒေယျ.

“This speech of yours could become long, Udāyī, when you say, ‘Venerable sir, that appearance from which there is no other appearance more excellent or more sublime, that is the supreme appearance,’ and yet you do not make that appearance known. Suppose, Udāyī, a man were to say, ‘I desire, I long for the most beautiful woman in this land.’ They might say to him, ‘Good man, this most beautiful woman in the land whom you desire and long for, do you know if she is of the warrior caste, the brahmin caste, the merchant caste, or the worker caste?’ Being asked thus, he would say, ‘No.’ They might say to him, ‘Good man, this most beautiful woman in the land whom you desire and long for, do you know her name and clan? … whether she is tall, short, or of medium height; whether she is dark, golden-complexioned, or of a dull complexion? … in which village, town, or city she lives?’ Being asked thus, he would say, ‘No.’ They might say to him, ‘Good man, her whom you do not know and do not see, do you desire and long for her?’ Being asked thus, he would say, ‘Yes.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ – နနု ဧဝံ သန္တေ, တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

“What do you think, Udāyī? This being so, does not that man's speech turn out to be groundless?” “Certainly, venerable sir, this being so, that man's speech turns out to be groundless.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ဥဒါယိ, ‘ယသ္မာ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ, တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသီ’’တိ.

“In the very same way, Udāyī, you say, ‘Venerable sir, that appearance from which there is no other appearance more excellent or more sublime, that is the supreme appearance,’ and yet you do not make that appearance known.”

‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ, ဧဝံ ဝဏ္ဏော အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ.

“Venerable sir, just as a beryl gem—lustrous, of fine quality, eight-faceted, well-polished—when placed on a pale woolen blanket, shines, glows, and is radiant, so too the self has such an appearance, being without disease after death.”

၂၇၃. ‘‘တံ [Pg.225] ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယော ဝါ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

273. “What do you think, Udāyī? Between the beryl gem—lustrous, of fine quality, eight-faceted, well-polished, placed on a pale woolen blanket, which shines, glows, and is radiant—and the glowworm in the pitch-black darkness of night: of these two appearances, which is more beautiful and more sublime?” “Venerable sir, between these two appearances, the glowworm in the pitch-black darkness of night is the more beautiful and more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“What do you think, Udāyī? Between the glowworm in the pitch-black darkness of night and the oil lamp in the pitch-black darkness of night: of these two appearances, which is more beautiful and more sublime?” “Venerable sir, between these two appearances, the oil lamp in the pitch-black darkness of night is the more beautiful and more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“What do you think, Udāyī? Between the oil lamp in the pitch-black darkness of night and a great mass of fire in the pitch-black darkness of night: of these two appearances, which is more beautiful and more sublime?” “Venerable sir, between these two appearances, the great mass of fire in the pitch-black darkness of night is the more beautiful and more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော, ယာ ဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“What do you think, Udāyi? Between a great mass of fire in the pitch-black darkness of night and the morning star at dawn in a clear, cloudless sky—of these two splendors, which is more beautiful and more sublime?” “Venerable sir, between these two splendors, the morning star at dawn in a clear, cloudless sky is the more beautiful and more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယာ ဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ, ယော ဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ [Pg.226] အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“What do you think, Udāyi? Between the morning star at dawn in a clear, cloudless sky, and the moon at midnight on the fifteenth day of the Uposatha in a clear, cloudless sky—of these two splendors, which is more beautiful and more sublime?” “Venerable sir, between these two splendors, the moon at midnight on the fifteenth day of the Uposatha in a clear, cloudless sky is the more beautiful and more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယော ဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော, ယော ဝါ ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ မဇ္ဈနှိကသမယံ သူရိယော – ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘန္တေ, ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ မဇ္ဈနှိကသမယံ သူရိယော – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“What do you think, Udāyi? Between the moon at midnight on the fifteenth day of the Uposatha in a clear, cloudless sky, and the sun at midday in the last month of the rains, during the autumn season, in a clear, cloudless sky—of these two splendors, which is more beautiful and more sublime?” “Venerable sir, of these two splendors, the sun at midday in the last month of the rains, during the autumn season, in a clear, cloudless sky is the more beautiful and more sublime.”

‘‘အတော ခေါ တေ, ဥဒါယိ, ဗဟူ ဟိ ဗဟုတရာ ဒေဝါ ယေ ဣမေသံ စန္ဒိမသူရိယာနံ အာဘာ နာနုဘောန္တိ, တျာဟံ ပဇာနာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘ယသ္မာ ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထီ’တိ. အထ စ ပန တွံ, ဥဒါယိ, ‘ယွာယံ ဝဏ္ဏော ကိမိနာ ခဇ္ဇောပနကေန နိဟီနတရော စ ပတိကိဋ္ဌတရော စ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ, တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသီ’’တိ. ‘‘အစ္ဆိဒံ ဘဂဝါ ကထံ, အစ္ဆိဒံ သုဂတော ကထ’’န္တိ!

“Furthermore, Udāyi, there are indeed many, many more devas who do not experience the radiance of this moon and sun; I know them. And yet, I do not say: ‘There is no other splendor more surpassing or more sublime than that.’ But you, Udāyi, say: ‘This splendor, which is more base and more contemptible than a firefly, is the supreme splendor,’ and yet you do not make that splendor known.” “How wonderful is the Blessed One's discourse! How wonderful is the Well-Farer's discourse!”

‘‘ကိံ ပန တွံ, ဥဒါယိ, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘အစ္ဆိဒံ ဘဂဝါ ကထံ, အစ္ဆိဒံ သုဂတော ကထံ’’’တိ? ‘‘အမှာကံ, ဘန္တေ, သကေ အာစရိယကေ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော, အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ. တေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သကေ အာစရိယကေ သမနုယုဉ္ဇိယမာနာ သမနုဂ္ဂါဟိယမာနာ သမနုဘာသိယမာနာ ရိတ္တာ တုစ္ဆာ အပရဒ္ဓါ’’တိ.

“But why, Udāyi, do you say: ‘How wonderful is the Blessed One's discourse! How wonderful is the Well-Farer's discourse!’?” “Venerable sir, in our own teacher's doctrine, it is held thus: ‘This is the supreme splendor, this is the supreme splendor.’ But we, venerable sir, when questioned, cross-examined, and admonished by the Blessed One concerning our own teacher's doctrine, are found to be empty, void, and at fault.”

၂၇၄. ‘‘ကိံ ပနုဒါယိ, အတ္ထိ ဧကန္တသုခေါ လောကော, အတ္ထိ အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အမှာကံ, ဘန္တေ, သကေ အာစရိယကေ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အတ္ထိ ဧကန္တသုခေါ လောကော, အတ္ထိ အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’’တိ.

274. “But what of this, Udāyi, is there a world of exclusive happiness? Is there a practice with a valid method for the realization of a world of exclusive happiness?” “Venerable sir, in our own teacher's doctrine, it is held thus: ‘There is a world of exclusive happiness, and there is a practice with a valid method for the realization of a world of exclusive happiness.’”

‘‘ကတမာ ပန သာ, ဥဒါယိ, အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, ဧကစ္စော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော [Pg.227] ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အညတရံ ဝါ ပန တပေါဂုဏံ သမာဒါယ ဝတ္တတိ. အယံ ခေါ သာ, ဘန္တေ, အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

“And what, Udāyi, is that practice with a valid method for the realization of a world of exclusive happiness?” “Here, venerable sir, a certain person, having abandoned the destruction of life, abstains from the destruction of life; having abandoned taking what is not given, abstains from taking what is not given; having abandoned sexual misconduct, abstains from sexual misconduct; having abandoned false speech, abstains from false speech; or else, having undertaken some form of austerity, one lives in accordance with it. This, venerable sir, is that practice with a valid method for the realization of a world of exclusive happiness.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယသ္မိံ သမယေ ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဧကန္တသုခီ ဝါ တသ္မိံ သမယေ အတ္တာ ဟောတိ သုခဒုက္ခီ ဝါ’’တိ? ‘‘သုခဒုက္ခီ, ဘန္တေ’’.

“What do you think, Udāyi? At the time when one, having abandoned the destruction of life, abstains from the destruction of life, is the self at that time exclusively happy, or experiencing both happiness and suffering?” “Experiencing both happiness and suffering, venerable sir.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယသ္မိံ သမယေ အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဧကန္တသုခီ ဝါ တသ္မိံ သမယေ အတ္တာ ဟောတိ သုခဒုက္ခီ ဝါ’’တိ? ‘‘သုခဒုက္ခီ, ဘန္တေ’’.

“What do you think, Udāyi? At the time when one, having abandoned taking what is not given, abstains from taking what is not given, is the self at that time exclusively happy, or experiencing both happiness and suffering?” “Experiencing both happiness and suffering, venerable sir.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယသ္မိံ သမယေ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ပဟာယ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဧကန္တသုခီ ဝါ တသ္မိံ သမယေ အတ္တာ ဟောတိ သုခဒုက္ခီ ဝါ’’တိ? ‘‘သုခဒုက္ခီ, ဘန္တေ’’.

“What do you think, Udāyi? At the time when one, having abandoned sexual misconduct, abstains from sexual misconduct, is the self at that time exclusively happy, or experiencing both happiness and suffering?” “Experiencing both happiness and suffering, venerable sir.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယသ္မိံ သမယေ မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဧကန္တသုခီ ဝါ တသ္မိံ သမယေ အတ္တာ ဟောတိ သုခဒုက္ခီ ဝါ’’တိ? ‘‘သုခဒုက္ခီ, ဘန္တေ’’.

“What do you think, Udāyi? At the time when one, having abandoned false speech, abstains from false speech, is the self at that time exclusively happy, or experiencing both happiness and suffering?” “Experiencing both happiness and suffering, venerable sir.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, ယသ္မိံ သမယေ အညတရံ တပေါဂုဏံ သမာဒါယ ဝတ္တတိ, ဧကန္တသုခီ ဝါ တသ္မိံ သမယေ အတ္တာ ဟောတိ သုခဒုက္ခီ ဝါ’’တိ? ‘‘သုခဒုက္ခီ, ဘန္တေ’’.

“What do you think, Udāyi? At the time when one, having undertaken some form of austerity, lives in accordance with it, is the self at that time exclusively happy, or experiencing both happiness and suffering?” “Experiencing both happiness and suffering, venerable sir.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဥဒါယိ, အပိ နု ခေါ ဝေါကိဏ္ဏသုခဒုက္ခံ ပဋိပဒံ အာဂမ္မ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာ ဟောတီ’’တိ ? ‘‘အစ္ဆိဒံ ဘဂဝါ ကထံ, အစ္ဆိဒံ သုဂတော ကထ’’န္တိ!

“What do you think, Udāyi? Is it possible, by relying on a practice mixed with happiness and suffering, that there can be the realization of a world of exclusive happiness?” “How wonderful is the Blessed One's discourse! How wonderful is the Well-Farer's discourse!”

‘‘ကိံ ပန တွံ, ဥဒါယိ, ဝဒေသိ – ‘အစ္ဆိဒံ ဘဂဝါ ကထံ, အစ္ဆိဒံ သုဂတော ကထံ’’’တိ? ‘‘အမှာကံ, ဘန္တေ, သကေ အာစရိယကေ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အတ္ထိ ဧကန္တသုခေါ လောကော, အတ္ထိ အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’တိ. တေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ သကေ အာစရိယကေ သမနုယုဉ္ဇိယမာနာ သမနုဂ္ဂါဟိယမာနာ သမနုဘာသိယမာနာ ရိတ္တာ တုစ္ဆာ အပရဒ္ဓါ’’တိ.

“But why, Udāyi, do you say: ‘How wonderful is the Blessed One's discourse! How wonderful is the Well-farer's discourse!’?” “Venerable sir, in our own teacher's doctrine, it is held thus: ‘There is a world of exclusive happiness, and there is a practice with a method for the realization of a world of exclusive happiness.’ But we, venerable sir, when questioned, cross-examined, and interrogated by the Blessed One concerning our own teacher's doctrine, are found to be empty, void, and at fault.”

၂၇၅. ‘‘ကိံ [Pg.228] ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဧကန္တသုခေါ လောကော, အတ္ထိ အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဧကန္တသုခေါ လောကော, အတ္ထိ အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

275. “But, venerable sir, is there a world of exclusive happiness? Is there a practice with a method for the realization of a world of exclusive happiness?” “There is, Udāyi, a world of exclusive happiness, and there is a practice with a method for the realization of a world of exclusive happiness.”

‘‘ကတမာ ပန သာ, ဘန္တေ, အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ? ‘‘ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ; ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ ခေါ သာ, ဥဒါယိ, အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

“And what, venerable sir, is that practice with a method for the realization of a world of exclusive happiness?” “Here, Udāyi, a monk, quite secluded from sensual pleasures… enters and dwells in the first jhāna… With the stilling of directed thought and evaluation… he enters and dwells in the second jhāna… With the fading away of rapture… he enters and dwells in the third jhāna. This, Udāyi, is that practice with a method for the realization of a world of exclusive happiness.”

‘‘န ခေါ သာ, ဘန္တေ, အာကာရဝတီ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယ, သစ္ဆိကတော ဟိဿ, ဘန္တေ, ဧတ္တာဝတာ ဧကန္တသုခေါ လောကော ဟောတီ’’တိ. ‘‘န ခွာဿ, ဥဒါယိ, ဧတ္တာဝတာ ဧကန္တသုခေါ လောကော သစ္ဆိကတော ဟောတိ; အာကာရဝတီတွေဝ သာ ပဋိပဒါ ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာယာ’’တိ.

“Venerable sir, that is not the practice with a method for the realization of a world of exclusive happiness. For, venerable sir, by this much a world of exclusive happiness is realized for him.” “Indeed, Udāyi, a world of exclusive happiness is not realized for him by just this much; that practice with a method is for the realization of a world of exclusive happiness.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, သကုလုဒါယိဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ပရိသာ ဥန္နာဒိနီ ဥစ္စာသဒ္ဒမဟာသဒ္ဒါ အဟောသိ – ‘‘ဧတ္ထ မယံ အနဿာမ သာစရိယကာ, ဧတ္ထ မယံ အနဿာမ သာစရိယကာ! န မယံ ဣတော ဘိယျော ဥတ္တရိတရံ ပဇာနာမာ’’တိ.

When this was said, the assembly of the wanderer Sakuludāyī became noisy, with loud and great sounds, saying: “In this, we are lost, together with our teacher! In this, we are lost, together with our teacher! We do not know anything higher or more sublime than this.”

အထ ခေါ သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော တေ ပရိဗ္ဗာဇကေ အပ္ပသဒ္ဒေ ကတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပနာဿ, ဘန္တေ, ဧကန္တသုခေါ လောကော သစ္ဆိကတော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓုဒါယိ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ… ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ယာ တာ ဒေဝတာ ဧကန္တသုခံ လောကံ ဥပပန္နာ တာဟိ ဒေဝတာဟိ သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌတိ သလ္လပတိ သာကစ္ဆံ သမာပဇ္ဇတိ. ဧတ္တာဝတာ ခွာဿ, ဥဒါယိ, ဧကန္တသုခေါ လောကော သစ္ဆိကတော ဟောတီ’’တိ.

Then the wanderer Sakuludāyī, having quieted those wanderers, said this to the Blessed One: “Venerable sir, by what measure is the world of exclusive happiness realized for him?” “Here, Udāyi, a monk, with the abandoning of pleasure… enters and abides in the fourth jhāna. He associates with, converses with, and engages in discussion with those deities who have been reborn in a world of exclusive happiness. Indeed, Udāyi, by this measure the world of exclusive happiness is realized for him.”

၂၇၆. ‘‘ဧတဿ နူန, ဘန္တေ, ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဥဒါယိ, ဧကန္တသုခဿ လောကဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ. အတ္ထိ ခေါ, ဥဒါယိ[Pg.229], အညေဝ ဓမ္မာ ဥတ္တရိတရာ စ ပဏီတတရာ စ ယေသံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ.

276. “Surely, venerable sir, it is for the sake of realizing this world of exclusive happiness that monks practice the holy life under the Blessed One?” “Not so, Udāyi, it is not for the sake of realizing the world of exclusive happiness that monks practice the holy life under me. Indeed, Udāyi, there are other states, higher and more sublime, for the sake of realizing which monks practice the holy life under me.”

‘‘ကတမေ ပန တေ, ဘန္တေ, ဓမ္မာ ဥတ္တရိတရာ စ ပဏီတတရာ စ ယေသံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ? ‘‘ဣဓုဒါယိ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ’’.

“But what, venerable sir, are those states, higher and more sublime, for the sake of realizing which monks practice the holy life under the Blessed One?” “Here, Udāyi, a Tathāgata arises in the world, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, a Fortunate One, Knower of the world, an unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One… He, having abandoned these five hindrances, which are defilements of the mind and weakeners of wisdom, secluded from sensual pleasures… enters and abides in the first jhāna. This too, Udāyi, is a state higher and more sublime, for the sake of realizing which monks practice the holy life under me.”

‘‘ပုန စပရံ, ဥဒါယိ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ.

“Furthermore, Udāyi, a monk, with the stilling of directed thought and evaluation… enters and abides in the second jhāna… the third jhāna… the fourth jhāna. This too, Udāyi, is a state higher and more sublime, for the sake of realizing which monks practice the holy life under me.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ.

“With his mind thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, pliable, workable, established, and having attained imperturbability, he directs his mind to the knowledge of the recollection of past lives. He recollects his manifold past lives, that is: one birth, two births… Thus, with their aspects and details, he recollects his manifold past lives. This too, Udāyi, is a state higher and more sublime, for the sake of realizing which monks practice the holy life under me.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ.

“With his mind thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, pliable, workable, established, and having attained imperturbability, he directs his mind to the knowledge of the passing away and reappearance of beings. With the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate… he understands beings as faring according to their kamma. This too, Udāyi, is a state higher and more sublime, for the sake of realizing which monks practice the holy life under me.”

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ [Pg.230] စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ… ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ… ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ… ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ. အယမ္ပိ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ ယဿ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ. ဣမေ ခေါ, ဥဒါယိ, ဓမ္မာ ဥတ္တရိတရာ စ ပဏီတတရာ စ ယေသံ သစ္ဆိကိရိယာဟေတု ဘိက္ခူ မယိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တီ’’တိ.

“With his mind thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, pliable, workable, established, and having attained imperturbability, he directs his mind to the knowledge of the destruction of the taints. He understands as it really is: ‘This is suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘These are the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ For him, knowing thus and seeing thus, his mind is liberated from the taint of sensual desire, his mind is liberated from the taint of existence, and his mind is liberated from the taint of ignorance. When it is liberated, the knowledge arises: ‘It is liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’ This too, Udāyi, is a state higher and more sublime, for the sake of realizing which bhikkhus practice the holy life under me. These, Udāyi, are the states, higher and more sublime, for the sake of realizing which bhikkhus practice the holy life under me.”

၂၇၇. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သကုလုဒါယီ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ.

277. When this was said, the wanderer Sakuludāyī said this to the Blessed One: “Excellent, venerable sir! Excellent, venerable sir! Just as, venerable sir, one might set upright what had been overturned, or reveal what was hidden, or show the way to one who was lost, or hold up an oil lamp in the darkness, so that ‘those with eyes will see forms’; even so has the Dhamma been made clear by the Blessed One in many ways. I, venerable sir, go to the Blessed One for refuge, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May I, venerable sir, receive the going forth in the presence of the Blessed One; may I receive the higher ordination.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, သကုလုဒါယိဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ပရိသာ သကုလုဒါယိံ ပရိဗ္ဗာဇကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မာ ဘဝံ, ဥဒါယိ, သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိ; မာ ဘဝံ, ဥဒါယိ, အာစရိယော ဟုတွာ အန္တေဝါသီဝါသံ ဝသိ. သေယျထာပိ နာမ ဥဒကမဏိကော ဟုတွာ ဥဒဉ္စနိကော အဿ, ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ဘောတော ဥဒါယိဿ ဘဝိဿတိ. မာ ဘဝံ, ဥဒါယိ, သမဏေ ဂေါတမေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိ; မာ ဘဝံ, ဥဒါယိ, အာစရိယော ဟုတွာ အန္တေဝါသီဝါသံ ဝသီ’’တိ. ဣတိ ဟိဒံ သကုလုဒါယိဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ပရိသာ သကုလုဒါယိံ ပရိဗ္ဗာဇကံ အန္တရာယမကာသိ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယေတိ.

When this was said, the assembly of the wanderer Sakuludāyī said this to the wanderer Sakuludāyī: “Do not, Master Udāyi, lead the holy life under the ascetic Gotama. Do not, Master Udāyi, having been a teacher, live the life of a pupil. Just as a large water jar might become a small water scoop, so would this befall Master Udāyī. Do not, Master Udāyi, lead the holy life under the ascetic Gotama. Do not, Master Udāyi, having been a teacher, live the life of a pupil.” Thus the assembly of the wanderer Sakuludāyī created an obstacle for the wanderer Sakuludāyī regarding the holy life with the Blessed One.

စူဠသကုလုဒါယိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

The Ninth, the Cūḷasakuludāyisutta, is concluded.

၁၀. ဝေခနသသုတ္တံ

10. The Vekhanasa Sutta

၂၇၈. ဧဝံ [Pg.231] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဝေခနသော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ဝေခနသော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝတော သန္တိကေ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော, အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ.

278. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. Then the wanderer Vekhanasa approached the Blessed One; having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. Having concluded this courteous and memorable talk, he stood to one side. Standing to one side, the wanderer Vekhanasa uttered this inspired utterance in the presence of the Blessed One: “This is the supreme appearance! This is the supreme appearance!”

‘‘ကိံ ပန တွံ, ကစ္စာန, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော, အယံ ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ? ကတမော, ကစ္စာန, သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ?

“But why, Kaccāna, do you say, ‘This is the supreme appearance! This is the supreme appearance!’? What, Kaccāna, is that supreme appearance?”

‘‘ယသ္မာ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ.

“Venerable Gotama, that appearance than which there is no other appearance more excellent or more sublime, that is the supreme appearance.”

‘‘ကတမော ပန သော, ကစ္စာန, ဝဏ္ဏော ယသ္မာ ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထီ’’တိ?

“But what, Kaccāna, is that appearance than which there is no other appearance more excellent or more sublime?”

‘‘ယသ္မာ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’’တိ.

“Venerable Gotama, that appearance than which there is no other appearance more excellent or more sublime, that is the supreme appearance.”

‘‘ဒီဃာပိ ခေါ တေ ဧသာ, ကစ္စာန, ဖရေယျ – ‘ယသ္မာ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ, တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသိ. သေယျထာပိ, ကစ္စာန, ပုရိသော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ယာ ဣမသ္မိံ ဇနပဒေ ဇနပဒကလျာဏီ, တံ ဣစ္ဆာမိ တံ ကာမေမီ’တိ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ – ခတ္တိယီ ဝါ ဗြာဟ္မဏီ ဝါ ဝေဿီ ဝါ သုဒ္ဒီ ဝါ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ ဇနပဒကလျာဏိံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသိ, ဇာနာသိ တံ ဇနပဒကလျာဏိံ ‘ဧဝံနာမာ ဧဝံဂေါတ္တာတိ ဝါတိ…ပေ… ဒီဃာ ဝါ ရဿာ ဝါ မဇ္ဈိမာ ဝါ ကာဠီ ဝါ သာမာ ဝါ မင်္ဂုရစ္ဆဝီ ဝါတိ… အမုကသ္မိံ ဂါမေ ဝါ နိဂမေ ဝါ နဂရေ ဝါ’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘နော’တိ ဝဒေယျ. တမေနံ ဧဝံ ဝဒေယျုံ – ‘အမ္ဘော ပုရိသ, ယံ တွံ န ဇာနာသိ န ပဿသိ, တံ တွံ ဣစ္ဆသိ ကာမေသီ’’’တိ? ဣတိ ပုဋ္ဌော ‘အာမာ’တိ ဝဒေယျ.

“Kaccāna, this would be a long drawn-out affair for you, that you say, ‘Venerable Gotama, that appearance than which there is no other appearance more excellent or more sublime, that is the supreme appearance,’ and yet you do not make that appearance known. Suppose, Kaccāna, a man were to say, ‘I desire and long for the most beautiful woman in this country.’ They might say to him, ‘Good man, this most beautiful woman in the country whom you desire and long for, do you know if she is a noblewoman, a brahmin, a merchant, or a commoner?’ Being asked thus, he would say, ‘No.’ They might say to him, ‘Good man, this most beautiful woman in the country whom you desire and long for, do you know her by such a name or such a clan? … whether she is tall, short, or of medium height; dark, golden-hued, or of a mottled complexion? … in such-and-such a village, town, or city?’ Being asked thus, he would say, ‘No.’ They might say to him, ‘Good man, do you desire and long for one whom you neither know nor see?’ Being asked thus, he would say, ‘Yes.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, နနု ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ တဿ ပုရိသဿ အပ္ပာဋိဟီရကတံ [Pg.232] ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, ကစ္စာန, ‘ယသ္မာ, ဘော ဂေါတမ, ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော ဝါ ပဏီတတရော ဝါ နတ္ထိ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ; တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသီ’’တိ. ‘‘သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ, ဧဝံ ဝဏ္ဏော အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ.

“What do you think, Kaccāna? In that case, does that man’s statement not become groundless?” “Certainly, Venerable Gotama, in that case that man’s statement becomes groundless.” “In the same way, Kaccāna, you say, ‘Venerable Gotama, that appearance than which there is no other appearance more excellent or more sublime, that is the supreme appearance,’ and yet you do not make that appearance known.” “Venerable Gotama, just as a beryl gem—beautiful, of fine quality, eight-faceted, well-worked, placed on a bright red woolen cloth—shines, glows, and radiates; of such an appearance is the self, healthy after death.”

၂၇၉. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယော ဝါ မဏိ ဝေဠုရိယော သုဘော ဇာတိမာ အဋ္ဌံသော သုပရိကမ္မကတော ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ နိက္ခိတ္တော ဘာသတေ စ တပတေ စ ဝိရောစတိ စ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော, အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

279. “What do you think, Kaccāna? Between the beryl gem—beautiful, of fine quality, eight-faceted, well-worked, placed on a bright red woolen cloth, which shines, glows, and radiates—and the firefly in the pitch-dark night, which of these two appearances is more excellent and more sublime?” “Venerable Gotama, of these two appearances, that of the firefly in the pitch-dark night is more excellent and more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ ကိမိ ခဇ္ဇောပနကော, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ, ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ, အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“What do you think, Kaccāna? Between the firefly in the pitch-dark night and an oil lamp in the pitch-dark night, which of these two appearances is more excellent and more sublime?” “Venerable Gotama, of these two appearances, that of the oil lamp in the pitch-dark night is more excellent and more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ တေလပ္ပဒီပေါ, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော, ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော, အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ.

“What do you think, Kaccāna? Between an oil lamp in the pitch-dark night and a great mass of fire in the pitch-dark night, which of these two appearances is more excellent and more sublime?” “Venerable Gotama, of these two appearances, that of the great mass of fire in the pitch-dark night is more excellent and more sublime.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယော ဝါ ရတ္တန္ဓကာရတိမိသာယ မဟာအဂ္ဂိက္ခန္ဓော, ယာ ဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ, ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ, အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယာ ဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ ဩသဓိတာရကာ, ယော ဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ [Pg.233] ဒေဝေ အဘိဒေါ အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော, ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော, အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ကစ္စာန, ယော ဝါ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ အဍ္ဎရတ္တသမယံ စန္ဒော, ယော ဝါ ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ မဇ္ဈနှိကသမယံ သူရိယော, ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ကတမော ဝဏ္ဏော အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဂေါတမ, ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ သရဒသမယေ ဝိဒ္ဓေ ဝိဂတဝလာဟကေ ဒေဝေ အဘိဒေါ မဇ္ဈနှိကသမယံ သူရိယော – အယံ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဝဏ္ဏာနံ အဘိက္ကန္တတရော စ ပဏီတတရော စာ’’တိ. ‘‘အတော ခေါ တေ, ကစ္စာန, ဗဟူ ဟိ ဗဟုတရာ ဒေဝါ ယေ ဣမေသံ စန္ဒိမသူရိယာနံ အာဘာ နာနုဘောန္တိ, တျာဟံ ပဇာနာမိ. အထ စ ပနာဟံ န ဝဒါမိ – ‘ယသ္မာ ဝဏ္ဏာ အညော ဝဏ္ဏော ဥတ္တရိတရော စ ပဏီတတရော စ နတ္ထီ’တိ. အထ စ ပန တွံ, ကစ္စာန, ‘ယွာယံ ဝဏ္ဏော ကိမိနာ ခဇ္ဇောပနကေန နိဟီနတရော စ ပတိကိဋ္ဌတရော စ သော ပရမော ဝဏ္ဏော’တိ ဝဒေသိ; တဉ္စ ဝဏ္ဏံ န ပညပေသိ’’.

“What do you think, Kaccāna? Between a great mass of fire in the pitch-dark night and the morning star at dawn in a high, cloudless sky, which of these two appearances is more excellent and more sublime?” “Venerable Gotama, of these two appearances, that of the morning star at dawn in a high, cloudless sky is more excellent and more sublime.” “What do you think, Kaccāna? Between the morning star at dawn in a high, cloudless sky and the unblemished moon at midnight on the fifteenth Uposatha day in a high, cloudless sky, which of these two appearances is more excellent and more sublime?” “Venerable Gotama, of these two appearances, that of the unblemished moon at midnight on the fifteenth Uposatha day in a high, cloudless sky is more excellent and more sublime.” “What do you think, Kaccāna? Between the unblemished moon at midnight on the fifteenth Uposatha day in a high, cloudless sky and the unblemished sun at midday in the last month of the rains, in the autumn season, in a high, cloudless sky, which of these two appearances is more excellent and more sublime?” “Venerable Gotama, of these two appearances, that of the unblemished sun at midday in the last month of the rains, in the autumn season, in a high, cloudless sky is more excellent and more sublime.” “Furthermore, Kaccāna, there are many, many more devas who do not experience the radiance of this moon and sun, and I know them. And yet, I do not say: ‘There is no other appearance more excellent and more sublime than that.’ But you, Kaccāna, say: ‘This appearance, which is more inferior and more contemptible than a firefly, is the supreme appearance,’ and yet you do not make that appearance known.”

၂၈၀. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, ကစ္စာန, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, ကစ္စာန, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ယံ ခေါ, ကစ္စာန, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကာမသုခံ. ဣတိ ကာမေဟိ ကာမသုခံ, ကာမသုခါ ကာမဂ္ဂသုခံ တတ္ထ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ.

280. “There are, Kaccāna, these five strands of sensual pleasure. What five? Forms cognizable by the eye that are desirable, pleasing, charming, endearing, connected with sensual desire, and passion-arousing. Sounds cognizable by the ear… smells cognizable by the nose… tastes cognizable by the tongue… tactile objects cognizable by the body that are desirable, pleasing, charming, endearing, connected with sensual desire, and passion-arousing. These, Kaccāna, are the five strands of sensual pleasure. Now, Kaccāna, whatever happiness and joy arises in dependence on these five strands of sensual pleasure, this is called sensual happiness. Thus it is said: ‘From sensual pleasures, there is sensual happiness; from sensual happiness, there is the supreme desirable happiness, and that is declared as the highest.’”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝေခနသော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ဂေါတမ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ဂေါတမ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ ဘောတာ ဂေါတမေန – ‘ကာမေဟိ ကာမသုခံ, ကာမသုခါ ကာမဂ္ဂသုခံ တတ္ထ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’တိ. (‘ကာမေဟိ, ဘော ဂေါတမ, ကာမသုခံ, ကာမသုခါ ကာမဂ္ဂသုခံ, တတ္ထ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’တိ) – ‘‘ဒုဇ္ဇာနံ ခေါ ဧတံ, ကစ္စာန, တယာ [Pg.234] အညဒိဋ္ဌိကေန အညခန္တိကေန အညရုစိကေန အညတြယောဂေန အညတြာစရိယကေန – ကာမာ ဝါ ကာမသုခံ ဝါ ကာမဂ္ဂသုခံ ဝါ. ယေ ခေါ တေ, ကစ္စာန, ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တာ တေ ခေါ ဧတံ ဇာနေယျုံ – ကာမာ ဝါ ကာမသုခံ ဝါ ကာမဂ္ဂသုခံ ဝါ’’တိ.

When this was said, the wanderer Vekhanasa said this to the Blessed One: “It is wonderful, Venerable Gotama! It is amazing, Venerable Gotama! How well this has been spoken by the venerable Gotama: ‘From sensual pleasures, there is sensual happiness; from sensual happiness, there is the supreme desirable happiness, and that is declared as the highest.’ Venerable Gotama, I also say: ‘From sensual pleasures, there is sensual happiness; from sensual happiness, there is the supreme desirable happiness, and that is declared as the highest.’” The Blessed One then said: “Kaccāna, it is difficult for one such as you to know—who has a different view, a different preference, a different inclination, a different practice, and a different teacher—what sensual pleasures are, what sensual happiness is, or what the supreme desirable happiness is. But, Kaccāna, those bhikkhus who are Arahants, whose taints are destroyed, who have lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained their own true goal, whose fetters of existence are utterly destroyed, and who are liberated through right knowledge—they indeed would know what sensual pleasures are, what sensual happiness is, and what the supreme desirable happiness is.”

၂၈၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝေခနသော ပရိဗ္ဗာဇကော ကုပိတော အနတ္တမနော ဘဂဝန္တံယေဝ ခုံသေန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဝမ္ဘေန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဝဒမာနော ‘‘သမဏော ဂေါတမော ပါပိတော ဘဝိဿတီ’’တိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝမေဝ ပနိဓေကစ္စေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အဇာနန္တာ ပုဗ္ဗန္တံ, အပဿန္တာ အပရန္တံ အထ စ ပန ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ – ပဇာနာမာ’တိ – ပဋိဇာနန္တိ. တေသမိဒံ ဘာသိတံ ဟဿကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, နာမကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, ရိတ္တကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, တုစ္ဆကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. ‘‘ယေ ခေါ တေ, ကစ္စာန, သမဏဗြာဟ္မဏာ အဇာနန္တာ ပုဗ္ဗန္တံ, အပဿန္တာ အပရန္တံ, ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ – ပဇာနာမာ’တိ – ပဋိဇာနန္တိ; တေသံ သောယေဝ သဟဓမ္မိကော နိဂ္ဂဟော ဟောတိ. အပိ စ, ကစ္စာန, တိဋ္ဌတု ပုဗ္ဗန္တော, တိဋ္ဌတု အပရန္တော. ဧတု ဝိညူ ပုရိသော အသဌော အမာယာဝီ ဥဇုဇာတိကော, အဟမနုသာသာမိ အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော နစိရဿေဝ သာမညေဝ ဉဿတိ သာမံ ဒက္ခိတိ – ဧဝံ ကိရ သမ္မာ ဗန္ဓနာ ဝိပ္ပမောက္ခော ဟောတိ, ယဒိဒံ အဝိဇ္ဇာ ဗန္ဓနာ. သေယျထာပိ, ကစ္စာန, ဒဟရော ကုမာရော မန္ဒော ဥတ္တာနသေယျကော ကဏ္ဌပဉ္စမေဟိ ဗန္ဓနေဟိ ဗဒ္ဓေါ အဿ သုတ္တဗန္ဓနေဟိ; တဿ ဝုဒ္ဓိမနွာယ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကမနွာယ တာနိ ဗန္ဓနာနိ မုစ္စေယျုံ; သော မောက္ခောမှီတိ ခေါ ဇာနေယျ နော စ ဗန္ဓနံ. ဧဝမေဝ ခေါ, ကစ္စာန, ဧတု ဝိညူ ပုရိသော အသဌော အမာယာဝီ ဥဇုဇာတိကော, အဟမနုသာသာမိ, အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ; ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနော နစိရဿေဝ သာမညေ ဉဿတိ[Pg.235], သာမံ ဒက္ခိတိ – ‘ဧဝံ ကိရ သမ္မာ ဗန္ဓနာ ဝိပ္ပမောက္ခော ဟောတိ, ယဒိဒံ အဝိဇ္ဇာ ဗန္ဓနာ’’’တိ.

281. When this was said, the wanderer Vekhanasa, having become angry and displeased, wishing to revile the Blessed One, wishing to disparage the Blessed One, and wishing to censure the Blessed One, thinking, 'I will make the ascetic Gotama out to be ignorant,' said this to the Blessed One: 'Just so, in this world, some ascetics and brahmins, not knowing the past, not seeing the future, nevertheless claim: “Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being—we know this.” For them, this statement becomes merely laughable, becomes merely a name, becomes merely empty, becomes merely void.' 'Indeed, Kaccāna, as for those ascetics and brahmins who, not knowing the past, not seeing the future, claim: “Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being—we know this”—for them, that itself is a rightful refutation. Furthermore, Kaccāna, let the past be, let the future be. Let an intelligent person come—one who is not fraudulent, not deceitful, of straightforward nature. I will instruct him, I will teach him the Dhamma. Practicing in accordance with the instruction, before long he will know for himself, he will see for himself: “Thus, it seems, is the right release from bondage, that is, from the bondage of ignorance.” Suppose, Kaccāna, a young, tender infant boy, lying on his back, were bound with five bonds including one at the neck, that is, with string bonds. As he grows and his faculties mature, those bonds would be released. He would know, “I am free,” but he would not know the bondage. Just so, Kaccāna, let an intelligent person come—one who is not fraudulent, not deceitful, of straightforward nature. I will instruct him, I will teach him the Dhamma. Practicing in accordance with the instruction, before long he will know for himself, he will see for himself: “Thus, it seems, is the right release from bondage, that is, from the bondage of ignorance.”'

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝေခနသော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

When this was said, the wanderer Vekhanasa said this to the Blessed One: 'Excellent, Venerable Gotama! ... May the venerable Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forth for as long as life lasts.'

ဝေခနသသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

The Vekhanasa Sutta, the tenth, is concluded.

ပရိဗ္ဗာဇကဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော တတိယော.

The Third Chapter on Wanderers is concluded.

တဿုဒ္ဒါနံ –

The summary for that is:

ပုဏ္ဍရီ-အဂ္ဂိသဟ-ကထိနာမော, ဒီဃနခေါ ပုန ဘာရဒွါဇဂေါတ္တော;

သန္ဒကဥဒါယိမုဏ္ဍိကပုတ္တော, မဏိကော တထာကစ္စာနော ဝရဝဂ္ဂေါ.

Puṇḍarīka, Aggivacchagotta together with the one named Kaṭhina; then Dīghanakha, the one of the Bhāradvāja clan; Sandaka, Udāyi, the one of Muṇḍika's son; Maṇika, and likewise Kaccāna. This is the excellent chapter.

၄. ရာဇဝဂ္ဂေါ

4. The Chapter on Kings

၁. ဃဋိကာရသုတ္တံ

1. The Ghaṭikāra Sutta

၂၈၂. [Pg.236] ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အညတရသ္မိံ ပဒေသေ သိတံ ပါတွာကာသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကော နု ခေါ ဟေတု, ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ? န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ? န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ဝေဂဠိင်္ဂံ နာမ ဂါမနိဂမော အဟောသိ ဣဒ္ဓေါ စေဝ ဖီတော စ ဗဟုဇနော အာကိဏ္ဏမနုဿော. ဝေဂဠိင်္ဂံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဂါမနိဂမံ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပနိဿာယ ဝိဟာသိ. ဣဓ သုဒံ, အာနန္ဒ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အာရာမော အဟောသိ. ဣဓ သုဒံ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ နိသိန္နကော ဘိက္ခုသံဃံ ဩဝဒတီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညပေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ နိသီဒတု ဧတ္ထ. အယံ ဘူမိပဒေသော ဒွီဟိ အရဟန္တေဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေဟိ ပရိဘုတ္တော ဘဝိဿတီ’’တိ. နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ –

282. Thus have I heard. At one time, the Blessed One was journeying in the Kosalan country with a great Saṅgha of monks. Then the Blessed One, stepping aside from the road, showed a smile at a certain spot. Then this thought occurred to the Venerable Ānanda: “What, indeed, is the cause, what is the reason for the Blessed One’s showing a smile? The Tathāgatas do not show a smile without a reason.” Then the Venerable Ānanda, having arranged his upper robe over one shoulder and extending his joined palms toward the Blessed One, said this to the Blessed One: “Venerable sir, what, indeed, is the cause, what is the reason for the Blessed One’s showing a smile? The Tathāgatas do not show a smile without a reason.” “Formerly, Ānanda, in this very spot, there was a market town named Vegaḷiṅga, which was prosperous, flourishing, populous, and teeming with people. Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, dwelt depending on the market town of Vegaḷiṅga. Here, Ānanda, was the monastery of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One. Here, Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, being seated, would instruct the Saṅgha of monks.” Then the Venerable Ānanda, having spread out his outer robe folded in four, said this to the Blessed One: “If that is so, venerable sir, let the Blessed One be seated here. This plot of ground will have been used by two Arahants, Perfectly Self-Enlightened Ones.” The Blessed One sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One addressed the Venerable Ānanda:

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ဣမသ္မိံ ပဒေသေ ဝေဂဠိင်္ဂံ နာမ ဂါမနိဂမော အဟောသိ ဣဒ္ဓေါ စေဝ ဖီတော စ ဗဟုဇနော အာကိဏ္ဏမနုဿော. ဝေဂဠိင်္ဂံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဂါမနိဂမံ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဥပနိဿာယ ဝိဟာသိ. ဣဓ သုဒံ, အာနန္ဒ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အာရာမော အဟောသိ. ဣဓ သုဒံ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ နိသိန္နကော ဘိက္ခုသံဃံ ဩဝဒတိ.

“Formerly, Ānanda, in this very spot, there was a market town named Vegaḷiṅga, which was prosperous, flourishing, populous, and teeming with people. Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, dwelt in dependence on the market town of Vegaḷiṅga. Here, Ānanda, was the monastery of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Here, Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, being seated, would instruct the Saṅgha of monks.”

၂၈၃. ‘‘ဝေဂဠိင်္ဂေ ခေါ, အာနန္ဒ, ဂါမနိဂမေ ဃဋိကာရော နာမ ကုမ္ဘကာရော ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ [Pg.237] အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. ဃဋိကာရဿ ခေါ, အာနန္ဒ, ကုမ္ဘကာရဿ ဇောတိပါလော နာမ မာဏဝေါ သဟာယော အဟောသိ ပိယသဟာယော. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ, သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ, သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? ‘တေန ဟိ, သမ္မ ဇောတိပါလ, သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂမိဿာမ သိနာယိတု’န္တိ. ‘ဧဝံ သမ္မာ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ အဂမံသု သိနာယိတုံ’.

283. “In the market town of Vegaḷiṅga, Ānanda, there was a potter named Ghaṭikāra who was the attendant, the chief attendant, of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. The potter Ghaṭikāra, Ānanda, had a friend, a dear friend, the young man Jotipāla. Then, Ānanda, the potter Ghaṭikāra addressed the young man Jotipāla: ‘Come, friend Jotipāla, let us approach the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, for a visit. For the sight of that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is deemed excellent by me.’ When this was said, Ānanda, the young man Jotipāla said this to the potter Ghaṭikāra: ‘Enough, friend Ghaṭikāra. What is the use of seeing that shaven-headed recluse?’ A second time, Ānanda… A third time, Ānanda, the potter Ghaṭikāra said this to the young man Jotipāla: ‘Come, friend Jotipāla, let us approach the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, for a visit. For the sight of that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is deemed excellent by me.’ A third time, Ānanda, the young man Jotipāla said this to the potter Ghaṭikāra: ‘Enough, friend Ghaṭikāra. What is the use of seeing that shaven-headed recluse?’ ‘If that is so, friend Jotipāla, let us take bathing powder and string and go to the river to bathe.’ ‘So be it, friend,’ Ānanda, the young man Jotipāla replied to the potter Ghaṭikāra. Then, Ānanda, the potter Ghaṭikāra and the young man Jotipāla, having taken bathing powder and string, went to the river to bathe.”

၂၈၄. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘အယံ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ, သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ [Pg.238] ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ, သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ ဩဝဋ္ဋိကာယံ ပရာမသိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဩဝဋ္ဋိကံ ဝိနိဝဋ္ဋေတွာ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘အလံ, သမ္မ ဃဋိကာရ. ကိံ ပန တေန မုဏ္ဍကေန သမဏကေန ဒိဋ္ဌေနာ’တိ? အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလံ မာဏဝံ သီသံနှာတံ ကေသေသု ပရာမသိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဝိဒူရေ အာရာမော. အာယာမ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမ. သာဓုသမ္မတဉှိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလဿ မာဏဝဿ ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! ယတြ ဟိ နာမာယံ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ဣတ္တရဇစ္စော သမာနော အမှာကံ သီသံနှာတာနံ ကေသေသု ပရာမသိတဗ္ဗံ မညိဿတိ; န ဝတိဒံ ကိရ ဩရကံ မညေ ဘဝိဿတီ’တိ; ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယာဝတာဒေါဟိပိ, သမ္မ ဃဋိကာရာ’တိ? ‘ယာဝတာဒေါဟိပိ, သမ္မ ဇောတိပါလ. တထာ ဟိ ပန မေ သာဓုသမ္မတံ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ ဃဋိကာရ, မုဉ္စ; ဂမိဿာမာ’တိ.

284. “Then, Ānanda, the potter Ghaṭikāra addressed the young man Jotipāla: ‘Friend Jotipāla, not far from here is the monastery of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Come, friend Jotipāla, let us approach the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, for a visit. For the sight of that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is deemed excellent by me.’ When this was said, Ānanda, the young man Jotipāla said this to the potter Ghaṭikāra: ‘Enough, friend Ghaṭikāra. What is to be gained by seeing that shaven-headed ascetic?’ For a second time, Ānanda… And for a third time, Ānanda, the potter Ghaṭikāra said this to the young man Jotipāla: ‘Friend Jotipāla, not far from here is the monastery of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Come, friend Jotipāla, let us approach the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, for a visit. For the sight of that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is deemed excellent by me.’ For a third time, Ānanda, the young man Jotipāla said this to the potter Ghaṭikāra: ‘Enough, friend Ghaṭikāra. What is to be gained by seeing that shaven-headed ascetic?’ Then, Ānanda, the potter Ghaṭikāra, having grasped the young man Jotipāla by his loincloth, said this: ‘Friend Jotipāla, not far from here is the monastery of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Come, friend Jotipāla, let us approach the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, for a visit. For the sight of that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is deemed excellent by me.’ Then, Ānanda, the young man Jotipāla, having shaken off his loincloth, said this to the potter Ghaṭikāra: ‘Enough, friend Ghaṭikāra. What is to be gained by seeing that shaven-headed ascetic?’ Then, Ānanda, the potter Ghaṭikāra, having grasped by the hair the young man Jotipāla who had just washed his head, said this: ‘Friend Jotipāla, not far from here is the monastery of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Come, friend Jotipāla, let us approach the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, for a visit. For the sight of that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is deemed excellent by me.’ Then, Ānanda, this thought occurred to the young man Jotipāla: ‘It is wonderful, sirs, it is astonishing, sirs! That this potter Ghaṭikāra, being of low birth, should think to grasp the hair of one of us who has just washed his head! Surely, I think, this will not be an inferior matter.’ He said this to the potter Ghaṭikāra: ‘To this extent, friend Ghaṭikāra?’ ‘To this extent, friend Jotipāla. For so it is that the sight of that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is deemed excellent by me.’ ‘In that case, friend Ghaṭikāra, let go; we shall go.’”

၂၈၅. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ ယေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဇောတိပါလော ပန မာဏဝေါ ကဿပေန [Pg.239] ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ မေ, ဘန္တေ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ သဟာယော ပိယသဟာယော. ဣမဿ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတူ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဃဋိကာရဉ္စ ကုမ္ဘကာရံ ဇောတိပါလဉ္စ မာဏဝံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ ကဿပေန ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု.

285. Then, Ānanda, the potter Ghaṭikāra and the young man Jotipāla approached the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Having approached, the potter Ghaṭikāra paid homage to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, and sat down to one side. The young man Jotipāla, however, exchanged greetings with the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. After concluding the courteous and memorable talk, he sat down to one side. Seated to one side, Ānanda, the potter Ghaṭikāra said this to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘Venerable sir, this young man Jotipāla is my friend, my dear friend. May the Blessed One teach him the Dhamma.’ Then, Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, instructed, inspired, enthused, and gladdened the potter Ghaṭikāra and the young man Jotipāla with a talk on the Dhamma. Then, Ānanda, the potter Ghaṭikāra and the young man Jotipāla, having been instructed, inspired, enthused, and gladdened by the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, with a talk on the Dhamma, delighted in and rejoiced at the words of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Rising from their seats, they paid homage to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, and having circumambulated him keeping him to their right, they departed.

၂၈၆. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣမံ နု တွံ, သမ္မ ဃဋိကာရ, ဓမ္မံ သုဏန္တော အထ စ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ န ပဗ္ဗဇိဿသီ’တိ? ‘နနု မံ, သမ္မ ဇောတိပါလ, ဇာနာသိ, အန္ဓေ ဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ပေါသေမီ’တိ? ‘တေန ဟိ, သမ္မ ဃဋိကာရ, အဟံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော စ ကုမ္ဘကာရော ဇောတိပါလော စ မာဏဝေါ ယေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, အာနန္ဒ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ မေ, ဘန္တေ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ သဟာယော ပိယသဟာယော. ဣမံ ဘဂဝါ ပဗ္ဗာဇေတူ’တိ. အလတ္ထ ခေါ, အာနန္ဒ, ဇောတိပါလော မာဏဝေါ ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ.

286. Then, Ānanda, the young man Jotipāla said to the potter Ghaṭikāra: ‘Friend Ghaṭikāra, having heard this Dhamma, will you not go forth from the household life into homelessness?’ ‘Friend Jotipāla, do you not know that I support my blind and aged parents?’ ‘Well then, friend Ghaṭikāra, I will go forth from the household life into homelessness.’ Then, Ānanda, the potter Ghaṭikāra and the young man Jotipāla approached the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Having approached, they paid homage to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, and sat down to one side. Seated to one side, Ānanda, the potter Ghaṭikāra said to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘Venerable sir, this young man Jotipāla is my companion and dear friend. May the Blessed One ordain him.’ The young man Jotipāla, Ānanda, received the going forth in the presence of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One; he received the higher ordination.

၂၈၇. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အစိရူပသမ္ပန္နေ ဇောတိပါလေ မာဏဝေ အဍ္ဎမာသုပသမ္ပန္နေ ဝေဂဠိင်္ဂေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဗာရာဏသီ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဗာရာဏသီ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ[Pg.240]. အဿောသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ – ‘ကဿပေါ ကိရ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဗာရာဏသိံ အနုပ္ပတ္တော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ ဗာရာဏသိယာ နိယျာသိ မဟစ္စရာဇာနုဘာဝေန ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒဿနာယ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေန ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကိံ ကာသိရာဇာနံ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပေန ဘဂဝတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပဿ ဘဂဝတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ပဏ္ဍုပုဋကဿ သာလိနော ဝိဂတကာဠကံ အနေကသူပံ အနေကဗျဉ္ဇနံ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’န္တိ.

287. Then, Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, having stayed at Vegaḷiṅga for as long as he pleased, when the young man Jotipāla had been ordained for half a month, set out on a journey to Bārāṇasī. Traveling stage by stage, he arrived at Bārāṇasī. There, Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, stayed in the deer park at Isipatana near Bārāṇasī. King Kikī of Kāsi heard: ‘The Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, has, it is said, arrived at Bārāṇasī and is staying in the deer park at Isipatana.’ Then, Ānanda, King Kikī of Kāsi had fine carriages harnessed, mounted a fine carriage, and with great royal majesty, he set out from Bārāṇasī with his fine carriages to see the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. He went as far as the carriage could go, then dismounted from the carriage and approached the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, on foot. Having approached, he paid homage to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, and sat down to one side. Seated to one side, Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, instructed, inspired, enthused, and gladdened King Kikī of Kāsi with a talk on the Dhamma. Then, Ānanda, King Kikī of Kāsi, having been instructed, inspired, enthused, and gladdened by the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One with a talk on the Dhamma, said to him, ‘Venerable sir, may the Blessed One accept tomorrow’s meal from me together with the Sangha of bhikkhus.’ The Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, accepted in silence. Then, Ānanda, King Kikī, understanding the acceptance of the Blessed One Kassapa, the Perfectly Enlightened One, rose from his seat, paid homage to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, circumambulated him, and departed. When the night had passed, Ānanda, King Kikī had excellent food, both hard and soft, prepared in his own residence—rice of the sālī variety, dried in bundles and free of black grains, with many soups and many curries—and had the time announced to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘It is time, venerable sir, the meal is ready.’

၂၈၈. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ကိကိဿ ကာသိရညော နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ [Pg.241] ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသံ; ဧဝရူပံ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’တိ. ‘အလံ, မဟာရာဇ. အဓိဝုတ္ထော မေ ဝဿာဝါသော’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ… တတိယမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသံ; ဧဝရူပံ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’တိ. ‘အလံ, မဟာရာဇ. အဓိဝုတ္ထော မေ ဝဿာဝါသော’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကိဿ ကာသိရညော ‘န မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဓိဝါသေတိ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသ’န္တိ အဟုဒေဝ အညထတ္တံ, အဟု ဒေါမနဿံ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ကဿပံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဧတဒဝေါစ – ‘အတ္ထိ နု ခေါ, ဘန္တေ, အညော ကောစိ မယာ ဥပဋ္ဌာကတရော’တိ?

288. Then, Ānanda, the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and went to the residence of Kikī, the king of Kāsi. Having approached, he sat down on the prepared seat together with the community of monks. Then, Ānanda, Kikī, the king of Kāsi, with his own hands served and satisfied the community of monks headed by the Buddha with excellent hard and soft food. Then, Ānanda, when the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, had finished his meal and withdrawn his hand from the bowl, Kikī, the king of Kāsi, took a low seat and sat to one side. Seated to one side, Ānanda, Kikī, the king of Kāsi, said this to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘Venerable sir, may the Blessed One consent to spend the rains residence in Bārāṇasī; in this way there will be service to the Saṅgha.’ ‘Enough, great king. I have already consented to a rains residence.’ For a second time, Ānanda… For a third time, Ānanda, Kikī, the king of Kāsi, said this to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘Venerable sir, may the Blessed One consent to spend the rains residence in Bārāṇasī; in this way there will be service to the Saṅgha.’ ‘Enough, great king. I have already consented to a rains residence.’ Then, Ānanda, for Kikī, the king of Kāsi, because of the thought, ‘The Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, does not consent to my invitation to spend the rains residence in Bārāṇasī,’ there arose a change of mind, there arose displeasure. Then, Ānanda, Kikī, the king of Kāsi, said this to the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘Venerable sir, is there anyone who is a greater supporter than I?’

‘‘‘အတ္ထိ, မဟာရာဇ, ဝေဂဠိင်္ဂံ နာမ ဂါမနိဂမော. တတ္ထ ဃဋိကာရော နာမ ကုမ္ဘကာရော; သော မေ ဥပဋ္ဌာကော အဂ္ဂုပဋ္ဌာကော. တုယှံ ခေါ ပန, မဟာရာဇ, န မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဓိဝါသေတိ ဗာရာဏသိယံ ဝဿာဝါသန္တိ အတ္ထေဝ အညထတ္တံ, အတ္ထိ ဒေါမနဿံ. တယိဒံ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ နတ္ထိ စ န စ ဘဝိဿတိ. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတော, ဓမ္မံ သရဏံ ဂတော, သံဃံ သရဏံ ဂတော. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော, ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော, သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော, အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ဒုက္ခေ နိက္ကင်္ခေါ, ဒုက္ခသမုဒယေ နိက္ကင်္ခေါ, ဒုက္ခနိရောဓေ နိက္ကင်္ခေါ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ နိက္ကင်္ခေါ. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ဧကဘတ္တိကော ဗြဟ္မစာရီ သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော နိက္ခိတ္တမဏိသုဝဏ္ဏော အပေတဇာတရူပရဇတော[Pg.242]. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ပန္နမုသလော န သဟတ္ထာ ပထဝိံ ခဏတိ. ယံ ဟောတိ ကူလပလုဂ္ဂံ ဝါ မူသိကုက္ကရော ဝါ တံ ကာဇေန အာဟရိတွာ ဘာဇနံ ကရိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဧတ္ထ ယော ဣစ္ဆတိ တဏ္ဍုလပဋိဘသ္တာနိ ဝါ မုဂ္ဂပဋိဘသ္တာနိ ဝါ ကဠာယပဋိဘသ္တာနိ ဝါ နိက္ခိပိတွာ ယံ ဣစ္ဆတိ တံ ဟရတူ’’တိ. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော အန္ဓေ ဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ပေါသေတိ. ဃဋိကာရော ခေါ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘကာရော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ.

‘There is, great king, a village-town named Vegaḷiṅga. There, there is a potter named Ghaṭikāra; he is my supporter, my chief supporter. But for you, great king, because of the thought, ‘The Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, does not consent to my invitation to spend the rains residence in Bārāṇasī,’ there is indeed a change of mind, there is displeasure. This does not exist for Ghaṭikāra the potter, nor will it ever exist. Ghaṭikāra the potter, great king, has gone for refuge to the Buddha, has gone for refuge to the Dhamma, has gone for refuge to the Saṅgha. Ghaṭikāra the potter, great king, abstains from the destruction of life, abstains from taking what is not given, abstains from misconduct in sensual pleasures, abstains from false speech, and abstains from liquor, wine, and intoxicants which are a cause for negligence. Ghaṭikāra the potter, great king, is endowed with unwavering confidence in the Buddha, endowed with unwavering confidence in the Dhamma, endowed with unwavering confidence in the Saṅgha, and is endowed with the virtues dear to the noble ones. Ghaṭikāra the potter, great king, is without doubt concerning suffering, without doubt concerning the origin of suffering, without doubt concerning the cessation of suffering, and without doubt concerning the path leading to the cessation of suffering. Ghaṭikāra the potter, great king, eats only one meal a day, practices the holy life, is virtuous, and of a lovely nature. Ghaṭikāra the potter, great king, has put aside gems and gold and has abstained from gold and silver. Ghaṭikāra the potter, great king, has laid down the pestle and does not dig the earth with his own hands. Whatever earth has crumbled from a bank or been dug up by mice, he brings it with a carrying pole, makes a vessel, and says this: “Let whoever wishes deposit here a measure of rice, or a measure of mung beans, or a measure of peas, and take whatever they wish.” Ghaṭikāra the potter, great king, supports his blind, aged parents. Ghaṭikāra the potter, great king, due to the complete destruction of the five lower fetters, is one of spontaneous rebirth, who will attain final Nibbāna there, not liable to return from that world.’

၂၈၉. ‘‘‘ဧကမိဒါဟံ, မဟာရာဇ, သမယံ ဝေဂဠိင်္ဂေ နာမ ဂါမနိဂမေ ဝိဟရာမိ. အထ ခွာဟံ, မဟာရာဇ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစံ – ‘‘ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ အယံ ဘဂ္ဂဝေါ ဂတော’’တိ? ‘‘နိက္ခန္တော ခေါ တေ, ဘန္တေ, ဥပဋ္ဌာကော အန္တောကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ. အထ ခွာဟံ, မဟာရာဇ, ကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော ကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? ‘‘ကဿပေါ, တာတ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကုမ္ဘိယာ ဩဒနံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, ယဿ မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ အဍ္ဎမာသံ ပီတိသုခံ န ဝိဇဟတိ, သတ္တာဟံ မာတာပိတူနံ.

289. ‘At one time, great king, I was dwelling in a village-town named Vegaḷiṅga. Then, great king, in the morning, having dressed and taken my bowl and robe, I approached the parents of Ghaṭikāra the potter and said, “Well now, where has this Bhaggava gone?” “Venerable sir, your attendant has gone out. Please take rice from the rice-pot and soup from the curry-pot and eat.” Then, great king, I took rice from the rice-pot and soup from the curry-pot, ate, rose from my seat, and departed. Then, great king, Ghaṭikāra the potter approached his parents and asked, “Who took rice from the rice-pot and soup from the curry-pot, ate, and then rose from his seat and departed?” “Dear son, it was the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, who took rice from the rice-pot and soup from the curry-pot, ate, and then rose from his seat and departed.” Then, great king, this thought occurred to Ghaṭikāra the potter: “It is a gain for me, indeed, a great gain for me, that the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, is so very familiar with me.” Then, great king, joy and happiness did not leave Ghaṭikāra the potter for half a month, nor his parents for seven days.’

၂၉၀. ‘‘‘ဧကမိဒါဟံ, မဟာရာဇ, သမယံ တတ္ထေဝ ဝေဂဠိင်္ဂေ နာမ ဂါမနိဂမေ ဝိဟရာမိ. အထ ခွာဟံ, မဟာရာဇ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန [Pg.243] ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစံ – ‘‘ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ အယံ ဘဂ္ဂဝေါ ဂတော’’တိ? ‘‘နိက္ခန္တော ခေါ တေ, ဘန္တေ, ဥပဋ္ဌာကော အန္တော ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ. အထ ခွာဟံ, မဟာရာဇ, ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? ‘‘ကဿပေါ, တာတ, ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကဠောပိယာ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ပရိယောဂါ သူပံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, ယဿ မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ အဍ္ဎမာသံ ပီတိသုခံ န ဝိဇဟတိ, သတ္တာဟံ မာတာပိတူနံ.

290. ‘At one time, great king, I was dwelling in that very same village-town named Vegaḷiṅga. Then, great king, in the morning, having dressed and taken my bowl and robe, I approached the parents of Ghaṭikāra the potter and said to them: “Well now, where has this Bhaggava gone?” “Venerable sir, your attendant has gone out. Please take barley cake from the basket and soup from the curry-pot and eat.” Then, great king, I took barley cake from the basket and soup from the curry-pot, ate, rose from my seat, and departed. Then, great king, Ghaṭikāra the potter approached his parents and asked them: “Who took barley cake from the basket and soup from the curry-pot, ate, rose from his seat, and departed?” “Dear son, it was the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, who took barley cake from the basket and soup from the curry-pot, ate, rose from his seat, and departed.” Then, great king, this thought occurred to Ghaṭikāra the potter: “It is a gain for me, indeed, a great gain for me, that the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, is so very familiar with me.” Then, great king, joy and happiness did not leave Ghaṭikāra the potter for half a month, nor his parents for seven days.’

၂၉၁. ‘‘‘ဧကမိဒါဟံ, မဟာရာဇ, သမယံ တတ္ထေဝ ဝေဂဠိင်္ဂေ နာမ ဂါမနိဂမေ ဝိဟရာမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကုဋိ ဩဝဿတိ. အထ ခွာဟံ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခူ အာမန္တေသိံ – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ နိဝေသနေ တိဏံ ဇာနာထာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, မဟာရာဇ, တေ ဘိက္ခူ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘နတ္ထိ ခေါ, ဘန္တေ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ နိဝေသနေ တိဏံ, အတ္ထိ စ ခွာဿ အာဝေသနေ တိဏစ္ဆဒန’’ န္တိ. ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏံ ကရောထာ’’တိ. အထ ခေါ တေ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခူ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏမကံသု. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ မာတာပိတရော တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကေ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏံ ကရောန္တီ’’တိ? ‘‘ဘိက္ခူ, ဘဂိနိ, ကဿပဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကုဋိ ဩဝဿတီ’’တိ. ‘‘ဟရထ, ဘန္တေ, ဟရထ, ဘဒြမုခါ’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကေ အာဝေသနံ ဥတ္တိဏမကံသူ’’တိ? ‘‘ဘိက္ခူ, တာတ, ကဿပဿ ကိရ ဘဂဝတော [Pg.244] အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကုဋိ ဩဝဿတီ’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘လာဘာ ဝတ မေ, သုလဒ္ဓံ ဝတ မေ, ယဿ မေ ကဿပေါ ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’တိ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ အဍ္ဎမာသံ ပီတိသုခံ န ဝိဇဟတိ, သတ္တာဟံ မာတာပိတူနံ. အထ ခေါ, မဟာရာဇ, အာဝေသနံ သဗ္ဗန္တံ တေမာသံ အာကာသစ္ဆဒနံ အဋ္ဌာသိ, န ဒေဝေါတိဝဿိ. ဧဝရူပေါ စ, မဟာရာဇ, ဃဋိကာရော ကုမ္ဘကာရော’တိ. ‘လာဘာ, ဘန္တေ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ, သုလဒ္ဓါ, ဘန္တေ, ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ယဿ ဘဂဝါ ဧဝံ အဘိဝိဿတ္ထော’’’တိ.

291. ‘At one time, great king, I was dwelling in that very same village-town named Vegaḷiṅga. At that time, my hut was leaking. Then, great king, I addressed the monks: ‘Go, monks, and find out about grass at the house of Ghaṭikāra the potter.’ When this was said, great king, those monks replied to me: ‘Venerable sir, there is no grass at the house of Ghaṭikāra the potter, but there is a grass roof on his workshop.’ ‘Go, monks, and un-thatch the workshop of Ghaṭikāra the potter.’ Then, great king, those monks un-thatched the workshop of Ghaṭikāra the potter. Then, great king, the parents of Ghaṭikāra the potter said to those monks: ‘Who is un-thatching the workshop?’ ‘It is the monks, sister. The hut of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, is leaking.’ ‘Take it, venerable sirs, take it, good sirs.’ Then, great king, Ghaṭikāra the potter approached his parents and asked: ‘Who un-thatched the workshop?’ ‘Dear son, it is said the monks did; the hut of the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, is leaking.’ Then, great king, this thought occurred to Ghaṭikāra the potter: ‘It is a gain for me, indeed, a great gain for me, that the Blessed One Kassapa, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, is so very familiar with me!’ Then, great king, joy and happiness did not leave Ghaṭikāra the potter for half a month, nor his parents for seven days. And, great king, that entire workshop remained with the sky for its roof for three months, and the god did not rain upon it. Such, great king, was Ghaṭikāra the potter.’ ‘It is a gain, venerable sir, for Ghaṭikāra the potter, a great good fortune, venerable sir, for Ghaṭikāra the potter, that the Blessed One is so very familiar with him!’

၂၉၂. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ကိကီ ကာသိရာဇာ ဃဋိကာရဿ ကုမ္ဘကာရဿ ပဉ္စမတ္တာနိ တဏ္ဍုလဝါဟသတာနိ ပါဟေသိ ပဏ္ဍုပုဋကဿ သာလိနော တဒုပိယဉ္စ သူပေယျံ. အထ ခေါ တေ, အာနန္ဒ, ရာဇပုရိသာ ဃဋိကာရံ ကုမ္ဘကာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဣမာနိ ခေါ, ဘန္တေ, ပဉ္စမတ္တာနိ တဏ္ဍုလဝါဟသတာနိ ကိကိနာ ကာသိရာဇေန ပဟိတာနိ ပဏ္ဍုပုဋကဿ သာလိနော တဒုပိယဉ္စ သူပေယျံ. တာနိ, ဘန္တေ, ပဋိဂ္ဂဏှထာ’တိ. ‘ရာဇာ ခေါ ဗဟုကိစ္စော ဗဟုကရဏီယော. အလံ မေ! ရညောဝ ဟောတူ’တိ. သိယာ ခေါ ပန တေ, အာနန္ဒ, ဧဝမဿ – ‘အညော နူန တေန သမယေန ဇောတိပါလော မာဏဝေါ အဟောသီ’တိ. န ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဟံ တေန သမယေန ဇောတိပါလော မာဏဝေါ အဟောသိ’’န္တိ.

292. Then, Ānanda, King Kikī of Kāsī sent to Ghaṭikāra the potter five hundred cartloads of Sāli rice, dried in bundles, and suitable side dishes. Then, Ānanda, those royal men approached Ghaṭikāra the potter and said this: ‘Venerable sir, these five hundred cartloads of Sāli rice, dried in bundles, and suitable side dishes have been sent by King Kikī of Kāsī. Venerable sir, please accept them.’ ‘The king has many duties and many things to do. Enough for me! Let it be for the king himself.’ It might occur to you, Ānanda: ‘Surely, at that time, the young man Jotipāla was someone else?’ But it should not be seen like this, Ānanda. At that time, I myself was the young man Jotipāla.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

Thus spoke the Blessed One. The Venerable Ānanda, pleased, rejoiced at the Blessed One's words.

ဃဋိကာရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

The first Ghaṭikāra Sutta is concluded.

၂. ရဋ္ဌပါလသုတ္တံ

2. The Raṭṭhapāla Sutta

၂၉၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကုရူသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ နာမ ကုရူနံ နိဂမော တဒဝသရိ. အဿောသုံ ခေါ ထုလ္လကောဋ္ဌိကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော [Pg.245] ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကုရူသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ. အထ ခေါ ထုလ္လကောဋ္ဌိကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတော သန္တိကေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ.

293. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was wandering on tour in the Kuru country with a large Saṅgha of bhikkhus when he arrived at Thullakoṭṭhika, a market town of the Kurus. The brahmin householders of Thullakoṭṭhika heard: “It is said that the ascetic Gotama, the Sakyan son who went forth from the Sakyan clan, while wandering on tour in the Kuru country with a large Saṅgha of bhikkhus, has arrived at Thullakoṭṭhika. A good report of that Blessed Gotama has spread far and wide: ‘That Blessed One is an arahant, a perfectly enlightened one, perfect in knowledge and conduct, a sublime one, a knower of the worlds, an unsurpassed guide for those who wish to be trained, a teacher of gods and humans, an enlightened one, a blessed one.’ He makes known this world with its gods, its Māras, and its Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, with its gods and humans, having realized it himself through direct knowledge. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and its phrasing; he proclaims the holy life, which is utterly complete and pure. It is good to see such arahants.” Then the brahmin householders of Thullakoṭṭhika went to the Blessed One. Having approached, some paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Some exchanged greetings with the Blessed One, and after concluding their friendly and memorable conversation, sat down to one side. Some raised their joined hands in salutation toward the Blessed One and sat down to one side. Some announced their name and clan in the Blessed One’s presence and sat down to one side. Some, remaining silent, sat down to one side. The Blessed One instructed, roused, inspired, and gladdened the brahmin householders of Thullakoṭṭhika, who were sitting to one side, with a talk on the Dhamma.

၂၉၄. တေန ခေါ ပန သမယေန ရဋ္ဌပါလော နာမ ကုလပုတ္တော တသ္မိံယေဝ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ အဂ္ဂကုလဿ ပုတ္တော တိဿံ ပရိသာယံ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယထာ ယထာ ခွာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ထုလ္လကောဋ္ဌိကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော အစိရပက္ကန္တေသု ထုလ္လကောဋ္ဌိကေသု [Pg.246] ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယထာ ယထာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. လဘေယျာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, လဘေယျံ ဥပသမ္ပဒံ. ပဗ္ဗာဇေတု မံ ဘဂဝါ’’တိ. ‘‘အနုညာတောသိ ပန တွံ, ရဋ္ဌပါလ, မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? ‘‘န ခေါဟံ, ဘန္တေ, အနုညာတော မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ‘‘န ခေါ, ရဋ္ဌပါလ, တထာဂတာ အနနုညာတံ မာတာပိတူဟိ ပုတ္တံ ပဗ္ဗာဇေန္တီ’’တိ. ‘‘သွာဟံ, ဘန္တေ, တထာ ကရိဿာမိ ယထာ မံ မာတာပိတရော အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ.

294. Now at that time a clansman named Raṭṭhapāla, the son of the foremost family in that same Thullakoṭṭhika, was sitting in the assembly. Then Raṭṭhapāla the clansman thought: "As I understand the Dhamma taught by the Blessed One, it is not easy for one living at home to lead the perfectly complete, perfectly pure holy life, bright as a polished conch. What if I were to shave off my hair and beard, put on the saffron robes, and go forth from the household life into homelessness?" Then the brahmin householders of Thullakoṭṭhika, having been instructed, encouraged, roused, and gladdened by the Blessed One with a Dhamma talk, rejoiced in and approved of the Blessed One’s statement. They rose from their seats, paid homage to the Blessed One, circumambulated him with their right side towards him, and departed. Then, not long after the brahmin householders of Thullakoṭṭhika had departed, Raṭṭhapāla the clansman approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, Raṭṭhapāla the clansman said to the Blessed One: "As I understand the Dhamma taught by the Blessed One, venerable sir, it is not easy for one living at home to lead the perfectly complete, perfectly pure holy life, bright as a polished conch. I wish, venerable sir, to shave off my hair and beard, put on the saffron robes, and go forth from the household life into homelessness. May I receive the going forth in the Blessed One’s presence, may I receive the full ordination. Let the Blessed One give me the going forth." "But, Raṭṭhapāla, have you obtained permission from your parents to go forth from the household life into homelessness?" "No, venerable sir, I have not obtained permission from my parents to go forth from the household life into homelessness." "Raṭṭhapāla, the Tathāgatas do not give the going forth to a son whose parents have not given their permission." "Then, venerable sir, I will act in such a way that my parents will give me permission to go forth from the household life into homelessness."

၂၉၅. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမ္မတာတာ, ယထာ ယထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ဣစ္ဆာမဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. အနုဇာနာထ မံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော. န တွံ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ. ကိံ ပန မယံ [Pg.247] တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမ္မတာတာ, ယထာ ယထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ဣစ္ဆာမဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ. အနုဇာနာထ မံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော. န တွံ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ. ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ?

295. Then the clansman Raṭṭhapāla rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping his right side toward him, and approached his parents. Having approached, he said this to his parents: “Mother, Father, as I understand the Dhamma taught by the Blessed One, it is not easy for one living at home to lead the holy life that is utterly complete, utterly pure, like a polished conch shell. I wish to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness. Permit me to go forth from the household life into homelessness.” When this was said, the parents of the clansman Raṭṭhapāla said this to the clansman Raṭṭhapāla: “Dear Raṭṭhapāla, you are our only son, dear and beloved, raised in comfort, brought up in comfort. You, dear Raṭṭhapāla, do not know of any suffering. Even by death, we will be separated from you against our will. How then could we, while you are living, permit you to go forth from the household life into homelessness?” A second time, the clansman Raṭṭhapāla… and a third time, the clansman Raṭṭhapāla said this to his parents: “Mother, Father, as I understand the Dhamma taught by the Blessed One, it is not easy for one living at home to lead the holy life that is utterly complete, utterly pure, like a polished conch shell. I wish to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness. Permit me to go forth from the household life into homelessness.” A third time, the parents of the clansman Raṭṭhapāla said this to the clansman Raṭṭhapāla: “Dear Raṭṭhapāla, you are our only son, dear and beloved, raised in comfort, brought up in comfort. You, dear Raṭṭhapāla, do not know of any suffering. Even by death, we will be separated from you against our will. How then could we, while you are living, permit you to go forth from the household life into homelessness?”

၂၉၆. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော – ‘‘န မံ မာတာပိတရော အနုဇာနန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ တတ္ထေဝ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ နိပဇ္ဇိ – ‘‘ဣဓေဝ မေ မရဏံ ဘဝိဿတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါ’’တိ. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဧကမ္ပိ ဘတ္တံ န ဘုဉ္ဇိ, ဒွေပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ, တီဏိပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ, စတ္တာရိပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ, ပဉ္စပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ, ဆပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ, သတ္တပိ ဘတ္တာနိ န ဘုဉ္ဇိ. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော. န တွံ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ, ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ. ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ဥဋ္ဌေဟိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ; ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော အဘိရမဿု. န တံ မယံ အနုဇာနာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ. ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော [Pg.248] ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ…ပေ… ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော. န တွံ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ, ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ဥဋ္ဌေဟိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ; ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော အဘိရမဿု. န တံ မယံ အနုဇာနာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ. ကိံ ပန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

296. Then the clansman Raṭṭhapāla, thinking, “My parents do not permit me to go forth from the household life into homelessness,” lay down right there on the bare ground, thinking, “Here there will be either my death or the going forth.” Then the clansman Raṭṭhapāla did not eat one meal, nor two meals, nor three meals, nor four meals, nor five meals, nor six meals, nor seven meals. Then the parents of the clansman Raṭṭhapāla said this to the clansman Raṭṭhapāla: “Dear Raṭṭhapāla, you are our only son, dear and beloved, raised in comfort, brought up in comfort. You, dear Raṭṭhapāla, do not know of any suffering. Even by death, we will be separated from you against our will. How then could we, while you are living, permit you to go forth from the household life into homelessness? Rise, dear Raṭṭhapāla, eat, drink, and enjoy yourself; eating, drinking, enjoying yourself, indulging in sensual pleasures, and making merit, you should delight. We do not permit you to go forth from the household life into homelessness. Even by death, we will be separated from you against our will. How then could we, while you are living, permit you to go forth from the household life into homelessness?” When this was said, the clansman Raṭṭhapāla was silent. A second time, the parents of the clansman Raṭṭhapāla said this to the clansman Raṭṭhapāla… and a second time, the clansman Raṭṭhapāla was silent. A third time, the parents of the clansman Raṭṭhapāla said this to the clansman Raṭṭhapāla: “Dear Raṭṭhapāla, you are our only son, dear and beloved, raised in comfort, brought up in comfort. You, dear Raṭṭhapāla, do not know of any suffering. Even by death, we will be separated from you against our will; how then could we, while you are living, permit you to go forth from the household life into homelessness? Rise, dear Raṭṭhapāla, eat, drink, and enjoy yourself; eating, drinking, enjoying yourself, indulging in sensual pleasures, and making merit, you should delight. We do not permit you to go forth from the household life into homelessness. Even by death, we will be separated from you against our will. How then could we, while you are living, permit you to go forth from the household life into homelessness?” A third time, the clansman Raṭṭhapāla was silent.

၂၉၇. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ သဟာယကာ ယေန ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, မာတာပိတူနံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော. န တွံ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ. မရဏေနပိ တေ မာတာပိတရော အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿန္တိ. ကိံ ပန တေ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ဥဋ္ဌေဟိ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ; ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော အဘိရမဿု. န တံ မာတာပိတရော အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. မရဏေနပိ တေ မာတာပိတရော အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿန္တိ. ကိံ ပန တေ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ… တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ သဟာယကာ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တွံ ခေါသိ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, မာတာပိတူနံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ သုခေဓိတော သုခပရိဘတော, န တွံ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသိ, မရဏေနပိ တေ မာတာပိတရော အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿန္တိ. ကိံ ပန တေ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ? ဥဋ္ဌေဟိ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, ဘုဉ္ဇ စ ပိဝ စ ပရိစာရေဟိ စ, ဘုဉ္ဇန္တော ပိဝန္တော ပရိစာရေန္တော ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပုညာနိ [Pg.249] ကရောန္တော အဘိရမဿု. န တံ မာတာပိတရော အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, မရဏေနပိ တေ မာတာပိတရော အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿန္တိ. ကိံ ပန တေ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? တတိယမ္ပိ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တုဏှီ အဟောသိ.

297. Then the friends of the clansman Raṭṭhapāla approached him and said: “Dear friend Raṭṭhapāla, you are your parents' only son, beloved and dear to their hearts, raised in comfort, nurtured in comfort. You have known no suffering. Even against their will, your parents will be parted from you by death. How then could they permit you to go forth from the household life into homelessness while you are still alive? Get up, dear friend Raṭṭhapāla, eat, drink, and enjoy yourself; while eating, drinking, and enjoying yourself, indulging in sensual pleasures and performing meritorious deeds, you should delight. Your parents will not permit you to go forth from the household life into homelessness. Even against their will, your parents will be parted from you by death. How then could they permit you to go forth from the household life into homelessness while you are still alive?” When this was said, the clansman Raṭṭhapāla remained silent. For a second time, and again for a third time, the friends of the clansman Raṭṭhapāla said this to him: “Dear friend Raṭṭhapāla, you are your parents' only son, beloved and dear to their hearts, raised in comfort, nurtured in comfort. You have known no suffering. Even against their will, your parents will be parted from you by death. How then could they permit you to go forth from the household life into homelessness while you are still alive? Get up, dear friend Raṭṭhapāla, eat, drink, and enjoy yourself; while eating, drinking, and enjoying yourself, indulging in sensual pleasures and performing meritorious deeds, you should delight. Your parents will not permit you to go forth from the household life into homelessness. Even against their will, your parents will be parted from you by death. How then could they permit you to go forth from the household life into homelessness while you are still alive?” For a third time, the clansman Raṭṭhapāla remained silent.

၂၉၈. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ သဟာယကာ ယေန ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အမ္မတာတာ, ဧသော ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တတ္ထေဝ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ နိပန္နော – ‘ဣဓေဝ မေ မရဏံ ဘဝိဿတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါ’တိ. သစေ တုမှေ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ နာနုဇာနိဿထ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, တတ္ထေဝ မရဏံ အာဂမိဿတိ. သစေ ပန တုမှေ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ အနုဇာနိဿထ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, ပဗ္ဗဇိတမ္ပိ နံ ဒက္ခိဿထ. သစေ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော နာဘိရမိဿတိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, ကာ တဿ အညာ ဂတိ ဘဝိဿတိ? ဣဓေဝ ပစ္စာဂမိဿတိ. အနုဇာနာထ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ. ‘‘အနုဇာနာမ, တာတာ, ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ပဗ္ဗဇိတေန စ ပန မာတာပိတရော ဥဒ္ဒဿေတဗ္ဗာ’’တိ. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ သဟာယကာ ယေန ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ, သမ္မ ရဋ္ဌပါလ, အနုညာတောသိ မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ပဗ္ဗဇိတေန စ ပန တေ မာတာပိတရော ဥဒ္ဒဿေတဗ္ဗာ’’တိ.

298. Then the friends of the clansman Raṭṭhapāla approached Raṭṭhapāla's parents and said to them: “Mother and father, this clansman Raṭṭhapāla is lying there on the bare ground, resolving, ‘Right here my death will be, or my ordination will be.’ If you do not permit the clansman Raṭṭhapāla to go forth from the household life into homelessness, he will meet his death right there. But if you permit the clansman Raṭṭhapāla to go forth from the household life into homelessness, you will see him even after he has gone forth. And if the clansman Raṭṭhapāla does not find delight in going forth from the household life into homelessness, what other destination will there be for him? He will return right here. Permit the clansman Raṭṭhapāla to go forth from the household life into homelessness.” “We permit, my dears, the clansman Raṭṭhapāla to go forth from the household life into homelessness. But having gone forth, he must visit his parents.” Then the friends of the clansman Raṭṭhapāla approached Raṭṭhapāla and said to him: “Get up, dear friend Raṭṭhapāla, you have been permitted by your parents to go forth from the household life into homelessness. But having gone forth, you must visit your parents.”

၂၉၉. အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဥဋ္ဌဟိတွာ ဗလံ ဂါဟေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အနုညာတော အဟံ, ဘန္တေ, မာတာပိတူဟိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. ပဗ္ဗာဇေတု မံ ဘဂဝါ’’တိ. အလတ္ထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဘဂဝတော [Pg.250] သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရူပသမ္ပန္နေ အာယသ္မန္တေ ရဋ္ဌပါလေ အဍ္ဎမာသူပသမ္ပန္နေ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သာဝတ္ထိ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော အရဟတံ အဟောသိ.

299. Then the clansman Raṭṭhapāla, having risen and gathered his strength, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, the clansman Raṭṭhapāla said to the Blessed One: “Venerable sir, I have been permitted by my parents to go forth from the household life into homelessness. May the Blessed One grant me the going forth.” The clansman Raṭṭhapāla obtained the going forth in the presence of the Blessed One, and he obtained the higher ordination. Then, when the Venerable Raṭṭhapāla had been fully ordained for not long, for half a month, the Blessed One, having dwelt at Thullakoṭṭhika for as long as he wished, set out on a journey toward Sāvatthī. Journeying stage by stage, he arrived at Sāvatthī. There the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then the Venerable Raṭṭhapāla, dwelling alone, in seclusion, diligent, ardent, and with a resolute mind, not long after, dwelt having realized for himself with direct knowledge in this very life that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, having made it manifest and attained it. He knew directly: “Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.” And the Venerable Raṭṭhapāla became one of the Arahants.

အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, မာတာပိတရော ဥဒ္ဒဿေတုံ, သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနာတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ မနသာကာသိ. ယထာ ဘဂဝါ အညာသိ – ‘‘အဘဗ္ဗော ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိတု’’န္တိ, အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, ရဋ္ဌပါလ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ထုလ္လကောဋ္ဌိကော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ ဝိဟရတိ ရညော ကောရဗျဿ မိဂစီရေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ထုလ္လကောဋ္ဌိကံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော ယေန သကပိတု နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ မဇ္ဈိမာယ ဒွါရသာလာယ ဥလ္လိခါပေတိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣမေဟိ မုဏ္ဍကေဟိ သမဏကေဟိ အမှာကံ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ ပဗ္ဗာဇိတော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော [Pg.251] သကပိတု နိဝေသနေ နေဝ ဒါနံ အလတ္ထ န ပစ္စက္ခာနံ; အညဒတ္ထု အက္ကောသမေဝ အလတ္ထ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ဉာတိဒါသီ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ဆဍ္ဍေတုကာမာ ဟောတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော တံ ဉာတိဒါသိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေတံ, ဘဂိနိ, ဆဍ္ဍနီယဓမ္မံ, ဣဓ မေ ပတ္တေ အာကိရာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ဉာတိဒါသီ တံ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပတ္တေ အာကိရန္တီ ဟတ္ထာနဉ္စ ပါဒါနဉ္စ သရဿ စ နိမိတ္တံ အဂ္ဂဟေသိ.

Then the Venerable Raṭṭhapāla went to where the Blessed One was; having gone, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Raṭṭhapāla said this to the Blessed One: “Venerable sir, I wish to see my parents, if the Blessed One would permit me.” Then the Blessed One, having encompassed the Venerable Raṭṭhapāla’s mind with his own mind, reflected and knew thus: “The clansman Raṭṭhapāla is incapable of renouncing the training and reverting to the lower life.” Then the Blessed One said this to the Venerable Raṭṭhapāla: “Raṭṭhapāla, it is now time for whatever you deem fit.” Then the Venerable Raṭṭhapāla, rising from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him to the right, put his lodging in order, took his bowl and robes, and set out on tour towards Thullakoṭṭhika. Wandering on tour by stages, he arrived at Thullakoṭṭhika. There, indeed, the Venerable Raṭṭhapāla stayed in Thullakoṭṭhika, in King Korabya’s deer park, Migacīra. Then, in the morning, the Venerable Raṭṭhapāla dressed, took his bowl and robes, and entered Thullakoṭṭhika for alms. While wandering for alms from house to house in Thullakoṭṭhika, he went to his own father’s residence. At that time, the Venerable Raṭṭhapāla’s father was having his hair dressed in the central gatehouse. The Venerable Raṭṭhapāla’s father saw the Venerable Raṭṭhapāla coming from afar. Having seen him, he said this: “By these shaven-headed ascetics, our only son, dear and beloved, has been made to go forth.” Then, at his father’s residence, the Venerable Raṭṭhapāla received neither an offering nor a refusal; on the contrary, he received only abuse. At that time, a female slave of the Venerable Raṭṭhapāla’s kin wished to throw away some stale barley-gruel. Then the Venerable Raṭṭhapāla said this to that female slave: “Sister, if that is to be discarded, then pour it into my bowl here.” Then, as the female slave of the Venerable Raṭṭhapāla’s kin was pouring the stale barley-gruel into the Venerable Raṭṭhapāla’s bowl, she took note of the signs of his hands, feet, and voice.

၃၀၀. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ဉာတိဒါသီ ယေနာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ မာတာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ မာတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဂ္ဃေယျေ, ဇာနေယျာသိ – ‘အယျပုတ္တော ရဋ္ဌပါလော အနုပ္ပတ္တော’’’တိ. ‘‘သစေ, ဇေ, သစ္စံ ဘဏသိ, အဒါသိံ တံ ကရောမီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ မာတာ ယေနာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဂ္ဃေ, ဂဟပတိ, ဇာနေယျာသိ – ‘ရဋ္ဌပါလော ကိရ ကုလပုတ္တော အနုပ္ပတ္တော’’’တိ? တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော တံ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ အညတရံ ကုဋ္ဋမူလံ နိဿာယ ပရိဘုဉ္ဇတိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ ယေနာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အတ္ထိ နာမ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိဿသိ? နနု, တာတ ရဋ္ဌပါလ, သကံ ဂေဟံ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ? ‘‘ကုတော နော, ဂဟပတိ, အမှာကံ ဂေဟံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာနံ? အနဂါရာ မယံ, ဂဟပတိ. အဂမမှ ခေါ တေ, ဂဟပတိ, ဂေဟံ, တတ္ထ နေဝ ဒါနံ အလတ္ထမှ န ပစ္စက္ခာနံ; အညဒတ္ထု အက္ကောသမေဝ အလတ္ထမှာ’’တိ. ‘‘ဧဟိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ဃရံ ဂမိဿာမာ’’တိ. ‘‘အလံ, ဂဟပတိ, ကတံ မေ အဇ္ဇ ဘတ္တကိစ္စံ’’. ‘‘တေန ဟိ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, အဓိဝါသေဟိ သွာတနာယ ဘတ္တ’’န္တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ယေန သကံ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မဟန္တံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ပုဉ္ဇံ ကာရာပေတွာ ကိလဉ္ဇေဟိ [Pg.252] ပဋိစ္ဆာဒေတွာ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧထ တုမှေ, ဝဓုယော, ယေန အလင်္ကာရေန အလင်္ကတာ ပုဗ္ဗေ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ ပိယာ ဟောထ မနာပါ တေန အလင်္ကာရေန အလင်္ကရောထာ’’တိ.

300. Then the female slave of the Venerable Raṭṭhapāla’s kin went to where the Venerable Raṭṭhapāla’s mother was; having gone, she said this to the Venerable Raṭṭhapāla’s mother: “Pray, madam, know this: ‘The master’s son, Raṭṭhapāla, has arrived.’” “If, girl, you speak the truth, I will make you a free woman.” Then the Venerable Raṭṭhapāla’s mother went to where the Venerable Raṭṭhapāla’s father was; having gone, she said this to the Venerable Raṭṭhapāla’s father: “Pray, householder, know this: ‘The clansman Raṭṭhapāla has reportedly arrived.’” Now at that time, the Venerable Raṭṭhapāla was eating that stale barley-gruel while leaning against the base of a certain wall. Then the Venerable Raṭṭhapāla’s father went to where the Venerable Raṭṭhapāla was; having gone, he said this to the Venerable Raṭṭhapāla: “Is it possible, dear Raṭṭhapāla, that you would eat stale barley-gruel? Should you not, dear Raṭṭhapāla, go to your own home?” “Householder, from where is there a home for us who have gone forth from the household life into homelessness? We are homeless, householder. We did go to your home, householder, and there we received neither an offering nor a refusal; on the contrary, we received only abuse.” “Come, dear Raṭṭhapāla, let us go home.” “Enough, householder, my meal for today is finished.” “In that case, dear Raṭṭhapāla, please consent to a meal for tomorrow.” The Venerable Raṭṭhapāla consented by his silence. Then the Venerable Raṭṭhapāla’s father, having understood the Venerable Raṭṭhapāla’s consent, went to his own residence. Having gone, he had a great heap of gold and bullion prepared, covered it with mats, and addressed the Venerable Raṭṭhapāla’s former wives: “Come, ladies, adorn yourselves with those ornaments with which you were formerly dear and pleasing to the clansman Raṭṭhapāla.”

၃၀၁. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော, တာတ ရဋ္ဌပါလ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန သကပိတု နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ တံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ပုဉ္ဇံ ဝိဝရာပေတွာ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ တေ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, မာတု မတ္တိကံ ဓနံ, အညံ ပေတ္တိကံ, အညံ ပိတာမဟံ. သက္ကာ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇိတုံ ပုညာနိ စ ကာတုံ. ဧဟိ တွံ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဘောဂေ စ ဘုဉ္ဇဿု ပုညာနိ စ ကရောဟီ’’တိ. ‘‘သစေ မေ တွံ, ဂဟပတိ, ဝစနံ ကရေယျာသိ, ဣမံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ ပုဉ္ဇံ သကဋေ အာရောပေတွာ နိဗ္ဗာဟာပေတွာ မဇ္ဈေဂင်္ဂါယ နဒိယာ သောတေ ဩပိလာပေယျာသိ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ ဟိ တေ, ဂဟပတိ, တတောနိဒါနံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပုရာဏဒုတိယိကာ ပစ္စေကံ ပါဒေသု ဂဟေတွာ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကီဒိသာ နာမ တာ, အယျပုတ္တ, အစ္ဆရာယော ယာသံ တွံ ဟေတု ဗြဟ္မစရိယံ စရသီ’’တိ? ‘‘န ခေါ မယံ, ဘဂိနီ, အစ္ဆရာနံ ဟေတု ဗြဟ္မစရိယံ စရာမာ’’တိ. ‘‘ဘဂိနိဝါဒေန နော အယျပုတ္တော ရဋ္ဌပါလော သမုဒါစရတီ’’တိ တာ တတ္ထေဝ မုစ္ဆိတာ ပပတိံသု. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ပိတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ, ဂဟပတိ, ဘောဇနံ ဒါတဗ္ဗံ, ဒေထ; မာ နော ဝိဟေဌေထာ’’တိ. ‘‘ဘုဉ္ဇ, တာတ ရဋ္ဌပါလ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော ရဋ္ဌပါလဿ ပိတာ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ.

301. Then, when that night had passed, the Venerable Raṭṭhapāla’s father had choice solid and soft food prepared in his own house and announced the time to the Venerable Raṭṭhapāla, saying: “It is time, dear Raṭṭhapāla, the meal is ready.” Then, in the morning, the Venerable Raṭṭhapāla dressed, took his bowl and robe, and went to his father’s house. Having arrived, he sat down on the prepared seat. Then the Venerable Raṭṭhapāla’s father had the heap of gold and silver uncovered and said to him: “This, dear Raṭṭhapāla, is your mother’s wealth, another is your father’s, and another your grandfather’s. It is possible, dear Raṭṭhapāla, to enjoy riches and to make merit. Come, dear Raṭṭhapāla, revert to the low life, enjoy riches, and make merit.” “Householder, if you would do as I say, you should load this heap of gold and silver onto a cart, have it hauled away, and sink it in the current in the middle of the river Ganges. For what reason? Because from that as a cause, householder, sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair will arise for you.” Then the Venerable Raṭṭhapāla’s former wives each took him by the feet and said: “What kind of celestial nymphs are they, my lord, for whose sake you lead the holy life?” “Sisters, we do not lead the holy life for the sake of celestial nymphs.” “Our lord Raṭṭhapāla addresses us as ‘sisters’!” Saying this, they fainted right there. Then the Venerable Raṭṭhapāla said to his father: “Householder, if food is to be given, give it; do not harass us.” “Eat, dear Raṭṭhapāla, the meal is finished.” Then the Venerable Raṭṭhapāla’s father, with his own hands, served him with choice solid and soft food until he was satisfied and indicated he had had enough.

၃၀၂. အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ဘုတ္တာဝီ ဩနီတပတ္တပါဏီ ဌိတကောဝ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

302. Then the Venerable Raṭṭhapāla, having eaten and withdrawn his hand from the bowl, while standing, uttered these verses:

‘‘ပဿ [Pg.253] စိတ္တီကတံ ဗိမ္ဗံ, အရုကာယံ သမုဿိတံ;

အာတုရံ ဗဟုသင်္ကပ္ပံ, ယဿ နတ္ထိ ဓုဝံ ဌိတိ.

“See this decorated image, a body of sores, heaped up, afflicted, and much thought-of, for which there is no permanent stability.

‘‘ပဿ စိတ္တီကတံ ရူပံ, မဏိနာ ကုဏ္ဍလေန စ;

အဋ္ဌိ တစေန ဩနဒ္ဓံ, သဟ ဝတ္ထေဘိ သောဘတိ.

“See this decorated form, with jewels and earrings; a skeleton bound with skin, it shines only with its clothes.

‘‘အလတ္တကကတာ ပါဒါ, မုခံ စုဏ္ဏကမက္ခိတံ;

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ, နော စ ပါရဂဝေသိနော.

“Feet dyed with lac, a face smeared with powder—enough to delude a fool, but not one who seeks the far shore.

‘‘အဋ္ဌာပဒကတာ ကေသာ, နေတ္တာ အဉ္ဇနမက္ခိတာ;

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ, နော စ ပါရဂဝေသိနော.

“Hair styled in eight braids, eyes smeared with eyeliner—enough to delude a fool, but not one who seeks the far shore.

‘‘အဉ္ဇနီဝ နဝါ စိတ္တာ, ပူတိကာယော အလင်္ကတော;

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ, နော စ ပါရဂဝေသိနော.

“Like a new, decorated eyeliner box, this putrid body is adorned—enough to delude a fool, but not one who seeks the far shore.

‘‘ဩဒဟိ မိဂဝေါ ပါသံ, နာသဒါ ဝါကရံ မိဂေါ;

ဘုတွာ နိဝါပံ ဂစ္ဆာမ, ကန္ဒန္တေ မိဂဗန္ဓကေ’’တိ.

“The hunter set the snare, but the deer did not approach the trap. Having eaten the fodder, we depart, while the deer-binders lament.”

အထ ခေါ အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော ဌိတကောဝ ဣမာ ဂါထာ ဘာသိတွာ ယေန ရညော ကောရဗျဿ မိဂစီရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ.

Then the Venerable Raṭṭhapāla, while standing, having uttered these verses, went to King Korabya’s Migacīra park. Having arrived, he sat down at the root of a certain tree for the day's abiding.

၃၀၃. အထ ခေါ ရာဇာ ကောရဗျော မိဂဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘သောဓေဟိ, သမ္မ မိဂဝ, မိဂစီရံ ဥယျာနဘူမိံ; ဂစ္ဆာမ သုဘူမိံ ဒဿနာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ မိဂဝေါ ရညော ကောရဗျဿ ပဋိဿုတွာ မိဂစီရံ သောဓေန္တော အဒ္ဒသ အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နံ. ဒိသွာန ယေန ရာဇာ ကောရဗျော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ ကောရဗျံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုဒ္ဓံ ခေါ တေ, ဒေဝ, မိဂစီရံ. အတ္ထိ စေတ္ထ ရဋ္ဌပါလော နာမ ကုလပုတ္တော ဣမသ္မိံယေဝ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ အဂ္ဂကုလဿ ပုတ္တော ယဿ တွံ အဘိဏှံ ကိတ္တယမာနော အဟောသိ, သော အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသိန္နော’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ မိဂဝ, အလံ ဒါနဇ္ဇ ဥယျာနဘူမိယာ. တမေဝ ဒါနိ မယံ ဘဝန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ပယိရုပါသိဿာမာ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ကောရဗျော ‘‘ယံ တတ္ထ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယတ္တံ တံ သဗ္ဗံ ဝိဿဇ္ဇေထာ’’တိ ဝတွာ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ ထုလ္လကောဋ္ဌိကမှာ နိယျာသိ [Pg.254] မဟစ္စရာဇာနုဘာဝေန အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဒဿနာယ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ဥဿဋာယ ဥဿဋာယ ပရိသာယ ယေနာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ရဋ္ဌပါလေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ရာဇာ ကောရဗျော အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလ ဟတ္ထတ္ထရေ နိသီဒတူ’’တိ. ‘‘အလံ, မဟာရာဇ, နိသီဒ တွံ; နိသိန္နော အဟံ သကေ အာသနေ’’တိ. နိသီဒိ ရာဇာ ကောရဗျော ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ရာဇာ ကောရဗျော အာယသ္မန္တံ ရဋ္ဌပါလံ ဧတဒဝေါစ –

303. Then King Korabya addressed the park-keeper Migava: “Clean the Migacīra park grounds, my dear Migava; we shall go to see the beautiful grounds.” “Yes, Your Majesty,” replied Migava to King Korabya, and while cleaning the Migacīra park, he saw the Venerable Raṭṭhapāla seated at the root of a certain tree for the day's abiding. Having seen him, he approached King Korabya and said: “Your Migacīra park is clean, Your Majesty. And here there is the clansman named Raṭṭhapāla, the son of the foremost family in this very Thullakoṭṭhita, whom you have constantly praised; he is seated at the root of a certain tree for the day's abiding.” “In that case, my dear Migava, enough of the park grounds for today. We will now attend upon the Venerable Raṭṭhapāla himself.” Then King Korabya said, “Distribute all the solid and soft food that has been prepared there,” and having had the finest carriages harnessed, he mounted a fine carriage and, with the great majesty of a king, set out from Thullakoṭṭhita with his finest carriages to see the Venerable Raṭṭhapāla. He went by carriage as far as the ground was passable for a carriage, then dismounted and proceeded on foot with a large retinue to where the Venerable Raṭṭhapāla was. Having approached, he exchanged courteous greetings with the Venerable Raṭṭhapāla. After concluding the courteous and memorable conversation, he stood to one side. Standing to one side, King Korabya said to the Venerable Raṭṭhapāla: “Let the Venerable Raṭṭhapāla sit here on the elephant rug.” “Enough, great king, you sit down; I am seated on my own seat.” King Korabya sat down on the prepared seat. Having sat down, King Korabya said to the Venerable Raṭṭhapāla:

၃၀၄. ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ပါရိဇုညာနိ ယေဟိ ပါရိဇုညေဟိ သမန္နာဂတာ ဣဓေကစ္စေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ. ကတမာနိ စတ္တာရိ? ဇရာပါရိဇုညံ, ဗျာဓိပါရိဇုညံ, ဘောဂပါရိဇုညံ, ဉာတိပါရိဇုညံ. ကတမဉ္စ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဇရာပါရိဇုညံ? ဣဓ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဧကစ္စော ဇိဏ္ဏော ဟောတိ ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါမှိ ဧတရဟိ ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော. န ခေါ ပန မယာ သုကရံ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော တေန ဇရာပါရိဇုညေန သမန္နာဂတော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဇရာပါရိဇုညံ. ဘဝံ ခေါ ပန ရဋ္ဌပါလော ဧတရဟိ ဒဟရော ယုဝါ သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ. တံ ဘောတော ရဋ္ဌပါလဿ ဇရာပါရိဇုညံ နတ္ထိ. ကိံ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဉတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော?

304. “There are, Raṭṭhapāla, these four kinds of decline, possessed of which, some people in this world shave off their hair and beard, put on ochre robes, and go forth from the household life into homelessness. What are the four? The decline of old age, the decline of sickness, the decline of wealth, and the decline of relatives. And what, Raṭṭhapāla, is the decline of old age? Here, Raṭṭhapāla, someone is old, grown old, aged, far-gone in years, having reached the final stage of life. He reflects thus: ‘I am now old, grown old, aged, far-gone in years, having reached the final stage of life. It is not easy for me to acquire wealth I have not yet acquired or to make my acquired wealth increase. What if I were to shave off my hair and beard, put on ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?’ So, possessed of that decline of old age, he shaves off his hair and beard, puts on ochre robes, and goes forth from the household life into homelessness. This, Raṭṭhapāla, is called the decline of old age. But you, venerable Raṭṭhapāla, are now young, a youth with glossy black hair, endowed with blessed youth, in the prime of life. For you, venerable Raṭṭhapāla, that decline of old age does not exist. What have you known, seen, or heard that you have gone forth from the household life into homelessness?”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဗျာဓိပါရိဇုညံ? ဣဓ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဧကစ္စော အာဗာဓိကော ဟောတိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ [Pg.255] – ‘အဟံ ခေါမှိ ဧတရဟိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. န ခေါ ပန မယာ သုကရံ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော တေန ဗျာဓိပါရိဇုညေန သမန္နာဂတော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဗျာဓိပါရိဇုညံ. ဘဝံ ခေါ ပန ရဋ္ဌပါလော ဧတရဟိ အပ္ပာဗာဓော အပ္ပာတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ. တံ ဘောတော ရဋ္ဌပါလဿ ဗျာဓိပါရိဇုညံ နတ္ထိ. ကိံ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဉတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော?

“And what, Raṭṭhapāla, is the decline of sickness? Here, Raṭṭhapāla, someone is afflicted with illness, suffering, and gravely sick. He reflects thus: ‘I am now afflicted with illness, suffering, and gravely sick. It is not easy for me to acquire wealth I have not yet acquired or to make my acquired wealth increase. What if I were to shave off my hair and beard, put on ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?’ So, possessed of that decline of sickness, he shaves off his hair and beard, puts on ochre robes, and goes forth from the household life into homelessness. This, Raṭṭhapāla, is called the decline of sickness. But you, venerable Raṭṭhapāla, are now free from illness and affliction, endowed with a balanced digestive faculty that is not too cold and not too hot. For you, venerable Raṭṭhapāla, that decline of sickness does not exist. What have you known, seen, or heard that you have gone forth from the household life into homelessness?”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘောဂပါရိဇုညံ? ဣဓ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဧကစ္စော အဍ္ဎော ဟောတိ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ. တဿ တေ ဘောဂါ အနုပုဗ္ဗေန ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အဍ္ဎော အဟောသိံ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ. တဿ မေ တေ ဘောဂါ အနုပုဗ္ဗေန ပရိက္ခယံ ဂတာ. န ခေါ ပန မယာ သုကရံ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော တေန ဘောဂပါရိဇုညေန သမန္နာဂတော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘောဂပါရိဇုညံ. ဘဝံ ခေါ ပန ရဋ္ဌပါလော ဣမသ္မိံယေဝ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ အဂ္ဂကုလဿ ပုတ္တော. တံ ဘောတော ရဋ္ဌပါလဿ ဘောဂပါရိဇုညံ နတ္ထိ. ကိံ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဉတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော?

“And what, Raṭṭhapāla, is the decline of wealth? Here, Raṭṭhapāla, someone is wealthy, with great riches and vast possessions. His wealth gradually goes to ruin. He reflects thus: ‘Formerly, I was wealthy, with great riches and vast possessions. But that wealth of mine has gradually gone to ruin. It is not easy for me to acquire wealth I have not yet acquired or to make my acquired wealth increase. What if I were to shave off my hair and beard, put on ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?’ So, possessed of that decline of wealth, he shaves off his hair and beard, puts on ochre robes, and goes forth from the household life into homelessness. This, Raṭṭhapāla, is called the decline of wealth. But you, venerable Raṭṭhapāla, are the son of the foremost family in this very Thullakoṭṭhika. For you, venerable Raṭṭhapāla, that decline of wealth does not exist. What have you known, seen, or heard that you have gone forth from the household life into homelessness?”

‘‘ကတမဉ္စ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဉာတိပါရိဇုညံ? ဣဓ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဧကစ္စဿ ဗဟူ ဟောန္တိ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ. တဿ တေ ဉာတကာ အနုပုဗ္ဗေန ပရိက္ခယံ ဂစ္ဆန္တိ. သော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘မမံ ခေါ ပုဗ္ဗေ ဗဟူ အဟေသုံ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ. တဿ မေ တေ အနုပုဗ္ဗေန ပရိက္ခယံ ဂတာ. န ခေါ ပန မယာ သုကရံ အနဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ အဓိဂန္တုံ အဓိဂတံ ဝါ ဘောဂံ ဖာတိံ ကာတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော [Pg.256] တေန ဉာတိပါရိဇုညေန သမန္နာဂတော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဉာတိပါရိဇုညံ. ဘောတော ခေါ ပန ရဋ္ဌပါလဿ ဣမသ္မိံယေဝ ထုလ္လကောဋ္ဌိကေ ဗဟူ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ. တံ ဘောတော ရဋ္ဌပါလဿ ဉာတိပါရိဇုညံ နတ္ထိ. ကိံ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဉတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော?

“And what, Raṭṭhapāla, is the decline of relatives? Here, Raṭṭhapāla, someone has many friends and companions, kinsmen and blood relatives. Those relatives of his gradually dwindle away. He reflects thus: ‘Formerly, I had many friends and companions, kinsmen and blood relatives. But they have gradually dwindled away. It is not easy for me to acquire wealth I have not yet acquired or to make my acquired wealth increase. What if I were to shave off my hair and beard, put on ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?’ So, possessed of that decline of relatives, he shaves off his hair and beard, puts on ochre robes, and goes forth from the household life into homelessness. This, Raṭṭhapāla, is called the decline of relatives. But for you, venerable Raṭṭhapāla, there are many friends and companions, kinsmen and blood relatives in this very Thullakoṭṭhika. For you, venerable Raṭṭhapāla, that decline of relatives does not exist. What have you known, seen, or heard that you have gone forth from the household life into homelessness?”

‘‘ဣမာနိ ခေါ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, စတ္တာရိ ပါရိဇုညာနိ, ယေဟိ ပါရိဇုညေဟိ သမန္နာဂတာ ဣဓေကစ္စေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ. တာနိ ဘောတော ရဋ္ဌပါလဿ နတ္ထိ. ကိံ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဉတွာ ဝါ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ?

“These, Raṭṭhapāla, are the four declines, possessed of which, some people in this world shave off their hair and beard, put on ochre robes, and go forth from the household life into homelessness. For you, venerable Raṭṭhapāla, those declines do not exist. What have you known, seen, or heard that you have gone forth from the household life into homelessness?”

၃၀၅. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော ဓမ္မုဒ္ဒေသာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ, ယေ အဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ စ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ကတမေ စတ္တာရော? ‘ဥပနိယျတိ လောကော အဒ္ဓုဝေါ’တိ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပဌမော ဓမ္မုဒ္ဒေသော ဥဒ္ဒိဋ္ဌော, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ‘အတာဏော လောကော အနဘိဿရော’တိ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဒုတိယော ဓမ္မုဒ္ဒေသော ဥဒ္ဒိဋ္ဌော, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ‘အဿကော လောကော, သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယ’န္တိ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန တတိယော ဓမ္မုဒ္ဒေသော ဥဒ္ဒိဋ္ဌော, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ‘ဦနော လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’တိ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတုတ္ထော ဓမ္မုဒ္ဒေသော ဥဒ္ဒိဋ္ဌော, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော. ဣမေ ခေါ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန စတ္တာရော ဓမ္မုဒ္ဒေသာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ, ယေ အဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ.

305. “Great king, there are four summaries of the Dhamma that have been declared by the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—which I, having known, seen, and heard, went forth from the household life into homelessness. What are the four? ‘The world is swept away, it is not lasting,’ great king—this is the first summary of the Dhamma declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, which I, having known, seen, and heard, went forth from the household life into homelessness. ‘The world is without refuge, without a protector,’ great king—this is the second summary of the Dhamma declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, which I, having known, seen, and heard, went forth from the household life into homelessness. ‘The world has nothing of its own; one must go on, leaving everything behind,’ great king—this is the third summary of the Dhamma declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, which I, having known, seen, and heard, went forth from the household life into homelessness. ‘The world is deficient, insatiable, a slave to craving,’ great king—this is the fourth summary of the Dhamma declared by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, which I, having known, seen, and heard, went forth from the household life into homelessness. These, great king, are the four summaries of the Dhamma declared by the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—which I, having known, seen, and heard, went forth from the household life into homelessness.”

၃၀၆. ‘‘‘ဥပနိယျတိ [Pg.257] လောကော အဒ္ဓုဝေါ’တိ – ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော အာဟ. ဣမဿ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘာသိတဿ ကထံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, တွံ ဝီသတိဝဿုဒ္ဒေသိကောပိ ပဏ္ဏဝီသတိဝဿုဒ္ဒေသိကောပိ ဟတ္ထိသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ အဿသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ရထသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ဓနုသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ထရုသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ဦရုဗလီ ဗာဟုဗလီ အလမတ္တော သင်္ဂါမာဝစရော’’တိ? ‘‘အဟောသိံ အဟံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဝီသတိဝဿုဒ္ဒေသိကောပိ ပဏ္ဏဝီသတိဝဿုဒ္ဒေသိကောပိ ဟတ္ထိသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ အဿသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ရထသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ဓနုသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ထရုသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ ဦရုဗလီ ဗာဟုဗလီ အလမတ္တော သင်္ဂါမာဝစရော. အပ္ပေကဒါဟံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဣဒ္ဓိမာဝ မညေ န အတ္တနော ဗလေန သမသမံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဧဝမေဝ တွံ ဧတရဟိ ဦရုဗလီ ဗာဟုဗလီ အလမတ္တော သင်္ဂါမာဝစရော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ. ဧတရဟိ ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော အာသီတိကော မေ ဝယော ဝတ္တတိ. အပ္ပေကဒါဟံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ‘ဣဓ ပါဒံ ကရိဿာမီ’တိ အညေနေဝ ပါဒံ ကရောမီ’’တိ. ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဥပနိယျတိ လောကော အဒ္ဓုဝေါ’တိ, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘ဥပနိယျတိ လောကော အဒ္ဓုဝေါ’တိ. ဥပနိယျတိ ဟိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, လောကော အဒ္ဓုဝေါ.

306. “‘The world is swept away, it is not lasting’—so said the Venerable Raṭṭhapāla.” “How, Venerable Raṭṭhapāla, should the meaning of this statement be understood?” “What do you think, great king? When you were about twenty or twenty-five years of age, were you not skilled in elephantry, skilled in horsemanship, skilled in chariot-driving, skilled in archery, skilled in swordsmanship, strong of thigh, strong of arm, capable, and a frequenter of battlefields?” “Indeed, Venerable Raṭṭhapāla, when I was about twenty or twenty-five years of age, I was skilled in elephantry, skilled in horsemanship, skilled in chariot-driving, skilled in archery, skilled in swordsmanship, strong of thigh, strong of arm, capable, and a frequenter of battlefields. Sometimes, Venerable Raṭṭhapāla, I thought myself as if possessed of magical power; I did not see anyone equal to myself in strength.” “What do you think, great king? Are you now, in the same way, strong of thigh, strong of arm, capable, and a frequenter of battlefields?” “Not so, Venerable Raṭṭhapāla. Now I am decrepit, old, aged, far-gone in years, having reached the final stage of life; my age is eighty years. Sometimes, Venerable Raṭṭhapāla, intending to place my foot here, I place my foot elsewhere.” “It was with reference to this, great king, that the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, said: ‘The world is swept away, it is not lasting.’ It was after knowing, seeing, and hearing this that I went forth from the household life into homelessness.” “It is wonderful, Venerable Raṭṭhapāla, it is marvelous, Venerable Raṭṭhapāla! How well-spoken indeed was this by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘The world is swept away, it is not lasting.’ For indeed, Venerable Raṭṭhapāla, the world is swept away; it is not lasting.”

‘‘သံဝိဇ္ဇန္တေ ခေါ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဣမသ္မိံ ရာဇကုလေ ဟတ္ထိကာယာပိ အဿကာယာပိ ရထကာယာပိ ပတ္တိကာယာပိ, အမှာကံ အာပဒါသု ပရိယောဓာယ ဝတ္တိဿန္တိ. ‘အတာဏော လောကော အနဘိဿရော’တိ – ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော အာဟ. ဣမဿ ပန, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘာသိတဿ ကထံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, အတ္ထိ တေ ကောစိ အနုသာယိကော အာဗာဓော’’တိ? ‘‘အတ္ထိ မေ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အနုသာယိကော အာဗာဓော. အပ္ပေကဒါ မံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ဟောန္တိ – ‘ဣဒါနိ ရာဇာ ကောရဗျော ကာလံ ကရိဿတိ, ဣဒါနိ ရာဇာ ကောရဗျော ကာလံ ကရိဿတီ’’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, လဘသိ တွံ [Pg.258] တေ မိတ္တာမစ္စေ ဉာတိသာလောဟိတေ – ‘အာယန္တု မေ ဘောန္တော မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ, သဗ္ဗေဝ သန္တာ ဣမံ ဝေဒနံ သံဝိဘဇထ, ယထာဟံ လဟုကတရိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယေယျ’န္တိ – ဥဒါဟု တွံယေဝ တံ ဝေဒနံ ဝေဒိယသီ’’တိ? ‘‘နာဟံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, လဘာမိ တေ မိတ္တာမစ္စေ ဉာတိသာလောဟိတေ – ‘အာယန္တု မေ ဘောန္တော မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ, သဗ္ဗေဝ သန္တာ ဣမံ ဝေဒနံ သံဝိဘဇထ, ယထာဟံ လဟုကတရိကံ ဝေဒနံ ဝေဒိယေယျ’န္တိ. အထ ခေါ အဟမေဝ တံ ဝေဒနံ ဝေဒိယာမီ’’တိ. ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘အတာဏော လောကော အနဘိဿရော’တိ, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘အတာဏော လောကော အနဘိဿရော’တိ. အတာဏော ဟိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, လောကော အနဘိဿရော.

“There are, Venerable Raṭṭhapāla, in this royal family, elephant corps, cavalry corps, chariot corps, and infantry corps, which exist for our defense in times of danger. But the Venerable Raṭṭhapāla says, ‘The world is without refuge, without a protector.’ How, Venerable Raṭṭhapāla, should the meaning of this statement be understood?” “What do you think, great king? Do you have any chronic ailment?” “I do, Venerable Raṭṭhapāla, have a chronic ailment. Sometimes, Venerable Raṭṭhapāla, my friends and ministers, my kinsmen and relatives, stand surrounding me, thinking, ‘Now King Koravya will pass away, now King Koravya will pass away.’” “What do you think, great king? Are you able to say to your friends and ministers, your kinsmen and relatives: ‘Come, my good friends and ministers, kinsmen and relatives, let all who are present share this feeling, so that I might feel a lighter feeling’? Or is it you alone who must experience that feeling?” “I am not able, Venerable Raṭṭhapāla, to say to my friends and ministers, my kinsmen and relatives: ‘Come, my good friends and ministers, kinsmen and relatives, let all who are present share this feeling, so that I might feel a lighter feeling.’ Rather, it is I alone who experience that feeling.” “It was with reference to this, great king, that the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, said: ‘The world is without refuge, without a protector.’ It was after knowing, seeing, and hearing this that I went forth from the household life into homelessness.” “It is wonderful, Venerable Raṭṭhapāla, it is marvelous, Venerable Raṭṭhapāla! How well-spoken indeed was this by the Blessed One, who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: ‘The world is without refuge, without a protector.’ For indeed, Venerable Raṭṭhapāla, the world is without refuge and without a protector.”

‘‘သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဣမသ္မိံ ရာဇကုလေ ပဟူတံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဘူမိဂတဉ္စ ဝေဟာသဂတဉ္စ. ‘အဿကော လောကော, သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယ’န္တိ – ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော အာဟ. ဣမဿ ပန, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘာသိတဿ ကထံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယထာ တွံ ဧတရဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိ, လစ္ဆသိ တွံ ပရတ္ထာပိ – ‘ဧဝမေဝါဟံ ဣမေဟေဝ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေမီ’တိ, ဥဒါဟု အညေ ဣမံ ဘောဂံ ပဋိပဇ္ဇိဿန္တိ, တွံ ပန ယထာကမ္မံ ဂမိဿသီ’’တိ? ‘‘ယထာဟံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဧတရဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေမိ, နာဟံ လစ္ဆာမိ ပရတ္ထာပိ – ‘ဧဝမေဝ ဣမေဟေဝ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတော သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေမီ’တိ. အထ ခေါ အညေ ဣမံ ဘောဂံ ပဋိပဇ္ဇိဿန္တိ; အဟံ ပန ယထာကမ္မံ ဂမိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘အဿကော လောကော, သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယ’န္တိ, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ စ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘အဿကော လောကော, သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယ’န္တိ[Pg.259]. အဿကော ဟိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, လောကော သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယံ.

“Indeed, Venerable Raṭṭhapāla, in this royal household there is abundant gold and silver, both buried in the ground and stored above. But the Venerable Raṭṭhapāla says, ‘The world is ownerless; one must go, having left everything behind.’ How, Venerable Raṭṭhapāla, should the meaning of this statement be understood?” “What do you think, great king? Just as you now enjoy yourself, endowed and possessed of the five cords of sensual pleasure, will you in the next world also be able to say, ‘In this same way I will enjoy myself, endowed and possessed of these same five cords of sensual pleasure’? Or will others take possession of this wealth, while you will go according to your kamma?” “Venerable Raṭṭhapāla, just as I now enjoy myself, endowed and possessed of the five cords of sensual pleasure, I will not in the next world be able to say, ‘In this same way I will enjoy myself, endowed and possessed of these same five cords of sensual pleasure.’ Instead, others will take possession of this wealth, while I will go according to my kamma.” “This, great king, is what the Blessed One—the one who knows, the one who sees, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One—was referring to when he said, ‘The world is ownerless; one must go, having left everything behind.’ It was after knowing, seeing, and hearing this that I went forth from the household life into homelessness.” “It is wonderful, Venerable Raṭṭhapāla, it is marvelous, Venerable Raṭṭhapāla! How well-spoken this is by that Blessed One—the one who knows, the one who sees, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One: ‘The world is ownerless; one must go, having left everything behind.’ Indeed, Venerable Raṭṭhapāla, the world is ownerless; one must go, having left everything behind.”

‘‘‘ဦနော လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’တိ – ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော အာဟ. ဣမဿ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဘာသိတဿ ကထံ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဖီတံ ကုရုံ အဇ္ဈာဝသသီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, ဖီတံ ကုရုံ အဇ္ဈာဝသာမီ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ သဒ္ဓါယိကော ပစ္စယိကော. သော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယဂ္ဃေ, မဟာရာဇ, ဇာနေယျာသိ, အဟံ အာဂစ္ဆာမိ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ? တတ္ထဒ္ဒသံ မဟန္တံ ဇနပဒံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဗဟုဇနံ အာကိဏ္ဏမနုဿံ. ဗဟူ တတ္ထ ဟတ္ထိကာယာ အဿကာယာ ရထကာယာ ပတ္တိကာယာ; ဗဟု တတ္ထ ဓနဓညံ ; ဗဟု တတ္ထ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ အကတဉ္စေဝ ကတဉ္စ; ဗဟု တတ္ထ ဣတ္ထိပရိဂ္ဂဟော. သက္ကာ စ တာဝတကေနေဝ ဗလမတ္တေန အဘိဝိဇိနိတုံ. အဘိဝိဇိန, မဟာရာဇာ’တိ, ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘တမ္ပိ မယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသေယျာမာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ… ဥတ္တရာယ ဒိသာယ… ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ… ပရသမုဒ္ဒတော သဒ္ဓါယိကော ပစ္စယိကော. သော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ယဂ္ဃေ, မဟာရာဇ, ဇာနေယျာသိ, အဟံ အာဂစ္ဆာမိ ပရသမုဒ္ဒတော? တတ္ထဒ္ဒသံ မဟန္တံ ဇနပဒံ ဣဒ္ဓဉ္စေဝ ဖီတဉ္စ ဗဟုဇနံ အာကိဏ္ဏမနုဿံ. ဗဟူ တတ္ထ ဟတ္ထိကာယာ အဿကာယာ ရထကာယာ ပတ္တိကာယာ; ဗဟု တတ္ထ ဓနဓညံ; ဗဟု တတ္ထ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ အကတဉ္စေဝ ကတဉ္စ; ဗဟု တတ္ထ ဣတ္ထိပရိဂ္ဂဟော. သက္ကာ စ တာဝတကေနေဝ ဗလမတ္တေန အဘိဝိဇိနိတုံ. အဘိဝိဇိန, မဟာရာဇာ’တိ, ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘တမ္ပိ မယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသေယျာမာ’’တိ. ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ဦနော လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’တိ, ယမဟံ ဉတွာ စ ဒိသွာ သုတွာ စ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော’’တိ. ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, အဗ္ဘုတံ, ဘော ရဋ္ဌပါလ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန – ‘ဦနော လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’တိ. ဦနော ဟိ, ဘော ရဋ္ဌပါလ, လောကော အတိတ္တော တဏှာဒါသော’’တိ.

“‘The world is deficient, insatiable, a slave to craving’—so said the Venerable Raṭṭhapāla. How, Venerable Raṭṭhapāla, should the meaning of this statement be understood?” “What do you think, great king? Do you rule over the prosperous Kuru country?” “Yes, Venerable Raṭṭhapāla, I rule over the prosperous Kuru country.” “What do you think, great king? Suppose a trustworthy and reliable man were to come from the eastern direction. He would approach you and say: ‘If it pleases you, great king, you should know that I come from the eastern direction. There I saw a great country, prosperous and thriving, with many people, crowded with humans. There were many corps of elephants, corps of cavalry, corps of chariots, and corps of infantry; much wealth and grain; much gold and silver, both unworked and worked; and many women to be taken. It can be conquered with just such a force as you have. Conquer it, great king!’ What would you do about it?” “We too, Venerable Raṭṭhapāla, would conquer it and rule over it.” “What do you think, great king? Suppose a trustworthy and reliable man were to come from the western direction… from the northern direction… from the southern direction… from across the ocean. He would approach you and say: ‘If it pleases you, great king, you should know that I come from across the ocean. There I saw a great country, prosperous and thriving, with many people, crowded with humans. There were many corps of elephants, corps of cavalry, corps of chariots, and corps of infantry; much wealth and grain; much gold and silver, both unworked and worked; and many women to be taken. It can be conquered with just such a force as you have. Conquer it, great king!’ What would you do about it?” “We too, Venerable Raṭṭhapāla, would conquer it and rule over it.” “This, great king, is what the Blessed One—the one who knows, the one who sees, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One—was referring to when he said: ‘The world is deficient, insatiable, a slave to craving.’ It was after knowing, seeing, and hearing this that I went forth from the household life into homelessness.” “It is wonderful, Venerable Raṭṭhapāla, it is marvelous, Venerable Raṭṭhapāla! How well-spoken this is by that Blessed One—the one who knows, the one who sees, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One: ‘The world is deficient, insatiable, a slave to craving.’ Indeed, Venerable Raṭṭhapāla, the world is deficient, insatiable, a slave to craving.”

ဣဒမဝေါစ [Pg.260] အာယသ္မာ ရဋ္ဌပါလော. ဣဒံ ဝတွာ အထာပရံ ဧတဒဝေါစ –

The Venerable Raṭṭhapāla said this. Having said this, he then said further:

၃၀၇. ‘‘ပဿာမိ လောကေ သဓနေ မနုဿေ,

307. “I see in the world people with wealth,

လဒ္ဓါန ဝိတ္တံ န ဒဒန္တိ မောဟာ;

လုဒ္ဓါ ဓနံ သန္နိစယံ ကရောန္တိ,ဘိယျောဝ ကာမေ အဘိပတ္ထယန္တိ.

Having obtained wealth, out of delusion they do not give; greedy, they accumulate riches and desire sensual pleasures even more.

‘‘ရာဇာ ပသယှာ ပထဝိံ ဝိဇိတွာ,သသာဂရန္တံ မဟိမာဝသန္တော ;

ဩရံ သမုဒ္ဒဿ အတိတ္တရူပေါ,ပါရံ သမုဒ္ဒဿပိ ပတ္ထယေထ.

“A king, having conquered the earth by force, ruling over the land to the ocean's shore, unsatisfied with this side of the ocean, would still desire the other side.

‘‘ရာဇာ စ အညေ စ ဗဟူ မနုဿာ,အဝီတတဏှာ မရဏံ ဥပေန္တိ;

ဦနာဝ ဟုတွာန ဇဟန္တိ ဒေဟံ,ကာမေဟိ လောကမှိ န ဟတ္ထိ တိတ္တိ.

“The king and many other people, with craving unquenched, approach death; still deficient, they abandon the body. In the world, there is no satisfaction from sensual pleasures.

‘‘ကန္ဒန္တိ နံ ဉာတီ ပကိရိယ ကေသေ,အဟောဝတာ နော အမရာတိ စာဟု;

ဝတ္ထေန နံ ပါရုတံ နီဟရိတွာ,စိတံ သမာဒါယ တတောဍဟန္တိ.

“His relatives lament, with hair disheveled, crying, ‘Oh, would that our relative were immortal!’; having wrapped him in a cloth, they carry him out, then place him on a pyre and burn him.

‘‘သော ဍယှတိ သူလေဟိ တုဇ္ဇမာနော,ဧကေန ဝတ္ထေန ပဟာယ ဘောဂေ;

န မီယမာနဿ ဘဝန္တိ တာဏာ,ဉာတီဓ မိတ္တာ အထ ဝါ သဟာယာ.

“He is burned, prodded by stakes, with a single cloth, having abandoned his possessions; for one who is dying, there are no protectors—not relatives, friends, or companions here.

‘‘ဒါယာဒကာ တဿ ဓနံ ဟရန္တိ,သတ္တော ပန ဂစ္ဆတိ ယေန ကမ္မံ;

န မီယမာနံ ဓနမနွေတိ ကိဉ္စိ,ပုတ္တာ စ ဒါရာ စ ဓနဉ္စ ရဋ္ဌံ.

“His heirs take his wealth, but the being goes according to his kamma. Nothing whatsoever follows the one who is dying—not sons, nor wife, nor wealth, nor kingdom.”

‘‘န [Pg.261] ဒီဃမာယုံ လဘတေ ဓနေန, န စာပိ ဝိတ္တေန ဇရံ ဝိဟန္တိ;

အပ္ပံ ဟိဒံ ဇီဝိတမာဟု ဓီရာ, အသဿတံ ဝိပ္ပရိဏာမဓမ္မံ.

Not by wealth is long life obtained, nor by riches is old age warded off; short indeed is this life, say the wise—impermanent, subject to change.

‘‘အဍ္ဎာ ဒလိဒ္ဒါ စ ဖုသန္တိ ဖဿံ,ဗာလော စ ဓီရော စ တထေဝ ဖုဋ္ဌော;

ဗာလော စ ဗာလျာ ဝဓိတောဝ သေတိ,ဓီရော စ န ဝေဓတိ ဖဿဖုဋ္ဌော.

The rich and the poor experience contact; the fool and the wise are touched in the very same way. The fool, on account of his foolishness, lies down trembling; but the wise one, though touched by contact, does not tremble.

‘‘တသ္မာ ဟိ ပညာဝ ဓနေန သေယျော,ယာယ ဝေါသာနမိဓာဓိဂစ္ဆတိ;

အဗျောသိတတ္တာ ဟိ ဘဝါဘဝေသု,ပါပါနိ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ မောဟာ.

Therefore, wisdom is indeed better than wealth, by which one attains the culmination here. For, not having reached the culmination, they commit evil deeds in various existences out of delusion.

‘‘ဥပေတိ ဂဗ္ဘဉ္စ ပရဉ္စ လောကံ,သံသာရမာပဇ္ဇ ပရမ္ပရာယ;

တဿပ္ပပညော အဘိသဒ္ဒဟန္တော,ဥပေတိ ဂဗ္ဘဉ္စ ပရဉ္စ လောကံ.

One goes to a womb and to the next world, entering the cycle of rebirth successively. The one of little wisdom, placing faith in such a person, goes to a womb and to the next world.

‘‘စောရော ယထာ သန္ဓိမုခေ ဂဟိတော,သကမ္မုနာ ဟညတိ ပါပဓမ္မော;

ဧဝံ ပဇာ ပေစ္စ ပရမှိ လောကေ,သကမ္မုနာ ဟညတိ ပါပဓမ္မော.

Just as a thief of evil conduct, caught at a break-in, is afflicted by his own deed; even so, after passing away, a person of evil conduct is afflicted in the next world by their own deed.

‘‘ကာမာဟိ စိတြာ မဓုရာ မနောရမာ,ဝိရူပရူပေန မထေန္တိ စိတ္တံ;

အာဒီနဝံ ကာမဂုဏေသု ဒိသွာ,တသ္မာ အဟံ ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇ.

Sensual pleasures are indeed varied, sweet, and delightful; by their diverse forms, they churn the mind. Having seen the danger in the strands of sensual pleasure, therefore, O king, I have gone forth.

‘‘ဒုမပ္ဖလာနေဝ ပတန္တိ မာဏဝါ,ဒဟရာ စ ဝုဍ္ဎာ စ သရီရဘေဒါ;

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇ,အပဏ္ဏကံ သာမညမေဝ သေယျော’’တိ.

Just as fruits fall from a tree, so do people fall—the young and the old—at the breakup of the body. Having seen this as well, O king, I have gone forth. The ascetic life itself is unquestionably superior.

ရဋ္ဌပါလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

The Raṭṭhapāla Sutta, the second, is concluded.

၃. မဃဒေဝသုတ္တံ

3. The Maghadeva Sutta

၃၀၈. ဧဝံ [Pg.262] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မိထိလာယံ ဝိဟရတိ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရသ္မိံ ပဒေသေ သိတံ ပါတွာကာသိ. အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကော နု ခေါ ဟေတု, ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ? န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဘန္တေ, ဟေတု, ကော ပစ္စယော ဘဂဝတော သိတဿ ပါတုကမ္မာယ? န အကာရဏေန တထာဂတာ သိတံ ပါတုကရောန္တီ’’တိ. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ဣမိဿာယေဝ မိထိလာယံ ရာဇာ အဟောသိ မဃဒေဝေါ နာမ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မေ ဌိတော မဟာရာဇာ; ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဃဒေဝေါ ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ကပ္ပကံ အာမန္တေသိ – ‘ယဒါ မေ, သမ္မ ကပ္ပက, ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ မေ အာရောစေယျာသီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ရညော မဃဒေဝဿ ပစ္စဿောသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ရညော မဃဒေဝဿ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ. ဒိသွာန ရာဇာနံ မဃဒေဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ ဒေဝဿ ဒေဝဒူတာ, ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနီ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ ကပ္ပက, တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ မမ အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ရညော မဃဒေဝဿ ပဋိဿုတွာ တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ ရညော မဃဒေဝဿ အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

308. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Mithilā, in the Maghadeva Mango Grove. Then the Blessed One revealed a smile in a certain place. Then it occurred to the Venerable Ānanda: “What is the cause, what is the reason for the Blessed One’s revealing a smile? Tathāgatas do not reveal a smile without a reason.” Then the Venerable Ānanda arranged his robe over one shoulder, raised his joined hands in salutation towards the Blessed One, and said this to the Blessed One: “What, venerable sir, is the cause, what is the reason for the Blessed One’s revealing a smile? Tathāgatas do not reveal a smile without a reason.” “Once upon a time, Ānanda, in this very Mithilā, there was a king named Maghadeva, a righteous king, a king of Dhamma, a great king established in the Dhamma. He practiced the Dhamma among brahmins and householders, and among townspeople and country folk. And he observed the Uposatha on the fourteenth, fifteenth, and eighth days of the lunar fortnight. Then, Ānanda, after many years, many hundreds of years, many thousands of years had passed, King Maghadeva addressed his barber: ‘When, my dear barber, you see grey hairs that have appeared on my head, you should then inform me.’ ‘Yes, Your Majesty,’ Ānanda, the barber replied in assent to King Maghadeva. Then, Ānanda, after many years, many hundreds of years, many thousands of years had passed, the barber saw grey hairs that had appeared on King Maghadeva’s head. Having seen them, he said this to King Maghadeva: ‘The divine messengers have appeared, Your Majesty; grey hairs that have appeared on your head are seen.’ ‘In that case, my dear barber, carefully pluck out those grey hairs with tweezers and place them in my cupped hands.’ ‘Yes, Your Majesty,’ Ānanda, the barber replied to King Maghadeva, and having obeyed his word, he carefully plucked out those grey hairs with tweezers and placed them in King Maghadeva’s cupped hands.

၃၀၉. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဃဒေဝေါ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ မေ, တာတ ကုမာရ, ဒေဝဒူတာ; ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ; ဘုတ္တာ ခေါ ပန မေ မာနုသကာ ကာမာ; သမယော ဒိဗ္ဗေ ကာမေ ပရိယေသိတုံ. ဧဟိ [Pg.263] တွံ, တာတ ကုမာရ, ဣမံ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇ. အဟံ ပန ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. တေန ဟိ, တာတ ကုမာရ, ယဒါ တွမ္ပိ ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျာသိ. ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသိ. ယသ္မိံ ခေါ, တာတ ကုမာရ, ပုရိသယုဂေ ဝတ္တမာနေ ဧဝရူပဿ ကလျာဏဿ ဝတ္တဿ သမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ သော တေသံ အန္တိမပုရိသော ဟောတိ. တံ တာဟံ, တာတ ကုမာရ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသီ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရာဇာ မဃဒေဝေါ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ.

309. Then, Ānanda, King Maghadeva, having given a choice village to the barber, had his eldest son, the prince, summoned and said this: ‘Dear prince, the divine messengers have appeared to me; grey hairs are seen to have grown on my head. I have enjoyed human sensual pleasures; it is time to seek divine sensual pleasures. Come, dear prince, take up this kingdom. As for me, having shaved off my hair and beard, having put on the ochre robes, I will go forth from the household life into homelessness. Therefore, dear prince, when you too see grey hairs that have grown on your head, then, having given a choice village to the barber and having properly instructed your eldest son, the prince, in the kingdom, you should shave off your hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness. You should continue this good practice that I have established; do not be the last man of my line. For, dear prince, in whatever generation of men this good practice is cut off, he is the last man among them. Therefore, dear prince, I say this to you: you should continue this good practice that I have established; do not be the last man of my line.’ Then, Ānanda, King Maghadeva, having given a choice village to the barber and having properly instructed his eldest son, the prince, in the kingdom, in this very Maghadeva Mango Grove, shaved off his hair and beard, put on the ochre robes, and went forth from the household life into homelessness. He dwelt pervading one direction with a mind accompanied by loving-kindness, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth; thus above, below, and across, everywhere, for all, he dwelt pervading the entire world with a mind accompanied by loving-kindness—vast, exalted, immeasurable, without enmity, and without affliction. With a mind accompanied by compassion… with a mind accompanied by appreciative joy… with a mind accompanied by equanimity, he dwelt pervading one direction, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth; thus above, below, and across, everywhere, for all, he dwelt pervading the entire world with a mind accompanied by equanimity—vast, exalted, immeasurable, without enmity, and without affliction.

‘‘ရာဇာ ခေါ ပနာနန္ဒ, မဃဒေဝေါ စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠိတံ ကီဠိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဩပရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဗြဟ္မစရိယမစရိ. သော စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

Indeed, Ānanda, King Maghadeva played children’s games for eighty-four thousand years, acted as viceroy for eighty-four thousand years, and ruled the kingdom for eighty-four thousand years. For eighty-four thousand years, in this very Maghadeva Mango Grove, having gone forth from the household life into homelessness, he practiced the holy life. He, having developed the four divine abidings, with the breakup of the body, after death, was reborn in the Brahma world.

၃၁၀. ‘‘အထ [Pg.264] ခေါ ရညော, အာနန္ဒ, မဃဒေဝဿ ပုတ္တော ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ကပ္ပကံ အာမန္တေသိ – ‘ယဒါ မေ, သမ္မ ကပ္ပက, ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ ခေါ အာရောစေယျာသီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တဿ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ. ဒိသွာန ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ ဒေဝဿ ဒေဝဒူတာ; ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနီ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ ကပ္ပက, တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ မမ အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တဿ ပဋိဿုတွာ တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တဿ အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

310. Then, Ānanda, after the passing of many years, many hundreds of years, many thousands of years, the son of King Maghadeva addressed the barber: ‘Friend barber, when you see grey hairs that have grown on my head, then you should inform me.’ ‘So be it, Your Majesty,’ Ānanda, the barber replied to the son of King Maghadeva. Ānanda, after the passing of many years, many hundreds of years, many thousands of years, the barber saw grey hairs that had grown on the head of the son of King Maghadeva. Having seen them, he said this to the son of King Maghadeva: ‘The divine messengers have appeared to Your Majesty; grey hairs are seen to have grown on your head.’ ‘In that case, friend barber, carefully pluck out those grey hairs with tweezers and place them in my cupped hands.’ ‘So be it, Your Majesty,’ Ānanda, the barber, having assented to the son of King Maghadeva, carefully plucked out those grey hairs with tweezers and placed them in the cupped hands of the son of King Maghadeva.

‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တော ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ, မေ, တာတ ကုမာရ, ဒေဝဒူတာ; ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ; ဘုတ္တာ ခေါ ပန မေ မာနုသကာ ကာမာ; သမယော ဒိဗ္ဗေ ကာမေ ပရိယေသိတုံ. ဧဟိ တွံ, တာတ ကုမာရ, ဣမံ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇ. အဟံ ပန ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. တေန ဟိ, တာတ ကုမာရ, ယဒါ တွမ္ပိ ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျာသိ. ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသိ. ယသ္မိံ ခေါ, တာတ ကုမာရ, ပုရိသယုဂေ ဝတ္တမာနေ ဧဝရူပဿ ကလျာဏဿ ဝတ္တဿ သမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ သော တေသံ အန္တိမပုရိသော ဟောတိ. တံ တာဟံ, တာတ ကုမာရ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသီ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တော ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ [Pg.265] ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. ရညော ခေါ ပနာနန္ဒ, မဃဒေဝဿ ပုတ္တော စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠိတံ ကီဠိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဩပရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဗြဟ္မစရိယမစရိ. သော စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ.

Then, Ānanda, King Maghadeva’s son, having given an excellent village to the barber, summoned his eldest son, the prince, and said this: ‘My dear prince, the divine messengers have appeared to me; grey hairs are seen to have arisen on my head. I have enjoyed human sensual pleasures; it is time to seek divine sensual pleasures. Come, dear prince, take up this kingship. As for me, I will shave off my hair and beard, don the saffron robes, and go forth from the household life into homelessness. Therefore, dear prince, when you too see grey hairs that have arisen on your head, then after giving an excellent village to the barber and properly instructing your eldest son, the prince, in kingship, you should shave off your hair and beard, don the saffron robes, and go forth from the household life into homelessness. In this way, you should continue this noble practice established by me; do not be the last man of my line. For, dear prince, in whatever generation of men this noble practice is discontinued, that one becomes the last man among them. Therefore, dear prince, I say this to you: in this way, you should continue this noble practice established by me; do not be the last man of my line.’ Then, Ānanda, King Maghadeva’s son, having given an excellent village to the barber and properly instructing his eldest son, the prince, in kingship, shaved off his hair and beard, donned the saffron robes, and went forth from the household life into homelessness in this very Maghadeva mango grove. He dwelled pervading one direction with a mind imbued with loving-kindness, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth; thus above, below, and across, everywhere, recognizing all as himself, he dwelled pervading the entire world with a mind imbued with loving-kindness—vast, sublime, immeasurable, without enmity, and without ill will. With a mind imbued with compassion… with a mind imbued with sympathetic joy… he dwelled pervading one direction with a mind imbued with equanimity, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth; thus above, below, and across, everywhere, recognizing all as himself, he dwelled pervading the entire world with a mind imbued with equanimity—vast, sublime, immeasurable, without enmity, and without ill will. Now, Ānanda, King Maghadeva’s son played as a prince for eighty-four thousand years, served as viceroy for eighty-four thousand years, and reigned as king for eighty-four thousand years. For eighty-four thousand years, having gone forth from the household life into homelessness in this very Maghadeva mango grove, he practiced the holy life. Having developed the four divine abidings, with the breakup of the body, after death, he was reborn in the Brahma-world.

၃၁၁. ‘‘ရညော ခေါ ပနာနန္ဒ, မဃဒေဝဿ ပုတ္တပပုတ္တကာ တဿ ပရမ္ပရာ စတုရာသီတိရာဇသဟဿာနိ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိံသု. တေ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရိံသု, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရိံသု. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရိံသု, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရိံသု. စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠိတံ ကီဠိံသု, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဩပရဇ္ဇံ ကာရေသုံ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသုံ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ အဂါရသ္မာ [Pg.266] အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ ဗြဟ္မစရိယမစရိံသု. တေ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မလောကူပဂါ အဟေသုံ. နိမိ တေသံ ရာဇာ ပစ္ဆိမကော အဟောသိ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မေ ဌိတော မဟာရာဇာ; ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿ.

311. Furthermore, Ānanda, the sons and grandsons of King Maghadeva, a lineage of eighty-four thousand kings, in this very Maghadeva mango grove, shaved off their hair and beards, donned the saffron robes, and went forth from the household life into homelessness. They dwelled pervading one direction with a mind imbued with loving-kindness, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth; thus above, below, and across, everywhere, recognizing all as themselves, they dwelled pervading the entire world with a mind imbued with loving-kindness—vast, sublime, immeasurable, without enmity, and without ill will. With a mind imbued with compassion… with a mind imbued with sympathetic joy… they dwelled pervading one direction with a mind imbued with equanimity, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth; thus above, below, and across, everywhere, recognizing all as themselves, they dwelled pervading the entire world with a mind imbued with equanimity—vast, sublime, immeasurable, without enmity, and without ill will. For eighty-four thousand years they played as princes, for eighty-four thousand years they served as viceroys, and for eighty-four thousand years they reigned as kings. For eighty-four thousand years, having gone forth from the household life into homelessness in this very Maghadeva mango grove, they practiced the holy life. Having developed the four divine abidings, with the breakup of the body, after death, they were reborn in the Brahma-world. King Nimi was the last of them. He was a righteous king, a king of righteousness, a great king established in the Dhamma. He acted righteously towards brahmins and householders, towards the people of the towns and the countryside. And he observed the Uposatha on the fourteenth, fifteenth, and eighth days of the lunar fortnight.

၃၁၂. ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အာနန္ဒ, ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘လာဘာ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, သုလဒ္ဓံ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, ယေသံ နိမိ ရာဇာ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မေ ဌိတော မဟာရာဇာ; ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿာ’တိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဒေဝေ တာဝတိံသေ အာမန္တေသိ – ‘ဣစ္ဆေယျာထ နော တုမှေ, မာရိသာ, နိမိံ ရာဇာနံ ဒဋ္ဌု’န္တိ? ‘ဣစ္ဆာမ မယံ, မာရိသ, နိမိံ ရာဇာနံ ဒဋ္ဌု’န္တိ. တေန ခေါ ပန, အာနန္ဒ, သမယေန နိမိ ရာဇာ တဒဟုပေါသထေ ပန္နရသေ သီသံနှာတော ဥပေါသထိကော ဥပရိပါသာဒဝရဂတော နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု အန္တရဟိတော နိမိဿ ရညော ပမုခေ ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော နိမိံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘လာဘာ တေ, မဟာရာဇ, သုလဒ္ဓံ တေ, မဟာရာဇ. ဒေဝါ, မဟာရာဇ, တာဝတိံသာ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ ကိတ္တယမာနရူပါ သန္နိသိန္နာ – ‘‘လာဘာ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, သုလဒ္ဓံ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, ယေသံ နိမိ ရာဇာ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မေ ဌိတော မဟာရာဇာ; ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿာ’’တိ. ဒေဝါ တေ, မဟာရာဇ, တာဝတိံသာ ဒဿနကာမာ. တဿ တေ အဟံ, မဟာရာဇ, သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ပဟိဏိဿာမိ; အဘိရုဟေယျာသိ, မဟာရာဇ, ဒိဗ္ဗံ ယာနံ အဝိကမ္ပမာနော’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, နိမိ ရာဇာ တုဏှီဘာဝေန.

312. Once upon a time, Ānanda, while the Tāvatiṃsa devas were sitting together, assembled in the Sudhammā assembly hall, this conversation arose among them: ‘Sirs, it is a gain for the Videhans, it is a great gain for the Videhans, for whom King Nimi is a righteous king, a king of righteousness, a great king established in the Dhamma; he practices the Dhamma among brahmins and householders, and among the people of the towns and countryside; and he observes the Uposatha on the fourteenth, fifteenth, and eighth days of the fortnight.’ Then, Ānanda, Sakka, lord of the devas, addressed the Tāvatiṃsa devas: ‘Sirs, would you wish to see King Nimi?’ ‘Sir, we wish to see King Nimi.’ Now at that time, Ānanda, on that Uposatha day, the fifteenth of the fortnight, King Nimi, having bathed his head and observing the Uposatha, was seated on the excellent upper floor of his palace. Then, Ānanda, Sakka, lord of the devas—just as a strong man might extend his flexed arm or flex his extended arm, even so—disappeared from among the Tāvatiṃsa devas and appeared in the presence of King Nimi. Then, Ānanda, Sakka, lord of the devas, said this to King Nimi: ‘It is a gain for you, great king, it is a great gain for you, great king. The Tāvatiṃsa devas, great king, are seated together in the Sudhammā assembly hall, singing your praises, saying: “Sirs, it is a gain for the Videhans, it is a great gain for the Videhans, for whom King Nimi is a righteous king, a king of righteousness, a great king established in the Dhamma; he practices the Dhamma among brahmins and householders, and among the people of the towns and countryside; and he observes the Uposatha on the fourteenth, fifteenth, and eighth days of the fortnight.” The Tāvatiṃsa devas, great king, are desirous of seeing you. For your sake, great king, I will send a chariot of thoroughbreds yoked with a thousand horses; you should mount the divine vehicle without wavering, great king.’ And, Ānanda, King Nimi consented by his silence.

၃၁၃. ‘‘အထ [Pg.267] ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော နိမိဿ ရညော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ, ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – နိမိဿ ရညော ပမုခေ အန္တရဟိတော ဒေဝေသု တာဝတိံသေသု ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မာတလိံ သင်္ဂါဟကံ အာမန္တေသိ – ‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ မာတလိ, သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ နိမိံ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေဟိ – အယံ တေ, မဟာရာဇ, သဟဿယုတ္တော အာဇညရထော သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ပေသိတော; အဘိရုဟေယျာသိ, မဟာရာဇ, ဒိဗ္ဗံ ယာနံ အဝိကမ္ပမာနော’တိ. ‘ဧဝံ, ဘဒ္ဒန္တဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, မာတလိ သင်္ဂါဟကော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ နိမိံ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ တေ, မဟာရာဇ, သဟဿယုတ္တော အာဇညရထော သက္ကေန ဒေဝါနမိန္ဒေန ပေသိတော; အဘိရုဟ, မဟာရာဇ, ဒိဗ္ဗံ ယာနံ အဝိကမ္ပမာနော. အပိ စ, မဟာရာဇ, ကတမေန တံ နေမိ, ယေန ဝါ ပါပကမ္မာ ပါပကာနံ ကမ္မာနံ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေန္တိ, ယေန ဝါ ကလျာဏကမ္မာ ကလျာဏကမ္မာနံ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒေန္တီ’တိ? ‘ဥဘယေနေဝ မံ, မာတလိ, နေဟီ’တိ. သမ္ပဝေသေသိ ခေါ, အာနန္ဒ, မာတလိ, သင်္ဂါဟကော နိမိံ ရာဇာနံ သုဓမ္မံ သဘံ. အဒ္ဒသာ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော နိမိံ ရာဇာနံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန နိမိံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဧဟိ ခေါ, မဟာရာဇ. သွာဂတံ, မဟာရာဇ. ဒေဝါ တေ ဒဿနကာမာ, မဟာရာဇ, တာဝတိံသာ သုဓမ္မာယံ သဘာယံ ကိတ္တယမာနရူပါ သန္နိသိန္နာ – ‘‘လာဘာ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, သုလဒ္ဓံ ဝတ, ဘော, ဝိဒေဟာနံ, ယေသံ နိမိ ရာဇာ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ ဓမ္မေ ဌိတော မဟာရာဇာ; ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿာ’’တိ. ဒေဝါ တေ, မဟာရာဇ, တာဝတိံသာ ဒဿနကာမာ. အဘိရမ, မဟာရာဇ, ဒေဝေသု ဒေဝါနုဘာဝေနာ’တိ. ‘အလံ, မာရိသ, တတ္ထေဝ မံ မိထိလံ ပဋိနေတု. တထာဟံ ဓမ္မံ စရိဿာမိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ; ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသာမိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿာ’တိ.

313. Then, Ānanda, Sakka, lord of the devas, knowing King Nimi’s consent—just as a strong man might extend his flexed arm or flex his extended arm, even so—vanished from the presence of King Nimi and reappeared among the Tāvatiṃsa devas. Then, Ānanda, Sakka, lord of the devas, addressed Mātali the Supporter: ‘Come, friend Mātali, yoke the chariot of thoroughbreds with a thousand horses, approach King Nimi, and say this: “Great king, this chariot of thoroughbreds yoked with a thousand horses has been sent by Sakka, lord of the devas. You should mount the divine vehicle without wavering, great king.”’ ‘So be it, good sir,’ Mātali the Supporter assented to Sakka, lord of the devas. Having yoked the chariot of thoroughbreds with a thousand horses, he approached King Nimi and said this: ‘Great king, this chariot of thoroughbreds yoked with a thousand horses has been sent by Sakka, lord of the devas. Mount the divine vehicle without wavering, great king. Moreover, great king, by which path shall I lead you: the one by which evil-doers experience the result of their evil deeds, or the one by which doers of good deeds experience the result of their good deeds?’ ‘Mātali, lead me by both paths.’ Then, Ānanda, Mātali the Supporter led King Nimi into the Sudhammā assembly. Ānanda, Sakka, lord of the devas, saw King Nimi coming from afar. Seeing him, he said this to King Nimi: ‘Come, great king. Welcome, great king. The Tāvatiṃsa devas are desirous of seeing you, great king, and are seated together in the Sudhammā assembly hall, singing your praises: “Sirs, it is a gain for the Videhans, it is a great gain for the Videhans, for whom King Nimi is a righteous king, a king of righteousness, a great king established in the Dhamma; he practices the Dhamma among brahmins and householders, and among the people of the towns and countryside; and he observes the Uposatha on the fourteenth, fifteenth, and eighth days of the fortnight.” The Tāvatiṃsa devas, great king, are desirous of seeing you. Delight, great king, among the devas with their divine majesty.’ ‘Enough, sir. Lead me back to that very Mithilā. There I shall continue to practice the Dhamma among brahmins and householders, and among the people of the towns and countryside; and I shall continue to observe the Uposatha on the fourteenth, fifteenth, and eighth days of the fortnight.’

၃၁၄. ‘‘အထ ခေါ, အာနန္ဒ, သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော မာတလိံ သင်္ဂါဟကံ အာမန္တေသိ – ‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ မာတလိ, သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ နိမိံ [Pg.268] ရာဇာနံ တတ္ထေဝ မိထိလံ ပဋိနေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘဒ္ဒန္တဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, မာတလိ သင်္ဂါဟကော သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ သဟဿယုတ္တံ အာဇညရထံ ယောဇေတွာ နိမိံ ရာဇာနံ တတ္ထေဝ မိထိလံ ပဋိနေသိ. တတြ သုဒံ, အာနန္ဒ, နိမိ ရာဇာ ဓမ္မံ စရတိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု နေဂမေသု စေဝ ဇာနပဒေသု စ, ဥပေါသထဉ္စ ဥပဝသတိ စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ အဋ္ဌမိဉ္စ ပက္ခဿာတိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, နိမိ ရာဇာ ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန ကပ္ပကံ အာမန္တေသိ – ‘ယဒါ မေ, သမ္မ ကပ္ပက, ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ မေ အာရောစေယျာသီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော နိမိဿ ရညော ပစ္စဿောသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော ဗဟူနံ ဝဿာနံ ဗဟူနံ ဝဿသတာနံ ဗဟူနံ ဝဿသဟဿာနံ အစ္စယေန နိမိဿ ရညော သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ. ဒိသွာန နိမိံ ရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ ဒေဝဿ ဒေဝဒူတာ; ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနီ’တိ. ‘တေန ဟိ, သမ္မ ကပ္ပက, တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ မမ အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေဟီ’တိ. ‘ဧဝံ, ဒေဝါ’တိ ခေါ, အာနန္ဒ, ကပ္ပကော နိမိဿ ရညော ပဋိဿုတွာ တာနိ ပလိတာနိ သာဓုကံ သဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရိတွာ နိမိဿ ရညော အဉ္ဇလိသ္မိံ ပတိဋ္ဌာပေသိ. အထ ခေါ, အာနန္ဒ, နိမိ ရာဇာ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ အာမန္တာပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘ပါတုဘူတာ ခေါ မေ, တာတ ကုမာရ, ဒေဝဒူတာ; ဒိဿန္တိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ; ဘုတ္တာ ခေါ ပန မေ မာနုသကာ ကာမာ; သမယော ဒိဗ္ဗေ ကာမေ ပရိယေသိတုံ. ဧဟိ တွံ, တာတ ကုမာရ, ဣမံ ရဇ္ဇံ ပဋိပဇ္ဇ. အဟံ ပန ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. တေန ဟိ, တာတ ကုမာရ, ယဒါ တွမ္ပိ ပဿေယျာသိ သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ဇာတာနိ, အထ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျာသိ. ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသိ. ယသ္မိံ ခေါ, တာတ ကုမာရ, ပုရိသယုဂေ ဝတ္တမာနေ ဧဝရူပဿ ကလျာဏဿ ဝတ္တဿ သမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ သော တေသံ အန္တိမပုရိသော ဟောတိ. တံ တာဟံ, တာတ ကုမာရ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာသိ, မာ ခေါ မေ တွံ အန္တိမပုရိသော အဟောသီ’တိ.

314. Then, Ānanda, Sakka, lord of the gods, addressed Mātali the benefactor: ‘Come, good Mātali, harness the chariot of thoroughbreds yoked with a thousand and take King Nimi back to that very Mithilā.’ ‘Very well, Lord,’ Ānanda, replied Mātali the benefactor to Sakka, lord of the gods, and having harnessed the chariot of thoroughbreds yoked with a thousand, he took King Nimi back to that very Mithilā. There, Ānanda, King Nimi practiced the Dhamma among brahmins and householders, and among the people of the towns and the countryside, and he observed the Uposatha on the fourteenth, fifteenth, and eighth days of the lunar fortnight. Then, Ānanda, after many years, many hundreds of years, many thousands of years had passed, King Nimi addressed his barber: ‘When, my good barber, you see that grey hairs have grown on my head, you should then inform me.’ ‘So be it, Your Majesty,’ Ānanda, the barber replied to King Nimi. And, Ānanda, after many years, many hundreds of years, many thousands of years had passed, the barber saw that grey hairs had grown on King Nimi’s head. Having seen them, he said this to King Nimi: ‘The divine messengers have appeared for Your Majesty; grey hairs are seen to have grown on your head.’ ‘In that case, my good barber, carefully pluck out those grey hairs with tweezers and place them in my cupped hands.’ ‘So be it, Your Majesty,’ Ānanda, the barber replied to King Nimi, and having carefully plucked out those grey hairs with tweezers, he placed them in King Nimi’s cupped hands. Then, Ānanda, King Nimi, having given a choice village to the barber, had his eldest son, the prince, summoned and said this: ‘The divine messengers have appeared for me, dear prince; grey hairs are seen to have grown on my head. I have enjoyed human sensual pleasures; it is now time to seek divine sensual pleasures. Come, dear prince, take up this kingdom. As for me, having shaved off my hair and beard and donned the ochre robes, I shall go forth from the household life into homelessness. Therefore, dear prince, when you too see that grey hairs have grown on your head, then, having given a choice village to the barber and having thoroughly instructed your eldest son, the prince, in kingship, you should shave off your hair and beard, don the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness. You should continue this good tradition established by me; do not be the last man of my line. For, dear prince, in whatever generation of men the cessation of such a good tradition occurs, that one is the last man among them. I say this to you, dear prince: “You should continue this good tradition established by me; do not be the last man of my line.”’

၃၁၅. ‘‘အထ [Pg.269] ခေါ, အာနန္ဒ, နိမိ ရာဇာ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ကုမာရံ သာဓုကံ ရဇ္ဇေ သမနုသာသိတွာ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟာသိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟာသိ. နိမိ ခေါ, ပနာနန္ဒ, ရာဇာ စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠိတံ ကီဠိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဩပရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဣမသ္မိံယေဝ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဗြဟ္မစရိယမစရိ. သော စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ. နိမိဿ ခေါ ပနာနနန္ဒ, ရညော ကဠာရဇနကော နာမ ပုတ္တော အဟောသိ. န သော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိ. သော တံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ သမုစ္ဆိန္ဒိ. သော တေသံ အန္တိမပုရိသော အဟောသိ.

315. Then, Ānanda, King Nimi, having given a choice village to the barber and having thoroughly instructed his eldest son, the prince, in kingship, in that very Maghadeva mango grove shaved off his hair and beard, donned the ochre robes, and went forth from the household life into homelessness. He dwelt pervading one direction with a mind imbued with loving-kindness, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, across, and everywhere, identifying with all, he dwelt pervading the entire world with a mind imbued with loving-kindness—abundant, exalted, immeasurable, without hostility, and without ill will. With a mind imbued with compassion... with a mind imbued with altruistic joy... with a mind imbued with equanimity, he dwelt pervading one direction, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, across, and everywhere, identifying with all, he dwelt pervading the entire world with a mind imbued with equanimity—abundant, exalted, immeasurable, without hostility, and without ill will. For, Ānanda, King Nimi played the games of a prince for eighty-four thousand years, acted as viceroy for eighty-four thousand years, and ruled the kingdom for eighty-four thousand years. For eighty-four thousand years, having gone forth from the household life into homelessness in this very Maghadeva mango grove, he lived the spiritual life. Having developed the four divine abodes, at the breaking up of the body, after death, he was reborn in the Brahma world. King Nimi, Ānanda, had a son named Kaḷārajanaka. He did not go forth from the household life into homelessness. He cut off that good tradition. He was the last man among them.

၃၁၆. ‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ, အာနန္ဒ, ဧဝမဿ – ‘အညော နူန တေန သမယေန ရာဇာ မဃဒေဝေါ အဟောသိ, ယေန တံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတ’န္တိ. န ခေါ ပနေတံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဟံ တေန သမယေန ရာဇာ မဃဒေဝေါ အဟောသိံ. (အဟံ တံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိနိံ,) မယာ တံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ; ပစ္ဆိမာ ဇနတာ အနုပ္ပဝတ္တေသိ. တံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ကလျာဏံ ဝတ္တံ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ. ဣဒံ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဧတရဟိ မယာ ကလျာဏံ ဝတ္တံ [Pg.270] နိဟိတံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ကတမဉ္စာနန္ဒ, ဧတရဟိ မယာ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ? အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပော, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ. ဣဒံ ခေါ, အာနန္ဒ, ဧတရဟိ မယာ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. တံ ဝေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာထ, မာ ခေါ မေ တုမှေ အန္တိမပုရိသာ အဟုဝတ္ထ’. ယသ္မိံ ခေါ, အာနန္ဒ, ပုရိသယုဂေ ဝတ္တမာနေ ဧဝရူပဿ ကလျာဏဿ ဝတ္တဿ သမုစ္ဆေဒေါ ဟောတိ သော တေသံ အန္တိမပုရိသော ဟောတိ. တံ ဝေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယေန မေ ဣဒံ ကလျာဏံ ဝတ္တံ နိဟိတံ အနုပ္ပဝတ္တေယျာထ, မာ ခေါ မေ တုမှေ အန္တိမပုရိသာ အဟုဝတ္ထာ’’’တိ.

316. “Perhaps, Ānanda, it may occur to you: ‘Surely, at that time, it was another King Maghadeva by whom that good practice was established.’ But it should not be seen thus, Ānanda. I myself was King Maghadeva at that time. That good practice was established by me; the later generation followed it. But, Ānanda, that good practice did not conduce to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to awakening, or to Nibbāna—it conduced only as far as rebirth in the Brahmā world. But now, Ānanda, this good practice established by me conduces solely to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to awakening, and to Nibbāna. And what, Ānanda, is this good practice that I have now established, which conduces solely to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to awakening, and to Nibbāna? It is this very Noble Eightfold Path, namely: Right View, Right Intention, Right Speech, Right Action, Right Livelihood, Right Effort, Right Mindfulness, and Right Concentration. This, Ānanda, is the good practice I have now established, which conduces solely to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to awakening, and to Nibbāna. Therefore, Ānanda, I say this to you: ‘Continue to follow this good practice established by me, and do not be my last men.’ For, Ānanda, in whatever generation of men the cutting off of such a good practice occurs, that one is the last man among them. Therefore, Ānanda, I say this to you: ‘Continue to follow this good practice established by me, and do not be my last men.’”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒီတိ.

The Blessed One said this. The Venerable Ānanda, delighted, greatly rejoiced in the Blessed One's words.

မဃဒေဝသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

The third Maghadeva Sutta is finished.

၄. မဓုရသုတ္တံ

4. The Madhura Sutta

၃၁၇. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော မဓုရာယံ ဝိဟရတိ ဂုန္ဒာဝနေ. အဿောသိ ခေါ ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ကစ္စာနော မဓုရာယံ ဝိဟရတိ ဂုန္ဒာဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ကစ္စာနံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ကလျာဏပဋိဘာနော ဝုဒ္ဓေါ စေဝ အရဟာ စ’. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ မဓုရာယ နိယျာသိ မဟစ္စရာဇာနုဘာဝေန အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဒဿနာယ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေနာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ [Pg.271] အာယသ္မတာ မဟာကစ္စာနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. ဣဓ ဘဝံ ကစ္စာနော ကိမက္ခာယီ’’တိ? ‘‘ဃောသောယေဝ ခေါ ဧသော, မဟာရာဇ, လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. တဒမိနာပေတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသောယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

317. Thus have I heard. At one time, the Venerable Mahākaccāna was dwelling in Madhurā, in the Gundā Grove. King Mādhura Avantiputta heard: “Sirs, the ascetic Kaccāna is, it seems, dwelling in Madhurā in the Gundā Grove. And of that venerable Kaccāna, this good report has spread: ‘He is wise, accomplished, of keen wisdom, learned, an eloquent speaker, of fine eloquence, an elder, and an Arahant.’ Indeed, it is good to see such Arahants.” Then King Mādhura Avantiputta had fine carriages harnessed, mounted a fine carriage, and set out from Madhurā with great royal splendor to see the Venerable Mahākaccāna. Having gone as far as the ground was passable for a carriage, he dismounted from the carriage and approached the Venerable Mahākaccāna on foot. Having approached, he exchanged greetings with the Venerable Mahākaccāna. After concluding this courteous and memorable conversation, he sat down to one side. Seated to one side, King Mādhura Avantiputta said this to the Venerable Mahākaccāna: “Master Kaccāna, the brahmins say this: ‘The brahmin caste is the highest; any other caste is inferior. The brahmin caste is fair; any other caste is dark. Only brahmins are pure, not non-brahmins. Brahmins alone are Brahmā’s sons, his offspring, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.’ Regarding this, what does the venerable Kaccāna say?” “Great King, this is merely a sound in the world: ‘The brahmin caste is the highest; any other caste is inferior. The brahmin caste is fair; any other caste is dark. Only brahmins are pure, not non-brahmins. Brahmins alone are Brahmā’s sons, his offspring, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.’ Great King, it should be understood by this line of reasoning that this is merely a sound in the world: ‘The brahmin caste is the highest... heirs of Brahmā.’”

၃၁၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ခတ္တိယဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ… ဝေဿောပိဿာဿ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘ခတ္တိယဿ စေပိ, ဘော ကစ္စာန, ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ… ဝေဿောပိဿာဿ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

318. “What do you think of this, great king? If a khattiya were to prosper with wealth, or grain, or silver, or gold, would another khattiya rise before him, retire after him, be attentive to his commands, act agreeably, and speak endearingly to him? Would a brahmin also… a vessa also… a sudda also rise before him, retire after him, be attentive to his commands, act agreeably, and speak endearingly to him?” “Master Kaccāna, if a khattiya were to prosper with wealth, or grain, or silver, or gold, another khattiya would rise before him, retire after him, be attentive to his commands, act agreeably, and speak endearingly to him. A brahmin also… a vessa also… a sudda also would rise before him, retire after him, be attentive to his commands, act agreeably, and speak endearingly to him.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဗြာဟ္မဏဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… ဝေဿောပိဿာဿ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ … ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘ဗြာဟ္မဏဿ စေပိ, ဘော ကစ္စာန, ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… ဝေဿောပိဿာဿ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ [Pg.272]… ခတ္တိယောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

“What do you think of this, great king? If a brahmin were to prosper with wealth, grain, silver, or gold, would another brahmin rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly? And would a merchant, a commoner, and a noble also rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly?” “If a brahmin were to prosper, Venerable Kaccāna, with wealth, grain, silver, or gold, another brahmin would rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly. So too would a merchant, a commoner, and a noble rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဝေဿဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ… ခတ္တိယောပိဿာဿ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘ဝေဿဿ စေပိ, ဘော ကစ္စာန, ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… သုဒ္ဒေါပိဿာဿ… ခတ္တိယောပိဿာဿ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

“What do you think of this, great king? If a merchant were to prosper with wealth, grain, silver, or gold, would another merchant rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly? And would a commoner, a noble, and a brahmin also rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly?” “If a merchant were to prosper, Venerable Kaccāna, with wealth, grain, silver, or gold, another merchant would rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly. So too would a commoner, a noble, and a brahmin rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, သုဒ္ဒဿ စေပိ ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ… ခတ္တိယောပိဿာဿ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ… ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ? ‘‘သုဒ္ဒဿ စေပိ, ဘော ကစ္စာန, ဣဇ္ဈေယျ ဓနေန ဝါ ဓညေန ဝါ ရဇတေန ဝါ ဇာတရူပေန ဝါ သုဒ္ဒေါပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီတိ… ခတ္တိယောပိဿာဿ… ဗြာဟ္မဏောပိဿာဿ… ဝေဿောပိဿာဿ ပုဗ္ဗုဋ္ဌာယီ ပစ္ဆာနိပါတီ ကိံကာရပဋိဿာဝီ မနာပစာရီ ပိယဝါဒီ’’တိ.

“What do you think of this, great king? If a commoner were to prosper with wealth, grain, silver, or gold, would another commoner rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly? And would a noble, a brahmin, and a merchant also rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly?” “If a commoner were to prosper, Venerable Kaccāna, with wealth, grain, silver, or gold, another commoner would rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly. So too would a noble, a brahmin, and a merchant rise before him, go to bed after him, be receptive to his orders, act to please him, and speak endearingly.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“What do you think of this, great king? This being the case, are these four classes equal or not? What is your view on this matter?” “Certainly, Venerable Kaccāna, this being the case, these four classes are equal. I see no distinction whatsoever among them in this regard.” “By this line of reasoning also, great king, it should be understood how this proclamation in the world—‘The brahmin is the highest class; other classes are inferior... heirs of Brahmā’—is merely a proclamation.”

၃၁၉. ‘‘တံ [Pg.273] ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓဿ ခတ္တိယော ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ကစ္စာန, ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

319. “What do you think of this, great king? Suppose a noble here were to destroy life, take what is not given, engage in sexual misconduct, speak falsely, speak divisively, speak harshly, engage in frivolous chatter, be covetous, have a mind of ill will, and hold wrong view. With the breakup of the body, after death, would he be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell—or not? What is your view on this matter?” “A noble, Venerable Kaccāna, who destroys life, takes what is not given, engages in sexual misconduct, speaks falsely, speaks divisively, speaks harshly, engages in frivolous chatter, is covetous, has a mind of ill will, and holds wrong view, with the breakup of the body, after death, would be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. This is my view on this matter, and moreover, I have heard this from the Arahants.”

‘‘သာဓု သာဓု, မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဟောတိ, သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓဿ ဗြာဟ္မဏော…ပေ… ဣဓဿ ဝေဿော…ပေ… ဣဓဿ သုဒ္ဒေါ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ကစ္စာန, ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

“Good, good, great king! It is good, great king, that you hold this view, and it is good that you have heard this from the Arahants. What do you think of this, great king? Suppose a brahmin here… or a merchant… or a commoner were to destroy life, take what is not given… and hold wrong view. With the breakup of the body, after death, would he be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell—or not? What is your view on this matter?” “A commoner, Venerable Kaccāna, who destroys life, takes what is not given… and holds wrong view, with the breakup of the body, after death, would be reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. This is my view on this matter, and moreover, I have heard this from the Arahants.”

‘‘သာဓု သာဓု, မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဟောတိ, သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“Good, good, great king! It is good, great king, that you hold this view, and it is good that you have heard this from the Arahants. What do you think of this, great king? This being the case, are these four classes equal or not? What is your view on this matter?” “Certainly, Venerable Kaccāna, this being the case, these four classes are equal. I see no distinction whatsoever among them in this regard.” “By this line of reasoning also, great king, it should be understood how this proclamation in the world—‘The brahmin class alone is the best; other classes are inferior… heirs of Brahmā’—is merely a proclamation.”

၃၂၀. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓဿ ခတ္တိယော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော, အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိ [Pg.274] ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ကစ္စာန, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော, အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

320. “What do you think, great king? Suppose here a noble abstains from killing living beings, from taking what is not given, from sexual misconduct, from false speech, from divisive speech, from harsh speech, and from idle chatter; is not covetous, has a mind free from ill will, and possesses right view. With the breakup of the body, after death, would he be reborn in a good destination, a heavenly world—or not? What is your view in this matter?” “Indeed, venerable Kaccāna, a noble who abstains from killing living beings… and possesses right view would, with the breakup of the body, after death, be reborn in a good destination, a heavenly world. This is my view in this matter, and moreover, this is what I have heard from the arahants.”

‘‘သာဓု သာဓု, မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဟောတိ, သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓဿ ဗြာဟ္မဏော, ဣဓဿ ဝေဿော, ဣဓဿ သုဒ္ဒေါ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ကစ္စာန, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ, ဧဝဉ္စ ပန မေ ဧတံ အရဟတံ သုတ’’န္တိ.

“Good, good, great king! It is good, great king, that you have this view, and it is also good that you have heard this from the arahants. What do you think, great king? Suppose here a brahmin… a merchant… or a worker abstains from killing living beings, from taking what is not given… and possesses right view. With the breakup of the body, after death, would he be reborn in a good destination, a heavenly world—or not? What is your view in this matter?” “Indeed, venerable Kaccāna, even a worker who abstains from killing living beings, from taking what is not given… and possesses right view would, with the breakup of the body, after death, be reborn in a good destination, a heavenly world. This is my view in this matter, and moreover, this is what I have heard from the arahants.”

‘‘သာဓု သာဓု, မဟာရာဇ! သာဓု ခေါ တေ ဧတံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဟောတိ, သာဓု စ ပန တေ ဧတံ အရဟတံ သုတံ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“Good, good, great king! It is good, great king, that you have this view, and it is also good that you have heard this from the arahants. What do you think, great king? This being the case, are these four classes equal or not? What is your view in this matter?” “Assuredly, venerable Kaccāna, this being the case, these four classes are equal. I see no distinction whatsoever among them in this regard.” “By this line of reasoning too, great king, it should be understood how this is merely a sound in the world: ‘The brahmin is the highest class, the other classes are inferior… heirs of Brahmā.’”

၃၂၁. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ခတ္တိယော သန္ဓိံ ဝါ ဆိန္ဒေယျ, နိလ္လောပံ ဝါ ဟရေယျ, ဧကာဂါရိကံ ဝါ ကရေယျ, ပရိပန္ထေ ဝါ တိဋ္ဌေယျ, ပရဒါရံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ, တဉ္စေ တေ ပုရိသာ ဂဟေတွာ ဒဿေယျုံ – ‘အယံ တေ, ဒေဝ, စောရော အာဂုစာရီ. ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. ကိန္တိ [Pg.275] နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘ဃာတေယျာမ ဝါ, ဘော ကစ္စာန, ဇာပေယျာမ ဝါ ပဗ္ဗာဇေယျာမ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ, ဘော ကစ္စာန, ပုဗ္ဗေ ‘ခတ္တိယော’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ; စောရောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

321. “What do you think, great king? Suppose a noble here were to break into a house, commit plunder, burglarize a single house, lie in wait on the highway, or go to another man’s wife. If your men were to seize him and present him to you, saying, ‘Your Majesty, this is a thief and a wrongdoer. Impose upon him whatever punishment you wish.’ What would you do to him?” “Venerable Kaccāna, we would execute him, or burn him, or banish him, or act according to the circumstances. For what reason? Because, venerable Kaccāna, the former designation he had as ‘noble’ has disappeared; he is counted only as a thief.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ဗြာဟ္မဏော, ဣဓ ဝေဿော, ဣဓ သုဒ္ဒေါ သန္ဓိံ ဝါ ဆိန္ဒေယျ, နိလ္လောပံ ဝါ ဟရေယျ, ဧကာဂါရိကံ ဝါ ကရေယျ, ပရိပန္ထေ ဝါ တိဋ္ဌေယျ, ပရဒါရံ ဝါ ဂစ္ဆေယျ, တဉ္စေ တေ ပုရိသာ ဂဟေတွာ ဒဿေယျုံ – ‘အယံ တေ, ဒေဝ, စောရော အာဂုစာရီ. ဣမဿ ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဒဏ္ဍံ ပဏေဟီ’တိ. ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘ဃာတေယျာမ ဝါ, ဘော ကစ္စာန, ဇာပေယျာမ ဝါ ပဗ္ဗာဇေယျာမ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ, ဘော ကစ္စာန, ပုဗ္ဗေ ‘သုဒ္ဒေါ’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ; စောရောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

“What do you think, great king? Suppose a brahmin here, a merchant here, or a worker here were to break into a house, commit plunder, burglarize a single house, lie in wait on the highway, or go to another man’s wife. If your men were to seize him and present him to you, saying, ‘Your Majesty, this is a thief and a wrongdoer. Impose upon him whatever punishment you wish.’ What would you do to him?” “Venerable Kaccāna, we would execute him, or burn him, or banish him, or act according to the circumstances. For what reason? Because, venerable Kaccāna, the former designation he had as ‘worker’ has disappeared; he is counted only as a thief.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“What do you think, great king? This being the case, are these four classes equal or not? What is your view in this matter?” “Assuredly, venerable Kaccāna, this being the case, these four classes are equal. I see no distinction whatsoever among them in this regard.” “By this line of reasoning too, great king, it should be understood how this is merely a sound in the world: ‘The brahmin is the highest class, the other classes are inferior… heirs of Brahmā.’”

၃၂၂. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ခတ္တိယော ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော အဿ ဝိရတော ပါဏာတိပါတာ, ဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ, ဝိရတော မုသာဝါဒါ, ရတ္တူပရတော, ဧကဘတ္တိကော, ဗြဟ္မစာရီ, သီလဝါ, ကလျာဏဓမ္မော? ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘အဘိဝါဒေယျာမ ဝါ, ဘော ကစ္စာန, ပစ္စုဋ္ဌေယျာမ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေယျာမ အဘိနိမန္တေယျာမ ဝါ နံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ ဓမ္မိကံ ဝါ အဿ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ, ဘော ကစ္စာန, ပုဗ္ဗေ ‘ခတ္တိယော’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ; သမဏောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

322. “What do you think, great king? Suppose a noble here were to shave off his hair and beard, put on ochre robes, and go forth from the household life into homelessness; and he were to abstain from killing living beings, from taking what is not given, and from false speech; refraining from eating at night, eating only a single meal, celibate, virtuous, and of excellent character. What would you do to him?” “Venerable Kaccāna, we would pay homage to him, rise up for him, or invite him with a seat. We would also invite him to accept robes, alms-food, lodging, and medicinal requisites for the sick. We would arrange for his lawful protection, shelter, and guard. For what reason? Because, venerable Kaccāna, the former designation he had as ‘noble’ has disappeared; he is counted only as a renunciate.”

‘‘တံ [Pg.276] ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဣဓ ဗြာဟ္မဏော, ဣဓ ဝေဿော, ဣဓ သုဒ္ဒေါ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော အဿ ဝိရတော ပါဏာတိပါတာ, ဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ဝိရတော မုသာဝါဒါ, ရတ္တူပရတော, ဧကဘတ္တိကော, ဗြဟ္မစာရီ, သီလဝါ, ကလျာဏဓမ္မော? ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘အဘိဝါဒေယျာမ ဝါ, ဘော ကစ္စာန, ပစ္စုဋ္ဌေယျာမ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေယျာမ အဘိနိမန္တေယျာမ ဝါ နံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ ဓမ္မိကံ ဝါ အဿ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟေယျာမ. တံ ကိဿ ဟေတု? ယာ ဟိဿ, ဘော ကစ္စာန, ပုဗ္ဗေ ‘သုဒ္ဒေါ’တိ သမညာ သာဿ အန္တရဟိတာ; သမဏောတွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

“What do you think, great king? Suppose a brahmin, a merchant, or a worker were to shave off his hair and beard, put on saffron robes, and go forth from the household life into homelessness; and he were to abstain from killing living beings, from taking what is not given, and from false speech; and he were to refrain from eating at night, eat only one meal a day, be celibate, virtuous, and of good character. What would you do to him?” “Venerable Kaccāna, we would pay homage to him, rise up for him, or invite him with a seat. We would invite him to accept robes, alms-food, lodging, and medicinal requisites for the sick. And we would arrange for him lawful protection, shelter, and security. For what reason? Because, Venerable Kaccāna, whatever former designation he had as a ‘worker,’ that has disappeared; he is reckoned only as a renunciate.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ နော ဝါ? ကထံ ဝါ တေ ဧတ္ထ ဟောတီ’’တိ? ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ, ဘော ကစ္စာန, ဧဝံ သန္တေ, ဣမေ စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ သမသမာ ဟောန္တိ. နေသံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ သမနုပဿာမီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, မဟာရာဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ဃောသော ယေဝေသော လောကသ္မိံ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“What do you think, great king? This being so, are these four classes equal or not? Or how does it seem to you in this matter?” “Certainly, Venerable Kaccāna, this being so, these four classes are equal. I do not see any distinction whatsoever among them in this matter.” “By this reasoning too, great king, it should be understood how this is merely a proclamation in the world: ‘The brahmin class is the best class; any other class is inferior. The brahmin class is the fair class; any other class is dark. Only brahmins are purified, not non-brahmins. Only brahmins are Brahmā’s sons, his legitimate heirs, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, and heirs of Brahmā.’”

၃၂၃. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇာ မာဓုရော အဝန္တိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာကစ္စာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ကစ္စာန, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ကစ္စာန! သေယျထာပိ, ဘော ကစ္စာန, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – ‘စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီ’တိ; ဧဝမေဝံ ဘောတာ ကစ္စာနေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ကစ္စာနံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ကစ္စာနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ‘‘မာ ခေါ မံ တွံ, မဟာရာဇ, သရဏံ အဂမာသိ. တမေဝ တွံ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆ ယမဟံ သရဏံ ဂတော’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန, ဘော ကစ္စာန, ဧတရဟိ သော [Pg.277] ဘဂဝါ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘ပရိနိဗ္ဗုတော ခေါ, မဟာရာဇ, ဧတရဟိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ‘‘သစေပိ မယံ, ဘော ကစ္စာန, သုဏေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒသသု ယောဇနေသု, ဒသပိ မယံ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. သစေပိ မယံ, ဘော ကစ္စာန, သုဏေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဝီသတိယာ ယောဇနေသု, တိံသာယ ယောဇနေသု, စတ္တာရီသာယ ယောဇနေသု, ပညာသာယ ယောဇနေသု, ပညာသမ္ပိ မယံ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ယောဇနသတေ စေပိ မယံ ဘော ကစ္စာန, သုဏေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ, ယောဇနသတမ္ပိ မယံ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ယတော စ, ဘော ကစ္စာန, ပရိနိဗ္ဗုတော သော ဘဂဝါ, ပရိနိဗ္ဗုတမ္ပိ မယံ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ကစ္စာနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

323. When this was said, King Madhura Avantiputta said this to the Venerable Mahākaccāna: “Excellent, Venerable Kaccāna, excellent! It is as if, Venerable Kaccāna, one were to set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or point out the path to one who was lost, or hold an oil lamp in the darkness so that those with eyes might see forms. In the very same way, the Dhamma has been made clear in many ways by the Venerable Kaccāna. I go for refuge to the Venerable Kaccāna, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May the Venerable Kaccāna remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward for as long as life lasts.” “Do not go for refuge to me, great king. Go for refuge to that same Blessed One to whom I have gone for refuge.” “But where, Venerable Kaccāna, does that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, now dwell?” “Great king, that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, has now attained final Nibbāna.” “Venerable Kaccāna, if we were to hear that the Blessed One was ten yojanas away, we would travel those ten yojanas to see that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. If we were to hear that the Blessed One was twenty, thirty, forty, or fifty yojanas away, we would travel even fifty yojanas to see that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. And if, Venerable Kaccāna, we were to hear that the Blessed One was a hundred yojanas away, we would travel even a hundred yojanas to see that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. But since, Venerable Kaccāna, that Blessed One has attained final Nibbāna, we go for refuge to that Blessed One even though he has attained final Nibbāna, and to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May the Venerable Kaccāna remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward for as long as life lasts.”

မဓုရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

The Madhura Sutta, the fourth, is concluded.

၅. ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ္တံ

5. The Discourse to Prince Bodhi

၃၂၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ ကောကနဒေါ နာမ ပါသာဒေါ အစိရကာရိတော ဟောတိ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌော သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော သဉ္ဇိကာပုတ္တံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘ဗောဓိ, ဘန္တေ, ရာဇကုမာရော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘အဓိဝါသေတု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သဉ္ဇိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ [Pg.278] နိသိန္နော ခေါ သဉ္ဇိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗောဓိ ခေါ ရာဇကုမာရော ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘အဓိဝါသေတု ကိရ ဘဝံ ဂေါတမော ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ သဉ္ဇိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဗောဓိ ရာဇကုမာရော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗောဓိံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဝေါစုမှ ဘောတော ဝစနေန တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ – ‘ဗောဓိ ခေါ ရာဇကုမာရော ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – အဓိဝါသေတု ကိရ ဘဝံ ဂေါတမော ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’တိ. အဓိဝုဋ္ဌဉ္စ ပန သမဏေန ဂေါတမေနာ’’တိ.

324. Thus have I heard—at one time the Blessed One was dwelling among the Bhaggas, at Susumāragira, in the deer sanctuary at Bhesakaḷā Grove. Now at that time, Prince Bodhi had just finished building a palace named Kokanada, which had not yet been occupied by any ascetic, brahmin, or any human being. Then Prince Bodhi addressed the young man Sañjikāputta: "Come, dear Sañjikāputta, approach the Blessed One. Having approached, pay homage at the Blessed One’s feet with your head on my behalf, and inquire whether he is free from illness and affliction, agile, strong, and dwelling at ease—saying, ‘Venerable sir, Prince Bodhi pays homage at the Blessed One’s feet with his head and inquires whether the Blessed One is free from illness and affliction, agile, strong, and dwelling at ease.’ And say this: ‘Venerable sir, may the Blessed One kindly accept Prince Bodhi’s invitation for tomorrow’s meal together with the Sangha of bhikkhus.’" "Yes, sir," replied the young man Sañjikāputta to Prince Bodhi. He then approached the Blessed One and exchanged courteous greetings with him. When they had concluded their greetings and amiable talk, he sat down to one side. Seated to one side, the young man Sañjikāputta said to the Blessed One: "Prince Bodhi pays homage at the feet of the venerable Gotama with his head and inquires whether the venerable Gotama is free from illness and affliction, agile, strong, and dwelling at ease. And he says this: ‘May the venerable Gotama kindly accept Prince Bodhi’s invitation for tomorrow’s meal together with the Sangha of bhikkhus.’" The Blessed One consented by silence. Then the young man Sañjikāputta, understanding the Blessed One’s acceptance, rose from his seat, approached Prince Bodhi, and said: "We conveyed your message to the venerable Gotama: ‘Prince Bodhi pays homage at the feet of the venerable Gotama with his head and inquires whether he is free from illness and affliction, agile, strong, and dwelling at ease. And he says this: May the venerable Gotama kindly accept Prince Bodhi’s invitation for tomorrow’s meal together with the Sangha of bhikkhus.’ And the ascetic Gotama has consented."

၃၂၅. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ, ကောကနဒဉ္စ ပါသာဒံ ဩဒါတေဟိ ဒုဿေဟိ သန္ထရာပေတွာ ယာဝ ပစ္ဆိမသောပါနကဠေဝရာ, သဉ္ဇိကာပုတ္တံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေဟိ – ‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သဉ္ဇိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော ဟောတိ ဘဂဝန္တံ အာဂမယမာနော. အဒ္ဒသာ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပုရက္ခတွာ ယေန ကောကနဒေါ ပါသာဒေါ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပစ္ဆိမံ သောပါနကဠေဝရံ နိဿာယ အဋ္ဌာသိ. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိရုဟတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒုဿာနိ, အဘိရုဟတု သုဂတော ဒုဿာနိ; ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ [Pg.279] သုခါယာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိရုဟတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ. ဒုဿာနိ, အဘိရုဟတု သုဂတော ဒုဿာနိ; ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ.

325. Then, Prince Bodhi, after the night had passed, had fine hard and soft food prepared in his own residence and had the Kokanada Palace spread with white cloths right down to the last step of the staircase. He then addressed the young man Sañjikāputta: "Come, dear Sañjikāputta, approach the Blessed One. Having approached, announce the time to the Blessed One: 'It is time, venerable sir, the meal is ready.'" "Yes, sir," replied the young man Sañjikāputta to Prince Bodhi. He then approached the Blessed One and announced the time: "It is time, venerable Gotama, the meal is ready." Then the Blessed One, having dressed in the morning and taken his bowl and outer robe, went to the residence of Prince Bodhi. At that time, Prince Bodhi was standing at the outer gatehouse, awaiting the Blessed One. Prince Bodhi saw the Blessed One coming from afar. Seeing him, he went out to meet him, paid homage to the Blessed One, and led him to the Kokanada Palace. Then the Blessed One stood at the foot of the staircase. Prince Bodhi then said to the Blessed One: "May the Blessed One ascend upon the cloths, venerable sir; may the Sugata ascend upon the cloths. May that be for my long-term welfare and happiness." When this was said, the Blessed One remained silent. A second time… and a third time, Prince Bodhi said to the Blessed One: "May the Blessed One ascend upon the cloths, venerable sir; may the Sugata ascend upon the cloths. May that be for my long-term welfare and happiness."

၃၂၆. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အပလောကေသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဗောဓိံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဟရတု, ရာဇကုမာရ, ဒုဿာနိ; န ဘဂဝါ စေလပဋိကံ အက္ကမိဿတိ. ပစ္ဆိမံ ဇနတံ တထာဂတော အနုကမ္ပတီ’’တိ. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဒုဿာနိ သံဟရာပေတွာ ဥပရိကောကနဒပါသာဒေ အာသနာနိ ပညပေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကောကနဒံ ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယှံ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဟောတိ – ‘န ခေါ သုခေန သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ, ဒုက္ခေန ခေါ သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗ’’’န္တိ.

326. Then the Blessed One glanced at Venerable Ānanda. Then Venerable Ānanda said to Prince Bodhi: "Gather up the cloths, Prince. The Blessed One will not step on the cloth covering. The Tathāgata has compassion for future generations." Then Prince Bodhi had the cloths gathered up and had seats prepared in the upper Kokanada palace. Then the Blessed One ascended the Kokanada palace and sat down on the prepared seat together with the Sangha of bhikkhus. Then Prince Bodhi, with his own hands, served and satisfied the Sangha of bhikkhus headed by the Buddha with fine hard and soft food until they indicated they had had enough. When the Blessed One had finished his meal and withdrawn his hand from the bowl, Prince Bodhi took a low seat and sat to one side. Seated to one side, Prince Bodhi said to the Blessed One: "Venerable sir, this thought occurs to me: 'Happiness is not to be attained through pleasure; happiness is to be attained through suffering.'"

၃၂၇. ‘‘မယှမ္ပိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ သုခေန သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ, ဒုက္ခေန ခေါ သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, အပရေန သမယေန ဒဟရောဝ သမာနော သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ အကာမကာနံ မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရုဒန္တာနံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိံ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, အာဠာရော ကာလာမော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ, တာဒိသော [Pg.280] အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ, ထေရဝါဒဉ္စ ဇာနာမိ ပဿာမီတိ စ ပဋိဇာနာမိ, အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ; အဒ္ဓါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရတီ’တိ.

327. To me also, prince, before my awakening, when I was still an unawakened Bodhisatta, this thought occurred: ‘Indeed, happiness is not to be attained through ease; happiness is to be attained through hardship.’ So, prince, at a later time, while still a young man with jet-black hair, endowed with blessed youth, in the prime of life, though my mother and father were unwilling and wept with tearful faces, I shaved off my hair and beard, put on the ochre robes, and went forth from the household life into homelessness. Having thus gone forth, seeking what is wholesome, searching for the unsurpassed, supreme state of peace, I approached Āḷāra Kālāma. Having approached, I said this to Āḷāra Kālāma: ‘Friend Kālāma, I wish to lead the holy life in this Dhamma and Discipline.’ When this was said, prince, Āḷāra Kālāma said this to me: ‘Let the venerable one dwell. This Dhamma is such that an intelligent person could, in no long time, realize for himself with direct knowledge his own teacher's doctrine, and having attained it, dwell therein.’ Then, prince, in no long time, very quickly, I mastered that Dhamma. To that extent, prince, with mere lip-service, with mere recitation, I could speak the ‘knowledge-claim’ and the ‘elder’s claim,’ and I professed, ‘I know, I see’—I as well as others. To me, prince, this thought occurred: ‘Āḷāra Kālāma does not declare this Dhamma from mere faith alone, saying, “Having realized it for myself with direct knowledge and attained it, I dwell therein.” Surely, Āḷāra Kālāma dwells knowing and seeing this Dhamma.’

‘‘အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, အာဠာရော ကာလာမော အာကိဉ္စညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ သဒ္ဓါ, မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ; န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ ဝီရိယံ…ပေ… သတိ… သမာဓိ… ပညာ, မယှံပတ္ထိ ပညာ. ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ အာဠာရော ကာလာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော, အာဝုသော, သုလဒ္ဓံ နော, အာဝုသော, ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ, တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ. ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ, တမဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ [Pg.281] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ; ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တမဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ. ဣတိ ယာဒိသော အဟံ, တာဒိသော တုဝံ; ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော အဟံ. ဧဟိ ဒါနိ, အာဝုသော, ဥဘောဝ သန္တာ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာမာ’တိ. ဣတိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, အာဠာရော ကာလာမော အာစရိယော မေ သမာနော (အတ္တနော) အန္တေဝါသိံ မံ သမာနံ အတ္တနာ သမသမံ ဌပေသိ, ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ အာကိဉ္စညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

Then, prince, I approached Āḷāra Kālāma. Having approached, I said this to Āḷāra Kālāma: ‘Friend Kālāma, to what extent do you declare this Dhamma, having realized it for yourself with direct knowledge, and having attained it, you declare that you dwell therein?’ When this was said, prince, Āḷāra Kālāma declared the sphere of nothingness. To me, prince, this thought occurred: ‘It is not that Āḷāra Kālāma alone has faith; I too have faith. It is not that Āḷāra Kālāma alone has energy… mindfulness… concentration… wisdom; I too have wisdom. What if I were to strive for the realization of that Dhamma which Āḷāra Kālāma declares he has realized for himself with direct knowledge, and having attained it, dwells therein?’ Then, prince, in no long time, very quickly, I realized that Dhamma for myself with direct knowledge, and having attained it, dwelt therein. Then, prince, I approached Āḷāra Kālāma. Having approached, I said this to Āḷāra Kālāma: ‘Friend Kālāma, is it to this extent that you declare this Dhamma, having realized it for yourself with direct knowledge and having attained it?’ ‘It is to this extent, friend, that I declare this Dhamma, having realized it for myself with direct knowledge and having attained it.’ ‘I too, friend, to this extent have realized this Dhamma for myself with direct knowledge, and having attained it, dwell therein.’ ‘It is a gain for us, friend, a great gain for us, that we see such a venerable companion in the holy life. The Dhamma that I declare, having realized it for myself with direct knowledge and having attained it, that Dhamma you have realized for yourself with direct knowledge, and having attained it, dwell in. The Dhamma that you have realized for yourself with direct knowledge, and having attained it, dwell in, that Dhamma I declare, having realized it for myself with direct knowledge and having attained it. Thus, the Dhamma I know, you know; the Dhamma you know, I know. As I am, so are you; as you are, so am I. Come now, friend, let us both lead this community.’ Thus, prince, Āḷāra Kālāma, being my teacher, placed me, his student, on an equal footing with himself and honored me with great honor. To me, prince, this thought occurred: ‘This Dhamma does not lead to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to awakening, or to Nibbāna, but only as far as rebirth in the sphere of nothingness.’ So, prince, not being satisfied with that Dhamma, I became disenchanted with it and departed.

၃၂၈. ‘‘သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, အာဝုသော, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ, တာဒိသော အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ, ထေရဝါဒဉ္စ ဇာနာမိ ပဿာမီတိ စ ပဋိဇာနာမိ, အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသိ; အဒ္ဓါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟာသီ’တိ. အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော နေဝသညာနာသညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ သဒ္ဓါ, မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ; န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ ဝီရိယံ…ပေ… သတိ… သမာဓိ… ပညာ, မယှံပတ္ထိ [Pg.282] ပညာ. ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

328. Then, prince, seeking what is wholesome, searching for the unsurpassed, sublime state of peace, I approached Udaka Rāmaputta. Having approached, I said to Udaka Rāmaputta: ‘Friend, I wish to lead the holy life in this Dhamma and Discipline.’ When this was said, prince, Udaka Rāmaputta said to me: ‘Let the venerable one stay. Such is this Dhamma that an intelligent person can, in no long time, realize for himself with higher knowledge his own teacher’s doctrine, and having attained it, abide therein.’ Indeed, prince, in no long time, I quickly learned that Dhamma. Indeed, prince, with just that much, with mere lip-service and recitation, I spoke the doctrine of knowledge and the established teaching, and I claimed, as did others, ‘I know, I see.’ Then, prince, it occurred to me: ‘Rāma did not declare this Dhamma out of mere faith, saying, “Having realized it for myself with higher knowledge, and having attained it, I abide therein.” Surely, Rāma abided knowing and seeing this Dhamma.’ Then, prince, I approached Udaka Rāmaputta. Having approached, I said to Udaka Rāmaputta: ‘Friend, to what extent did Rāma declare this Dhamma, saying, “Having realized it for myself with higher knowledge, and having attained it, I abide therein”?’ When this was said, prince, Udaka Rāmaputta declared the sphere of neither-perception-nor-non-perception. Then it occurred to me, prince: ‘It was not only Rāma who had faith; I too have faith. It was not only Rāma who had energy... mindfulness... concentration... wisdom; I too have wisdom. What if I were to strive for the realization of that Dhamma which Rāma declared, saying, “Having realized it for myself with higher knowledge, and having attained it, I abide therein”?’ Indeed, prince, in no long time, I quickly realized that Dhamma for myself with higher knowledge, and having attained it, I abided therein.

‘‘အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော, အာဝုသော, သုလဒ္ဓံ နော, အာဝုသော, ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ. ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ တံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ; ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ. ဣတိ ယာဒိသော ရာမော အဟောသိ တာဒိသော တုဝံ, ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော ရာမော အဟောသိ. ဧဟိ ဒါနိ, အာဝုသော, တုဝံ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာ’တိ. ဣတိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော သဗြဟ္မစာရီ မေ သမာနော အာစရိယဋ္ဌာနေ မံ ဌပေသိ, ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ နေဝသညာနာသညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

Then, prince, I approached Udaka Rāmaputta. Having approached, I said to Udaka Rāmaputta: ‘Friend, was it to this extent that Rāma declared this Dhamma, having realized it for himself with higher knowledge and having attained it?’ ‘Friend, it was to this extent that Rāma declared this Dhamma, having realized it for himself with higher knowledge and having attained it.’ ‘I too, friend, to this extent have realized this Dhamma for myself with higher knowledge, and having attained it, I abide therein.’ ‘It is a gain for us, friend, a great gain for us, that we see such a venerable companion in the holy life. Thus, the Dhamma that Rāma declared, having realized it for himself with higher knowledge and having attained it—that Dhamma you abide in, having realized it for yourself with higher knowledge and having attained it. The Dhamma that you abide in, having realized it for yourself with higher knowledge and having attained it—that Dhamma Rāma declared, having realized it for himself with higher knowledge and having attained it. Thus, the Dhamma that Rāma directly knew, you know; the Dhamma that you know, Rāma directly knew. Thus, as Rāma was, so are you; as you are, so was Rāma. Come now, friend, you should lead this group.’ In this way, prince, Udaka Rāmaputta, my companion in the holy life, placed me in the position of a teacher and honored me with the highest honor. Then, prince, it occurred to me: ‘This Dhamma does not lead to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to higher knowledge, to enlightenment, or to Nibbāna, but leads only to rebirth in the sphere of neither-perception-nor-non-perception.’ So, prince, not being satisfied with that Dhamma, I became disenchanted with it and departed.

၃၂၉. ‘‘သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော, မဂဓေသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော, ယေန ဥရုဝေလာ သေနာနိဂမော တဒဝသရိံ. တတ္ထဒ္ဒသံ ရမဏီယံ ဘူမိဘာဂံ, ပါသာဒိကဉ္စ ဝနသဏ္ဍံ, နဒီဉ္စ သန္ဒန္တိံ သေတကံ သုပတိတ္ထံ, ရမဏီယံ သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ရမဏီယော ဝတ, ဘော, ဘူမိဘာဂေါ, ပါသာဒိကော စ ဝနသဏ္ဍော, နဒိဉ္စ သန္ဒန္တိံ သေတကာ သုပတိတ္ထာ[Pg.283], ရမဏီယာ သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမော. အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တတ္ထေဝ နိသီဒိံ – ‘အလမိဒံ ပဓာနာယာ’တိ. အပိဿု မံ, ရာဇကုမာရ, တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

329. Then, prince, seeking what is wholesome, searching for the unsurpassed, sublime state of peace, I wandered by stages through the Magadhan country and in due course arrived at the army township of Uruvelā. There I saw a delightful stretch of land, a lovely woodland grove, a flowing river with clear water and pleasant fords, and a village for alms-resort nearby. Then, prince, it occurred to me: ‘Truly, this is a delightful stretch of land, a lovely woodland grove, and the river flows, delightful with clear water and pleasant fords, with a village for alms-resort nearby. This is indeed a suitable place for a clansman intent on striving to engage in striving.’ So, prince, I sat down right there, thinking: ‘This is a suitable place for striving.’ And then, prince, three amazing similes occurred to me, which I had never heard before.

‘‘သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘန္တေ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘန္တေ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ တဉ္စ ပန ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ, ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ အဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ, န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ. ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ပဌမာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

Prince, suppose there were a wet, sappy piece of wood placed in water. Then a man would come with an upper fire-stick, thinking, ‘I shall produce fire, I shall make heat appear.’ What do you think, prince? Could that man, by taking the upper fire-stick and rubbing that wet, sappy piece of wood that had been placed in water, produce fire and make heat appear?" "No, venerable sir. For what reason? Because, venerable sir, that piece of wood is wet and sappy, and it has been placed in water. That man would only become a partaker of fatigue and vexation." "So it is, prince, with any ascetics or brahmins who dwell with body and mind not withdrawn from sensual pleasures, and for whom the sensual desire, sensual affection, sensual obsession, sensual thirst, and sensual fever for sensual pleasures have not been well abandoned and well calmed internally. Even if those venerable ascetics and brahmins, through their striving, experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings, they are incapable of knowledge, of vision, of unsurpassed enlightenment. And even if those venerable ascetics and brahmins, through their striving, do not experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings, they are incapable of knowledge, of vision, of unsurpassed enlightenment. This, prince, is the first simile that occurred to me, extraordinary and unheard of before.

၃၃၀. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ[Pg.284], တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘန္တေ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘန္တေ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ကိဉ္စာပိ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ, ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ, န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ. ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

330. Furthermore, prince, a second simile occurred to me, extraordinary and unheard of before. Suppose, prince, there were a wet, sappy piece of wood placed on dry land, far from water. Then a man would come with an upper fire-stick, thinking, ‘I shall produce fire, I shall make heat appear.’ What do you think, prince? Could that man, by taking the upper fire-stick and rubbing that wet, sappy piece of wood that had been placed on dry land far from water, produce fire and make heat appear?" "No, venerable sir. For what reason? Because, venerable sir, although that piece of wood is wet and sappy, and has been placed on dry land far from water, that man would only become a partaker of fatigue and vexation." "So it is, prince, with any ascetics or brahmins who dwell with body and mind withdrawn from sensual pleasures, but for whom the sensual desire, sensual affection, sensual obsession, sensual thirst, and sensual fever for sensual pleasures have not been well abandoned and well calmed internally. Even if those venerable ascetics and brahmins, through their striving, experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings, they are incapable of knowledge, of vision, of unsurpassed enlightenment. And even if those venerable ascetics and brahmins, through their striving, do not experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings, they are incapable of knowledge, of vision, of unsurpassed enlightenment. This, prince, is the second simile that occurred to me, extraordinary and unheard of before.

၃၃၁. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘန္တေ, သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ, တဉ္စ ပန အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ သုပ္ပဟီနော ဟောတိ သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ. ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ [Pg.285] ဝေဒယန္တိ, ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. ဣမာ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

331. Furthermore, prince, a third simile occurred to me, extraordinary and unheard of before. Suppose, prince, there were a dry, sapless piece of wood placed on dry land, far from water. Then a man would come with an upper fire-stick, thinking, ‘I shall produce fire, I shall make heat appear.’ What do you think, prince? Could that man, by taking the upper fire-stick and rubbing that dry, sapless piece of wood that had been placed on dry land far from water, produce fire and make heat appear?" "Yes, venerable sir." "For what reason?" "Because, venerable sir, that piece of wood is dry and sapless, and it has been placed on dry land, far from water." "So it is, prince, with any ascetics or brahmins who dwell with body and mind withdrawn from sensual pleasures, and for whom the sensual desire, sensual affection, sensual obsession, sensual thirst, and sensual fever for sensual pleasures have been well abandoned and well calmed internally. Even if those venerable ascetics and brahmins, through their striving, experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings, they are capable of knowledge, of vision, of unsurpassed enlightenment. And even if those venerable ascetics and brahmins, through their striving, do not experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings, they are capable of knowledge, of vision, of unsurpassed enlightenment. This, prince, is the third simile that occurred to me, extraordinary and unheard of before. These, prince, are the three similes that occurred to me, extraordinary and unheard of before.

၃၃၂. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျံ အဘိနိပ္ပီဠေယျံ အဘိသန္တာပေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှာမိ အဘိနိပ္ပီဠေမိ အဘိသန္တာပေမိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ သီသေ ဝါ ဂဟေတွာ ခန္ဓေ ဝါ ဂဟေတွာ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျ အဘိနိပ္ပီဠေယျ အဘိသန္တာပေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

332. To me, O prince, this thought occurred: 'What if I, with teeth clenched and tongue pressed against the palate, should with the mind restrain, crush, and torment the mind?' So, O prince, with teeth clenched and tongue pressed against the palate, I restrained, crushed, and tormented the mind with the mind. As I, O prince, was doing so, sweat flowed from my armpits. Just as, O prince, a strong man, having seized a weaker man by the head or by the shoulders, might restrain, crush, and torment him; even so, O prince, as I was restraining the mind with the mind with teeth clenched and tongue pressed against the palate, sweat flowed from my armpits. Indeed, O prince, my energy was aroused and unshrinking, my mindfulness was established and unconfused; however, my body was agitated and uncalmed, being pierced by that very painful striving.

၃၃၃. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ ကမ္မာရဂဂ္ဂရိယာ ဓမမာနာယ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ [Pg.286] သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

333. To me, O prince, this thought occurred: 'What if I were to practice the breathless meditation?' So, O prince, I stopped the in-breaths and out-breaths from the mouth and from the nose. As I, O prince, stopped the in-breaths and out-breaths from the mouth and from the nose, there was an exceedingly loud sound of winds exiting from the orifices of my ears. Just as there is an exceedingly loud sound from a blacksmith's bellows when it is being blown, even so, O prince, when the in-breaths and out-breaths from my mouth and nose were stopped, there was an exceedingly loud sound of winds exiting from the orifices of my ears. Indeed, O prince, my energy was aroused and unshrinking, my mindfulness was established and unconfused; however, my body was agitated and uncalmed, being pierced by that very painful striving.

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, ဗလဝါ ပုရိသော တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

To me, O prince, this thought occurred: 'What if I were to practice the breathless meditation?' So, O prince, I stopped the in-breaths and out-breaths from the mouth, from the nose, and from the ears. As I, O prince, stopped the in-breaths and out-breaths from the mouth, from the nose, and from the ears, excessive winds struck my head. Just as, O prince, a strong man might bore into one's head with a sharp point; even so, O prince, when the in-breaths and out-breaths from my mouth, nose, and ears were stopped, excessive winds struck my head. Indeed, O prince, my energy was aroused and unshrinking, my mindfulness was established and unconfused; however, my body was agitated and uncalmed, being pierced by that very painful striving.

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

To me, O prince, this thought occurred: 'What if I were to practice the breathless meditation?' So, O prince, I stopped the in-breaths and out-breaths from the mouth, from the nose, and from the ears. As I, O prince, stopped the in-breaths and out-breaths from the mouth, from the nose, and from the ears, excessive pains arose in my head. Just as, O prince, a strong man might bind one's head with a strong leather strap as a headband; even so, O prince, when the in-breaths and out-breaths from my mouth, nose, and ears were stopped, excessive pains arose in my head. Indeed, O prince, my energy was aroused and unshrinking, my mindfulness was established and unconfused; however, my body was agitated and uncalmed, being pierced by that very painful striving.

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ, ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

To me, O prince, this thought occurred: 'What if I were to practice the breathless meditation?' So, O prince, I stopped the in-breaths and out-breaths from the mouth, from the nose, and from the ears. As I, O prince, stopped the in-breaths and out-breaths from the mouth, from the nose, and from the ears, excessive winds cut through my belly. Just as, O prince, a skilled butcher or his apprentice might cut through a belly with a sharp butcher's knife; even so, O prince, when the in-breaths and out-breaths from my mouth, nose, and ears were stopped, excessive winds cut through my belly. Indeed, O prince, my energy was aroused and unshrinking, my mindfulness was established and unconfused; however, my body was agitated and uncalmed, being pierced by that very painful striving.

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု [Pg.287] အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. သေယျထာပိ, ရာဇကုမာရ, ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ရာဇကုမာရ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

Then, O prince, this thought occurred to me: 'What if I were to practice the jhāna that is entirely without breath?' So, O prince, I restrained the in-breaths and out-breaths through my mouth, nose, and ears. As I restrained the in-breaths and out-breaths through my mouth, nose, and ears, O prince, an excessive burning arose in my body. Just as if, O prince, two strong men were to seize a weaker man by his various arms and roast and scorch him over a pit of embers; even so, O prince, when I restrained the in-breaths and out-breaths through my mouth, nose, and ears, an excessive burning arose in my body. Indeed, O prince, my energy was roused and unflagging, my mindfulness was established and unconfused; however, my body was agitated and uncalmed, being pierced by that painful exertion.

‘‘အပိဿု မံ, ရာဇကုမာရ, ဒေဝတာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော, အပိ စ ကာလင်္ကရောတီ’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော, နာပိ ကာလင်္ကရောတိ. အရဟံ သမဏော ဂေါတမော. ဝိဟာရောတွေဝ သော အရဟတော ဧဝရူပေါ ဟောတီ’တိ.

Moreover, O prince, some deities, having seen me, said this: ‘The ascetic Gotama is dead.’ Certain deities said this: ‘The ascetic Gotama is not dead, but he is dying.’ Certain other deities said this: ‘The ascetic Gotama is not dead, nor is he dying. The ascetic Gotama is an Arahant. Such, indeed, is the abiding of an Arahant.’

၃၃၄. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇေယျ’န္တိ. အထ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ [Pg.288] ဧတဒဝေါစုံ – ‘မာ ခေါ တွံ, မာရိသ, သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိ. သစေ ခေါ တွံ, မာရိသ, သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိဿသိ, တဿ တေ မယံ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေဿာမ, တာယ တွံ ယာပေဿသီ’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန သဗ္ဗသော အဇဇ္ဇိတံ ပဋိဇာနေယျံ. ဣမာ စ မေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေယျုံ, တာယ စာဟံ ယာပေယျံ, တံ မမဿ မုသာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, တာ ဒေဝတာ ပစ္စာစိက္ခာမိ. ‘ဟလ’န္တိ ဝဒါမိ.

334. Then, O prince, this thought occurred to me: 'What if I were to practice the complete cutting off of food?' Then, O prince, deities approached me and said this: 'Do not, good sir, practice the complete cutting off of food. If you, good sir, should practice the complete cutting off of food, we will infuse divine nutriment into the pores of your skin, and by that you will sustain yourself.' Then, O prince, this thought occurred to me: 'If I were to profess complete fasting, and these deities were to infuse divine nutriment into the pores of my skin, and I were to sustain myself by that, it would be a falsehood on my part.' So, O prince, I refused those deities, saying: 'That is not acceptable.'

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရယတော ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ, အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တော ကာယော ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ အာသီတိကပဗ္ဗာနိ ဝါ ကာဠပဗ္ဗာနိ ဝါ, ဧဝမေဝဿု မေ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဩဋ္ဌပဒံ, ဧဝမေဝဿု မေ အာနိသဒံ ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဝဋ္ဋနာဝဠီ, ဧဝမေဝဿု မေ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကော ဥဏ္ဏတာဝနတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဇရသာလာယ ဂေါပါနသိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ, ဧဝမေဝဿု မေ ဖာသုဠိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ ဂမ္ဘီရေ ဥဒပါနေ ဥဒကတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ, ဧဝမေဝဿု မေ အက္ခိကူပေသု အက္ခိတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သေယျထာပိ နာမ တိတ္တကာလာဗု အာမကစ္ဆိန္နော ဝါတာတပေန သံဖုဋိတော ဟောတိ သမ္မိလာတော, ဧဝမေဝဿု မေ သီသစ္ဆဝိ သံဖုဋိတာ ဟောတိ သမ္မိလာတာ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ [Pg.289] အဟံ, ရာဇကုမာရ, ‘ဥဒရစ္ဆဝိံ ပရိမသိဿာမီ’တိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ, ‘ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ ပရိမသိဿာမီ’တိ ဥဒရစ္ဆဝိံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ. ယာဝဿု မေ, ရာဇကုမာရ, ဥဒရစ္ဆဝိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ အလ္လီနာ ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ‘ဝစ္စံ ဝါ မုတ္တံ ဝါ ကရိဿာမီ’တိ တတ္ထေဝ အဝကုဇ္ဇော ပပတာမိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဣမမေဝ ကာယံ အဿာသေန္တော ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇာမိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇတော ပူတိမူလာနိ လောမာနိ ကာယသ္မာ ပပတန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. အပိဿု မံ, ရာဇကုမာရ, မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာဠော သမဏော ဂေါတမော’တိ, ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော, သာမော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော, နပိ သာမော, မင်္ဂုရစ္ဆဝိ သမဏော ဂေါတမော’တိ. ယာဝဿု မေ, ရာဇကုမာရ, တာဝ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော ဥပဟတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ.

Then, O prince, this thought occurred to me: 'What if I were to take only a little food at a time, a hollowed handful at a time, whether of bean soup, horse-gram soup, chickpea soup, or pea soup?' So, O prince, I took only a little food at a time, a hollowed handful at a time, whether of bean soup, horse-gram soup, chickpea soup, or pea soup. As I was taking such little food, O prince, my body reached a state of extreme emaciation. Due to that very lack of food, my limbs became like the joints of an āsītika plant or a kāḷa plant. Due to that very lack of food, my buttocks became like a camel's hoof. Due to that very lack of food, my spine became prominent and sunken like a string of beads. Due to that very lack of food, my ribs jutted out, crooked and broken, like the rafters of a decaying hall. Due to that very lack of food, the pupils of my eyes, sunk deep in their sockets, appeared as reflections of stars in the water of a deep well. Due to that very lack of food, the skin of my scalp became shriveled and withered, like a bitter gourd cut raw and withered by wind and sun. O prince, when I thought, 'I will touch the skin of my belly,' it was my very spine that I took hold of. When I thought, 'I will touch my spine,' it was the skin of my belly that I took hold of. To such an extent, O prince, had the skin of my belly clung to my spine due to that very lack of food. O prince, when I thought, 'I will defecate or urinate,' I would fall down right there on my face due to that very lack of food. O prince, as I was soothing this very body by rubbing my limbs with my hands, the body-hairs, their roots rotted, fell from my body due to that very lack of food. Moreover, O prince, people who saw me said this: 'The ascetic Gotama is black.' Some people said: 'The ascetic Gotama is not black, he is dark-skinned.' Other people said: 'The ascetic Gotama is neither black nor dark-skinned; he has the complexion of a maṅgura fish.' To such an extent, O prince, was my pure and bright skin-complexion ruined due to that very lack of food.

၃၃၅. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယေ ခေါ ကေစိ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိံသု, ဧတာဝပရမံ နယိတော ဘိယျော. ယေပိ ဟိ ကေစိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိဿန္တိ, ဧတာဝပရမံ နယိတော ဘိယျော. ယေပိ ဟိ ကေစိ ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, ဧတာဝပရမံ နယိတော ဘိယျော. န ခေါ ပနာဟံ ဣမာယ ကဋုကာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ အဓိဂစ္ဆာမိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ; သိယာ နု ခေါ အညော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ ပိတု သက္ကဿ ကမ္မန္တေ သီတာယ ဇမ္ဗုစ္ဆာယာယ နိသိန္နော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတာ; သိယာ နု ခေါ ဧသော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, သတာနုသာရိ ဝိညာဏံ အဟောသိ – ‘ဧသေဝ မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကိံ နု ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ [Pg.290] ဓမ္မေဟီ’တိ? တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ.

335. Then, prince, this thought occurred to me: ‘Whatever striving ascetics or brahmins in the past experienced painful, sharp, harsh, and bitter feelings, that was their utmost limit; there is nothing beyond this. And whatever striving ascetics or brahmins in the future will experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings, that will be their utmost limit; there is nothing beyond this. And whatever striving ascetics or brahmins at present are experiencing painful, sharp, harsh, and bitter feelings, that is their utmost limit; there is nothing beyond this. Yet I, by this bitter and difficult practice, do not attain any state superior to that of ordinary humans, any special knowledge and vision befitting the noble ones. Might there be another path to enlightenment?’ Then, prince, this thought occurred to me: ‘I recall that while my father the Sakyan was engaged in his work, I, sitting in the cool shade of a rose-apple tree, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, entered and abided in the first jhāna, which is accompanied by thought and examination, with rapture and happiness born of seclusion. Might this be the path to enlightenment?’ Then, prince, a consciousness that followed upon that memory arose in me: ‘This indeed is the path to enlightenment.’ Then, prince, this thought occurred to me: ‘Why should I fear that happiness which is apart from sensual pleasures and apart from unwholesome states?’ Then, prince, this thought occurred to me: ‘I do not fear that happiness which is apart from sensual pleasures and apart from unwholesome states.’

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ တံ သုကရံ သုခံ အဓိဂန္တုံ ဧဝံ အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တကာယေန. ယံနူနာဟံ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ ဩဒနကုမ္မာသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ. တေန ခေါ ပန မံ, ရာဇကုမာရ, သမယေန ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောန္တိ – ‘ယံ ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ အဓိဂမိဿတိ တံ နော အာရောစေဿတီ’တိ. ယတော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ, အထ မေ တေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမိံသု – ‘ဗာဟုလ္လိကော သမဏော ဂေါတမော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော, အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယာ’တိ.

Then, prince, this thought occurred to me: ‘It is not easy to attain that happiness with a body that has reached such a state of extreme emaciation. What if I were to take coarse food, namely rice and barley-meal?’ So I, prince, took coarse food, namely rice and barley-meal. At that time, prince, the five bhikkhus were attending on me, thinking: ‘Whatever Dhamma the ascetic Gotama attains, he will announce it to us.’ But when I, prince, took coarse food, namely rice and barley-meal, those five bhikkhus left me in disgust, thinking: ‘The ascetic Gotama has become one who lives in abundance; he has deviated from striving and reverted to a life of abundance.’

၃၃၆. ‘‘သော ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေတွာ ဗလံ ဂဟေတွာ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. အယံ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, ရတ္တိယာ ပဌမေ ယာမေ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော – ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

336. So I, prince, having taken coarse food and regained strength, quite secluded from sensual pleasures… entered and abided in the first jhāna. With the stilling of thought and examination… the second jhāna… the third jhāna… I entered and abided in the fourth jhāna. When my mind was thus concentrated, purified, luminous, without blemish, free from defilements, malleable, workable, steady, and had attained imperturbability, I inclined my mind towards the knowledge of recollecting past abodes. I recollected my manifold past abodes, that is, one birth, two births… thus with their aspects and details I recollected my manifold past abodes. This, prince, was the first true knowledge attained by me in the first watch of the night. Ignorance was dispelled, true knowledge arose; darkness was dispelled, light arose—as happens to one who abides diligent, ardent, and resolute.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာမိ [Pg.291] …ပေ… အယံ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ ဒုတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော – ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

When my mind was thus concentrated, purified, luminous, without blemish, free from defilements, malleable, workable, steady, and had attained imperturbability, I inclined my mind towards the knowledge of the passing away and reappearance of beings. With the divine eye, which is purified and surpasses the human, I saw beings passing away and reappearing—inferior and superior, of good appearance and bad appearance, in good destinations and bad destinations. I understood beings as passing on according to their kamma. This, prince, was the second true knowledge attained by me in the middle watch of the night. Ignorance was dispelled, true knowledge arose; darkness was dispelled, light arose—as happens to one who abides diligent, ardent, and resolute.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ…ပေ… ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ. တဿ မေ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ အဟောသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိံ. အယံ ခေါ မေ, ရာဇကုမာရ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော – ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

When my mind was thus concentrated, purified, luminous, without blemish, free from defilements, malleable, workable, steady, and had attained imperturbability, I inclined my mind towards the knowledge of the destruction of the taints. I directly knew, as it really is: ‘This is suffering.’ I directly knew, as it really is: ‘This is the origin of suffering.’ I directly knew, as it really is: ‘This is the cessation of suffering.’ I directly knew, as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’ I directly knew, as it really is: ‘These are the taints.’ I directly knew, as it really is: ‘This is the origin of the taints.’ I directly knew, as it really is: ‘This is the cessation of the taints.’ I directly knew, as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ Knowing thus and seeing thus, my mind was liberated from the taint of sensual pleasure, from the taint of existence, and from the taint of ignorance. When it was liberated, the knowledge arose: ‘It is liberated.’ I directly knew: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is nothing further for this state of being.’ This, prince, was the third true knowledge attained by me in the last watch of the night. Ignorance was dispelled, true knowledge arose; darkness was dispelled, light arose—as happens to one who abides diligent, ardent, and resolute.

၃၃၇. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဓိဂတော ခေါ မျာယံ ဓမ္မော ဂမ္ဘီရော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော. အာလယရာမာ ခေါ ပနာယံ ပဇာ အာလယရတာ အာလယသမ္မုဒိတာ. အာလယရာမာယ ခေါ ပန ပဇာယ အာလယရတာယ အာလယသမ္မုဒိတာယ ဒုဒ္ဒသံ ဣဒံ ဌာနံ ယဒိဒံ – ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပာဒေါ. ဣဒမ္ပိ ခေါ ဌာနံ ဒုဒ္ဒသံ – ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ. အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန ဓမ္မံ ဒေသေယျံ, ပရေ စ မေ န အာဇာနေယျုံ, သော မမဿ ကိလမထော, သာ မမဿ ဝိဟေသာ’တိ. အပိဿု မံ, ရာဇကုမာရ, ဣမာ အနစ္ဆရိယာ ဂါထာယော ပဋိဘံသု ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ –

337. O prince, this thought occurred to me: ‘This Dhamma has been attained by me, which is profound, hard to see, hard to understand, peaceful, sublime, beyond the sphere of reasoning, subtle, knowable only by the wise. Indeed, this generation delights in attachment, is fond of attachment, and rejoices in attachment. For a generation that delights in, is fond of, and rejoices in attachment, this principle is hard to see, that is, this conditionality, Dependent Origination. This principle, too, is hard to see, that is, the stilling of all formations, the relinquishing of all substrates of existence, the destruction of craving, dispassion, cessation, Nibbāna. If I were to teach the Dhamma, and others were not to understand it, that would be a weariness for me; that would be a vexation for me.’ Moreover, O prince, these unprecedented verses, never heard before, occurred to me:

‘ကိစ္ဆေန မေ အဓိဂတံ, ဟလံ ဒါနိ ပကာသိတုံ;

ရာဂဒေါသပရေတေဟိ, နာယံ ဓမ္မော သုသမ္ဗုဓော.

‘What I have attained with difficulty, it is not fit to declare it now; by those afflicted with lust and hate, this Dhamma cannot be well understood.

‘ပဋိသောတဂါမိံ နိပုဏံ, ဂမ္ဘီရံ ဒုဒ္ဒသံ အဏုံ;

ရာဂရတ္တာ န ဒက္ခန္တိ, တမောခန္ဓေန အာဝုဋာ’ တိ.

‘Going against the stream, subtle, profound, hard to see, and minute—those impassioned with lust, being covered by the mass of ignorance, will not see it.’

‘‘ဣတိဟ [Pg.292] မေ, ရာဇကုမာရ, ပဋိသဉ္စိက္ခတော အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမတိ နော ဓမ္မဒေသနာယ.

Thus, O prince, as I was reflecting, my mind inclined towards non-exertion, and not towards teaching the Dhamma.

၃၃၈. ‘‘အထ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မုနော သဟမ္ပတိဿ မမ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ဧတဒဟောသိ – ‘နဿတိ ဝတ, ဘော, လောကော; ဝိနဿတိ ဝတ, ဘော, လောကော. ယတြ ဟိ နာမ တထာဂတဿ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အပ္ပောဿုက္ကတာယ စိတ္တံ နမတိ နော ဓမ္မဒေသနာယာ’တိ. အထ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ – သေယျထာပိ နာမ ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ, ဧဝမေဝ – ဗြဟ္မလောကေ အန္တရဟိတော မမ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေနာဟံ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဒေသေတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဓမ္မံ, ဒေသေတု သုဂတော ဓမ္မံ. သန္တိ သတ္တာ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ အဿဝနတာယ ဓမ္မဿ ပရိဟာယန္တိ; ဘဝိဿန္တိ ဓမ္မဿ အညာတာရော’တိ. ဣဒမဝေါစ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ; ဣဒံ ဝတွာ အထာပရံ ဧတဒဝေါစ –

338. Then, O prince, Brahmā Sahampati, having known with his mind the thought in my mind, had this thought: ‘Alas, the world is lost! Alas, the world is perishing! For the mind of the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, inclines towards non-exertion, and not towards teaching the Dhamma.’ Then, O prince, just as a strong man might stretch out his bent arm or bend his outstretched arm, even so did Brahmā Sahampati disappear from the Brahmā world and appear before me. Then, O prince, Brahmā Sahampati, having arranged his upper robe over one shoulder and having extended his joined hands towards me, said this to me: ‘Venerable sir, let the Blessed One teach the Dhamma! Let the Well-Farer teach the Dhamma! There are beings whose nature is to have little dust in their eyes. Because of not hearing the Dhamma, they are declining. There will be those who will understand the Dhamma.’ This is what Brahmā Sahampati said, O prince. Having said this, he spoke further:

‘ပါတုရဟောသိ မဂဓေသု ပုဗ္ဗေ,ဓမ္မော အသုဒ္ဓေါ သမလေဟိ စိန္တိတော;

အပါပုရေတံ အမတဿ ဒွါရံ,သုဏန္တု ဓမ္မံ ဝိမလေနာနုဗုဒ္ဓံ.

‘Formerly in Magadha there appeared an impure Dhamma, thought out by those with defilements. Open this door of the Deathless! Let them hear the Dhamma rightly understood by the Stainless One.

‘သေလေ ယထာ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိဋ္ဌိတော,ယထာပိ ပဿေ ဇနတံ သမန္တတော;

တထူပမံ ဓမ္မမယံ သုမေဓ,ပါသာဒမာရုယှ သမန္တစက္ခု.

‘Just as one standing on a mountain peak of solid rock might see the people all around, so too, O One of good wisdom, O All-Seeing One, having ascended the palace made of Dhamma,

‘သောကာဝတိဏ္ဏံ ဇနတမပေတသောကော,အဝေက္ခဿု ဇာတိဇရာဘိဘူတံ;

ဥဋ္ဌေဟိ ဝီရ, ဝိဇိတသင်္ဂါမ,သတ္ထဝါဟ အဏဏ, ဝိစရ လောကေ;

ဒေသဿု ဘဂဝါ ဓမ္မံ,အညာတာရော ဘဝိဿန္တီ’တိ.

‘being yourself free from sorrow, look upon this generation immersed in sorrow, overcome by birth and old age. Arise, O hero, victor in battle! O Caravan Leader, free from debt, wander in the world. Teach the Dhamma, O Blessed One; there will be those who will understand it.’

၃၃၉. ‘‘အထ [Pg.293] ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မုနော စ အဇ္ဈေသနံ ဝိဒိတွာ သတ္တေသု စ ကာရုညတံ ပဋိစ္စ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေသိံ. အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော သတ္တေ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ န ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ. သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလိနိယံ ဝါ ပဒုမိနိယံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကိနိယံ ဝါ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနိ, အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ သမောဒကံ ဌိတာနိ, အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာ အစ္စုဂ္ဂမ္မ ဌိတာနိ အနုပလိတ္တာနိ ဥဒကေန, ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော အဒ္ဒသံ သတ္တေ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ, အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ န ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနေ ဝိဟရန္တေ. အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မာနံ သဟမ္ပတိံ ဂါထာယ ပစ္စဘာသိံ –

339. Then, O prince, having understood Brahmā's request and on account of my compassion for beings, I surveyed the world with the Buddha-eye. As I surveyed the world with the Buddha-eye, O prince, I saw beings with little dust in their eyes and with much dust, with sharp faculties and with dull faculties, with good dispositions and with bad dispositions, easy to teach and difficult to teach. I saw some dwelling who perceive danger in the faults of the next world, and some dwelling who do not perceive danger in the faults of the next world. Just as in a pond of blue, red, or white lotuses, some lotuses are born in the water, grow up in the water, and are nourished while remaining immersed within the water; some lotuses are born in the water, grow up in the water, and stand at the water's surface; and some lotuses are born in the water, grow up in the water, and stand having risen above the water, unstained by the water. Even so, O prince, as I surveyed the world with the Buddha-eye, I saw beings with little dust and with much dust, with sharp faculties and with dull faculties, with good dispositions and with bad dispositions, easy to teach and difficult to teach; some dwelling who perceive danger in the faults of the next world, and some dwelling who do not. Then, O prince, I replied to Brahmā Sahampati in verse:

‘အပါရုတာ တေသံ အမတဿ ဒွါရာ,ယေ သောတဝန္တော ပမုဉ္စန္တု သဒ္ဓံ;

ဝိဟိံသသညီ ပဂုဏံ န ဘာသိံ,ဓမ္မံ ပဏီတံ မနုဇေသု ဗြဟ္မေ’တိ.

‘Opened for them are the doors to the Deathless; let those who have ears release their faith. Perceiving it as a vexation, O Brahmā, I did not speak the sublime and proficient Dhamma among humans.’

၃၄၀. ‘‘အထ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ဗြဟ္မာ သဟမ္ပတိ ‘ကတာဝကာသော ခေါမှိ ဘဂဝတာ ဓမ္မဒေသနာယာ’တိ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ.

340. Then, O prince, Brahmā Sahampati, thinking, ‘An opportunity has been granted to me by the Blessed One for the teaching of the Dhamma,’ paid homage to me, circumambulated me to the right, and disappeared right there.

‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ? ကော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ? တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ အာဠာရော ကာလာမော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ဒီဃရတ္တံ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကော. ယံနူနာဟံ အာဠာရဿ ကာလာမဿ [Pg.294] ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ; သော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ. အထ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘သတ္တာဟကာလင်္ကတော, ဘန္တေ, အာဠာရော ကာလာမော’တိ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘သတ္တာဟကာလင်္ကတော အာဠာရော ကာလာမော’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘မဟာဇာနိယော ခေါ အာဠာရော ကာလာမော. သစေ ဟိ သော ဣမံ ဓမ္မံ သုဏေယျ, ခိပ္ပမေဝ အာဇာနေယျာ’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ? ကော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ? တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘အယံ ခေါ ဥဒကော ရာမပုတ္တော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ဒီဃရတ္တံ အပ္ပရဇက္ခဇာတိကော. ယံနူနာဟံ ဥဒကဿ ရာမပုတ္တဿ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ; သော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ. အထ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘အဘိဒေါသကာလင်္ကတော, ဘန္တေ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော’တိ. ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အဘိဒေါသကာလင်္ကတော ဥဒကော ရာမပုတ္တော’တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘မဟာဇာနိယော ခေါ ဥဒကော ရာမပုတ္တော. သစေ ဟိ သော ဣမံ ဓမ္မံ သုဏေယျ, ခိပ္ပမေဝ အာဇာနေယျာ’တိ.

Then, Prince, this thought occurred to me: ‘To whom should I first teach the Dhamma? Who will quickly understand this Dhamma?’ Then, Prince, this thought occurred to me: ‘This Āḷāra Kālāma is wise, astute, and intelligent; for a long time he has had little dust in his eyes. What if I were to teach the Dhamma first to Āḷāra Kālāma? He will quickly understand this Dhamma.’ Then, Prince, a deity approached me and said this: ‘Venerable sir, Āḷāra Kālāma passed away seven days ago.’ And knowledge and vision arose in me: ‘Āḷāra Kālāma passed away seven days ago.’ Then, Prince, this thought occurred to me: ‘Āḷāra Kālāma has suffered a great loss. For if he had heard this Dhamma, he would have quickly understood it.’ Then, Prince, this thought occurred to me: ‘To whom should I first teach the Dhamma? Who will quickly understand this Dhamma?’ Then, Prince, this thought occurred to me: ‘This Udaka Rāmaputta is wise, astute, and intelligent; for a long time he has had little dust in his eyes. What if I were to teach the Dhamma first to Udaka Rāmaputta? He will quickly understand this Dhamma.’ Then, Prince, a deity approached me and said this: ‘Venerable sir, Udaka Rāmaputta passed away last night.’ And knowledge and vision arose in me: ‘Udaka Rāmaputta passed away last night.’ Then, Prince, this thought occurred to me: ‘Udaka Rāmaputta has suffered a great loss. For if he had heard this Dhamma, he would have quickly understood it.’

၃၄၁. ‘‘တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကဿ နု ခေါ အဟံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျံ? ကော ဣမံ ဓမ္မံ ခိပ္ပမေဝ အာဇာနိဿတီ’တိ? တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဗဟုကာရာ ခေါ မေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ယေ မံ ပဓာနပဟိတတ္တံ ဥပဋ္ဌဟိံသု. ယံနူနာဟံ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ ပဌမံ ဓမ္မံ ဒေသေယျ’န္တိ. တဿ မယှံ, ရာဇကုမာရ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကဟံ နု ခေါ ဧတရဟိ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝိဟရန္တီ’တိ. အဒ္ဒသံ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တေ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ. အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, ဥရုဝေလာယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဗာရာဏသီ တေန စာရိကံ ပက္ကမိံ.

341. Then, Prince, this thought occurred to me: ‘To whom should I first teach the Dhamma? Who will quickly understand this Dhamma?’ Then, Prince, this thought occurred to me: ‘The bhikkhus of the group of five were of great service to me, as they attended upon me when I was committed to striving. What if I were to teach the Dhamma first to the bhikkhus of the group of five?’ Then, Prince, this thought occurred to me: ‘Where, I wonder, are the bhikkhus of the group of five now dwelling?’ Then, Prince, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, I saw the bhikkhus of the group of five dwelling at Bārāṇasī, in the Deer Park at Isipatana. Then, Prince, having dwelt at Uruvelā for as long as I wished, I set out on a journey toward Bārāṇasī.

‘‘အဒ္ဒသာ ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ဥပကော အာဇီဝကော အန္တရာ စ ဂယံ အန္တရာ စ ဗောဓိံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နံ. ဒိသွာန မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိပ္ပသန္နာနိ ခေါ တေ, အာဝုသော, ဣန္ဒြိယာနိ, ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော. ကံသိ တွံ, အာဝုသော, ဥဒ္ဒိဿ ပဗ္ဗဇိတော? ကော ဝါ တေ သတ္ထာ? ကဿ ဝါ တွံ ဓမ္မံ ရောစေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ရာဇကုမာရ, ဥပကံ အာဇီဝကံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိံ –

Prince, the Ājīvaka Upaka saw me journeying on the high road between Gayā and the Bodhi tree. Having seen me, he said this: ‘Friend, your faculties are exceedingly clear, the color of your skin is pure and bright. On whose account, friend, have you gone forth? Who is your teacher? Whose Dhamma do you profess?’ When this was said, Prince, I addressed the Ājīvaka Upaka in verses:

‘သဗ္ဗာဘိဘူ [Pg.295] သဗ္ဗဝိဒူဟမသ္မိ,သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အနူပလိတ္တော;

သဗ္ဗဉ္ဇဟော တဏှာက္ခယေ ဝိမုတ္တော,သယံ အဘိညာယ ကမုဒ္ဒိသေယျံ.

‘I am the all-conqueror, the all-knower, unsullied in all things. I am one who has abandoned all, liberated in the destruction of craving. Having realized this for myself through direct knowledge, whom should I point to as my teacher?

‘န မေ အာစရိယော အတ္ထိ, သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ;

သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ, နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလော.

‘I have no teacher; one like me is not to be found. In the world with its devas, there is no one comparable to me.

‘အဟဉှိ အရဟာ လောကေ, အဟံ သတ္ထာ အနုတ္တရော;

ဧကောမှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော.

‘For I am the Arahant in the world, I am the unsurpassed Teacher. I alone am the Perfectly Enlightened One; I have become cool, I am extinguished.

‘ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတုံ, ဂစ္ဆာမိ ကာသိနံ ပုရံ;

အန္ဓီဘူတသ္မိံ လောကသ္မိံ, အာဟဉ္ဆံ အမတဒုန္ဒုဘိ’န္တိ.

‘To set the Wheel of Dhamma in motion, I go to the city of the Kāsīs. In a world that has become blind, I shall beat the drum of the Deathless.’

‘ယထာ ခေါ တွံ, အာဝုသော, ပဋိဇာနာသိ အရဟသိ အနန္တဇိနော’တိ.

‘Friend, as you profess, you are worthy of being an infinite conqueror.’

‘မာဒိသာ ဝေ ဇိနာ ဟောန္တိ, ယေ ပတ္တာ အာသဝက္ခယံ;

ဇိတာ မေ ပါပကာ ဓမ္မာ, တသ္မာဟမုပက ဇိနော’တိ.

‘Conquerors are indeed like me, those who have reached the destruction of the taints. Evil states have been conquered by me; therefore, Upaka, I am a Conqueror.’

‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, ဥပကော အာဇီဝကော ‘ဟုပေယျပါဝုသော’တိ ဝတွာ သီသံ ဩကမ္ပေတွာ ဥမ္မဂ္ဂံ ဂဟေတွာ ပက္ကာမိ.

When this was said, Prince, the Ājīvaka Upaka said, ‘It may be so, friend,’ and shaking his head, he took a different road and departed.

၃၄၂. ‘‘အထ ခွာဟံ, ရာဇကုမာရ, အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဗာရာဏသီ ဣသိပတနံ မိဂဒါယော ယေန ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိံ. အဒ္ဒသံသု ခေါ မံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အညမညံ သဏ္ဌပေသုံ – ‘အယံ ခေါ, အာဝုသော, သမဏော ဂေါတမော အာဂစ္ဆတိ ဗာဟုလ္လိကော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ. သော နေဝ အဘိဝါဒေတဗ္ဗော, န ပစ္စုဋ္ဌာတဗ္ဗော, နာဿ ပတ္တစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ; အပိ စ ခေါ အာသနံ ဌပေတဗ္ဗံ – သစေ သော အာကင်္ခိဿတိ နိသီဒိဿတီ’တိ. ယထာ ယထာ ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိံ, တထာ တထာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ နာသက္ခိံသု သကာယ ကတိကာယ သဏ္ဌာတုံ. အပ္ပေကစ္စေ မံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေသုံ. အပ္ပေကစ္စေ အာသနံ ပညပေသုံ. အပ္ပေကစ္စေ ပါဒေါဒကံ ဥပဋ္ဌပေသုံ. အပိ စ ခေါ မံ နာမေန စ အာဝုသောဝါဒေန [Pg.296] စ သမုဒါစရန္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစံ – ‘မာ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတံ နာမေန စ အာဝုသောဝါဒေန စ သမုဒါစရထ ; အရဟံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဩဒဟထ, ဘိက္ခဝေ, သောတံ. အမတမဓိဂတံ. အဟမနုသာသာမိ, အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘တာယပိ ခေါ တွံ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဣရိယာယ တာယ ပဋိပဒါယ တာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ နာဇ္ဈဂမာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ; ကိံ ပန တွံ ဧတရဟိ ဗာဟုလ္လိကော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ အဓိဂမိဿသိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသ’န္တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစံ – ‘န, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဗာဟုလ္လိကော န ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော န အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ. အရဟံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဩဒဟထ, ဘိက္ခဝေ, သောတံ. အမတမဓိဂတံ. အဟမနုသာသာမိ, အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘တာယပိ ခေါ တွံ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဣရိယာယ တာယ ပဋိပဒါယ တာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ နာဇ္ဈဂမာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ; ကိံ ပန တွံ ဧတရဟိ ဗာဟုလ္လိကော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ အဓိဂမိဿသိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသ’န္တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစံ – ‘န, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော ဗာဟုလ္လိကော န ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော န အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ. အရဟံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဩဒဟထ, ဘိက္ခဝေ, သောတံ. အမတမဓိဂတံ. အဟမနုသာသာမိ, အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ[Pg.297]. တတိယမ္ပိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘တာယပိ ခေါ တွံ, အာဝုသော ဂေါတမ, ဣရိယာယ တာယ ပဋိပဒါယ တာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ နာဇ္ဈဂမာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ; ကိံ ပန တွံ ဧတရဟိ ဗာဟုလ္လိကော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယ အဓိဂမိဿသိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသ’န္တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစံ – ‘အဘိဇာနာထ မေ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဣတော ပုဗ္ဗေ ဧဝရူပံ ပဘာဝိတမေတ’န္တိ ? ‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’. ‘အရဟံ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ. ဩဒဟထ, ဘိက္ခဝေ, သောတံ. အမတမဓိဂတံ. အဟမနုသာသာမိ, အဟံ ဓမ္မံ ဒေသေမိ. ယထာနုသိဋ္ဌံ တထာ ပဋိပဇ္ဇမာနာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿထာ’တိ.

342. Then, O prince, wandering on tour by stages, I approached Benares, the Deer Park at Isipatana, where the bhikkhus of the group of five were. The bhikkhus of the group of five, O prince, saw me coming from afar. Having seen me, they made an agreement among themselves: ‘Friends, this ascetic Gotama is coming, who lives in abundance, has given up the struggle, and has reverted to a life of abundance. He is not to be paid homage, nor are we to rise for him, nor are his bowl and robe to be taken. However, a seat may be prepared; if he wishes, he will sit down.’ But as I approached, O prince, the bhikkhus of the group of five were unable to keep to their own agreement. Some came forward and took my bowl and robe. Some prepared a seat. Some set out water for my feet. Yet they addressed me by name and with the term ‘friend.’ When this was said, O prince, I said this to the bhikkhus of the group of five: ‘Bhikkhus, do not address the Tathāgata by name and with the term “friend.” The Tathāgata, bhikkhus, is an Arahant, a Perfectly Enlightened One. Lend ear, bhikkhus, the Deathless has been attained. I instruct, I teach the Dhamma. Practicing in accordance with this instruction, you will, before long, in this very life, for yourselves, realize with direct knowledge and, having attained it, dwell in that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness.’ When this was said, O prince, the bhikkhus of the group of five said this to me: ‘Friend Gotama, even with that deportment, that practice, and that difficult austerity, you did not attain any state beyond human states, any distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. How then, now that you live in abundance, have given up the struggle, and have reverted to a life of abundance, will you attain any state beyond human states, any distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones?’ When this was said, O prince, I said this to the bhikkhus of the group of five: ‘Bhikkhus, the Tathāgata does not live in abundance, has not given up the struggle, and has not reverted to a life of abundance. The Tathāgata, bhikkhus, is an Arahant, a Perfectly Enlightened One. Lend ear, bhikkhus, the Deathless has been attained. I instruct, I teach the Dhamma. Practicing in accordance with this instruction, you will, before long, in this very life, for yourselves, realize with direct knowledge and, having attained it, dwell in that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness.’ A second time, O prince, the bhikkhus of the group of five said this to me: ‘Friend Gotama, even with that deportment, that practice, and that difficult austerity, you did not attain any state beyond human states, any distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. How then, now that you live in abundance, have given up the struggle, and have reverted to a life of abundance, will you attain any state beyond human states, any distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones?’ A second time, O prince, I said this to the bhikkhus of the group of five: ‘Bhikkhus, the Tathāgata does not live in abundance, has not given up the struggle, and has not reverted to a life of abundance. The Tathāgata, bhikkhus, is an Arahant, a Perfectly Enlightened One. Lend ear, bhikkhus, the Deathless has been attained. I instruct, I teach the Dhamma. Practicing in accordance with this instruction, you will, before long, in this very life, for yourselves, realize with direct knowledge and, having attained it, dwell in that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness.’ A third time, O prince, the bhikkhus of the group of five said this to me: ‘Friend Gotama, even with that deportment, that practice, and that difficult austerity, you did not attain any state beyond human states, any distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. How then, now that you live in abundance, have given up the struggle, and have reverted to a life of abundance, will you attain any state beyond human states, any distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones?’ When this was said, O prince, I said this to the bhikkhus of the group of five: ‘Bhikkhus, do you recall me ever having spoken in this way before?’ ‘No, venerable sir.’ ‘The Tathāgata, bhikkhus, is an Arahant, a Perfectly Enlightened One. Lend ear, bhikkhus, the Deathless has been attained. I instruct, I teach the Dhamma. Practicing in accordance with this instruction, you will, before long, in this very life, for yourselves, realize with direct knowledge and, having attained it, dwell in that unsurpassed culmination of the holy life for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness.’

‘‘အသက္ခိံ ခေါ အဟံ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ သညာပေတုံ. ဒွေပိ သုဒံ, ရာဇကုမာရ, ဘိက္ခူ ဩဝဒါမိ. တယော ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရန္တိ. ယံ တယော ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ အာဟရန္တိ, တေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ယာပေမ. တယောပိ သုဒံ, ရာဇကုမာရ, ဘိက္ခူ ဩဝဒါမိ, ဒွေ ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရန္တိ. ယံ ဒွေ ဘိက္ခူ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ အာဟရန္တိ တေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ယာပေမ.

I was able, Prince, to convince the group of five bhikkhus. Indeed, Prince, I would instruct two bhikkhus, while three bhikkhus went for alms. Whatever the three bhikkhus brought back from their alms-gathering, the six of us lived on that. Indeed, Prince, I would instruct three bhikkhus, while two bhikkhus went for alms. Whatever the two bhikkhus brought back from their alms-gathering, the six of us lived on that.

၃၄၃. ‘‘အထ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မယာ ဧဝံ ဩဝဒိယမာနာ ဧဝံ အနုသာသိယမာနာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိံသူ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကီဝ စိရေန နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ, ရာဇကုမာရ, တံယေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ တေ ခမေယျ, တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, ကုသလော တွံ ဟတ္ထာရူဠှေ အင်္ကုသဂယှေ သိပ္ပေ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ, ကုသလော အဟံ ဟတ္ထာရူဠှေ အင်္ကုသဂယှေ သိပ္ပေ’’တိ[Pg.298]. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ – ‘ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ ဇာနာတိ; တဿာဟံ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခိဿာမီ’တိ. သော စဿ အဿဒ္ဓေါ; ယာဝတကံ သဒ္ဓေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ န သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ ဗဟွာဗာဓော; ယာဝတကံ အပ္ပာဗာဓေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ န သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ သဌော မာယာဝီ; ယာဝတကံ အသဌေန အမာယာဝိနာ ပတ္တဗ္ဗံ တံ န သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ ကုသီတော; ယာဝတကံ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ န သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ ဒုပ္ပညော; ယာဝတကံ ပညဝတာ ပတ္တဗ္ဗံ တံ န သမ္ပာပုဏေယျ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, အပိ နု သော ပုရိသော တဝ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခေယျာ’’တိ? ‘‘ဧကမေကေနာပိ, ဘန္တေ, အင်္ဂေန သမန္နာဂတော သော ပုရိသော န မမ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခေယျ, ကော ပန ဝါဒေါ ပဉ္စဟင်္ဂေဟီ’’တိ!

343. Then, Prince, the group of five bhikkhus, being thus instructed and admonished by me, not long afterwards—for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, that unsurpassed culmination of the holy life—realized it for themselves with direct knowledge in this very life, and having attained it, they dwelled therein. When this was said, Prince Bodhi said this to the Blessed One: “Venerable sir, for a bhikkhu who has the Tathāgata as his guide, how long would it take to realize for himself with direct knowledge in this very life that unsurpassed culmination of the holy life—for the sake of which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness—and having attained it, to dwell therein?” “In that case, Prince, I will question you in return on this very point. Answer as you see fit. What do you think, Prince, are you skilled in the art of elephant-riding and handling the goad?” “Yes, venerable sir, I am skilled in the art of elephant-riding and handling the goad.” “What do you think, Prince? Suppose a man were to come here, thinking: ‘Prince Bodhi knows the art of elephant-riding and handling the goad; I will learn that art from him.’ But he is without faith; he would not achieve what is to be achieved by one with faith. He is sickly; he would not achieve what is to be achieved by one with good health. He is deceitful and fraudulent; he would not achieve what is to be achieved by one who is honest and sincere. He is lazy; he would not achieve what is to be achieved by one with aroused energy. He is unwise; he would not achieve what is to be achieved by one with wisdom. What do you think, Prince, could that man learn the art of elephant-riding and handling the goad from you?” “Venerable sir, if he were endowed with even one of these factors, that man could not learn the art of elephant-riding and handling the goad from me, let alone all five!”

၃၄၄. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, ဣဓ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ – ‘ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ ဇာနာတိ; တဿာဟံ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခိဿာမီ’တိ. သော စဿ သဒ္ဓေါ; ယာဝတကံ သဒ္ဓေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ အပ္ပာဗာဓော; ယာဝတကံ အပ္ပာဗာဓေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ အသဌော အမာယာဝီ; ယာဝတကံ အသဌေန အမာယာဝိနာ ပတ္တဗ္ဗံ တံ သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ အာရဒ္ဓဝီရိယော; ယာဝတကံ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ပတ္တဗ္ဗံ တံ သမ္ပာပုဏေယျ. သော စဿ ပညဝါ; ယာဝတကံ ပညဝတာ ပတ္တဗ္ဗံ တံ သမ္ပာပုဏေယျ. တံ ကိံ မညသိ, ရာဇကုမာရ, အပိ နု သော ပုရိသော တဝ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခေယျာ’’တိ? ‘‘ဧကမေကေနာပိ, ဘန္တေ, အင်္ဂေန သမန္နာဂတော သော ပုရိသော မမ သန္တိကေ ဟတ္ထာရူဠှံ အင်္ကုသဂယှံ သိပ္ပံ သိက္ခေယျ, ကော ပန ဝါဒေါ ပဉ္စဟင်္ဂေဟီ’’တိ! ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စိမာနိ ပဓာနိယင်္ဂါနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ဣဓ, ရာဇကုမာရ, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတိ; သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ; အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ အပ္ပာတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ မဇ္ဈိမာယ ပဓာနက္ခမာယ; အသဌော ဟောတိ အမာယာဝီ ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကတ္တာ သတ္ထရိ [Pg.299] ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု; အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု; ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ. ဣမာနိ ခေါ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စ ပဓာနိယင်္ဂါနိ.

344. “What do you think, Prince? Suppose a man were to come here, thinking: ‘Prince Bodhi knows the art of elephant-riding and handling the goad; I will learn that art from him.’ And he has faith; he would achieve what is to be achieved by one with faith. He has good health; he would achieve what is to be achieved by one with good health. He is honest and sincere; he would achieve what is to be achieved by one who is honest and sincere. He has aroused energy; he would achieve what is to be achieved by one with aroused energy. He has wisdom; he would achieve what is to be achieved by one with wisdom. What do you think, Prince, could that man learn the art of elephant-riding and handling the goad from you?” “Venerable sir, if he were endowed with even one of these factors, that man could learn the art of elephant-riding and handling the goad from me, let alone all five!” “In the same way, Prince, there are these five factors of striving. What five? Here, Prince, a bhikkhu has faith; he has faith in the Tathāgata’s enlightenment: ‘Thus is the Blessed One: an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in true knowledge and conduct, the Well-Farer, the Knower of the world, the unsurpassed trainer of persons to be tamed, the Teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One.’ He is free from illness and affliction, possessing a digestive system that functions evenly, being neither too cold nor too hot, but moderate and suitable for striving. He is honest and sincere, revealing himself as he truly is to the Teacher or to his wise companions in the holy life. He dwells with aroused energy for the abandoning of unwholesome states and for the attainment of wholesome states; he is steadfast, firm in his exertion, not shirking the responsibility in regard to wholesome states. He is wise, possessing the noble, penetrative wisdom that discerns arising and passing away, which leads to the complete destruction of suffering. These, Prince, are the five factors of striving.”

၃၄၅. ‘‘ဣမေဟိ, ရာဇကုမာရ, ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ သတ္တ ဝဿာနိ. တိဋ္ဌန္တု, ရာဇကုမာရ, သတ္တ ဝဿာနိ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ ဆဗ္ဗဿာနိ… ပဉ္စ ဝဿာနိ… စတ္တာရိ ဝဿာနိ… တီဏိ ဝဿာနိ… ဒွေ ဝဿာနိ… ဧကံ ဝဿံ. တိဋ္ဌတု, ရာဇကုမာရ, ဧကံ ဝဿံ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ သတ္တ မာသာနိ. တိဋ္ဌန္တု, ရာဇကုမာရ, သတ္တ မာသာနိ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ ဆ မာသာနိ… ပဉ္စ မာသာနိ… စတ္တာရိ မာသာနိ… တီဏိ မာသာနိ… ဒွေ မာသာနိ… ဧကံ မာသံ… အဍ္ဎမာသံ. တိဋ္ဌတု, ရာဇကုမာရ, အဍ္ဎမာသော. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ. တိဋ္ဌန္တု, ရာဇကုမာရ, သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ [Pg.300] ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ ဆ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ… ပဉ္စ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ… စတ္တာရိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ… တီဏိ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ… ဒွေ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ… ဧကံ ရတ္တိန္ဒိဝံ. တိဋ္ဌတု, ရာဇကုမာရ, ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ. ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု တထာဂတံ ဝိနာယကံ လဘမာနော သာယမနုသိဋ္ဌော ပါတော ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတိ, ပါတမနုသိဋ္ဌော သာယံ ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ, အဟော ဓမ္မော, အဟော ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတာ! ယတြ ဟိ နာမ သာယမနုသိဋ္ဌော ပါတော ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတိ, ပါတမနုသိဋ္ဌော သာယံ ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတီ’’တိ!

345. “Prince, a bhikkhu endowed with these five factors of striving, having obtained the Tathāgata as a guide, would, for the sake of that unsurpassed culmination of the holy life for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, in this very life, having realized it for himself with higher knowledge and attained it, dwell therein within seven years. Let alone seven years, Prince. A bhikkhu endowed with these five factors of striving, having obtained the Tathāgata as a guide… would dwell therein within six years… five years… four years… three years… two years… one year. Let alone one year, Prince. A bhikkhu endowed with these five factors of striving, having obtained the Tathāgata as a guide… would dwell therein within seven months. Let alone seven months, Prince. A bhikkhu endowed with these five factors of striving, having obtained the Tathāgata as a guide… would dwell therein within six months… five months… four months… three months… two months… one month… half a month. Let alone half a month, Prince. A bhikkhu endowed with these five factors of striving, having obtained the Tathāgata as a guide… would dwell therein within seven days and nights. Let alone seven days and nights, Prince. A bhikkhu endowed with these five factors of striving, having obtained the Tathāgata as a guide… would dwell therein within six days and nights… five days and nights… four days and nights… three days and nights… two days and nights… one day and night. Let alone one day and night, Prince. A bhikkhu endowed with these five factors of striving, having obtained the Tathāgata as a guide, if instructed in the evening, will attain distinction by morning; if instructed in the morning, he will attain distinction by evening.” When this was said, Prince Bodhi said to the Blessed One: “Oh, wonderful is the Buddha! Oh, wonderful is the Dhamma! Oh, how well-proclaimed is the Dhamma! For indeed, one instructed in the evening will attain distinction by morning, and one instructed in the morning will attain distinction by evening!”

၃၄၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သဉ္ဇိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဗောဓိံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဝမေဝ ပနာယံ ဘဝံ ဗောဓိ – ‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ, အဟော ဓမ္မော, အဟော ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတာ’တိ စ ဝဒေတိ ; အထ စ ပန န တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စာ’’တိ. ‘‘မာ ဟေဝံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, အဝစ; မာ ဟေဝံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, အဝစ. သမ္မုခါ မေတံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, အယျာယ သုတံ, သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ’’. ‘‘ဧကမိဒံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, သမယံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ. အထ ခေါ မေ အယျာ ကုစ္ဆိမတီ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ မေ အယျာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယော မေ အယံ, ဘန္တေ, ကုစ္ဆိဂတော ကုမာရကော ဝါ ကုမာရိကာ ဝါ သော ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ တံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’န္တိ. ဧကမိဒံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, သမယံ ဘဂဝါ ဣဓေဝ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ. အထ ခေါ မံ ဓာတိ အင်္ကေန ဟရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ မံ ဓာတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘အယံ, ဘန္တေ, ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ တံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’န္တိ. ဧသာဟံ, သမ္မ သဉ္ဇိကာပုတ္တ, တတိယကမ္ပိ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

346. When this was said, the young man Sañjikāputta said to Prince Bodhi: “Indeed, the venerable Bodhi only says, ‘Oh, wonderful is the Buddha! Oh, wonderful is the Dhamma! Oh, how well-proclaimed is the Dhamma!’ and yet he does not go for refuge to that venerable Gotama, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus.” “Do not say so, friend Sañjikāputta; do not say so, friend Sañjikāputta. I have heard this from my mother face to face, friend Sañjikāputta, I have received it face to face. On one occasion, friend Sañjikāputta, the Blessed One was dwelling at Kosambī in Ghosita’s monastery. Then my mother, who was pregnant, approached the Blessed One; having approached and paid homage to the Blessed One, she sat down to one side. Seated to one side, my mother said to the Blessed One: ‘Venerable Sir, this boy or girl in my womb goes for refuge to the Blessed One, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May the Blessed One remember him or her as a lay follower who has gone for refuge from this day forward for as long as life lasts.’ On another occasion, friend Sañjikāputta, the Blessed One was dwelling right here in the land of the Bhaggas, at Susumāragira in the Bhesakaḷā Forest, the deer sanctuary. Then my nurse, carrying me on her hip, approached the Blessed One; having approached and paid homage to the Blessed One, she stood to one side. Standing to one side, my nurse said to the Blessed One: ‘Venerable Sir, this Prince Bodhi goes for refuge to the Blessed One, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May the Blessed One remember him as a lay follower who has gone for refuge from this day forward for as long as life lasts.’ And I, friend Sañjikāputta, for the third time, go for refuge to the Blessed One, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May the Blessed One remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward for as long as life lasts.”

ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

The Discourse to Prince Bodhi, the fifth, is concluded.

၆. အင်္ဂုလိမာလသုတ္တံ

6. The Aṅgulimāla Sutta

၃၄၇. ဧဝံ [Pg.301] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဝိဇိတေ စောရော အင်္ဂုလိမာလော နာမ ဟောတိ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု. တေန ဂါမာပိ အဂါမာ ကတာ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ကတာ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ကတာ. သော မနုဿေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အင်္ဂုလီနံ မာလံ ဓာရေတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန စောရော အင်္ဂုလိမာလော တေနဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. အဒ္ဒသာသုံ ခေါ ဂေါပါလကာ ပသုပါလကာ ကဿကာ ပထာဝိနော ဘဂဝန္တံ ယေန စောရော အင်္ဂုလိမာလော တေနဒ္ဓါနမဂ္ဂပဋိပန္နံ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မာ, သမဏ, ဧတံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. ဧတသ္မိံ, သမဏ, မဂ္ဂေ စောရော အင်္ဂုလိမာလော နာမ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု. တေန ဂါမာပိ အဂါမာ ကတာ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ကတာ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ကတာ. သော မနုဿေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အင်္ဂုလီနံ မာလံ ဓာရေတိ. ဧတဉှိ, သမဏ, မဂ္ဂံ ဒသပိ ပုရိသာ ဝီသမ္ပိ ပုရိသာ တိံသမ္ပိ ပုရိသာ စတ္တာရီသမ္ပိ ပုရိသာ ပညာသမ္ပိ ပုရိသာ သင်္ကရိတွာ သင်္ကရိတွာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. တေပိ စောရဿ အင်္ဂုလိမာလဿ ဟတ္ထတ္ထံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ တုဏှီဘူတော အဂမာသိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဂေါပါလကာ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဂေါပါလကာ ပသုပါလကာ ကဿကာ ပထာဝိနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မာ, သမဏ, ဧတံ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ, ဧတသ္မိံ သမဏ မဂ္ဂေ စောရော အင်္ဂုလိမာလော နာမ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု, တေန ဂါမာပိ အဂါမာ ကတာ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ကတာ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ကတာ. သော မနုဿေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အင်္ဂုလီနံ မာလံ ဓာရေတိ. ဧတဉှိ သမဏ မဂ္ဂံ ဒသပိ ပုရိသာ ဝီသမ္ပိ ပုရိသာ တိံသမ္ပိ ပုရိသာ စတ္တာရီသမ္ပိ ပုရိသာ ပညာသမ္ပိ ပုရိသာ သင်္ကရိတွာ သင်္ကရိတွာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. တေပိ စောရဿ အင်္ဂုလိမာလဿ ဟတ္ထတ္ထံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ.

347. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. Now at that time in the realm of King Pasenadi of Kosala there was a bandit named Aṅgulimāla, who was violent, bloody-handed, intent on killing and slaying, merciless to living beings. He made villages into non-villages, towns into non-towns, and districts into non-districts. Having killed people again and again, he wore a garland of fingers. Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Sāvatthī for alms. Having walked for alms in Sāvatthī, after the meal, on returning from the alms round, he arranged his dwelling, took his bowl and robe, and set out on the road toward the bandit Aṅgulimāla. Cowherds, shepherds, farmers, and travelers saw the Blessed One walking along the road toward Aṅgulimāla. Seeing him, they said this: “Do not, ascetic, take this road. On this road, ascetic, is the bandit Aṅgulimāla, who is violent, bloody-handed, intent on killing and slaying, and merciless to living beings. He has made villages into non-villages, towns into non-towns, and districts into non-districts. Having killed people again and again, he wears a garland of fingers. Indeed, ascetic, even groups of ten, twenty, thirty, forty, or fifty men, having banded together, travel this road. Even they fall into the hands of the bandit Aṅgulimāla.” When this was said, the Blessed One remained silent and went on. A second time... A third time the cowherds, shepherds, farmers, and travelers said this to the Blessed One: “Do not, ascetic, take this road. On this road, ascetic, is the bandit Aṅgulimāla, who is violent, bloody-handed, intent on killing and slaying, and merciless to living beings. He has made villages into non-villages, towns into non-towns, and districts into non-districts. Having killed people again and again, he wears a garland of fingers. Indeed, ascetic, even groups of ten, twenty, thirty, forty, or fifty men, having banded together, travel this road. Even they fall into the hands of the bandit Aṅgulimāla.”

၃၄၈. အထ [Pg.302] ခေါ ဘဂဝါ တုဏှီဘူတော အဂမာသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ စောရော အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! ဣမဉှိ မဂ္ဂံ ဒသပိ ပုရိသာ ဝီသမ္ပိ ပုရိသာ တိံသမ္ပိ ပုရိသာ စတ္တာရီသမ္ပိ ပုရိသာ ပညာသမ္ပိ ပုရိသာ သင်္ကရိတွာ သင်္ကရိတွာ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. တေပိ မမ ဟတ္ထတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ. အထ စ ပနာယံ သမဏော ဧကော အဒုတိယော ပသယှ မညေ အာဂစ္ဆတိ. ယံနူနာဟံ ဣမံ သမဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ စောရော အင်္ဂုလိမာလော အသိစမ္မံ ဂဟေတွာ ဓနုကလာပံ သန္နယှိတွာ ဘဂဝန္တံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ ယထာ စောရော အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝန္တံ ပကတိယာ ဂစ္ဆန္တံ သဗ္ဗထာမေန ဂစ္ဆန္တော န သက္ကောတိ သမ္ပာပုဏိတုံ. အထ ခေါ စောရဿ အင်္ဂုလိမာလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! အဟဉှိ ပုဗ္ဗေ ဟတ္ထိမ္ပိ ဓာဝန္တံ အနုပတိတွာ ဂဏှာမိ, အဿမ္ပိ ဓာဝန္တံ အနုပတိတွာ ဂဏှာမိ, ရထမ္ပိ ဓာဝန္တံ အနုပတိတွာ ဂဏှာမိ, မိဂမ္ပိ ဓာဝန္တံ အနုပတိတွာ ဂဏှာမိ; အထ စ ပနာဟံ ဣမံ သမဏံ ပကတိယာ ဂစ္ဆန္တံ သဗ္ဗထာမေန ဂစ္ဆန္တော န သက္ကောမိ သမ္ပာပုဏိတု’’န္တိ! ဌိတောဝ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တိဋ္ဌ, တိဋ္ဌ, သမဏာ’’တိ. ‘‘ဌိတော အဟံ, အင်္ဂုလိမာလ, တွဉ္စ တိဋ္ဌာ’’တိ. အထ ခေါ စောရဿ အင်္ဂုလိမာလဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣမေ ခေါ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ သစ္စဝါဒိနော သစ္စပဋိညာ. အထ ပနာယံ သမဏော ဂစ္ဆံ ယေဝါဟ – ‘ဌိတော အဟံ, အင်္ဂုလိမာလ, တွဉ္စ တိဋ္ဌာ’တိ. ယံနူနာဟံ ဣမံ သမဏံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ.

348. Then the Blessed One silently went on. The bandit Aṅgulimāla saw the Blessed One coming from afar. Seeing him, this thought occurred to him: “It is amazing, truly, it is astonishing! Indeed, even groups of ten, twenty, thirty, forty, or fifty men, having banded together, travel this road. Even they fall into my hands. And yet this ascetic comes alone, without a companion, as if to overpower me. Why should I not deprive this ascetic of life?” Then the bandit Aṅgulimāla took up his sword and shield, strung his bow and quiver, and followed closely behind the Blessed One. Then the Blessed One performed a feat of psychic power of such a kind that the bandit Aṅgulimāla, though running with all his might, could not catch up with the Blessed One who was walking at a normal pace. Then this thought occurred to the bandit Aṅgulimāla: “It is amazing, truly, it is astonishing! Previously, I could chase and catch a running elephant, a running horse, a running chariot, or a running deer; and yet now, though I am running with all my might, I cannot catch up with this ascetic who is walking at a normal pace!” Standing still, he said this to the Blessed One: “Stop, stop, ascetic!” “I am standing still, Aṅgulimāla. You, too, should stand still.” Then this thought occurred to the bandit Aṅgulimāla: “These ascetics, sons of the Sakyans, are speakers of truth, committed to the truth. And yet this ascetic, while walking, says: ‘I am standing still, Aṅgulimāla. You, too, should stand still.’ Why don't I question this ascetic?”

၃၄၉. အထ ခေါ စောရော အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝန္တံ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

349. Then the bandit Aṅgulimāla addressed the Blessed One in verse:

‘‘ဂစ္ဆံ ဝဒေသိ သမဏ ဌိတောမှိ,မမဉ္စ ဗြူသိ ဌိတမဋ္ဌိတောတိ;

ပုစ္ဆာမိ တံ သမဏ ဧတမတ္ထံ,ကထံ ဌိတော တွံ အဟမဋ္ဌိတောမှီ’’တိ.

“While walking, ascetic, you say, ‘I am standing still,’ And me, who am standing still, you call ‘not standing still.’ I ask you, ascetic, about this matter: How are you standing still? How am I not standing still?”

‘‘ဌိတော [Pg.303] အဟံ အင်္ဂုလိမာလ သဗ္ဗဒါ,သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍံ;

တုဝဉ္စ ပါဏေသု အသညတောသိ,တသ္မာ ဌိတောဟံ တုဝမဋ္ဌိတောသီ’’တိ.

“I, Aṅgulimāla, am standing still always, having laid down the rod toward all beings; But you are unrestrained toward living beings, Therefore, I am standing still; you are not standing still.”

‘‘စိရဿံ ဝတ မေ မဟိတော မဟေသီ,မဟာဝနံ ပါပုဏိ သစ္စဝါဒီ ;

သောဟံ စရိဿာမိ ပဟာယ ပါပံ,သုတွာန ဂါထံ တဝ ဓမ္မယုတ္တံ’’.

“Indeed, after a long time, the revered Great Seer, the speaker of truth, has come to this great forest for my sake. Having heard your verse connected with the Dhamma, I shall abandon evil and conduct myself accordingly.”

ဣတွေဝ စောရော အသိမာဝုဓဉ္စ,သောဗ္ဘေ ပပါတေ နရကေ အကိရိ;

အဝန္ဒိ စောရော သုဂတဿ ပါဒေ,တတ္ထေဝ နံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အယာစိ.

So saying, the bandit cast his sword and weapons into a pit, a chasm, a fissure. The bandit venerated the feet of the Sugata, and right there, he requested the going forth from him.

ဗုဒ္ဓေါ စ ခေါ ကာရုဏိကော မဟေသိ,ယော သတ္ထာ လောကဿ သဒေဝကဿ;

‘တမေဟိ ဘိက္ခူ’တိ တဒါ အဝေါစ,ဧသေဝ တဿ အဟု ဘိက္ခုဘာဝေါတိ.

And the Buddha, the compassionate Great Seer, the Teacher of the world with its devas, then said to him, “Come, bhikkhu!” And that itself was his becoming a bhikkhu.

၃၅၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မတာ အင်္ဂုလိမာလေန ပစ္ဆာသမဏေန ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သာဝတ္ထိ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အန္တေပုရဒွါရေ မဟာဇနကာယော သန္နိပတိတွာ ဥစ္စာသဒ္ဒေါ မဟာသဒ္ဒေါ ဟောတိ – ‘‘စောရော တေ, ဒေဝ, ဝိဇိတေ အင်္ဂုလိမာလော နာမ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု. တေန ဂါမာပိ အဂါမာ ကတာ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ကတာ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ကတာ. သော မနုဿေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အင်္ဂုလီနံ မာလံ ဓာရေတိ. တံ ဒေဝေါ ပဋိသေဓေတူ’’တိ.

350. Then the Blessed One, having made the Venerable Aṅgulimāla his attendant monk, set out on a journey towards Sāvatthī. Traveling stage by stage, he arrived at Sāvatthī. There, indeed, the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in the Jeta Grove, the monastery of Anāthapiṇḍika. Now at that time, at the palace gate of King Pasenadi of Kosala, a great crowd of people had gathered and was making a loud and great noise, saying: “Your Majesty, in your realm there is a bandit named Aṅgulimāla, who is cruel, bloody-handed, devoted to killing and striking, and without compassion for living beings. By him, villages have been made into non-villages, towns into non-towns, and districts into non-districts. He, having killed people again and again, wears a garland of their fingers. May Your Majesty suppress him!”

အထ [Pg.304] ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပဉ္စမတ္တေဟိ အဿသတေဟိ သာဝတ္ထိယာ နိက္ခမိ ဒိဝါ ဒိဝဿ. ယေန အာရာမော တေန ပါဝိသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု တေ, မဟာရာဇ, ရာဇာ ဝါ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော ကုပိတော ဝေသာလိကာ ဝါ လိစ္ဆဝီ အညေ ဝါ ပဋိရာဇာနော’’တိ? ‘‘န ခေါ မေ, ဘန္တေ, ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော ကုပိတော, နာပိ ဝေသာလိကာ လိစ္ဆဝီ, နာပိ အညေ ပဋိရာဇာနော. စောရော မေ, ဘန္တေ, ဝိဇိတေ အင်္ဂုလိမာလော နာမ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော ပါဏဘူတေသု. တေန ဂါမာပိ အဂါမာ ကတာ, နိဂမာပိ အနိဂမာ ကတာ, ဇနပဒါပိ အဇနပဒါ ကတာ. သော မနုဿေ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ အင်္ဂုလီနံ မာလံ ဓာရေတိ. တာဟံ, ဘန္တေ, ပဋိသေဓိဿာမီ’’တိ. ‘‘သစေ ပန တွံ, မဟာရာဇ, အင်္ဂုလိမာလံ ပဿေယျာသိ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတံ, ဝိရတံ ပါဏာတိပါတာ, ဝိရတံ အဒိန္နာဒါနာ, ဝိရတံ မုသာဝါဒါ, ဧကဘတ္တိကံ, ဗြဟ္မစာရိံ, သီလဝန္တံ, ကလျာဏဓမ္မံ, ကိန္တိ နံ ကရေယျာသီ’’တိ? ‘‘အဘိဝါဒေယျာမ ဝါ, ဘန္တေ, ပစ္စုဋ္ဌေယျာမ ဝါ အာသနေန ဝါ နိမန္တေယျာမ, အဘိနိမန္တေယျာမ ဝါ နံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ, ဓမ္မိကံ ဝါ အဿ ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိံ သံဝိဒဟေယျာမ. ကုတော ပနဿ, ဘန္တေ, ဒုဿီလဿ ပါပဓမ္မဿ ဧဝရူပေါ သီလသံယမော ဘဝိဿတီ’’တိ?

Then King Pasenadi of Kosala set out from Sāvatthī in the middle of the day with five hundred horses. He went to the monastery, and as far as the ground was passable by vehicle, he rode in the vehicle. Then he dismounted and approached the Blessed One on foot. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. As he was sitting there, the Blessed One said to him: “What is it, Great King? Has King Bimbisāra Seniya of Magadha become angry with you, or the Licchavis of Vesālī, or some other rival king?” “It is not so, Venerable Sir. King Bimbisāra Seniya of Magadha is not angry with me, nor are the Licchavis of Vesālī, nor any other rival king. But in my realm, Venerable Sir, there is a bandit named Aṅgulimāla—cruel, bloody-handed, devoted to killing and striking, and without compassion for living beings. By him, villages have been made into non-villages, towns into non-towns, and districts into non-districts. He, having killed people again and again, wears a garland of their fingers. I, Venerable Sir, will suppress him.” “But suppose, Great King, you were to see Aṅgulimāla with his hair and beard shaved off, wearing the ochre robes, having gone forth from the household life into homelessness, abstaining from the destruction of life, abstaining from taking what is not given, abstaining from false speech, eating only one meal a day, leading the holy life, virtuous, of good principles—what would you do to him?” “We would pay homage to him, Venerable Sir, or rise up for him, or invite him to a seat. We would also invite him to accept robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick, or we would arrange for him a righteous guard, shelter, and protection. But how, Venerable Sir, could such moral restraint come to one who is immoral and of evil character?”

တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝတော အဝိဒူရေ နိသိန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဒက္ခိဏံ ဗာဟုံ ပဂ္ဂဟေတွာ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧသော, မဟာရာဇ, အင်္ဂုလိမာလော’’တိ. အထ ခေါ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အဟုဒေဝ ဘယံ, အဟု ဆမ္ဘိတတ္တံ, အဟု လောမဟံသော. အထ ခေါ ဘဂဝါ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဘီတံ သံဝိဂ္ဂံ လောမဟဋ္ဌဇာတံ ဝိဒိတွာ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ဘာယိ, မဟာရာဇ, နတ္ထိ တေ ဣတော ဘယ’’န္တိ. အထ ခေါ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ယံ အဟောသိ ဘယံ ဝါ ဆမ္ဘိတတ္တံ ဝါ လောမဟံသော ဝါ သော ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေနာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော [Pg.305] တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အင်္ဂုလိမာလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယျော နော, ဘန္တေ, အင်္ဂုလိမာလော’’တိ? ‘‘ဧဝံ, မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘ကထံဂေါတ္တော အယျဿ ပိတာ, ကထံဂေါတ္တာ မာတာ’’တိ? ‘‘ဂဂ္ဂေါ ခေါ, မဟာရာဇ, ပိတာ, မန္တာဏီ မာတာ’’တိ. ‘‘အဘိရမတု, ဘန္တေ, အယျော ဂဂ္ဂေါ မန္တာဏိပုတ္တော. အဟမယျဿ ဂဂ္ဂဿ မန္တာဏိပုတ္တဿ ဥဿုက္ကံ ကရိဿာမိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’’န္တိ.

Now at that time, the Venerable Aṅgulimāla was sitting not far from the Blessed One. Then the Blessed One, extending his right arm, said to King Pasenadi of Kosala, “Great King, this is Aṅgulimāla.” Then for King Pasenadi of Kosala there arose fear, terror, and horripilation. The Blessed One, seeing that King Pasenadi of Kosala was frightened, agitated, and with his hair standing on end, said to him, “Do not be afraid, Great King. There is no danger for you from this one.” Then whatever fear, terror, or horripilation King Pasenadi of Kosala had, that subsided. Then King Pasenadi of Kosala approached the Venerable Aṅgulimāla and said to him, “Venerable Sir, is the noble one Aṅgulimāla?” “Even so, Great King.” “Of what clan is the noble one’s father, and of what clan is his mother?” “My father, Great King, is a Gagga, and my mother is a Mantāṇī.” “May the noble Gagga, son of Mantāṇī, take delight! I will endeavor to provide the noble Gagga, son of Mantāṇī, with robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick.”

၃၅၁. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော အာရညိကော ဟောတိ ပိဏ္ဍပါတိကော ပံသုကူလိကော တေစီဝရိကော. အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, မဟာရာဇ, ပရိပုဏ္ဏံ မေ စီဝရ’’န္တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝဉ္စိဒံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အဒန္တာနံ ဒမေတာ, အသန္တာနံ သမေတာ, အပရိနိဗ္ဗုတာနံ ပရိနိဗ္ဗာပေတာ. ယဉှိ မယံ, ဘန္တေ, နာသက္ခိမှာ ဒဏ္ဍေနပိ သတ္ထေနပိ ဒမေတုံ သော ဘဂဝတာ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေနေဝ ဒန္တော. ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ, မဟာရာဇ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

351. Now at that time, the Venerable Aṅgulimāla was a forest-dweller, an alms-food-eater, a refuse-rag-wearer, and a triple-robe-wearer. Then the Venerable Aṅgulimāla said to King Pasenadi of Kosala: “Enough, Great King. My set of robes is complete.” Then King Pasenadi of Kosala approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, King Pasenadi of Kosala said to the Blessed One: “Wonderful, Venerable Sir! Marvelous, Venerable Sir! How well, Venerable Sir, the Blessed One tames the untamed, pacifies the unpacified, and brings to final extinguishment those who are not yet extinguished. For he whom we, Venerable Sir, were unable to tame with the rod or with the sword, has been tamed by the Blessed One without rod and without sword. Well now, Venerable Sir, we are going; we are busy and have much to do.” “Great King, it is now the time for you to do as you think fit.” Then King Pasenadi of Kosala rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping him to the right, and departed.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော သာဝတ္ထိယံ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော အညတရံ ဣတ္ထိံ မူဠှဂဗ္ဘံ ဝိဃာတဂဗ္ဘံ. ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိလိဿန္တိ ဝတ, ဘော, သတ္တာ; ကိလိဿန္တိ ဝတ, ဘော, သတ္တာ’’တိ! အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ [Pg.306] ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ. အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယံ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော အညတရံ ဣတ္ထိံ မူဠှဂဗ္ဘံ ဝိဃာတဂဗ္ဘံ’’. ဒိသွာန မယှံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိလိဿန္တိ ဝတ, ဘော, သတ္တာ; ကိလိဿန္တိ ဝတ, ဘော, သတ္တာ’’တိ!

Then the Venerable Aṅgulimāla, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Sāvatthī for alms-food. As the Venerable Aṅgulimāla was walking for alms-food from house to house in Sāvatthī, he saw a certain woman with a malpositioned fetus and an obstructed birth. Having seen her, this thought occurred to him: 'Oh, how beings are afflicted! Oh, how beings are afflicted!' Then the Venerable Aṅgulimāla, having walked for alms-food in Sāvatthī and returned from his alms-round after his meal, approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Aṅgulimāla said this to the Blessed One: 'Here, Bhante, having dressed in the morning, I took my bowl and robe and entered Sāvatthī for alms-food. As I was walking for alms-food from house to house in Sāvatthī, Bhante, I saw a certain woman with a malpositioned fetus and an obstructed birth. Having seen her, this thought occurred to me: "Oh, how beings are afflicted! Oh, how beings are afflicted!"'

‘‘တေန ဟိ တွံ, အင်္ဂုလိမာလ, ယေန သာ ဣတ္ထီ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဣတ္ထိံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ယတောဟံ, ဘဂိနိ, ဇာတော နာဘိဇာနာမိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတာ, တေန သစ္စေန သောတ္ထိ တေ ဟောတု, သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿာ’’’တိ.

“In that case, Aṅgulimāla, go to that woman. Having approached her, say this: ‘Sister, since I was born, I do not recall intentionally depriving a living being of life. By this truth, may there be well-being for you, may there be well-being for the fetus.’”

‘‘သော ဟိ နူန မေ, ဘန္တေ, သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေါ ဘဝိဿတိ. မယာ ဟိ, ဘန္တေ, ဗဟူ သဉ္စိစ္စ ပါဏာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ တွံ, အင်္ဂုလိမာလ, ယေန သာ ဣတ္ထီ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဣတ္ထိံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ယတောဟံ, ဘဂိနိ, အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတော, နာဘိဇာနာမိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတာ, တေန သစ္စေန သောတ္ထိ တေ ဟောတု, သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿာ’’’တိ.

“But Bhante, that would surely be a deliberate lie on my part, for I, Bhante, have intentionally deprived many living beings of life.” “In that case, Aṅgulimāla, go to that woman. Having approached her, say this: ‘Sister, since I was born with the noble birth, I do not recall intentionally depriving a living being of life. By this truth, may there be well-being for you, may there be well-being for the fetus.’”

‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန သာ ဣတ္ထီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ဣတ္ထိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယတောဟံ, ဘဂိနိ, အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတော, နာဘိဇာနာမိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတာ, တေန သစ္စေန သောတ္ထိ တေ ဟောတု, သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿာ’’တိ. အထ ခွာဿာ ဣတ္ထိယာ သောတ္ထိ အဟောသိ, သောတ္ထိ ဂဗ္ဘဿ.

“So be it, Bhante.” Having thus assented to the Blessed One, the Venerable Aṅgulimāla went to that woman. Having approached her, he said this: “Sister, since I was born with the noble birth, I do not recall intentionally depriving a living being of life. By this truth, may there be well-being for you, may there be well-being for the fetus.” Then there was well-being for the woman and well-being for the fetus.

အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော အရဟတံ အဟောသိ.

Then the Venerable Aṅgulimāla, dwelling alone, withdrawn, heedful, ardent, and resolute, before long realized for himself with direct knowledge, in this very life, that unsurpassed culmination of the holy life for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having entered upon it, he dwelt therein. He knew directly: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being.’ And the Venerable Aṅgulimāla became one of the Arahants.

၃၅၂. အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညေနပိ လေဍ္ဍု ခိတ္တော အာယသ္မတော အင်္ဂုလိမာလဿ ကာယေ နိပတတိ, အညေနပိ [Pg.307] ဒဏ္ဍော ခိတ္တော အာယသ္မတော အင်္ဂုလိမာလဿ ကာယေ နိပတတိ, အညေနပိ သက္ခရာ ခိတ္တာ အာယသ္မတော အင်္ဂုလိမာလဿ ကာယေ နိပတတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ဘိန္နေန သီသေန, လောဟိတေန ဂဠန္တေန, ဘိန္နေန ပတ္တေန, ဝိပ္ဖာလိတာယ သံဃာဋိယာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အင်္ဂုလိမာလံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန အာယသ္မန္တံ အင်္ဂုလိမာလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေဟိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, အဓိဝါသေဟိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ. ယဿ ခေါ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မဿ ဝိပါကေန ဗဟူနိ ဝဿာနိ ဗဟူနိ ဝဿသတာနိ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ နိရယေ ပစ္စေယျာသိ တဿ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မဿ ဝိပါကံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပဋိသံဝေဒေသီ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အင်္ဂုလိမာလော ရဟောဂတော ပဋိသလ္လီနော ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒိ; တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –

352. Then, the Venerable Aṅgulimāla, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Sāvatthī for alms-food. Now at that time, a clod thrown by someone fell on the body of the Venerable Aṅgulimāla, a stick thrown by another fell on the body of the Venerable Aṅgulimāla, and a shard thrown by yet another fell on the body of the Venerable Aṅgulimāla. Then the Venerable Aṅgulimāla—with his head split open, with blood flowing, with his bowl broken, and with his outer robe torn—approached the Blessed One. The Blessed One saw the Venerable Aṅgulimāla coming from afar. Seeing him, the Blessed One said this to the Venerable Aṅgulimāla: “Endure it, Brahmin! Endure it, Brahmin! You are experiencing in this very life the result of that kamma for which you might have been tormented in hell for many years, for many hundreds of years, for many thousands of years.” Then the Venerable Aṅgulimāla, having gone to a secluded place and dwelling in solitude, experienced the bliss of liberation. At that time, he uttered this inspired utterance:

‘‘ယော ပုဗ္ဗေဝ ပမဇ္ဇိတွာ, ပစ္ဆာ သော နပ္ပမဇ္ဇတိ;

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ, အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ.

“He who was formerly heedless, but afterwards is not, illumines this world like the moon freed from a cloud.

‘‘ယဿ ပါပံ ကတံ ကမ္မံ, ကုသလေန ပိဓီယတိ ;

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ, အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ.

“Whose evil deed that was done is covered by a wholesome one, he illumines this world like the moon freed from a cloud.

‘‘ယော ဟဝေ ဒဟရော ဘိက္ခု, ယုဉ္ဇတိ ဗုဒ္ဓသာသနေ;

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ, အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ.

“Indeed, a young bhikkhu who applies himself to the Buddha’s teaching illumines this world, like the moon freed from a cloud.

‘‘ဒိသာ ဟိ မေ ဓမ္မကထံ သုဏန္တု,ဒိသာ ဟိ မေ ယုဉ္ဇန္တု ဗုဒ္ဓသာသနေ;

ဒိသာ ဟိ မေ တေ မနုဇာ ဘဇန္တု,ယေ ဓမ္မမေဝါဒပယန္တိ သန္တော.

“May my enemies hear a talk on the Dhamma, may my enemies devote themselves to the Buddha’s teaching; may my enemies associate with those good people who lead others to accept the Dhamma.

‘‘ဒိသာ ဟိ မေ ခန္တိဝါဒါနံ, အဝိရောဓပ္ပသံသီနံ;

သုဏန္တု ဓမ္မံ ကာလေန, တဉ္စ အနုဝိဓီယန္တု.

“May my enemies listen in due season to the Dhamma of those who speak on patience and praise non-opposition, and may they act in accordance with it.

‘‘န ဟိ ဇာတု သော မမံ ဟိံသေ, အညံ ဝါ ပန ကိဉ္စိ နံ ;

ပပ္ပုယျ ပရမံ သန္တိံ, ရက္ခေယျ တသထာဝရေ.

“May he never harm me, nor any other being whatsoever. Having attained the supreme peace, may he protect beings, both moving and still.

‘‘ဥဒကဉှိ [Pg.308] နယန္တိ နေတ္တိကာ, ဥသုကာရာ နမယန္တိ တေဇနံ;

ဒါရုံ နမယန္တိ တစ္ဆကာ, အတ္တာနံ ဒမယန္တိ ပဏ္ဍိတာ.

“Irrigators lead the water, fletchers straighten the arrow-shaft, carpenters shape the wood; the wise tame themselves.

‘‘ဒဏ္ဍေနေကေ ဒမယန္တိ, အင်္ကုသေဟိ ကသာဟိ စ;

အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန, အဟံ ဒန္တောမှိ တာဒိနာ.

“Some tame with a rod, with goads, and with whips; I was tamed by one such, who has no rod nor any weapon.

‘‘အဟိံသကောတိ မေ နာမံ, ဟိံသကဿ ပုရေ သတော;

အဇ္ဇာဟံ သစ္စနာမောမှိ, န နံ ဟိံသာမိ ကိဉ္စိ နံ.

“‘Ahiṃsaka’ (Harmless) was my name, though formerly I was a harmer. Today I am true to my name, for I harm no one at all.

‘‘စောရော အဟံ ပုရေ အာသိံ, အင်္ဂုလိမာလောတိ ဝိဿုတော;

ဝုယှမာနော မဟောဃေန, ဗုဒ္ဓံ သရဏမာဂမံ.

“Formerly I was a robber, renowned as Aṅgulimāla. Swept along by the great flood, I went to the Buddha for refuge.

‘‘လောဟိတပါဏိ ပုရေ အာသိံ, အင်္ဂုလိမာလောတိ ဝိဿုတော;

သရဏဂမနံ ပဿ, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

Formerly, I was one with blood-smeared hands, renowned as Aṅgulimāla. Behold my going for refuge! The craving that leads to existence has been uprooted.

‘‘တာဒိသံ ကမ္မံ ကတွာန, ဗဟုံ ဒုဂ္ဂတိဂါမိနံ;

ဖုဋ္ဌော ကမ္မဝိပါကေန, အဏဏော ဘုဉ္ဇာမိ ဘောဇနံ.

Having done many such deeds that lead to a woeful state, I have been touched by the fruit of my kamma; now, being free from debt, I eat my food.

‘‘ပမာဒမနုယုဉ္ဇန္တိ, ဗာလာ ဒုမ္မေဓိနော ဇနာ;

အပ္ပမာဒဉ္စ မေဓာဝီ, ဓနံ သေဋ္ဌံဝ ရက္ခတိ.

Fools, witless people, indulge in heedlessness; but the wise guard heedfulness as their greatest treasure.

‘‘မာ ပမာဒမနုယုဉ္ဇေထ, မာ ကာမရတိ သန္ထဝံ;

အပ္ပမတ္တော ဟိ ဈာယန္တော, ပပ္ပောတိ ဝိပုလံ သုခံ.

Do not devote yourselves to heedlessness, nor to intimacy with sensual delight. For the heedful one, meditating, attains vast happiness.

‘‘သွာဂတံ နာပဂတံ, နယိဒံ ဒုမ္မန္တိတံ မမ;

သံဝိဘတ္တေသု ဓမ္မေသု, ယံ သေဋ္ဌံ တဒုပါဂမံ.

This was a good coming, not a bad coming; this was not ill-conceived by me. Among the well-expounded teachings, I have attained that which is supreme.

‘‘သွာဂတံ နာပဂတံ, နယိဒံ ဒုမ္မန္တိတံ မမ;

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

This was a good coming, not a bad coming; this was not ill-conceived by me. The three knowledges have been attained; the Buddha’s teaching has been fulfilled.

အင်္ဂုလိမာလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

The Aṅgulimāla Sutta, the sixth, is concluded.

၇. ပိယဇာတိကသုတ္တံ

7. The Discourse on What is Born from the Dear

၃၅၃. ဧဝံ [Pg.309] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဂဟပတိဿ ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ ကာလင်္ကတော ဟောတိ. တဿ ကာလံကိရိယာယ နေဝ ကမ္မန္တာ ပဋိဘန္တိ န ဘတ္တံ ပဋိဘာတိ. သော အာဠာဟနံ ဂန္တွာ ကန္ဒတိ – ‘‘ကဟံ, ဧကပုတ္တက, ကဟံ, ဧကပုတ္တကာ’’တိ! အထ ခေါ သော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ တံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ တေ, ဂဟပတိ, သကေ စိတ္တေ ဌိတဿ ဣန္ဒြိယာနိ, အတ္ထိ တေ ဣန္ဒြိယာနံ အညထတ္တ’’န္တိ. ‘‘ကိဉှိ မေ, ဘန္တေ, ဣန္ဒြိယာနံ နာညထတ္တံ ဘဝိဿတိ; မယှဉှိ, ဘန္တေ, ဧကပုတ္တော ပိယော မနာပေါ ကာလင်္ကတော. တဿ ကာလံကိရိယာယ နေဝ ကမ္မန္တာ ပဋိဘန္တိ, န ဘတ္တံ ပဋိဘာတိ. သောဟံ အာဠာဟနံ ဂန္တွာ ကန္ဒာမိ – ‘ကဟံ, ဧကပုတ္တက, ကဟံ, ဧကပုတ္တကာ’’’တိ! ‘‘ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ, ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ ! ပိယဇာတိကာ ဟိ, ဂဟပတိ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’တိ. ‘‘ကဿ ခေါ နာမေတံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ? ပိယဇာတိကာ ဟိ ခေါ, ဘန္တေ, အာနန္ဒသောမနဿာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’တိ. အထ ခေါ သော ဂဟပတိ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အနဘိနန္ဒိတွာ ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

353. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Now at that time, a certain householder had a dear and beloved only son who had passed away. Due to his passing, he took no interest in his work, nor did food appeal to him. He would go to the charnel ground and weep, crying, “Where are you, my only son? Where are you, my only son?” Then that householder approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. The Blessed One said to him, “Householder, your faculties are not established in your own mind; there is an alteration in your faculties.” “Venerable sir, how could there not be an alteration in my faculties? My dear and beloved only son has passed away. Due to his passing, I take no interest in my work, nor does food appeal to me. I go to the charnel ground and weep, crying, ‘Where are you, my only son? Where are you, my only son?’” “That is so, householder, that is so! For sorrow, lamentation, pain, distress, and despair are born of what is dear, they originate from what is dear.” “Venerable sir, who would ever think that sorrow, lamentation, pain, distress, and despair are born of what is dear, that they originate from what is dear? Surely, venerable sir, joy and happiness are born of what is dear, they originate from what is dear.” Then that householder, not delighting in the Blessed One’s words and rejecting them, got up from his seat and left.

၃၅၄. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အက္ခဓုတ္တာ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ အက္ခေဟိ ဒိဗ္ဗန္တိ. အထ ခေါ သော ဂဟပတိ ယေန တေ အက္ခဓုတ္တာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အက္ခဓုတ္တေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘောန္တော, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ မံ, ဘောန္တော, သမဏော ဂေါတမော ဧတဒဝေါစ – ‘န ခေါ တေ, ဂဟပတိ, သကေ စိတ္တေ ဌိတဿ ဣန္ဒြိယာနိ, အတ္ထိ တေ ဣန္ဒြိယာနံ အညထတ္တ’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဟံ, ဘောန္တော, သမဏံ ဂေါတမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိဉှိ မေ, ဘန္တေ, ဣန္ဒြိယာနံ နာညထတ္တံ ဘဝိဿတိ; မယှဉှိ, ဘန္တေ, ဧကပုတ္တကော ပိယော မနာပေါ ကာလင်္ကတော. တဿ ကာလံကိရိယာယ နေဝ ကမ္မန္တာ ပဋိဘန္တိ, န ဘတ္တံ ပဋိဘာတိ[Pg.310]. သောဟံ အာဠာဟနံ ဂန္တွာ ကန္ဒာမိ – ကဟံ, ဧကပုတ္တက, ကဟံ, ဧကပုတ္တကာ’တိ! ‘ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ, ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ! ပိယဇာတိကာ ဟိ, ဂဟပတိ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ. ‘ကဿ ခေါ နာမေတံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ဘဝိဿတိ – ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ? ပိယဇာတိကာ ဟိ ခေါ, ဘန္တေ, အာနန္ဒသောမနဿာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ. အထ ခွာဟံ, ဘောန္တော, သမဏဿ ဂေါတမဿ ဘာသိတံ အနဘိနန္ဒိတွာ ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ, ဧဝမေတံ, ဂဟပတိ! ပိယဇာတိကာ ဟိ, ဂဟပတိ, အာနန္ဒသောမနဿာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’တိ. အထ ခေါ သော ဂဟပတိ ‘‘သမေတိ မေ အက္ခဓုတ္တေဟီ’’တိ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဣဒံ ကထာဝတ္ထု အနုပုဗ္ဗေန ရာဇန္တေပုရံ ပါဝိသိ.

354. Now at that time, a number of gamblers were playing with dice not far from the Blessed One. Then that householder approached those gamblers and said to them: “Sirs, I approached the ascetic Gotama; having approached, I paid homage to the ascetic Gotama and sat down to one side. To me sitting to one side, sirs, the ascetic Gotama said this: ‘Householder, your faculties are not established in your own mind; there is an alteration in your faculties.’ When this was said, sirs, I said this to the ascetic Gotama: ‘Venerable sir, how could there not be an alteration in my faculties? My dear and beloved only son has passed away. Due to his passing, I take no interest in my work, nor does food appeal to me. I go to the charnel ground and weep, crying: “Where are you, my only son? Where are you, my only son?”’ He said: ‘That is so, householder, that is so! For sorrow, lamentation, pain, distress, and despair are born from what is dear; they originate from what is dear.’ I replied: ‘Venerable sir, who would ever think that sorrow, lamentation, pain, distress, and despair are born from what is dear, that they originate from what is dear? Surely, venerable sir, joy and happiness are born from what is dear; they originate from what is dear.’ Then, sirs, not delighting in the ascetic Gotama’s words and rejecting them, I got up from my seat and left.” The gamblers said: “That is so, householder, that is so! For joy and happiness are born from what is dear; they originate from what is dear.” Then that householder, thinking, “My view agrees with the gamblers,” departed. And this topic of conversation gradually entered the royal palace.

၃၅၅. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော မလ္လိကံ ဒေဝိံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဒံ တေ, မလ္လိကေ, သမဏေန ဂေါတမေန ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’’တိ. ‘‘သစေတံ, မဟာရာဇ, ဘဂဝတာ ဘာသိတံ, ဧဝမေတ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ပနာယံ မလ္လိကာ ယညဒေဝ သမဏော ဂေါတမော ဘာသတိ တံ တဒေဝဿ အဗ္ဘနုမောဒတိ’’. ‘‘သစေတံ, မဟာရာဇ, ဘဂဝတာ ဘာသိတံ ဧဝမေတန္တိ. သေယျထာပိ နာမ, ယညဒေဝ အာစရိယော အန္တေဝါသိဿ ဘာသတိ တံ တဒေဝဿ အန္တေဝါသီ အဗ္ဘနုမောဒတိ – ‘ဧဝမေတံ, အာစရိယ, ဧဝမေတံ, အာစရိယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, မလ္လိကေ, ယညဒေဝ သမဏော ဂေါတမော ဘာသတိ တံ တဒေဝဿ အဗ္ဘနုမောဒသိ’’. ‘‘သစေတံ, မဟာရာဇ, ဘဂဝတာ ဘာသိတံ ဧဝမေတ’’န္တိ. ‘‘စရပိ, ရေ မလ္လိကေ, ဝိနဿာ’’တိ. အထ ခေါ မလ္လိကာ ဒေဝီ နာဠိဇင်္ဃံ ဗြာဟ္မဏံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘မလ္လိကာ, ဘန္တေ, ဒေဝီ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘ဘာသိတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဧသာ ဝါစာ – ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ. ယထာ တေ ဘဂဝါ ဗျာကရောတိ တံ သာဓုကံ ဥဂ္ဂဟေတွာ မမ အာရောစေယျာသိ. န ဟိ တထာဂတာ ဝိတထံ ဘဏန္တီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘောတီ’’တိ ခေါ နာဠိဇင်္ဃော ဗြာဟ္မဏော မလ္လိကာယ ဒေဝိယာ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ [Pg.311] တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ နာဠိဇင်္ဃော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မလ္လိကာ, ဘော ဂေါတမ, ဒေဝီ ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ; အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘ဘာသိတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ ဧသာ ဝါစာ – ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’’တိ.

355. Then King Pasenadi of Kosala addressed Queen Mallikā: “Mallikā, this was spoken by the ascetic Gotama: ‘Sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born of what is dear, originate from what is dear.’” “If, great king, that was spoken by the Blessed One, then so it is.” “This Mallikā just approves of whatever the ascetic Gotama says. Just as whatever a teacher says to a student, the student approves it—‘So it is, teacher, so it is’—in the very same way, Mallikā, you approve of whatever the ascetic Gotama says.” “If, great king, that was spoken by the Blessed One, then so it is.” “Begone, you wretch, Mallikā! Perish!” Then Queen Mallikā addressed the brahmin Nāḷijaṅgha: “Come, brahmin, approach the Blessed One. Having approached, in my name bow your head to the Blessed One’s feet and inquire about his freedom from illness and affliction, his nimbleness, strength, and comfortable abiding—‘Venerable sir, Queen Mallikā bows her head to the Blessed One’s feet and inquires about his freedom from illness and affliction, his nimbleness, strength, and comfortable abiding.’ And say this: ‘Venerable sir, was this statement spoken by the Blessed One—“Sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born of what is dear, originate from what is dear”?’ However the Blessed One explains it to you, having learned it well, you must report it back to me. For the Tathāgatas do not speak what is false.” “Yes, madam,” replied the brahmin Nāḷijaṅgha to Queen Mallikā. He then approached the Blessed One and exchanged greetings with him. After some pleasant and memorable conversation, he sat down to one side. Seated to one side, the brahmin Nāḷijaṅgha said to the Blessed One: “Venerable Gotama, Queen Mallikā bows her head to your feet and inquires about your freedom from illness and affliction, your nimbleness, strength, and comfortable abiding. And she says this: ‘Venerable sir, was this statement spoken by the Blessed One—“Sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born of what is dear, originate from what is dear”?’”

၃၅၆. ‘‘ဧဝမေတံ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝမေတံ, ဗြာဟ္မဏ! ပိယဇာတိကာ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာတိ. တဒမိနာပေတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရိဿာ ဣတ္ထိယာ မာတာ ကာလမကာသိ. သာ တဿာ ကာလကိရိယာယ ဥမ္မတ္တိကာ ခိတ္တစိတ္တာ ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပိ မေ မာတရံ အဒ္ဒဿထ, အပိ မေ မာတရံ အဒ္ဒဿထာ’တိ? ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာတိ.

356. “So it is, brahmin, so it is! For sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are indeed born from what is dear, they originate from what is dear. And in this way, brahmin, it should be understood how sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, originate from what is dear. Formerly, brahmin, in this very Sāvatthī, a certain woman’s mother died. At her death, she became deranged, her mind unhinged. She went from street to street, from crossroad to crossroad, approaching people and saying, ‘Have you seen my mother? Have you seen my mother?’ In this way too, brahmin, it should be understood how sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, originate from what is dear.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရိဿာ ဣတ္ထိယာ ပိတာ ကာလမကာသိ… ဘာတာ ကာလမကာသိ… ဘဂိနီ ကာလမကာသိ… ပုတ္တော ကာလမကာသိ… ဓီတာ ကာလမကာသိ… သာမိကော ကာလမကာသိ. သာ တဿ ကာလကိရိယာယ ဥမ္မတ္တိကာ ခိတ္တစိတ္တာ ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပိ မေ သာမိကံ အဒ္ဒဿထ, အပိ မေ သာမိကံ အဒ္ဒဿထာ’တိ? ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာတိ.

“Formerly, brahmin, in this very Sāvatthī, a certain woman’s father died… her brother died… her sister died… her son died… her daughter died… her husband died. At his death, she became deranged, her mind unhinged. She went from street to street, from crossroad to crossroad, approaching people and saying: ‘Have you seen my husband? Have you seen my husband?’ In this way too, brahmin, it should be understood how sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, originate from what is dear.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရဿ ပုရိသဿ မာတာ ကာလမကာသိ. သော တဿာ ကာလကိရိယာယ ဥမ္မတ္တကော ခိတ္တစိတ္တော ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပိ မေ မာတရံ အဒ္ဒဿထ, အပိ မေ မာတရံ အဒ္ဒဿထာ’တိ[Pg.312]? ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာတိ.

“Formerly, brahmin, in this very Sāvatthī, a certain man’s mother died. At her death, he became deranged, his mind unhinged. He went from street to street, from crossroad to crossroad, approaching people and saying: ‘Have you seen my mother? Have you seen my mother?’ In this way too, brahmin, it should be understood how sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, originate from what is dear.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရဿ ပုရိသဿ ပိတာ ကာလမကာသိ… ဘာတာ ကာလမကာသိ… ဘဂိနီ ကာလမကာသိ… ပုတ္တော ကာလမကာသိ… ဓီတာ ကာလမကာသိ… ပဇာပတိ ကာလမကာသိ. သော တဿာ ကာလကိရိယာယ ဥမ္မတ္တကော ခိတ္တစိတ္တော ရထိကာယ ရထိကံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ – ‘အပိ မေ ပဇာပတိံ အဒ္ဒဿထ, အပိ မေ ပဇာပတိံ အဒ္ဒဿထာ’တိ? ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာတိ.

“Formerly, brahmin, in this very Sāvatthī, a certain man’s father died… his brother died… his sister died… his son died… his daughter died… his wife died. At her death, he became deranged, his mind unhinged. He went from street to street, from crossroad to crossroad, approaching people and saying: ‘Have you seen my wife? Have you seen my wife?’ In this way too, brahmin, it should be understood how sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, originate from what is dear.”

‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမိဿာယေဝ သာဝတ္ထိယာ အညတရာ ဣတ္ထီ ဉာတိကုလံ အဂမာသိ. တဿာ တေ ဉာတကာ သာမိကံ အစ္ဆိန္ဒိတွာ အညဿ ဒါတုကာမာ. သာ စ တံ န ဣစ္ဆတိ. အထ ခေါ သာ ဣတ္ထီ သာမိကံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဣမေ, မံ, အယျပုတ္တ, ဉာတကာ တွံ အစ္ဆိန္ဒိတွာ အညဿ ဒါတုကာမာ. အဟဉ္စ တံ န ဣစ္ဆာမီ’တိ. အထ ခေါ သော ပုရိသော တံ ဣတ္ထိံ ဒွိဓာ ဆေတွာ အတ္တာနံ ဥပ္ဖာလေသိ – ‘ဥဘော ပေစ္စ ဘဝိဿာမာ’တိ. ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’တိ.

“Formerly, Brahmin, in this very Sāvatthī, a certain woman went to her relatives’ home. Her relatives, intending to separate her from her husband, wanted to give her to another, but she did not want him. Then that woman said to her husband: ‘My lord, these relatives of mine intend to separate me from you and give me to another, but I do not desire him.’ Then that man cut that woman in two and ripped open his own belly, thinking: ‘We shall both be together in the next life.’ By this method too, Brahmin, it should be understood how sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, have what is dear as their origin.”

၃၅၇. အထ ခေါ နာဠိဇင်္ဃော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန မလ္လိကာ ဒေဝီ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ယာဝတကော အဟောသိ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ မလ္လိကာယ ဒေဝိယာ အာရောစေသိ. အထ ခေါ မလ္လိကာ ဒေဝီ ယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ပိယာ တေ ဝဇိရီ ကုမာရီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, မလ္လိကေ, ပိယာ မေ ဝဇိရီ ကုမာရီ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဝဇိရိယာ တေ ကုမာရိယာ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဝဇိရိယာ မေ, မလ္လိကေ, ကုမာရိယာ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ [Pg.313] အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ.

357. Then the Brahmin Nāḷijaṅgha, having rejoiced and approved of the Blessed One’s words, rose from his seat and approached Queen Mallikā. Having approached, he related to Queen Mallikā all the conversation he had had with the Blessed One. Then Queen Mallikā approached King Pasenadi of Kosala and said to him: “What do you think, great king? Is Princess Vajirī dear to you?” “Yes, Mallikā, Princess Vajirī is dear to me.” “What do you think, great king? If change and alteration were to befall Princess Vajirī, would sorrow, lamentation, pain, grief, and despair arise in you?” “Mallikā, if change and alteration were to befall Princess Vajirī, even my life might be altered; how could sorrow, lamentation, pain, grief, and despair not arise in me?” “This, great king, is what the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—was referring to when he said: ‘Sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, have what is dear as their origin.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ပိယာ တေ ဝါသဘာ ခတ္တိယာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, မလ္လိကေ, ပိယာ မေ ဝါသဘာ ခတ္တိယာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဝါသဘာယ တေ ခတ္တိယာယ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဝါသဘာယ မေ, မလ္လိကေ, ခတ္တိယာယ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ.

“What do you think, great king? Is Queen Vāsabhakhattiyā dear to you?” “Yes, Mallikā, Queen Vāsabhakhattiyā is dear to me.” “What do you think, great king? If change and alteration were to befall Queen Vāsabhakhattiyā, would sorrow, lamentation, pain, grief, and despair arise in you?” “Mallikā, if change and alteration were to befall Queen Vāsabhakhattiyā, even my life might be altered; how could sorrow, lamentation, pain, grief, and despair not arise in me?” “This, great king, is what the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—was referring to when he said: ‘Sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, have what is dear as their origin.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ပိယော တေ ဝိဋဋူဘော သေနာပတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, မလ္လိကေ, ပိယော မေ ဝိဋဋူဘော သေနာပတီ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ဝိဋဋူဘဿ တေ သေနာပတိဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဝိဋဋူဘဿ မေ, မလ္လိကေ, သေနာပတိဿ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ.

“What do you think, great king? Is your general Viṭaṭūbha dear to you?” “Yes, Mallikā, my general Viṭaṭūbha is dear to me.” “What do you think, great king? If change and alteration were to befall your general Viṭaṭūbha, would sorrow, lamentation, pain, grief, and despair arise in you?” “Mallikā, if change and alteration were to befall my general Viṭaṭūbha, even my life might be altered; how could sorrow, lamentation, pain, grief, and despair not arise in me?” “This, great king, is what the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—was referring to when he said: ‘Sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, have what is dear as their origin.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ပိယာ တေ အဟ’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, မလ္လိကေ, ပိယာ မေသိ တွ’’န္တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, မယှံ တေ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘တုယှဉှိ မေ, မလ္လိကေ, ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’တိ.

“What do you think, great king, am I dear to you?” “Yes, Mallikā, you are dear to me.” “What do you think, great king, if change and alteration were to befall me, would sorrow, lamentation, pain, grief, and despair arise in you?” “Indeed, Mallikā, if change and alteration were to befall you, even my life might be altered; how could sorrow, lamentation, pain, grief, and despair not arise in me?” “This, great king, is what the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—was referring to when he said: ‘Sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, have what is dear as their origin.’”

‘‘တံ [Pg.314] ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ပိယာ တေ ကာသိကောသလာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, မလ္လိကေ, ပိယာ မေ ကာသိကောသလာ. ကာသိကောသလာနံ, မလ္လိကေ, အာနုဘာဝေန ကာသိကစန္ဒနံ ပစ္စနုဘောမ, မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ ဓာရေမာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ကာသိကောသလာနံ တေ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ကာသိကောသလာနဉှိ, မလ္လိကေ, ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဇီဝိတဿပိ သိယာ အညထတ္တံ, ကိံ ပန မေ န ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ’’တိ? ‘‘ဣဒံ ခေါ တံ, မဟာရာဇ, တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သန္ဓာယ ဘာသိတံ – ‘ပိယဇာတိကာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ ပိယပ္ပဘဝိကာ’’’တိ.

“What do you think, great king, are Kāsi and Kosala dear to you?” “Yes, Mallikā, Kāsi and Kosala are dear to me. By the influence of Kāsi and Kosala, we enjoy Kāsi sandalwood and wear garlands, perfumes, and ointments.” “What do you think, great king, if change and alteration were to befall Kāsi and Kosala, would sorrow, lamentation, pain, grief, and despair arise in you?” “Mallikā, if change and alteration were to befall Kāsi and Kosala, even my life might be altered; how could sorrow, lamentation, pain, grief, and despair not arise in me?” “This, great king, is what the Blessed One—who knows and sees, the Arahant, the Perfectly Enlightened One—was referring to when he said: ‘Sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are born from what is dear, have what is dear as their origin.’”

‘‘အစ္ဆရိယံ, မလ္လိကေ, အဗ္ဘုတံ, မလ္လိကေ! ယာဝဉ္စ သော ဘဂဝါ ပညာယ အတိဝိဇ္ဈ မညေ ပဿတိ. ဧဟိ, မလ္လိကေ, အာစမေဟီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ, နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ, နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ.

“Wonderful, Mallikā! Amazing, Mallikā! How exceedingly that Blessed One penetrates with wisdom and sees. Come, Mallikā, bring water for rinsing.” Then King Pasenadi of Kosala rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, and, extending his joined hands in reverence toward the Blessed One, uttered this inspired utterance three times: “Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One! Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One! Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One!”

ပိယဇာတိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

The Piyajātika Sutta, the seventh, is concluded.

၈. ဗာဟိတိကသုတ္တံ

8. The Bāhitika Sutta

၃၅၈. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ပုဗ္ဗာရာမော မိဂါရမာတုပါသာဒေါ တေနုပသင်္ကမိ ဒိဝါဝိဟာရာယ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဧကပုဏ္ဍရီကံ နာဂံ အဘိရုဟိတွာ သာဝတ္ထိယာ နိယျာတိ ဒိဝါ ဒိဝဿ. အဒ္ဒသာ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သိရိဝဍ္ဎံ မဟာမတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘အာယသ္မာ နော ဧသော, သမ္မ သိရိဝဍ္ဎ, အာနန္ဒော’’တိ[Pg.315]. ‘‘ဧဝံ, မဟာရာဇ, အာယသ္မာ ဧသော အာနန္ဒော’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘ရာဇာ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘သစေ ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ န ကိဉ္စိ အစ္စာယိကံ ကရဏီယံ, အာဂမေတု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော မုဟုတ္တံ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သော ပုရိသော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရာဇာ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘သစေ ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ န ကိဉ္စိ အစ္စာယိကံ ကရဏီယံ, အာဂမေတု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော မုဟုတ္တံ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယာဝတိကာ နာဂဿ ဘူမိ နာဂေန ဂန္တွာ နာဂါ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ န ကိဉ္စိ အစ္စာယိကံ ကရဏီယံ, သာဓု, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန အစိရဝတိယာ နဒိယာ တီရံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တုဏှီဘာဝေန.

358. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Then, in the morning, the Venerable Ānanda, having dressed, took his bowl and robe, and entered Sāvatthī for alms. Having walked for alms in Sāvatthī and returned from the alms round after the meal, he approached the Eastern Monastery, Migāramātā’s Mansion, for the day’s abiding. At that time, King Pasenadi of Kosala had mounted the elephant Ekapuṇḍarīka and was leaving Sāvatthī in the middle of the day. From a distance, King Pasenadi of Kosala saw the Venerable Ānanda approaching. Having seen him, he addressed his minister Sirivaḍḍha: “Friend Sirivaḍḍha, is that not the Venerable Ānanda?” “Yes, great king, that is the Venerable Ānanda.” Then King Pasenadi of Kosala addressed a certain man: “Come, good man, approach the Venerable Ānanda. Having approached, with my words bow your head at the Venerable Ānanda’s feet and say: ‘The king, venerable sir, Pasenadi of Kosala, bows his head at the Venerable Ānanda’s feet.’ And say this: ‘If, venerable sir, the Venerable Ānanda has no urgent duties, may the Venerable Ānanda please wait for a moment, out of compassion.’” “Yes, lord,” replied that man to King Pasenadi of Kosala. He then approached the Venerable Ānanda, paid homage to him, and stood to one side. Standing to one side, that man said to the Venerable Ānanda: “The king, venerable sir, Pasenadi of Kosala, bows his head at your feet and says: ‘If, venerable sir, the Venerable Ānanda has no urgent duties, may the Venerable Ānanda please wait for a moment, out of compassion.’” The Venerable Ānanda consented by silence. Then King Pasenadi of Kosala went as far as the elephant could go, dismounted from the elephant, and approached the Venerable Ānanda on foot. Having approached, he paid homage to the Venerable Ānanda and stood to one side. Standing to one side, King Pasenadi of Kosala said to the Venerable Ānanda: “If, venerable sir, the Venerable Ānanda has no urgent duties, it would be good if the Venerable Ānanda would approach the bank of the Aciravatī River, out of compassion.” The Venerable Ānanda consented by silence.

၃၅၉. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယေန အစိရဝတိယာ နဒိယာ တီရံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယာဝတိကာ နာဂဿ ဘူမိ နာဂေန ဂန္တွာ နာဂါ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ [Pg.316] အာနန္ဒော ဟတ္ထတ္ထရေ နိသီဒတူ’’တိ. ‘‘အလံ, မဟာရာဇ. နိသီဒ တွံ; နိသိန္နော အဟံ သကေ အာသနေ’’တိ. နိသီဒိ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သော ဘဂဝါ တထာရူပံ ကာယသမာစာရံ သမာစရေယျ, ယွာဿ ကာယသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟီ’’တိ ? ‘‘န ခေါ, မဟာရာဇ, သော ဘဂဝါ တထာရူပံ ကာယသမာစာရံ သမာစရေယျ, ယွာဿ ကာယသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

359. Then the Venerable Ānanda approached the bank of the Aciravatī River; having approached, he sat down on a prepared seat at the foot of a certain tree. Then King Pasenadi of Kosala, having gone as far as the elephant could go, dismounted from the elephant and approached the Venerable Ānanda on foot; having approached, he paid homage to the Venerable Ānanda and stood to one side. Standing to one side, King Pasenadi of Kosala said to the Venerable Ānanda: “Here, venerable sir, may the Venerable Ānanda sit on this elephant saddle-cloth.” “Enough, great king. You sit down; I am seated on my own seat.” King Pasenadi of Kosala sat down on the prepared seat. Having sat down, King Pasenadi of Kosala said to the Venerable Ānanda: “Venerable Ānanda, would that Blessed One engage in such bodily conduct that would be censurable by ascetics and brahmins?” “No, great king, that Blessed One would not engage in such bodily conduct that would be censurable by wise ascetics and brahmins.”

‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သော ဘဂဝါ တထာရူပံ ဝစီသမာစာရံ…ပေ… မနောသမာစာရံ သမာစရေယျ, ယွာဿ မနောသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟီ’’တိ ? ‘‘န ခေါ, မဟာရာဇ, သော ဘဂဝါ တထာရူပံ မနောသမာစာရံ သမာစရေယျ, ယွာဿ မနောသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

“But, Venerable Ānanda, would that Blessed One engage in such verbal conduct… or such mental conduct that would be censurable by ascetics and brahmins?” “No, great king, that Blessed One would not engage in such mental conduct that would be censurable by wise ascetics and brahmins.”

‘‘အစ္ဆရိယံ, ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယဉှိ မယံ, ဘန္တေ, နာသက္ခိမှာ ပဉှေန ပရိပူရေတုံ တံ, ဘန္တေ, အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ပဉှဿ ဝေယျာကရဏေန ပရိပူရိတံ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဗာလာ အဗျတ္တာ အနနုဝိစ္စ အပရိယောဂါဟေတွာ ပရေသံ ဝဏ္ဏံ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဝါ ဘာသန္တိ, န မယံ တံ သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆာမ; ယေ ပန တေ, ဘန္တေ, ပဏ္ဍိတာ ဝိယတ္တာ မေဓာဝိနော အနုဝိစ္စ ပရိယောဂါဟေတွာ ပရေသံ ဝဏ္ဏံ ဝါ အဝဏ္ဏံ ဝါ ဘာသန္တိ, မယံ တံ သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆာမ’’.

“It is wonderful, venerable sir, it is marvelous! The very matter which we were unable to bring to completion by questioning, that matter, venerable sir, has been brought to completion by the Venerable Ānanda's explanation of the question. Those people, venerable sir, who are foolish and inept, who speak in praise or dispraise of others without investigating and without thoroughly grasping—we do not accept their words as essential. But those people, venerable sir, who are wise, skilled, and intelligent, who speak in praise or dispraise of others after investigating and thoroughly grasping—we do accept their words as essential.”

၃၆၀. ‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ကာယသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော အကုသလော’’.

360. “Venerable Ānanda, what then is the bodily conduct that is censurable by wise ascetics and brahmins?” “Great King, it is that bodily conduct which is unwholesome.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော အကုသလော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော သာဝဇ္ဇော’’.

“Venerable sir, what then is unwholesome bodily conduct?” “Great King, it is that bodily conduct which is blameworthy.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော သာဝဇ္ဇော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော သဗျာဗဇ္ဈော’’.

“Venerable sir, what then is blameworthy bodily conduct?” “Great King, it is that bodily conduct which is with affliction.”

‘‘ကတမော [Pg.317] ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော သဗျာဗဇ္ဈော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော ဒုက္ခဝိပါကော’’.

“Venerable sir, what then is bodily conduct that is with affliction?” “Great King, it is that bodily conduct which has a painful result.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော ဒုက္ခဝိပါကော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ; ဧဝရူပေါ ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

“Venerable sir, what then is bodily conduct that has a painful result?” “Great King, it is that bodily conduct which conduces to one's own affliction, to the affliction of others, and to the affliction of both. For that person, unwholesome states increase and wholesome states diminish. Such bodily conduct, Great King, is censurable by wise ascetics and brahmins.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဝစီသမာစာရော…ပေ… မနောသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော အကုသလော’’.

“Venerable Ānanda, what then is the verbal conduct… what then is the mental conduct that is censurable by wise ascetics and brahmins?” “Great King, it is that mental conduct which is unwholesome.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော အကုသလော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော သာဝဇ္ဇော’’.

“Venerable sir, what then is unwholesome mental conduct?” “Great King, it is that mental conduct which is blameworthy.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော သာဝဇ္ဇော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော သဗျာဗဇ္ဈော’’.

“Venerable sir, what then is blameworthy mental conduct?” “Great King, it is that mental conduct which is with affliction.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော သဗျာဗဇ္ဈော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော ဒုက္ခဝိပါကော’’.

“Venerable sir, what then is mental conduct that is with affliction?” “Great King, it is that mental conduct which has a painful result.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော ဒုက္ခဝိပါကော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော အတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ; ဧဝရူပေါ ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော ဩပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

“Venerable sir, what then is mental conduct that has a painful result?” “Great King, it is that mental conduct which conduces to one's own affliction, to the affliction of others, and to the affliction of both. For that person, unwholesome states increase and wholesome states diminish. Such mental conduct, Great King, is censurable by wise ascetics and brahmins.”

‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သော ဘဂဝါ သဗ္ဗေသံယေဝ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ? ‘‘သဗ္ဗာကုသလဓမ္မပဟီနော ခေါ, မဟာရာဇ, တထာဂတော ကုသလဓမ္မသမန္နာဂတော’’တိ.

“Venerable Ānanda, does that Blessed One then praise the abandoning of all unwholesome states whatsoever?” “Great King, the Tathāgata has indeed abandoned all unwholesome states and is endowed with wholesome states.”

၃၆၁. ‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ကာယသမာစာရော အနောပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော ကုသလော’’.

361. “Venerable Ānanda, what then is the bodily conduct that is irreproachable by wise ascetics and brahmins?” “Great King, it is that bodily conduct which is wholesome.”

‘‘ကတမော [Pg.318] ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော ကုသလော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော အနဝဇ္ဇော’’.

“Venerable sir, what then is wholesome bodily conduct?” “Great King, it is that bodily conduct which is blameless.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော အနဝဇ္ဇော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော အဗျာဗဇ္ဈော’’.

“Venerable sir, what then is blameless bodily conduct?” “Great King, it is that bodily conduct which is without affliction.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော အဗျာဗဇ္ဈော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော သုခဝိပါကော’’.

“Venerable sir, what then is bodily conduct that is without affliction?” “Great King, it is that bodily conduct which has a pleasant result.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, ကာယသမာစာရော သုခဝိပါကော’’?

“Venerable sir, what then is bodily conduct that has a pleasant result?”

‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ; ဧဝရူပေါ ခေါ, မဟာရာဇ, ကာယသမာစာရော အနောပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

“Great King, it is that bodily conduct which conduces neither to one's own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both. For that person, unwholesome states diminish and wholesome states increase. Such bodily conduct, Great King, is irreproachable by wise ascetics and brahmins.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဝစီသမာစာရော…ပေ… မနောသမာစာရော အနောပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော ကုသလော’’.

“Venerable Ānanda, what then is the verbal conduct… what then is the mental conduct that is irreproachable by wise ascetics and brahmins?” “Great King, it is that mental conduct which is wholesome.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော ကုသလော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော အနဝဇ္ဇော’’.

“Venerable sir, what then is wholesome mental conduct?” “Great King, it is that mental conduct which is blameless.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော အနဝဇ္ဇော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော အဗျာဗဇ္ဈော’’.

“Venerable sir, what then is blameless mental conduct?” “Great King, it is that mental conduct which is without affliction.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော အဗျာဗဇ္ဈော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော သုခဝိပါကော’’.

“Venerable sir, what then is mental conduct that is without affliction?” “Great King, it is that mental conduct which has a pleasant result.”

‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, မနောသမာစာရော သုခဝိပါကော’’? ‘‘ယော ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော နေဝတ္တဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ပရဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယပိ သံဝတ္တတိ. တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ. ဧဝရူပေါ ခေါ, မဟာရာဇ, မနောသမာစာရော အနောပါရမ္ဘော သမဏေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိညူဟီ’’တိ.

“Venerable sir, what then is mental conduct that has a pleasant result?” “Great King, it is that mental conduct which conduces neither to one's own affliction, nor to the affliction of others, nor to the affliction of both. For that person, unwholesome states diminish and wholesome states increase. Such mental conduct, Great King, is irreproachable by wise ascetics and brahmins.”

‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သော ဘဂဝါ သဗ္ဗေသံယေဝ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒံ ဝဏ္ဏေတီ’’တိ? ‘‘သဗ္ဗာကုသလဓမ္မပဟီနော ခေါ, မဟာရာဇ, တထာဂတော ကုသလဓမ္မသမန္နာဂတော’’တိ.

“Venerable Ānanda, does that Blessed One then praise the accomplishment of all wholesome states whatsoever?” “Great King, the Tathāgata has indeed abandoned all unwholesome states and is endowed with wholesome states.”

၃၆၂. ‘‘အစ္ဆရိယံ[Pg.319], ဘန္တေ, အဗ္ဘုတံ, ဘန္တေ! ယာဝ သုဘာသိတံ စိဒံ, ဘန္တေ, အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန. ဣမိနာ စ မယံ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ သုဘာသိတေန အတ္တမနာဘိရဒ္ဓါ. ဧဝံ အတ္တမနာဘိရဒ္ဓါ စ မယံ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ သုဘာသိတေန. သစေ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဟတ္ထိရတနံ ကပ္ပေယျ, ဟတ္ထိရတနမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဒဒေယျာမ. သစေ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ အဿရတနံ ကပ္ပေယျ, အဿရတနမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဒဒေယျာမ. သစေ, ဘန္တေ, အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဂါမဝရံ ကပ္ပေယျ, ဂါမဝရမ္ပိ မယံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဒဒေယျာမ. အပိ စ, ဘန္တေ, မယမ္ပေတံ ဇာနာမ – ‘နေတံ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ကပ္ပတီ’တိ. အယံ မေ, ဘန္တေ, ဗာဟိတိကာ ရညာ မာဂဓေန အဇာတသတ္တုနာ ဝေဒေဟိပုတ္တေန ဝတ္ထနာဠိယာ ပက္ခိပိတွာ ပဟိတာ သောဠသသမာ အာယာမေန, အဋ္ဌသမာ ဝိတ္ထာရေန. တံ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ‘‘အလံ, မဟာရာဇ, ပရိပုဏ္ဏံ မေ တိစီဝရ’’န္တိ.

362. “Wonderful, Venerable Sir! Marvelous, Venerable Sir! How well spoken this is by the Venerable Ānanda. And we, Venerable Sir, are pleased and delighted with the Venerable Ānanda’s well-spoken words. Indeed, being so pleased and delighted with the Venerable Ānanda’s well-spoken words, Venerable Sir, if an elephant-treasure were fitting for the Venerable Ānanda, we would give the Venerable Ānanda an elephant-treasure. If a horse-treasure were fitting for the Venerable Ānanda, we would give the Venerable Ānanda a horse-treasure. If a choice village were fitting for the Venerable Ānanda, we would give the Venerable Ānanda a choice village. Moreover, Venerable Sir, we know this: ‘This is not fitting for the Venerable Ānanda.’ This, Venerable Sir, is a Bāhitika cloth sent to me by King Ajātasattu of Magadha, son of the Videhan queen, placed in a cloth wrapping—sixteen cubits in length and eight cubits in width. Venerable Sir, may the Venerable Ānanda accept it out of compassion.” “Enough, Great King. My three robes are complete.”

‘‘အယံ, ဘန္တေ, အစိရဝတီ နဒီ ဒိဋ္ဌာ အာယသ္မတာ စေဝ အာနန္ဒေန အမှေဟိ စ. ယဒါ ဥပရိပဗ္ဗတေ မဟာမေဃော အဘိပ္ပဝုဋ္ဌော ဟောတိ, အထာယံ အစိရဝတီ နဒီ ဥဘတော ကူလာနိ သံဝိဿန္ဒန္တီ ဂစ္ဆတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဣမာယ ဗာဟိတိကာယ အတ္တနော တိစီဝရံ ကရိဿတိ. ယံ ပနာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပုရာဏံ တိစီဝရံ တံ သဗြဟ္မစာရီဟိ သံဝိဘဇိဿတိ. ဧဝါယံ အမှာကံ ဒက္ခိဏာ သံဝိဿန္ဒန္တီ မညေ ဂမိဿတိ. ပဋိဂ္ဂဏှာတု, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဗာဟိတိက’’န္တိ. ပဋိဂ္ဂဟေသိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဗာဟိတိကံ.

“Venerable Sir, this Aciravatī River has been seen by the Venerable Ānanda and by us. When a great rain cloud pours down on the mountaintop, then this Aciravatī River flows, overflowing both banks. In the same way, Venerable Sir, the Venerable Ānanda will make his own triple robe from this Bāhitika cloth. And whatever old triple robe the Venerable Ānanda has, he will share it with his fellows in the holy life. Thus, our offering, I think, will flow forth. Venerable Sir, may the Venerable Ānanda accept the Bāhitika cloth.” The Venerable Ānanda accepted the Bāhitika cloth.

အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, မဟာရာဇ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

Then King Pasenadi of Kosala said to the Venerable Ānanda: “Well then, Venerable Ānanda, we shall now depart; we have much to do, many duties to attend to.” “Great King, you may now depart at the time you think fit.” Then King Pasenadi of Kosala, having rejoiced in and approved of the Venerable Ānanda’s words, rose from his seat, paid homage to the Venerable Ānanda, circumambulated him, keeping him to the right, and departed.

၃၆၃. အထ [Pg.320] ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အစိရပက္ကန္တဿ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ယာဝတကော အဟောသိ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန သဒ္ဓိံ ကထာသလ္လာပေါ တံ သဗ္ဗံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. တဉ္စ ဗာဟိတိကံ ဘဂဝတော ပါဒါသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘လာဘာ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ, သုလဒ္ဓလာဘာ, ဘိက္ခဝေ, ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ; ယံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော လဘတိ အာနန္ဒံ ဒဿနာယ, လဘတိ ပယိရုပါသနာယာ’’တိ.

363. Then, soon after King Pasenadi of Kosala had departed, the Venerable Ānanda approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda reported to the Blessed One the entire conversation he had with King Pasenadi of Kosala. He also presented the Bāhitika cloth to the Blessed One. Then the Blessed One addressed the bhikkhus: “It is a gain, bhikkhus, for King Pasenadi of Kosala; it is a great gain, bhikkhus, for King Pasenadi of Kosala, that King Pasenadi of Kosala gets to see Ānanda and gets to attend upon him.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

This the Blessed One said. Pleased, those bhikkhus delighted in the Blessed One’s words.

ဗာဟိတိကသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

The Bāhitika Sutta, the eighth, is concluded.

၉. ဓမ္မစေတိယသုတ္တံ

9. The Discourse on Monuments to the Dhamma

၃၆၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ မေဒါဠုပံ နာမ သကျာနံ နိဂမော. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော နဂရကံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဒီဃံ ကာရာယနံ အာမန္တေသိ – ‘‘ယောဇေဟိ, သမ္မ ကာရာယန, ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ, ဥယျာနဘူမိံ ဂစ္ဆာမ သုဘူမိံ ဒဿနာယာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ ဒီဃော ကာရာယနော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဝေဒေသိ – ‘‘ယုတ္တာနိ ခေါ တေ, ဒေဝ, ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ. ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ နဂရကမှာ နိယျာသိ မဟစ္စာ ရာဇာနုဘာဝေန. ယေန အာရာမော တေန ပါယာသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ အာရာမံ ပါဝိသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အာရာမေ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော [Pg.321] ရုက္ခမူလာနိ ပါသာဒိကာနိ ပသာဒနီယာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ. ဒိသွာန ဘဂဝန္တံယေဝ အာရဗ္ဘ သတိ ဥဒပါဒိ – ‘‘ဣမာနိ ခေါ တာနိ ရုက္ခမူလာနိ ပါသာဒိကာနိ ပသာဒနီယာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ, ယတ္ထ သုဒံ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသာမ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ.

364. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling among the Sakyans in a market town of the Sakyans named Medāḷupa. Now at that time, King Pasenadi of Kosala had arrived at Nagaraka on some business. Then King Pasenadi of Kosala addressed Dīgha Kārāyana: “Good Kārāyana, harness the finest carriages. Let us go to the park grounds to see the beautiful grounds.” “As you say, Your Majesty,” Dīgha Kārāyana replied. Having had the finest carriages harnessed, he informed King Pasenadi of Kosala: “The finest carriages are harnessed for you, Your Majesty. Now is the time for what you deem fit.” Then King Pasenadi of Kosala mounted a fine carriage and, with the finest carriages, departed from Nagaraka with great royal majesty. He proceeded toward the park. He went by carriage as far as the ground was passable for a carriage, then dismounted and entered the park on foot. In the park, while walking and wandering about, King Pasenadi of Kosala saw the roots of trees that were inspiring, confidence-inspiring, quiet, with little noise, secluded from people, suitable for privacy, and fit for solitude. Upon seeing them, mindfulness arose in him directed toward the Blessed One: “These roots of trees are indeed inspiring, confidence-inspiring, quiet, with little noise, secluded from people, suitable for privacy, and fit for solitude, just like those places where we used to attend upon that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.”

၃၆၅. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဒီဃံ ကာရာယနံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣမာနိ ခေါ, သမ္မ ကာရာယန, တာနိ ရုက္ခမူလာနိ ပါသာဒိကာနိ ပသာဒနီယာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃောသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပာနိ, ယတ္ထ သုဒံ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသာမ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ကဟံ နု ခေါ, သမ္မ ကာရာယန, ဧတရဟိ သော ဘဂဝါ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ, မဟာရာဇ, မေဒါဠုပံ နာမ သကျာနံ နိဂမော. တတ္ထ သော ဘဂဝါ ဧတရဟိ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ. ‘‘ကီဝဒူရေ ပန, သမ္မ ကာရာယန, နဂရကမှာ မေဒါဠုပံ နာမ သကျာနံ နိဂမော ဟောတီ’’တိ? ‘‘န ဒူရေ, မဟာရာဇ; တီဏိ ယောဇနာနိ; သက္ကာ ဒိဝသာဝသေသေန ဂန္တု’’န္တိ. ‘‘တေန ဟိ, သမ္မ ကာရာယန, ယောဇေဟိ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ, ဂမိဿာမ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ ဒီဃော ကာရာယနော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ ယောဇာပေတွာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဝေဒေသိ – ‘‘ယုတ္တာနိ ခေါ တေ, ဒေဝ, ဘဒြာနိ ဘဒြာနိ ယာနာနိ. ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဒြံ ယာနံ အဘိရုဟိတွာ ဘဒြေဟိ ဘဒြေဟိ ယာနေဟိ နဂရကမှာ ယေန မေဒါဠုပံ နာမ သကျာနံ နိဂမော တေန ပါယာသိ. တေနေဝ ဒိဝသာဝသေသေန မေဒါဠုပံ နာမ သကျာနံ နိဂမံ သမ္ပာပုဏိ. ယေန အာရာမော တေန ပါယာသိ. ယာဝတိကာ ယာနဿ ဘူမိ ယာနေန ဂန္တွာ ယာနာ ပစ္စောရောဟိတွာ ပတ္တိကောဝ အာရာမံ ပါဝိသိ.

365. Then King Pasenadi of Kosala addressed Dīgha Kārāyana: “Good Kārāyana, these roots of trees are inspiring, confidence-inspiring, quiet, with little noise, secluded from people, suitable for privacy, and fit for solitude, just like those places where we used to attend upon that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Where, I wonder, good Kārāyana, is that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, now dwelling?” “There is, Great King, a market town of the Sakyans named Medāḷupa. That Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is now dwelling there.” “But how far, good Kārāyana, is the market town of the Sakyans named Medāḷupa from Nagaraka?” “Not far, Great King; three yojanas. It is possible to go there with the remainder of the day.” “In that case, good Kārāyana, harness the finest carriages. We shall go to see that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.” “As you say, Your Majesty,” Dīgha Kārāyana replied to King Pasenadi of Kosala. Having had the finest carriages harnessed, he informed the king: “The finest carriages are harnessed for you, Your Majesty. Now is the time for what you deem fit.” Then King Pasenadi of Kosala mounted a fine carriage and, with the finest carriages, set out from Nagaraka toward the market town of the Sakyans named Medāḷupa. With the remainder of that very day, he reached the market town of the Sakyans named Medāḷupa. He proceeded to the park. He went by carriage as far as the ground was passable for a carriage, then dismounted from the carriage and entered the park on foot.

၃၆၆. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမန္တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဧတရဟိ [Pg.322] သော ဘဂဝါ ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ? ဒဿနကာမာ ဟိ မယံ တံ ဘဂဝန္တံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ. ‘‘ဧသော, မဟာရာဇ, ဝိဟာရော သံဝုတဒွါရော. တေန အပ္ပသဒ္ဒေါ ဥပသင်္ကမိတွာ အတရမာနော အာဠိန္ဒံ ပဝိသိတွာ ဥက္ကာသိတွာ အဂ္ဂဠံ အာကောဋေဟိ. ဝိဝရိဿတိ ဘဂဝါ တေ ဒွါရ’’န္တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော တတ္ထေဝ ခဂ္ဂဉ္စ ဥဏှီသဉ္စ ဒီဃဿ ကာရာယနဿ ပါဒါသိ. အထ ခေါ ဒီဃဿ ကာရာယနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ရဟာယတိ ခေါ ဒါနိ ရာဇာ, ဣဓေဝ ဒါနိ မယာ ဌာတဗ္ဗ’’န္တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ယေန သော ဝိဟာရော သံဝုတဒွါရော တေန အပ္ပသဒ္ဒေါ ဥပသင်္ကမိတွာ အတရမာနော အာဠိန္ဒံ ပဝိသိတွာ ဥက္ကာသိတွာ အဂ္ဂဠံ အာကောဋေသိ. ဝိဝရိ ဘဂဝါ ဒွါရံ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝတော ပါဒါနိ မုခေန စ ပရိစုမ္ဗတိ, ပါဏီဟိ စ ပရိသမ္ဗာဟတိ, နာမဉ္စ သာဝေတိ – ‘‘ရာဇာဟံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော; ရာဇာဟံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော’’တိ.

366. Now at that time, a number of bhikkhus were walking up and down in the open. Then King Pasenadi of Kosala approached those bhikkhus. Having approached, he said to them: “Venerable sirs, where, I wonder, is the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, now dwelling? For we are desirous of seeing that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.” “That, Great King, is the dwelling with the closed door. Approach it quietly, without hurrying, enter the porch, clear your throat, and knock on the door bolt. The Blessed One will open the door for you.” Then King Pasenadi of Kosala right there gave his sword and turban to Dīgha Kārāyana. Then this thought occurred to Dīgha Kārāyana: “The king now seeks privacy. I should stay right here.” Then King Pasenadi of Kosala approached that dwelling with the closed door quietly, without hurrying, entered the porch, cleared his throat, and knocked on the door bolt. The Blessed One opened the door. Then King Pasenadi of Kosala entered the dwelling, fell with his head at the Blessed One’s feet, kissed the Blessed One’s feet with his mouth and massaged them with his hands, and announced his name: “I, venerable sir, am King Pasenadi of Kosala; I, venerable sir, am King Pasenadi of Kosala.”

၃၆၇. ‘‘ကိံ ပန တွံ, မဟာရာဇ, အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော ဣမသ္မိံ သရီရေ ဧဝရူပံ ပရမနိပစ္စကာရံ ကရောသိ, မိတ္တူပဟာရံ ဥပဒံသေသီ’’တိ? ‘‘အတ္ထိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော – ‘ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ. ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပဿာမိ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ပရိယန္တကတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တေ ဒသပိ ဝဿာနိ, ဝီသမ္ပိ ဝဿာနိ, တိံသမ္ပိ ဝဿာနိ, စတ္တာရီသမ္ပိ ဝဿာနိ. တေ အပရေန သမယေန သုနှာတာ သုဝိလိတ္တာ ကပ္ပိတကေသမဿူ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရေန္တိ. ဣဓ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ပဿာမိ ယာဝဇီဝံ အာပါဏကောဋိကံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တေ. န ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညံ ဧဝံ ပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ သမနုပဿာမိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’’တိ.

367. “Great King, seeing what special benefit do you perform such supreme reverence towards this body and show this offering of affection?” “Venerable sir, I have this inference based on the Dhamma regarding the Blessed One: ‘The Blessed One is a Perfectly Enlightened One; the Dhamma is well-expounded by the Blessed One; the Saṅgha of the Blessed One’s disciples is practicing the good way.’ Here, venerable sir, I see some ascetics and brahmins who practice a holy life with a set limit for ten years, twenty years, thirty years, or forty years. Then, at a later time, well-bathed, well-anointed, with hair and beard trimmed, they enjoy themselves, provided and endowed with the five strands of sensual pleasure. But here, venerable sir, I see bhikkhus who practice the holy life that is complete and pure for their entire lives, to their last breath. Indeed, venerable sir, outside of this Dispensation I do not see any other holy life so complete and pure. This too, venerable sir, is my inference based on the Dhamma regarding the Blessed One: ‘The Blessed One is a Perfectly Enlightened One; the Dhamma is well-expounded by the Blessed One; the Saṅgha of the Blessed One’s disciples is practicing the good way.’”

၃၆၈. ‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ရာဇာနောပိ ရာဇူဟိ ဝိဝဒန္တိ, ခတ္တိယာပိ ခတ္တိယေဟိ ဝိဝဒန္တိ, ဗြာဟ္မဏာပိ ဗြာဟ္မဏေဟိ ဝိဝဒန္တိ, ဂဟပတယောပိ ဂဟပတီဟိ [Pg.323] ဝိဝဒန္တိ, မာတာပိ ပုတ္တေန ဝိဝဒတိ, ပုတ္တောပိ မာတရာ ဝိဝဒတိ, ပိတာပိ ပုတ္တေန ဝိဝဒတိ, ပုတ္တောပိ ပိတရာ ဝိဝဒတိ, ဘာတာပိ ဘဂိနိယာ ဝိဝဒတိ, ဘဂိနီပိ ဘာတရာ ဝိဝဒတိ, သဟာယောပိ သဟာယေန ဝိဝဒတိ. ဣဓ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ပဿာမိ သမဂ္ဂေ သမ္မောဒမာနေ အဝိဝဒမာနေ ခီရောဒကီဘူတေ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တေ ဝိဟရန္တေ. န ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညံ ဧဝံ သမဂ္ဂံ ပရိသံ သမနုပဿာမိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

368. “Furthermore, venerable sir, kings dispute with kings, khattiyas dispute with khattiyas, brahmins dispute with brahmins, householders dispute with householders, a mother disputes with her son, a son disputes with his mother, a father disputes with his son, a son disputes with his father, a brother disputes with his sister, a sister disputes with her brother, and a friend disputes with a friend. But here, venerable sir, I see bhikkhus dwelling in harmony, rejoicing together, without disputing, having become like milk and water, regarding one another with loving eyes. Indeed, venerable sir, outside of this Dispensation I do not see any other assembly so harmonious. This too, venerable sir, is my inference based on the Dhamma regarding the Blessed One: ‘The Blessed One is a Perfectly Enlightened One; the Dhamma is well-expounded by the Blessed One; the Saṅgha of the Blessed One’s disciples is practicing the good way.’”

၃၆၉. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘန္တေ, အာရာမေန အာရာမံ, ဥယျာနေန ဥယျာနံ အနုစင်္ကမာမိ အနုဝိစရာမိ. သောဟံ တတ္ထ ပဿာမိ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ကိသေ လူခေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတေ ဓမနိသန္ထတဂတ္တေ, န ဝိယ မညေ စက္ခုံ ဗန္ဓန္တေ ဇနဿ ဒဿနာယ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဒ္ဓါ ဣမေ အာယသ္မန္တော အနဘိရတာ ဝါ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တိ, အတ္ထိ ဝါ တေသံ ကိဉ္စိ ပါပံ ကမ္မံ ကတံ ပဋိစ္ဆန္နံ; တထာ ဟိ ဣမေ အာယသ္မန္တော ကိသာ လူခါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ, န ဝိယ မညေ စက္ခုံ ဗန္ဓန္တိ ဇနဿ ဒဿနာယာ’တိ. တျာဟံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ကိံ နု ခေါ တုမှေ အာယသ္မန္တော ကိသာ လူခါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ, န ဝိယ မညေ စက္ခုံ ဗန္ဓထ ဇနဿ ဒဿနာယာ’တိ? တေ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗန္ဓုကရောဂေါ နော, မဟာရာဇာ’တိ. ဣဓ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ပဿာမိ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌေ ဥဒဂ္ဂုဒဂ္ဂေ အဘိရတရူပေ ပီဏိန္ဒြိယေ အပ္ပောဿုက္ကေ ပန္နလောမေ ပရဒတ္တဝုတ္တေ မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရန္တေ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဒ္ဓါ ဣမေ အာယသ္မန္တော တဿ ဘဂဝတော သာသနေ ဥဠာရံ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ ဇာနန္တိ; တထာ ဟိ ဣမေ အာယသ္မန္တော ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌာ ဥဒဂ္ဂုဒဂ္ဂါ အဘိရတရူပါ ပီဏိန္ဒြိယာ အပ္ပောဿုက္ကာ ပန္နလောမာ ပရဒတ္တဝုတ္တာ မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရန္တီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

369. “Furthermore, venerable sir, I wander and roam from park to park, and from garden to garden. There I see some ascetics and brahmins who are emaciated, wretched, unsightly, and pallid, with bodies covered in veins, not, I think, captivating the eye for people to see. To me, venerable sir, this occurred: ‘Surely, these venerable ones are practicing the holy life without delight, or they have some evil deed that has been done and is concealed; that is why these venerable ones are emaciated, wretched, unsightly, and pallid, with bodies covered in veins, not, I think, captivating the eye for people to see.’ I approach them and say: ‘Venerable sirs, why are you emaciated, wretched, unsightly, and pallid, with bodies covered in veins, not, I think, captivating the eye for people to see?’ They reply: ‘We have a hereditary disease, great king.’ But here, venerable sir, I see bhikkhus who are joyful and elated, exultant, delighted, with gratified faculties, untroubled, with hair laid down, living on what is given by others, and dwelling with a mind like a wild deer's. To me, venerable sir, this occurred: ‘Surely, these venerable ones know a great and progressive distinction in the Blessed One’s Dispensation; that is why these venerable ones are joyful and elated, exultant, delighted, with gratified faculties, untroubled, with hair laid down, living on what is given by others, and dwelling with a mind like a wild deer's.’ This too, venerable sir, is my inference based on the Dhamma regarding the Blessed One: ‘The Blessed One is a Perfectly Self-Enlightened One; the Dhamma is well-expounded by the Blessed One; the Saṅgha of the Blessed One’s disciples is practicing the good way.’”

၃၇၀. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘန္တေ, ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော; ပဟောမိ ဃာတေတာယံ ဝါ ဃာတေတုံ, ဇာပေတာယံ ဝါ ဇာပေတုံ, ပဗ္ဗာဇေတာယံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ[Pg.324]. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အဍ္ဍကရဏေ နိသိန္နဿ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေန္တိ. သောဟံ န လဘာမိ – ‘မာ မေ ဘောန္တော အဍ္ဍကရဏေ နိသိန္နဿ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေထ, ကထာပရိယောသာနံ မေ ဘောန္တော အာဂမေန္တူ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေန္တိ. ဣဓ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ပဿာမိ; ယသ္မိံ သမယေ ဘဂဝါ အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, နေဝ တသ္မိံ သမယေ ဘဂဝတော သာဝကာနံ ခိပိတသဒ္ဒေါ ဝါ ဟောတိ ဥက္ကာသိတသဒ္ဒေါ ဝါ. ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အနေကသတာယ ပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ. တတြညတရော ဘဂဝတော သာဝကော ဥက္ကာသိ. တမေနံ အညတရော သဗြဟ္မစာရီ ဇဏ္ဏုကေန ဃဋ္ဋေသိ – ‘အပ္ပသဒ္ဒေါ အာယသ္မာ ဟောတု, မာယသ္မာ သဒ္ဒမကာသိ; သတ္ထာ နော ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’တိ. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! အဒဏ္ဍေန ဝတ ကိရ, ဘော, အသတ္ထေန ဧဝံ သုဝိနီတာ ပရိသာ ဘဝိဿတီ’တိ! န ခေါ ပနာဟံ, ဘန္တေ, ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ အညံ ဧဝံ သုဝိနီတံ ပရိသံ သမနုပဿာမိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

370. “Furthermore, venerable sir, I am a consecrated khattiya king; I am able to have executed those who deserve execution, to have fined those who deserve to be fined, and to have banished those who deserve to be banished. Yet, venerable sir, while I am sitting in the judgment hall, they interrupt my speech. I do not get the opportunity to say, ‘Sirs, do not interrupt my speech while I am sitting in the judgment hall; sirs, please wait until the conclusion of my speech.’ But, venerable sir, they do interrupt my speech. Here, however, venerable sir, I see the bhikkhus; when the Blessed One is teaching the Dhamma to an assembly of many hundreds, at that time there is not even the sound of a sneeze or a cough among the Blessed One’s disciples. Once in the past, venerable sir, the Blessed One was teaching the Dhamma to an assembly of many hundreds. There, a certain disciple of the Blessed One coughed. A certain fellow monk nudged him with his knee, saying: ‘Venerable one, be quiet; venerable one, do not make a sound. The Blessed One, our Teacher, is teaching the Dhamma.’ Then, venerable sir, this thought occurred to me: ‘Oh, it is wonderful! Oh, it is astonishing! Indeed, without a rod, without a weapon, an assembly will be so well-disciplined!’ I do not see, venerable sir, any other assembly outside of this Dispensation that is so well-disciplined. This too, venerable sir, is my inference based on the Dhamma regarding the Blessed One: ‘The Blessed One is a Perfectly Self-Enlightened One; the Dhamma is well-expounded by the Blessed One; the Saṅgha of the Blessed One’s disciples is practicing the good way.’”

၃၇၁. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘန္တေ, ပဿာမိ ဣဓေကစ္စေ ခတ္တိယပဏ္ဍိတေ နိပုဏေ ကတပရပ္ပဝါဒေ ဝါလဝေဓိရူပေ. တေ ဘိန္ဒန္တာ မညေ စရန္တိ ပညာဂတေန ဒိဋ္ဌိဂတာနိ. တေ သုဏန္တိ – ‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အမုကံ နာမ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဩသရိဿတီ’တိ. တေ ပဉှံ အဘိသင်္ခရောန္တိ – ‘ဣမံ မယံ ပဉှံ သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိဿာမ. ဧဝံ စေ နော ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿတိ, ဧဝမဿ မယံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမ; ဧဝံ စေပိ နော ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿတိ, ဧဝမ္ပိဿ မယံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမာ’တိ. တေ သုဏန္တိ – ‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အမုကံ နာမ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဩသဋော’တိ. တေ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမန္တိ. တေ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. တေ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ န စေဝ ဘဂဝန္တံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ, ကုတော ဝါဒံ အာရောပေဿန္တိ? အညဒတ္ထု ဘဂဝတော သာဝကာ သမ္ပဇ္ဇန္တိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ [Pg.325] ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

371. “Furthermore, venerable sir, I see here certain wise khattiyas who are subtle, skilled in the doctrines of others, and like archers who can split a horse-hair. They wander about as if shattering wrong views with their wisdom. They hear: ‘Sirs, the ascetic Gotama will be arriving at such and such a village or town.’ They formulate a question: ‘We will approach the ascetic Gotama and ask him this question. If, when asked, he answers us in this way, we will find fault with his statement in this way; and if, when asked, he answers us in that way, we will find fault with his statement in that way.’ They hear: ‘Sirs, the ascetic Gotama has arrived at such and such a village or town.’ They approach the Blessed One. The Blessed One instructs, encourages, inspires, and gladdens them with a talk on the Dhamma. Having been instructed, encouraged, inspired, and gladdened by the Blessed One with a talk on the Dhamma, they do not even ask the Blessed One the question, how then could they find fault with his statement? On the contrary, they become the Blessed One’s disciples. This too, venerable sir, is my inference based on the Dhamma regarding the Blessed One: ‘The Blessed One is a Perfectly Self-Enlightened One; the Dhamma is well-expounded by the Blessed One; the Saṅgha of the Blessed One’s disciples is practicing the good way.’”

၃၇၂. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘန္တေ, ပဿာမိ ဣဓေကစ္စေ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတေ…ပေ… ဂဟပတိပဏ္ဍိတေ…ပေ… သမဏပဏ္ဍိတေ နိပုဏေ ကတပရပ္ပဝါဒေ ဝါလဝေဓိရူပေ. တေ ဘိန္ဒန္တာ မညေ စရန္တိ ပညာဂတေန ဒိဋ္ဌိဂတာနိ. တေ သုဏန္တိ – ‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အမုကံ နာမ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဩသရိဿတီ’တိ. တေ ပဉှံ အဘိသင်္ခရောန္တိ – ‘ဣမံ မယံ ပဉှံ သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိဿာမ. ဧဝံ စေ နော ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿတိ, ဧဝမဿ မယံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမ; ဧဝံ စေပိ နော ပုဋ္ဌော ဧဝံ ဗျာကရိဿတိ, ဧဝမ္ပိဿ မယံ ဝါဒံ အာရောပေဿာမာ’တိ. တေ သုဏန္တိ – ‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အမုကံ နာမ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဩသဋော’တိ. တေ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမန္တိ. တေ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. တေ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ န စေဝ ဘဂဝန္တံ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ, ကုတော ဝါဒံ အာရောပေဿန္တိ? အညဒတ္ထု ဘဂဝန္တံယေဝ ဩကာသံ ယာစန္တိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ. တေ ဘဂဝါ ပဗ္ဗာဇေတိ. တေ တထာပဗ္ဗဇိတာ သမာနာ ဧကာ ဝူပကဋ္ဌာ အပ္ပမတ္တာ အာတာပိနော ပဟိတတ္တာ ဝိဟရန္တာ နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ. တေ ဧဝမာဟံသု – ‘မနံ ဝတ, ဘော, အနဿာမ; မနံ ဝတ, ဘော, ပနဿာမ’. မယဉှိ ပုဗ္ဗေ အဿမဏာဝ သမာနာ သမဏာမှာတိ ပဋိဇာနိမှာ, အဗြာဟ္မဏာဝ သမာနာ ဗြာဟ္မဏာမှာတိ ပဋိဇာနိမှာ, အနရဟန္တောဝ သမာနာ အရဟန္တာမှာတိ ပဋိဇာနိမှာ. ‘ဣဒါနိ ခေါမှ သမဏာ, ဣဒါနိ ခေါမှ ဗြာဟ္မဏာ, ဣဒါနိ ခေါမှ အရဟန္တော’တိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

372. Furthermore, venerable sir, I see here certain wise brahmins… wise householders… wise ascetics who are subtle, skilled in the doctrines of others, and like archers who can split a horse-hair. They wander about as if shattering wrong views with their wisdom. They hear: ‘Sirs, the ascetic Gotama will be arriving at such and such a village or town.’ They formulate a question: ‘We will approach the ascetic Gotama and ask him this question. If, when asked, he answers us in this way, we will find fault with his statement in this way; and if, when asked, he answers us in that way, we will find fault with his statement in that way.’ They hear: ‘Sirs, the ascetic Gotama has arrived at such and such a village or town.’ They approach the Blessed One. The Blessed One instructs, encourages, inspires, and gladdens them with a talk on the Dhamma. Having been instructed, encouraged, inspired, and gladdened by the Blessed One with a talk on the Dhamma, they do not even ask the Blessed One the question, how then could they find fault with his statement? On the contrary, they ask the Blessed One himself for the opportunity to go forth from the household life into homelessness. The Blessed One gives them the going forth. Having thus gone forth, dwelling secluded, diligent, ardent, and resolute, before long they realize for themselves with direct knowledge, in this very life, that unsurpassed culmination of the holy life for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, and having attained it, they dwell therein. They say thus: ‘Oh, sirs, we were nearly lost! Oh, sirs, we were nearly ruined! For previously, while not being ascetics, we claimed, “We are ascetics.” While not being brahmins, we claimed, “We are brahmins.” While not being arahants, we claimed, “We are arahants.” But now, indeed, we are ascetics. Now, indeed, we are brahmins. Now, indeed, we are arahants.’ This too, venerable sir, is for me an inference from the Dhamma concerning the Blessed One: ‘The Blessed One is a Perfectly Enlightened One, the Dhamma is well-proclaimed by the Blessed One, the Saṅgha of the Blessed One’s disciples is practicing the good way.’

၃၇၃. ‘‘ပုန စပရာဟံ, ဘန္တေ, ဣမေ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော မမဘတ္တာ မမယာနာ, အဟံ နေသံ ဇီဝိကာယ ဒါတာ, ယသဿ အာဟတ္တာ; အထ [Pg.326] စ ပန နော တထာ မယိ နိပစ္စကာရံ ကရောန္တိ ယထာ ဘဂဝတိ. ဘူတပုဗ္ဗာဟံ, ဘန္တေ, သေနံ အဗ္ဘုယျာတော သမာနော ဣမေ စ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော ဝီမံသမာနော အညတရသ္မိံ သမ္ဗာဓေ အာဝသထေ ဝါသံ ဥပဂစ္ဆိံ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, ဣမေ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဝီတိနာမေတွာ, ယတော အဟောသိ ဘဂဝါ တတော သီသံ ကတွာ မံ ပါဒတော ကရိတွာ နိပဇ္ဇိံသု. တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! ဣမေ ဣသိဒတ္တပုရာဏာ ထပတယော မမဘတ္တာ မမယာနာ, အဟံ နေသံ ဇီဝိကာယ ဒါတာ, ယသဿ အာဟတ္တာ; အထ စ ပန နော တထာ မယိ နိပစ္စကာရံ ကရောန္တိ ယထာ ဘဂဝတိ. အဒ္ဓါ ဣမေ အာယသ္မန္တော တဿ ဘဂဝတော သာသနေ ဥဠာရံ ပုဗ္ဗေနာပရံ ဝိသေသံ ဇာနန္တီ’တိ. အယမ္ပိ ခေါ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ဓမ္မနွယော ဟောတိ – ‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’တိ.

373. Furthermore, venerable sir, these carpenters Isidatta and Purāṇa are sustained by my food and use my vehicles; I am the giver of their livelihood and the bringer of their renown. Yet they do not show me the same reverence as they do to the Blessed One. Once, venerable sir, when I had gone forth on a military campaign, while observing these carpenters Isidatta and Purāṇa, I took up lodging in a certain cramped dwelling. Then, venerable sir, these carpenters Isidatta and Purāṇa, having spent much of the night in discussion on the Dhamma, lay down placing their heads in the direction where the Blessed One was and their feet towards me. To me, venerable sir, this thought occurred: ‘It is wonderful, sirs, it is astonishing, sirs! These carpenters Isidatta and Purāṇa are sustained by my food and use my vehicles; I am the giver of their livelihood and the bringer of their renown. Yet they do not show me the same reverence as they do to the Blessed One. Surely these venerable ones know some great and subsequent distinction in the Blessed One’s Dispensation.’ This too, venerable sir, is my reasoning according to the Dhamma concerning the Blessed One: ‘The Blessed One is a Perfectly Enlightened One, the Dhamma is well-expounded by the Blessed One, the Saṅgha of the Blessed One’s disciples has practiced well.’

၃၇၄. ‘‘ပုန စပရံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော, အဟမ္ပိ ခတ္တိယော; ဘဂဝါပိ ကောသလော, အဟမ္ပိ ကောသလော; ဘဂဝါပိ အာသီတိကော, အဟမ္ပိ အာသီတိကော. ယမ္ပိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါပိ ခတ္တိယော အဟမ္ပိ ခတ္တိယော, ဘဂဝါပိ ကောသလော အဟမ္ပိ ကောသလော, ဘဂဝါပိ အာသီတိကော အဟမ္ပိ အာသီတိကော; ဣမိနာဝါရဟာမေဝါဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတိ ပရမနိပစ္စကာရံ ကာတုံ, မိတ္တူပဟာရံ ဥပဒံသေတုံ. ဟန္ဒ, စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, မဟာရာဇ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ အစိရပက္ကန္တဿ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧသော, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဓမ္မစေတိယာနိ ဘာသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော. ဥဂ္ဂဏှထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မစေတိယာနိ; ပရိယာပုဏာထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မစေတိယာနိ; ဓာရေထ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မစေတိယာနိ. အတ္ထသံဟိတာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မစေတိယာနိ အာဒိဗြဟ္မစရိယကာနီ’’တိ.

374. Furthermore, venerable sir, the Blessed One is a khattiya, and I too am a khattiya; the Blessed One is a Kosalan, and I too am a Kosalan; the Blessed One is eighty years old, and I too am eighty years old. In that the Blessed One is a khattiya and I too am a khattiya, the Blessed One is a Kosalan and I too am a Kosalan, the Blessed One is eighty years old and I too am eighty years old—for this reason, venerable sir, it is fitting for me to pay the utmost reverence to the Blessed One and to show a friendly offering. And now, venerable sir, we shall depart; we have many duties, much to do.” “Now, great king, is the time for you to do as you see fit.” Then King Pasenadi of Kosala rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping his right side toward him, and departed. Soon after King Pasenadi of Kosala had departed, the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, this King Pasenadi of Kosala, having spoken these monuments to the Dhamma, has risen from his seat and departed. Learn these monuments to the Dhamma, bhikkhus; master these monuments to the Dhamma; bear in mind these monuments to the Dhamma. These monuments to the Dhamma are connected with benefit, bhikkhus, and are fundamental to the holy life.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Pleased, those bhikkhus delighted in the Blessed One’s words.

ဓမ္မစေတိယသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

The Dhammacetiya Sutta, the ninth, is concluded.

၁၀. ကဏ္ဏကတ္ထလသုတ္တံ

10. The Discourse at Kaṇṇakatthala

၃၇၅. ဧဝံ [Pg.327] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဥရုညာယံ ဝိဟရတိ ကဏ္ဏကတ္ထလေ မိဂဒါယေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဥရုညံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘ရာဇာ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘အဇ္ဇ ကိရ, ဘန္တေ, ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရာဇာ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘အဇ္ဇ ကိရ ဘန္တေ, ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ. အဿောသုံ ခေါ သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ – ‘‘အဇ္ဇ ကိရ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဘတ္တာဘိဟာရေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, အမှာကမ္ပိ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘သောမာ စ, ဘန္တေ, ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’’’တိ.

375. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Uruññā, in the Kaṇṇakatthala deer sanctuary. Now at that time King Pasenadi of Kosala had arrived at Uruññā on some business. Then King Pasenadi of Kosala addressed a certain man: "Come, good man, go to the Blessed One. Having approached, in my name, pay homage at the Blessed One’s feet with your head, and inquire about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding: 'Venerable sir, King Pasenadi of Kosala pays homage at the Blessed One’s feet with his head and inquires about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding.' And say this: 'Venerable sir, today, after his morning meal, King Pasenadi of Kosala will come to see the Blessed One.'" "Very well, Your Majesty," that man replied to King Pasenadi of Kosala. He then went to the Blessed One, paid homage, and sat down to one side. Seated to one side, that man said to the Blessed One: "Venerable sir, King Pasenadi of Kosala pays homage at the Blessed One’s feet with his head and inquires about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding. And he says this: 'Venerable sir, today, after his morning meal, King Pasenadi of Kosala will come to see the Blessed One.'" The sister Somā and the sister Sakulā heard: "Today, it seems, after his morning meal, King Pasenadi of Kosala will come to see the Blessed One." Then the sister Somā and the sister Sakulā approached King Pasenadi of Kosala where the meal was being served and said this: "In that case, great king, on our behalf too, pay homage at the Blessed One’s feet with your head and inquire about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding: 'Venerable sir, the sister Somā and the sister Sakulā pay homage at the Blessed One’s feet with their heads and inquire about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding.'"

၃၇၆. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော [Pg.328] ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သောမာ စ, ဘန္တေ, ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန, မဟာရာဇ, သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ အညံ ဒူတံ နာလတ္ထု’’န္တိ? ‘‘အဿောသုံ ခေါ, ဘန္တေ, သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ – ‘အဇ္ဇ ကိရ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’တိ. အထ ခေါ, ဘန္တေ, သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ မံ ဘတ္တာဘိဟာရေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, အမှာကမ္ပိ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’’’တိ. ‘‘သုခိနိယော ဟောန္တု တာ, မဟာရာဇ, သောမာ စ ဘဂိနီ သကုလာ စ ဘဂိနီ’’တိ.

376. Then King Pasenadi of Kosala, after his morning meal, went to the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, King Pasenadi of Kosala said to the Blessed One: "Venerable sir, the sister Somā and the sister Sakulā pay homage at the Blessed One’s feet with their heads and inquire about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding." "But why, great king, could the sister Somā and the sister Sakulā not find another messenger?" "Venerable sir, the sister Somā and the sister Sakulā heard: ‘Today, it seems, after his morning meal, King Pasenadi of Kosala will come to see the Blessed One.’ Then, venerable sir, the sister Somā and the sister Sakulā approached me where the meal was being served and said this: ‘In that case, great king, on our behalf too, pay homage at the Blessed One’s feet with your head and inquire about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding: “Venerable sir, the sister Somā and the sister Sakulā pay homage at the Blessed One’s feet with their heads and inquire about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness of body, strength, and comfortable abiding.”’" "May they be happy, great king, the sister Somā and the sister Sakulā."

၃၇၇. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – ‘နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနိဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ. ယေ တေ, ဘန္တေ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနိဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ; ကစ္စိ တေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော ဝုတ္တဝါဒိနော, န စ ဘဂဝန္တံ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ, ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တိ, န စ ကောစိ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါ ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ? ‘‘ယေ တေ, မဟာရာဇ, ဧဝမာဟံသု – ‘သမဏော ဂေါတမော ဧဝမာဟ – နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနိဿတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’တိ; န မေ တေ ဝုတ္တဝါဒိနော, အဗ္ဘာစိက္ခန္တိ စ ပန မံ တေ အသတာ အဘူတေနာ’’တိ.

377. Then King Pasenadi of Kosala said to the Blessed One: "Venerable sir, I have heard this: ‘The recluse Gotama says thus: “There is no recluse or brahmin who, being all-knowing and all-seeing, will claim knowledge and vision without remainder—that is not possible.”’ Venerable sir, those who say thus: ‘The recluse Gotama says—there is no recluse or brahmin who, being all-knowing and all-seeing, will claim knowledge and vision without remainder—that is not possible’; do they, venerable sir, speak in accordance with the Blessed One's words, and do they not misrepresent the Blessed One with what is untrue? Do they explain the Dhamma in accordance with the Dhamma, and does no legitimate, consequential point of debate give grounds for censure?" "Great king, those who say thus: ‘The recluse Gotama says—there is no recluse or brahmin who, being all-knowing and all-seeing, will claim knowledge and vision without remainder—that is not possible’; they do not speak in accordance with my words. On the contrary, they misrepresent me with what is non-existent and untrue."

၃၇၈. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဝိဋဋူဘံ သေနာပတိံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကော နု ခေါ, သေနာပတိ, ဣမံ ကထာဝတ္ထုံ ရာဇန္တေပုရေ အဗ္ဘုဒါဟာသီ’’တိ? ‘‘သဉ္ဇယော, မဟာရာဇ, ဗြာဟ္မဏော အာကာသဂေါတ္တော’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ[Pg.329], အမ္ဘော ပုရိသ, မမ ဝစနေန သဉ္ဇယံ ဗြာဟ္မဏံ အာကာသဂေါတ္တံ အာမန္တေဟိ – ‘ရာဇာ တံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော အာမန္တေတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဒေဝါ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပဋိဿုတွာ ယေန သဉ္ဇယော ဗြာဟ္မဏော အာကာသဂေါတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ သဉ္ဇယံ ဗြာဟ္မဏံ အာကာသဂေါတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ရာဇာ တံ, ဘန္တေ, ပသေနဒိ ကောသလော အာမန္တေတီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သိယာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘဂဝတာ အညဒေဝ ကိဉ္စိ သန္ဓာယ ဘာသိတံ, တဉ္စ ဇနော အညထာပိ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ. ယထာ ကထံ ပန, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အဘိဇာနာတိ ဝါစံ ဘာသိတာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ အဟံ, မဟာရာဇ, အဘိဇာနာမိ ဝါစံ ဘာသိတာ – ‘နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယော သကိဒေဝ သဗ္ဗံ ဉဿတိ, သဗ္ဗံ ဒက္ခိတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’’တိ. ‘‘ဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ; သဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ – ‘နတ္ထိ သော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ယော သကိဒေဝ သဗ္ဗံ ဉဿတိ, သဗ္ဗံ ဒက္ခိတိ, နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’’တိ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. ဣမေသံ နု ခေါ, ဘန္တေ, စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ သိယာ ဝိသေသော သိယာ နာနာကရဏ’’န္တိ? ‘‘စတ္တာရောမေ, မဟာရာဇ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. ဣမေသံ ခေါ, မဟာရာဇ, စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ ဒွေ ဝဏ္ဏာ အဂ္ဂမက္ခာယန္တိ – ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ – ယဒိဒံ အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနအဉ္ဇလိကမ္မသာမီစိကမ္မာနီ’’တိ. ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ပုစ္ဆာမိ; သမ္ပရာယိကာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆာမိ. စတ္တာရောမေ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. ဣမေသံ နု ခေါ, ဘန္တေ, စတုန္နံ ဝဏ္ဏာနံ သိယာ ဝိသေသော သိယာ နာနာကရဏ’’န္တိ?

378. Then King Pasenadi of Kosala addressed General Viṭaṭūbha: 'General, who was it that initiated this topic of discussion in the royal palace?' 'Great king, it was the brahmin Sañjaya Ākāsagotta.' Then King Pasenadi of Kosala addressed a certain man: 'Come, my good man, go at my word and summon the brahmin Sañjaya Ākāsagotta, saying, 'The king, sir, Pasenadi of Kosala summons you.'' 'Yes, lord,' that man replied to King Pasenadi of Kosala. Then he approached the brahmin Sañjaya Ākāsagotta and said, 'The king, sir, Pasenadi of Kosala summons you.' Then King Pasenadi of Kosala said to the Blessed One: 'Lord, could it be that the Blessed One spoke having some other meaning in mind, but people understood it differently? How, lord, does the Blessed One recall the words that have been spoken?' 'Great king, I recall the words that have been spoken thus: 'There is no ascetic or brahmin who could know everything all at once, see everything all at once—this is not possible.'' 'The Blessed One speaks with reason, lord; the Blessed One speaks with a cause: 'There is no ascetic or brahmin who could know everything all at once, see everything all at once—this is not possible.'' 'Lord, there are these four classes—khattiyas, brahmins, vessas, and suddas. Among these four classes, lord, might there be any distinction or difference?' 'Great king, there are these four classes—khattiyas, brahmins, vessas, and suddas. Among these four classes, great king, two are said to be foremost—the khattiyas and the brahmins—that is, in terms of paying homage, rising up to greet, offering reverential salutations, and performing acts of respect.' 'Lord, I am not asking the Blessed One about matters pertaining to this present life; I am asking the Blessed One about the future life. Lord, there are these four classes—khattiyas, brahmins, vessas, and suddas. Among these four classes, lord, might there be any distinction or difference?'

၃၇၉. ‘‘ပဉ္စိမာနိ, မဟာရာဇ, ပဓာနိယင်္ဂါနိ. ကတမာနိ ပဉ္စ? ဣဓ, မဟာရာဇ, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ ဟောတိ, သဒ္ဒဟတိ တထာဂတဿ ဗောဓိံ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ; အပ္ပာဗာဓော ဟောတိ အပ္ပာတင်္ကော သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတော နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယ မဇ္ဈိမာယ ပဓာနက္ခမာယ; အသဌော ဟောတိ အမာယာဝီ ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကတ္တာ သတ္ထရိ ဝါ ဝိညူသု ဝါ သဗြဟ္မစာရီသု; အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ [Pg.330] ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု; ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ – ဣမာနိ ခေါ, မဟာရာဇ, ပဉ္စ ပဓာနိယင်္ဂါနိ. စတ္တာရောမေ, မဟာရာဇ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. တေ စဿု ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ; ဧတ္ထ ပန နေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. တေ စဿု ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ; ဧတ္ထ ပန နေသံ, ဘန္တေ, သိယာ ဝိသေသော သိယာ နာနာကရဏ’’န္တိ? ‘‘ဧတ္ထ ခေါ နေသာဟံ, မဟာရာဇ, ပဓာနဝေမတ္တတံ ဝဒါမိ. သေယျထာပိဿု, မဟာရာဇ, ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ သုဒန္တာ သုဝိနီတာ, ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ အဒန္တာ အဝိနီတာ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, ယေ တေ ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ သုဒန္တာ သုဝိနီတာ, အပိ နု တေ ဒန္တာဝ ဒန္တကာရဏံ ဂစ္ဆေယျုံ, ဒန္တာဝ ဒန္တဘူမိံ သမ္ပာပုဏေယျု’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ယေ ပန တေ ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ အဒန္တာ အဝိနီတာ, အပိ နု တေ အဒန္တာဝ ဒန္တကာရဏံ ဂစ္ဆေယျုံ, အဒန္တာဝ ဒန္တဘူမိံ သမ္ပာပုဏေယျုံ, သေယျထာပိ တေ ဒွေ ဟတ္ထိဒမ္မာ ဝါ အဿဒမ္မာ ဝါ ဂေါဒမ္မာ ဝါ သုဒန္တာ သုဝိနီတာ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ယံ တံ သဒ္ဓေန ပတ္တဗ္ဗံ အပ္ပာဗာဓေန အသဌေန အမာယာဝိနာ အာရဒ္ဓဝီရိယေန ပညဝတာ တံ ဝတ အဿဒ္ဓေါ ဗဟွာဗာဓော သဌော မာယာဝီ ကုသီတော ဒုပ္ပညော ပါပုဏိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ.

379. Great king, there are these five factors of striving. What five? Here, great king, a bhikkhu has faith; he believes in the enlightenment of the Tathagata: 'Thus is the Blessed One an Arahant, perfectly self-enlightened, consummate in knowledge and conduct, well-gone, knower of the world, unexcelled trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One.' He is free from illness and affliction, possessing an even digestion that is neither too cold nor too hot but moderate and fit for striving. He is not deceitful and not fraudulent, revealing himself as he truly is to the Teacher or to his wise companions in the holy life. He dwells with aroused persistence for abandoning unwholesome states and for the undertaking of wholesome states; he is strong, of firm exertion, not shirking his duty in regard to wholesome states. He is discerning, endowed with the noble, penetrating discernment that leads to arising and passing away, that leads to the right destruction of suffering. These, great king, are the five factors of striving. There are these four classes, great king: khattiyas, brahmins, vessas, and suddas. If they were endowed with these five factors of striving, it would be for their long-term welfare and happiness." "Lord, there are these four classes—khattiyas, brahmins, vessas, and suddas. If they were endowed with these five factors of striving, would there be any distinction or difference among them in this regard?" "In this, great king, I declare there is a difference in their striving. Suppose, great king, there were two elephants, horses, or oxen that were well-tamed and well-trained, and two elephants, horses, or oxen that were untamed and untrained. What do you think, great king? Would those two elephants, horses, or oxen that were well-tamed and well-trained, being tamed, perform the work of the tamed and reach the domain of the tamed?" "Yes, lord." "But as for those two elephants, horses, or oxen that were untamed and untrained, would they, being untamed, perform the work of the tamed and reach the domain of the tamed, just like those two elephants, horses, or oxen that were well-tamed and well-trained?" "No, lord." "In the same way, great king, that which is to be attained by one with faith, free from illness, not deceitful, not fraudulent, with aroused persistence, and discerning—that one who is faithless, often ill, deceitful, fraudulent, lazy, and undiscerning would attain it—this is not possible."

၃၈၀. ‘‘ဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ; သဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ. စတ္တာရောမေ, ဘန္တေ, ဝဏ္ဏာ – ခတ္တိယာ, ဗြာဟ္မဏာ, ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ. တေ စဿု ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ပဓာနိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ တေ စဿု သမ္မပ္ပဓာနာ; ဧတ္ထ ပန နေသံ, ဘန္တေ, သိယာ ဝိသေသော သိယာ နာနာကရဏ’’န္တိ? ‘‘ဧတ္ထ ခေါ နေသာဟံ, မဟာရာဇ, န ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ ဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တိံ. သေယျထာပိ, မဟာရာဇ, ပုရိသော သုက္ခံ သာကကဋ္ဌံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျ[Pg.331]; အထာပရော ပုရိသော သုက္ခံ သာလကဋ္ဌံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျ; အထာပရော ပုရိသော သုက္ခံ အမ္ဗကဋ္ဌံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျ; အထာပရော ပုရိသော သုက္ခံ ဥဒုမ္ဗရကဋ္ဌံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျ. တံ ကိံ မညသိ, မဟာရာဇ, သိယာ နု ခေါ တေသံ အဂ္ဂီနံ နာနာဒါရုတော အဘိနိဗ္ဗတ္တာနံ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ အစ္စိယာ ဝါ အစ္စိံ, ဝဏ္ဏေန ဝါ ဝဏ္ဏံ, အာဘာယ ဝါ အာဘ’’န္တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မဟာရာဇ, ယံ တံ တေဇံ ဝီရိယာ နိမ္မထိတံ ပဓာနာဘိနိဗ္ဗတ္တံ, နာဟံ တတ္ထ ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ ဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တိ’’န္တိ. ‘‘ဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ; သဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အာဟ. ကိံ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘ကိံ ပန တွံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဒေဝါ’’’တိ? ‘‘ယဒိ ဝါ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝါ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ ယဒိ ဝါ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ’’? ‘‘ယေ တေ, မဟာရာဇ, ဒေဝါ သဗျာဗဇ္ဈာ တေ ဒေဝါ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ, ယေ တေ ဒေဝါ အဗျာဗဇ္ဈာ တေ ဒေဝါ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တ’’န္တိ.

380. “Venerable sir, the Blessed One has spoken of that which has a cause; venerable sir, the Blessed One has spoken of that which is together with its cause. Venerable sir, there are these four castes: warriors, brahmins, merchants, and workers. If they were endowed with these five factors of striving and were possessed of right exertion, would there be any distinction, any difference among them in this regard?” “In this regard, great king, I declare there is no difference whatsoever, that is, between one liberation and another. Suppose, great king, a man, taking dry teak wood, were to produce a fire and bring forth heat; and then another man, taking dry sal wood, were to produce a fire and bring forth heat; and then another man, taking dry mango wood, were to produce a fire and bring forth heat; and then another man, taking dry fig wood, were to produce a fire and bring forth heat. What do you think, great king? Among those fires produced from different kinds of wood, would there be any difference whatsoever with respect to flame from flame, color from color, or radiance from radiance?” “No, venerable sir.” “In the same way, great king, with regard to that radiance which is churned out by energy and produced by striving, I declare there is no difference whatsoever—that is, between one liberation and another.” “Venerable sir, the Blessed One has spoken of that which has a cause; venerable sir, the Blessed One has spoken of that which is together with its cause. But, venerable sir, do devas exist?” “Why, great king, do you say this: ‘But, venerable sir, do devas exist?’” “It is whether, venerable sir, those devas are returners to this state or non-returners to this state.” “Great king, those devas who are afflicted are returners to this state; those devas who are unafflicted are non-returners to this state.”

၃၈၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဝိဋ္ဋူဘော သေနာပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယေ တေ, ဘန္တေ, ဒေဝါ သဗျာဗဇ္ဈာ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ တေ ဒေဝါ, ယေ တေ ဒေဝါ အဗျာဗဇ္ဈာ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ တေ ဒေဝေ တမှာ ဌာနာ စာဝေဿန္တိ ဝါ ပဗ္ဗာဇေဿန္တိ ဝါ’’တိ?

381. When this was said, General Viṭṭūbha said this to the Blessed One: “Venerable sir, will those devas who are afflicted and are returners to this state cause those devas who are unafflicted and are non-returners to this state to move from that place or banish them?”

အထ ခေါ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ ဝိဋဋူဘော သေနာပတိ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ပုတ္တော; အဟံ ဘဂဝတော ပုတ္တော. အယံ ခေါ ကာလော ယံ ပုတ္တော ပုတ္တေန မန္တေယျာ’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဝိဋဋူဘံ သေနာပတိံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ, သေနာပတိ, တံ ယေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ; ယထာ တေ ခမေယျ တထာ နံ ဗျာကရေယျာသိ. တံ ကိံ မညသိ, သေနာပတိ, ယာဝတာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဝိဇိတံ ယတ္ထ စ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, ပဟောတိ တတ္ထ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပုညဝန္တံ ဝါ အပုညဝန္တံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ အဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ တမှာ ဌာနာ စာဝေတုံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝါ’’တိ? ‘‘ယာဝတာ, ဘော, ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ဝိဇိတံ ယတ္ထ စ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, ပဟောတိ တတ္ထ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော [Pg.332] သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပုညဝန္တံ ဝါ အပုညဝန္တံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ အဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ တမှာ ဌာနာ စာဝေတုံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝါ’’တိ.

Then this thought occurred to the Venerable Ānanda: “This General Viṭaṭūbha is the son of King Pasenadi of Kosala, and I am the son of the Blessed One. This is the time for a son to confer with a son.” Then the Venerable Ānanda addressed General Viṭaṭūbha: “In that case, General, I will question you in return on this very matter. As it seems fitting to you, so you should explain it. What do you think, General? Insofar as the territory of King Pasenadi of Kosala extends, and where King Pasenadi of Kosala exercises sovereignty and dominion, is King Pasenadi of Kosala able there to cause a recluse or a brahmin—whether meritorious or demeritorious, whether living the holy life or not living the holy life—to move from that place or to banish them?” “Sir, insofar as the territory of King Pasenadi of Kosala extends, and where King Pasenadi of Kosala exercises sovereignty and dominion, King Pasenadi of Kosala is able there to cause a recluse or a brahmin—whether meritorious or demeritorious, whether living the holy life or not living the holy life—to move from that place or to banish them.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, သေနာပတိ, ယာဝတာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အဝိဇိတံ ယတ္ထ စ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော န ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, တတ္ထ ပဟောတိ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပုညဝန္တံ ဝါ အပုညဝန္တံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ အဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ တမှာ ဌာနာ စာဝေတုံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝါ’’တိ? ‘‘ယာဝတာ, ဘော, ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အဝိဇိတံ ယတ္ထ စ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော န ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, န တတ္ထ ပဟောတိ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပုညဝန္တံ ဝါ အပုညဝန္တံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ အဗြဟ္မစရိယဝန္တံ ဝါ တမှာ ဌာနာ စာဝေတုံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝါ’’တိ.

“What do you think, General? Insofar as the territory not conquered by King Pasenadi of Kosala extends, and where King Pasenadi of Kosala does not exercise sovereignty and dominion, is King Pasenadi of Kosala able there to cause a recluse or a brahmin—whether meritorious or demeritorious, whether living the holy life or not living the holy life—to move from that place or to banish them?” “Sir, insofar as the territory not conquered by King Pasenadi of Kosala extends, and where King Pasenadi of Kosala does not exercise sovereignty and dominion, King Pasenadi of Kosala is not able there to cause a recluse or a brahmin—whether meritorious or demeritorious, whether living the holy life or not living the holy life—to move from that place or to banish them.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, သေနာပတိ, သုတာ တေ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော. သုတာ မေ ဒေဝါ တာဝတိံသာ. ဣဓာပိ ဘောတာ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန သုတာ ဒေဝါ တာဝတိံသာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, သေနာပတိ, ပဟောတိ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဒေဝေ တာဝတိံသေ တမှာ ဌာနာ စာဝေတုံ ဝါ ပဗ္ဗာဇေတုံ ဝါ’’တိ? ‘‘ဒဿနမ္ပိ, ဘော, ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဒေဝေ တာဝတိံသေ နပ္ပဟောတိ, ကုတော ပန တမှာ ဌာနာ စာဝေဿတိ ဝါ ပဗ္ဗာဇေဿတိ ဝါ’’တိ? ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, သေနာပတိ, ယေ တေ ဒေဝါ သဗျာဗဇ္ဈာ အာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ တေ ဒေဝါ, ယေ တေ ဒေဝါ အဗျာဗဇ္ဈာ အနာဂန္တာရော ဣတ္ထတ္တံ တေ ဒေဝေ ဒဿနာယပိ နပ္ပဟောန္တိ; ကုတော ပန တမှာ ဌာနာ စာဝေဿန္တိ ဝါ ပဗ္ဗာဇေဿန္တိ ဝါ’’တိ?

“What do you think, General, have you heard of the Tāvatiṃsa devas?” “Yes, sir. I have heard of the Tāvatiṃsa devas. And the noble King Pasenadi of Kosala has also heard of the Tāvatiṃsa devas.” “What do you think, General? Is King Pasenadi of Kosala able to cause the Tāvatiṃsa devas to move from that place or to banish them?” “Sir, King Pasenadi of Kosala is not even able to see the Tāvatiṃsa devas, so how could he cause them to move from that place or banish them?” “In the same way, General, those devas who are afflicted and are returners to this state are not even able to see those devas who are unafflicted and are non-returners to this state. How then could they cause them to move from that place or banish them?”

၃၈၂. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကောနာမော အယံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘အာနန္ဒော နာမ, မဟာရာဇာ’’တိ. ‘‘အာနန္ဒော ဝတ, ဘော, အာနန္ဒရူပေါ ဝတ, ဘော! ဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာဟ; သဟေတုရူပံ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာဟ. ကိံ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဗြဟ္မာ’’တိ? ‘‘ကိံ ပန တွံ, မဟာရာဇ, ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဗြဟ္မာ’’’တိ? ‘‘ယဒိ ဝါ သော, ဘန္တေ, ဗြဟ္မာ အာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တံ, ယဒိ ဝါ အနာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တ’’န္တိ? ‘‘ယော သော, မဟာရာဇ, ဗြဟ္မာ သဗျာဗဇ္ဈော သော ဗြဟ္မာ အာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တံ, ယော သော ဗြဟ္မာ အဗျာဗဇ္ဈော သော ဗြဟ္မာ အနာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ အညတရော ပုရိသော ရာဇာနံ ပသေနဒိံ [Pg.333] ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သဉ္ဇယော, မဟာရာဇ, ဗြာဟ္မဏော အာကာသဂေါတ္တော အာဂတော’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သဉ္ဇယံ ဗြာဟ္မဏံ အာကာသဂေါတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကော နု ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမံ ကထာဝတ္ထုံ ရာဇန္တေပုရေ အဗ္ဘုဒါဟာသီ’’တိ? ‘‘ဝိဋဋူဘော, မဟာရာဇ, သေနာပတီ’’တိ. ဝိဋဋူဘော သေနာပတိ ဧဝမာဟ – ‘‘သဉ္ဇယော, မဟာရာဇ, ဗြာဟ္မဏော အာကာသဂေါတ္တော’’တိ. အထ ခေါ အညတရော ပုရိသော ရာဇာနံ ပသေနဒိံ ကောသလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယာနကာလော, မဟာရာဇာ’’တိ.

382. Then King Pasenadi of Kosala said to the Blessed One: 'Venerable Sir, what is the name of this bhikkhu?' 'His name is Ānanda, great king.' 'Indeed, sirs, he is a delight! Indeed, sirs, his nature is delightful! Venerable Sir, the Venerable Ānanda has spoken what is causal in nature; Venerable Sir, the Venerable Ānanda has spoken with sound reasoning. But, Venerable Sir, does Brahmā exist?' 'Why, great king, do you say thus: "But, Venerable Sir, does Brahmā exist?"' 'Venerable Sir, is that Brahmā one who will return to this state of existence, or one who will not return to this state of existence?' 'Great king, that Brahmā who is subject to affliction is one who will return to this state of existence; that Brahmā who is not subject to affliction is one who will not return to this state of existence.' Then a certain man said to King Pasenadi of Kosala: 'Great king, the brahmin Sañjaya of the Ākāsagotta clan has arrived.' Then King Pasenadi of Kosala said to the brahmin Sañjaya of the Ākāsagotta clan: 'Who, brahmin, brought up this topic of conversation in the inner royal palace?' 'It was General Viṭaṭūbha, great king.' General Viṭaṭūbha said: 'It was Sañjaya, the brahmin of the Ākāsagotta clan, great king.' Then a certain man said to King Pasenadi of Kosala: 'It is time to depart, great king.'

အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သဗ္ဗညုတံ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ အပုစ္ဆိမှာ, သဗ္ဗညုတံ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ. စာတုဝဏ္ဏိသုဒ္ဓိံ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ အပုစ္ဆိမှာ, စာတုဝဏ္ဏိသုဒ္ဓိံ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ. အဓိဒေဝေ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ အပုစ္ဆိမှာ, အဓိဒေဝေ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ. အဓိဗြဟ္မာနံ မယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ အပုစ္ဆိမှာ, အဓိဗြဟ္မာနံ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ. ယံ ယဒေဝ စ မယံ ဘဂဝန္တံ အပုစ္ဆိမှာ တံ တဒေဝ ဘဂဝါ ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ, တေန စမှာ အတ္တမနာ. ဟန္ဒ, စ ဒါနိ မယံ, ဘန္တေ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, မဟာရာဇ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမီတိ.

Then King Pasenadi of Kosala said to the Blessed One: 'Venerable Sir, we asked the Blessed One about omniscience, and the Blessed One explained omniscience; and that is both pleasing and acceptable to us, and by it we are gladdened. Venerable Sir, we asked the Blessed One about the purity of the four castes, and the Blessed One explained the purity of the four castes; and that is both pleasing and acceptable to us, and by it we are gladdened. Venerable Sir, we asked the Blessed One about the supreme devas, and the Blessed One explained the supreme devas; and that is both pleasing and acceptable to us, and by it we are gladdened. Venerable Sir, we asked the Blessed One about the supreme Brahmā, and the Blessed One explained the supreme Brahmā; and that is both pleasing and acceptable to us, and by it we are gladdened. And whatever we asked the Blessed One, that very thing the Blessed One explained; and that is both pleasing and acceptable to us, and by it we are gladdened. And now, Venerable Sir, we shall depart; we have many duties and much to do.' 'Great king, you may do so at the time you deem fit.' Then King Pasenadi of Kosala, having greatly delighted in and rejoiced at the Blessed One's words, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping his right side toward him, and departed.

ကဏ္ဏကတ္ထလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

The tenth, the Kaṇṇakatthala Sutta, is concluded.

ရာဇဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော စတုတ္ထော.

The fourth, the Chapter on Kings, is concluded.

တဿုဒ္ဒါနံ –

The summary:

ဃဋိကာရော ရဋ္ဌပါလော, မဃဒေဝေါ မဓုရိယံ;

ဗောဓိ အင်္ဂုလိမာလော စ, ပိယဇာတံ ဗာဟိတိကံ;

ဓမ္မစေတိယသုတ္တဉ္စ, ဒသမံ ကဏ္ဏကတ္ထလံ.

Ghaṭikāra, Raṭṭhapāla, Maghadeva, Madhurā; Bodhi and Aṅgulimāla, Piyajāta, Bāhitika; the Dhammacetiya Sutta, and the tenth, Kaṇṇakatthala.

၅. ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ

5. The Brahmin Chapter

၁. ဗြဟ္မာယုသုတ္တံ

The Brahmāyu Sutta

၃၈၃. ဧဝံ [Pg.334] မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဝိဒေဟေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော မိထိလာယံ ပဋိဝသတိ ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ဝီသဝဿသတိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. အဿောသိ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော – ‘‘သမဏော ခလု ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝိဒေဟေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’’တိ.

Thus have I heard. At one time the Blessed One was traveling in the Videha country with a large Saṅgha of bhikkhus, with five hundred bhikkhus. Now at that time, the brahmin Brahmāyu was living in Mithilā. He was old, aged, burdened with years, advanced in life, and had come to the last stage; he was one hundred and twenty years old. He was a master of the three Vedas with their vocabularies, ritual texts, phonology, and etymology, and with history as the fifth; he was a philologist and grammarian, and was perfectly versed in cosmology and the marks of a great man. The brahmin Brahmāyu heard: “The ascetic Gotama, it seems, a Sakyan son who has gone forth from the Sakyan clan, is traveling in the Videha country with a large Saṅgha of bhikkhus, with five hundred bhikkhus. Now regarding that venerable Gotama, such a good report has spread: ‘That Blessed One is an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Well-Farer, knower of the world, unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One.’ He, having realized it for himself with direct knowledge, makes known this world with its devas, its Māras, and its Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans. He teaches the Dhamma which is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing; he reveals the holy life that is perfectly complete and pure. It is good, indeed, to see such Arahants.”

၃၈၄. တေန ခေါ ပန သမယေန ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ အန္တေဝါသီ ဟောတိ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥတ္တရံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘အယံ, တာတ ဥတ္တရ, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝိဒေဟေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ…ပေ… သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ [Pg.335] ဟောတီ’တိ. ဧဟိ တွံ, တာတ ဥတ္တရ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဇာနာဟိ ယဒိ ဝါ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ တထာ သန္တံယေဝ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော, ယဒိ ဝါ နော တထာ; ယဒိ ဝါ သော ဘဝံ ဂေါတမော တာဒိသော, ယဒိ ဝါ န တာဒိသော. တထာ မယံ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဝေဒိဿာမာ’’တိ. ‘‘ယထာ ကထံ ပနာဟံ, ဘော, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဇာနိဿာမိ ယဒိ ဝါ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ တထာ သန္တံယေဝ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော, ယဒိ ဝါ နော တထာ; ယဒိ ဝါ သော ဘဝံ ဂေါတမော တာဒိသော, ယဒိ ဝါ န တာဒိသော’’တိ. ‘‘အာဂတာနိ ခေါ, တာတ ဥတ္တရ, အမှာကံ မန္တေသု ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ ဒွေယေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ. သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ ဘဝန္တိ, သေယျထိဒံ – စက္ကရတနံ, ဟတ္ထိရတနံ, အဿရတနံ, မဏိရတနံ, ဣတ္ထိရတနံ, ဂဟပတိရတနံ, ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ. သစေ ခေါ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ. အဟံ ခေါ ပန, တာတ ဥတ္တရ, မန္တာနံ ဒါတာ; တွံ မန္တာနံ ပဋိဂ္ဂဟေတာ’’တိ.

384. Now at that time, the brahmin Brahmāyu had a student, a young man named Uttara, who was a master of the three Vedas with their vocabularies, ritual texts, phonology, and etymology, and history as the fifth; he was a philologist and grammarian, and was perfectly versed in cosmology and the marks of a great man. Then the brahmin Brahmāyu addressed the young man Uttara: ‘Dear Uttara, this ascetic Gotama, a Sakyan son who has gone forth from the Sakyan clan, is traveling in the Videha country with a large Saṅgha of bhikkhus, with five hundred bhikkhus. Now regarding that venerable Gotama, such a good report has spread: “That Blessed One is an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One... It is good, indeed, to see such Arahants.” Come, dear Uttara, go to where the ascetic Gotama is. Having gone, find out about the ascetic Gotama: whether the good report that has spread about the venerable Gotama is true or not, and whether the venerable Gotama is like that or not. In this way, we will come to know about that venerable Gotama.’ ‘But how, sir, shall I know about that venerable Gotama: whether the good report that has spread about him is true or not, and whether the venerable Gotama is like that or not?’ ‘Dear Uttara, in our sacred texts have come down the thirty-two marks of a great man, and for a great man endowed with them, only two destinies are possible, no other. If he lives the household life, he becomes a wheel-turning monarch, a righteous king of the Dhamma, a conqueror of the four quarters, who has established the security of his country and possesses the seven treasures. These are his seven treasures: the wheel-treasure, the elephant-treasure, the horse-treasure, the jewel-treasure, the woman-treasure, the householder-treasure, and the counselor-treasure as the seventh. He has more than a thousand sons who are brave, heroic in form, crushers of enemy armies. He dwells having conquered this earth to its ocean boundaries, without rod or weapon, by means of the Dhamma. But if he goes forth from the household life into homelessness, he becomes an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, who has drawn back the veil in the world. And I, dear Uttara, am the giver of the sacred texts; you are the receiver.’

၃၈၅. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဝိဒေဟေသု ယေန ဘဂဝါ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ သမန္နေသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဘုယျေန ထပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဿတိ ခေါ မေ အယံ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ[Pg.336], ယေဘုယျေန ထပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ ယထာ အဒ္ဒသ ဥတ္တရော မာဏဝေါ ဘဂဝတော ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဇိဝှံ နိန္နာမေတွာ ဥဘောပိ ကဏ္ဏသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ ; ဥဘောပိ နာသိကသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ; ကေဝလမ္ပိ နလာဋမဏ္ဍလံ ဇိဝှာယ ဆာဒေသိ. အထ ခေါ ဥတ္တရဿ မာဏဝဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သမန္နာဂတော ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ. ယံနူနာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ အနုဗန္ဓေယျံ, ဣရိယာပထမဿ ပဿေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ သတ္တမာသာနိ ဘဂဝန္တံ အနုဗန္ဓိ ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

385. The young man Uttara assented to the brahmin Brahmāyu, saying, 'Very well, venerable sir.' Rising from his seat, he paid homage to the brahmin Brahmāyu, circumambulated him respectfully, and set out on a journey in the Videha country to where the Blessed One was. Traveling in stages, he approached the Blessed One. Having approached, he exchanged joyful greetings with the Blessed One. After concluding the joyful and memorable talk, he sat down to one side. Seated to one side, the young man Uttara investigated the Blessed One’s body for the thirty-two marks of a great man. Indeed, the young man Uttara saw on the Blessed One’s body the thirty-two marks of a great man, for the most part, excepting two. Regarding two of the marks of a great man, he was doubtful, uncertain, could not decide, and was not satisfied: regarding the male organ concealed in a sheath and the long, broad tongue. Then this thought occurred to the Blessed One: 'This young man Uttara sees on my body the thirty-two marks of a great man, for the most part, excepting two. Regarding two of the marks of a great man, he is doubtful, uncertain, could not decide, and is not satisfied: regarding the male organ concealed in a sheath and the long, broad tongue.' Then the Blessed One performed such a feat of psychic power that the young man Uttara saw the Blessed One’s male organ concealed in a sheath. Then, the Blessed One, having extended his tongue, touched and stroked both ear orifices, touched and stroked both nostril orifices, and covered the entire orb of his forehead with his tongue. Then this thought occurred to the young man Uttara: 'The ascetic Gotama is indeed endowed with the thirty-two marks of a great man. Let me now follow the ascetic Gotama and observe his deportment.' Then, for seven months, the young man Uttara followed the Blessed One like an inseparable shadow.

၃၈၆. အထ ခေါ ဥတ္တရော မာဏဝေါ သတ္တန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန ဝိဒေဟေသု ယေန မိထိလာ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန မိထိလာ ယေန ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဥတ္တရံ မာဏဝံ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ, တာတ ဥတ္တရ, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ တထာ သန္တံယေဝ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော, နော အညထာ? ကစ္စိ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော တာဒိသော, နော အညာဒိသော’’တိ? ‘‘တထာ သန္တံယေဝ, ဘော, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော, နော အညထာ; တာဒိသောဝ သော ဘဝံ ဂေါတမော, နော အညာဒိသော. သမန္နာဂတော စ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ.

386. Then, after the passing of seven months, the young man Uttara set out on a journey in the Videha country towards Mithilā. Traveling in stages, he approached Mithilā, where the brahmin Brahmāyu was. Having approached, he paid homage to the brahmin Brahmāyu and sat down to one side. To the young man Uttara, who was seated to one side, the brahmin Brahmāyu said this: 'Is it so, dear Uttara, that the fame of the venerable Gotama has arisen based on his actual qualities, and not otherwise? And is the venerable Gotama indeed like that, and not different?' 'Indeed, venerable sir, the fame of the venerable Gotama has arisen based on his actual qualities, and not otherwise. The venerable Gotama is indeed like that, and not different. And the venerable Gotama is endowed with the thirty-two marks of a great man.'

‘‘သုပ္ပတိဋ္ဌိတပါဒေါ ခေါ ပန ဘဝံ ဂေါတမော; ဣဒမ္ပိ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

Indeed, the venerable Gotama has well-placed feet. This, too, of the venerable Gotama, is a mark of a great man.

‘‘ဟေဋ္ဌာ ခေါ ပန တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒတလေသု စက္ကာနိ ဇာတာနိ သဟဿာရာနိ သနေမိကာနိ သနာဘိကာနိ သဗ္ဗာကာရပရိပူရာနိ…

Indeed, on the soles of the venerable Gotama's feet, wheels have appeared with a thousand spokes, with rims and hubs, complete in every aspect.

‘‘အာယတပဏှိ [Pg.337] ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has long heels.

‘‘ဒီဃင်္ဂုလိ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has long fingers and toes.

‘‘မုဒုတလုနဟတ္ထပါဒေါ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has soft and tender palms and soles.

‘‘ဇာလဟတ္ထပါဒေါ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has webbed hands and feet.

‘‘ဥဿင်္ခပါဒေါ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has high insteps.

‘‘ဧဏိဇင်္ဃော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has shanks like those of an Eṇī deer.

‘‘ဌိတကော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော အနောနမန္တော ဥဘောဟိ ပါဏိတလေဟိ ဇဏ္ဏုကာနိ ပရိမသတိ ပရိမဇ္ဇတိ…

Indeed, the venerable Gotama, while standing and without bending, can touch and stroke his knees with both palms.

‘‘ကောသောဟိတဝတ္ထဂုယှော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has his male organ concealed in a sheath.

‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစော…

Indeed, the venerable Gotama has a golden complexion, his skin like burnished gold.

‘‘သုခုမစ္ဆဝိ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော. သုခုမတ္တာ ဆဝိယာ ရဇောဇလ္လံ ကာယေ န ဥပလိမ္ပတိ…

Indeed, the venerable Gotama has fine skin. Because of the fineness of his skin, dust and dirt do not adhere to his body.

‘‘ဧကေကလောမော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော; ဧကေကာနိ လောမာနိ လောမကူပေသု ဇာတာနိ…

Indeed, the venerable Gotama has one hair per pore; single hairs grow in each hair follicle.

‘‘ဥဒ္ဓဂ္ဂလောမော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော; ဥဒ္ဓဂ္ဂါနိ လောမာနိ ဇာတာနိ နီလာနိ အဉ္ဇနဝဏ္ဏာနိ ကုဏ္ဍလာဝဋ္ဋာနိ ဒက္ခိဏာဝဋ္ဋကဇာတာနိ…

Indeed, the venerable Gotama has body-hairs that grow upwards; the hairs that grow are directed upwards, are blue-black like collyrium, curled in rings, and turn to the right.

‘‘ဗြဟ္မုဇုဂတ္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has a body as straight as Brahmā's.

‘‘သတ္တုဿဒေါ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has seven convexities.

‘‘သီဟပုဗ္ဗဒ္ဓကာယော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has the front half of his body like a lion's.

‘‘စိတန္တရံသော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has the space between his shoulders well-filled.

‘‘နိဂြောဓပရိမဏ္ဍလော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော; ယာဝတကွဿ ကာယော တာဝတကွဿ ဗျာမော, ယာဝတကွဿ ဗျာမော တာဝတကွဿ ကာယော…

Indeed, the venerable Gotama has the proportions of a banyan tree: his height is equal to his arm-span, and his arm-span is equal to his height.

‘‘သမဝဋ္ဋက္ခန္ဓော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has an evenly rounded neck.

‘‘ရသဂ္ဂသဂ္ဂီ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has a supreme faculty of taste.

‘‘သီဟဟနု [Pg.338] ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has a jaw like a lion's.

‘‘စတ္တာလီသဒန္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has forty teeth.

‘‘သမဒန္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has even teeth.

‘‘အဝိရဠဒန္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has teeth without gaps.

‘‘သုသုက္ကဒါဌော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has brilliant white canine teeth.

‘‘ပဟူတဇိဝှော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has a long and broad tongue.

‘‘ဗြဟ္မဿရော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော ကရဝိကဘာဏီ…

Indeed, the venerable Gotama has a voice like Brahmā's, with the melodious call of the Karavīka bird.

‘‘အဘိနီလနေတ္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has deep blue eyes.

‘‘ဂေါပခုမော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော…

Indeed, the venerable Gotama has eyelashes like those of a calf.

‘‘ဥဏ္ဏာ ခေါ ပနဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ဘမုကန္တရေ ဇာတာ ဩဒါတာ မုဒုတူလသန္နိဘာ…

Indeed, an ūrṇā has grown between the venerable Gotama's eyebrows, white and soft like cotton wool.

‘‘ဥဏှီသသီသော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော; ဣဒမ္ပိ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ မဟာပုရိသဿ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဘဝတိ.

Indeed, the venerable Gotama has a head like a royal turban. This, too, of the venerable Gotama, is a mark of a great man.

‘‘ဣမေဟိ ခေါ, ဘော, သော ဘဝံ ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော.

Indeed, sirs, that venerable Gotama is endowed with these thirty-two marks of a great man.

၃၈၇. ‘‘ဂစ္ဆန္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော ဒက္ခိဏေနေဝ ပါဒေန ပဌမံ ပက္ကမတိ. သော နာတိဒူရေ ပါဒံ ဥဒ္ဓရတိ, နာစ္စာသန္နေ ပါဒံ နိက္ခိပတိ; သော နာတိသီဃံ ဂစ္ဆတိ, နာတိသဏိကံ ဂစ္ဆတိ; န စ အဒ္ဒုဝေန အဒ္ဒုဝံ သံဃဋ္ဋေန္တော ဂစ္ဆတိ, န စ ဂေါပ္ဖကေန ဂေါပ္ဖကံ သံဃဋ္ဋေန္တော ဂစ္ဆတိ. သော ဂစ္ဆန္တော န သတ္ထိံ ဥန္နာမေတိ, န သတ္ထိံ ဩနာမေတိ; န သတ္ထိံ သန္နာမေတိ, န သတ္ထိံ ဝိနာမေတိ. ဂစ္ဆတော ခေါ ပန တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ အဓရကာယောဝ ဣဉ္ဇတိ, န စ ကာယဗလေန ဂစ္ဆတိ. အပလောကေန္တော ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော သဗ္ဗကာယေနေဝ အပလောကေတိ; သော န ဥဒ္ဓံ ဥလ္လောကေတိ, န အဓော ဩလောကေတိ; န စ ဝိပေက္ခမာနော ဂစ္ဆတိ, ယုဂမတ္တဉ္စ ပေက္ခတိ; တတော စဿ ဥတ္တရိ အနာဝဋံ ဉာဏဒဿနံ ဘဝတိ. သော အန္တရဃရံ ပဝိသန္တော န ကာယံ ဥန္နာမေတိ[Pg.339], န ကာယံ ဩနာမေတိ; န ကာယံ သန္နာမေတိ, န ကာယံ ဝိနာမေတိ. သော နာတိဒူရေ နာစ္စာသန္နေ အာသနဿ ပရိဝတ္တတိ, န စ ပါဏိနာ အာလမ္ဗိတွာ အာသနေ နိသီဒတိ, န စ အာသနသ္မိံ ကာယံ ပက္ခိပတိ. သော အန္တရဃရေ နိသိန္နော သမာနော န ဟတ္ထကုက္ကုစ္စံ အာပဇ္ဇတိ, န ပါဒကုက္ကုစ္စံ အာပဇ္ဇတိ; န အဒ္ဒုဝေန အဒ္ဒုဝံ အာရောပေတွာ နိသီဒတိ; န စ ဂေါပ္ဖကေန ဂေါပ္ဖကံ အာရောပေတွာ နိသီဒတိ; န စ ပါဏိနာ ဟနုကံ ဥပဒဟိတွာ နိသီဒတိ. သော အန္တရဃရေ နိသိန္နော သမာနော န ဆမ္ဘတိ န ကမ္ပတိ န ဝေဓတိ န ပရိတဿတိ. သော အဆမ္ဘီ အကမ္ပီ အဝေဓီ အပရိတဿီ ဝိဂတလောမဟံသော. ဝိဝေကဝတ္တော စ သော ဘဝံ ဂေါတမော အန္တရဃရေ နိသိန္နော ဟောတိ. သော ပတ္တောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တော န ပတ္တံ ဥန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဩနာမေတိ; န ပတ္တံ သန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဝိနာမေတိ. သော ပတ္တောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ နာတိထောကံ နာတိဗဟုံ. သော န ခုလုခုလုကာရကံ ပတ္တံ ဓောဝတိ, န သမ္ပရိဝတ္တကံ ပတ္တံ ဓောဝတိ, န ပတ္တံ ဘူမိယံ နိက္ခိပိတွာ ဟတ္ထေ ဓောဝတိ; ဟတ္ထေသု ဓောတေသု ပတ္တော ဓောတော ဟောတိ, ပတ္တေ ဓောတေ ဟတ္ထာ ဓောတာ ဟောန္တိ. သော ပတ္တောဒကံ ဆဍ္ဍေတိ နာတိဒူရေ နာစ္စာသန္နေ, န စ ဝိစ္ဆဍ္ဍယမာနော. သော ဩဒနံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တော န ပတ္တံ ဥန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဩနာမေတိ; န ပတ္တံ သန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဝိနာမေတိ. သော ဩဒနံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ နာတိထောကံ နာတိဗဟုံ. ဗျဉ္ဇနံ ခေါ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ဗျဉ္ဇနမတ္တာယ အာဟာရေတိ, န စ ဗျဉ္ဇနေန အာလောပံ အတိနာမေတိ. ဒွတ္တိက္ခတ္တုံ ခေါ ဘဝံ ဂေါတမော မုခေ အာလောပံ သမ္ပရိဝတ္တေတွာ အဇ္ဈောဟရတိ; န စဿ ကာစိ ဩဒနမိဉ္ဇာ အသမ္ဘိန္နာ ကာယံ ပဝိသတိ, န စဿ ကာစိ ဩဒနမိဉ္ဇာ မုခေ အဝသိဋ္ဌာ ဟောတိ; အထာပရံ အာလောပံ ဥပနာမေတိ. ရသပဋိသံဝေဒီ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော အာဟာရံ အာဟာရေတိ, နော စ ရသရာဂပဋိသံဝေဒီ.

387. Indeed, when that venerable Gotama walks, he steps forward with his right foot first. He does not lift his foot too far, nor place it too near. He walks neither too fast nor too slow. He does not walk with knee striking against knee, nor with ankle striking against ankle. When walking, he does not raise his thigh, nor lower his thigh, nor draw his thigh in, nor thrust his thigh out. When that venerable Gotama walks, only his lower body moves; he does not walk by swaying his body. When looking around, that venerable Gotama looks around with his whole body. He does not look upward, nor does he look downward. He does not go along looking about, but looks a yoke’s length ahead; and beyond that, his knowledge and vision is unobstructed. When entering a house, he does not raise his body, nor lower his body, nor hunch his body, nor arch his body. He turns neither too far from nor too near to a seat. He does not sit down supporting himself with his hand, nor does he throw his body onto the seat. When seated indoors, he does not fidget with his hands, nor does he fidget with his feet. He does not sit with one knee placed upon the other, nor with one ankle placed upon the other. He does not sit supporting his chin with his hand. When seated indoors, that venerable Gotama is not startled, does not tremble, does not shake, and is not agitated. He is without fear, unshaken, untrembling, not agitated, and the hair of his body does not stand on end. And that venerable Gotama, when seated indoors, has his mind inclined to seclusion. When receiving water for his bowl, he does not raise the bowl, nor lower the bowl, nor incline the bowl inwards, nor incline the bowl outwards. He receives the bowl-water in a quantity that is neither too little nor too much. He does not wash the bowl making a ‘khulu-khulu’ sound, nor does he wash the bowl by turning it over and over. He does not place the bowl on the ground to wash his hands; when the hands are washed, the bowl is washed, and when the bowl is washed, the hands are washed. He discards the bowl-water neither too far nor too near, and not by scattering it. When receiving rice, he does not raise the bowl, nor lower the bowl, nor incline the bowl inwards, nor incline the bowl outwards. He receives the rice in a quantity that is neither too little nor too much. The venerable Gotama partakes of the curry in proportion to the rice, and does not let the curry overwhelm the mouthful. The venerable Gotama turns the mouthful over in his mouth two or three times before swallowing. No unbroken grain of rice enters his body, and no grain of rice remains in his mouth when he brings forward the next mouthful. Indeed, that venerable Gotama partakes of food experiencing the taste, but not experiencing craving for the taste.

‘‘အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ခေါ ပန သော ဘဝံ ဂေါတမော အာဟာရံ အာဟာရေတိ – နေဝ ဒဝါယ, န မဒါယ န မဏ္ဍနာယ န ဝိဘူသနာယ, ယာဝဒေဝ ဣမဿ ကာယဿ ဌိတိယာ ယာပနာယ, ဝိဟိံသူပရတိယာ ဗြဟ္မစရိယာနုဂ္ဂဟာယ – ‘ဣတိ ပုရာဏဉ္စ ဝေဒနံ ပဋိဟင်္ခါမိ နဝဉ္စ ဝေဒနံ န ဥပ္ပာဒေဿာမိ, ယာတြာ စ မေ ဘဝိဿတိ အနဝဇ္ဇတာ စ ဖာသုဝိဟာရော စာ’တိ[Pg.340]. သော ဘုတ္တာဝီ ပတ္တောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တော န ပတ္တံ ဥန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဩနာမေတိ; န ပတ္တံ သန္နာမေတိ, န ပတ္တံ ဝိနာမေတိ. သော ပတ္တောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ နာတိထောကံ နာတိဗဟုံ. သော န ခုလုခုလုကာရကံ ပတ္တံ ဓောဝတိ, န သမ္ပရိဝတ္တကံ ပတ္တံ ဓောဝတိ, န ပတ္တံ ဘူမိယံ နိက္ခိပိတွာ ဟတ္ထေ ဓောဝတိ; ဟတ္ထေသု ဓောတေသု ပတ္တော ဓောတော ဟောတိ, ပတ္တေ ဓောတေ ဟတ္ထာ ဓောတာ ဟောန္တိ. သော ပတ္တောဒကံ ဆဍ္ဍေတိ နာတိဒူရေ နာစ္စာသန္နေ, န စ ဝိစ္ဆဍ္ဍယမာနော. သော ဘုတ္တာဝီ န ပတ္တံ ဘူမိယံ နိက္ခိပတိ နာတိဒူရေ နာစ္စာသန္နေ, န စ အနတ္ထိကော ပတ္တေန ဟောတိ, န စ အတိဝေလာနုရက္ခီ ပတ္တသ္မိံ. သော ဘုတ္တာဝီ မုဟုတ္တံ တုဏှီ နိသီဒတိ, န စ အနုမောဒနဿ ကာလမတိနာမေတိ. သော ဘုတ္တာဝီ အနုမောဒတိ, န တံ ဘတ္တံ ဂရဟတိ, န အညံ ဘတ္တံ ပဋိကင်္ခတိ; အညဒတ္ထု ဓမ္မိယာ ကထာယ တံ ပရိသံ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ. သော တံ ပရိသံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမတိ. သော နာတိသီဃံ ဂစ္ဆတိ, နာတိသဏိကံ ဂစ္ဆတိ, န စ မုစ္စိတုကာမော ဂစ္ဆတိ; န စ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ကာယေ စီဝရံ အစ္စုက္ကဋ္ဌံ ဟောတိ န စ အစ္စောက္ကဋ္ဌံ, န စ ကာယသ္မိံ အလ္လီနံ န စ ကာယသ္မာ အပကဋ္ဌံ; န စ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ကာယမှာ ဝါတော စီဝရံ အပဝဟတိ; န စ တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ကာယေ ရဇောဇလ္လံ ဥပလိမ္ပတိ. သော အာရာမဂတော နိသီဒတိ ပညတ္တေ အာသနေ. နိသဇ္ဇ ပါဒေ ပက္ခာလေတိ; န စ သော ဘဝံ ဂေါတမော ပါဒမဏ္ဍနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. သော ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော နေဝ အတ္တဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ပရဗျာဗာဓာယ စေတေတိ, န ဥဘယဗျာဗာဓာယ စေတေတိ; အတ္တဟိတပရဟိတဥဘယဟိတသဗ္ဗလောကဟိတမေဝ သော ဘဝံ ဂေါတမော စိန္တေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ. သော အာရာမဂတော ပရိသတိ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, န တံ ပရိသံ ဥဿာဒေတိ, န တံ ပရိသံ အပသာဒေတိ; အညဒတ္ထု ဓမ္မိယာ ကထာယ တံ ပရိသံ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ.

Indeed, the venerable Gotama partakes of food endowed with eight factors: not for amusement, not for intoxication, not for beautification, not for adornment, but only for the maintenance and sustenance of this body, for the cessation of discomfort, and for the support of the holy life, thinking: ‘Thus I shall ward off old feelings and not allow new feelings to arise, and there will be for me sustenance, blamelessness, and a comfortable abiding.’ Having eaten, while accepting the bowl-rinsing water, he does not raise the bowl up, nor bend it down; he does not bend it inwards, nor bend it outwards. He accepts bowl-rinsing water that is not too little and not too much. He does not wash the bowl making a ‘khulukhulu’ sound, nor does he wash the bowl turning it over and over, nor does he place the bowl on the ground to wash his hands; when the hands are washed, the bowl is washed, and when the bowl is washed, the hands are washed. He discards the bowl-rinsing water neither too far nor too near, and without scattering it. Having eaten, he does not place the bowl on the ground too far or too near; nor is he unconcerned with the bowl, nor is he excessively protective of it. Having eaten, he sits silently for a moment and does not let the time for the blessing pass. Having eaten, he gives the blessing; he does not disparage that meal, nor does he long for another meal; but rather, with a talk on the Dhamma, he instructs, encourages, incites, and gladdens that assembly. Having instructed, encouraged, incited, and gladdened that assembly with a talk on the Dhamma, he rises from his seat and departs. He goes neither too quickly nor too slowly, and not as one desiring to be released. On the venerable Gotama’s body, the robe is not worn too high up or too low down, nor is it clinging to his body or far from his body; the wind does not carry the robe away from the venerable Gotama’s body, nor does dust and dirt smear his body. Having gone to the monastery, he sits on a prepared seat. Having sat down, he washes his feet; the venerable Gotama does not dwell engaged in the practice of adorning his feet. Having washed his feet, he sits, having folded his legs crosswise, holding his body erect, and establishing mindfulness before him. He does not intend for his own affliction, nor for the affliction of others, nor for the affliction of both; the venerable Gotama sits thinking only of his own welfare, the welfare of others, the welfare of both, and the welfare of the entire world. Having gone to the monastery, he teaches the Dhamma to the assembly; he does not exalt that assembly, nor does he disparage it; but rather, with a talk on the Dhamma, he instructs, encourages, incites, and gladdens that assembly.

‘‘အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော ခေါ ပနဿ ဘောတော ဂေါတမဿ မုခတော ဃောသော နိစ္ဆရတိ – ဝိဿဋ္ဌော စ, ဝိညေယျော စ, မဉ္ဇု စ, သဝနီယော စ, ဗိန္ဒု စ, အဝိသာရီ စ, ဂမ္ဘီရော စ, နိန္နာဒီ စ. ယထာပရိသံ ခေါ ပန သော ဘဝံ [Pg.341] ဂေါတမော သရေန ဝိညာပေတိ, န စဿ ဗဟိဒ္ဓါ ပရိသာယ ဃောသော နိစ္ဆရတိ. တေ တေန ဘောတာ ဂေါတမေန ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမန္တိ အဝလောကယမာနာယေဝ အဝိဇဟိတတ္တာ. အဒ္ဒသာမ ခေါ မယံ, ဘော, တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဂစ္ဆန္တံ, အဒ္ဒသာမ ဌိတံ, အဒ္ဒသာမ အန္တရဃရံ ပဝိသန္တံ, အဒ္ဒသာမ အန္တရဃရေ နိသိန္နံ တုဏှီဘူတံ, အဒ္ဒသာမ အန္တရဃရေ ဘုဉ္ဇန္တံ, အဒ္ဒသာမ ဘုတ္တာဝိံ နိသိန္နံ တုဏှီဘူတံ, အဒ္ဒသာမ ဘုတ္တာဝိံ အနုမောဒန္တံ, အဒ္ဒသာမ အာရာမံ ဂစ္ဆန္တံ, အဒ္ဒသာမ အာရာမဂတံ နိသိန္နံ တုဏှီဘူတံ, အဒ္ဒသာမ အာရာမဂတံ ပရိသတိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ. ဧဒိသော စ ဧဒိသော စ သော ဘဝံ ဂေါတမော, တတော စ ဘိယျော’’တိ.

Indeed, from the mouth of the venerable Gotama issues a voice endowed with eight qualities: it is clear, intelligible, pleasing, audible, articulate, unbroken, deep, and resonant. The venerable Gotama makes himself understood with a voice appropriate to the assembly, and his voice does not go outside the assembly. Those who have been instructed, encouraged, incited, and gladdened by the venerable Gotama with a talk on the Dhamma rise from their seats and depart, only while looking back, as if unable to leave him. Indeed, sir, we have seen the venerable Gotama going; we have seen him standing; we have seen him entering a house; we have seen him sitting silently inside a house; we have seen him eating inside a house; we have seen him sitting silently after eating; we have seen him giving the blessing after eating; we have seen him going to the monastery; we have seen him sitting silently, having gone to the monastery; we have seen him teaching the Dhamma to an assembly, having gone to the monastery. Such and such is the venerable Gotama, and even more than that.

၃၈၈. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေတိ –

388. When this was said, the brahmin Brahmāyu rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, extended his joined palms in the direction of the Blessed One, and three times uttered this inspired utterance:

‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.

‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ.

Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.

‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ.

Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.

‘‘အပ္ပေဝ နာမ မယံ ကဒါစိ ကရဟစိ တေန ဘောတာ ဂေါတမေန သမာဂစ္ဆေယျာမ? အပ္ပေဝ နာမ သိယာ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ!

Oh, that we might, sometime or other, meet with the venerable Gotama! Oh, that there might be some conversation!

၃၈၉. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝိဒေဟေသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန မိထိလာ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ မိထိလာယံ ဝိဟရတိ မဃဒေဝမ္ဗဝနေ. အဿောသုံ ခေါ မိထိလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဝိဒေဟေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ မိထိလံ အနုပ္ပတ္တော, မိထိလာယံ ဝိဟရတိ မဃဒေဝမ္ဗဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ [Pg.342] ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’’တိ.

389. Then the Blessed One, traveling stage by stage in the Videha country, arrived at Mithilā. There the Blessed One stayed in the Maghadeva Mango Grove. The brahmins and householders of Mithilā heard: “The ascetic Gotama, the son of the Sakyans, who has gone forth from the Sakyan clan, has been traveling in the Videha country with a large Saṅgha of bhikkhus, with about five hundred bhikkhus, and has arrived at Mithilā. He is staying in the Maghadeva Mango Grove. A good report about the Venerable Gotama has been circulating: ‘Indeed, the Blessed One is an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Well-Gone One, knower of the world, unexcelled trainer of persons to be tamed, teacher of devas and humans, the Enlightened One, the Blessed One. Having realized with his own direct knowledge this world with its devas, Māras, and Brahmās, this generation with its recluses and brahmins, its devas and humans, he makes it known to others. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing, and he reveals the perfectly complete and purified holy life. It is good to see such Arahants.’”

အထ ခေါ မိထိလေယျကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတော သန္တိကေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု; အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု.

Then the brahmins and householders of Mithilā approached the Blessed One. Having approached, some paid homage to the Blessed One and sat down to one side; some exchanged greetings with the Blessed One, and when that courteous and amiable talk was concluded, sat down to one side; some raised their joined hands in salutation towards the Blessed One and sat down to one side; some announced their name and clan in the presence of the Blessed One and sat down to one side; some kept silent and sat down to one side.

၃၉၀. အဿောသိ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မိထိလံ အနုပ္ပတ္တော, မိထိလာယံ ဝိဟရတိ မဃဒေဝမ္ဗဝနေ’’တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော သမ္ဗဟုလေဟိ သာဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန မဃဒေဝမ္ဗဝနံ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယုနော ဗြာဟ္မဏဿ အဝိဒူရေ အမ္ဗဝနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘န ခေါ မေတံ ပတိရူပံ ယောဟံ ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော အညတရံ မာဏဝကံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, မာဏဝက, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန သမဏံ ဂေါတမံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘ဗြဟ္မာယု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘ဗြဟ္မာယု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ဝီသဝဿသတိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. ယာဝတာ, ဘော, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ မိထိလာယံ ပဋိဝသန္တိ, ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ ဘောဂေဟိ; ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ မန္တေဟိ; ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ အာယုနာ စေဝ ယသသာ စ. သော ဘောတော ဂေါတမဿ ဒဿနကာမော’’’တိ.

390. The brahmin Brahmāyu heard: “Indeed, the ascetic Gotama, the son of the Sakyans, who has gone forth from the Sakyan clan, has arrived at Mithilā and is dwelling in the Maghadeva Mango Grove.” Then the brahmin Brahmāyu, together with many disciples, approached the Maghadeva Mango Grove. Then, when the brahmin Brahmāyu was not far from the mango grove, this thought occurred to him: “It would not be proper for me to approach the ascetic Gotama without first being introduced.” Then the brahmin Brahmāyu addressed a certain young man: “Come, young man, approach the ascetic Gotama. Having approached, ask the ascetic Gotama in my name whether he is free from illness and affliction, light in his movements, strong, and dwelling comfortably—saying: ‘Venerable Gotama, the brahmin Brahmāyu asks whether you are free from illness and affliction, light in your movements, strong, and dwelling comfortably.’ And say this: ‘Venerable Gotama, the brahmin Brahmāyu is old, aged, burdened with years, advanced in life, having reached the final stage of life, being one hundred and twenty years old by birth. He is a master of the three Vedas, with the glossaries, treatises on rhetoric, and phonology, and with the histories as a fifth; a master of the verses and of grammar, he is unerring concerning natural philosophy and the marks of a great man. As many brahmins and householders as dwell in Mithilā, Brahmāyu is declared foremost among them—that is, in regard to wealth, in regard to the mantras, and in regard to both longevity and fame. He wishes to see the Venerable Gotama.’”

‘‘ဧဝံ[Pg.343], ဘော’’တိ ခေါ သော မာဏဝကော ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ သော မာဏဝကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြဟ္မာယု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပ္ပာဗာဓံ အပ္ပာတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ; ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘ဗြဟ္မာယု, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော, ဝီသဝဿသတိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. ယာဝတာ, ဘော, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ မိထိလာယံ ပဋိဝသန္တိ, ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ ဘောဂေဟိ; ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ မန္တေဟိ; ဗြဟ္မာယု တေသံ ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂမက္ခာယတိ – ယဒိဒံ အာယုနာ စေဝ ယသသာ စ. သော ဘောတော ဂေါတမဿ ဒဿနကာမော’’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ, မာဏဝ, ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ကာလံ မညတီ’’တိ. အထ ခေါ သော မာဏဝကော ယေန ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတာဝကာသော ခေါမှိ ဘဝတာ သမဏေန ဂေါတမေန. ယဿဒါနိ ဘဝံ ကာလံ မညတီ’’တိ.

“Yes, sir,” replied the young man to the brahmin Brahmāyu, and he approached the Blessed One. Having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. And when that courteous and amiable talk was concluded, he stood to one side. Standing to one side, the young man said to the Blessed One: “Venerable Gotama, the brahmin Brahmāyu asks after your health—whether you are free from illness, free from affliction, light in your movements, strong, and dwelling comfortably. And he says this: ‘Venerable Gotama, the brahmin Brahmāyu is old, aged, burdened with years, advanced in life, having reached the final stage of life; he is one hundred and twenty years old by birth, a master of the three Vedas, with the glossaries, treatises on rhetoric, and phonology, and with the histories as a fifth; a master of the verses and of grammar, and unerring concerning natural philosophy and the marks of a great man. As many brahmins and householders as dwell in Mithilā, Brahmāyu is declared foremost among them—that is, in regard to wealth, in regard to the mantras, and in regard to both longevity and fame. He wishes to see the Venerable Gotama.’ ” “Let the brahmin Brahmāyu come when he deems it the time, young man,” replied the Blessed One. Then the young man returned to the brahmin Brahmāyu and said: “I have made an opportunity for you with the ascetic Gotama, sir. Let the venerable one come when he deems it the time.”

၃၉၁. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သာ ပရိသာ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ဩရမိယ ဩကာသမကာသိ ယထာ တံ ဉာတဿ ယသဿိနော. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော တံ ပရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဘော! နိသီဒထ တုမှေ သကေ အာသနေ. ဣဓာဟံ သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကေ နိသီဒိဿာမီ’’တိ.

391. Then the brahmin Brahmāyu approached the Blessed One. The assembly saw the brahmin Brahmāyu coming from afar. Seeing him, they moved aside and made space for him, as was fitting for one who was known and famous. Then the brahmin Brahmāyu addressed that assembly: “Enough, sirs! Sit on your own seats. Here I will sit near the ascetic Gotama.”

အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော [Pg.344] ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ သမန္နေသိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

Then the brahmin Brahmāyu approached the Blessed One. Having approached, he exchanged joyful and memorable greetings with the Blessed One. When that courteous talk was concluded, he sat down to one side. Sitting to one side, the brahmin Brahmāyu investigated the thirty-two marks of a great man on the Blessed One’s body. The brahmin Brahmāyu saw on the Blessed One’s body the thirty-two marks of a great man for the most part, except for two. Regarding two of the marks of a great man he was doubtful and uncertain, he could not be confident or clear: the sheath-enclosed male organ and the large tongue. Then the brahmin Brahmāyu addressed the Blessed One with verses:

‘‘ယေ မေ ဒွတ္တိံသာတိ သုတာ, မဟာပုရိသလက္ခဏာ;

ဒုဝေ တေသံ န ပဿာမိ, ဘောတော ကာယသ္မိံ ဂေါတမ.

“The thirty-two marks of a great man that I have heard of—two of them I do not see on your body, Gotama.

‘‘ကစ္စိ ကောသောဟိတံ ဘောတော, ဝတ္ထဂုယှံ နရုတ္တမ;

နာရီသမာနသဝှယာ, ကစ္စိ ဇိဝှာ န ဒဿကာ.

“O supreme among men, is your male organ enclosed in a sheath? And is your tongue, which has a feminine designation, not visible?

‘‘ကစ္စိ ပဟူတဇိဝှောသိ, ယထာ တံ ဇာနိယာမသေ;

နိန္နာမယေတံ ပဟူတံ, ကင်္ခံ ဝိနယ နော ဣသေ.

“Do you have a large tongue? So that we may know, please extend that large tongue. Dispel our doubt, O Sage.

‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မဟိတတ္ထာယ, သမ္ပရာယသုခါယ စ;

ကတာဝကာသာ ပုစ္ဆာမ, ယံ ကိဉ္စိ အဘိပတ္ထိတ’’န္တိ.

“For the sake of welfare in this present life, and for the sake of happiness in the next life, having been given the opportunity, we ask whatever we desire.”

၃၉၂. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဿတိ ခေါ မေ အယံ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ ယထာ အဒ္ဒသ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဇိဝှံ နိန္နာမေတွာ ဥဘောပိ ကဏ္ဏသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ; ဥဘောပိ နာသိကသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ; ကေဝလမ္ပိ နလာဋမဏ္ဍလံ ဇိဝှာယ ဆာဒေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ဂါထာဟိ ပစ္စဘာသိ –

392. Then this thought occurred to the Blessed One: “This brahmin Brahmāyu sees the thirty-two marks of a great man on me for the most part, except for two. Regarding two of the marks of a great man he is doubtful and uncertain, he cannot be confident or clear: the sheath-enclosed male organ and the large tongue.” Then the Blessed One performed a feat of psychic power in such a way that the brahmin Brahmāyu saw the Blessed One’s sheath-enclosed male organ. Then the Blessed One, having extended his tongue, touched back and forth both ear-holes; he touched back and forth both nostrils; and he covered the entire surface of his forehead with his tongue. Then the Blessed One replied to the brahmin Brahmāyu in verses:

‘‘ယေ တေ ဒွတ္တိံသာတိ သုတာ, မဟာပုရိသလက္ခဏာ;

သဗ္ဗေ တေ မမ ကာယသ္မိံ, မာ တေ ကင်္ခါဟု ဗြာဟ္မဏ.

“The thirty-two marks of a great man that you have heard of—all of them are on my body. Let there be no doubt for you, brahmin.

‘‘အဘိညေယျံ အဘိညာတံ, ဘာဝေတဗ္ဗဉ္စ ဘာဝိတံ;

ပဟာတဗ္ဗံ ပဟီနံ မေ, တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါသ္မိ ဗြာဟ္မဏ.

“What is to be directly known has been directly known by me; what is to be developed has been developed; what is to be abandoned has been abandoned. Therefore, brahmin, I am the Buddha.

‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မဟိတတ္ထာယ[Pg.345], သမ္ပရာယသုခါယ စ;

ကတာဝကာသော ပုစ္ဆဿု, ယံ ကိဉ္စိ အဘိပတ္ထိတ’’န္တိ.

“For the sake of welfare in this present life, and for the sake of happiness in the next life, having been given the opportunity, ask whatever you desire.”

၃၉၃. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကတာဝကာသော ခေါမှိ သမဏေန ဂေါတမေန. ကိံ နု ခေါ အဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆေယျံ – ‘ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ ဝါ အတ္ထံ သမ္ပရာယိကံ ဝါ’’’တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကုသလော ခေါ အဟံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ အတ္ထာနံ. အညေပိ မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကံ အတ္ထံ ပုစ္ဆန္တိ. ယံနူနာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ သမ္ပရာယိကံယေဝ အတ္ထံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

393. Then this thought occurred to the brahmin Brahmāyu: “I have been given an opportunity by the ascetic Gotama. What, I wonder, should I ask the ascetic Gotama—a matter concerning the present life, or a matter concerning the next life?” Then this thought occurred to the brahmin Brahmāyu: “I am indeed skilled in matters concerning the present life. Others also ask me about matters concerning the present life. It would be good if I were to ask the ascetic Gotama only about a matter concerning the next life.” Then the brahmin Brahmāyu addressed the Blessed One in verses:

‘‘ကထံ ခေါ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ကထံ ဘဝတိ ဝေဒဂူ;

တေဝိဇ္ဇော ဘော ကထံ ဟောတိ, သောတ္ထိယော ကိန္တိ ဝုစ္စတိ.

“How, sir, does one become a brahmin? How does one become one who has gone to the end of knowledge? How, sir, does one become a possessor of the threefold knowledge? Who is called one who is blessed?

‘‘အရဟံ ဘော ကထံ ဟောတိ, ကထံ ဘဝတိ ကေဝလီ;

မုနိ စ ဘော ကထံ ဟောတိ, ဗုဒ္ဓေါ ကိန္တိ ပဝုစ္စတီ’’တိ.

“How, sir, does one become an Arahant? How does one become perfected? How, sir, does one become a sage? And who is called a Buddha?”

၃၉၄. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ဂါထာဟိ ပစ္စဘာသိ –

394. Then the Blessed One replied to the brahmin Brahmāyu in verses:

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယော ဝေဒိ, သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ;

အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, အဘိညာ ဝေါသိတော မုနိ.

“One who knows their former abodes, sees heaven and the states of loss, and has reached the destruction of birth, is a sage who has reached the culmination through direct knowledge.

‘‘စိတ္တံ ဝိသုဒ္ဓံ ဇာနာတိ, မုတ္တံ ရာဂေဟိ သဗ္ဗသော;

ပဟီနဇာတိမရဏော, ဗြဟ္မစရိယဿ ကေဝလီ;

ပါရဂူ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ဗုဒ္ဓေါ တာဒီ ပဝုစ္စတီ’’တိ.

“One who knows the purified mind, completely freed from passions; who has abandoned birth and death, perfected in the holy life; who has gone to the far shore of all phenomena—such a one is called a Buddha.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝတော ပါဒါနိ မုခေန စ ပရိစုမ္ဗတိ, ပါဏီဟိ စ ပရိသမ္ဗာဟတိ, နာမဉ္စ သာဝေတိ – ‘‘ဗြဟ္မာယု အဟံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော; ဗြဟ္မာယု အဟံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏော’’တိ. အထ ခေါ သာ ပရိသာ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတာ အဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ, ဘော! ယတြ ဟိ နာမာယံ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဉာတော ယသဿီ ဧဝရူပံ ပရမနိပစ္စကာရံ ကရိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဗြာဟ္မဏ, ဥဋ္ဌဟ နိသီဒ တွံ သကေ အာသနေ ယတော တေ မယိ စိတ္တံ ပသန္န’’န္တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဥဋ္ဌဟိတွာ သကေ အာသနေ နိသီဒိ.

When this was said, the brahmin Brahmāyu rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, prostrated with his head at the Blessed One’s feet, kissed the Blessed One's feet with his mouth, and massaged them with his hands, announcing his name: “I am Brahmāyu, Master Gotama, a brahmin; I am Brahmāyu, Master Gotama, a brahmin.” Then that assembly was filled with an amazing and unprecedented thought: “It is wonderful, sirs, it is truly amazing! That this brahmin Brahmāyu, who is so well-known and famous, should perform such an act of utmost reverence.” Then the Blessed One said to the brahmin Brahmāyu: “Enough, brahmin. Rise and sit in your own seat, since your mind has faith in me.” Then the brahmin Brahmāyu, having risen, sat down in his own seat.

၃၉၅. အထ [Pg.346] ခေါ ဘဂဝါ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ, သီလကထံ, သဂ္ဂကထံ; ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ. ယဒါ ဘဂဝါ အညာသိ ဗြဟ္မာယုံ ဗြာဟ္မဏံ ကလ္လစိတ္တံ မုဒုစိတ္တံ ဝိနီဝရဏစိတ္တံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တံ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ, သမုဒယံ, နိရောဓံ, မဂ္ဂံ. သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. အဓိဝါသေတု စ မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ.

395. Then the Blessed One gave the brahmin Brahmāyu a progressive discourse—that is, a discourse on giving, on virtue, on heaven; he explained the danger, baseness, and defilement of sensual pleasures and the benefit of renunciation. When the Blessed One knew that Brahmāyu the brahmin had a receptive mind, a pliant mind, a mind free from hindrances, an uplifted mind, and a confident mind, he then revealed that Dhamma teaching which is the special dispensation of the Buddhas: suffering, its origin, its cessation, and the path. Just as a clean cloth free from black stains would rightly take up dye, even so, for the brahmin Brahmāyu, right in that very seat, the dust-free, stainless Dhamma-eye arose: “Whatever has the nature to arise, all that has the nature to cease.” Then the brahmin Brahmāyu, having seen the Dhamma, attained the Dhamma, understood the Dhamma, penetrated the Dhamma, having crossed over doubt, being free from perplexity, having attained confidence, not reliant on another in the Teacher’s Dispensation, said this to the Blessed One: “Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama! Just as, Master Gotama, one might set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or point out the way to one who was lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes might see forms—even so has the Dhamma been made clear in many ways by Master Gotama. I go to Master Gotama for refuge, and to the Dhamma, and to the Bhikkhu Saṅgha. May Master Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forth, for as long as life lasts. And may Master Gotama consent to my meal for tomorrow, together with the Bhikkhu Saṅgha.” The Blessed One consented by silence. Then the brahmin Brahmāyu, having understood the Blessed One’s consent, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping him to the right, and departed. Then, at the passing of that night, the brahmin Brahmāyu, having had excellent food, both hard and soft, prepared in his own residence, had the time announced to the Blessed One: “It is time, Master Gotama, the meal is ready.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဗြဟ္မာယုဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန ဝိဒေဟေသု စာရိကံ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ကာလမကာသိ. အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ [Pg.347] ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဗြဟ္မာယု, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော ကာလင်္ကတော. တဿ ကာ ဂတိ, ကော အဘိသမ္ပရာယော’’တိ? ‘‘ပဏ္ဍိတော, ဘိက္ခဝေ, ဗြဟ္မာယု ဗြာဟ္မဏော ပစ္စပါဒိ ဓမ္မဿာနုဓမ္မံ, န စ မံ ဓမ္မာဓိကရဏံ ဝိဟေသေသိ. ဗြဟ္မာယု, ဘိက္ခဝေ, ဗြာဟ္မဏော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ, တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ, အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ’’တိ.

Then the Blessed One, in the morning time, having dressed, took his bowl and robe and went to the residence of the brahmin Brahmāyu. Having approached, he sat down on the prepared seat together with the Bhikkhu Saṅgha. Then the brahmin Brahmāyu, for seven days, with his own hands served and satisfied the Bhikkhu Saṅgha headed by the Buddha with excellent hard and soft food. Then, at the passing of those seven days, the Blessed One departed on a wandering in the Videha country. Not long after the Blessed One had departed, the brahmin Brahmāyu passed away. Then a number of bhikkhus approached the Blessed One; having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, those bhikkhus said to the Blessed One: “Venerable sir, the brahmin Brahmāyu has passed away. What is his destination, what is his future course?” “Bhikkhus, the brahmin Brahmāyu was wise. He practiced the Dhamma in accordance with the Dhamma, and did not trouble me on account of the Dhamma. Bhikkhus, the brahmin Brahmāyu, through the destruction of the five lower fetters, is one of spontaneous birth; there he will attain final Nibbāna, not being of a nature to return from that world.”

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

The Blessed One said this. Those bhikkhus, delighted, rejoiced at the Blessed One's words.

ဗြဟ္မာယုသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဌမံ.

The Brahmāyu Sutta, the first, is concluded.

၂. သေလသုတ္တံ

2. The Sela Sutta

၃၉၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ အင်္ဂုတ္တရာပေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ ယေန အာပဏံ နာမ အင်္ဂုတ္တရာပါနံ နိဂမော တဒဝသရိ. အဿောသိ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော အင်္ဂုတ္တရာပေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ အာပဏံ အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’’တိ.

396. Thus have I heard. At one time the Blessed One was traveling through the Aṅguttarāpa country with a large Saṅgha of bhikkhus, numbering twelve hundred and fifty, when he arrived at Āpaṇa, a market town of the Aṅguttarāpas. The matted-hair ascetic Keṇiya heard: “Indeed, good sirs, the ascetic Gotama, the son of the Sakyans, who went forth from the Sakyan clan, is traveling through the Aṅguttarāpa country with a large Saṅgha of bhikkhus, numbering twelve hundred and fifty, and has arrived at Āpaṇa. And regarding that venerable Gotama, such a glorious report has spread: ‘Indeed, that Blessed One is an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Well-Gone, knower of the world, unsurpassed leader of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One.’ He makes known this world with its devas, Māras, and Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans, having realized it himself with direct knowledge. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with meaning and phrasing, and proclaims the holy life that is entirely complete and pure. It is indeed good to see such Arahants.”

အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ [Pg.348] ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ. အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘဂဝါ ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မဟာ ခေါ, ကေဏိယ, ဘိက္ခုသံဃော အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ, တွဉ္စ ဗြာဟ္မဏေသု အဘိပ္ပသန္နော’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဉ္စာပိ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, မဟာ ဘိက္ခုသံဃော အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ, အဟဉ္စ ဗြာဟ္မဏေသု အဘိပ္ပသန္နော; အဓိဝါသေတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မဟာ ခေါ, ကေဏိယ, ဘိက္ခုသံဃော အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ, တွဉ္စ ဗြာဟ္မဏေသု အဘိပ္ပသန္နော’’တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဉ္စာပိ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, မဟာ ဘိက္ခုသံဃော အဍ္ဎတေဠသာနိ ဘိက္ခုသတာနိ, အဟဉ္စ ဗြာဟ္မဏေသု အဘိပ္ပသန္နော; အဓိဝါသေတု မေ ဘဝံ ဂေါတမော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ. အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန. အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန သကော အဿမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ မိတ္တာမစ္စေ ဉာတိသာလောဟိတေ အာမန္တေသိ – ‘‘သုဏန္တု မေ ဘောန္တော, မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ; သမဏော မေ ဂေါတမော နိမန္တိတော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. ယေန မေ ကာယဝေယျာဝဋိကံ ကရေယျာထာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ကေဏိယဿ ဇဋိလဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ကေဏိယဿ ဇဋိလဿ ပဋိဿုတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဥဒ္ဓနာနိ ခဏန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ကဋ္ဌာနိ ဖာလေန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဘာဇနာနိ ဓောဝန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌာပေန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ အာသနာနိ ပညပေန္တိ. ကေဏိယော ပန ဇဋိလော သာမံယေဝ မဏ္ဍလမာလံ ပဋိယာဒေတိ.

Then the matted-hair ascetic Keṇiya approached the Blessed One. Having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. When this courteous and memorable talk was concluded, he sat down to one side. As he was sitting to one side, the Blessed One instructed, established, roused, and gladdened the matted-hair ascetic Keṇiya with a Dhamma talk. Then the matted-hair ascetic Keṇiya, having been instructed, established, roused, and gladdened by the Blessed One with a Dhamma talk, said to the Blessed One: “May the venerable Gotama consent to accept a meal from me tomorrow together with the Saṅgha of bhikkhus.” When this was said, the Blessed One said to the matted-hair ascetic Keṇiya: “The Saṅgha of bhikkhus is large, Keṇiya, numbering twelve hundred and fifty bhikkhus, and you are greatly devoted to the brahmins.” A second time the matted-hair ascetic Keṇiya said to the Blessed One: “Even though, venerable Gotama, the Saṅgha of bhikkhus is large, numbering twelve hundred and fifty bhikkhus, and I am greatly devoted to the brahmins; may the venerable Gotama consent to accept a meal from me tomorrow together with the Saṅgha of bhikkhus.” A second time the Blessed One said to the matted-hair ascetic Keṇiya: “The Saṅgha of bhikkhus is large, Keṇiya, numbering twelve hundred and fifty bhikkhus, and you are greatly devoted to the brahmins.” A third time the matted-hair ascetic Keṇiya said to the Blessed One: “Even though, venerable Gotama, the Saṅgha of bhikkhus is large, numbering twelve hundred and fifty bhikkhus, and I am greatly devoted to the brahmins; may the venerable Gotama consent to accept a meal from me tomorrow together with the Saṅgha of bhikkhus.” The Blessed One consented by silence. Then the matted-hair ascetic Keṇiya, understanding the Blessed One's consent, rose from his seat and went to his own hermitage. Having gone there, he addressed his friends, companions, relatives, and kin: “Listen to me, venerable sirs, friends, companions, relatives, and kin; the ascetic Gotama has been invited by me for a meal tomorrow together with the Saṅgha of bhikkhus. Therefore, you should perform the physical services for me.” “Yes, venerable sir,” replied Keṇiya's friends, companions, relatives, and kin to the matted-hair ascetic Keṇiya, and some dug ovens, some split wood, some washed vessels, some set up a large water jar, and some prepared seats. Keṇiya the matted-hair ascetic himself prepared a circular pavilion.

၃၉၇. တေန ခေါ ပန သမယေန သေလော ဗြာဟ္မဏော အာပဏေ ပဋိဝသတိ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ[Pg.349], ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော, တီဏိ စ မာဏဝကသတာနိ မန္တေ ဝါစေတိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကေဏိယော ဇဋိလော သေလေ ဗြာဟ္မဏေ အဘိပ္ပသန္နော ဟောတိ. အထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော တီဟိ မာဏဝကသတေဟိ ပရိဝုတော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန ကေဏိယဿ ဇဋိလဿ အဿမော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော ကေဏိယဿ ဇဋိလဿ အဿမေ အပ္ပေကစ္စေ ဥဒ္ဓနာနိ ခဏန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ ကဋ္ဌာနိ ဖာလေန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ ဘာဇနာနိ ဓောဝန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ ဥဒကမဏိကံ ပတိဋ္ဌာပေန္တေ, အပ္ပေကစ္စေ အာသနာနိ ပညပေန္တေ, ကေဏိယံ ပန ဇဋိလံ သာမံယေဝ မဏ္ဍလမာလံ ပဋိယာဒေန္တံ. ဒိသွာန ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ဘောတော ကေဏိယဿ အာဝါဟော ဝါ ဘဝိဿတိ ဝိဝါဟော ဝါ ဘဝိဿတိ မဟာယညော ဝါ ပစ္စုပဋ္ဌိတော, ရာဇာ ဝါ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော နိမန္တိတော သွာတနာယ သဒ္ဓိံ ဗလကာယေနာ’’တိ? ‘‘န မေ, ဘော သေလ, အာဝါဟော ဘဝိဿတိ နပိ ဝိဝါဟော ဘဝိဿတိ နပိ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော နိမန္တိတော သွာတနာယ သဒ္ဓိံ ဗလကာယေန; အပိ စ ခေါ မေ မဟာယညော ပစ္စုပဋ္ဌိတော. အတ္ထိ, ဘော, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော အင်္ဂုတ္တရာပေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အဍ္ဎတေဠသေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ အာပဏံ အနုပ္ပတ္တော. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော မေ နိမန္တိတော သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ.

397. Now at that time, the brahmin Sela was dwelling in Āpaṇa. He was a master of the three Vedas, along with the Nighaṇḍu, the Ketubha, and the Akkharappabheda, with the Itihāsa as the fifth. He was a reciter of the verses, an expert in grammar, and was completely skilled in the Lokāyata treatise and the marks of a great man. He taught the Vedas to three hundred young students. Now at that time, the matted-hair ascetic Keṇiya was exceedingly devoted to the brahmin Sela. Then the brahmin Sela, surrounded by three hundred young students, while walking back and forth and wandering about for exercise, approached the hermitage of the matted-hair ascetic Keṇiya. In the hermitage of the matted-hair ascetic Keṇiya, the brahmin Sela saw some digging ovens, some splitting firewood, some washing vessels, some setting up water pots, and some preparing seats, while he saw the matted-hair ascetic Keṇiya himself preparing the circular pavilion. Having seen him, he said this to the matted-hair ascetic Keṇiya: “What is the matter, Master Keṇiya? Will there be a wedding where a bride is taken, or a wedding where a bride is given? Or is a great sacrifice being prepared? Or has the King of Magadha, Seniya Bimbisāra, been invited for tomorrow along with his retinue?” “There will be no wedding for me where a bride is taken, Master Sela, nor one where a bride is given, nor has the King of Magadha, Seniya Bimbisāra, been invited for tomorrow along with his retinue. But indeed, a great sacrifice has been prepared by me. There is, sir, the ascetic Gotama, a son of the Sakyans, who has gone forth from the Sakyan clan. He is wandering in the country of the Aṅguttarāpas with a great Saṅgha of bhikkhus, with twelve hundred and fifty bhikkhus, and has arrived at Āpaṇa. Regarding that Master Gotama, this good report of his fame has spread: ‘That Blessed One is an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Fortunate One, the Knower of the World, the Unsurpassed Leader of persons to be tamed, the Teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One.’ He has been invited by me for tomorrow’s meal, together with the Saṅgha of bhikkhus.”

‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ – ဘော ကေဏိယ, ဝဒေသိ’’?

“Do you say, ‘Buddha,’ Master Keṇiya?”

‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ – ဘော သေလ, ဝဒါမိ’’.

“I do say, ‘Buddha,’ Master Sela.”

‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ – ဘော ကေဏိယ, ဝဒေသိ’’?

“Do you say, ‘Buddha,’ Master Keṇiya?”

‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ – ဘော သေလ, ဝဒါမီ’’တိ.

“I do say, ‘Buddha,’ Master Sela.”

၃၉၈. အထ ခေါ သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဃောသောပိ ခေါ ဧသော ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ – ယဒိဒံ ‘ဗုဒ္ဓေါ’တိ. အာဂတာနိ ခေါ ပနမှာကံ မန္တေသု ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဟိ သမန္နာဂတဿ မဟာပုရိသဿ [Pg.350] ဒွေယေဝ ဂတိယော ဘဝန္တိ အနညာ. သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ, ရာဇာ ဟောတိ စက္ကဝတ္တီ ဓမ္မိကော ဓမ္မရာဇာ စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ ဇနပဒတ္ထာဝရိယပ္ပတ္တော သတ္တရတနသမန္နာဂတော. တဿိမာနိ သတ္တ ရတနာနိ ဘဝန္တိ, သေယျထိဒံ – စက္ကရတနံ, ဟတ္ထိရတနံ, အဿရတနံ, မဏိရတနံ, ဣတ္ထိရတနံ, ဂဟပတိရတနံ, ပရိဏာယကရတနမေဝ သတ္တမံ. ပရောသဟဿံ ခေါ ပနဿ ပုတ္တာ ဘဝန္တိ သူရာ ဝီရင်္ဂရူပါ ပရသေနပ္ပမဒ္ဒနာ. သော ဣမံ ပထဝိံ သာဂရပရိယန္တံ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန ဓမ္မေန အဘိဝိဇိယ အဇ္ဈာဝသတိ. သစေ ပန အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, အရဟံ ဟောတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ’’.

398. Then this thought occurred to the brahmin Sela: “Indeed, this sound is rare in the world—that is, the word ‘Buddha.’ Moreover, in our Vedas, the thirty-two marks of a great man have been handed down, and for a great man endowed with these, there are only two destinies, and no other. If he dwells in the household life, he becomes a king, a wheel-turning monarch, a righteous one, a king of righteousness, ruler of the four quarters, a conqueror, one who has attained stability in his country, and endowed with the seven treasures. These are his seven treasures: the wheel-treasure, the elephant-treasure, the horse-treasure, the jewel-treasure, the woman-treasure, the householder-treasure, and the heir-apparent-treasure as the seventh. Furthermore, he has over a thousand sons who are valiant, heroic in form, and crushers of the armies of others. Having conquered this earth, bounded by the ocean, he dwells ruling it by righteousness, without rod and without weapon. But if he goes forth from the household life into homelessness, he becomes an Arahant, a Perfectly Enlightened One in the world, one who has drawn back the veil.”

‘‘ကဟံ ပန, ဘော ကေဏိယ, ဧတရဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကေဏိယော ဇဋိလော ဒက္ခိဏံ ဗာဟုံ ပဂ္ဂဟေတွာ သေလံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယေနေသာ, ဘော သေလ, နီလဝနရာဇီ’’တိ. အထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော တီဟိ မာဏဝကသတေဟိ သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ. အထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော တေ မာဏဝကေ အာမန္တေသိ – ‘‘အပ္ပသဒ္ဒါ ဘောန္တော အာဂစ္ဆန္တု ပဒေ ပဒံ နိက္ခိပန္တာ; ဒုရာသဒါ ဟိ တေ ဘဂဝန္တော သီဟာဝ ဧကစရာ. ယဒါ စာဟံ, ဘော, သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ မန္တေယျံ, မာ မေ ဘောန္တော အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေထ. ကထာပရိယောသာနံ မေ ဘဝန္တော အာဂမေန္တူ’’တိ. အထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ သမန္နေသိ.

“But where, Master Keṇiya, is that Master Gotama, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, now dwelling?” When this was said, the matted-hair ascetic Keṇiya, raising his right arm, said this to the brahmin Sela: “Over there, Master Sela, where that line of dark-green forest is.” Then the brahmin Sela, together with three hundred young students, approached the Blessed One. Then the brahmin Sela addressed those young students: “Sirs, come without making a sound, placing foot after foot. For those Blessed Ones are difficult to approach, like lions that wander alone. And when I, sirs, am conversing with the ascetic Gotama, do not interrupt my speech. You should wait for the conclusion of my talk.” Then the brahmin Sela approached the Blessed One. Having approached, he exchanged courteous greetings with the Blessed One. When this courteous and amiable talk was concluded, he sat down to one side. Seated to one side, the brahmin Sela searched for the thirty-two marks of a great man on the Blessed One’s body.

အဒ္ဒသာ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကာယေ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စ. အထ ခေါ ဘဂဝတော ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပဿတိ ခေါ မေ အယံ သေလော ဗြာဟ္မဏော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏာနိ, ယေဘုယျေန ဌပေတွာ ဒွေ. ဒွီသု မဟာပုရိသလက္ခဏေသု ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ – ကောသောဟိတေ [Pg.351] စ ဝတ္ထဂုယှေ, ပဟူတဇိဝှတာယ စာ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ, ယထာ အဒ္ဒသ သေလော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝတော ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဇိဝှံ နိန္နာမေတွာ ဥဘောပိ ကဏ္ဏသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ; ဥဘောပိ နာသိကသောတာနိ အနုမသိ ပဋိမသိ; ကေဝလမ္ပိ နလာဋမဏ္ဍလံ ဇိဝှာယ ဆာဒေသိ. အထ ခေါ သေလဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သမန္နာဂတော ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ ပရိပုဏ္ဏေဟိ, နော အပရိပုဏ္ဏေဟိ; နော စ ခေါ နံ ဇာနာမိ ဗုဒ္ဓေါ ဝါ နော ဝါ. သုတံ ခေါ ပန မေတံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝုဒ္ဓါနံ မဟလ္လကာနံ အာစရိယပါစရိယာနံ ဘာသမာနာနံ – ‘ယေ တေ ဘဝန္တိ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ တေ သကေ ဝဏ္ဏေ ဘညမာနေ အတ္တာနံ ပါတုကရောန္တီ’တိ. ယံနူနာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ သမ္မုခါ သာရုပ္ပာဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝေယျ’’န္တိ.

The brahmin Sela saw on the Blessed One's body the thirty-two marks of a great man for the most part, except for two. Regarding two of the marks of a great man, he was doubtful, perplexed, unconvinced, and unsatisfied: that of the male organ enclosed in a sheath, and that of the great breadth of the tongue. Then this thought occurred to the Blessed One: 'This brahmin Sela sees on me the thirty-two marks of a great man for the most part, except for two. Regarding two of the marks of a great man, he is doubtful, perplexed, unconvinced, and unsatisfied: that of the male organ enclosed in a sheath, and that of the great breadth of the tongue.' Then the Blessed One performed such a feat of psychic power that the brahmin Sela saw the Blessed One's male organ enclosed in a sheath. Then the Blessed One, extending his tongue, stroked and touched both ear-holes, stroked and touched both nostrils, and covered the entire orb of his forehead with his tongue. Then this thought occurred to the brahmin Sela: 'The ascetic Gotama is endowed with the thirty-two marks of a great man, complete and not incomplete. Yet I do not know whether he is a Buddha or not. But I have heard this from aged, venerable brahmins, teachers and their teachers, who said: "Those who are Arahants, Perfectly Enlightened Ones, reveal themselves when their own praise is spoken." What if I were to praise the ascetic Gotama in his presence with suitable verses?'

၃၉၉. အထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ သမ္မုခါ သာရုပ္ပာဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝိ –

399. Then the brahmin Sela praised the Blessed One in his presence with suitable verses:

‘‘ပရိပုဏ္ဏကာယော သုရုစိ, သုဇာတော စာရုဒဿနော;

သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏောသိ ဘဂဝါ, သုသုက္ကဒါဌောသိ ဝီရိယဝါ.

“You have a perfect body, are of fine radiance, well-born, and pleasing to see; you are of golden complexion, O Blessed One, you have brilliant white canine teeth and are full of energy.

‘‘နရဿ ဟိ သုဇာတဿ, ယေ ဘဝန္တိ ဝိယဉ္ဇနာ;

သဗ္ဗေ တေ တဝ ကာယသ္မိံ, မဟာပုရိသလက္ခဏာ.

“Whatever marks there are for a well-born man, all those marks of a great man are present on your body.

‘‘ပသန္နနေတ္တော သုမုခေါ, ဗြဟာ ဥဇု ပတာပဝါ;

မဇ္ဈေ သမဏသံဃဿ, အာဒိစ္စောဝ ဝိရောစသိ.

“With serene eyes and a beautiful face, you are majestic, upright, and radiant; in the midst of the assembly of ascetics, you shine like the sun.

‘‘ကလျာဏဒဿနော ဘိက္ခု, ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစော;

ကိံ တေ သမဏဘာဝေန, ဧဝံ ဥတ္တမဝဏ္ဏိနော.

“O monk, beautiful to see, with skin like gold; for one of such supreme complexion as you, what is the purpose of the ascetic life?

‘‘ရာဇာ အရဟသိ ဘဝိတုံ, စက္ကဝတ္တီ ရထေသဘော;

စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ, ဇမ္ဗုသဏ္ဍဿ ဣဿရော.

“You are worthy to be a king, a wheel-turning monarch, a bull among charioteers; a conqueror of the four quarters, the lord of the continent of Jambu.

‘‘ခတ္တိယာ ဘောဂိရာဇာနော, အနုယန္တာ ဘဝန္တု တေ;

ရာဇာဘိရာဇာ မနုဇိန္ဒော, ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ ဂေါတမ’’.

“May Khattiya kings, possessors of wealth, become your followers. O king of kings, lord of men, exercise your sovereignty, Gotama.”

‘‘ရာဇာဟမသ္မိ [Pg.352] သေလာတိ, ဓမ္မရာဇာ အနုတ္တရော;

ဓမ္မေန စက္ကံ ဝတ္တေမိ, စက္ကံ အပ္ပဋိဝတ္တိယံ’’.

“I am a king, Sela,” said the Blessed One, “an unsurpassed King of Dhamma. By Dhamma I turn the wheel, a wheel that cannot be turned back.”

‘‘သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပဋိဇာနာသိ, ဓမ္မရာဇာ အနုတ္တရော;

‘ဓမ္မေန စက္ကံ ဝတ္တေမိ’, ဣတိ ဘာသသိ ဂေါတမ.

“You claim to be a Perfectly Enlightened One, an unsurpassed King of Dhamma. ‘By Dhamma I turn the wheel,’ so you say, Gotama.

‘‘ကော နု သေနာပတိ ဘောတော, သာဝကော သတ္ထုရနွယော;

ကော တေ တမနုဝတ္တေတိ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တိတံ’’.

“Who is your general, the disciple who follows the Teacher? Who keeps turning this Wheel of Dhamma that has been set in motion by you?”

‘‘မယာ ပဝတ္တိတံ စက္ကံ, (သေလာတိ ဘဂဝါ ဓမ္မစက္ကံ အနုတ္တရံ;

သာရိပုတ္တော အနုဝတ္တေတိ, အနုဇာတော တထာဂတံ.

“The wheel set in motion by me,” said the Blessed One, “Sela, the unsurpassed Wheel of Dhamma, is kept turning by Sāriputta, who follows the Tathāgata.

‘‘အဘိညေယျံ အဘိညာတံ, ဘာဝေတဗ္ဗဉ္စ ဘာဝိတံ;

ပဟာတဗ္ဗံ ပဟီနံ မေ, တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါသ္မိ ဗြာဟ္မဏ.

“What should be directly known has been directly known by me; what should be developed has been developed; what should be abandoned has been abandoned. Therefore, brahmin, I am a Buddha.

‘‘ဝိနယဿု မယိ ကင်္ခံ, အဓိမုစ္စဿု ဗြာဟ္မဏ;

ဒုလ္လဘံ ဒဿနံ ဟောတိ, သမ္ဗုဒ္ဓါနံ အဘိဏှသော.

“Dispel your doubt in me; be convinced, brahmin. The frequent sight of Perfectly Enlightened Ones is difficult to obtain.

‘‘ယေသံ ဝေ ဒုလ္လဘော လောကေ, ပါတုဘာဝေါ အဘိဏှသော;

သောဟံ ဗြာဟ္မဏ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, သလ္လကတ္တော အနုတ္တရော.

“Of those whose frequent appearance in the world is difficult to obtain—I, brahmin, am one such Perfectly Enlightened One, the unsurpassed remover of the dart.

‘‘ဗြဟ္မဘူတော အတိတုလော, မာရသေနပ္ပမဒ္ဒနော;

သဗ္ဗာမိတ္တေ ဝသီ ကတွာ, မောဒါမိ အကုတောဘယော’’.

“Become supreme, incomparable, the crusher of Māra’s army; having brought all enemies under my control, I rejoice, fearless from any quarter.”

‘‘ဣမံ ဘောန္တော နိသာမေထ, ယထာ ဘာသတိ စက္ခုမာ;

သလ္လကတ္တော မဟာဝီရော, သီဟောဝ နဒတီ ဝနေ.

“Sirs, listen to this, to how the One with the Eye speaks. The remover of the dart, the great hero, roars like a lion in the forest.

‘‘ဗြဟ္မဘူတံ အတိတုလံ, မာရသေနပ္ပမဒ္ဒနံ;

ကော ဒိသွာ နပ္ပသီဒေယျ, အပိ ကဏှာဘိဇာတိကော.

“Having seen him—become supreme, incomparable, the crusher of Māra’s army—who would not be inspired with faith, even one of dark birth?

‘‘ယော မံ ဣစ္ဆတိ အနွေတု, ယော ဝါ နိစ္ဆတိ ဂစ္ဆတု;

ဣဓာဟံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, ဝရပညဿ သန္တိကေ’’.

“Whoever wishes may follow me; whoever does not wish may go. Here I shall go forth in the presence of the one of excellent wisdom.”

‘‘ဧတဉ္စေ ရုစ္စတိ ဘောတော, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနံ ;

မယမ္ပိ ပဗ္ဗဇိဿာမ, ဝရပညဿ သန္တိကေ’’.

“Sir, if this teaching of the Perfectly Enlightened One pleases you, we too shall go forth in the presence of the one of excellent wisdom.”

‘‘ဗြာဟ္မဏာ တိသတာ ဣမေ, ယာစန္တိ ပဉ္ဇလီကတာ;

ဗြဟ္မစရိယံ စရိဿာမ, ဘဂဝါ တဝ သန္တိကေ’’.

“These three hundred brahmins, with hands raised in reverence, ask: ‘We shall live the holy life in your presence, O Blessed One.’”

‘‘သွာက္ခာတံ [Pg.353] ဗြဟ္မစရိယံ, (သေလာတိ ဘဂဝါ သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ;

ယတ္ထ အမောဃာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, အပ္ပမတ္တဿ သိက္ခတော’’တိ.

“The holy life is well-expounded,” said the Blessed One, “Sela, visible here and now, immediate, wherein the going forth is not in vain for one who trains diligently.”

အလတ္ထ ခေါ သေလော ဗြာဟ္မဏော သပရိသော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ, အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒံ.

The brahmin Sela, together with his assembly, obtained the going forth and the higher ordination in the presence of the Blessed One.

၄၀၀. အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန သကေ အဿမေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ကေဏိယဿ ဇဋိလဿ အဿမော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေသိ, သမ္ပဝါရေသိ. အထ ခေါ ကေဏိယော ဇဋိလော ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဘဂဝါ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိ –

400. Then, when that night had passed, the matted-hair ascetic Keṇiya had excellent hard and soft food prepared in his own hermitage and had the time announced to the Blessed One: “It is time, Master Gotama, the meal is ready.” Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and went to the hermitage of the matted-hair ascetic Keṇiya. Having arrived, he sat down on the prepared seat together with the Saṅgha of monks. Then the matted-hair ascetic Keṇiya, with his own hands, served and satisfied the Saṅgha of monks headed by the Buddha with excellent hard and soft food. When the Blessed One had finished his meal and had removed his hand from the bowl, the matted-hair ascetic Keṇiya took a lower seat and sat to one side. To Keṇiya, seated to one side, the Blessed One expressed his appreciation with these verses:

‘‘အဂ္ဂိဟုတ္တမုခါ ယညာ, သာဝိတ္တီ ဆန္ဒသော မုခံ;

ရာဇာ မုခံ မနုဿာနံ, နဒီနံ သာဂရော မုခံ.

“The fire-oblation is the chief of sacrifices; the Sāvittī is the chief of meters. A king is the chief of humans, and the ocean is the chief of rivers.

‘‘နက္ခတ္တာနံ မုခံ စန္ဒော, အာဒိစ္စော တပတံ မုခံ;

ပုညံ အာကင်္ခမာနာနံ, သံဃော ဝေ ယဇတံ မုခ’’န္တိ.

“The moon is the chief among constellations; the sun is the chief among those that shine; for those desiring merit who make offerings, the Saṅgha is indeed the chief.”

အထ ခေါ ဘဂဝါ ကေဏိယံ ဇဋိလံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ.

Then the Blessed One, having expressed his appreciation to Keṇiya the matted-hair ascetic with these verses, rose from his seat and departed.

အထ ခေါ အာယသ္မာ သေလော သပရိသော ဧကော ဝူပကဋ္ဌော အပ္ပမတ္တော အာတာပီ ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တော နစိရဿေဝ – ယဿတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ သမ္မဒေဝ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇန္တိ တဒနုတ္တရံ – ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရော ခေါ ပနာယသ္မာ သေလော သပရိသော အရဟတံ အဟောသိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သေလော သပရိသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

Then the Venerable Sela, together with his retinue, dwelling alone, withdrawn, heedful, ardent, and resolute, not long after—in this very life, for himself, with direct knowledge—realized, attained, and dwelt in that unsurpassed culmination of the holy life for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness. He knew: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being.’ And the Venerable Sela, together with his retinue, became one of the Arahants. Then the Venerable Sela, together with his retinue, approached the Blessed One; having approached, he arranged his robe over one shoulder, extended his joined palms toward the Blessed One, and addressed the Blessed One with verses:

‘‘ယံ [Pg.354] တံ သရဏမာဂမ္မ, ဣတော အဋ္ဌမိ စက္ခုမာ;

သတ္တရတ္တေန ဘဂဝါ, ဒန္တမှ တဝ သာသနေ.

“O One with Vision, it is the eighth day since we came to you for refuge. Within seven nights, O Blessed One, we have been tamed in your dispensation.

‘‘တုဝံ ဗုဒ္ဓေါ တုဝံ သတ္ထာ, တုဝံ မာရာဘိဘူ မုနိ;

တုဝံ အနုသယေ ဆေတွာ, တိဏ္ဏော တာရေသိမံ ပဇံ.

“You are the Buddha, you are the Teacher, you are the Muni who has overcome Māra. You, having cut off the underlying tendencies, have crossed over and you ferry this multitude of beings across.

‘‘ဥပဓီ တေ သမတိက္ကန္တာ, အာသဝါ တေ ပဒါလိတာ;

သီဟောဝ အနုပါဒါနော, ပဟီနဘယဘေရဝေါ.

“You have completely overcome attachments; your taints have been shattered. Like a lion, without clinging, you have abandoned fear and dread.

‘‘ဘိက္ခဝေါ တိသတာ ဣမေ, တိဋ္ဌန္တိ ပဉ္ဇလီကတာ;

ပါဒေ ဝီရ ပသာရေဟိ, နာဂါ ဝန္ဒန္တု သတ္ထုနော’’တိ.

“These three hundred monks stand with their palms joined in reverence. O Hero, extend your feet; let the great beings venerate the Teacher.”

သေလသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒုတိယံ.

The Sela Sutta, the second, is concluded.

၃. အဿလာယနသုတ္တံ

3. The Assalāyana Sutta

၄၀၁. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန နာနာဝေရဇ္ဇကာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပဉ္စမတ္တာနိ ဗြာဟ္မဏသတာနိ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ တေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ သမဏော ဂေါတမော စာတုဝဏ္ဏိံ သုဒ္ဓိံ ပညပေတိ. ကော နု ခေါ ပဟောတိ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ? တေန ခေါ ပန သမယေန အဿလာယနော နာမ မာဏဝေါ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ ဒဟရော, ဝုတ္တသိရော, သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. အထ ခေါ တေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အဿလာယနော မာဏဝေါ သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ ဒဟရော, ဝုတ္တသိရော, သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ…ပေ… အနဝယော. သော ခေါ ပဟောတိ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ.

401. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, at Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. At that time, about five hundred brahmins from various countries were residing in Sāvatthī for some purpose. Then this thought occurred to those brahmins: “This ascetic Gotama proclaims the purity of the four castes. Who, I wonder, is able to debate with the ascetic Gotama regarding this statement?” Now at that time, a young man named Assalāyana was residing in Sāvatthī. He was young, with his hair freshly cut, sixteen years of age by birth, a master of the three Vedas with their glossaries and ritual manuals, phonology and etymology, and history as the fifth. He was a master of philology and grammar, and was fully skilled in cosmology and the science of the marks of a great man. Then this thought occurred to those brahmins: “This young man Assalāyana resides in Sāvatthī. He is young... fully skilled. He is able to debate with the ascetic Gotama regarding this statement.”

အထ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေန အဿလာယနော မာဏဝေါ တေနုပင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ အဿလာယနံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အယံ, ဘော အဿလာယန[Pg.355], သမဏော ဂေါတမော စာတုဝဏ္ဏိံ သုဒ္ဓိံ ပညပေတိ. ဧတု ဘဝံ အဿလာယနော သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတူ’’တိ.

Then those brahmins approached the young man Assalāyana; having approached, they said this to the young man Assalāyana: “Venerable Assalāyana, this ascetic Gotama proclaims the purity of the four castes. Let the venerable Assalāyana come and debate with the ascetic Gotama regarding this statement.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဿလာယနော မာဏဝေါ တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဓမ္မဝါဒီ; ဓမ္မဝါဒိနော စ ပန ဒုပ္ပဋိမန္တိယာ ဘဝန္တိ. နာဟံ သက္ကောမိ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ အဿလာယနံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အယံ, ဘော အဿလာယန, သမဏော ဂေါတမော စာတုဝဏ္ဏိံ သုဒ္ဓိံ ပညပေတိ. ဧတု ဘဝံ အဿလာယနော သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု. စရိတံ ခေါ ပန ဘောတာ အဿလာယနေန ပရိဗ္ဗာဇက’’န္တိ. ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အဿလာယနော မာဏဝေါ တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဓမ္မဝါဒီ; ဓမ္မဝါဒိနော စ ပန ဒုပ္ပဋိမန္တိယာ ဘဝန္တိ. နာဟံ သက္ကောမိ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ. တတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ အဿလာယနံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အယံ, ဘော အဿလာယန, သမဏော ဂေါတမော စာတုဝဏ္ဏိံ သုဒ္ဓိံ ပညပေတိ. ဧတု ဘဝံ အဿလာယနော သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု. စရိတံ ခေါ ပန ဘောတာ အဿလာယနေန ပရိဗ္ဗာဇကံ. မာ ဘဝံ အဿလာယနော အယုဒ္ဓပရာဇိတံ ပရာဇယီ’’တိ.

When this was said, the young man Assalāyana said this to those brahmins: “Sirs, the ascetic Gotama is indeed a speaker of truth, and speakers of truth are difficult to debate. I am not able to debate with the ascetic Gotama regarding this statement.” For a second time, those brahmins said this to the young man Assalāyana: “Venerable Assalāyana, this ascetic Gotama proclaims the purity of the four castes. Let the venerable Assalāyana come and debate with the ascetic Gotama regarding this statement. For the venerable Assalāyana has practiced the way of the wanderers.” For a second time, the young man Assalāyana said this to those brahmins: “Sirs, the ascetic Gotama is indeed a speaker of truth, and speakers of truth are difficult to debate. I am not able to debate with the ascetic Gotama regarding this statement.” For a third time, those brahmins said this to the young man Assalāyana: “Venerable Assalāyana, this ascetic Gotama proclaims the purity of the four castes. Let the venerable Assalāyana come and debate with the ascetic Gotama regarding this statement. For the venerable Assalāyana has practiced the way of the wanderers. Let the venerable Assalāyana not be defeated without a fight!”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဿလာယနော မာဏဝေါ တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ အဟံ ဘဝန္တော န လဘာမိ. သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဓမ္မဝါဒီ; ဓမ္မဝါဒိနော စ ပန ဒုပ္ပဋိမန္တိယာ ဘဝန္တိ. နာဟံ သက္ကောမိ သမဏေန ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတုန္တိ. အပိ စာဟံ ဘဝန္တာနံ ဝစနေန ဂမိဿာမီ’’တိ.

When this was said, the young man Assalāyana said this to those brahmins: “Indeed, sirs, I cannot persuade you. The ascetic Gotama is indeed a speaker of truth, and speakers of truth are difficult to debate. I am not able to debate with the ascetic Gotama regarding this statement. Nevertheless, I will go on your word.”

၄၀၂. အထ ခေါ အဿလာယနော မာဏဝေါ မဟတာ ဗြာဟ္မဏဂဏေန သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အဿလာယနော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ [Pg.356] ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ? ‘‘ဒိဿန္တိ ခေါ ပန, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ဗြာဟ္မဏိယော ဥတုနိယောပိ ဂဗ္ဘိနိယောပိ ဝိဇာယမာနာပိ ပါယမာနာပိ. တေ စ ဗြာဟ္မဏိယောနိဇာဝ သမာနာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ. ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

402. Then the young man Assalāyana, together with a great company of brahmins, approached the Blessed One. Having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. After concluding the courteous and memorable talk, he sat down to one side. Seated to one side, the young man Assalāyana said this to the Blessed One: “Master Gotama, the brahmins say this: ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior. Only the brahmin caste is pure; any other caste is dark. Only brahmins are purified, not non-brahmins. Brahmins alone are Brahmā’s legitimate sons, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, and heirs of Brahmā.’ In this matter, what does Master Gotama say?” “But, Assalāyana, brahmin women are seen who menstruate, become pregnant, give birth, and nurse. And they, though born from the womb of a brahmin woman, say this: ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior. Only the brahmin caste is pure; any other caste is dark. Only brahmins are purified, not non-brahmins. Brahmins alone are Brahmā’s legitimate sons, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, and heirs of Brahmā.’” “Although Master Gotama says this, nevertheless, in this matter, the brahmins think thus: ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior… heirs of Brahmā.’”

၄၀၃. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, သုတံ တေ – ‘ယောနကမ္ဗောဇေသု အညေသု စ ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ဒွေဝ ဝဏ္ဏာ – အယျော စေဝ ဒါသော စ; အယျော ဟုတွာ ဒါသော ဟောတိ, ဒါသော ဟုတွာ အယျော ဟောတီ’’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘော, သုတံ တံ မေ – ‘ယောနကမ္ဗောဇေသု အညေသု စ ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ဒွေဝ ဝဏ္ဏာ – အယျော စေဝ ဒါသော စ; အယျော ဟုတွာ ဒါသော ဟောတိ, ဒါသော ဟုတွာ အယျော ဟောတီ’’’တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

403. “What do you think of this, Assalāyana? Have you heard that in the lands of the Yonas and Kambojas and in other border regions, there are only two classes—master and slave; and that a master can become a slave, and a slave can become a master?” “Yes, Master, I have heard this: that in the lands of the Yonas and Kambojas and in other border regions, there are only two classes—master and slave; and that a master can become a slave, and a slave can become a master.” “In that case, Assalāyana, what strength, what assurance do the brahmins have for this, when they say, ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior… heirs of Brahmā’?” “Although Master Gotama says this, nevertheless, in this matter, the brahmins think thus: ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior… heirs of Brahmā.’”

၄၀၄. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ခတ္တိယောဝ နု ခေါ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ, နော ဗြာဟ္မဏော? ဝေဿောဝ နု ခေါ…ပေ… သုဒ္ဒေါဝ နု ခေါ ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ, နော ဗြာဟ္မဏော’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော [Pg.357] ဂေါတမ, ပါဏာတိပါတီ အဒိန္နာဒါယီ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ မုသာဝါဒီ ပိသုဏဝါစော ဖရုသဝါစော သမ္ဖပ္ပလာပီ အဘိဇ္ဈာလု ဗျာပန္နစိတ္တော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပါဏာတိပါတိနော အဒိန္နာဒါယိနော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရိနော မုသာဝါဒိနော ပိသုဏဝါစာ ဖရုသဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပိနော အဘိဇ္ဈာလူ ဗျာပန္နစိတ္တာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျု’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

404. “What do you think of this, Assalāyana? Would only a noble who kills living beings, takes what is not given, engages in sexual misconduct, speaks falsely, speaks divisively, speaks harshly, indulges in idle chatter, is covetous, has a mind of ill will, and holds wrong view, on the breakup of the body, after death, be reborn in a state of deprivation, a bad destination, the lower world, in hell—and not a brahmin? Would only a merchant… or only a worker who does these things be reborn in hell—and not a brahmin?” “Not so, Master Gotama. A noble, too, who kills living beings… would be reborn in a state of deprivation, a bad destination, the lower world, in hell. A brahmin, too… A merchant, too… A worker, too… Indeed, Master Gotama, all four castes who kill living beings, take what is not given, engage in sexual misconduct, speak falsely, speak divisively, speak harshly, indulge in idle chatter, are covetous, have a mind of ill will, and hold wrong view, on the breakup of the body, after death, would be reborn in a state of deprivation, a bad destination, the lower world, in hell.” “In that case, Assalāyana, what strength, what assurance do the brahmins have for this, when they say, ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior… heirs of Brahmā’?” “Although Master Gotama says this, nevertheless, in this matter, the brahmins think thus: ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior… heirs of Brahmā.’”

၄၀၅. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏောဝ နု ခေါ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ, နော ခတ္တိယော နော ဝေဿော, နော သုဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ! ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော အနဘိဇ္ဈာလု အဗျာပန္နစိတ္တော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျ. ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတာ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတာ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတာ အနဘိဇ္ဈာလူ အဗျာပန္နစိတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌီ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇေယျု’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန[Pg.358], ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

405. “What do you think, Assalāyana? Is it only a brahmin who, refraining from killing living beings, refraining from taking what is not given, refraining from sexual misconduct, refraining from false speech, refraining from divisive speech, refraining from harsh speech, refraining from idle chatter, is without covetousness, has a mind free from ill will, and has right view—who, with the breakup of the body, after death, would be reborn in a good destination, a heavenly world—and not a noble, not a merchant, not a worker?” “Not so, Master Gotama! A noble, too, Master Gotama, who refrains from killing living beings… and has right view, with the breakup of the body, after death, would be reborn in a good destination, a heavenly world. A brahmin, too, Master Gotama… A merchant, too, Master Gotama… A worker, too, Master Gotama… Indeed, Master Gotama, all four castes—if they refrain from killing living beings… and have right view—with the breakup of the body, after death, would be reborn in a good destination, a heavenly world.” “In that case, Assalāyana, what strength, what assurance do the brahmins have for this, when they say, ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior… heirs of Brahmā’?” “Although Master Gotama says this, nevertheless, in this matter, the brahmins think thus: ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior… heirs of Brahmā.’”

၄၀၆. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏောဝ နု ခေါ ပဟောတိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတုံ, နော ခတ္တိယော, နော ဝေဿော နော သုဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ! ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပဟောတိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတုံ; ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပဟောန္တိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတု’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

406. “What do you think, Assalāyana? Is it only a brahmin who is able to develop a mind of loving-kindness in this region, free from enmity and ill will—and not a noble, not a merchant, not a worker?” “Not so, Master Gotama! A noble, too, Master Gotama, is able to develop a mind of loving-kindness in this region, free from enmity and ill will; a brahmin, too, Master Gotama… a merchant, too, Master Gotama… a worker, too, Master Gotama… Indeed, Master Gotama, all four castes are able to develop a mind of loving-kindness in this region, free from enmity and ill will.” “In that case, Assalāyana, what strength, what assurance do the brahmins have for this, when they say, ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior… heirs of Brahmā’?” “Although Master Gotama says this, nevertheless, in this matter, the brahmins think thus: ‘Only the brahmin caste is superior; any other caste is inferior… heirs of Brahmā.’”

၄၀၇. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏောဝ နု ခေါ ပဟောတိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတုံ, နော ခတ္တိယော, နော ဝေဿော, နော သုဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ! ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပဟောတိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတုံ, ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပဟောန္တိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတု’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

407. “What do you think, Assalāyana? Is it only a brahmin who is able to take bathing powder, go to the river, and wash off dust and dirt—and not a khattiya, not a vessa, not a sudda?” “No, indeed, Master Gotama! A khattiya, too, Master Gotama, is able to take bathing powder, go to the river, and wash off dust and dirt; a brahmin, too, Master Gotama… a vessa, too, Master Gotama… a sudda, too, Master Gotama… Indeed, Master Gotama, all four castes are able to take bathing powder, go to the river, and wash off dust and dirt.” “In this matter, Assalāyana, what strength, what assurance do the brahmins have, that they say: ‘Only brahmins are the highest caste, other castes are inferior… heirs of Brahmā’?” “Even though Master Gotama speaks thus, still the brahmins think thus: ‘Only brahmins are the highest caste, other castes are inferior… heirs of Brahmā.’”

၄၀၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဣဓ ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော နာနာဇစ္စာနံ ပုရိသာနံ ပုရိသသတံ သန္နိပါတေယျ – ‘အာယန္တု ဘောန္တော ယေ [Pg.359] တတ္ထ ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နာ, သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ, အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တု, တေဇော ပါတုကရောန္တု. အာယန္တု ပန ဘောန္တော ယေ တတ္ထ စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နာ, သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ, အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တု, တေဇော ပါတုကရောန္တူ’တိ.

408. “What do you think, Assalāyana? Suppose a consecrated khattiya king were to assemble a hundred men of various births and say: ‘Come, sirs, those of you born from a khattiya family, a brahmin family, or a rājañña family, take an upper fire-stick of teak wood, sāla wood, salaḷa wood, sandalwood, or padumaka wood, and produce fire, make heat appear. And come, sirs, those of you born from a caṇḍāla family, a nesāda family, a veṇa family, a rathakāra family, or a pukkusa family, take an upper fire-stick from a dog’s trough, a pig’s trough, a washerman’s trough, or of castor-oil wood, and produce fire, make heat appear.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ယော ဧဝံ နု ခေါ သော ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော, တေဇော ပါတုကတော, သော ဧဝ နု ခွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ, တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ; ယော ပန သော စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော, တေဇော ပါတုကတော သွာဿ အဂ္ဂိ န စေဝ အစ္စိမာ န စ ဝဏ္ဏဝါ န စ ပဘဿရော, န စ တေန သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ! ယောပိ ဟိ သော, ဘော ဂေါတမ, ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော, တေဇော ပါတုကတော သွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ, တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ; ယောပိ သော စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော, တေဇော ပါတုကတော, သွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ, တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ. သဗ္ဗောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ, သဗ္ဗေနပိ သက္ကာ [Pg.360] အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတု’’န္တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အဿလာယန, ဗြာဟ္မဏာနံ ကိံ ဗလံ, ကော အဿာသော ယဒေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမာဟံသု – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ? ‘‘ကိဉ္စာပိ ဘဝံ ဂေါတမော ဧဝမာဟ, အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဧဝမေတံ မညန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’’’တိ.

“What do you think, Assalāyana? Would the fire produced by those born from a khattiya family, a brahmin family, or a rājañña family, who take an upper fire-stick of teak, sāl, salaḷa, sandalwood, or padumaka wood and kindle a fire, bringing forth heat—would that fire alone have flame, color, and radiance, and would it be possible with that fire to do what is to be done with fire? And the fire produced by those born from a caṇḍāla family, a nesāda family, a veṇa family, a rathakāra family, or a pukkusa family, who take an upper fire-stick from a dog’s trough, a pig’s trough, a washerman’s trough, or of castor-oil wood and kindle a fire, bringing forth heat—would that fire not have flame, not have color, and not have radiance, and would it not be possible with that fire to do what is to be done with fire?” “No, indeed, Master Gotama! The fire produced by those born from a khattiya family, a brahmin family, or a rājañña family, who take an upper fire-stick of teak, sāl, salaḷa, sandalwood, or padumaka wood and kindle a fire, bringing forth heat—that fire would have flame, color, and radiance, and it would be possible with that fire to do what is to be done with fire. And the fire produced by those born from a caṇḍāla family, a nesāda family, a veṇa family, a rathakāra family, or a pukkusa family, who take an upper fire-stick from a dog’s trough, a pig’s trough, a washerman’s trough, or of castor-oil wood and kindle a fire, bringing forth heat—that fire too would have flame, color, and radiance, and it would be possible with that fire to do what is to be done with fire. For, Master Gotama, all fire has flame, color, and radiance, and with all fire it is possible to do what is to be done with fire.” “In this matter, Assalāyana, what strength, what assurance do the brahmins have when they say: ‘Brahmins are the highest caste, other castes are inferior; brahmins are the fair caste, other castes are dark; only brahmins are pure, not non-brahmins; brahmins alone are the sons of Brahmā, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā’?” “Even though Master Gotama speaks thus, still the brahmins think thus: ‘Only brahmins are the highest caste, other castes are inferior… heirs of Brahmā.’”

၄၀၉. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဣဓ ခတ္တိယကုမာရော ဗြာဟ္မဏကညာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေယျ, တေသံ သံဝါသမနွာယ ပုတ္တော ဇာယေထ; ယော သော ခတ္တိယကုမာရေန ဗြာဟ္မဏကညာယ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, သိယာ သော မာတုပိ သဒိသော ပိတုပိ သဒိသော, ‘ခတ္တိယော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘော ဂေါတမ, ခတ္တိယကုမာရေန ဗြာဟ္မဏကညာယ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, သိယာ သော မာတုပိ သဒိသော ပိတုပိ သဒိသော, ‘ခတ္တိယော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ.

409. “What do you think, Assalāyana? Suppose here a khattiya youth were to cohabit with a brahmin maiden, and on account of their cohabitation, a son were to be born. That son who is born of a khattiya youth and a brahmin maiden, being like his mother and also like his father, could he be called a ‘khattiya’ and also be called a ‘brahmin’?” “Master Gotama, that son who is born of a khattiya youth and a brahmin maiden, being like his mother and also like his father, could be called a ‘khattiya’ and also be called a ‘brahmin’.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဣဓ ဗြာဟ္မဏကုမာရော ခတ္တိယကညာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေယျ, တေသံ သံဝါသမနွာယ ပုတ္တော ဇာယေထ; ယော သော ဗြာဟ္မဏကုမာရေန ခတ္တိယကညာယ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, သိယာ သော မာတုပိ သဒိသော ပိတုပိ သဒိသော, ‘ခတ္တိယော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏကုမာရေန ခတ္တိယကညာယ ပုတ္တော ဥပ္ပန္နော, သိယာ သော မာတုပိ သဒိသော ပိတုပိ သဒိသော, ‘ခတ္တိယော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဗြာဟ္မဏော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ.

“What do you think, Assalāyana? Suppose here a brahmin youth were to cohabit with a khattiya maiden, and on account of their cohabitation, a son were to be born. That son who is born of a brahmin youth and a khattiya maiden, being like his mother and also like his father, could he be called a ‘khattiya’ and also be called a ‘brahmin’?” “Master Gotama, that son who is born of a brahmin youth and a khattiya maiden, being like his mother and also like his father, could be called a ‘khattiya’ and also be called a ‘brahmin’.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန ဣဓ ဝဠဝံ ဂဒြဘေန သမ္ပယောဇေယျုံ, တေသံ သမ္ပယောဂမနွာယ ကိသောရော ဇာယေထ; ယော သော ဝဠဝါယ ဂဒြဘေန ကိသောရော ဥပ္ပန္နော, သိယာ သော မာတုပိ သဒိသော ပိတုပိ သဒိသော, ‘အဿော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော ‘ဂဒြဘော’တိပိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ? ‘‘ကုဏ္ဍဉှိ သော, ဘော ဂေါတမ, အဿတရော ဟောတိ. ဣဒံ ဟိဿ, ဘော ဂေါတမ, နာနာကရဏံ [Pg.361] ပဿာမိ; အမုတြ စ ပနေသာနံ န ကိဉ္စိ နာနာကရဏံ ပဿာမီ’’တိ.

“What do you think, Assalāyana? Suppose here they were to mate a mare with a donkey, and on account of their union, a foal were to be born. That foal born of a mare by a donkey, being like its mother and also like its father, could it be called a ‘horse’ and also be called a ‘donkey’?” “Venerable Gotama, that foal would indeed be a mule. Here, venerable Gotama, I see this difference; but in that other case, I see no difference whatsoever.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဣဓာဿု ဒွေ မာဏဝကာ ဘာတရော သဥဒရိယာ, ဧကော အဇ္ဈာယကော ဥပနီတော ဧကော အနဇ္ဈာယကော အနုပနီတော. ကမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ပဌမံ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘော ဂေါတမ, မာဏဝကော အဇ္ဈာယကော ဥပနီတော တမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ပဌမံ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ. ကိဉှိ, ဘော ဂေါတမ, အနဇ္ဈာယကေ အနုပနီတေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ ဘဝိဿတီ’’တိ?

“What do you think, Assalāyana? Suppose here there were two young men, brothers born of the same womb—one a reciter of the Vedas and initiated, the other not a reciter and uninitiated. Whom among them would the brahmins feed first at a meal for the deceased, a pot-rice offering, a sacrifice, or for a guest?” “Venerable Gotama, the young man who is a reciter of the Vedas and initiated—him the brahmins would feed first at a meal for the deceased, a pot-rice offering, a sacrifice, or for a guest. For, venerable Gotama, what great fruit will there be from a gift given to one who is not a reciter and uninitiated?”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, အဿလာယန, ဣဓာဿု ဒွေ မာဏဝကာ ဘာတရော သဥဒရိယာ, ဧကော အဇ္ဈာယကော ဥပနီတော ဒုဿီလော ပါပဓမ္မော, ဧကော အနဇ္ဈာယကော အနုပနီတော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော. ကမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ပဌမံ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ’’တိ? ‘‘ယော သော, ဘော ဂေါတမ, မာဏဝကော အနဇ္ဈာယကော အနုပနီတော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော တမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ပဌမံ ဘောဇေယျုံ သဒ္ဓေ ဝါ ထာလိပါကေ ဝါ ယညေ ဝါ ပါဟုနေ ဝါ. ကိဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ဒုဿီလေ ပါပဓမ္မေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ ဘဝိဿတီ’’တိ?

“What do you think, Assalāyana? Suppose here there were two young men, brothers born of the same womb: one a reciter of the Vedas and initiated, but immoral and of evil nature; the other not a reciter and uninitiated, but virtuous and of good nature. Whom among them would the brahmins feed first at a meal for the deceased, a pot-rice offering, a sacrifice, or for a guest?” “Venerable Gotama, the young man who is not a reciter and uninitiated, but is virtuous and of good nature—him the brahmins would feed first at a meal for the deceased, a pot-rice offering, a sacrifice, or for a guest. For, venerable Gotama, what great fruit will there be from a gift given to one who is immoral and of evil nature?”

‘‘ပုဗ္ဗေ ခေါ တွံ, အဿလာယန, ဇာတိံ အဂမာသိ; ဇာတိံ ဂန္တွာ မန္တေ အဂမာသိ; မန္တေ ဂန္တွာ တပေ အဂမာသိ; တပေ ဂန္တွာ စာတုဝဏ္ဏိံ သုဒ္ဓိံ ပစ္စာဂတော, ယမဟံ ပညပေမီ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဿလာယနော မာဏဝေါ တုဏှီဘူတော မင်္ကုဘူတော ပတ္တက္ခန္ဓော အဓောမုခေါ ပဇ္ဈာယန္တော အပ္ပဋိဘာနော နိသီဒိ.

“Formerly, indeed, Assalāyana, you went to birth; having gone to birth, you went to the Vedas; having gone to the Vedas, you went to ascetic practices; having gone to ascetic practices, you have returned to the purity of the four castes, which I am making known.” When this was said, the young brahmin Assalāyana sat silent, abashed, with shoulders drooping, downcast, brooding, and at a loss for words.

၄၁၀. အထ ခေါ ဘဂဝါ အဿလာယနံ မာဏဝံ တုဏှီဘူတံ မင်္ကုဘူတံ ပတ္တက္ခန္ဓံ အဓောမုခံ ပဇ္ဈာယန္တံ အပ္ပဋိဘာနံ ဝိဒိတွာ အဿလာယနံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, အဿလာယန, သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋီသု သမ္မန္တာနံ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ – ‘ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. အဿောသိ ခေါ[Pg.362], အဿလာယန, အသိတော ဒေဝလော ဣသိ – ‘သတ္တန္နံ ကိရ ဗြာဟ္မဏိသီနံ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋီသု သမ္မန္တာနံ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ – ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. အထ ခေါ, အဿလာယန, အသိတော ဒေဝလော ဣသိ ကေသမဿုံ ကပ္ပေတွာ မဉ္ဇိဋ္ဌဝဏ္ဏာနိ ဒုဿာနိ နိဝါသေတွာ ပဋလိယော ဥပါဟနာ အာရုဟိတွာ ဇာတရူပမယံ ဒဏ္ဍံ ဂဟေတွာ သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ ပတ္ထဏ္ဍိလေ ပါတုရဟောသိ. အထ ခေါ, အဿလာယန, အသိတော ဒေဝလော ဣသိ သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ ပတ္ထဏ္ဍိလေ စင်္ကမမာနော ဧဝမာဟ – ‘ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ ဣမေ ဘဝန္တော ဗြာဟ္မဏိသယော ဂတာ ; ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ ဣမေ ဘဝန္တော ဗြာဟ္မဏိသယော ဂတာ’တိ? အထ ခေါ, အဿလာယန, သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နာယံ ဂါမဏ္ဍလရူပေါ ဝိယ သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ ပတ္ထဏ္ဍိလေ စင်္ကမမာနော ဧဝမာဟ – ‘ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ ဣမေ ဘဝန္တော ဗြာဟ္မဏိသယော ဂတာ; ဟန္ဒ, ကော နု ခေါ ဣမေ ဘဝန္တော ဗြာဟ္မဏိသယော ဂတာတိ? ဟန္ဒ, နံ အဘိသပါမာ’တိ. အထ ခေါ, အဿလာယန, သတ္တ ဗြာဟ္မဏိသယော အသိတံ ဒေဝလံ ဣသိံ အဘိသပိံသု – ‘ဘသ္မာ, ဝသလ, ဟောဟိ; ဘသ္မာ, ဝသလ, ဟောဟီ’တိ. ယထာ ယထာ ခေါ, အဿလာယန, သတ္တ ဗြာဟ္မဏိသယော အသိတံ ဒေဝလံ ဣသိံ အဘိသပိံသု တထာ တထာ အသိတော ဒေဝလော ဣသိ အဘိရူပတရော စေဝ ဟောတိ ဒဿနီယတရော စ ပါသာဒိကတရော စ. အထ ခေါ, အဿလာယန, သတ္တန္နံ ဗြာဟ္မဏိသီနံ ဧတဒဟောသိ – ‘မောဃံ ဝတ နော တပေါ, အဖလံ ဗြဟ္မစရိယံ. မယဉှိ ပုဗ္ဗေ ယံ အဘိသပါမ – ဘသ္မာ, ဝသလ, ဟောဟိ; ဘသ္မာ, ဝသလ, ဟောဟီတိ ဘသ္မာဝ ဘဝတိ ဧကစ္စော. ဣမံ ပန မယံ ယထာ ယထာ အဘိသပါမ တထာ တထာ အဘိရူပတရော စေဝ ဟောတိ ဒဿနီယတရော စ ပါသာဒိကတရော စာ’တိ. ‘န ဘဝန္တာနံ မောဃံ တပေါ, နာဖလံ ဗြဟ္မစရိယံ. ဣင်္ဃ ဘဝန္တော, ယော မယိ မနောပဒေါသော တံ ပဇဟထာ’တိ. ‘ယော ဘဝတိ မနောပဒေါသော တံ ပဇဟာမ. ကော နု ဘဝံ ဟောတီ’တိ? ‘သုတော နု ဘဝတံ – အသိတော ဒေဝလော ဣသီ’တိ? ‘ဧဝံ, ဘော’. ‘သော ခွာဟံ, ဘော, ဟောမီ’တိ. အထ ခေါ, အဿလာယန, သတ္တ ဗြာဟ္မဏိသယော အသိတံ ဒေဝလံ ဣသိံ အဘိဝါဒေတုံ ဥပက္ကမိံသု.

410. Then the Blessed One, knowing that the brahmin youth Assalāyana was silent, abashed, with shoulders drooping, downcast, brooding, and at a loss for words, said this to him: “Once upon a time, Assalāyana, this evil wrong view arose among seven conferring brahmin seers in a forest region, in their leaf-huts: ‘The brahmin is the highest caste, any other caste is inferior… heirs of Brahmā.’ The seer Asita Devala heard, Assalāyana: ‘It seems that this evil wrong view has arisen among seven conferring brahmin seers in a forest region, in their leaf-huts: “The brahmin is the highest caste… heirs of Brahmā.”’ Then, Assalāyana, the seer Asita Devala, having had his hair and beard trimmed, having put on madder-colored cloths, having mounted his layered sandals, and having taken a golden staff, appeared in the precinct of the seven brahmin seers. Then, Assalāyana, the seer Asita Devala, while walking up and down in the precinct of the seven brahmin seers, said this: ‘Where, indeed, have these venerable brahmin seers gone? Where, indeed, have these venerable brahmin seers gone?’ Then, Assalāyana, this occurred to the seven brahmin seers: ‘Who is this, like a village boy, who walks up and down in the precinct of the seven brahmin seers and says: “Where, indeed, have these venerable brahmin seers gone? Where, indeed, have these venerable brahmin seers gone?” Come, let us curse him!’ Then, Assalāyana, the seven brahmin seers cursed the seer Asita Devala: ‘Become ashes, you outcaste! Become ashes, you outcaste!’ But the more, Assalāyana, the seven brahmin seers cursed the seer Asita Devala, the more handsome, fair to see, and pleasing the seer Asita Devala became. Then, Assalāyana, this occurred to the seven brahmin seers: ‘Our asceticism is in vain, our holy life is fruitless! For previously, when we cursed someone, saying, “Become ashes, you outcaste! Become ashes, you outcaste!” he would indeed become ashes. But the more we curse this one, the more handsome, fair to see, and pleasing he becomes.’ ‘Your asceticism is not in vain, venerable sirs, nor is your holy life fruitless. Come, venerable sirs, abandon the mental corruption you have towards me.’ ‘We abandon the mental corruption we have towards you. Who might you be, venerable sir?’ ‘Have you heard of the seer Asita Devala?’ ‘Yes, venerable sir.’ ‘Indeed, venerable sirs, I am he.’ Then, Assalāyana, the seven brahmin seers set about to pay homage to the seer Asita Devala.

၄၁၁. ‘‘အထ [Pg.363] ခေါ, အဿလာယန, အသိတော ဒေဝလော ဣသိ သတ္တ ဗြာဟ္မဏိသယော ဧတဒဝေါစ – ‘သုတံ မေတံ, ဘော, သတ္တန္နံ ကိရ ဗြာဟ္မဏိသီနံ အရညာယတနေ ပဏ္ဏကုဋီသု သမ္မန္တာနံ ဧဝရူပံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ – ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော, ဟီနော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏောဝ သုက္ကော ဝဏ္ဏော, ကဏှော အညော ဝဏ္ဏော; ဗြာဟ္မဏာဝ သုဇ္ဈန္တိ, နော အဗြာဟ္မဏာ; ဗြာဟ္မဏာဝ ဗြဟ္မုနော ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဗြဟ္မဇာ ဗြဟ္မနိမ္မိတာ ဗြဟ္မဒါယာဒါ’တိ. ‘ဧဝံ, ဘော’.

411. Then, Assalāyana, the seer Asita Devala said this to the seven brahmin seers: ‘I have heard this, venerable sirs, that it seems this evil wrong view has arisen among seven conferring brahmin seers in a forest region, in their leaf-huts: “The brahmin is the highest caste, any other caste is inferior; the brahmin is the fair caste, any other caste is dark; only brahmins are pure, not non-brahmins; only brahmins are Brahmā’s sons, born from his chest, born from his mouth, born of Brahmā, created by Brahmā, heirs of Brahmā.”’ ‘So it is, venerable sir.’

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – ယာ ဇနိကာ မာတာ ဗြာဟ္မဏံယေဝ အဂမာသိ, နော အဗြာဟ္မဏ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, ဘော’.

‘But do you, venerable sirs, know this: that the mother who bore you went only to a brahmin, and not to a non-brahmin?’ ‘We do not know this, venerable sir.’

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – ယာ ဇနိကာမာတု မာတာ ယာဝ သတ္တမာ မာတုမာတာမဟယုဂါ ဗြာဟ္မဏံယေဝ အဂမာသိ, နော အဗြာဟ္မဏ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, ဘော’.

‘But do you, venerable sirs, know this: that the mother of the mother who bore you, back to the seventh maternal ancestral generation, went only to a brahmin, and not to a non-brahmin?’ ‘We do not know this, venerable sir.’

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – ယော ဇနကော ပိတာ ဗြာဟ္မဏိံယေဝ အဂမာသိ, နော အဗြာဟ္မဏိ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, ဘော’.

‘But do you, venerable sirs, know this: that the father who begot you went only to a brahmin woman, and not to a non-brahmin woman?’ ‘We do not know this, venerable sir.’

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – ယော ဇနကပိတု ပိတာ ယာဝ သတ္တမာ ပိတုပိတာမဟယုဂါ ဗြာဟ္မဏိံယေဝ အဂမာသိ, နော အဗြာဟ္မဏိ’န္တိ? ‘နော ဟိဒံ, ဘော’.

‘But do you, venerable sirs, know this: that the father of the father who begot you, back to the seventh paternal ancestral generation, went only to a brahmin woman, and not to a non-brahmin woman?’ ‘We do not know this, venerable sir.’

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – ယထာ ဂဗ္ဘဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတီ’တိ ? ‘ဇာနာမ မယံ, ဘော – ယထာ ဂဗ္ဘဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတိ. ဣဓ မာတာပိတရော စ သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ, မာတာ စ ဥတုနီ ဟောတိ, ဂန္ဓဗ္ဗော စ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ; ဧဝံ တိဏ္ဏံ သန္နိပါတာ ဂဗ္ဘဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတီ’တိ.

‘But do you, venerable sirs, know how the descent into the womb comes about?’ ‘We know, venerable sir, how the descent into the womb comes about. In this case, the mother and father have come together, the mother is in her season, and the being to be reborn is present. Thus, from the conjunction of these three, the descent into the womb comes about.’

‘‘‘ဇာနန္တိ ပန ဘောန္တော – တဂ္ဃ, သော ဂန္ဓဗ္ဗော ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ’တိ? ‘န မယံ, ဘော, ဇာနာမ – တဂ္ဃ သော ဂန္ဓဗ္ဗော ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ’တိ. ‘ဧဝံ သန္တေ, ဘော, ဇာနာထ – ကေ တုမှေ ဟောထာ’တိ? ‘ဧဝံ သန္တေ, ဘော, န မယံ ဇာနာမ [Pg.364] – ကေ မယံ ဟောမာ’တိ. တေ ဟိ နာမ, အဿလာယန, သတ္တ ဗြာဟ္မဏိသယော အသိတေန ဒေဝလေန ဣသိနာ သကေ ဇာတိဝါဒေ သမနုယုဉ္ဇီယမာနာ သမနုဂ္ဂါဟီယမာနာ သမနုဘာသီယမာနာ န သမ္ပာယိဿန္တိ; ကိံ ပန တွံ ဧတရဟိ မယာ သကသ္မိံ ဇာတိဝါဒေ သမနုယုဉ္ဇီယမာနော သမနုဂ္ဂါဟီယမာနော သမနုဘာသီယမာနော သမ္ပာယိဿသိ, ယေသံ တွံ သာစရိယကော န ပုဏ္ဏော ဒဗ္ဗိဂါဟော’’တိ.

‘Furthermore, venerable sirs, do you truly know whether that being who is to take rebirth is a noble, a brahmin, a merchant, or a worker?’ ‘No, venerable sir, we do not truly know whether that being who is to take rebirth is a noble, a brahmin, a merchant, or a worker.’ ‘This being so, venerable sirs, do you know who you are?’ ‘This being so, venerable sir, we do not know who we are.’ Indeed, Assalāyana, those seven brahmin seers, when thoroughly questioned, pressed, and addressed by the seer Asita Devala regarding their own assertion about birth, could not give a complete answer. How then could you now give a complete answer when you are thoroughly questioned, pressed, and addressed by me regarding my own assertion about birth—you who, along with your teacher, are not even a complete ladle-bearer for them?’

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အဿလာယနော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

When this was said, the brahmin youth Assalāyana said this to the Blessed One: “Excellent, Venerable Gotama! … May the Venerable Gotama regard me as a lay follower who has gone for refuge from this day forth for as long as life lasts.”

အဿလာယနသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ တတိယံ.

The Assalāyana Sutta, the third, is concluded.

၄. ဃောဋမုခသုတ္တံ

4. The Ghoṭamukha Sutta

၄၁၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ ဥဒေနော ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ခေမိယမ္ဗဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော ဗာရာဏသိံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော ယေန ခေမိယမ္ဗဝနံ တေနုပသင်္ကမိ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥဒေနော အဗ္ဘောကာသေ စင်္ကမတိ. အထ ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော ယေနာယသ္မာ ဥဒေနော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ ဥဒေနေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ အာယသ္မန္တံ ဥဒေနံ စင်္ကမန္တံ အနုစင်္ကမမာနော ဧဝမာဟ – ‘‘အမ္ဘော သမဏ, ‘နတ္ထိ ဓမ္မိကော ပရိဗ္ဗဇော’ – ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ. တဉ္စ ခေါ ဘဝန္တရူပါနံ ဝါ အဒဿနာ, ယော ဝါ ပနေတ္ထ ဓမ္မော’’တိ.

412. Thus have I heard. At one time the Venerable Udena was dwelling at Varanasi in the Khemiya Mango Grove. Now at that time the brahmin Ghoṭamukha had arrived in Varanasi for some business. Then, as the brahmin Ghoṭamukha was walking about and wandering for exercise, he approached the Khemiya Mango Grove. At that time, the Venerable Udena was walking back and forth in an open space. Then the brahmin Ghoṭamukha approached the Venerable Udena; having approached, he exchanged greetings with the Venerable Udena. When they had concluded their courteous and memorable talk, while following the Venerable Udena as he was walking, he said this: ‘O recluse, it occurs to me thus: “There is no righteous ascetic.” And that is either from not seeing venerable ones such as yourself, or from not seeing whatever true principle there is in this life of an ascetic.’

ဧဝံ ဝုတ္တေ, အာယသ္မာ ဥဒေနော စင်္ကမာ ဩရောဟိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. ဃောဋမုခေါပိ ခေါ ဗြာဟ္မဏော စင်္ကမာ ဩရောဟိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ. ဧကမန္တံ ဌိတံ ခေါ ဃောဋမုခံ ဗြာဟ္မဏံ အာယသ္မာ ဥဒေနော ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဝိဇ္ဇန္တိ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, အာသနာနိ. သစေ အာကင်္ခသိ, နိသီဒါ’’တိ. ‘‘ဧတဒေဝ ခေါ ပန မယံ [Pg.365] ဘောတော ဥဒေနဿ အာဂမယမာနာ (န) နိသီဒါမ. ကထဉှိ နာမ မာဒိသော ပုဗ္ဗေ အနိမန္တိတော အာသနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ မညေယျာ’’တိ? အထ ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော အညတရံ နီစံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ ဥဒေနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အမ္ဘော သမဏ, ‘နတ္ထိ ဓမ္မိကော ပရိဗ္ဗဇော’ – ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ. တဉ္စ ခေါ ဘဝန္တရူပါနံ ဝါ အဒဿနာ, ယော ဝါ ပနေတ္ထ ဓမ္မော’’တိ. ‘‘သစေ ခေါ ပန မေ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, အနုညေယျံ အနုဇာနေယျာသိ, ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗဉ္စ ပဋိက္ကောသေယျာသိ; ယဿ စ ပန မေ ဘာသိတဿ အတ္ထံ န ဇာနေယျာသိ, မမံယေဝ တတ္ထ ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆေယျာသိ – ‘ဣဒံ, ဘော ဥဒေန, ကထံ, ဣမဿ ကွတ္ထော’တိ? ဧဝံ ကတွာ သိယာ နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ. ‘‘အနုညေယျံ ခွာဟံ ဘောတော ဥဒေနဿ အနုဇာနိဿာမိ, ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗဉ္စ ပဋိက္ကောသိဿာမိ; ယဿ စ ပနာဟံ ဘောတော ဥဒေနဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ န ဇာနိဿာမိ, ဘဝန္တံယေဝ တတ္ထ ဥဒေနံ ဥတ္တရိ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ – ‘ဣဒံ, ဘော ဥဒေန, ကထံ, ဣမဿ ကွတ္ထော’တိ? ဧဝံ ကတွာ ဟောတု နော ဧတ္ထ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ.

When this was said, the Venerable Udena descended from the walking path, entered the dwelling, and sat down on a prepared seat. The brahmin Ghoṭamukha also descended from the walking path, entered the dwelling, and stood to one side. To the brahmin Ghoṭamukha who was standing to one side, the Venerable Udena said this: ‘Brahmin, there are seats. If you wish, sit down.’ ‘Indeed, we were waiting for the Venerable Udena’s invitation before sitting. For how could one like me think it proper to sit on a seat without being invited beforehand?’ Then the brahmin Ghoṭamukha took a certain low seat and sat to one side. Seated to one side, the brahmin Ghoṭamukha said this to the Venerable Udena: ‘O recluse, it occurs to me thus: “There is no righteous ascetic.” And that is either from not seeing venerable ones such as yourself, or from not seeing whatever true principle there is in this life of an ascetic.’ ‘If, brahmin, you would approve what should be approved and reject what should be rejected, and if you do not know the meaning of any word I have spoken, you should question me further about it, asking: “Venerable Udena, how is this? What is its meaning?” Having done so, a conversation could take place between us on this matter.’ ‘Indeed, I will approve for the Venerable Udena what should be approved and reject what should be rejected. And of whatever word spoken by the Venerable Udena I do not know the meaning, I will question the Venerable Udena further about it, asking: “Venerable Udena, how is this? What is its meaning?” Having done so, let there be a conversation between us on this matter.’

၄၁၃. ‘‘စတ္တာရောမေ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ. ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ဟောတိ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ ဟောတိ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ ဟောတိ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. ဣမေသံ, ဗြာဟ္မဏ, စတုန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ကတမော တေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတီ’’တိ?

413. “Brahmin, these four individuals exist and are found in the world. Which four? Here, brahmin, a certain individual is a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment. Here, brahmin, a certain individual is a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others. Here, brahmin, a certain individual is a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment, and a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others. Here, brahmin, a certain individual is neither a self-tormentor nor devoted to the practice of self-torment, nor a tormentor of others nor devoted to the practice of tormenting others. Not tormenting himself and not tormenting others, in this very life he is without craving, extinguished, and cooled, experiencing bliss, dwelling with a self that has become sublime. Of these four individuals, brahmin, which one pleases your mind?”

‘‘ယွာယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော အယံ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ; ယောပါယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော အယမ္ပိ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ; ယောပါယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော [Pg.366] ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော အယမ္ပိ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ; ယော စ ခေါ အယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. အယမေဝ မေ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတီ’’တိ.

“Venerable Udena, whatever person is a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment, this person does not please my mind. Venerable Udena, whatever person is a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others, this person also does not please my mind. Venerable Udena, whatever person is both a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment, and a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others, this person also does not please my mind. But indeed, Venerable Udena, whatever person is neither a self-tormentor nor devoted to the practice of self-torment, neither a tormentor of others nor devoted to the practice of tormenting others; he, not tormenting himself and not tormenting others, in this very life is without craving, extinguished, become cool, and experiences bliss, abiding with a self that has become sublime. This very person pleases my mind.”

‘‘ကသ္မာ ပန တေ, ဗြာဟ္မဏ, ဣမေ တယော ပုဂ္ဂလာ စိတ္တံ နာရာဓေန္တီ’’တိ? ‘‘ယွာယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အတ္တာနံ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ; ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော ပရံ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ; ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယောပါယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အတ္တာနဉ္စ ပရဉ္စ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ အာတာပေတိ ပရိတာပေတိ; ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ နာရာဓေတိ. ယော စ ခေါ အယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ, သော အတ္တာနဉ္စ ပရဉ္စ သုခကာမံ ဒုက္ခပဋိက္ကူလံ နေဝ အာတာပေတိ န ပရိတာပေတိ; ဣမိနာ မေ အယံ ပုဂ္ဂလော စိတ္တံ အာရာဓေတီ’’တိ.

“But why, brahmin, do these three persons not please your mind?” “Venerable Udena, whatever person is a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment, he torments and afflicts himself, who desires happiness and is averse to suffering. For this reason, this person does not please my mind. Venerable Udena, whatever person is a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others, he torments and afflicts another, who desires happiness and is averse to suffering. For this reason, this person does not please my mind. Venerable Udena, whatever person is both a self-tormentor, devoted to the practice of self-torment, and a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others, he torments and afflicts both himself and another, who desire happiness and are averse to suffering. For this reason, this person does not please my mind. But indeed, Venerable Udena, whatever person is neither a self-tormentor nor devoted to the practice of self-torment, neither a tormentor of others nor devoted to the practice of tormenting others; he, not tormenting himself and not tormenting others, in this very life is without craving, extinguished, become cool, and experiences bliss, abiding with a self that has become sublime. He neither torments nor afflicts himself or another, who desire happiness and are averse to suffering. For this reason, this person pleases my mind.”

၄၁၄. ‘‘ဒွေမာ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိသာ. ကတမာ ဒွေ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စာ ပရိသာ သာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တဘရိယံ ပရိယေသတိ, ဒါသိဒါသံ ပရိယေသတိ, ခေတ္တဝတ္ထုံ ပရိယေသတိ, ဇာတရူပရဇတံ ပရိယေသတိ.

414. “Brahmin, there are these two assemblies. What two? Here, brahmin, a certain assembly, being intensely passionate for those who wear jeweled earrings, seeks a wife and children, seeks female and male slaves, seeks fields and land, and seeks gold and silver.

‘‘ဣဓ ပန, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စာ ပရိသာ အသာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တဘရိယံ ပဟာယ, ဒါသိဒါသံ ပဟာယ, ခေတ္တဝတ္ထုံ ပဟာယ, ဇာတရူပရဇတံ ပဟာယ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. သွာယံ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော [Pg.367] နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ. ဣဓ ကတမံ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလံ ကတမာယ ပရိသာယ ဗဟုလံ သမနုပဿသိ – ယာ စာယံ ပရိသာ သာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တဘရိယံ ပရိယေသတိ ဒါသိဒါသံ ပရိယေသတိ ခေတ္တဝတ္ထုံ ပရိယေသတိ ဇာတရူပရဇတံ ပရိယေသတိ, ယာ စာယံ ပရိသာ အသာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တဘရိယံ ပဟာယ ဒါသိဒါသံ ပဟာယ ခေတ္တဝတ္ထုံ ပဟာယ ဇာတရူပရဇတံ ပဟာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ’’တိ?

“But here, brahmin, a certain assembly, not being intensely passionate for those who wear jeweled earrings, having abandoned wife and children, having abandoned female and male slaves, having abandoned fields and land, having abandoned gold and silver, has gone forth from the household life into homelessness. This person, brahmin, is neither a self-tormentor nor devoted to the practice of self-torment, neither a tormentor of others nor devoted to the practice of tormenting others. He, not tormenting himself and not tormenting others, in this very life is without craving, extinguished, become cool, and experiences bliss, abiding with a self that has become sublime. Now, brahmin, which person do you frequently observe, and in which assembly: in that assembly which, being intensely passionate for those who wear jeweled earrings, seeks a wife and children, seeks female and male slaves, seeks fields and land, and seeks gold and silver; or in that assembly which, not being intensely passionate for those who wear jeweled earrings, having abandoned wife and children, having abandoned female and male slaves, having abandoned fields and land, having abandoned gold and silver, has gone forth from the household life into homelessness?”

‘‘ယွာယံ, ဘော ဥဒေန, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ; ဣမာဟံ ပုဂ္ဂလံ ယာယံ ပရိသာ အသာရတ္တရတ္တာ မဏိကုဏ္ဍလေသု ပုတ္တဘရိယံ ပဟာယ ဒါသိဒါသံ ပဟာယ ခေတ္တဝတ္ထုံ ပဟာယ ဇာတရူပရဇတံ ပဟာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ ဣမိဿံ ပရိသာယံ ဗဟုလံ သမနုပဿာမီ’’တိ.

“Venerable Udena, that person who is neither a self-tormentor nor devoted to the practice of self-torment, neither a tormentor of others nor devoted to the practice of tormenting others; he, not tormenting himself and not tormenting others, in this very life is without craving, extinguished, become cool, and experiences bliss, abiding with a self that has become sublime. I frequently observe this person in that assembly which, not being intensely passionate for those who wear jeweled earrings, having abandoned wife and children, having abandoned female and male slaves, having abandoned fields and land, having abandoned gold and silver, has gone forth from the household life into homelessness.”

‘‘ဣဒါနေဝ ခေါ ပန တေ, ဗြာဟ္မဏ, ဘာသိတံ – ‘မယံ ဧဝံ အာဇာနာမ – အမ္ဘော သမဏ, နတ္ထိ ဓမ္မိကော ပရိဗ္ဗဇော, ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ. တဉ္စ ခေါ ဘဝန္တရူပါနံ ဝါ အဒဿနာ, ယော ဝါ ပနေတ္ထ ဓမ္မော’’’တိ. ‘‘အဒ္ဓါ မေသာ, ဘော ဥဒေန, သာနုဂ္ဂဟာ ဝါစာ ဘာသိတာ. ‘အတ္ထိ ဓမ္မိကော ပရိဗ္ဗဇော’ – ဧဝံ မေ ဧတ္ထ ဟောတိ. ဧဝဉ္စ ပန မံ ဘဝံ ဥဒေနော ဓာရေတု. ယေ စ မေ ဘောတာ ဥဒေနေန စတ္တာရော ပုဂ္ဂလာ သံခိတ္တေန ဝုတ္တာ ဝိတ္ထာရေန အဝိဘတ္တာ, သာဓု မေ ဘဝံ, ဥဒေနော ဣမေ စတ္တာရော ပုဂ္ဂလေ ဝိတ္ထာရေန ဝိဘဇတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မတော ဥဒေနဿ ပစ္စဿောသိ. အာယသ္မာ ဥဒေနော ဧတဒဝေါစ –

“But just now, brahmin, you said this: ‘We know it to be thus: “Good ascetic, there is no righteous wanderer.” This is how it is for me here. And this is either from not seeing venerable ones such as yourself, or from not seeing what the Dhamma is in this regard.’ ‘Indeed, Venerable Udena, this speech of mine was spoken with a supporting reason. “There is a righteous wanderer”—this is how it is for me here. And may the Venerable Udena remember me thus. And as for the four persons who were spoken of by the Venerable Udena in brief but not analyzed in detail, it would be good if the Venerable Udena, out of compassion, would analyze these four persons for me in detail.’ ‘Well then, brahmin, listen and attend carefully; I will speak.’ ‘Yes, venerable sir,’ Ghotamukha the brahmin replied to the Venerable Udena. The Venerable Udena said this:

၄၁၅. ‘‘ကတမော စ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော အစေလကော ဟောတိ မုတ္တာစာရော ဟတ္ထာပလေခနော နဧဟိဘဒ္ဒန္တိကော နတိဋ္ဌဘဒ္ဒန္တိကော, နာဘိဟဋံ န ဥဒ္ဒိဿကတံ န နိမန္တနံ သာဒိယတိ. သော န ကုမ္ဘိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ကဠောပိမုခါ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န ဧဠကမန္တရံ, န ဒဏ္ဍမန္တရံ, န မုသလမန္တရံ, န ဒွိန္နံ ဘုဉ္ဇမာနာနံ, န ဂဗ္ဘိနိယာ, န ပါယမာနာယ[Pg.368], န ပုရိသန္တရဂတာယ, န သင်္ကိတ္တီသု, န ယတ္ထ သာ ဥပဋ္ဌိတော ဟောတိ, န ယတ္ထ မက္ခိကာ သဏ္ဍသဏ္ဍစာရိနီ, န မစ္ဆံ န မံသံ, န သုရံ န မေရယံ န ထုသောဒကံ ပိဝတိ. သော ဧကာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဧကာလောပိကော, ဒွါဂါရိကော ဝါ ဟောတိ ဒွါလောပိကော…ပေ… သတ္တာဂါရိကော ဝါ ဟောတိ သတ္တာလောပိကော; ဧကိဿာပိ ဒတ္တိယာ ယာပေတိ, ဒွီဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ…ပေ… သတ္တဟိပိ ဒတ္တီဟိ ယာပေတိ; ဧကာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ, ဒွီဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ…ပေ… သတ္တာဟိကမ္ပိ အာဟာရံ အာဟာရေတိ – ဣတိ ဧဝရူပံ အဒ္ဓမာသိကံ ပရိယာယဘတ္တဘောဇနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. သော သာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, သာမာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, နီဝါရဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဒဒ္ဒုလဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဟဋဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ကဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, အာစာမဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ပိညာကဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, တိဏဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဂေါမယဘက္ခော ဝါ ဟောတိ, ဝနမူလဖလာဟာရော ယာပေတိ ပဝတ္တဖလဘောဇီ. သော သာဏာနိပိ ဓာရေတိ, မသာဏာနိပိ ဓာရေတိ, ဆဝဒုဿာနိပိ ဓာရေတိ, ပံသုကူလာနိပိ ဓာရေတိ, တိရီဋာနိပိ ဓာရေတိ, အဇိနမ္ပိ ဓာရေတိ, အဇိနက္ခိပမ္ပိ ဓာရေတိ, ကုသစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ဖလကစီရမ္ပိ ဓာရေတိ, ကေသကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဝါဠကမ္ဗလမ္ပိ ဓာရေတိ, ဥလူကပက္ခမ္ပိ ဓာရေတိ; ကေသမဿုလောစကောပိ ဟောတိ ကေသမဿုလောစနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ဥဗ္ဘဋ္ဌကောပိ ဟောတိ အာသနပဋိက္ခိတ္တော, ဥက္ကုဋိကောပိ ဟောတိ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနမနုယုတ္တော, ကဏ္ဋကာပဿယိကောပိ ဟောတိ ကဏ္ဋကာပဿယေ သေယျံ ကပ္ပေတိ; သာယတတိယကမ္ပိ ဥဒကောရောဟနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ – ဣတိ ဧဝရူပံ အနေကဝိဟိတံ ကာယဿ အာတာပနပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော ဝိဟရတိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

415. “And what, brahmin, is the person who is a self-tormentor, devoted to the practice of self-mortification? Here, brahmin, a certain person goes naked, is of unrestrained conduct, licks his hands, does not come when asked, ‘Come, venerable sir,’ does not stop when asked, ‘Stop, venerable sir’; he does not accept food brought to him, food prepared for him, or an invitation to a meal. He does not receive food from the mouth of a pot, nor from the mouth of a bowl, nor across a threshold, nor across a stick, nor across a pestle, nor from two people eating together, nor from a pregnant woman, nor from a nursing woman, nor from a woman who has gone in between men, nor from where food is collected by subscription, nor where a dog is waiting, nor where flies are swarming; he accepts no fish or meat; he drinks no liquor, wine, or fermented brew. He is one who takes alms from only one house, or one who eats only one morsel; he is one who takes alms from only two houses, or one who eats only two morsels… he is one who takes alms from only seven houses, or one who eats only seven morsels. He subsists on one small bowl, on two small bowls… on seven small bowls. He takes food once a day, once every two days… up to once every seven days—thus he lives devoted to the practice of eating food at intervals, up to once every half-month. He is an eater of greens, or millet, or wild rice, or hide-scraps, or moss, or broken rice, or rice-scum, or sesame flour, or grass, or cow-dung. He subsists on forest roots and fruits, eating fallen fruits. He wears hemp robes, robes of mixed-hemp cloth, robes made from shrouds, rags from a dust heap, bark garments, antelope hides, strips of antelope hide, robes of kusa grass, bark-fiber garments, wood-slab garments, hair blankets, horse-tail blankets, or owl’s-wing garments. He is one who pulls out his hair and beard, devoted to the practice of pulling out hair and beard. He is one who stands continuously, rejecting seats. He is one who squats continuously, devoted to the practice of squatting. He is one who lies on a bed of thorns; he makes his bed on thorns. He is devoted to the practice of bathing in water three times a day, including in the evening. Thus he lives devoted to the various practices of mortifying and tormenting the body. This, brahmin, is called the person who is a self-tormentor, devoted to the practice of self-mortification.”

၄၁၆. ‘‘ကတမော စ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ဩရဗ္ဘိကော ဟောတိ သူကရိကော သာကုဏိကော မာဂဝိကော လုဒ္ဒေါ မစ္ဆဃာတကော စောရော စောရဃာတကော ဂေါဃာတကော ဗန္ဓနာဂါရိကော – ယေ ဝါ ပနညေပိ ကေစိ ကုရူရကမ္မန္တာ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော ပရန္တပေါ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

416. “And what, brahmin, is the person who is a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others? Here, brahmin, a certain person is a butcher of sheep, a butcher of pigs, a fowler, a deer-stalker, a cruel hunter, a fisherman, a thief, an executioner of thieves, a cattle-slaughterer, a jailer, or anyone else engaged in cruel occupations. This, brahmin, is called the person who is a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others.”

၄၁၇. ‘‘ကတမော [Pg.369] စ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော ရာဇာ ဝါ ဟောတိ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော, ဗြာဟ္မဏော ဝါ မဟာသာလော. သော ပုရတ္ထိမေန နဂရဿ နဝံ သန္ထာဂါရံ ကာရာပေတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ခရာဇိနံ နိဝါသေတွာ သပ္ပိတေလေန ကာယံ အဗ္ဘဉ္ဇိတွာ မဂဝိသာဏေန ပိဋ္ဌိံ ကဏ္ဍုဝမာနော နဝံ သန္ထာဂါရံ ပဝိသတိ သဒ္ဓိံ မဟေသိယာ ဗြာဟ္မဏေန စ ပုရောဟိတေန. သော တတ္ထ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ ဟရိတုပလိတ္တာယ သေယျံ ကပ္ပေတိ. ဧကိဿာယ ဂါဝိယာ သရူပဝစ္ဆာယ ယံ ဧကသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန ရာဇာ ယာပေတိ, ယံ ဒုတိယသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန မဟေသီ ယာပေတိ, ယံ တတိယသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန ဗြာဟ္မဏော ပုရောဟိတော ယာပေတိ, ယံ စတုတ္ထသ္မိံ ထနေ ခီရံ ဟောတိ တေန အဂ္ဂိံ ဇုဟတိ, အဝသေသေန ဝစ္ဆကော ယာပေတိ. သော ဧဝမာဟ – ‘ဧတ္တကာ ဥသဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဝစ္ဆတရိယော ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ အဇာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ’, ဧတ္တကာ ဥရဗ္ဘာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ အဿာ ဟညန္တု ယညတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ရုက္ခာ ဆိဇ္ဇန္တု ယူပတ္ထာယ, ဧတ္တကာ ဒဗ္ဘာ လူယန္တု ဗရိဟိသတ္ထာယာ’တိ. ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ ‘ဒါသာ’တိ ဝါ ‘ပေဿာ’တိ ဝါ ‘ကမ္မကရာ’တိ ဝါ တေပိ ဒဏ္ဍတဇ္ဇိတာ ဘယတဇ္ဇိတာ အဿုမုခါ ရုဒမာနာ ပရိကမ္မာနိ ကရောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော အတ္တန္တပေါ စ အတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, ပရန္တပေါ စ ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော.

417. “And what, brahmin, is the person who is a self-tormentor, devoted to the practice of self-mortification, and a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others? Here, brahmin, a certain person is a king, a head-anointed noble, or a wealthy brahmin. He has a new sacrificial hall built to the east of the city, shaves off his hair and beard, dresses in a rough animal hide, smears his body with ghee and oil, scratches his back with a deer’s horn, and enters the new sacrificial hall together with his chief queen and his brahmin chaplain. There he lies on the bare ground, which is smeared with fresh cow-dung. The king sustains himself on the milk from one teat of a single cow with a calf of similar appearance; the chief queen sustains herself on the milk from the second teat; the brahmin chaplain sustains himself on the milk from the third teat; with the milk from the fourth teat they offer to the fire; and the calf sustains itself on what is left over. He declares: ‘Let so many bulls be slaughtered for the sacrifice, let so many young bullocks be slaughtered for the sacrifice, let so many young heifers be slaughtered for the sacrifice, let so many goats be slaughtered for the sacrifice, let so many rams be slaughtered for the sacrifice, let so many horses be slaughtered for the sacrifice, let so many trees be cut down for the sacrificial posts, let so much kusa grass be cut for the sacred ground.’ And those who are his slaves, messengers, or workers, threatened by the rod and by fear, with tearful faces, weeping, carry out the preparations. This, brahmin, is called the person who is a self-tormentor, devoted to the practice of self-mortification, and a tormentor of others, devoted to the practice of tormenting others.”

၄၁၈. ‘‘ကတမော စ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော; သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဗြာဟ္မဏ, တထာဂတော လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ [Pg.370] ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. တံ ဓမ္မံ သုဏာတိ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ အညတရသ္မိံ ဝါ ကုလေ ပစ္စာဇာတော. သော တံ ဓမ္မံ သုတွာ တထာဂတေ သဒ္ဓံ ပဋိလဘတိ. သော တေန သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သမန္နာဂတော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇောပထော အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော အပရေန သမယေန အပ္ပံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ, အပ္ပံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ မဟန္တံ ဝါ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ, ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဘိက္ခူနံ သိက္ခာသာဇီဝသမာပန္နော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရတိ.

418. “And what, brahmin, is the person who is neither a self-tormentor, not devoted to the practice of self-mortification, nor a tormentor of others, not devoted to the practice of tormenting others; who, not tormenting himself and not tormenting others, is in this very life without craving, extinguished, cooled, and experiences bliss, dwelling with a self that has become divine? Here, brahmin, a Tathāgata arises in the world, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, perfect in knowledge and conduct, the Well-Farer, knower of the world, unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One. He makes known this world with its gods, Māras, and Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, its deities and humans, having realized it himself with direct knowledge. He teaches the Dhamma which is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing; he reveals the perfectly complete and pure spiritual life. A householder or a householder’s son, or one born in some other family, hears that Dhamma. Having heard the Dhamma, he gains faith in the Tathāgata. Possessing that faith, he reflects thus: ‘Household life is confining, a path of dust; the life of going forth is like the open air. It is not easy, while living in a house, to lead the perfectly complete, perfectly pure spiritual life, polished like a conch shell. Suppose I shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness.’ Then, after some time, having abandoned a small or large fortune, having abandoned a small or large circle of relatives, he shaves off his hair and beard, puts on the ochre robes, and goes forth from the household life into homelessness. Having thus gone forth, and possessing the training and livelihood of the bhikkhus, he abandons the taking of life and refrains from taking life. Having laid down the rod and laid down the weapon, he is conscientious, compassionate, and dwells with empathy for the welfare of all living beings.

‘‘အဒိန္နာဒါနံ ပဟာယ အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ ဒိန္နာဒါယီ ဒိန္နပါဋိကင်္ခီ. အထေနေန သုစိဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ.

“He abandons taking what is not given and refrains from taking what is not given. He takes only what is given, expecting only what is given. He dwells with a self that is pure and free from theft.

‘‘အဗြဟ္မစရိယံ ပဟာယ ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ အာရာစာရီ ဝိရတော မေထုနာ ဂါမဓမ္မာ.

“He abandons unchastity and is celibate, living aloof, refraining from sexual intercourse, the practice of villagers.

‘‘မုသာဝါဒံ ပဟာယ မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ သစ္စဝါဒီ သစ္စသန္ဓော ထေတော ပစ္စယိကော အဝိသံဝါဒကော လောကဿ.

“He abandons false speech and refrains from false speech. He is a speaker of truth, devoted to truth, reliable, trustworthy, and not a deceiver of the world.

‘‘ပိသုဏံ ဝါစံ ပဟာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ; ဣတော သုတွာ န အမုတြ အက္ခာတာ ဣမေသံ ဘေဒါယ, အမုတြ ဝါ သုတွာ န ဣမေသံ အက္ခာတာ အမူသံ ဘေဒါယ. ဣတိ ဘိန္နာနံ ဝါ သန္ဓာတာ သဟိတာနံ ဝါ အနုပ္ပဒါတာ, သမဂ္ဂါရာမော သမဂ္ဂရတော သမဂ္ဂနန္ဒီ သမဂ္ဂကရဏိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ.

“He abandons divisive speech and refrains from divisive speech. Having heard something here, he does not repeat it elsewhere to cause division among these people; or having heard something elsewhere, he does not repeat it to these people to cause division among those people. Thus, he is a reconciler of those who are divided and a promoter of those who are united. He delights in harmony, is fond of harmony, rejoices in harmony, and speaks words that create harmony.

‘‘ဖရုသံ ဝါစံ ပဟာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ယာ သာ ဝါစာ နေလာ ကဏ္ဏသုခါ ပေမနီယာ ဟဒယင်္ဂမာ ပေါရီ ဗဟုဇနကန္တာ ဗဟုဇနမနာပါ တထာရူပိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ဟောတိ.

“He abandons harsh speech and refrains from harsh speech. He speaks such words as are gentle, pleasing to the ear, affectionate, going to the heart, courteous, liked by many people, and agreeable to many people.

‘‘သမ္ဖပ္ပလာပံ [Pg.371] ပဟာယ သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ, နိဓာနဝတိံ ဝါစံ ဘာသိတာ ကာလေန သာပဒေသံ ပရိယန္တဝတိံ အတ္ထသံဟိတံ.

“He abandons frivolous talk and refrains from frivolous talk. He speaks at the proper time, speaks what is factual, speaks what is beneficial, speaks on the Dhamma and the Vinaya. He speaks words that are worth treasuring, timely, reasoned, well-defined, and connected with benefit.

‘‘သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဧကဘတ္တိကော ဟောတိ ရတ္တူပရတော ဝိရတော ဝိကာလဘောဇနာ. နစ္စဂီတဝါဒိတဝိသူကဒဿနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. မာလာဂန္ဓဝိလေပနဓာရဏမဏ္ဍနဝိဘူသနဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဇာတရူပရဇတပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အာမကဓညပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အာမကမံသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဣတ္ထိကုမာရိကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဒါသိဒါသပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. အဇေဠကပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကုက္ကုဋသူကရပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဟတ္ထိဂဝဿဝဠဝပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဒူတေယျပဟိဏဂမနာနုယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ကယဝိက္ကယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. တုလာကူဋကံသကူဋမာနကူဋာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဥက္ကောဋနဝဉ္စနနိကတိသာစိယောဂါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ. ဆေဒနဝဓဗန္ဓနဝိပရာမောသအာလောပသဟသာကာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ.

He refrains from destroying seed-life and plant-life. He eats only one meal a day, refraining from eating at night and abstaining from food at the wrong time. He refrains from watching dancing, singing, instrumental music, and shows. He refrains from wearing garlands, using perfumes, and anointing with cosmetics, and from adornments and embellishments. He refrains from high and large beds. He refrains from accepting gold and silver. He refrains from accepting uncooked grain. He refrains from accepting raw meat. He refrains from accepting women and girls. He refrains from accepting male and female slaves. He refrains from accepting goats and sheep. He refrains from accepting chickens and pigs. He refrains from accepting elephants, cattle, horses, and mares. He refrains from accepting fields and lands. He refrains from undertaking errands and messages. He refrains from buying and selling. He refrains from cheating with weights, currency, and measures. He refrains from bribery, deception, fraud, and crooked practices. He refrains from cutting, killing, binding, highway robbery, plundering, and violence.

‘‘သော သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန, ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သေယျထာပိ နာမ ပက္ခီ သကုဏော ယေန ယေနေဝ ဍေတိ သပတ္တဘာရောဝ ဍေတိ, ဧဝမေဝ ဘိက္ခု သန္တုဋ္ဌော ဟောတိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန, ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန ပိဏ္ဍပါတေန. သော ယေန ယေနေဝ ပက္ကမတိ သမာဒါယေဝ ပက္ကမတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အနဝဇ္ဇသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

He is content with robes that suffice for the maintenance of his body and with almsfood that suffices for the maintenance of his belly. Wherever he goes, he sets out taking just these with him. Just as a winged bird, wherever it flies, flies with the burden of its wings, so too is the bhikkhu content with robes that suffice for the maintenance of his body and with almsfood that suffices for the maintenance of his belly. Wherever he goes, he sets out taking just these with him. Endowed with this noble aggregate of virtue, he experiences within himself the bliss of blamelessness.

၄၁၉. ‘‘သော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ စက္ခုန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ စက္ခုန္ဒြိယံ, စက္ခုန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှာယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယန န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ နာနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ. ယတွာဓိကရဏမေနံ [Pg.372] မနိန္ဒြိယံ အသံဝုတံ ဝိဟရန္တံ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿာ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ အနွာဿဝေယျုံ တဿ သံဝရာယ ပဋိပဇ္ဇတိ, ရက္ခတိ မနိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယေ သံဝရံ အာပဇ္ဇတိ. သော ဣမိနာ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော အဇ္ဈတ္တံ အဗျာသေကသုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ.

419. Having seen a form with the eye, he is not one who grasps at signs or at secondary characteristics. Inasmuch as evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail him were he to dwell with the eye faculty unrestrained, he practices for its restraint, he guards the eye faculty, he undertakes restraint of the eye faculty. Having heard a sound with the ear… having smelled an odor with the nose… having tasted a flavor with the tongue… having touched a tangible with the body… having cognized a mental object with the mind, he is not one who grasps at signs or at secondary characteristics. Inasmuch as evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might assail him were he to dwell with the mind faculty unrestrained, he practices for its restraint, he guards the mind faculty, he undertakes restraint of the mind faculty. Endowed with this noble restraint of the faculties, he experiences within himself an unblemished bliss.

‘‘သော အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အာလောကိတေ ဝိလောကိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သမိဉ္ဇိတေ ပသာရိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓာရဏေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ, ဂတေ ဌိတေ နိသိန္နေ သုတ္တေ ဇာဂရိတေ ဘာသိတေ တုဏှီဘာဝေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတိ.

He acts with clear comprehension when going forward and returning; he acts with clear comprehension when looking ahead and looking around; he acts with clear comprehension when bending and stretching; he acts with clear comprehension in wearing his double-robe, bowl, and outer robe; he acts with clear comprehension when eating, drinking, chewing, and savoring; he acts with clear comprehension when defecating and urinating; he acts with clear comprehension when walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and in being silent.

‘‘သော ဣမိနာ စ အရိယေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတော, (ဣမာယ စ အရိယာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော,) ဣမိနာ စ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန သမန္နာဂတော, ဣမိနာ စ အရိယေန သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ. သော ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ, ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ, ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ. သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထီနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထီနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ; ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ.

Endowed with this noble aggregate of virtue, with this noble restraint of the faculties, and with this noble mindfulness and clear comprehension, he resorts to a secluded lodging: a forest, the foot of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest thicket, an open space, a heap of straw. After the meal, having returned from the alms-round, he sits down, having folded his legs crosswise, set his body erect, and established mindfulness before him. Having abandoned covetousness for the world, he dwells with a mind devoid of covetousness; he purifies his mind from covetousness. Having abandoned ill will and malevolence, he dwells with a mind free from ill will, compassionate for the welfare of all living beings; he purifies his mind from ill will and malevolence. Having abandoned sloth and torpor, he dwells free from sloth and torpor, perceiving light, mindful, and clearly comprehending; he purifies his mind from sloth and torpor. Having abandoned restlessness and remorse, he dwells unagitated, with a mind internally calmed; he purifies his mind from restlessness and remorse. Having abandoned doubt, he dwells having crossed over doubt, without uncertainty regarding wholesome states; he purifies his mind from doubt.

‘‘သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ[Pg.373], ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ, အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ.

Having abandoned these five hindrances—defilements of the mind that weaken wisdom—secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, he enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by initial and sustained application, with rapture and happiness born of seclusion. With the stilling of initial and sustained application, he enters and dwells in the second jhāna, which has internal confidence and unification of mind, is without initial and sustained application, with rapture and happiness born of concentration. With the fading away of rapture, he dwells equanimous, mindful, and clearly comprehending, and experiences happiness with the body—that of which the noble ones declare: ‘Equanimous and mindful, he dwells happily.’ He enters and dwells in the third jhāna. With the abandoning of pleasure and pain, and with the previous disappearance of joy and displeasure, he enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither-painful-nor-pleasant and has purity of mindfulness due to equanimity.

၄၂၀. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ, အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော; သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ; တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော; သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ. ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ.

420. When his mind is thus concentrated, purified, bright, without blemish, free from defilements, become malleable, workable, steady, and attained to imperturbability, he inclines and directs his mind to the knowledge of the recollection of past abodes. He recollects his manifold past abodes, that is: one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births; many eons of contraction, many eons of expansion, many eons of contraction and expansion. ‘In that place I had such a name, such a clan, such an appearance, such food, experienced such pleasure and pain, and had such a life-span. Passing away from there, I reappeared elsewhere. There too I had such a name, such a clan, such an appearance, such food, experienced such pleasure and pain, and had such a life-span. Passing away from there, I have arisen here.’ Thus he recollects his manifold past abodes with their aspects and details.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ…ပေ… အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ. ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ…ပေ… အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ. ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ.

When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, steady, and having attained imperturbability, he directs and inclines his mind to the knowledge of the passing away and reappearance of beings. With the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate—and he understands how beings fare according to their kamma: ‘Indeed, these beings who were endowed with bodily misconduct… revilers of the noble ones, holding wrong view, and undertaking actions based on wrong view, with the breakup of the body, after death, have reappeared in the plane of misery, in a bad destination, in the lower world, in hell. But these beings who were endowed with good bodily conduct… not revilers of the noble ones, holding right view, and undertaking actions based on right view, with the breakup of the body, after death, have reappeared in a good destination, in a heavenly world.’ Thus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and reappearing—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate—and he understands how beings fare according to their kamma.

‘‘သော [Pg.374] ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ ဟောတိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ ပဇာနာတိ.

When his mind is thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, workable, steady, and having attained imperturbability, he directs and inclines his mind to the knowledge of the destruction of the taints. He understands as it really is: ‘This is suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’ He understands as it really is: ‘These are the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the origin of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the cessation of the taints.’ He understands as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ As he knows and sees thus, his mind is liberated from the taint of sensual desire, his mind is liberated from the taint of existence, and his mind is liberated from the taint of ignorance. When it is liberated, the knowledge arises: ‘It is liberated.’ He understands: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’

‘‘အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုဂ္ဂလော နေဝတ္တန္တပေါ နာတ္တပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော, န ပရန္တပေါ န ပရပရိတာပနာနုယောဂမနုယုတ္တော. သော အနတ္တန္တပေါ အပရန္တပေါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတီဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီ’’တိ.

This, brahmin, is called a person who is neither a self-tormentor nor devoted to the practice of self-torment, neither a tormentor of others nor devoted to the practice of tormenting others. He, not a self-tormentor and not a tormentor of others, in this very life dwells without craving, extinguished, cooled, experiencing bliss, with a self that has become supreme.

၄၂၁. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ ဥဒေနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဥဒေန, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဥဒေန! သေယျထာပိ, ဘော ဥဒေန, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဥဒေနေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဥဒေနံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဥဒေနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ. ‘‘မာ ခေါ မံ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, သရဏံ အဂမာသိ. တမေဝ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာဟိ ယမဟံ သရဏံ ဂတော’’တိ. ‘‘ကဟံ ပန, ဘော ဥဒေန, ဧတရဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ? ‘‘ပရိနိဗ္ဗုတော ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဧတရဟိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ.

421. When this was said, the brahmin Ghoṭamukha said to the Venerable Udena: 'Excellent, Venerable Udena, excellent, Venerable Udena! Just as, Venerable Udena, one might set upright what has been overturned, or reveal what is hidden, or show the path to one who is lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes may see forms—in the very same way has the Dhamma been made clear in many ways by the Venerable Udena. I go for refuge to the Venerable Udena, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May the Venerable Udena remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward, for as long as life lasts.' 'Do not go for refuge to me, brahmin. Go for refuge to that same Blessed One to whom I have gone for refuge.' 'But where, Venerable Udena, does that Venerable Gotama, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, now dwell?' 'That Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, has now attained Parinibbāna, brahmin.'

‘‘သစေပိ မယံ, ဘော ဥဒေန, သုဏေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒသသု ယောဇနေသု, ဒသပိ မယံ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ [Pg.375] အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. သစေပိ မယံ, ဘော ဥဒေန, သုဏေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဝီသတိယာ ယောဇနေသု… တိံသာယ ယောဇနေသု… စတ္တာရီသာယ ယောဇနေသု… ပညာသာယ ယောဇနေသု, ပညာသမ္ပိ မယံ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ. ယောဇနသတေ စေပိ မယံ, ဘော ဥဒေန, သုဏေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ, ယောဇနသတမ္ပိ မယံ ဂစ္ဆေယျာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ.

Venerable Udena, if we were to hear that the Venerable Gotama was ten yojanas away, we would travel those ten yojanas to see that Venerable Gotama, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. Venerable Udena, if we were to hear that the Venerable Gotama was twenty yojanas away… thirty yojanas away… forty yojanas away… fifty yojanas away, we would travel those fifty yojanas to see that Venerable Gotama, the Arahant, the Perfectly Enlightened One. And Venerable Udena, if we were to hear that the Venerable Gotama was a hundred yojanas away, we would travel even a hundred yojanas to see that Venerable Gotama, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.

‘‘ယတော စ ခေါ, ဘော ဥဒေန, ပရိနိဗ္ဗုတော သော ဘဝံ ဂေါတမော, ပရိနိဗ္ဗုတမ္ပိ မယံ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဥဒေနော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. အတ္ထိ စ မေ, ဘော ဥဒေန, အင်္ဂရာဇာ ဒေဝသိကံ နိစ္စဘိက္ခံ ဒဒါတိ, တတော အဟံ ဘောတော ဥဒေနဿ ဧကံ နိစ္စဘိက္ခံ ဒဒါမီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တေ, ဗြာဟ္မဏ, အင်္ဂရာဇာ ဒေဝသိကံ နိစ္စဘိက္ခံ ဒဒါတီ’’တိ? ‘‘ပဉ္စ, ဘော ဥဒေန, ကဟာပဏသတာနီ’’တိ. ‘‘န ခေါ နော, ဗြာဟ္မဏ, ကပ္ပတိ ဇာတရူပရဇတံ ပဋိဂ္ဂဟေတု’’န္တိ. ‘‘သစေ တံ ဘောတော ဥဒေနဿ န ကပ္ပတိ ဝိဟာရံ ဘောတော ဥဒေနဿ ကာရာပေဿာမီ’’တိ. ‘‘သစေ ခေါ မေ တွံ, ဗြာဟ္မဏ, ဝိဟာရံ, ကာရာပေတုကာမော, ပါဋလိပုတ္တေ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနသာလံ ကာရာပေဟီ’’တိ. ‘‘ဣမိနာပါဟံ ဘောတော ဥဒေနဿ ဘိယျောသောမတ္တာယ အတ္တမနော အဘိရဒ္ဓေါ ယံ မံ ဘဝံ ဥဒေနော သံဃေ ဒါနေ သမာဒပေတိ. ဧသာဟံ, ဘော ဥဒေန, ဧတိဿာ စ နိစ္စဘိက္ခာယ အပရာယ စ နိစ္စဘိက္ခာယ ပါဋလိပုတ္တေ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနသာလံ ကာရာပေဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ ဃောဋမုခေါ ဗြာဟ္မဏော ဧတိဿာ စ နိစ္စဘိက္ခာယ အပရာယ စ နိစ္စဘိက္ခာယ ပါဋလိပုတ္တေ သံဃဿ ဥပဋ္ဌာနသာလံ ကာရာပေသိ. သာ ဧတရဟိ ‘ဃောဋမုခီ’တိ ဝုစ္စတီတိ.

“Since, Venerable Udena, the Master Gotama has attained final Nibbāna, we go for refuge to that Master Gotama who has attained final Nibbāna, and to the Dhamma, and to the Bhikkhu Saṅgha. May the Venerable Udena remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward for as long as life lasts. Moreover, Venerable Udena, the king of Aṅga gives me a daily regular provision; from that, I will give one regular provision to the Venerable Udena.” “But, brahmin, what daily regular provision does the king of Aṅga give you?” “Five hundred kahāpaṇas, Venerable Udena.” “It is not allowable for us, brahmin, to accept gold and silver.” “If that is not allowable for the Venerable Udena, I will have a monastery built for the Venerable Udena.” “If you wish to have a monastery built for me, brahmin, then have an assembly hall built for the Saṅgha in Pāṭaliputta.” “By this I am even more pleased and delighted with the Venerable Udena, that the Venerable Udena encourages me in giving to the Saṅgha. I, Venerable Udena, with this regular provision and with another regular provision, will have an assembly hall built for the Saṅgha in Pāṭaliputta.” Then the brahmin Ghoṭamukha, with that regular provision and with another regular provision, had an assembly hall built for the Saṅgha in Pāṭaliputta. It is now called ‘Ghoṭamukhī’.”

ဃောဋမုခသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ.

The Ghoṭamukha Sutta, the fourth, is concluded.

၅. စင်္ကီသုတ္တံ

5. The Caṅkī Sutta

၄၂၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ယေန ဩပါသာဒံ နာမ ကောသလာနံ [Pg.376] ဗြာဟ္မဏဂါမော တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဩပါသာဒေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန ဩပါသာဒံ ဒေဝဝနေ သာလဝနေ. တေန ခေါ ပန သမယေန စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော ဩပါသာဒံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ. အဿောသုံ ခေါ ဩပါသာဒကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ – ‘‘သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ဩပါသာဒံ အနုပ္ပတ္တော, ဩပါသာဒေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန ဩပါသာဒံ ဒေဝဝနေ သာလဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. သော ဣမံ လောကံ သဒေဝကံ သမာရကံ သဗြဟ္မကံ သဿမဏဗြာဟ္မဏိံ ပဇံ သဒေဝမနုဿံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေတိ. သော ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ. သာဓု ခေါ ပန တထာရူပါနံ အရဟတံ ဒဿနံ ဟောတီ’’တိ.

422. Thus have I heard. At one time the Blessed One was wandering on tour in the Kosala country with a large Saṅgha of bhikkhus and arrived at Opāsāda, a brahmin village of the Kosalans. There the Blessed One stayed in the Devavana Sāla Grove to the north of Opāsāda. At that time, the brahmin Caṅkī was living in Opāsāda, a populous place, with plentiful grass, wood, and water, with abundant grain, a royal fief granted by King Pasenadi of Kosala, a royal grant, a gift of excellence. The brahmin householders of Opāsāda heard: “The ascetic Gotama, it seems, a son of the Sakyans who went forth from the Sakyan clan, while wandering on tour in the Kosala country with a large Saṅgha of bhikkhus, has arrived at Opāsāda and is staying in the Devavana Sāla Grove to the north of Opāsāda. A fine report of that Master Gotama has spread in this way: ‘That Blessed One is an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Fortunate One, knower of the world, supreme trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One.’ He, having realized it for himself through direct knowledge, makes known this world with its devas, its Māras, and its Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing; he reveals a spiritual life that is entirely complete and pure. It is indeed good to see such Arahants.”

၄၂၃. အထ ခေါ ဩပါသာဒကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဩပါသာဒါ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ဥတ္တရေနမုခါ ဂစ္ဆန္တိ ယေန ဒေဝဝနံ သာလဝနံ. တေန ခေါ ပန သမယေန စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော ဥပရိပါသာဒေ ဒိဝါသေယျံ ဥပဂတော. အဒ္ဒသာ ခေါ စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော ဩပါသာဒကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဩပါသာဒါ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတေ ဥတ္တရေန မုခံ ယေန ဒေဝဝနံ သာလဝနံ တေနုပသင်္ကမန္တေ. ဒိသွာ ခတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ခတ္တေ, ဩပါသာဒကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဩပါသာဒါ နိက္ခမိတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ဥတ္တရေနမုခါ ဂစ္ဆန္တိ ယေန ဒေဝဝနံ သာလဝန’’န္တိ? ‘‘အတ္ထိ, ဘော စင်္ကီ, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ကောသလေသု စာရိကံ စရမာနော မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ဩပါသာဒံ အနုပ္ပတ္တော, ဩပါသာဒေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန ဩပါသာဒံ ဒေဝဝနေ သာလဝနေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. တမေတေ ဘဝန္တံ [Pg.377] ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘော ခတ္တေ, ယေန ဩပါသာဒကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဩပါသာဒကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘စင်္ကီ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – အာဂမေန္တု ကိရ ဘောန္တော, စင်္ကီပိ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သော ခတ္တော စင်္ကိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဩပါသာဒကာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဩပါသာဒကေ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘စင်္ကီ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဧဝမာဟ – ‘အာဂမေန္တု ကိရ ဘောန္တော, စင်္ကီပိ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’’တိ.

423. Then the brahmin householders of Opāsāda, having left Opāsāda, formed into groups and crowds and went, facing north, toward the Devavana Sāla Grove. At that time, the brahmin Caṅkī had gone up to the upper terrace of his palace for his midday rest. The brahmin Caṅkī saw the brahmin householders of Opāsāda leaving Opāsāda, formed into groups and crowds, approaching the Devavana Sāla Grove, facing north. Seeing them, he addressed his attendant: “Why, good attendant, are the brahmin householders of Opāsāda leaving Opāsāda, formed into groups and crowds, and going, facing north, toward the Devavana Sāla Grove?” “Sir Caṅkī, there is the ascetic Gotama, a son of the Sakyans who went forth from the Sakyan clan. While wandering on tour in the Kosala country with a large Saṅgha of bhikkhus, he has arrived at Opāsāda and is staying in the Devavana Sāla Grove to the north of Opāsāda. A fine report of that Master Gotama has spread in this way: ‘That Blessed One is an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Fortunate One, knower of the world, supreme trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One.’ They are going to see that Master Gotama.” “In that case, good attendant, go to the brahmin householders of Opāsāda and, having approached them, speak to them thus: ‘The brahmin Caṅkī, sirs, says this: “May the venerable ones please wait. The brahmin Caṅkī will also come to see the ascetic Gotama.”’” “Yes, sir,” the attendant replied to the brahmin Caṅkī. He went to the brahmin householders of Opāsāda and, having approached them, said this: “The brahmin Caṅkī, sirs, says this: ‘May the venerable ones please wait. The brahmin Caṅkī will also come to see the ascetic Gotama.’”

၄၂၄. တေန ခေါ ပန သမယေန နာနာဝေရဇ္ဇကာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ပဉ္စမတ္တာနိ ဗြာဟ္မဏသတာနိ ဩပါသာဒေ ပဋိဝသန္တိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အဿောသုံ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ – ‘‘စင်္ကီ ကိရ ဗြာဟ္မဏော သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ. အထ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ယေန စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ စင်္ကိံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘သစ္စံ ကိရ ဘဝံ စင်္ကီ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ခေါ မေ, ဘော, ဟောတိ – ‘အဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမီ’’’တိ. ‘‘မာ ဘဝံ စင်္ကီ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိ. န အရဟတိ ဘဝံ စင်္ကီ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; သမဏောတွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ စင်္ကိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. ဘဝဉှိ စင်္ကီ ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. ယမ္ပိ ဘဝံ စင်္ကီ ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ ဘဝံ စင်္ကီ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; သမဏောတွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ စင်္ကိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. ဘဝဉှိ စင်္ကီ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော [Pg.378] ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ သီလဝါ ဝုဒ္ဓသီလီ ဝုဒ္ဓသီလေန သမန္နာဂတော…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ ကလျာဏဝါစော ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ ဗဟူနံ အာစရိယပါစရိယော, တီဏိ မာဏဝကသတာနိ မန္တေ ဝါစေတိ…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော…ပေ… ဘဝဉှိ စင်္ကီ ဩပါသာဒံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ. ယမ္ပိ ဘဝံ စင်္ကီ ဩပါသာဒံ အဇ္ဈာဝသတိ သတ္တုဿဒံ သတိဏကဋ္ဌောဒကံ သဓညံ ရာဇဘောဂ္ဂံ ရညာ ပသေနဒိနာ ကောသလေန ဒိန္နံ ရာဇဒါယံ ဗြဟ္မဒေယျံ, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ ဘဝံ စင်္ကီ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; သမဏောတွေဝ ဂေါတမော အရဟတိ ဘဝန္တံ စင်္ကိံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတု’’န္တိ.

424. Now at that time, five hundred brahmins from various kingdoms were residing at Opāsāda on some business. They heard: “It is said that the brahmin Caṅkī will visit the ascetic Gotama.” Then those brahmins approached the brahmin Caṅkī and said to him: “Is it true, venerable Caṅkī, that you will visit the ascetic Gotama?” “Indeed, sirs, it is my intention to visit the ascetic Gotama.” “Venerable Caṅkī, do not visit the ascetic Gotama. It is not fitting for venerable Caṅkī to visit the ascetic Gotama; rather, the ascetic Gotama should visit venerable Caṅkī. For venerable Caṅkī is well-born on both sides, from mother and father, of pure maternal lineage back for seven generations of ancestors, unassailed and unreproached regarding birth. In that venerable Caṅkī is well-born on both sides, from mother and father, of pure maternal lineage back for seven generations of ancestors, unassailed and unreproached regarding birth, for this reason, too, it is not fitting for venerable Caṅkī to visit the ascetic Gotama; rather, the ascetic Gotama should visit venerable Caṅkī. For venerable Caṅkī is rich, with great wealth and abundant possessions... For venerable Caṅkī is a master of the three Vedas, along with their glossaries, ritual treatises, phonology, and etymology, with the histories as the fifth; he is versed in the word-lore and grammar, and flawless in cosmology and the marks of a Great Man... For venerable Caṅkī is handsome, attractive, graceful, possessing supreme beauty of complexion, of Brahma-like complexion and Brahma-like presence, not insignificant to behold... For venerable Caṅkī is virtuous, of mature virtue, endowed with this mature virtue... For venerable Caṅkī has good speech and a fine delivery, endowed with a refined voice that is clear, fluent, and makes the meaning known... For venerable Caṅkī is a teacher and master teacher to many, instructing three hundred young brahmins in the hymns... For venerable Caṅkī is honored, respected, revered, venerated, and esteemed by King Pasenadi of Kosala... For venerable Caṅkī is honored, respected, revered, venerated, and esteemed by the brahmin Pokkharasāti... For venerable Caṅkī dwells in Opāsāda, teeming with life, with grass, wood, and water, abundant grain, a royal possession given by King Pasenadi of Kosala, a royal gift, a magnificent gift. In that venerable Caṅkī dwells in Opāsāda, teeming with life, with grass, wood, and water, abundant grain, a royal possession given by King Pasenadi of Kosala, a royal gift, a magnificent gift, for this reason, too, it is not fitting for venerable Caṅkī to visit the ascetic Gotama; rather, the ascetic Gotama should visit venerable Caṅkī.”

၄၂၅. ဧဝံ ဝုတ္တေ, စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော တေ ဗြာဟ္မဏေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တေန ဟိ, ဘော, မမပိ သုဏာထ, ယထာ မယမေဝ အရဟာမ တံ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; နတွေဝ အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန. ယမ္ပိ, ဘော, သမဏော ဂေါတမော ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန, ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; အထ ခေါ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ပဟူတံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဩဟာယ ပဗ္ဗဇိတော ဘူမိဂတဉ္စ ဝေဟာသဋ္ဌဉ္စ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဒဟရောဝ သမာနော ယုဝါ သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အကာမကာနံ [Pg.379] မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရုဒန္တာနံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အဘိရူပေါ ဒဿနီယော ပါသာဒိကော ပရမာယ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ သမန္နာဂတော ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ ဗြဟ္မဝစ္ဆသီ အခုဒ္ဒါဝကာသော ဒဿနာယ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော သီလဝါ အရိယသီလီ ကုသလသီလီ ကုသလေန သီလေန သမန္နာဂတော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ကလျာဏဝါစော ကလျာဏဝါက္ကရဏော ပေါရိယာ ဝါစာယ သမန္နာဂတော ဝိဿဋ္ဌာယ အနေလဂလာယ အတ္ထဿ ဝိညာပနိယာ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဗဟူနံ အာစရိယပါစရိယော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ခီဏကာမရာဂေါ ဝိဂတစာပလ္လော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ကမ္မဝါဒီ ကိရိယဝါဒီ အပါပပုရေက္ခာရော ဗြဟ္မညာယ ပဇာယ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဥစ္စာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတော အသမ္ဘိန္နာ ခတ္တိယကုလာ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော အဍ္ဎာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတော မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ တိရောရဋ္ဌာ တိရောဇနပဒါ သံပုစ္ဆိတုံ အာဂစ္ဆန္တိ…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ အနေကာနိ ဒေဝတာသဟဿာနိ ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတာနိ…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ သမန္နာဂတော…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော သပုတ္တဒါရော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ရာဇာ ပသေနဒိ ကောသလော သပုတ္တဒါရော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ… သမဏံ ခလု, ဘော, ဂေါတမံ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ သပုတ္တဒါရော ပါဏေဟိ သရဏံ ဂတော…ပေ… သမဏော ခလု, ဘော, ဂေါတမော ဩပါသာဒံ အနုပ္ပတ္တော ဩပါသာဒေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန ဩပါသာဒံ ဒေဝဝနေ သာလဝနေ. ယေ ခေါ တေ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ အမှာကံ ဂါမက္ခေတ္တံ အာဂစ္ဆန္တိ, အတိထီ နော တေ ဟောန္တိ. အတိထီ ခေါ ပနမှေဟိ သက္ကာတဗ္ဗာ ဂရုကာတဗ္ဗာ မာနေတဗ္ဗာ ပူဇေတဗ္ဗာ. ယမ္ပိ သမဏော ဂေါတမော ဩပါသာဒံ အနုပ္ပတ္တော [Pg.380] ဩပါသာဒေ ဝိဟရတိ ဥတ္တရေန ဩပါသာဒံ ဒေဝဝနေ သာလဝနေ, အတိထိမှာကံ သမဏော ဂေါတမော. အတိထိ ခေါ ပနမှေဟိ သက္ကာတဗ္ဗော ဂရုကာတဗ္ဗော မာနေတဗ္ဗော ပူဇေတဗ္ဗော. ဣမိနာပင်္ဂေန န အရဟတိ သော ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; အထ ခေါ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ. ဧတ္တကေ ခေါ အဟံ, ဘော, တဿ ဘောတော ဂေါတမဿ ဝဏ္ဏေ ပရိယာပုဏာမိ, နော စ ခေါ သော ဘဝံ ဂေါတမော ဧတ္တကဝဏ္ဏော; အပရိမာဏဝဏ္ဏော ဟိ သော ဘဝံ ဂေါတမော. ဧကမေကေနပိ တေန အင်္ဂေန သမန္နာဂတော န အရဟတိ, သော, ဘဝံ ဂေါတမော အမှာကံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ; အထ ခေါ မယမေဝ အရဟာမ တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုန္တိ. တေန ဟိ, ဘော, သဗ္ဗေဝ မယံ သမဏံ ဂေါတမံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမာ’’တိ.

425. When this was said, the brahmin Caṅkī addressed those brahmins: 'Well then, sirs, listen to me as to why we should be the ones to go and see the ascetic Gotama, and why he would not be the one to come and see us. For, sirs, the ascetic Gotama is well-born on both sides, of pure descent through the maternal and paternal line back to the seventh generation, unblemished and irreproachable in birth. Since the ascetic Gotama is well-born on both sides, of pure descent back to the seventh generation, unblemished and irreproachable in birth, for this reason he would not be the one to come and see us; rather, we should be the ones to go and see him. For, sirs, the ascetic Gotama has gone forth, having abandoned much gold and silver, both buried and above ground… For, sirs, the ascetic Gotama went forth while still young, a black-haired young man endowed with the blessing of youth, in the first stage of life… For, sirs, the ascetic Gotama shaved off his hair and beard, put on the ochre robes, and went forth from the household life into homelessness, though his unwilling parents wept with tearful faces… For, sirs, the ascetic Gotama is handsome, good-looking, inspiring confidence, endowed with supreme beauty of complexion, with a Brahma-like complexion, with a body like Brahma's, and his presence is of no small account to behold… For, sirs, the ascetic Gotama is virtuous, possessing noble virtue, wholesome virtue, endowed with wholesome virtue… For, sirs, the ascetic Gotama is a good speaker, with a good delivery, possessing urbane speech that is distinct, not slurred, and makes the meaning clear… For, sirs, the ascetic Gotama is the teacher of many teachers… For, sirs, the ascetic Gotama is free from sensual lust, free from fickleness… For, sirs, the ascetic Gotama is a proponent of kamma, a proponent of action, and he promotes what is blameless for the brahminical folk… For, sirs, the ascetic Gotama went forth from a high family, from an unmixed khattiya clan… For, sirs, the ascetic Gotama went forth from a wealthy family, with abundant riches and resources… For, sirs, people come from other kingdoms and districts to question the ascetic Gotama… For, sirs, many thousands of deities have gone for refuge to the ascetic Gotama with their very lives… For, sirs, such a glorious report has spread about the ascetic Gotama: ‘Indeed, the Blessed One is an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in true knowledge and conduct, the Well-Gone One, knower of the world, unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One.’… For, sirs, the ascetic Gotama is endowed with the thirty-two marks of a great man… For, sirs, King Seniya Bimbisāra of Magadha, along with his wife and children, has gone for refuge to the ascetic Gotama with his very life… For, sirs, King Pasenadi of Kosala, along with his wife and children, has gone for refuge to the ascetic Gotama with his very life… For, sirs, the brahmin Pokkharasāti, along with his wife and children, has gone for refuge to the ascetic Gotama with his very life… For, sirs, the ascetic Gotama has arrived at Opāsāda and is staying in the Sāla Grove of the Devas, north of Opāsāda. Whatever ascetics or brahmins come to our village territory are our guests. And guests should be honored, respected, revered, and venerated by us. Since the ascetic Gotama has arrived at Opāsāda and is staying there, he is our guest. And a guest should be honored, respected, revered, and venerated by us. For this reason too, the Venerable Gotama would not be the one to come and see us; rather, we should be the ones to go and see him. These, sirs, are the virtues I have learned about the Venerable Gotama, but the Venerable Gotama’s virtues are not limited to these. For the Venerable Gotama’s virtues are immeasurable. Even if he were endowed with just one of these qualities, he would not be the one to come and see us; rather, we should be the ones to go and see him.' Then they said: 'In that case, sir, let us all go to see the ascetic Gotama.'

၄၂၆. အထ ခေါ စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော မဟတာ ဗြာဟ္မဏဂဏေန သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဝုဒ္ဓေဟိ ဝုဒ္ဓေဟိ ဗြာဟ္မဏေဟိ သဒ္ဓိံ ကိဉ္စိ ကိဉ္စိ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ နိသိန္နော ဟောတိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ကာပဋိကော နာမ မာဏဝေါ ဒဟရော ဝုတ္တသိရော သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဇာတိယာ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ, ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော တဿံ ပရိသာယံ နိသိန္နော ဟောတိ. သော ဝုဒ္ဓါနံ ဝုဒ္ဓါနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ မန္တယမာနာနံ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေတိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာပဋိကံ မာဏဝံ အပသာဒေတိ – ‘‘မာယသ္မာ ဘာရဒွါဇော ဝုဒ္ဓါနံ ဝုဒ္ဓါနံ ဗြာဟ္မဏာနံ မန္တယမာနာနံ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပါတေတု. ကထာပရိယောသာနံ အာယသ္မာ ဘာရဒွါဇော အာဂမေတူ’’တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ဘဝံ ဂေါတမော ကာပဋိကံ မာဏဝံ အပသာဒေသိ. ကုလပုတ္တော စ ကာပဋိကော မာဏဝေါ, ဗဟုဿုတော စ ကာပဋိကော မာဏဝေါ, ပဏ္ဍိတော စ ကာပဋိကော မာဏဝေါ, ကလျာဏဝါက္ကရဏော စ ကာပဋိကော မာဏဝေါ, ပဟောတိ စ ကာပဋိကော မာဏဝေါ ဘောတာ ဂေါတမေန သဒ္ဓိံ အသ္မိံ ဝစနေ ပဋိမန္တေတု’’န္တိ. အထ ခေါ ဘဂဝတော [Pg.381] ဧတဒဟောသိ – ‘‘အဒ္ဓါ ခေါ ကာပဋိကဿ မာဏဝဿ တေဝိဇ္ဇကေ ပါဝစနေ ကထာ ဘဝိဿတိ. တထာ ဟိ နံ ဗြာဟ္မဏာ သံပုရေက္ခရောန္တီ’’တိ. အထ ခေါ ကာပဋိကဿ မာဏဝဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယဒါ မေ သမဏော ဂေါတမော စက္ခုံ ဥပသံဟရိဿတိ, အထာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ပဉှံ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ. အထ ခေါ ဘဂဝါ ကာပဋိကဿ မာဏဝဿ စေတသာ စေတောပရိဝိတက္ကမညာယ ယေန ကာပဋိကော မာဏဝေါ တေန စက္ခူနိ ဥပသံဟာသိ.

426. Then the brahmin Caṅkī, together with a large company of brahmins, approached the Blessed One. Having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. After exchanging pleasant and memorable conversation, he sat down to one side. At that time, the Blessed One was seated, having exchanged some memorable conversation with the elder brahmins. At that time, a young student named Kāpaṭika, sixteen years of age by birth, with a shaven head, was seated in that assembly. He was a master of the three Vedas with their glossaries, ritual treatises, phonology, and etymology, and the histories as a fifth. He was a master of the verses and a grammarian, and fully versed in natural philosophy and the marks of a great man. As the elder brahmins were conversing with the Blessed One, he kept interrupting their discussion. Then the Blessed One dismissed the student Kāpaṭika: “Venerable Bhāradvāja, do not interrupt the discussion of the elder brahmins. Let Venerable Bhāradvāja wait until the discussion has come to an end.” When this was said, the brahmin Caṅkī said to the Blessed One: “Let not the Venerable Gotama dismiss the student Kāpaṭika. The student Kāpaṭika is of good family, learned, wise, an eloquent speaker, and capable of engaging in discussion with the Venerable Gotama on this matter.” Then this thought occurred to the Blessed One: “Surely, the student Kāpaṭika’s discussion will concern the teaching of the three Vedas, for the brahmins hold him in such high esteem.” Then this thought occurred to the student Kāpaṭika: “When the ascetic Gotama directs his eyes toward me, then I will ask him a question.” Then the Blessed One, knowing with his mind the thought in the student Kāpaṭika’s mind, directed his eyes toward him.

၄၂၇. အထ ခေါ ကာပဋိကဿ မာဏဝဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သမန္နာဟရတိ ခေါ မံ သမဏော ဂေါတမော. ယံနူနာဟံ သမဏံ ဂေါတမံ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ. အထ ခေါ ကာပဋိကော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ယဒိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာနံ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဣတိဟိတိဟပရမ္ပရာယ ပိဋကသမ္ပဒါယ, တတ္ထ စ ဗြာဟ္မဏာ ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆန္တိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ? ‘‘ကိံ ပန, ဘာရဒွါဇ, အတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကဗြာဟ္မဏောပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟမေတံ ဇာနာမိ, အဟမေတံ ပဿာမိ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ကိံ ပန, ဘာရဒွါဇ, အတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယောပိ, ဧကာစရိယပါစရိယောပိ, ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယမဟယုဂါပိ, ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟမေတံ ဇာနာမိ, အဟမေတံ ပဿာမိ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ကိံ ပန, ဘာရဒွါဇ, ယေပိ တေ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ တဒနုဂါယန္တိ တဒနုဘာသန္တိ ဘာသိတမနုဘာသန္တိ ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, တေပိ ဧဝမာဟံသု – ‘မယမေတံ ဇာနာမ, မယမေတံ ပဿာမ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

427. Then the student Kāpaṭika thought: “The ascetic Gotama is paying attention to me. Surely I should ask the ascetic Gotama a question.” Then the student Kāpaṭika said this to the Blessed One: “Venerable Gotama, with regard to the brahmins’ ancient sacred verses, handed down through a continuous tradition and textual transmission, the brahmins arrive at the absolute conclusion: ‘This alone is true, anything else is worthless’—what does the Venerable Gotama say about this?” “What do you think, Bhāradvāja? Is there even a single brahmin who says: ‘I know this, I see this. This alone is true, anything else is worthless’?” “No, Venerable Gotama.” “What do you think, Bhāradvāja? Is there even a single teacher among the brahmins, or a teacher of teachers, up to the seventh generation of teachers, who says: ‘I know this, I see this. This alone is true, anything else is worthless’?” “No, Venerable Gotama.” “What do you think, Bhāradvāja? Those former seers of the brahmins, the composers of the sacred verses, the expounders of the sacred verses, whose ancient sacred verses the brahmins today sing, utter, and reiterate, repeating what was spoken, reciting what was recited—such as Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, and Bhagu—did even they say: ‘We know this, we see this. This alone is true, anything else is worthless’?” “No, Venerable Gotama.”

‘‘ဣတိ ကိရ, ဘာရဒွါဇ, နတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကဗြာဟ္မဏောပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟမေတံ ဇာနာမိ, အဟမေတံ ပဿာမိ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ; နတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယောပိ ဧကာစရိယပါစရိယောပိ, ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယမဟယုဂါပိ, ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟမေတံ [Pg.382] ဇာနာမိ, အဟမေတံ ပဿာမိ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ; ယေပိ တေ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ တဒနုဂါယန္တိ တဒနုဘာသန္တိ ဘာသိတမနုဘာသန္တိ ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, တေပိ န ဧဝမာဟံသု – ‘မယမေတံ ဇာနာမ, မယမေတံ ပဿာမ. ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ.

“So it seems, Bhāradvāja, that there is not a single brahmin among the brahmins who says: ‘I know this, I see this. This alone is true, anything else is worthless.’ Nor is there a single teacher among the brahmins, nor a teacher of teachers, up to the seventh generation of teachers, who says: ‘I know this, I see this. This alone is true, anything else is worthless.’ And those former seers of the brahmins, the composers of the sacred verses, the expounders of the sacred verses, whose ancient sacred verses—sung, uttered, and compiled—the brahmins nowadays chant in turn, speak in turn, repeat what was spoken, and recite what was recited—namely, Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, and Bhagu—even they did not say: ‘We know this, we see this. This alone is true, anything else is worthless.’”

၄၂၈. ‘‘သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, အန္ဓဝေဏိ ပရမ္ပရာသံသတ္တာ ပုရိမောပိ န ပဿတိ မဇ္ဈိမောပိ န ပဿတိ ပစ္ဆိမောပိ န ပဿတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, အန္ဓဝေဏူပမံ မညေ ဗြာဟ္မဏာနံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတိ – ပုရိမောပိ န ပဿတိ မဇ္ဈိမောပိ န ပဿတိ ပစ္ဆိမောပိ န ပဿတိ. တံ ကိံ မညသိ, ဘာရဒွါဇ, နနု ဧဝံ သန္တေ ဗြာဟ္မဏာနံ အမူလိကာ သဒ္ဓါ သမ္ပဇ္ဇတီ’’တိ? ‘‘န ခွေတ္ထ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ သဒ္ဓါယေဝ ပယိရုပါသန္တိ, အနုဿဝါပေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ပယိရုပါသန္တီ’’တိ. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခေါ တွံ, ဘာရဒွါဇ, သဒ္ဓံ အဂမာသိ, အနုဿဝံ ဣဒါနိ ဝဒေသိ. ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, ဘာရဒွါဇ, ဓမ္မာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒွေဓာ ဝိပါကာ. ကတမေ ပဉ္စ? သဒ္ဓါ, ရုစိ, အနုဿဝေါ, အာကာရပရိဝိတက္ကော, ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ – ဣမေ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ပဉ္စ ဓမ္မာ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒွေဓာ ဝိပါကာ. အပိ စ, ဘာရဒွါဇ, သုသဒ္ဒဟိတံယေဝ ဟောတိ, တဉ္စ ဟောတိ ရိတ္တံ တုစ္ဆံ မုသာ; နော စေပိ သုသဒ္ဒဟိတံ ဟောတိ, တဉ္စ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနညထာ. အပိ စ, ဘာရဒွါဇ, သုရုစိတံယေဝ ဟောတိ…ပေ… သွာနုဿုတံယေဝ ဟောတိ…ပေ… သုပရိဝိတက္ကိတံယေဝ ဟောတိ…ပေ… သုနိဇ္ဈာယိတံယေဝ ဟောတိ, တဉ္စ ဟောတိ ရိတ္တံ တုစ္ဆံ မုသာ; နော စေပိ သုနိဇ္ဈာယိတံ ဟောတိ, တဉ္စ ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနညထာ. သစ္စမနုရက္ခတာ, ဘာရဒွါဇ, ဝိညုနာ ပုရိသေန နာလမေတ္ထ ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂန္တုံ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’’’န္တိ.

428. “Just as, Bhāradvāja, in a line of blind men linked one to another, the first one does not see, the middle one does not see, and the last one does not see; even so, Bhāradvāja, the statement of the brahmins seems to me to be like a line of blind men: the first one does not see, the middle one does not see, and the last one does not see. What do you think, Bhāradvāja? This being so, does not the faith of the brahmins prove to be baseless?” “Venerable Gotama, it is not only on faith that the brahmins rely in this matter; the brahmins also rely on oral tradition.” “First, Bhāradvāja, you resorted to faith, and now you speak of oral tradition. Bhāradvāja, there are these five things that have a twofold outcome in this very life. What five? Faith, inclination, oral tradition, reasoned consideration, and acceptance of a view upon reflection. These, Bhāradvāja, are the five things that have a twofold outcome in this very life. Furthermore, Bhāradvāja, something may be well-believed, yet it may be empty, hollow, and false; and something may not be well-believed, yet it may be real, true, and not otherwise. Furthermore, Bhāradvāja, something may be well-liked… it may be well-heard… it may be well-considered… it may be well-reflected upon, yet it may be empty, hollow, and false; and something may not be well-reflected upon, yet it may be real, true, and not otherwise. Bhāradvāja, a wise person who safeguards the truth is not able to come to the definite conclusion: ‘This alone is true, anything else is false.’”

၄၂၉. ‘‘ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုရက္ခဏာ ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ သစ္စမနုရက္ခတိ? သစ္စာနုရက္ခဏံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သဒ္ဓါ စေပိ, ဘာရဒွါဇ, ပုရိသဿ ဟောတိ; ‘ဧဝံ မေ သဒ္ဓါ’တိ – ဣတိ ဝဒံ သစ္စမနုရက္ခတိ, နတွေဝ တာဝ ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ [Pg.383] ( ). ရုစိ စေပိ, ဘာရဒွါဇ, ပုရိသဿ ဟောတိ…ပေ… အနုဿဝေါ စေပိ, ဘာရဒွါဇ, ပုရိသဿ ဟောတိ…ပေ… အာကာရပရိဝိတက္ကော စေပိ, ဘာရဒွါဇ, ပုရိသဿ ဟောတိ…ပေ… ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ စေပိ, ဘာရဒွါဇ, ပုရိသဿ ဟောတိ; ‘ဧဝံ မေ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တီ’တိ – ဣတိ ဝဒံ သစ္စမနုရက္ခတိ, နတွေဝ တာဝ ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆတိ – ‘ဣဒမေဝ သစ္စံ, မောဃမည’န္တိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သစ္စာနုရက္ခဏာ ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုရက္ခတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုရက္ခဏံ ပညပေမ; န တွေဝ တာဝ သစ္စာနုဗောဓော ဟောတီ’’တိ.

429. “But to what extent, Venerable Gotama, is there safeguarding of truth? To what extent does one safeguard the truth? We ask the Venerable Gotama about the safeguarding of truth.” “If, Bhāradvāja, a person has faith, by saying, ‘Such is my faith,’ he safeguards the truth, but he does not yet arrive at the definite conclusion: ‘This alone is true, anything else is false.’ If, Bhāradvāja, a person has an inclination… if a person has an oral tradition… if a person has reasoned consideration… if, Bhāradvāja, a person has an acceptance of a view upon reflection, by saying, ‘Such is my acceptance of a view upon reflection,’ he safeguards the truth, but he does not yet arrive at the definite conclusion: ‘This alone is true, anything else is false.’ To this extent, Bhāradvāja, there is safeguarding of truth; to this extent one safeguards the truth; and to this extent we describe the safeguarding of truth. However, there is not yet the awakening to the truth.”

၄၃၀. ‘‘ဧတ္တာဝတာ, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုရက္ခဏာ ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုရက္ခတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုရက္ခဏံ ပေက္ခာမ. ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုဗောဓော ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ သစ္စမနုဗုဇ္ဈတိ? သစ္စာနုဗောဓံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဣဓ, ဘာရဒွါဇ, ဘိက္ခု အညတရံ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရတိ. တမေနံ ဂဟပတိ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တော ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ တီသု ဓမ္မေသု သမန္နေသတိ – လောဘနီယေသု ဓမ္မေသု, ဒေါသနီယေသု ဓမ္မေသု, မောဟနီယေသု ဓမ္မေသု. အတ္ထိ နု ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ လောဘနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ လောဘနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာတိ? တမေနံ သမန္နေသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘နတ္ထိ ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ လောဘနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ လောဘနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. တထာရူပေါ ခေါ ပနိမဿာယသ္မတော ကာယသမာစာရော တထာရူပေါ ဝစီသမာစာရော ယထာ တံ အလုဒ္ဓဿ. ယံ ခေါ ပန အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဂမ္ဘီရော သော ဓမ္မော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော [Pg.384] သန္တော ပဏီတော အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော; န သော ဓမ္မော သုဒေသိယော လုဒ္ဓေနာ’’’တိ.

430. “To this extent, Venerable Gotama, there is safeguarding of truth; to this extent one safeguards the truth; and to this extent we regard the safeguarding of truth. But to what extent, Venerable Gotama, is there an awakening to the truth? To what extent does one awaken to the truth? We ask the Venerable Gotama about the awakening to the truth.” “Here, Bhāradvāja, a bhikkhu dwells depending on a certain village or town. A householder or a householder’s son approaches him and investigates him in regard to three kinds of states: states connected with greed, states connected with hatred, and states connected with delusion. ‘Are there in this venerable one any such states connected with greed that, with his mind overcome by them, he might say, “I know,” when not knowing, or say, “I see,” when not seeing, or might he cause others to undertake that which would lead to their long-term harm and suffering?’ While investigating him, he comes to know: ‘There are in this venerable one no such states connected with greed that, with his mind overcome by them, he might say, “I know,” when not knowing, or say, “I see,” when not seeing, or might he cause others to undertake that which would lead to their long-term harm and suffering. Indeed, this venerable one’s bodily conduct and verbal conduct are like that of one who is without greed. And the Dhamma that this venerable one teaches is profound, difficult to see, difficult to understand, peaceful, sublime, beyond the scope of reasoning, subtle, and to be experienced by the wise; that Dhamma cannot be well taught by one who is greedy.’”

၄၃၁. ‘‘ယတော နံ သမန္နေသမာနော ဝိသုဒ္ဓံ လောဘနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမနုပဿတိ တတော နံ ဥတ္တရိ သမန္နေသတိ ဒေါသနီယေသု ဓမ္မေသု. အတ္ထိ နု ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ ဒေါသနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ ဒေါသနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာတိ? တမေနံ သမန္နေသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘နတ္ထိ ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ ဒေါသနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ ဒေါသနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. တထာရူပေါ ခေါ ပနိမဿာယသ္မတော ကာယသမာစာရော တထာရူပေါ ဝစီသမာစာရော ယထာ တံ အဒုဋ္ဌဿ. ယံ ခေါ ပန အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဂမ္ဘီရော သော ဓမ္မော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော; န သော ဓမ္မော သုဒေသိယော ဒုဋ္ဌေနာ’’’တိ.

431. “When, upon investigating him, one sees that he is purified of states of greed, then one further investigates him regarding states of aversion. ‘Are there in this venerable one such states of aversion that, with his mind overcome by them, he might say, “I know,” when he does not know, or say, “I see,” when he does not see, or might cause another to undertake that which would lead to their long-term harm and suffering?’ Investigating him thus, one comes to know: ‘There are no such states of aversion in this venerable one that, with his mind overcome by them, he would say, “I know,” when he does not know, or say, “I see,” when he does not see, or might cause another to undertake that which would lead to their long-term harm and suffering. Moreover, this venerable one’s bodily conduct and verbal conduct are such as that of one without aversion. And the Dhamma that this venerable one teaches is profound, difficult to see, difficult to understand, peaceful, sublime, beyond the scope of conjecture, subtle, to be experienced by the wise; that Dhamma is not easily taught by one with aversion.’”

၄၃၂. ‘‘ယတော နံ သမန္နေသမာနော ဝိသုဒ္ဓံ ဒေါသနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမနုပဿတိ, တတော နံ ဥတ္တရိ သမန္နေသတိ မောဟနီယေသု ဓမ္မေသု. အတ္ထိ နု ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ မောဟနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ မောဟနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာတိ? တမေနံ သမန္နေသမာနော ဧဝံ ဇာနာတိ – ‘နတ္ထိ ခေါ ဣမဿာယသ္မတော တထာရူပါ မောဟနီယာ ဓမ္မာ ယထာရူပေဟိ မောဟနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ ပရိယာဒိန္နစိတ္တော အဇာနံ ဝါ ဝဒေယျ – ဇာနာမီတိ, အပဿံ ဝါ ဝဒေယျ – ပဿာမီတိ, ပရံ ဝါ တဒတ္ထာယ သမာဒပေယျ ယံ ပရေသံ အဿ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ. တထာရူပေါ ခေါ ပနိမဿာယသ္မတော ကာယသမာစာရော တထာရူပေါ ဝစီသမာစာရော ယထာ တံ အမူဠှဿ. ယံ ခေါ ပန အယမာယသ္မာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ဂမ္ဘီရော သော ဓမ္မော ဒုဒ္ဒသော ဒုရနုဗောဓော သန္တော ပဏီတော [Pg.385] အတက္ကာဝစရော နိပုဏော ပဏ္ဍိတဝေဒနီယော; န သော ဓမ္မော သုဒေသိယော မူဠှေနာ’’’တိ.

432. “When, upon investigating him, one sees that he is purified of states of aversion, then one further investigates him regarding states of delusion. ‘Are there in this venerable one such states of delusion that, with his mind overcome by them, he might say, “I know,” when he does not know, or say, “I see,” when he does not see, or might cause another to undertake that which would lead to their long-term harm and suffering?’ Investigating him thus, one comes to know: ‘There are no such states of delusion in this venerable one that, with his mind overcome by them, he would say, “I know,” when he does not know, or say, “I see,” when he does not see, or might cause another to undertake that which would lead to their long-term harm and suffering. Moreover, this venerable one’s bodily conduct and verbal conduct are such as that of one without delusion. And the Dhamma that this venerable one teaches is profound, difficult to see, difficult to understand, peaceful, sublime, beyond the scope of conjecture, subtle, to be experienced by the wise; that Dhamma is not easily taught by one with delusion.’”

‘‘ယတော နံ သမန္နေသမာနော ဝိသုဒ္ဓံ မောဟနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ သမနုပဿတိ; အထ တမှိ သဒ္ဓံ နိဝေသေတိ, သဒ္ဓါဇာတော ဥပသင်္ကမတိ, ဥပသင်္ကမန္တော ပယိရုပါသတိ, ပယိရုပါသန္တော သောတံ ဩဒဟတိ, ဩဟိတသောတော ဓမ္မံ သုဏာတိ, သုတွာ ဓမ္မံ ဓာရေတိ, ဓတာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတိ, အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတော ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ, ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ သတိ ဆန္ဒော ဇာယတိ, ဆန္ဒဇာတော ဥဿဟတိ, ဥဿဟိတွာ တုလေတိ, တုလယိတွာ ပဒဟတိ, ပဟိတတ္တော သမာနော ကာယေန စေဝ ပရမသစ္စံ သစ္ဆိကရောတိ ပညာယ စ နံ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သစ္စာနုဗောဓော ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုဗုဇ္ဈတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုဗောဓံ ပညပေမ; န တွေဝ တာဝ သစ္စာနုပ္ပတ္တိ ဟောတီ’’တိ.

“When, upon investigating him, one sees that he is purified of states of delusion, then one establishes faith in him. With faith born, one approaches him. Approaching, one attends upon him. Attending upon him, one lends ear. Lending ear, one hears the Dhamma. Having heard the Dhamma, one retains it. One examines the meaning of the teachings that have been retained. When one examines the meaning, the teachings are approved for contemplation. When the teachings are approved for contemplation, zeal is born. With zeal born, one strives. Having striven, one weighs. Having weighed, one exerts oneself. Being resolute, one realizes the supreme truth with the mental body and sees it, having penetrated it with wisdom. To this extent, Bhāradvāja, there is the awakening to the truth. To this extent, one awakens to the truth. And to this extent, we declare the awakening to the truth; but there is not yet the attainment of the truth.”

၄၃၃. ‘‘ဧတ္တာဝတ္တာ, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုဗောဓော ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုဗုဇ္ဈတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုဗောဓံ ပေက္ခာမ. ကိတ္တာဝတာ ပန, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုပ္ပတ္တိ ဟောတိ, ကိတ္တာဝတာ သစ္စမနုပါပုဏာတိ? သစ္စာနုပ္ပတ္တိံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘တေသံယေ, ဘာရဒွါဇ, ဓမ္မာနံ အာသေဝနာ ဘာဝနာ ဗဟုလီကမ္မံ သစ္စာနုပ္ပတ္တိ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သစ္စာနုပ္ပတ္တိ ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုပါပုဏာတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုပ္ပတ္တိံ ပညပေမာ’’တိ.

433. “To this extent, Master Gotama, there is the awakening to the truth; to this extent, one awakens to the truth; and to this extent, we too regard it as the awakening to the truth. But to what extent, Master Gotama, is there the attainment of the truth? To what extent does one attain the truth? We ask the venerable Gotama about the attainment of the truth.” “Bhāradvāja, it is through the cultivation, development, and frequent practice of these very same dhammas that there is the attainment of the truth. To this extent, Bhāradvāja, there is the attainment of the truth; to this extent, one attains the truth; and to this extent, we declare the attainment of the truth.”

၄၃၄. ‘‘ဧတ္တာဝတာ, ဘော ဂေါတမ, သစ္စာနုပ္ပတ္တိ ဟောတိ, ဧတ္တာဝတာ သစ္စမနုပါပုဏာတိ, ဧတ္တာဝတာ စ မယံ သစ္စာနုပ္ပတ္တိံ ပေက္ခာမ. သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ပဓာနံ ဗဟုကာရံ. နော စေတံ ပဒဟေယျ, နယိဒံ သစ္စမနုပါပုဏေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ပဒဟတိ တသ္မာ သစ္စမနုပါပုဏာတိ. တသ္မာ သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ပဓာနံ ဗဟုကာရ’’န္တိ.

434. “To this extent, Master Gotama, there is the attainment of the truth; to this extent, one attains the truth; and to this extent, we too regard it as the attainment of the truth. But, Master Gotama, which dhamma is of great help for the attainment of the truth? We ask the venerable Gotama about the dhamma that is of great help for the attainment of the truth.” “For the attainment of the truth, Bhāradvāja, exertion is of great help. If one did not exert oneself, one would not attain this truth. And because one does exert oneself, one therefore attains the truth. Therefore, for the attainment of the truth, exertion is of great help.”

‘‘ပဓာနဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ပဓာနဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ပဓာနဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, တုလနာ [Pg.386] ဗဟုကာရာ. နော စေတံ တုလေယျ, နယိဒံ ပဒဟေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ တုလေတိ တသ္မာ ပဒဟတိ. တသ္မာ ပဓာနဿ တုလနာ ဗဟုကာရာ’’တိ.

“But, Master Gotama, which dhamma is of great help for exertion? We ask the venerable Gotama about the dhamma that is of great help for exertion.” “For exertion, Bhāradvāja, weighing is of great help. If one did not weigh, one would not exert oneself. And because one does weigh, one therefore exerts oneself. Therefore, for exertion, weighing is of great help.”

‘‘တုလနာယ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? တုလနာယ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘တုလနာယ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဥဿာဟော ဗဟုကာရော. နော စေတံ ဥဿဟေယျ, နယိဒံ တုလေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ဥဿဟတိ တသ္မာ တုလေတိ. တသ္မာ တုလနာယ ဥဿာဟော ဗဟုကာရော’’တိ.

“But, Master Gotama, which dhamma is of great help for weighing? We ask the venerable Gotama about the dhamma that is of great help for weighing.” “For weighing, Bhāradvāja, striving is of great help. If one did not strive, one would not weigh. And because one does strive, one therefore weighs. Therefore, for weighing, striving is of great help.”

‘‘ဥဿာဟဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဥဿာဟဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဥဿာဟဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဆန္ဒော ဗဟုကာရော. နော စေတံ ဆန္ဒော ဇာယေထ, နယိဒံ ဥဿဟေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ဆန္ဒော ဇာယတိ တသ္မာ ဥဿဟတိ. တသ္မာ ဥဿာဟဿ ဆန္ဒော ဗဟုကာရော’’တိ.

“Furthermore, Venerable Gotama, what dhamma is of great help for effort? We ask the Venerable Gotama about the dhamma that is of great help for effort.” “For effort, Bhāradvāja, wholesome desire is of great help. If this wholesome desire were not to arise, one would not make this effort. And because wholesome desire arises, therefore one makes effort. Therefore, for effort, wholesome desire is of great help.”

‘‘ဆန္ဒဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဆန္ဒဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဆန္ဒဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ ဗဟုကာရာ. နော စေတေ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမေယျုံ, နယိဒံ ဆန္ဒော ဇာယေထ. ယသ္မာ စ ခေါ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ တသ္မာ ဆန္ဒော ဇာယတိ. တသ္မာ ဆန္ဒဿ ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ ဗဟုကာရာ’’တိ.

“Furthermore, Venerable Gotama, what dhamma is of great help for wholesome desire? We ask the Venerable Gotama about the dhamma that is of great help for wholesome desire.” “For wholesome desire, Bhāradvāja, the approval of contemplating the dhammas is of great help. If these dhammas were not approved for contemplation, this wholesome desire would not arise. And because the dhammas are approved for contemplation, therefore wholesome desire arises. Therefore, for wholesome desire, the approval of contemplating the dhammas is of great help.”

‘‘ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, အတ္ထူပပရိက္ခာ ဗဟုကာရာ. နော စေတံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခေယျ, နယိဒံ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမေယျုံ. ယသ္မာ စ ခေါ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတိ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိ. တသ္မာ ဓမ္မနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ အတ္ထူပပရိက္ခာ ဗဟုကာရာ’’တိ.

“Furthermore, Venerable Gotama, what dhamma is of great help for the approval of contemplating the dhammas? We ask the Venerable Gotama about the dhamma that is of great help for the approval of contemplating the dhammas.” “For the approval of contemplating the dhammas, Bhāradvāja, the examination of the meaning is of great help. If one were not to examine this meaning, these dhammas would not be approved for contemplation. And because one examines the meaning, therefore the dhammas are approved for contemplation. Therefore, for the approval of contemplating the dhammas, the examination of the meaning is of great help.”

‘‘အတ္ထူပပရိက္ခာယ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? အတ္ထူပပရိက္ခာယ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘အတ္ထူပပရိက္ခာယ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဓမ္မဓာရဏာ ဗဟုကာရာ. နော စေတံ ဓမ္မံ ဓာရေယျ, နယိဒံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ဓမ္မံ ဓာရေတိ တသ္မာ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတိ. တသ္မာ အတ္ထူပပရိက္ခာယ ဓမ္မဓာရဏာ ဗဟုကာရာ’’တိ.

“Furthermore, Venerable Gotama, what dhamma is of great help for the examination of the meaning? We ask the Venerable Gotama about the dhamma that is of great help for the examination of the meaning.” “For the examination of the meaning, Bhāradvāja, retaining the Dhamma is of great help. If one were not to retain this Dhamma, one would not examine this meaning. And because one retains the Dhamma, therefore one examines the meaning. Therefore, for the examination of the meaning, retaining the Dhamma is of great help.”

‘‘ဓမ္မဓာရဏာယ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဓမ္မဓာရဏာယ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဓမ္မဓာရဏာယ [Pg.387] ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဓမ္မဿဝနံ ဗဟုကာရံ. နော စေတံ ဓမ္မံ သုဏေယျ, နယိဒံ ဓမ္မံ ဓာရေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ဓမ္မံ သုဏာတိ တသ္မာ ဓမ္မံ ဓာရေတိ. တသ္မာ ဓမ္မဓာရဏာယ ဓမ္မဿဝနံ ဗဟုကာရ’’န္တိ.

“Furthermore, Venerable Gotama, what dhamma is of great help for retaining the Dhamma? We ask the Venerable Gotama about the dhamma that is of great help for retaining the Dhamma.” “For retaining the Dhamma, Bhāradvāja, listening to the Dhamma is of great help. If one were not to hear this Dhamma, one would not retain this Dhamma. And because one hears the Dhamma, therefore one retains the Dhamma. Therefore, for retaining the Dhamma, listening to the Dhamma is of great help.”

‘‘ဓမ္မဿဝနဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဓမ္မဿဝနဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဓမ္မဿဝနဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သောတာဝဓာနံ ဗဟုကာရံ. နော စေတံ သောတံ ဩဒဟေယျ, နယိဒံ ဓမ္မံ သုဏေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ သောတံ ဩဒဟတိ တသ္မာ ဓမ္မံ သုဏာတိ. တသ္မာ ဓမ္မဿဝနဿ သောတာဝဓာနံ ဗဟုကာရ’’န္တိ.

“Furthermore, Venerable Gotama, what dhamma is of great help for listening to the Dhamma? We ask the Venerable Gotama about the dhamma that is of great help for listening to the Dhamma.” “For listening to the Dhamma, Bhāradvāja, lending the ear is of great help. If one were not to lend the ear, one would not hear this Dhamma. And because one lends the ear, therefore one hears the Dhamma. Therefore, for listening to the Dhamma, lending the ear is of great help.”

‘‘သောတာဝဓာနဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? သောတာဝဓာနဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘သောတာဝဓာနဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ပယိရုပါသနာ ဗဟုကာရာ. နော စေတံ ပယိရုပါသေယျ, နယိဒံ သောတံ ဩဒဟေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ပယိရုပါသတိ တသ္မာ သောတံ ဩဒဟတိ. တသ္မာ သောတာဝဓာနဿ ပယိရုပါသနာ ဗဟုကာရာ’’တိ.

“Furthermore, Venerable Gotama, what dhamma is of great help for lending the ear? We ask the Venerable Gotama about the dhamma that is of great help for lending the ear.” “For lending the ear, Bhāradvāja, attending upon is of great help. If one were not to attend upon, one would not lend this ear. And because one attends upon, therefore one lends the ear. Therefore, for lending the ear, attending upon is of great help.”

‘‘ပယိရုပါသနာယ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ပယိရုပါသနာယ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ပယိရုပါသနာယ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဥပသင်္ကမနံ ဗဟုကာရံ. နော စေတံ ဥပသင်္ကမေယျ, နယိဒံ ပယိရုပါသေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ ဥပသင်္ကမတိ တသ္မာ ပယိရုပါသတိ. တသ္မာ ပယိရုပါသနာယ ဥပသင်္ကမနံ ဗဟုကာရ’’န္တိ.

“Furthermore, Venerable Gotama, what dhamma is of great help for attending upon? We ask the Venerable Gotama about the dhamma that is of great help for attending upon.” “For attending upon, Bhāradvāja, approaching is of great help. If one were not to approach, one would not attend upon. And because one approaches, therefore one attends upon. Therefore, for attending upon, approaching is of great help.”

‘‘ဥပသင်္ကမနဿ ပန, ဘော ဂေါတမ, ကတမော ဓမ္မော ဗဟုကာရော? ဥပသင်္ကမနဿ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ. ‘‘ဥပသင်္ကမနဿ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, သဒ္ဓါ ဗဟုကာရာ. နော စေတံ သဒ္ဓါ ဇာယေထ, နယိဒံ ဥပသင်္ကမေယျ. ယသ္မာ စ ခေါ သဒ္ဓါ ဇာယတိ တသ္မာ ဥပသင်္ကမတိ. တသ္မာ ဥပသင်္ကမနဿ သဒ္ဓါ ဗဟုကာရာ’’တိ.

“Furthermore, Venerable Gotama, what dhamma is of great help for approaching? We ask the Venerable Gotama about the dhamma that is of great help for approaching.” “For approaching, Bhāradvāja, faith is of great help. If this faith were not to arise, one would not approach. And because faith arises, therefore one approaches. Therefore, for approaching, faith is of great help.”

၄၃၅. ‘‘သစ္စာနုရက္ခဏံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပုစ္ဆိမှ, သစ္စာနုရက္ခဏံ ဘဝံ ဂေါတမော ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ တေန စမှ အတ္တမနာ. သစ္စာနုဗောဓံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပုစ္ဆိမှ, သစ္စာနုဗောဓံ ဘဝံ ဂေါတမော ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ တေန စမှ အတ္တမနာ. သစ္စာနုပ္ပတ္တိံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပုစ္ဆိမှ, သစ္စာနုပ္ပတ္တိံ ဘဝံ ဂေါတမော ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ တေန စမှ အတ္တမနာ[Pg.388]. သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပုစ္ဆိမှ, သစ္စာနုပ္ပတ္တိယာ ဗဟုကာရံ ဓမ္မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ တေန စမှ အတ္တမနာ. ယံယဒေဝ စ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ အပုစ္ဆိမှ တံတဒေဝ ဘဝံ ဂေါတမော ဗျာကာသိ; တဉ္စ ပနမှာကံ ရုစ္စတိ စေဝ ခမတိ စ တေန စမှ အတ္တမနာ. မယဉှိ, ဘော ဂေါတမ, ပုဗ္ဗေ ဧဝံ ဇာနာမ – ‘ကေ စ မုဏ္ဍကာ သမဏကာ ဣဗ္ဘာ ကဏှာ ဗန္ဓုပါဒါပစ္စာ, ကေ စ ဓမ္မဿ အညာတာရော’တိ? အဇနေသိ ဝတ မေ ဘဝံ ဂေါတမော သမဏေသု သမဏပေမံ, သမဏေသု သမဏပသာဒံ, သမဏေသု သမဏဂါရဝံ. အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

435. “We asked the Venerable Gotama about guarding the truth, and the Venerable Gotama explained guarding the truth; this pleases and is acceptable to us, and we are delighted by it. We asked the Venerable Gotama about the understanding of truth, and the Venerable Gotama explained the understanding of truth; this pleases and is acceptable to us, and we are delighted by it. We asked the Venerable Gotama about the attainment of truth, and the Venerable Gotama explained the attainment of truth; this pleases and is acceptable to us, and we are delighted by it. We asked the Venerable Gotama about the Dhamma that is very helpful for the attainment of truth, and the Venerable Gotama explained the Dhamma that is very helpful for the attainment of truth; this pleases and is acceptable to us, and we are delighted by it. Whatever we asked the Venerable Gotama, the Venerable Gotama explained just that; this pleases and is acceptable to us, and we are delighted by it. For previously, Master Gotama, we thought thus: ‘Who are these shaven-headed ascetics, these commoners, dark fellows, offspring from the kinsman's feet? And what could they know of the Dhamma?’ But the Venerable Gotama has generated in me affection for ascetics, confidence in ascetics, and reverence for ascetics. Excellent, Master Gotama… May the Venerable Gotama regard me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward, for as long as life lasts.”

စင်္ကီသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ပဉ္စမံ.

The Caṅkī Sutta, the fifth, is concluded.

၆. ဧသုကာရီသုတ္တံ

6. The Esukārī Sutta

၄၃၆. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. အထ ခေါ ဧသုကာရီ ဗြာဟ္မဏော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဧသုကာရီ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, စတဿော ပါရိစရိယာ ပညပေန္တိ – ဗြာဟ္မဏဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ, ခတ္တိယဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ, ဝေဿဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ, သုဒ္ဒဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ – ‘ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ပရိစရေယျ, ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ပရိစရေယျ, ဝေဿော ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ပရိစရေယျ, သုဒ္ဒေါ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ပရိစရေယျာ’တိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ခတ္တိယဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ – ‘ခတ္တိယော ဝါ ခတ္တိယံ ပရိစရေယျ, ဝေဿော ဝါ ခတ္တိယံ ပရိစရေယျ, သုဒ္ဒေါ ဝါ ခတ္တိယံ ပရိစရေယျာ’တိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ခတ္တိယဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ – ‘ဝေဿော ဝါ ဝေဿံ ပရိစရေယျ, သုဒ္ဒေါ ဝါ ဝေဿံ ပရိစရေယျာ’တိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ[Pg.389]. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ သုဒ္ဒဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ – ‘သုဒ္ဒေါဝ သုဒ္ဒံ ပရိစရေယျ. ကော ပနညော သုဒ္ဒံ ပရိစရိဿတီ’တိ? ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ သုဒ္ဒဿ ပါရိစရိယံ ပညပေန္တိ. ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဣမာ စတဿော ပါရိစရိယာ ပညပေန္တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ?

436. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. Then the brahmin Esukārī approached the Blessed One; having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. After exchanging pleasant and courteous conversation, he sat down to one side. Sitting to one side, the brahmin Esukārī said this to the Blessed One: “Master Gotama, the brahmins prescribe four kinds of service: they prescribe service for a brahmin, service for a noble, service for a merchant, and service for a worker. Therein, Master Gotama, the brahmins prescribe service for a brahmin thus: ‘A brahmin should serve a brahmin, a noble should serve a brahmin, a merchant should serve a brahmin, or a worker should serve a brahmin.’ This, Master Gotama, is how the brahmins prescribe service for a brahmin. Therein, Master Gotama, the brahmins prescribe service for a noble thus: ‘A noble should serve a noble, a merchant should serve a noble, or a worker should serve a noble.’ This, Master Gotama, is how the brahmins prescribe service for a noble. Therein, Master Gotama, the brahmins prescribe service for a merchant thus: ‘A merchant should serve a merchant, or a worker should serve a merchant.’ This, Master Gotama, is how the brahmins prescribe service for a merchant. Therein, Master Gotama, the brahmins prescribe service for a worker thus: ‘A worker should serve a worker. Who else would serve a worker?’ This, Master Gotama, is how the brahmins prescribe service for a worker. Master Gotama, the brahmins prescribe these four kinds of service. What does the Venerable Gotama say about this?”

၄၃၇. ‘‘ကိံ ပန, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗော လောကော ဗြာဟ္မဏာနံ ဧတဒဗ္ဘနုဇာနာတိ – ‘ဣမာ စတဿော ပါရိစရိယာ ပညပေန္တူ’’’တိ ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရိသော ဒလိဒ္ဒေါ အဿကော အနာဠှိယော. တဿ အကာမဿ ဗိလံ ဩလဂ္ဂေယျုံ – ‘ဣဒံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, မံသံ ခါဒိတဗ္ဗံ, မူလဉ္စ အနုပ္ပဒါတဗ္ဗ’န္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏာ အပ္ပဋိညာယ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ, အထ စ ပနိမာ စတဿော ပါရိစရိယာ ပညပေန္တိ. နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘သဗ္ဗံ ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ; နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘သဗ္ဗံ န ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ. ယံ ဟိဿ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု ပါပိယော အဿ န သေယျော, နာဟံ တံ ‘ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ; ယဉ္စ ခွာဿ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သေယျော အဿ န ပါပိယော တမဟံ ‘ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ. ခတ္တိယံ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ယံ ဝါ တေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု ပါပိယော အဿ န သေယျော, ယံ ဝါ တေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သေယျော အဿ န ပါပိယော; ကမေတ္ထ ပရိစရေယျာသီ’တိ, ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘ယဉှိ မေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု ပါပိယော အဿ န သေယျော, နာဟံ တံ ပရိစရေယျံ; ယဉ္စ ခေါ မေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သေယျော အဿ န ပါပိယော တမဟံ ပရိစရေယျ’န္တိ. ဗြာဟ္မဏံ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ…ပေ… ဝေဿံ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ…ပေ… သုဒ္ဒံ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘ယံ ဝါ တေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု ပါပိယော အဿ န သေယျော, ယံ ဝါ တေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သေယျော အဿ န ပါပိယော; ကမေတ္ထ ပရိစရေယျာသီ’တိ, သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, သမ္မာ ဗျာကရမာနော ဧဝံ ဗျာကရေယျ – ‘ယဉှိ မေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု ပါပိယော အဿ န သေယျော, နာဟံ တံ ပရိစရေယျံ; ယဉ္စ ခေါ မေ ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သေယျော အဿ န ပါပိယော တမဟံ ပရိစရေယျ’န္တိ. နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥစ္စာကုလီနတာ သေယျံသော’တိ ဝဒါမိ, န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥစ္စာကုလီနတာ ပါပိယံသော’တိ [Pg.390] ဝဒါမိ; နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥဠာရဝဏ္ဏတာ သေယျံသော’တိ ဝဒါမိ, န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥဠာရဝဏ္ဏတာ ပါပိယံသော’တိ ဝဒါမိ; နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥဠာရဘောဂတာ သေယျံသော’တိ ဝဒါမိ, န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘ဥဠာရဘောဂတာ ပါပိယံသော’တိ ဝဒါမိ.

437. “But, brahmin, does the whole world approve this of the brahmins: ‘Let them prescribe these four kinds of service’?” “No, indeed, venerable Gotama.” “Suppose, brahmin, a man is poor, destitute, and penniless. They would hang up a portion of meat for him against his will, saying: ‘Here, good man, this meat must be eaten by you, and the price must also be paid!’ In the same way, brahmin, the brahmins prescribe these four kinds of service without the consent of those ascetics and brahmins. I do not say, brahmin, that everyone should be served; nor do I say, brahmin, that no one should be served. Brahmin, if by serving a person, on account of that service, one would become worse and not better, I do not say that person should be served. And brahmin, if by serving a person, on account of that service, one would become better and not worse, I say that person should be served. If, brahmin, a khattiya were asked: ‘Between a person whom, by serving, you would become worse and not better on account of that service, and a person whom, by serving, you would become better and not worse on account of that service, whom among these would you serve?’—a khattiya, answering rightly, would say: ‘The person whom, by serving, I would become worse and not better on account of that service, I would not serve. And the person whom, by serving, I would become better and not worse on account of that service, that one I would serve.’ If a brahmin were asked… if a vessa were asked… if a sudda were asked: ‘Between a person whom, by serving, you would become worse and not better on account of that service, and a person whom, by serving, you would become better and not worse on account of that service, whom among these would you serve?’—a sudda, answering rightly, would say: ‘The person whom, by serving, I would become worse and not better on account of that service, I would not serve. And the person whom, by serving, I would become better and not worse on account of that service, that one I would serve.’ I do not say, brahmin, that being of high birth makes one better, nor, brahmin, do I say that being of high birth makes one worse. I do not say, brahmin, that having a fine appearance makes one better, nor, brahmin, do I say that having a fine appearance makes one worse. I do not say, brahmin, that having great wealth makes one better, nor, brahmin, do I say that having great wealth makes one worse.”

၄၃၈. ‘‘ဥစ္စာကုလီနောပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ, အဒိန္နာဒါယီ ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ ဟောတိ, မုသာဝါဒီ ဟောတိ, ပိသုဏာဝါစော ဟောတိ, ဖရုသာဝါစော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပီ ဟောတိ, အဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, ဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. တသ္မာ ‘န ဥစ္စာကုလီနတာ သေယျံသော’တိ ဝဒါမိ. ဥစ္စာကုလီနောပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. တသ္မာ ‘န ဥစ္စာကုလီနတာ ပါပိယံသော’တိ ဝဒါမိ.

438. “For, brahmin, here a certain person of high birth is one who destroys living beings, takes what is not given, engages in sexual misconduct, speaks falsely, speaks divisively, speaks harshly, engages in idle chatter, is covetous, has a mind of ill will, and holds wrong view. Therefore, I do not say that being of high birth makes one better. And, brahmin, here a certain person of high birth is one who abstains from destroying living beings, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, abstains from divisive speech, abstains from harsh speech, abstains from idle chatter, is not covetous, has a mind without ill will, and holds right view. Therefore, I do not say that being of high birth makes one worse.”

၄၃၉. ‘‘ဥဠာရဝဏ္ဏောပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ…ပေ… ဥဠာရဘောဂေါပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ…ပေ… မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. တသ္မာ ‘န ဥဠာရဘောဂတာ သေယျံသော’တိ ဝဒါမိ. ဥဠာရဘောဂေါပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓေကစ္စော ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ. တသ္မာ ‘န ဥဠာရဘောဂတာ ပါပိယံသော’တိ ဝဒါမိ. နာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘သဗ္ဗံ ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ, န ပနာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ‘သဗ္ဗံ န ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ ဝဒါမိ. ယံ ဟိဿ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု သဒ္ဓါ ဝဍ္ဎတိ, သီလံ ဝဍ္ဎတိ, သုတံ ဝဍ္ဎတိ, စာဂေါ ဝဍ္ဎတိ, ပညာ ဝဍ္ဎတိ, တမဟံ ‘ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ (ဝဒါမိ. ယံ ဟိဿ, ဗြာဟ္မဏ, ပရိစရတော ပါရိစရိယာဟေတု န သဒ္ဓါ ဝဍ္ဎတိ, န သီလံ ဝဍ္ဎတိ, န သုတံ ဝဍ္ဎတိ, န စာဂေါ ဝဍ္ဎတိ, န ပညာ ဝဍ္ဎတိ, နာဟံ တံ ‘ပရိစရိတဗ္ဗ’န္တိ) ဝဒါမီ’’တိ.

439. “For, brahmin, a certain person with a fine appearance… and a certain person with great wealth here is one who destroys living beings… and holds wrong view. Therefore, I do not say that having great wealth makes one better. And, brahmin, a certain person with great wealth here is one who abstains from destroying living beings… and holds right view. Therefore, I do not say that having great wealth makes one worse. I do not say, brahmin, that everyone should be served; nor, brahmin, do I say that no one should be served. Brahmin, if by serving a person, one's faith, virtue, learning, generosity, and wisdom increase on account of that service, I say that person should be served. Brahmin, if by serving a person, one's faith, virtue, learning, generosity, and wisdom do not increase on account of that service, I say that person should not be served.”

၄၄၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဧသုကာရီ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရိ ဓနာနိ ပညပေန္တိ – ဗြာဟ္မဏဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ, ခတ္တိယဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ, ဝေဿဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ, သုဒ္ဒဿ [Pg.391] သန္ဓနံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ ဘိက္ခာစရိယံ; ဘိက္ခာစရိယဉ္စ ပန ဗြာဟ္မဏော သန္ဓနံ အတိမညမာနော အကိစ္စကာရီ ဟောတိ ဂေါပေါဝ အဒိန္နံ အာဒိယမာနောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဗြာဟ္မဏဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ခတ္တိယဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ ဓနုကလာပံ; ဓနုကလာပဉ္စ ပန ခတ္တိယော သန္ဓနံ အတိမညမာနော အကိစ္စကာရီ ဟောတိ ဂေါပေါဝ အဒိန္နံ အာဒိယမာနောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ခတ္တိယဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ ကသိဂေါရက္ခံ; ကသိဂေါရက္ခဉ္စ ပန ဝေဿော သန္ဓနံ အတိမညမာနော အကိစ္စကာရီ ဟောတိ ဂေါပေါဝ အဒိန္နံ အာဒိယမာနောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ. တတြိဒံ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ သုဒ္ဒဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ အသိတဗျာဘင်္ဂိံ; အသိတဗျာဘင်္ဂိဉ္စ ပန သုဒ္ဒေါ သန္ဓနံ အတိမညမာနော အကိစ္စကာရီ ဟောတိ ဂေါပေါဝ အဒိန္နံ အာဒိယမာနောတိ. ဣဒံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ သုဒ္ဒဿ သန္ဓနံ ပညပေန္တိ. ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဣမာနိ စတ္တာရိ ဓနာနိ ပညပေန္တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ?

440. When this was said, the brahmin Esukārī said this to the Blessed One: 'Master Gotama, brahmins declare four kinds of wealth. They declare the personal wealth of a brahmin, they declare the personal wealth of a khattiya, they declare the personal wealth of a vessa, and they declare the personal wealth of a sudda. Therein, Master Gotama, brahmins declare the practice of alms-gathering as the personal wealth of a brahmin. But a brahmin who despises the practice of alms-gathering, his personal wealth, is a doer of what ought not to be done, like a guardian who appropriates what is not given. This, Master Gotama, is the personal wealth that brahmins declare for a brahmin. Therein, Master Gotama, brahmins declare the bow and quiver as the personal wealth of a khattiya. But a khattiya who despises the bow and quiver, his personal wealth, is a doer of what ought not to be done, like a guardian who appropriates what is not given. This, Master Gotama, is the personal wealth that brahmins declare for a khattiya. Therein, Master Gotama, brahmins declare agriculture and cattle-herding as the personal wealth of a vessa. But a vessa who despises agriculture and cattle-herding, his personal wealth, is a doer of what ought not to be done, like a guardian who appropriates what is not given. This, Master Gotama, is the personal wealth that brahmins declare for a vessa. Therein, Master Gotama, brahmins declare the sickle and carrying-pole as the personal wealth of a sudda. But a sudda who despises the sickle and carrying-pole, his personal wealth, is a doer of what ought not to be done, like a guardian who appropriates what is not given. This, Master Gotama, is the personal wealth that brahmins declare for a sudda. Master Gotama, brahmins declare these four kinds of wealth. Regarding this, what does the venerable Gotama say?'

၄၄၁. ‘‘ကိံ ပန, ဗြာဟ္မဏ, သဗ္ဗော လောကော ဗြာဟ္မဏာနံ ဧတဒဗ္ဘနုဇာနာတိ – ‘ဣမာနိ စတ္တာရိ ဓနာနိ ပညပေန္တူ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, ပုရိသော ဒလိဒ္ဒေါ အဿကော အနာဠှိယော. တဿ အကာမဿ ဗိလံ ဩလဂ္ဂေယျုံ – ‘ဣဒံ တေ, အမ္ဘော ပုရိသ, မံသံ ခါဒိတဗ္ဗံ, မူလဉ္စ အနုပ္ပဒါတဗ္ဗ’န္တိ. ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏာ အပ္ပဋိညာယ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ, အထ စ ပနိမာနိ စတ္တာရိ ဓနာနိ ပညပေန္တိ. အရိယံ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, လောကုတ္တရံ ဓမ္မံ ပုရိသဿ သန္ဓနံ ပညပေမိ. ပေါရာဏံ ခေါ ပနဿ မာတာပေတ္တိကံ ကုလဝံသံ အနုဿရတော ယတ္ထ ယတ္ထေဝ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ တေန တေနေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ခတ္တိယကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ခတ္တိယော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဗြာဟ္မဏကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ဗြာဟ္မဏော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဝေဿကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ဝေဿော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; သုဒ္ဒကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘သုဒ္ဒေါ’တွေဝ [Pg.392] သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏ, ယံယဒေဝ ပစ္စယံ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ တေန တေနေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ကဋ္ဌဉ္စေ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ ‘ကဋ္ဌဂ္ဂိ’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; သကလိကဉ္စေ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ ‘သကလိကဂ္ဂိ’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; တိဏဉ္စေ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ ‘တိဏဂ္ဂိ’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဂေါမယဉ္စေ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ ‘ဂေါမယဂ္ဂိ’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ. ဧဝမေဝ ခေါ အဟံ, ဗြာဟ္မဏ, အရိယံ လောကုတ္တရံ ဓမ္မံ ပုရိသဿ သန္ဓနံ ပညပေမိ. ပေါရာဏံ ခေါ ပနဿ မာတာပေတ္တိကံ ကုလဝံသံ အနုဿရတော ယတ္ထ ယတ္ထေဝ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ တေန တေနေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

441. 'But, brahmin, does the entire world consent to this declaration of the brahmins: ‘Let them declare these four kinds of wealth’?' 'Indeed not, Master Gotama.' 'Suppose, brahmin, there is a man who is poor, without property, and destitute. Against his will, they might hang a portion of meat for him, saying: "Here, good man, this meat is to be eaten by you, and the price for it must be paid." In the very same way, brahmin, the brahmins make this declaration for those ascetics and brahmins without their consent. I, brahmin, declare the noble, supramundane Dhamma as a person's personal wealth. However, for one who recollects his ancient maternal and paternal lineage, in whatever family his rebirth occurs, by that very family is he designated. If his rebirth occurs in a khattiya family, he is designated as a 'khattiya.' If his rebirth occurs in a brahmin family, he is designated as a 'brahmin.' If his rebirth occurs in a vessa family, he is designated as a 'vessa.' If his rebirth occurs in a sudda family, he is designated as a 'sudda.' Just as, brahmin, a fire is designated according to the very fuel on which it depends when it burns. If a fire burns depending on wood, it is designated as a 'wood-fire.' If a fire burns depending on wood-chips, it is designated as a 'wood-chip-fire.' If a fire burns depending on grass, it is designated as a 'grass-fire.' If a fire burns depending on cow-dung, it is designated as a 'cow-dung-fire.' In the very same way, brahmin, I declare the noble, supramundane Dhamma as a person's personal wealth. However, for one who recollects his ancient maternal and paternal lineage, in whatever family his rebirth occurs, by that very family is he designated.'

‘‘ခတ္တိယကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ခတ္တိယော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဗြာဟ္မဏကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ဗြာဟ္မဏော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; ဝေဿကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘ဝေဿော’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ; သုဒ္ဒကုလေ စေ အတ္တဘာဝဿ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ဟောတိ ‘သုဒ္ဒေါ’တွေဝ သင်္ချံ ဂစ္ဆတိ.

If his rebirth occurs in a khattiya family, he is designated as a 'khattiya.' If his rebirth occurs in a brahmin family, he is designated as a 'brahmin.' If his rebirth occurs in a vessa family, he is designated as a 'vessa.' If his rebirth occurs in a sudda family, he is designated as a 'sudda.'

‘‘ခတ္တိယကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဗြဟ္မစရိယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

And if, brahmin, one from a khattiya family goes forth from the household life into homelessness, and that person, relying on the Dhamma-Vinaya proclaimed by the Tathāgata, abstains from the destruction of life, abstains from taking what is not given, abstains from unchastity, abstains from false speech, abstains from divisive speech, abstains from harsh speech, abstains from idle chatter, is not covetous, is of a mind without ill will, and possesses right view, he is one who accomplishes the right and wholesome Dhamma.

‘‘ဗြာဟ္မဏကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

And if, brahmin, one from a brahmin family goes forth from the household life into homelessness, and that person, relying on the Dhamma-Vinaya proclaimed by the Tathāgata, abstains from the destruction of life... and possesses right view, he is one who accomplishes the right and wholesome Dhamma.

‘‘ဝေဿကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

And if, brahmin, one from a vessa family goes forth from the household life into homelessness, and that person, relying on the Dhamma-Vinaya proclaimed by the Tathāgata, abstains from the destruction of life... and possesses right view, he is one who accomplishes the right and wholesome Dhamma.

‘‘သုဒ္ဒကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

Brahmin, if one from a Suddā family has gone forth from the household life into homelessness, and, relying on the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata, he abstains from the destruction of life... he has right view, he succeeds in the right, wholesome Dhamma.

၄၄၂. ‘‘တံ [Pg.393] ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏောဝ နု ခေါ ပဟောတိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတုံ, နော ခတ္တိယော နော ဝေဿော နော သုဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပဟောတိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတုံ; ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပဟောန္တိ အသ္မိံ ပဒေသေ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ခတ္တိယကုလာ စေပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

442. “What do you think, Brahmin? Is it only a Brahmin who is able, in this region, to develop a mind of loving-kindness that is without enmity and without ill will, and not a Khattiya, not a Vessa, not a Suddā?” “No, indeed, Master Gotama. A Khattiya, Master Gotama, is also able, in this region, to develop a mind of loving-kindness that is without enmity and without ill will. A Brahmin, Master Gotama… a Vessa, Master Gotama… a Suddā, Master Gotama… indeed, Master Gotama, all four castes are able, in this region, to develop a mind of loving-kindness that is without enmity and without ill will.” “Just so, Brahmin. If one from a Khattiya family has gone forth from the household life into homelessness, and, relying on the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata, he abstains from the destruction of life... he has right view, he succeeds in the right, wholesome Dhamma.

‘‘ဗြာဟ္မဏကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… ဝေဿကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… သုဒ္ဒကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

Brahmin, if one from a Brahmin family… Brahmin, if one from a Vessa family… Brahmin, if one from a Suddā family has gone forth from the household life into homelessness, and, relying on the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata, he abstains from the destruction of life... he has right view, he succeeds in the right, wholesome Dhamma.

၄၄၃. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ဗြာဟ္မဏောဝ နု ခေါ ပဟောတိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတုံ, နော ခတ္တိယော နော ဝေဿော နော သုဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. ခတ္တိယောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပဟောတိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတုံ; ဗြာဟ္မဏောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… ဝေဿောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ … သုဒ္ဒေါပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ… သဗ္ဗေပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, စတ္တာရော ဝဏ္ဏာ ပဟောန္တိ သောတ္တိသိနာနိံ အာဒါယ နဒိံ ဂန္တွာ ရဇောဇလ္လံ ပဝါဟေတု’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ခတ္တိယကုလာ စေပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

443. “What do you think, Brahmin? Is it only a Brahmin who is able, having taken bath powder, to go to the river and wash away dust and dirt, and not a Khattiya, not a Vessa, not a Suddā?” “No, indeed, Master Gotama. A Khattiya, Master Gotama, is also able, having taken bath powder, to go to the river and wash away dust and dirt; a Brahmin, Master Gotama… a Vessa, Master Gotama… a Suddā, Master Gotama… indeed, Master Gotama, all four castes are able, having taken bath powder, to go to the river and wash away dust and dirt.” “Just so, Brahmin. If one from a Khattiya family has gone forth from the household life into homelessness, and, relying on the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata, he abstains from the destruction of life... he has right view, he succeeds in the right, wholesome Dhamma.

‘‘ဗြာဟ္မဏကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… ဝေဿကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… သုဒ္ဒကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ.

Brahmin, if one from a Brahmin family… Brahmin, if one from a Vessa family… Brahmin, if one from a Suddā family has gone forth from the household life into homelessness, and, relying on the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata, he abstains from the destruction of life... he has right view, he succeeds in the right, wholesome Dhamma.

၄၄၄. ‘‘တံ [Pg.394] ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ဣဓ ရာဇာ ခတ္တိယော မုဒ္ဓါဝသိတ္တော နာနာဇစ္စာနံ ပုရိသာနံ ပုရိသသတံ သန္နိပါတေယျ – ‘အာယန္တု ဘောန္တော ယေ တတ္ထ ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နာ သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တု, တေဇော ပါတုကရောန္တု; အာယန္တု ပန ဘောန္တော ယေ တတ္ထ စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နာ သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တု, တေဇော ပါတုကရောန္တူ’’’တိ?

444. “What do you think, Brahmin? Suppose a consecrated Khattiya king were to assemble a hundred men of various origins and say: ‘Come, sirs, those of you who are born from Khattiya families, Brahmin families, or royal families—taking the upper fire-stick made of teak, sāla, salaḷa, sandalwood, or padumaka wood, produce fire, make heat appear. And come, sirs, those of you who are born from Caṇḍāla families, Nesāda families, Vena families, Rathakāra families, or Pukkusa families—taking the upper fire-stick made of a dog’s trough, a pig’s trough, a washerman’s trough, or castor wood, produce fire, make heat appear.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဗြာဟ္မဏ, ယော ဧဝံ နု ခေါ သော ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော တေဇော ပါတုကတော သော ဧဝ နု ခွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ; ယော ပန သော စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော တေဇော ပါတုကတော သွာဿ အဂ္ဂိ န စေဝ အစ္စိမာ န စ ဝဏ္ဏဝါ န စ ပဘဿရော န စ တေန သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတု’’န္တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. ယောပိ ဟိ သော, ဘော ဂေါတမ, ခတ္တိယကုလာ ဗြာဟ္မဏကုလာ ရာဇညကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာကဿ ဝါ သာလဿ ဝါ သလဠဿ ဝါ စန္ဒနဿ ဝါ ပဒုမကဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော တေဇော ပါတုကတော သွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ; ယောပိ သော စဏ္ဍာလကုလာ နေသာဒကုလာ ဝေနကုလာ ရထကာရကုလာ ပုက္ကုသကုလာ ဥပ္ပန္နေဟိ သာပါနဒေါဏိယာ ဝါ သူကရဒေါဏိယာ ဝါ ရဇကဒေါဏိယာ ဝါ ဧရဏ္ဍကဋ္ဌဿ ဝါ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဂ္ဂိ အဘိနိဗ္ဗတ္တော တေဇော ပါတုကတော သွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ တေန စ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတုံ. သဗ္ဗောပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စ သဗ္ဗေနပိ သက္ကာ အဂ္ဂိနာ အဂ္ဂိကရဏီယံ ကာတု’’န္တိ.

“What do you think, Brahmin? If a fire were produced and heat made to appear by those born from Khattiya families, Brahmin families, or royal families, taking an upper fire-stick of teak, sāla, salaḷa, sandalwood, or padumaka wood—would that very fire have a flame, have color, and be radiant, and would it be possible with that fire to do any work that requires fire? But if a fire were produced and heat made to appear by those born from Caṇḍāla families, Nesāda families, Vena families, Rathakāra families, or Pukkusa families, taking an upper fire-stick from a dog’s trough, a pig’s trough, a washerman’s trough, or castor wood—would that fire not have a flame, not have color, not be radiant, and would it not be possible with that fire to do any work that requires fire?” “No, indeed, Master Gotama. The fire produced by those born from Khattiya families, Brahmin families, or royal families, taking an upper fire-stick of teak, sāla, salaḷa, sandalwood, or padumaka wood, would have a flame, have color, and be radiant, and it would be possible with that fire to do any work that requires fire. The fire produced by those born from Caṇḍāla families, Nesāda families, Vena families, Rathakāra families, or Pukkusa families, taking an upper fire-stick from a dog’s trough, a pig’s trough, a washerman’s trough, or castor wood, that fire too would have a flame, have color, and be radiant, and it would be possible with that fire to do any work that requires fire. For, Master Gotama, all fire has a flame, has color, and is radiant, and with any fire it is possible to do any work that requires fire.”

‘‘ဧဝမေဝ [Pg.395] ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ခတ္တိယကုလာ စေပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ…ပေ… သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ. ဗြာဟ္မဏကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… ဝေဿကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ… သုဒ္ဒကုလာ စေပိ, ဗြာဟ္မဏ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော ဟောတိ, သော စ တထာဂတပ္ပဝေဒိတံ ဓမ္မဝိနယံ အာဂမ္မ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အဗြဟ္မစရိယာ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, မုသာဝါဒါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ပိသုဏာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, ဖရုသာယ ဝါစာယ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, သမ္ဖပ္ပလာပါ ပဋိဝိရတော ဟောတိ, အနဘိဇ္ဈာလု ဟောတိ, အဗျာပန္နစိတ္တော ဟောတိ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ, အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

“Just so, Brahmin, even if one from a khattiya family has gone forth from the household life into homelessness, and relying on the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata, he abstains from the destruction of life… and so on… has right view, he is an accomplisher of the right, wholesome Dhamma. Brahmin, even if one from a brahmin family… Brahmin, even if one from a vessa family… Brahmin, even if one from a sudda family has gone forth from the household life into homelessness, and relying on the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata, he abstains from the destruction of life, abstains from taking what is not given, abstains from unchaste conduct, abstains from false speech, abstains from slanderous speech, abstains from harsh speech, abstains from idle chatter, is not covetous, has a mind free from ill will, has right view, and is an accomplisher of the right, wholesome Dhamma.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဧသုကာရီ ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ…ပေ… ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

When this was said, the Brahmin Esukārī said to the Blessed One: “Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama!… May Master Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life, from this day forth.”

ဧသုကာရီသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဆဋ္ဌံ.

The Esukārī Sutta, the Sixth, is concluded.

၇. ဓနဉ္ဇာနိသုတ္တံ

7. The Dhanañjāni Sutta

၄၄၅. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဒက္ခိဏာဂိရိသ္မိံ စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ရာဇဂဟေ ဝဿံဝုဋ္ဌော ယေန ဒက္ခိဏာဂိရိ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ တံ ဘိက္ခုံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စာဝုသော, ဘဂဝါ အရောဂေါ စ ဗလဝါ စာ’’တိ? ‘‘အရောဂေါ စာဝုသော, ဘဂဝါ ဗလဝါ စာ’’တိ. ‘‘ကစ္စိ ပနာဝုသော, ဘိက္ခုသံဃော အရောဂေါ စ ဗလဝါ စာ’’တိ? ‘‘ဘိက္ခုသံဃောပိ ခေါ, အာဝုသော, အရောဂေါ စ ဗလဝါ စာ’’တိ. ‘‘ဧတ္ထ, အာဝုသော, တဏ္ဍုလပါလိဒွါရာယ ဓနဉ္ဇာနိ နာမ ဗြာဟ္မဏော အတ္ထိ. ကစ္စာဝုသော[Pg.396], ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အရောဂေါ စ ဗလဝါ စာ’’တိ? ‘‘ဓနဉ္ဇာနိပိ ခေါ, အာဝုသော, ဗြာဟ္မဏော အရောဂေါ စ ဗလဝါ စာ’’တိ. ‘‘ကစ္စိ ပနာဝုသော, ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အပ္ပမတ္တော’’တိ? ‘‘ကုတော ပနာဝုသော, ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ အပ္ပမာဒေါ? ဓနဉ္ဇာနိ, အာဝုသော, ဗြာဟ္မဏော ရာဇာနံ နိဿာယ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ ဝိလုမ္ပတိ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေ နိဿာယ ရာဇာနံ ဝိလုမ္ပတိ. ယာပိဿ ဘရိယာ သဒ္ဓါ သဒ္ဓကုလာ အာနီတာ သာပိ ကာလင်္ကတာ; အညာဿ ဘရိယာ အဿဒ္ဓါ အဿဒ္ဓကုလာ အာနီတာ’’. ‘‘ဒုဿုတံ ဝတာဝုသော, အဿုမှ, ဒုဿုတံ ဝတာဝုသော, အဿုမှ; ယေ မယံ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ ပမတ္တံ အဿုမှ. အပ္ပေဝ စ နာမ မယံ ကဒါစိ ကရဟစိ ဓနဉ္ဇာနိနာ ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ သမာဂစ္ဆေယျာမ, အပ္ပေဝ နာမ သိယာ ကောစိဒေဝ ကထာသလ္လာပေါ’’တိ?

445. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary. Now at that time, the Venerable Sāriputta was wandering in the Southern Hills with a large Saṅgha of monks. Then a certain monk who had spent the rains in Rājagaha approached the Southern Hills, where the Venerable Sāriputta was. Having approached, he exchanged greetings with the Venerable Sāriputta. When the courteous and amiable talk was finished, he sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Sāriputta said to that monk: "I hope, friend, the Blessed One is free from illness and strong?" "The Blessed One is free from illness and strong, friend." "I hope the Saṅgha of monks is also free from illness and strong?" "The Saṅgha of monks is also free from illness and strong, friend." "Here, friend, near the Taṇḍulapāli gate there is a brahmin named Dhanañjāni. I hope, friend, the brahmin Dhanañjāni is free from illness and strong?" "The brahmin Dhanañjāni is also free from illness and strong, friend." "But I hope, friend, the brahmin Dhanañjāni is heedful?" "How could the brahmin Dhanañjāni be heedful, friend? The brahmin Dhanañjāni, relying on the king, robs the brahmin householders; relying on the brahmin householders, he robs the king. His wife, who was faithful and came from a faithful family, has passed away; another wife, who is faithless and comes from a faithless family, has been brought in." "Truly, friend, what we have heard is ill-heard! Truly, friend, what we have heard is ill-heard, in that we have heard that the brahmin Dhanañjāni is heedless. Perhaps someday we might meet with the brahmin Dhanañjāni; perhaps there might be some conversation."

၄၄၆. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဒက္ခိဏာဂိရိသ္မိံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ရာဇဂဟံ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ. အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ရာဇဂဟံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော ဗဟိနဂရေ ဂါဝေါ ဂေါဋ္ဌေ ဒုဟာပေတိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော တေနုပသင်္ကမိ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣတော, ဘော သာရိပုတ္တ, ပယော, ပီယတံ တာဝ ဘတ္တဿ ကာလော ဘဝိဿတီ’’တိ. ‘‘အလံ, ဗြာဟ္မဏ. ကတံ မေ အဇ္ဇ ဘတ္တကိစ္စံ. အမုကသ္မိံ မေ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရော ဘဝိဿတိ. တတ္ထ အာဂစ္ဆေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော ပစ္ဆာဘတ္တံ ဘုတ္တပါတရာသော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စာသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, အပ္ပမတ္တော’’တိ? ‘‘ကုတော, ဘော သာရိပုတ္တ, အမှာကံ အပ္ပမာဒေါ ယေသံ နော မာတာပိတရော [Pg.397] ပေါသေတဗ္ဗာ, ပုတ္တဒါရော ပေါသေတဗ္ဗော, ဒါသကမ္မကရာ ပေါသေတဗ္ဗာ, မိတ္တာမစ္စာနံ မိတ္တာမစ္စကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဉာတိသာလောဟိတကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, အတိထီနံ အတိထိကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, ပုဗ္ဗပေတာနံ ပုဗ္ဗပေတကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, ဒေဝတာနံ ဒေဝတာကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, ရညော ရာဇကရဏီယံ ကာတဗ္ဗံ, အယမ္ပိ ကာယော ပီဏေတဗ္ဗော ဗြူဟေတဗ္ဗော’’တိ?

446. Then the Venerable Sāriputta, having stayed in the Southern Hills as long as he pleased, set out on a journey to Rājagaha. Traveling stage by stage, he arrived at Rājagaha. There the Venerable Sāriputta stayed in Rājagaha, at the Bamboo Grove, the Squirrels' Sanctuary. Then the Venerable Sāriputta, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Rājagaha for alms. Now at that time the brahmin Dhanañjāni was having cows milked in a cow pen outside the city. Then the Venerable Sāriputta, having walked for alms in Rājagaha, after the meal, on his return from the alms round, approached the brahmin Dhanañjāni. The brahmin Dhanañjāni saw the Venerable Sāriputta coming from afar. Seeing him, he approached the Venerable Sāriputta and said: "Here, Master Sāriputta, drink some milk. It will soon be time for the meal." "Enough, brahmin. My meal for today is done. I will spend the day at the foot of a certain tree. You may come there." "Very well, Master." Thus the brahmin Dhanañjāni assented to the Venerable Sāriputta. Then the brahmin Dhanañjāni, after his breakfast, approached the Venerable Sāriputta. Having approached, he exchanged greetings with the Venerable Sāriputta. When the courteous and amiable talk was over, he sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Sāriputta said to the brahmin Dhanañjāni: "I hope, Dhanañjāni, you are heedful?" "How, Master Sāriputta, can we be heedful? We must support our parents, support our wives and children, support our servants and workers, do our duties to friends and companions, do our duties to relatives, do our duties to guests, do our duties to the departed, do our duties to the deities, do our duties to the king, and this body must be nourished and strengthened."

၄၄၇. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော မာတာပိတူနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ မာတာပိတူနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, မာတာပိတရော ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

447. “What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a certain person here, for the sake of his parents, were to be one of unrighteous conduct and wrong conduct. On account of that unrighteous and wrong conduct, the hell-wardens might drag him to hell. Would he indeed obtain his wish by saying: ‘Indeed, for the sake of my parents, I was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag me to hell!’? Or, on the other hand, would his parents obtain their wish by saying: ‘Indeed, for our sake, this one was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag him to hell!’?” “No, indeed, venerable Sāriputta. But rather, the hell-wardens would throw him, even while he is wailing, into hell.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ပုတ္တဒါရော ဝါ ပနဿ လဘေယျ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a certain person here, for the sake of his wife and children, were to be one of unrighteous conduct and wrong conduct. On account of that unrighteous and wrong conduct, the hell-wardens might drag him to hell. Would he indeed obtain his wish by saying: ‘Indeed, for the sake of my wife and children, I was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag me to hell!’? Or, on the other hand, would his wife and children obtain their wish by saying: ‘Indeed, for our sake, this one was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag him to hell!’?” “No, indeed, venerable Sāriputta. But rather, the hell-wardens would throw him, even while he is wailing, into hell.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ဒါသကမ္မကရပေါရိသာ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a certain person here, for the sake of his slaves, workers, and servants, were to be one of unrighteous conduct and wrong conduct. On account of that unrighteous and wrong conduct, the hell-wardens might drag him to hell. Would he indeed obtain his wish by saying: ‘Indeed, for the sake of my slaves, workers, and servants, I was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag me to hell!’? Or, on the other hand, would his slaves, workers, and servants obtain their wish by saying: ‘Indeed, for our sake, this one was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag him to hell!’?” “No, indeed, venerable Sāriputta. But rather, the hell-wardens would throw him, even while he is wailing, into hell.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ [Pg.398] နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, မိတ္တာမစ္စာ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a certain person here, for the sake of his friends and associates, were to be one of unrighteous conduct and wrong conduct. On account of that unrighteous and wrong conduct, the hell-wardens might drag him to hell. Would he indeed obtain his wish by saying: ‘Indeed, for the sake of my friends and associates, I was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag me to hell!’? Or, on the other hand, would his friends and associates obtain their wish by saying: ‘Indeed, for our sake, this one was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag him to hell!’?” “No, indeed, venerable Sāriputta. But rather, the hell-wardens would throw him, even while he is wailing, into hell.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ဉာတိသာလောဟိတာ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a certain person here, for the sake of his relatives and kinsmen, were to be one of unrighteous conduct and wrong conduct. On account of that unrighteous and wrong conduct, the hell-wardens might drag him to hell. Would he indeed obtain his wish by saying: ‘Indeed, for the sake of my relatives and kinsmen, I was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag me to hell!’? Or, on the other hand, would his relatives and kinsmen obtain their wish by saying: ‘Indeed, for our sake, this one was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag him to hell!’?” “No, indeed, venerable Sāriputta. But rather, the hell-wardens would throw him, even while he is wailing, into hell.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော အတိထီနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ အတိထီနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, အတိထီ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a certain person here, for the sake of his guests, were to be one of unrighteous conduct and wrong conduct. On account of that unrighteous and wrong conduct, the hell-wardens might drag him to hell. Would he indeed obtain his wish by saying: ‘Indeed, for the sake of my guests, I was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag me to hell!’? Or, on the other hand, would his guests obtain their wish by saying: ‘Indeed, for our sake, this one was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag him to hell!’?” “No, indeed, venerable Sāriputta. But rather, the hell-wardens would throw him, even while he is wailing, into hell.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ပုဗ္ဗပေတာ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a certain person here, for the sake of his departed ancestors, were to be one of unrighteous conduct and wrong conduct. On account of that unrighteous and wrong conduct, the hell-wardens might drag him to hell. Would he indeed obtain his wish by saying: ‘Indeed, for the sake of my departed ancestors, I was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag me to hell!’? Or, on the other hand, would his departed ancestors obtain their wish by saying: ‘Indeed, for our sake, this one was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag him to hell!’?” “No, indeed, venerable Sāriputta. But rather, the hell-wardens would throw him, even while he is wailing, into hell.”

‘‘တံ [Pg.399] ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ဒေဝတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ဒေဝတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ဒေဝတာ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a certain person here, for the sake of the devas, were to be one of unrighteous conduct and wrong conduct. On account of that unrighteous and wrong conduct, the hell-wardens might drag him to hell. Would he indeed obtain his wish by saying: ‘Indeed, for the sake of the devas, I was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag me to hell!’? Or, on the other hand, would the devas obtain their wish by saying: ‘Indeed, for our sake, this one was of unrighteous conduct and wrong conduct. May the hell-wardens not drag him to hell!’?” “No, indeed, venerable Sāriputta. But rather, the hell-wardens would throw him, even while he is wailing, into hell.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ရညော ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ရညော ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ရာဇာ ဝါ ပနဿ လဘေယျ ‘ဧသော ခေါ အမှာကံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Here, a certain person might, for the sake of a king, be one who practices unrighteously, who practices wrongly. On account of that unrighteous and wrong practice, the hell-wardens might drag him to hell. Would that person indeed obtain his wish by saying: ‘I was one who practiced unrighteously, who practiced wrongly for the sake of a king. May the hell-wardens not drag me to hell’? Or, on the other hand, would the king obtain this for him by saying: ‘This person was one who practiced unrighteously, who practiced wrongly for our sake. May the hell-wardens not drag him to hell’?” “This is not so, Venerable Sāriputta. But rather, the hell-wardens would cast him, while he is wailing, into hell.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဣဓေကစ္စော ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, တမေနံ အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟေတု နိရယံ နိရယပါလာ ဥပကဍ္ဎေယျုံ. လဘေယျ နု ခေါ သော ‘အဟံ ခေါ ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိံ, မာ မံ နိရယံ နိရယပါလာ’တိ, ပရေ ဝါ ပနဿ လဘေယျုံ ‘ဧသော ခေါ ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဟောသိ, မာ နံ နိရယံ နိရယပါလာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော သာရိပုတ္တ. အထ ခေါ နံ ဝိက္ကန္ဒန္တံယေဝ နိရယေ နိရယပါလာ ပက္ခိပေယျုံ’’.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Here, a certain person might, for the sake of nourishing and developing the body, be one who practices unrighteously, who practices wrongly. On account of that unrighteous and wrong practice, the hell-wardens might drag him to hell. Would that person indeed obtain his wish by saying: ‘I was one who practiced unrighteously, who practiced wrongly for the sake of nourishing and developing the body. May the hell-wardens not drag me to hell’? Or, on the other hand, would others obtain this for him by saying: ‘This person was one who practiced unrighteously, who practiced wrongly for the sake of nourishing and developing the body. May the hell-wardens not drag him to hell’?” “This is not so, Venerable Sāriputta. But rather, the hell-wardens would cast him, while he is wailing, into hell.”

၄၄၈. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ မာတာပိတူနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ မာတာပိတူနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, မာတာပိတူနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, မာတာပိတူနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ [Pg.400] ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ မာတာပိတရော စေဝ ပေါသေတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

448. “What do you think of this, Dhanañjāni? Between one who, for the sake of his parents, might be a person who practices unrighteously and wrongly, and one who, for the sake of his parents, might be a person who practices righteously and evenly—which is better?” “Indeed, Venerable Sāriputta, the one who for the sake of his parents practices unrighteously and wrongly is not the better one; but, Venerable Sāriputta, the one who for the sake of his parents practices righteously and evenly—that very one is better. Righteous practice and even practice, Venerable Sāriputta, are better than unrighteous practice and wrong practice.” “There are indeed, Dhanañjāni, other righteous and well-founded occupations, by which it is possible to support one’s parents, and not to do an evil deed, and to undertake a meritorious course of practice.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ပုတ္တဒါရဿ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ ယေဟိ သက္ကာ ပုတ္တဒါရဉ္စေဝ ပေါသေတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Between one who, for the sake of his wife and children, might be a person who practices unrighteously and wrongly, and one who, for the sake of his wife and children, might be a person who practices righteously and evenly—which is better?” “Indeed, Venerable Sāriputta, the one who for the sake of his wife and children practices unrighteously and wrongly is not the better one; but, Venerable Sāriputta, the one who for the sake of his wife and children practices righteously and evenly—that very one is better. Righteous practice and even practice, Venerable Sāriputta, are better than unrighteous practice and wrong practice.” “There are indeed, Dhanañjāni, other righteous and well-founded occupations, by which it is possible to support one’s wife and children, and not to do an evil deed, and to undertake a meritorious course of practice.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒါသကမ္မကရပေါရိသဿ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ဒါသကမ္မကရပေါရိသေ စေဝ ပေါသေတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Between one who, for the sake of his slaves, workers, and servants, might be a person who practices unrighteously and wrongly, and one who, for the sake of his slaves, workers, and servants, might be a person who practices righteously and evenly—which is better?” “Indeed, Venerable Sāriputta, the one who for the sake of his slaves, workers, and servants practices unrighteously and wrongly is not the better one; but, Venerable Sāriputta, the one who for the sake of his slaves, workers, and servants practices righteously and evenly—that very one is better. Righteous practice and even practice, Venerable Sāriputta, are better than unrighteous practice and wrong practice.” “There are indeed, Dhanañjāni, other righteous and well-founded occupations, by which it is possible to support one’s slaves, workers, and servants, and not to do an evil deed, and to undertake a meritorious course of practice.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, မိတ္တာမစ္စာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ မိတ္တာမစ္စာနဉ္စေဝ မိတ္တာမစ္စကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Between one who, for the sake of his friends and companions, might be a person who practices unrighteously and wrongly, and one who, for the sake of his friends and companions, might be a person who practices righteously and evenly—which is better?” “Indeed, Venerable Sāriputta, the one who for the sake of his friends and companions practices unrighteously and wrongly is not the better one; but, Venerable Sāriputta, the one who for the sake of his friends and companions practices righteously and evenly—that very one is better. Righteous practice and even practice, Venerable Sāriputta, are better than unrighteous practice and wrong practice.” “There are indeed, Dhanañjāni, other righteous and well-founded occupations, by which it is possible to fulfill one’s duties to friends and companions, and not to do an evil deed, and to undertake a meritorious course of practice.”

‘‘တံ [Pg.401] ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဉာတိသာလောဟိတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ဉာတိသာလောဟိတာနဉ္စေဝ ဉာတိသာလောဟိတကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Between one who, for the sake of his kinsmen and blood relatives, might be a person who practices unrighteously and wrongly, and one who, for the sake of his kinsmen and blood relatives, might be a person who practices righteously and evenly—which is better?” “Indeed, Venerable Sāriputta, the one who for the sake of his kinsmen and blood relatives practices unrighteously and wrongly is not the better one; but, Venerable Sāriputta, the one who for the sake of his kinsmen and blood relatives practices righteously and evenly—that very one is better. Righteous practice and even practice, Venerable Sāriputta, are better than unrighteous practice and wrong practice.” “There are indeed, Dhanañjāni, other righteous and well-founded occupations, by which it is possible to fulfill one’s duties to kinsmen and blood relatives, and not to do an evil deed, and to undertake a meritorious course of practice.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ အတိထီနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ အတိထီနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, အတိထီနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, အတိထီနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ အတိထီနဉ္စေဝ အတိထိကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a person, for the sake of guests, were to be of unrighteous conduct and wrong conduct; or suppose a person, for the sake of guests, were to be of righteous conduct and right conduct. Which is superior?” “Venerable Sāriputta, if a person, for the sake of guests, were to be of unrighteous conduct and wrong conduct, that is not superior. But indeed, Venerable Sāriputta, if a person, for the sake of guests, were to be of righteous conduct and right conduct, that one is superior in this case. Venerable Sāriputta, righteous conduct and right conduct are superior to unrighteous conduct and wrong conduct.” “Indeed, Dhanañjāni, there are other righteous, well-founded undertakings by which it is possible to perform one's duties to guests, and not to do evil deeds, and to undertake a meritorious practice.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ပုဗ္ဗပေတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ပုဗ္ဗပေတာနဉ္စေဝ ပုဗ္ဗပေတကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a person, for the sake of departed ancestors, were to be of unrighteous conduct and wrong conduct; or suppose a person, for the sake of departed ancestors, were to be of righteous conduct and right conduct. Which is superior?” “Venerable Sāriputta, if a person, for the sake of departed ancestors, were to be of unrighteous conduct and wrong conduct, that is not superior. But indeed, Venerable Sāriputta, if a person, for the sake of departed ancestors, were to be of righteous conduct and right conduct, that one is superior in this case. Venerable Sāriputta, righteous conduct and right conduct are superior to unrighteous conduct and wrong conduct.” “Indeed, Dhanañjāni, there are other righteous, well-founded undertakings by which it is possible to perform one's duties to departed ancestors, and not to do evil deeds, and to undertake a meritorious practice.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ဒေဝတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ဒေဝတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ [Pg.402] သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝတာနံ ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝတာနံ ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ဒေဝတာနဉ္စေဝ ဒေဝတာကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a person, for the sake of deities, were to be of unrighteous conduct and wrong conduct; or suppose a person, for the sake of deities, were to be of righteous conduct and right conduct. Which is superior?” “Venerable Sāriputta, if a person, for the sake of deities, were to be of unrighteous conduct and wrong conduct, that is not superior. But indeed, Venerable Sāriputta, if a person, for the sake of deities, were to be of righteous conduct and right conduct, that one is superior in this case. Venerable Sāriputta, righteous conduct and right conduct are superior to unrighteous conduct and wrong conduct.” “Indeed, Dhanañjāni, there are other righteous, well-founded undertakings by which it is possible to perform one's duties to the deities, and not to do evil deeds, and to undertake a meritorious practice.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ရညော ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ရညော ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ရညော ဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ရညော ဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ရညော စေဝ ရာဇကရဏီယံ ကာတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a person, for the sake of the king, were to be of unrighteous conduct and wrong conduct; or suppose a person, for the sake of the king, were to be of righteous conduct and right conduct. Which is superior?” “Venerable Sāriputta, if a person, for the sake of the king, were to be of unrighteous conduct and wrong conduct, that is not superior. But indeed, Venerable Sāriputta, if a person, for the sake of the king, were to be of righteous conduct and right conduct, that one is superior in this case. Venerable Sāriputta, righteous conduct and right conduct are superior to unrighteous conduct and wrong conduct.” “Indeed, Dhanañjāni, there are other righteous, well-founded undertakings by which it is possible to perform one's duties to the king, and not to do evil deeds, and to undertake a meritorious practice.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ယော ဝါ ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, ယော ဝါ ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ; ကတမံ သေယျော’’တိ? ‘‘ယော ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု အဓမ္မစာရီ ဝိသမစာရီ အဿ, န တံ သေယျော; ယော စ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, ကာယဿ ပီဏနာဟေတု ဗြူဟနာဟေတု ဓမ္မစာရီ သမစာရီ အဿ, တဒေဝေတ္ထ သေယျော. အဓမ္မစရိယာဝိသမစရိယာဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဓမ္မစရိယာသမစရိယာ သေယျော’’တိ. ‘‘အတ္ထိ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, အညေသံ ဟေတုကာ ဓမ္မိကာ ကမ္မန္တာ, ယေဟိ သက္ကာ ကာယဉ္စေဝ ပီဏေတုံ ဗြူဟေတုံ, န စ ပါပကမ္မံ ကာတုံ, ပုညဉ္စ ပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇိတု’’န္တိ.

“What do you think of this, Dhanañjāni? Suppose a person, for the sake of pleasing and developing the body, were to be of unrighteous conduct and wrong conduct; or suppose a person, for the sake of pleasing and developing the body, were to be of righteous conduct and right conduct. Which is superior?” “Venerable Sāriputta, if a person, for the sake of pleasing and developing the body, were to be of unrighteous conduct and wrong conduct, that is not superior. But indeed, Venerable Sāriputta, if a person, for the sake of pleasing and developing the body, were to be of righteous conduct and right conduct, that one is superior in this case. Venerable Sāriputta, righteous conduct and right conduct are superior to unrighteous conduct and wrong conduct.” “Indeed, Dhanañjāni, there are other righteous, well-founded undertakings by which it is possible to please and develop the body, and not to do evil deeds, and to undertake a meritorious practice.”

၄၄၉. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အပရေန သမယေန အာဗာဓိကော အဟောသိ ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အညတရံ ပုရိသံ အာမန္တေသိ [Pg.403] – ‘‘ဧဟိ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘ဓနဉ္ဇာနိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ယေန စာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမ; ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘ဓနဉ္ဇာနိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ပုရိသော ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓနဉ္ဇာနိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’တိ. ယေန စာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ပုရိသော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓနဉ္ဇာနိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘သာဓု ကိရ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’’တိ. အဓိဝါသေသိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တုဏှီဘာဝေန.

449. Then the brahmin Dhanañjāni, having delighted in and rejoiced at the Venerable Sāriputta's words, rose from his seat and departed. Then, at another time, the brahmin Dhanañjānī became sick, afflicted with suffering, and gravely ill. Then the brahmin Dhanañjānī addressed a certain man: “Come, good man, go to where the Blessed One is. Having approached, pay homage with your head to the Blessed One’s feet with my words, saying: ‘Venerable Sir, the brahmin Dhanañjānī is sick, afflicted with suffering, and gravely ill. He pays homage with his head to the Blessed One’s feet.’ And go to where the Venerable Sāriputta is. Having approached, pay homage with your head to the Venerable Sāriputta’s feet with my words, saying: ‘Venerable Sir, the brahmin Dhanañjānī is sick, afflicted with suffering, and gravely ill. He pays homage with his head to the Venerable Sāriputta’s feet.’ And also say this: ‘It would be good, Venerable Sir, if the Venerable Sāriputta would approach the residence of the brahmin Dhanañjānī out of compassion.’” “So be it, sir,” that man replied to the brahmin Dhanañjānī, and he went to where the Blessed One was. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Seated to one side, that man said this to the Blessed One: “Venerable Sir, the brahmin Dhanañjāni is sick, afflicted with suffering, and gravely ill. He pays homage with his head to the Blessed One’s feet.” Then he went to where the Venerable Sāriputta was. Having approached and paid homage to the Venerable Sāriputta, he sat down to one side. Seated to one side, that man said this to the Venerable Sāriputta: “Venerable Sir, the brahmin Dhanañjānī is sick, afflicted with suffering, and gravely ill. He pays homage with his head to the Venerable Sāriputta’s feet, and he also says this: ‘It would be good, Venerable Sir, if the Venerable Sāriputta would approach the residence of the brahmin Dhanañjānī out of compassion.’” The Venerable Sāriputta consented by his silence.

၄၅၀. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ တေ, ဓနဉ္ဇာနိ, ခမနီယံ, ကစ္စိ ယာပနီယံ? ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ, နော အဘိက္ကမန္တိ? ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော အဘိက္ကမော’’တိ? ‘‘န မေ, ဘော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ. အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဗလဝါ ပုရိသော တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ[Pg.404], ဘော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ စ ဦဟနန္တိ. န မေ, ဘော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ. အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ. န မေ, ဘော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ. အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. န မေ, ဘော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ, န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ. အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော. သေယျထာပိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ; ဧဝမေဝ ခေါ, ဘော သာရိပုတ္တ, အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော. န မေ, ဘော သာရိပုတ္တ, ခမနီယံ န ယာပနီယံ. ဗာဠှာ မေ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ, နော ပဋိက္ကမန္တိ. အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ, နော ပဋိက္ကမော’’တိ.

450. Then the Venerable Sāriputta, having adjusted his lower robe and taken his bowl and outer robe, went to the residence of the brahmin Dhanañjānī. Having gone there, he sat down on the prepared seat. Seated, the Venerable Sāriputta said this to the brahmin Dhanañjānī: “Are you bearing up, Dhanañjāni, are you managing? Are your painful feelings receding and not advancing? Is their receding apparent, and not their advancing?” “I am not bearing up, Venerable Sāriputta, I am not managing. My severe painful feelings are advancing, not receding. Their advancing is apparent, not their receding. Just as, Venerable Sāriputta, a strong man might crush one’s head with a sharp blade, so too, violent winds are pounding my head. I am not bearing up, Venerable Sāriputta, I am not managing. My severe painful feelings are advancing, not receding. Their advancing is apparent, not their receding. Just as, Venerable Sāriputta, a strong man might tie a tight leather strap around one’s head as a headband, so too, there are extreme headaches in my head. I am not bearing up, Venerable Sāriputta, I am not managing. My severe painful feelings are advancing, not receding. Their advancing is apparent, not their receding. Just as, Venerable Sāriputta, a skilled butcher or a butcher’s apprentice might slice up one’s belly with a sharp butcher’s knife, so too, violent winds are slicing up my belly. I am not bearing up, Venerable Sāriputta, I am not managing. My severe painful feelings are advancing, not receding. Their advancing is apparent, not their receding. Just as, Venerable Sāriputta, two strong men might seize a weaker man by his arms and heat and scorch him over a pit of coals, so too, there is an extreme burning in my body. I am not bearing up, Venerable Sāriputta, I am not managing. My severe painful feelings are advancing, not receding. Their advancing is apparent, not their receding.”

၄၅၁. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – နိရယော ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိ ဝါ’’တိ? ‘‘နိရယာ, ဘော သာရိပုတ္တ, တိရစ္ဆာနယောနိ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – တိရစ္ဆာနယောနိ ဝါ ပေတ္တိဝိသယော ဝါ’’တိ? ‘‘တိရစ္ဆာနယောနိယာ, ဘော သာရိပုတ္တ, ပေတ္တိဝိသယော သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – ပေတ္တိဝိသယော ဝါ မနုဿာ ဝါ’’တိ? ‘‘ပေတ္တိဝိသယာ, ဘော သာရိပုတ္တ, မနုဿာ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – မနုဿာ ဝါ စာတုမဟာရာဇိကာ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘မနုဿေဟိ[Pg.405], ဘော သာရိပုတ္တ, စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – စာတုမဟာရာဇိကာ ဝါ ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘စာတုမဟာရာဇိကေဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝေဟိ တာဝတိံသာ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – တာဝတိံသာ ဝါ ဒေဝါ ယာမာ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘တာဝတိံသေဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝေဟိ ယာမာ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – ယာမာ ဝါ ဒေဝါ တုသိတာ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘ယာမေဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝေဟိ တုသိတာ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – တုသိတာ ဝါ ဒေဝါ နိမ္မာနရတီ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘တုသိတေဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝေဟိ နိမ္မာနရတီ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော – နိမ္မာနရတီ ဝါ ဒေဝါ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဝါ ဒေဝါ’’တိ? ‘‘နိမ္မာနရတီဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, ဒေဝေဟိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝါ သေယျော’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဓနဉ္ဇာနိ, ကတမံ သေယျော ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဝါ ဒေဝါ ဗြဟ္မလောကော ဝါ’’တိ? ‘‘‘ဗြဟ္မလောကော’တိ – ဘဝံ သာရိပုတ္တော အာဟ; ‘ဗြဟ္မလောကော’တိ – ဘဝံ သာရိပုတ္တော အာဟာ’’တိ.

451. “What do you think, Dhanañjāni, which is better—hell or the animal realm?” “Venerable Sāriputta, the animal realm is better than hell.” “What do you think, Dhanañjāni, which is better—the animal realm or the realm of ghosts?” “Venerable Sāriputta, the realm of ghosts is better than the animal realm.” “What do you think, Dhanañjāni, which is better—the realm of ghosts or humans?” “Venerable Sāriputta, humans are better than the realm of ghosts.” “What do you think, Dhanañjāni, which is better—humans or the gods of the Four Great Kings?” “Venerable Sāriputta, the gods of the Four Great Kings are better than humans.” “What do you think, Dhanañjāni, which is better—the gods of the Four Great Kings or the Tāvatiṃsa gods?” “Venerable Sāriputta, the Tāvatiṃsa gods are better than the gods of the Four Great Kings.” “What do you think, Dhanañjāni, which is better—the Tāvatiṃsa gods or the Yāma gods?” “Venerable Sāriputta, the Yāma gods are better than the Tāvatiṃsa gods.” “What do you think, Dhanañjāni, which is better—the Yāma gods or the Tusita gods?” “Venerable Sāriputta, the Tusita gods are better than the Yāma gods.” “What do you think, Dhanañjāni, which is better—the Tusita gods or the Nimmānaratī gods?” “Venerable Sāriputta, the Nimmānaratī gods are better than the Tusita gods.” “What do you think, Dhanañjāni, which is better—the Nimmānaratī gods or the Paranimmitavasavattī gods?” “Venerable Sāriputta, the Paranimmitavasavattī gods are better than the Nimmānaratī gods.” “What do you think, Dhanañjāni, which is better—the Paranimmitavasavattī gods or the Brahmā world?” “The Venerable Sāriputta says, ‘the Brahmā world’; the Venerable Sāriputta says, ‘the Brahmā world.’”

အထ ခေါ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဣမေ ခေါ ဗြာဟ္မဏာ ဗြဟ္မလောကာဓိမုတ္တာ. ယံနူနာဟံ ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေယျ’’န္တိ. ‘‘ဗြဟ္မာနံ တေ, ဓနဉ္ဇာနိ, သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေဿာမိ; တံ သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ပစ္စဿောသိ. အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကတမော စ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ? ဣဓ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. အယံ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ’’.

Then this thought occurred to the Venerable Sāriputta: “Indeed, these brahmins are inclined towards the Brahmā world. It would be good if I were to teach the brahmin Dhanañjāni the path to companionship with the Brahmās.” “Dhanañjāni, I will teach you the path to companionship with the Brahmās. Listen to it, pay proper attention, I shall speak.” “Yes, venerable sir,” the brahmin Dhanañjāni replied to the Venerable Sāriputta. The Venerable Sāriputta said this: “And what, Dhanañjāni, is the path to companionship with the Brahmās? Here, Dhanañjāni, a bhikkhu dwells pervading one direction with a mind accompanied by loving-kindness, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, and across, everywhere, for all, he dwells pervading the entire world with a mind accompanied by loving-kindness that is expansive, exalted, immeasurable, without enmity, and without affliction. This, indeed, Dhanañjāni, is the path to companionship with the Brahmās.”

၄၅၂. ‘‘ပုန စပရံ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဘိက္ခု ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. အယံ ခေါ, ဓနဉ္ဇာနိ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ’’တိ. တေန ဟိ, ဘော သာရိပုတ္တ, မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒာဟိ – ‘ဓနဉ္ဇာနိ[Pg.406], ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ သတိ ဥတ္တရိကရဏီယေ ဟီနေ ဗြဟ္မလောကေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ သာရိပုတ္တေ ကာလမကာသိ, ဗြဟ္မလောကဉ္စ ဥပပဇ္ဇိ.

452. “Furthermore, Dhanañjāni, a bhikkhu dwells pervading one direction with a mind accompanied by compassion… with a mind accompanied by sympathetic joy… with a mind accompanied by equanimity, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, and across, everywhere, for all, he dwells pervading the entire world with a mind accompanied by equanimity that is expansive, exalted, immeasurable, without enmity, and without affliction. This, indeed, Dhanañjāni, is the path to companionship with the Brahmās.” “In that case, Venerable Sāriputta, with my words, pay homage with your head to the feet of the Blessed One, saying: ‘Venerable sir, the brahmin Dhanañjāni is sick, afflicted with suffering, and gravely ill. He pays homage with his head to the feet of the Blessed One.’” Then the Venerable Sāriputta, having established the brahmin Dhanañjāni in the inferior Brahmā world while a further task remained to be done, rose from his seat and departed. Then, not long after the Venerable Sāriputta had departed, the brahmin Dhanañjāni died and was reborn in the Brahmā world.

၄၅၃. အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧသော, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ သတိ ဥတ္တရိကရဏီယေ ဟီနေ ဗြဟ္မလောကေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ. အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ, ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဓနဉ္ဇာနိ, ဘန္တေ, ဗြာဟ္မဏော အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော, သော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’တိ. ‘‘ကိံ ပန တွံ သာရိပုတ္တ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏံ သတိ ဥတ္တရိကရဏီယေ ဟီနေ ဗြဟ္မလောကေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကန္တော’’တိ? ‘‘မယှံ ခေါ, ဘန္တေ, ဧဝံ အဟောသိ – ‘ဣမေ ခေါ ဗြာဟ္မဏာ ဗြဟ္မလောကာဓိမုတ္တာ, ယံနူနာဟံ ဓနဉ္ဇာနိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေယျ’န္တိ. ‘‘ကာလင်္ကတောစ, သာရိပုတ္တ, ဓနဉ္ဇာနိ ဗြာဟ္မဏော, ဗြဟ္မလောကဉ္စ ဥပပန္နော’’တိ.

453. Then the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, this Sāriputta, having established the brahmin Dhanañjāni in the inferior Brahmā world while a further task remained to be done, has risen from his seat and departed.” Then the Venerable Sāriputta approached the Blessed One, and having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Sāriputta said this to the Blessed One: “Venerable sir, the brahmin Dhanañjāni was sick, afflicted with suffering, and gravely ill. He pays homage with his head to the feet of the Blessed One.” “But why, Sāriputta, did you, having established the brahmin Dhanañjāni in the inferior Brahmā world while a further task remained to be done, rise from your seat and depart?” “Venerable sir, this thought occurred to me: ‘Indeed, these brahmins are inclined towards the Brahmā world. It would be good if I were to teach the brahmin Dhanañjāni the path to companionship with the Brahmās.’” “The brahmin Dhanañjāni has died, Sāriputta, and has been reborn in the Brahmā world.”

ဓနဉ္ဇာနိသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ သတ္တမံ.

The seventh, the Dhanañjāni Sutta, is concluded.

၈. ဝါသေဋ္ဌသုတ္တံ

8. The Vāseṭṭha Sutta.

၄၅၄. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ဝိဟရတိ ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝနသဏ္ဍေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ပဋိဝသန္တိ, သေယျထိဒံ – စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော, တာရုက္ခော ဗြာဟ္မဏော, ပေါက္ခရသာတိ ဗြာဟ္မဏော, ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော, တောဒေယျော ဗြာဟ္မဏော, အညေ စ အဘိညာတာ အဘိညာတာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာနံ မာဏဝါနံ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမန္တာနံ အနုဝိစရန္တာနံ အယမန္တရာကထာ [Pg.407] ဥဒပါဒိ – ‘‘ကထံ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဟောတီ’’တိ? ဘာရဒွါဇော မာဏဝေါ ဧဝမာဟ – ‘‘ယတော ခေါ, ဘော, ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော ယာဝ သတ္တမာ ပိတာမဟယုဂါ အက္ခိတ္တော အနုပက္ကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေန – ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဟောတီ’’တိ. ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဧဝမာဟ – ‘‘ယတော ခေါ, ဘော, သီလဝါ စ ဟောတိ ဝတ္တသမ္ပန္နော စ – ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဘော, ဗြာဟ္မဏော ဟောတီ’’တိ. နေဝ ခေါ အသက္ခိ ဘာရဒွါဇော မာဏဝေါ ဝါသေဋ္ဌံ မာဏဝံ သညာပေတုံ, န ပန အသက္ခိ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘာရဒွါဇံ မာဏဝံ သညာပေတုံ. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘာရဒွါဇံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘အယံ ခေါ, ဘော ဘာရဒွါဇ, သမဏော ဂေါတမော သကျပုတ္တော သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတော ဣစ္ဆာနင်္ဂလေ ဝိဟရတိ ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝနသဏ္ဍေ. တံ ခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂတော – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ. အာယာမ, ဘော ဘာရဒွါဇ, ယေန သမဏော ဂေါတမော တေနုပသင်္ကမိဿာမ; ဥပသင်္ကမိတွာ သမဏံ ဂေါတမံ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိဿာမ. ယထာ နော သမဏော ဂေါတမော ဗျာကရိဿတိ တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ ဘာရဒွါဇော မာဏဝေါ ဝါသေဋ္ဌဿ မာဏဝဿ ပစ္စဿောသိ.

454. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Icchānaṅgala in the Icchānaṅgala forest grove. At that time, many well-known and distinguished brahmin householders were residing in Icchānaṅgala, namely, the brahmin Caṅkī, the brahmin Tārukkha, the brahmin Pokkharasāti, the brahmin Jāṇussoṇi, the brahmin Todeyya, and other well-known and distinguished brahmin householders. Then, while the young men Vāseṭṭha and Bhāradvāja were walking for exercise, strolling back and forth, this discussion arose between them: “How, friend, does one become a brahmin?” The young man Bhāradvāja said: “When, friend, one is well-born on both sides, from mother and father, of pure maternal descent, whose lineage is unblemished and irreproachable back to the seventh generation of ancestors—to this extent, friend, one is a brahmin.” The young man Vāseṭṭha said: “When, friend, one is virtuous and accomplished in conduct—to this extent, friend, one is a brahmin.” Bhāradvāja was not able to convince Vāseṭṭha, nor was Vāseṭṭha able to convince Bhāradvāja. Then the young man Vāseṭṭha addressed the young man Bhāradvāja: “This, friend Bhāradvāja, is the ascetic Gotama, a Sakyan son who has gone forth from the Sakyan clan, dwelling at Icchānaṅgala in the Icchānaṅgala forest grove. A good report about that venerable Gotama has spread thus: ‘The Blessed One is an Arahant, a Perfectly Enlightened One, perfect in knowledge and conduct, the Sublime One, knower of the world, unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Buddha, the Blessed One.’ Come, friend Bhāradvāja, let us go to the ascetic Gotama. Having approached, we shall ask the ascetic Gotama about this matter. As the ascetic Gotama explains it to us, so shall we remember it.” “Very well, friend,” the young man Bhāradvāja replied to the young man Vāseṭṭha.

၄၅၅. အထ ခေါ ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာ မာဏဝါ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝါသေဋ္ဌော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –

455. Then the young men Vāseṭṭha and Bhāradvāja approached the Blessed One. Having approached, they exchanged greetings with the Blessed One. When they had concluded their courteous and memorable talk, they sat down to one side. Sitting to one side, the young man Vāseṭṭha addressed the Blessed One in verse:

‘‘အနုညာတပဋိညာတာ, တေဝိဇ္ဇာ မယမသ္မုဘော;

အဟံ ပေါက္ခရသာတိဿ, တာရုက္ခဿာယံ မာဏဝေါ.

“We are both authorized and acknowledged, masters of the three Vedas. I am the pupil of Pokkharasāti, and this young man is the pupil of Tārukkha.”

‘‘တေဝိဇ္ဇာနံ ယဒက္ခာတံ, တတြ ကေဝလိနောသ္မသေ;

ပဒကသ္မာ ဝေယျာကရဏာ, ဇပ္ပေ အာစရိယသာဒိသာ;

တေသံ နော ဇာတိဝါဒသ္မိံ, ဝိဝါဒေါ အတ္ထိ ဂေါတမ.

“In what is proclaimed by the masters of the three Vedas, we are fully accomplished. We are philologists and grammarians, like our teachers in recitation. For us, O Gotama, there is a dispute regarding the matter of birth.”

‘‘ဇာတိယာ [Pg.408] ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ဘာရဒွါဇော ဣတိ ဘာသတိ;

အဟဉ္စ ကမ္မုနာ ဗြူမိ, ဧဝံ ဇာနာဟိ စက္ခုမ.

“‘By birth one is a brahmin,’ so says Bhāradvāja; but I say it is by action. Know this, O One with Vision.”

‘‘တေ န သက္ကောမ ဉာပေတုံ, အညမညံ မယံ ဥဘော;

ဘဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမာ, သမ္ဗုဒ္ဓံ ဣတိ ဝိဿုတံ.

“We two are unable to convince one another. We have come to ask you, who are renowned as the Perfectly Enlightened One.”

‘‘စန္ဒံ ယထာ ခယာတီတံ, ပေစ္စ ပဉ္ဇလိကာ ဇနာ;

ဝန္ဒမာနာ နမဿန္တိ, လောကသ္မိံ ဂေါတမံ.

“Just as people, with hands joined in reverence, approach and pay homage to the full moon, so in the world they pay homage to Gotama.”

‘‘စက္ခုံ လောကေ သမုပ္ပန္နံ, မယံ ပုစ္ဆာမ ဂေါတမံ;

ဇာတိယာ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ဥဒါဟု ဘဝတိ ကမ္မုနာ ;

အဇာနတံ နော ပဗြူဟိ, ယထာ ဇာနေမု ဗြာဟ္မဏ’’န္တိ.

“We ask Gotama, the Eye that has arisen in the world: Is one a brahmin by birth, or does one become so by action? Explain this to us who do not know, so that we may know what a brahmin is.”

၄၅၆.

456.

‘‘တေသံ ဝေါ အဟံ ဗျက္ခိဿံ, (ဝါသေဋ္ဌာတိ ဘဂဝါ)အနုပုဗ္ဗံ ယထာတထံ;

ဇာတိဝိဘင်္ဂံ ပါဏာနံ, အညမညာဟိ ဇာတိယော.

“I will explain to you,” said the Blessed One, “O Vāseṭṭha, in due order and according to the truth, the classification of species among living beings, for their species are distinct from one another.”

‘‘တိဏရုက္ခေပိ ဇာနာထ, န စာပိ ပဋိဇာနရေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“Consider the grasses and trees: though they do not declare themselves, their characteristic is determined by their species, for their species are distinct from one another.”

‘‘တတော ကီဋေ ပဋင်္ဂေ စ, ယာဝ ကုန္ထကိပိလ္လိကေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“Then consider moths and grasshoppers, down to worms and ants. Their characteristic is determined by their species, for their species are distinct from one another.”

‘‘စတုပ္ပဒေပိ ဇာနာထ, ခုဒ္ဒကေ စ မဟလ္လကေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“Consider also the quadrupeds, both small and large. Their characteristic is determined by their species, for their species are distinct from one another.”

‘‘ပါဒုဒရေပိ ဇာနာထ, ဥရဂေ ဒီဃပိဋ္ဌိကေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“Consider also the long-backed serpents that move on their bellies. Their characteristic is determined by their species, for their species are distinct from one another.”

‘‘တတော မစ္ဆေပိ ဇာနာထ, ဥဒကေ ဝါရိဂေါစရေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“Then consider the fish that live and move in the water. Their characteristic is determined by their species, for their species are distinct from one another.”

‘‘တတော ပက္ခီပိ ဇာနာထ, ပတ္တယာနေ ဝိဟင်္ဂမေ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ တေသံ, အညမညာ ဟိ ဇာတိယော.

“Then consider the birds that travel through the sky on their wings. Their characteristic is determined by their species, for their species are distinct from one another.”

‘‘ယထာ ဧတာသု ဇာတီသု, လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ ပုထု;

ဧဝံ နတ္ထိ မနုဿေသု, လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ ပုထု.

“Just as among these species there is a distinct characteristic determined by species, so among humans there is no distinct characteristic determined by species.”

‘‘န [Pg.409] ကေသေဟိ န သီသေဟိ, န ကဏ္ဏေဟိ န အက္ခီဟိ;

န မုခေန န နာသာယ, န ဩဋ္ဌေဟိ ဘမူဟိ ဝါ.

“Not by hair, not by head, not by ears, not by eyes, not by mouth, not by nose, not by lips, nor by brows.”

‘‘န ဂီဝါယ န အံသေဟိ, န ဥဒရေန န ပိဋ္ဌိယာ;

န သောဏိယာ န ဥရသာ, န သမ္ဗာဓေ န မေထုနေ.

“Not by neck, not by shoulders, not by belly, not by back, not by hips, not by chest, not in the private parts, nor in sexual union.”

‘‘န ဟတ္ထေဟိ န ပါဒေဟိ, နင်္ဂုလီဟိ နခေဟိ ဝါ;

န ဇင်္ဃာဟိ န ဦရူဟိ, န ဝဏ္ဏေန သရေန ဝါ;

လိင်္ဂံ ဇာတိမယံ နေဝ, ယထာ အညာသု ဇာတိသု.

“Not by hands, not by feet, not by fingers, nor by nails; not by shanks, not by thighs, not by color, nor by voice. There is no characteristic determined by species, as there is in other species.”

၄၅၇.

457.

‘‘ပစ္စတ္တဉ္စ သရီရေသု, မနုဿေသွေတံ န ဝိဇ္ဇတိ;

ဝေါကာရဉ္စ မနုဿေသု, သမညာယ ပဝုစ္စတိ.

“This individual distinction is not found in the bodies of humans. Any distinction among humans is spoken of merely by designation.”

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ဂေါရက္ခံ ဥပဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ကဿကော သော န ဗြာဟ္မဏော.

“Whoever among humans makes a living by tending cattle, know this, Vāseṭṭha: he is a farmer, not a brahmin.”

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ပုထုသိပ္ပေန ဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, သိပ္ပိကော သော န ဗြာဟ္မဏော.

“Whoever among humans makes a living by various crafts, know this, Vāseṭṭha: he is a craftsman, not a brahmin.”

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ဝေါဟာရံ ဥပဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ဝါဏိဇော သော န ဗြာဟ္မဏော.

“Whoever among humans makes a living by trade, know this, Vāseṭṭha: he is a merchant, not a brahmin.”

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ပရပေဿေန ဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ပေဿကော သော န ဗြာဟ္မဏော.

“Whoever among humans makes a living by serving others, know this, Vāseṭṭha: he is a servant, not a brahmin.”

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, အဒိန္နံ ဥပဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, စောရော ဧသော န ဗြာဟ္မဏော.

Whoever among humans lives by what is not given, know this, Vāseṭṭha: he is a thief, not a brahmin.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ဣဿတ္ထံ ဥပဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ယောဓာဇီဝေါ န ဗြာဟ္မဏော.

Whoever among humans lives by the bow, know this, Vāseṭṭha: he is a warrior, not a brahmin.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ပေါရောဟိစ္စေန ဇီဝတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ယာဇကော သော န ဗြာဟ္မဏော.

Whoever among humans lives by the work of a priest, know this, Vāseṭṭha: he is a sacrificer, not a brahmin.

‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု, ဂါမံ ရဋ္ဌဉ္စ ဘုဉ္ဇတိ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ရာဇာ ဧသော န ဗြာဟ္မဏော.

Whoever among humans rules over a village and a kingdom, know this, Vāseṭṭha: he is a king, not a brahmin.

‘‘န [Pg.410] စာဟံ ဗြာဟ္မဏံ ဗြူမိ, ယောနိဇံ မတ္တိသမ္ဘဝံ;

ဘောဝါဒိ နာမ သော ဟောတိ, သစေ ဟောတိ သကိဉ္စနော;

အကိဉ္စနံ အနာဒါနံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

I do not call one a brahmin for being born from a brahmin womb, from a brahmin mother. If he has impediments, he is merely one who addresses others as ‘bho.’ But the one who is without impediments and without clinging—him I call a brahmin.

၄၅၈.

458.

‘‘သဗ္ဗသံယောဇနံ ဆေတွာ, ယော ဝေ န ပရိတဿတိ;

သင်္ဂါတိဂံ ဝိသံယုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who, having cut off all fetters, truly does not tremble; who has gone beyond attachment and is disjoined—him I call a brahmin.

‘‘ဆေတွာ နဒ္ဓိံ ဝရတ္တဉ္စ, သန္ဒာနံ သဟနုက္ကမံ;

ဥက္ခိတ္တပလိဃံ ဗုဒ္ဓံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who has cut the strap, the thong, and the chain along with its latent tendencies; who has removed the crossbar and is awakened—him I call a brahmin.

‘‘အက္ကောသံ ဝဓဗန္ဓဉ္စ, အဒုဋ္ဌော ယော တိတိက္ခတိ;

ခန္တီဗလံ ဗလာနီကံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who, without anger, endures abuse, assault, and imprisonment; whose strength is patience, whose army is patience—him I call a brahmin.

‘‘အက္ကောဓနံ ဝတဝန္တံ, သီလဝန္တံ အနုဿဒံ;

ဒန္တံ အန္တိမသာရီရံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who is free from anger, observant of vows, virtuous, without craving's swell, tamed, and bearing his final body—him I call a brahmin.

‘‘ဝါရိပေါက္ခရပတ္တေဝ, အာရဂ္ဂေရိဝ သာသပေါ;

ယော န လိမ္ပတိ ကာမေသု, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

Like a drop of water on a lotus leaf, like a mustard seed on the point of an awl, he who is not stained by sensual pleasures—him I call a brahmin.

‘‘ယော ဒုက္ခဿ ပဇာနာတိ, ဣဓေဝ ခယမတ္တနော;

ပန္နဘာရံ ဝိသံယုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who knows distinctly, right here in this life, the destruction of his own suffering; who has laid down the burden and is disjoined—him I call a brahmin.

‘‘ဂမ္ဘီရပညံ မေဓာဝိံ, မဂ္ဂါမဂ္ဂဿ ကောဝိဒံ;

ဥတ္တမတ္ထမနုပ္ပတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who is of profound wisdom, intelligent, skilled in what is the path and what is not the path, and who has attained the supreme goal—him I call a brahmin.

‘‘အသံသဋ္ဌံ ဂဟဋ္ဌေဟိ, အနာဂါရေဟိ စူဘယံ;

အနောကသာရိမပ္ပိစ္ဆံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who is unentangled with both householders and the homeless, who wanders without an abode and has few wishes—him I call a brahmin.

‘‘နိဓာယ ဒဏ္ဍံ ဘူတေသု, တသေသု ထာဝရေသု စ;

ယော န ဟန္တိ န ဃာတေတိ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who has laid down the rod toward beings, whether they be trembling or firm, who neither kills nor causes others to kill—him I call a brahmin.

‘‘အဝိရုဒ္ဓံ ဝိရုဒ္ဓေသု, အတ္တဒဏ္ဍေသု နိဗ္ဗုတံ;

သာဒါနေသု အနာဒါနံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who is unopposed among the opposed, at peace among those who have taken up the rod, and without clinging among those who cling—him I call a brahmin.

‘‘ယဿ ရာဂေါ စ ဒေါသော စ, မာနော မက္ခော စ ဩဟိတော;

သာသပေါရိဝ အာရဂ္ဂါ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He from whom passion, aversion, conceit, and contempt have fallen away, like a mustard seed from the point of an awl—him I call a brahmin.

၄၅၉.

459.

‘‘အကက္ကသံ [Pg.411] ဝိညာပနိံ, ဂိရံ သစ္စံ ဥဒီရယေ;

ယာယ နာဘိသဇ္ဇေ ကိဉ္စိ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who utters speech that is not harsh, that makes the meaning known, and is true, by which he offends no one—him I call a brahmin.

‘‘ယော စ ဒီဃံ ဝ ရဿံ ဝါ, အဏုံ ထူလံ သုဘာသုဘံ;

လောကေ အဒိန္နံ နာဒေတိ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who in this world does not take what is not given, whether it be long or short, small or large, beautiful or ugly—him I call a brahmin.

‘‘အာသာ ယဿ န ဝိဇ္ဇန္တိ, အသ္မိံ လောကေ ပရမှိ စ;

နိရာသာသံ ဝိသံယုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He for whom cravings do not exist, neither for this world nor for the next; who is free from longing and disjoined—him I call a brahmin.

‘‘ယဿာလယာ န ဝိဇ္ဇန္တိ, အညာယ အကထံကထိံ;

အမတောဂဓံ အနုပ္ပတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He for whom attachments do not exist; who, through knowledge, is free from doubt and has reached the depths of the Deathless—him I call a brahmin.

‘‘ယောဓပုညဉ္စ ပါပဉ္စ, ဥဘော သင်္ဂံ ဥပစ္စဂါ;

အသောကံ ဝိရဇံ သုဒ္ဓံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who here has overcome attachment to both merit and demerit; who is sorrowless, stainless, and pure—him I call a brahmin.

‘‘စန္ဒံ ဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ, ဝိပ္ပသန္နံ အနာဝိလံ;

နန္ဒီဘဝပရိက္ခီဏံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who is stainless and pure like the moon, exceedingly serene and untroubled, in whom delight in existence is exhausted—him I call a brahmin.

‘‘ယော ဣမံ ပလိပထံ ဒုဂ္ဂံ, သံသာရံ မောဟမစ္စဂါ;

တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ဈာယီ, အနေဇော အကထံကထီ;

အနုပါဒါယ နိဗ္ဗုတော, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who has overcome this mire, this difficult path, this saṃsāra, this delusion; who has crossed over and gone to the other shore; who is meditative, free from craving, and without doubt; who, through non-clinging, is extinguished—him I call a brahmin.

‘‘ယောဓကာမေ ပဟန္တွာန, အနာဂါရော ပရိဗ္ဗဇေ;

ကာမဘဝပရိက္ခီဏံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who here, having abandoned sensual pleasures, goes forth as a homeless one, in whom sensual existence is exhausted—him I call a brahmin.

‘‘ယောဓတဏှံ ပဟန္တွာန, အနာဂါရော ပရိဗ္ဗဇေ;

တဏှာဘဝပရိက္ခီဏံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who here, having abandoned craving, goes forth as a homeless one, in whom craving for existence is exhausted—him I call a brahmin.

‘‘ဟိတွာ မာနုသကံ ယောဂံ, ဒိဗ္ဗံ ယောဂံ ဥပစ္စဂါ;

သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who, having abandoned the human yoke and overcome the divine yoke, is disjoined from all yokes—him I call a brahmin.

‘‘ဟိတွာ ရတိဉ္စ အရတိံ, သီတီဘူတံ နိရူပဓိံ;

သဗ္ဗလောကာဘိဘုံ ဝီရံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who, having abandoned delight and discontent, has become cool and is without substrata; the hero who has conquered all worlds—him I call a brahmin.

‘‘စုတိံ ယော ဝေဒိ သတ္တာနံ, ဥပပတ္တိဉ္စ သဗ္ဗသော;

အသတ္တံ သုဂတံ ဗုဒ္ဓံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who knows in every way the passing away and rebirth of beings; who is unattached, well-gone, and awakened—him I call a brahmin.

‘‘ယဿ ဂတိံ န ဇာနန္တိ, ဒေဝါ ဂန္ဓဗ္ဗမာနုသာ;

ခီဏာသဝံ အရဟန္တံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He whose destination is not known by gods, gandhabbas, or humans; the Arahant in whom the taints are destroyed—him I call a brahmin.

‘‘ယဿ [Pg.412] ပုရေ စ ပစ္ဆာ စ, မဇ္ဈေ စ နတ္ထိ ကိဉ္စနံ;

အကိဉ္စနံ အနာဒါနံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He for whom there is no impediment in the past, the future, or the present; who is without impediment and without clinging—him I call a brahmin.

‘‘ဥသဘံ ပဝရံ ဝီရံ, မဟေသိံ ဝိဇိတာဝိနံ;

အနေဇံ နှာတကံ ဗုဒ္ဓံ, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

The noble bull, the excellent, the hero, the great seer, the victor; the one free from craving, the one who has bathed, the Awakened One—him I call a brahmin.

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယော ဝေဒိ, သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ;

အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏံ.

He who knows past abodes, who sees heaven and the states of woe, and who has attained the destruction of birth—him I call a brahmin.

၄၆၀.

460.

‘‘သမညာ ဟေသာ လောကသ္မိံ, နာမဂေါတ္တံ ပကပ္ပိတံ;

သမ္မုစ္စာ သမုဒါဂတံ, တတ္ထ တတ္ထ ပကပ္ပိတံ.

For this is a mere designation in the world, this name and lineage that is devised. It has arisen by convention and is devised in various places.

‘‘ဒီဃရတ္တာနုသယိတံ, ဒိဋ္ဌိဂတမဇာနတံ;

အဇာနန္တာ နော ပဗြုန္တိ, ဇာတိယာ ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော.

This wrong view has long lain latent in those who do not know. Not knowing, they declare: ‘By birth one is a brahmin.’

‘‘န ဇစ္စာ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, န ဇစ္စာ ဟောတိ အဗြာဟ္မဏော ;

ကမ္မုနာ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ကမ္မုနာ ဟောတိ အဗြာဟ္မဏော.

Not by birth is one a brahmin, not by birth is one not a brahmin. By action one is a brahmin, by action one is not a brahmin.

‘‘ကဿကော ကမ္မုနာ ဟောတိ, သိပ္ပိကော ဟောတိ ကမ္မုနာ;

ဝါဏိဇော ကမ္မုနာ ဟောတိ, ပေဿကော ဟောတိ ကမ္မုနာ.

By action one is a farmer, by action one is a craftsman; by action one is a merchant, by action one is a servant.

‘‘စောရောပိ ကမ္မုနာ ဟောတိ, ယောဓာဇီဝေါပိ ကမ္မုနာ;

ယာဇကော ကမ္မုနာ ဟောတိ, ရာဇာပိ ဟောတိ ကမ္မုနာ.

By action one is a thief, by action one is a soldier; by action one is a sacrificer, and by action one is a king.

‘‘ဧဝမေတံ ယထာဘူတံ, ကမ္မံ ပဿန္တိ ပဏ္ဍိတာ;

ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒဒဿာ, ကမ္မဝိပါကကောဝိဒါ.

Thus the wise, who see dependent origination and are skilled in kamma and its result, see this action as it really is.

‘‘ကမ္မုနာ ဝတ္တတိ လောကော, ကမ္မုနာ ဝတ္တတိ ပဇာ;

ကမ္မနိဗန္ဓနာ သတ္တာ, ရထဿာဏီဝ ယာယတော.

By kamma the world revolves, by kamma people revolve; beings are bound by kamma, like the linchpin of a moving chariot.

‘‘တပေန ဗြဟ္မစရိယေန, သံယမေန ဒမေန စ;

ဧတေန ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ, ဧတံ ဗြာဟ္မဏမုတ္တမံ.

By ascetic practice, by the holy life, by restraint, and by taming—by this one is a brahmin. This is supreme brahmin-hood.

‘‘တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ သမ္ပန္နော, သန္တော ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ;

ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ, ဗြဟ္မာ သက္ကော ဝိဇာနတ’’န္တိ.

“One endowed with the three knowledges, peaceful, with future existence destroyed—know this, Vāseṭṭha: for those who understand, he is a Brahmā and a Sakka.”

၄၆၁. ဧဝံ [Pg.413] ဝုတ္တေ, ဝါသေဋ္ဌဘာရဒွါဇာ မာဏဝါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧတေ မယံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကေ နော ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတေ’’တိ.

461. When this was said, the young men Vāseṭṭha and Bhāradvāja said to the Blessed One: “Excellent, Master Gotama, excellent! Just as, Master Gotama, one might set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or show the way to one who was lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes might see forms—in the very same way, the Dhamma has been made clear by Master Gotama in many ways. We go for refuge to Master Gotama, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May Master Gotama remember us as lay followers who have gone for refuge from this day forward, for as long as life lasts.”

ဝါသေဋ္ဌသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ အဋ္ဌမံ.

The Vāseṭṭha Sutta, the eighth, is concluded.

၉. သုဘသုတ္တံ

9. The Subha Sutta

၄၆၂. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တေန ခေါ ပန သမယေန သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ အညတရဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနေ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန. အထ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ယဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနေ ပဋိဝသတိ တံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဂဟပတိ – ‘အဝိဝိတ္တာ သာဝတ္ထီ အရဟန္တေဟီ’တိ. ကံ နု ခွဇ္ဇ သမဏံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ပယိရုပါသေယျာမာ’’တိ? ‘‘အယံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ. တံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ပယိရုပါသဿူ’’တိ. အထ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော တဿ ဂဟပတိဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝမာဟံသု – ‘ဂဟဋ္ဌော အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ, န ပဗ္ဗဇိတော အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’န္တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ?

462. Thus have I heard. At one time, the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, at Jeta’s Grove, in Anāthapiṇḍika’s monastery. Now at that time, the young man Subha, son of Todeyya, was residing in Sāvatthī in the house of a certain householder on some business. Then the young man Subha, son of Todeyya, said to the householder in whose residence he was staying: ‘Householder, I have heard this: “Sāvatthī is not devoid of Arahants.” Which recluse or brahmin should we attend upon today?’ ‘Venerable sir, the Blessed One is dwelling in Sāvatthī, at Jeta’s Grove, in Anāthapiṇḍika’s monastery. Venerable sir, you should attend upon that Blessed One.’ Then the young man Subha, son of Todeyya, having respectfully listened to the householder’s words, approached the Blessed One. Having approached, he exchanged joyful greetings with the Blessed One. Having concluded the joyful and memorable conversation, he sat down at a suitable place. Seated at a suitable place, the young man Subha, son of Todeyya, said this to the Blessed One: ‘Venerable Gotama, the brahmins say this: “A householder is one who accomplishes the righteous and wholesome Dhamma; a renunciate is not one who accomplishes the righteous and wholesome Dhamma.” Regarding this, what does the Venerable Gotama say?’

၄၆၃. ‘‘ဝိဘဇ္ဇဝါဒေါ ခေါ အဟမေတ္ထ, မာဏဝ; နာဟမေတ္ထ ဧကံသဝါဒေါ. ဂိဟိဿ ဝါဟံ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ မိစ္ဆာပဋိပတ္တိံ န ဝဏ္ဏေမိ. ဂိဟီ ဝါ [Pg.414] ဟိ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇိတော ဝါ မိစ္ဆာပဋိပန္နော မိစ္ဆာပဋိပတ္တာဓိကရဏဟေတု န အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလံ. ဂိဟိဿ ဝါဟံ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ သမ္မာပဋိပတ္တိံ ဝဏ္ဏေမိ. ဂိဟီ ဝါ ဟိ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇိတော ဝါ သမ္မာပဋိပန္နော သမ္မာပဋိပတ္တာဓိကရဏဟေတု အာရာဓကော ဟောတိ ဉာယံ ဓမ္မံ ကုသလ’’န္တိ.

463. “Young man, in this matter I speak analytically; I do not speak categorically. Young man, I do not praise the wrong practice of either a householder or a renunciate. Indeed, young man, whether a householder or a renunciate, one who has undertaken wrong practice, by reason of that wrong practice, does not accomplish the righteous and wholesome Dhamma. Young man, I praise the right practice of either a householder or a renunciate. Indeed, young man, whether a householder or a renunciate, one who has undertaken right practice, by reason of that right practice, accomplishes the righteous and wholesome Dhamma.”

‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဧဝမာဟံသု – ‘မဟဋ္ဌမိဒံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဃရာဝါသကမ္မဋ္ဌာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ; အပ္ပဋ္ဌမိဒံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတီ’တိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ.

“Venerable Gotama, the brahmins say this: ‘The occupation of the householder has great purpose, great duties, great undertakings, and great exertion; it is of great fruit. The occupation of the renunciate has little purpose, few duties, few undertakings, and little exertion; it is of little fruit.’ Regarding this, what does the Venerable Gotama say?”

‘‘ဧတ္ထာပိ ခေါ အဟံ, မာဏဝ, ဝိဘဇ္ဇဝါဒေါ; နာဟမေတ္ထ ဧကံသဝါဒေါ. အတ္ထိ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ; အတ္ထိ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ; အတ္ထိ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ; အတ္ထိ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. ကတမဉ္စ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ? ကသိ ခေါ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ. ကတမဉ္စ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ? ကသိယေဝ ခေါ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. ကတမဉ္စ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ? ဝဏိဇ္ဇာ ခေါ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ. ကတမဉ္စ မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ? ဝဏိဇ္ဇာယေဝ ခေါ, မာဏဝ, ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ.

“Here too, young man, I speak analytically; I do not speak categorically. There is, young man, an occupation that has great purpose, great duties, great undertakings, and great exertion, which, when it fails, is of little fruit. There is, young man, an occupation that has great purpose, great duties, great undertakings, and great exertion, which, when it succeeds, is of great fruit. There is, young man, an occupation that has little purpose, few duties, few undertakings, and little exertion, which, when it fails, is of little fruit. There is, young man, an occupation that has little purpose, few duties, few undertakings, and little exertion, which, when it succeeds, is of great fruit. And what, young man, is the occupation that has great purpose, great duties, great undertakings, and great exertion, which, when it fails, is of little fruit? Farming, young man, is an occupation that has great purpose, great duties, great undertakings, and great exertion, which, when it fails, is of little fruit. And what, young man, is the occupation that has great purpose, great duties, great undertakings, and great exertion, which, when it succeeds, is of great fruit? Farming itself, young man, is an occupation that has great purpose, great duties, great undertakings, and great exertion, which, when it succeeds, is of great fruit. And what, young man, is the occupation that has little purpose, few duties, few undertakings, and little exertion, which, when it fails, is of little fruit? Trade, young man, is an occupation that has little purpose, few duties, few undertakings, and little exertion, which, when it fails, is of little fruit. And what, young man, is the occupation that has little purpose, few duties, few undertakings, and little exertion, which, when it succeeds, is of great fruit? Trade itself, young man, is an occupation that has little purpose, few duties, few undertakings, and little exertion, which, when it succeeds, is of great fruit.”

၄၆၄. ‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ကသိ ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဃရာဝါသကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ [Pg.415] အပ္ပဖလံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ကသိယေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဃရာဝါသကမ္မဋ္ဌာနံ မဟဋ္ဌံ မဟာကိစ္စံ မဟာဓိကရဏံ မဟာသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဝဏိဇ္ဇာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ ဝိပဇ္ဇမာနံ အပ္ပဖလံ ဟောတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဝဏိဇ္ဇာယေဝ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပဋ္ဌံ အပ္ပကိစ္စံ အပ္ပာဓိကရဏံ အပ္ပသမာရမ္ဘံ သမ္ပဇ္ဇမာနံ မဟပ္ဖလံ ဟောတီ’’တိ.

464. Young man, just as the work of farming—of great purpose, great task, great affair, and great exertion—when it fails, yields little fruit; even so, young man, the work of the household life—of great purpose, great task, great affair, and great exertion—when it fails, yields little fruit. Young man, just as the very work of farming—of great purpose, great task, great affair, and great exertion—when it succeeds, yields great fruit; even so, young man, the work of the household life—of great purpose, great task, great affair, and great exertion—when it succeeds, yields great fruit. Young man, just as the work of trade—of little purpose, little task, little affair, and little exertion—when it fails, yields little fruit; even so, young man, the work of going forth—of little purpose, little task, little affair, and little exertion—when it fails, yields little fruit. Young man, just as the very work of trade—of little purpose, little task, little affair, and little exertion—when it succeeds, yields great fruit; even so, young man, the work of going forth—of little purpose, little task, little affair, and little exertion—when it succeeds, yields great fruit.

‘‘ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယာ’’တိ. ‘‘ယေ တေ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ – သစေ တေ အဂရု – သာဓု တေ ပဉ္စ ဓမ္မေ ဣမသ္မိံ ပရိသတိ ဘာသဿူ’’တိ. ‘‘န ခေါ မေ, ဘော ဂေါတမ, ဂရု ယတ္ထဿု ဘဝန္တော ဝါ နိသိန္နော ဘဝန္တရူပေါ ဝါ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, မာဏဝ, ဘာသဿူ’’တိ. ‘‘သစ္စံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ပဌမံ ဓမ္မံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ. တပံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဒုတိယံ ဓမ္မံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ. ဗြဟ္မစရိယံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ တတိယံ ဓမ္မံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ. အဇ္ဈေနံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ စတုတ္ထံ ဓမ္မံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ. စာဂံ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စမံ ဓမ္မံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယ. ဗြာဟ္မဏာ, ဘော ဂေါတမ, ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ, ကုသလဿ အာရာဓနာယာတိ. ဣဓ ဘဝံ ဂေါတမော ကိမာဟာ’’တိ?

“Venerable Gotama, brahmins prescribe five principles for the making of merit, for the accomplishment of the wholesome.” “Young man, regarding those five principles that the brahmins prescribe for the making of merit, for the accomplishment of the wholesome—if it is not a burden for you, it would be good to speak of those five principles in this assembly.” “It is no burden for me, Venerable Gotama, where the venerable one is seated, or one like the venerable one.” “Then, young man, speak.” “Venerable Gotama, the brahmins prescribe truthfulness as the first principle for the making of merit, for the accomplishment of the wholesome. Venerable Gotama, the brahmins prescribe austerity as the second principle for the making of merit, for the accomplishment of the wholesome. Venerable Gotama, the brahmins prescribe the holy life as the third principle for the making of merit, for the accomplishment of the wholesome. Venerable Gotama, the brahmins prescribe study as the fourth principle for the making of merit, for the accomplishment of the wholesome. Venerable Gotama, the brahmins prescribe generosity as the fifth principle for the making of merit, for the accomplishment of the wholesome. Venerable Gotama, these are the five principles that the brahmins prescribe for the making of merit, for the accomplishment of the wholesome. Regarding this, what does the Venerable Gotama say?”

၄၆၅. ‘‘ကိံ ပန, မာဏဝ, အတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကဗြာဟ္မဏောပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဝိပါကံ ပဝေဒေမီ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ကိံ ပန, မာဏဝ, အတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယောပိ ဧကာစရိယပါစရိယောပိ ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယမဟယုဂါပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ [Pg.416] ဝိပါကံ ပဝေဒေမီ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’. ‘‘ကိံ ပန, မာဏဝ, ယေပိ တေ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ တဒနုဂါယန္တိ တဒနုဘာသန္တိ ဘာသိတမနုဘာသန္တိ ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု, တေပိ ဧဝမာဟံသု – ‘မယံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဝိပါကံ ပဝေဒေမာ’’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

465. “But, young man, is there any single brahmin who says thus: ‘Having realized it for myself through direct knowledge, I declare the result of these five principles’?” “That is not so, Venerable Gotama.” “But, young man, is there any single teacher of the brahmins, or a teacher of a teacher, even up to the seventh generation of teachers, who says thus: ‘Having realized it for myself through direct knowledge, I declare the result of these five principles’?” “That is not so, Venerable Gotama.” “But, young man, what of those ancient seers of the brahmins, the creators of the hymns, the promulgators of the hymns—whose ancient hymn-verse, chanted, proclaimed, and compiled, the brahmins of today now chant along with and recite along with, repeating what was spoken and reciting what was taught—namely, Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, and Bhagu? Did even they say thus: ‘Having realized it for ourselves through direct knowledge, we declare the result of these five principles’?” “That is not so, Venerable Gotama.”

‘‘ဣတိ ကိရ, မာဏဝ, နတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကဗြာဟ္မဏောပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဝိပါကံ ပဝေဒေမီ’တိ; နတ္ထိ ကောစိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဧကာစရိယောပိ ဧကာစရိယပါစရိယောပိ ယာဝ သတ္တမာ အာစရိယမဟယုဂါပိ ယော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဝိပါကံ ပဝေဒေမီ’တိ; ယေပိ တေ ဗြာဟ္မဏာနံ ပုဗ္ဗကာ ဣသယော မန္တာနံ ကတ္တာရော မန္တာနံ ပဝတ္တာရော, ယေသမိဒံ ဧတရဟိ ဗြာဟ္မဏာ ပေါရာဏံ မန္တပဒံ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတံ, တဒနုဂါယန္တိ တဒနုဘာသန္တိ ဘာသိတမနုဘာသန္တိ ဝါစိတမနုဝါစေန္တိ, သေယျထိဒံ – အဋ္ဌကော ဝါမကော ဝါမဒေဝေါ ဝေဿာမိတ္တော ယမတဂ္ဂိ အင်္ဂီရသော ဘာရဒွါဇော ဝါသေဋ္ဌော ကဿပေါ ဘဂု. တေပိ န ဧဝမာဟံသု – ‘မယံ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ဓမ္မာနံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဝိပါကံ ပဝေဒေမာ’တိ.

“So it seems, young man, there is not any single brahmin who says thus: ‘Having realized it for myself through direct knowledge, I declare the result of these five principles.’ There is not any single teacher of the brahmins, or a teacher of a teacher, even up to the seventh generation of teachers, who says thus: ‘Having realized it for myself through direct knowledge, I declare the result of these five principles.’ And even those ancient seers of the brahmins, the creators of the hymns, the promulgators of the hymns—whose ancient hymn-verse, chanted, proclaimed, and compiled, the brahmins of today now chant along with and recite along with, repeating what was spoken and reciting what was taught—namely, Aṭṭhaka, Vāmaka, Vāmadeva, Vessāmitta, Yamataggi, Aṅgīrasa, Bhāradvāja, Vāseṭṭha, Kassapa, and Bhagu—did not say thus: ‘Having realized it for ourselves through direct knowledge, we declare the result of these five principles.’”

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, အန္ဓဝေဏိ ပရမ္ပရာသံသတ္တာ ပုရိမောပိ န ပဿတိ မဇ္ဈိမောပိ န ပဿတိ ပစ္ဆိမောပိ န ပဿတိ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, အန္ဓဝေဏူပမံ မညေ ဗြာဟ္မဏာနံ ဘာသိတံ သမ္ပဇ္ဇတိ – ပုရိမောပိ န ပဿတိ မဇ္ဈိမောပိ န ပဿတိ ပစ္ဆိမောပိ န ပဿတီ’’တိ.

“Young man, just as with a line of blind men linked together, the first one does not see, the middle one does not see, and the last one does not see; even so, young man, the statement of the brahmins, I think, proves to be like a line of blind men: the first one does not see, the middle one does not see, and the last one does not see.”

၄၆၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝတာ အန္ဓဝေဏူပမေန ဝုစ္စမာနော ကုပိတော အနတ္တမနော ဘဂဝန္တံယေဝ ခုံသေန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဝမ္ဘေန္တော ဘဂဝန္တံယေဝ ဝဒမာနော – ‘သမဏော ဂေါတမော ပါပိတော ဘဝိဿတီ’တိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗြာဟ္မဏော, ဘော ဂေါတမ, ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော ဧဝမာဟ – ‘ဧဝမေဝ [Pg.417] ပနိဓေကစ္စေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ပဋိဇာနန္တိ. တေသမိဒံ ဘာသိတံ ဟဿကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, နာမကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, ရိတ္တကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, တုစ္ဆကံယေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ. ကထဉှိ နာမ မနုဿဘူတော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’’တိ?

466. When this was said, the young man Subha, son of the brahmin Todeyya, being addressed by the Blessed One with the simile of the string of blind men, became angry and displeased. Wanting to revile the Blessed One, wanting to disparage the Blessed One, and wanting to accuse the Blessed One, he thought, 'The ascetic Gotama will be brought low,' and said this to the Blessed One: 'Venerable Gotama, the brahmin Pokkharasāti of the Opamañña clan, lord of Subhagavana, says thus: “Indeed, some ascetics and brahmins here claim a state superior to the human state, a distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. Their statement becomes merely laughable, becomes merely a name, becomes merely empty, becomes merely void. For how could a human being know or see or realize a state superior to the human state, a distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones? This is not possible.”'

‘‘ကိံ ပန, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော သဗ္ဗေသံယေဝ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာတီ’’တိ? ‘‘သကာယပိ ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပုဏ္ဏိကာယ ဒါသိယာ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော စေတသာ စေတော ပရိစ္စ န ပဇာနာတိ, ကုတော ပန သဗ္ဗေသံယေဝ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနိဿတီ’’တိ?

“But what do you think, young man? Does the brahmin Pokkharasāti of the Opamañña clan, lord of Subhagavana, know the minds of all ascetics and brahmins by encompassing them with his own mind?” “Venerable Gotama, the brahmin Pokkharasāti of the Opamañña clan, lord of Subhagavana, does not even know the mind of his own slave-woman Puṇṇikā by encompassing it with his own mind. How then could he know the minds of all ascetics and brahmins by encompassing them with his own mind?”

‘‘သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဇစ္စန္ဓော ပုရိသော န ပဿေယျ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ နီလကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ ပီတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, န ပဿေယျ သမဝိသမံ, န ပဿေယျ တာရကရူပါနိ, န ပဿေယျ စန္ဒိမသူရိယေ. သော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘နတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ နီလကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ နီလကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ ပီတကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ ပီတကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ လောဟိတကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, နတ္ထိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ သမဝိသမံ, နတ္ထိ သမဝိသမဿ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ တာရကရူပါနိ, နတ္ထိ တာရကရူပါနံ ဒဿာဝီ; နတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာ, နတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဒဿာဝီ. အဟမေတံ န ဇာနာမိ, အဟမေတံ န ပဿာမိ; တသ္မာ တံ နတ္ထီ’တိ. သမ္မာ နု ခေါ သော, မာဏဝ, ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ?

“Suppose, young man, a man blind from birth would not see black and white forms, would not see blue forms, would not see yellow forms, would not see red forms, would not see crimson forms, would not see the even and the uneven, would not see the forms of the stars, and would not see the moon and sun. He might say: ‘There are no black and white forms, and no one who sees black and white forms; there are no blue forms, and no one who sees blue forms; there are no yellow forms, and no one who sees yellow forms; there are no red forms, and no one who sees red forms; there are no crimson forms, and no one who sees crimson forms; there is no even and uneven, and no one who sees the even and uneven; there are no forms of the stars, and no one who sees the forms of the stars; there are no moon and sun, and no one who sees the moon and sun. I do not know this, I do not see this; therefore, it does not exist.’ Speaking thus, young man, would he be speaking rightly?”

‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. အတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ ကဏှသုက္ကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ နီလကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ နီလကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ ပီတကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ ပီတကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ လောဟိတကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ လောဟိတကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနိ ရူပါနိ, အတ္ထိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာနံ ရူပါနံ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ သမဝိသမံ, အတ္ထိ သမဝိသမဿ ဒဿာဝီ; အတ္ထိ တာရကရူပါနိ, အတ္ထိ တာရကရူပါနံ ဒဿာဝီ[Pg.418]; အတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာ, အတ္ထိ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဒဿာဝီ. ‘အဟမေတံ န ဇာနာမိ, အဟမေတံ န ပဿာမိ; တသ္မာ တံ နတ္ထီ’တိ; န ဟိ သော, ဘော ဂေါတမ, သမ္မာ ဝဒမာနော ဝဒေယျာ’’တိ.

“Certainly not, Venerable Gotama. There are black and white forms, and there is one who sees black and white forms; there are blue forms, and there is one who sees blue forms; there are yellow forms, and there is one who sees yellow forms; there are red forms, and there is one who sees red forms; there are crimson forms, and there is one who sees crimson forms; there is the even and the uneven, and there is one who sees the even and the uneven; there are the forms of the stars, and there is one who sees the forms of the stars; there are the moon and sun, and there is one who sees the moon and sun. For him to say, ‘I do not know this, I do not see this; therefore, it does not exist’—speaking thus, Venerable Gotama, he would not be speaking rightly.”

‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော အန္ဓော အစက္ခုကော. သော ဝတ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ’’.

“In this very way, young man, the brahmin Pokkharasāti of the Opamañña clan, lord of Subhagavana, is blind and without eyes. That he should know or see or realize a state superior to the human state, a distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones—this is not possible.”

၄၆၇. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဏဝ, ယေ တေ ကောသလကာ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာ, သေယျထိဒံ – စင်္ကီ ဗြာဟ္မဏော တာရုက္ခော ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဗြာဟ္မဏော ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော ပိတာ စ တေ တောဒေယျော, ကတမာ နေသံ သေယျော, ယံ ဝါ တေ သမ္မုစ္စာ ဝါစံ ဘာသေယျုံ ယံ ဝါ အသမ္မုစ္စာ’’တိ? ‘‘သမ္မုစ္စာ, ဘော ဂေါတမ’’.

467. “What do you think, young man? Regarding those Kosalan brahmins of great wealth—such as the brahmin Caṅkī, the brahmin Tārukkha, the brahmin Pokkharasāti, the brahmin Jāṇussoṇi, and your father Todeyya—which of these is better: that they speak words that are conventional, or words that are unconventional?” “Conventional words, Venerable Gotama.”

‘‘ကတမာ နေသံ သေယျော, ယံ ဝါ တေ မန္တာ ဝါစံ ဘာသေယျုံ ယံ ဝါ အမန္တာ’’တိ? ‘‘မန္တာ, ဘော ဂေါတမ’’.

“Which of these is better: that they speak words with understanding, or words without understanding?” “With understanding, Venerable Gotama.”

‘‘ကတမာ နေသံ သေယျော, ယံ ဝါ တေ ပဋိသင်္ခါယ ဝါစံ ဘာသေယျုံ ယံ ဝါ အပ္ပဋိသင်္ခါယာ’’တိ? ‘‘ပဋိသင်္ခါယ, ဘော ဂေါတမ’’.

“Which of these is better: that they speak words after consideration, or words without consideration?” “After consideration, Venerable Gotama.”

‘‘ကတမာ နေသံ သေယျော, ယံ ဝါ တေ အတ္ထသံဟိတံ ဝါစံ ဘာသေယျုံ ယံ ဝါ အနတ္ထသံဟိတ’’န္တိ? ‘‘အတ္ထသံဟိတံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“Which of these is better: that they speak words connected with benefit, or words not connected with benefit?” “Words connected with benefit, Venerable Gotama.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဏဝ, ယဒိ ဧဝံ သန္တေ, ဗြာဟ္မဏေန ပေါက္ခရသာတိနာ ဩပမညေန သုဘဂဝနိကေန သမ္မုစ္စာ ဝါစာ ဘာသိတာ အသမ္မုစ္စာ’’တိ ? ‘‘အသမ္မုစ္စာ, ဘော ဂေါတမ’’.

“What do you think, young man? This being the case, was the speech spoken by the brahmin Pokkharasāti of the Opamañña clan, lord of Subhagavana, conventional or unconventional?” “Unconventional, Venerable Gotama.”

‘‘မန္တာ ဝါစာ ဘာသိတာ အမန္တာ ဝါ’’တိ? ‘‘အမန္တာ, ဘော ဂေါတမ’’.

“Was the speech spoken with understanding or without understanding?” “Without understanding, Venerable Gotama.”

‘‘ပဋိသင်္ခါယ ဝါစာ ဘာသိတာ အပ္ပဋိသင်္ခါယာ’’တိ? ‘‘အပ္ပဋိသင်္ခါယ, ဘော ဂေါတမ’’.

“Was the speech spoken after consideration or without consideration?” “Without consideration, Venerable Gotama.”

‘‘အတ္ထသံဟိတာ ဝါစာ ဘာသိတာ အနတ္ထသံဟိတာ’’တိ? ‘‘အနတ္ထသံဟိတာ, ဘော ဂေါတမ’’.

“Was the speech spoken connected with benefit or not connected with benefit?” “Not connected with benefit, Venerable Gotama.”

‘‘ပဉ္စ [Pg.419] ခေါ ဣမေ, မာဏဝ, နီဝရဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ, ဗျာပါဒနီဝရဏံ, ထီနမိဒ္ဓနီဝရဏံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ, ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ – ဣမေ ခေါ, မာဏဝ, ပဉ္စ နီဝရဏာ. ဣမေဟိ ခေါ မာဏဝ, ပဉ္စဟိ နီဝရဏေဟိ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော အာဝုတော နိဝုတော ဩဖုဋော ပရိယောနဒ္ဓေါ. သော ဝတ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

“There are these five hindrances, young man. Which five? The hindrance of sensual desire, the hindrance of ill will, the hindrance of sloth and drowsiness, the hindrance of restlessness and remorse, and the hindrance of doubt. These, young man, are the five hindrances. The brahmin Pokkharasāti of the Upamañña clan, from Subhagavana, is shrouded, obstructed, covered, and enveloped by these five hindrances. That he should know or see or realize a superior human state, a distinction of noble knowledge and vision—this is impossible.”

၄၆၈. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ, မာဏဝ, ကာမဂုဏာ. ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှာ ဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, မာဏဝ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ. ဣမေဟိ ခေါ, မာဏဝ, ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ ဩပမညော သုဘဂဝနိကော ဂထိတော မုစ္ဆိတော အဇ္ဈောပန္နော အနာဒီနဝဒဿာဝီ အနိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတိ. သော ဝတ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ ဉဿတိ ဝါ ဒက္ခတိ ဝါ သစ္ဆိ ဝါ ကရိဿတီတိ – နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ.

468. “There are these five strands of sensual pleasure, young man. Which five? Forms cognizable by the eye that are desirable, lovely, pleasing, of a nature to be cherished, connected with sensual pleasure, and alluring; sounds cognizable by the ear… smells cognizable by the nose… tastes cognizable by the tongue… tangibles cognizable by the body that are desirable, lovely, pleasing, of a nature to be cherished, connected with sensual pleasure, and alluring. These, young man, are the five strands of sensual pleasure. The brahmin Pokkharasāti of the Upamañña clan, from Subhagavana, enjoys these five strands of sensual pleasure, being greedy, infatuated, and immersed in them, not seeing their danger and lacking the wisdom for escape. That he should know or see or realize a superior human state, a distinction of noble knowledge and vision—this is impossible.”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဏဝ, ယံ ဝါ တိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိံ ဇာလေယျ ယံ ဝါ နိဿဋ္ဌတိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ အဂ္ဂိံ ဇာလေယျ, ကတမော နု ခွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စာ’’တိ? ‘‘သစေ တံ, ဘော ဂေါတမ, ဌာနံ နိဿဋ္ဌတိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ အဂ္ဂိံ ဇာလေတုံ, သွာဿ အဂ္ဂိ အစ္စိမာ စေဝ ဝဏ္ဏဝါ စ ပဘဿရော စာ’’တိ. ‘‘အဋ္ဌာနံ ခေါ ဧတံ, မာဏဝ, အနဝကာသော ယံ နိဿဋ္ဌတိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ အဂ္ဂိံ ဇာလေယျ အညတြ ဣဒ္ဓိမတာ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, တိဏကဋ္ဌုပါဒါနံ ပဋိစ္စ အဂ္ဂိ ဇလတိ တထူပမာဟံ, မာဏဝ, ဣမံ ပီတိံ ဝဒါမိ ယာယံ ပီတိ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, နိဿဋ္ဌတိဏကဋ္ဌုပါဒါနော အဂ္ဂိ ဇလတိ တထူပမာဟံ, မာဏဝ, ဣမံ ပီတိံ ဝဒါမိ ယာယံ ပီတိ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ.

“What do you think, young man? If one were to light a fire in dependence on fuel of grass and wood, and another were to light a fire without fuel of grass and wood, which of those fires would have a greater flame, be more splendid, and be more luminous?” “If it were possible, Master Gotama, to light a fire without fuel of grass and wood, that fire would have a greater flame, be more splendid, and be more luminous.” “It is impossible, young man, it is not feasible to light a fire without fuel of grass and wood, except for one with psychic power. Just as, young man, a fire burns in dependence on fuel of grass and wood, so too, I say, is the rapture that arises in dependence on the five strands of sensual pleasure. Just as, young man, a fire burns without fuel of grass and wood, so too, I say, is the rapture that is apart from sensual pleasures and apart from unwholesome states.”

‘‘ကတမာ စ, မာဏဝ, ပီတိ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ? ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, မာဏဝ, ပီတိ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ [Pg.420] ဓမ္မေဟိ. ပုန စပရံ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယမ္ပိ ခေါ, မာဏဝ, ပီတိ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ.

“And what, young man, is the rapture that is apart from sensual pleasures and apart from unwholesome states? Here, young man, a monk, quite secluded from sensual pleasures… enters and abides in the first jhāna. This, young man, is a rapture that is apart from sensual pleasures and apart from unwholesome states. Furthermore, young man, a monk, with the stilling of applied and sustained thought… enters and abides in the second jhāna. This too, young man, is a rapture that is apart from sensual pleasures and apart from unwholesome states.”

၄၆၉. ‘‘ယေ တေ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, ကတမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဓမ္မံ မဟပ္ဖလတရံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယာ’’တိ? ‘‘ယေမေ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, စာဂမေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ ဓမ္မံ မဟပ္ဖလတရံ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယာ’’တိ.

469. “Young man, of those five principles that the brahmins declare for the performance of merit and for the accomplishment of the wholesome, which principle do the brahmins declare to be more fruitful for the performance of merit and for the accomplishment of the wholesome?” “Master Gotama, of those five principles that the brahmins declare for the performance of merit and for the accomplishment of the wholesome, they declare generosity to be the principle that is more fruitful for the performance of merit and for the accomplishment of the wholesome.”

‘‘တံ ကိ မညသိ, မာဏဝ, ဣဓ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ မဟာယညော ပစ္စုပဋ္ဌိတော အဿ. အထ ဒွေ ဗြာဟ္မဏာ အာဂစ္ဆေယျုံ – ‘ဣတ္ထန္နာမဿ ဗြာဟ္မဏဿ မဟာယညံ အနုဘဝိဿာမာ’တိ. တတြေကဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဧဝမဿ – ‘အဟော ဝတ! အဟမေဝ လဘေယျံ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍံ, န အညော ဗြာဟ္မဏော လဘေယျ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’န္တိ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ, မာဏဝ, ဝိဇ္ဇတိ ယံ အညော ဗြာဟ္မဏော လဘေယျ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍံ, န သော ဗြာဟ္မဏော လဘေယျ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍံ. ‘အညော ဗြာဟ္မဏော လဘတိ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍံ, နာဟံ လဘာမိ ဘတ္တဂ္ဂေ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’န္တိ – ဣတိ သော ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော. ဣမဿ ပန, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ ကိံ ဝိပါကံ ပညပေန္တီ’’တိ? ‘‘န ခွေတ္ထ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ဧဝံ ဒါနံ ဒေန္တိ – ‘ဣမိနာ ပရော ကုပိတော ဟောတု အနတ္တမနော’တိ. အထ ခွေတ္ထ ဗြာဟ္မဏာ အနုကမ္ပာဇာတိကံယေဝ ဒါနံ ဒေန္တီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ, ခေါ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာနံ ဣဒံ ဆဋ္ဌံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဟောတိ – ယဒိဒံ အနုကမ္ပာဇာတိက’’န္တိ. ‘‘ဧဝံ သန္တေ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာနံ ဣဒံ ဆဋ္ဌံ ပုညကိရိယဝတ္ထု ဟောတိ – ယဒိဒံ အနုကမ္ပာဇာတိက’’န္တိ.

“What do you think, young man? Suppose a great sacrifice has been prepared for a certain brahmin. Then two brahmins might arrive, thinking, ‘We shall partake of the great sacrifice of the brahmin so-and-so.’ It might occur to one of those brahmins: ‘Oh, may I alone receive the best seat, the best water, and the best portion of food in the dining hall! May no other brahmin receive the best seat, the best water, and the best portion of food!’ Now, it is possible, young man, that another brahmin might receive the best seat, the best water, and the best portion of food in the dining hall, and that first brahmin might not. Thinking, ‘Another brahmin receives the best seat, the best water, and the best portion of food in the dining hall, but I do not!’ he becomes angry and displeased. Now, young man, what result do the brahmins declare for this?” “Indeed, Master Gotama, brahmins do not give gifts in such a way, thinking, ‘By this, may another become angry and displeased!’ Rather, brahmins give gifts that are solely of a compassionate nature.” “In that case, young man, this becomes a sixth basis for meritorious action for the brahmins, that is, the compassionate nature of the act.” “In that case, Master Gotama, this becomes a sixth basis for meritorious action for the brahmins, that is, the compassionate nature of the act.”

‘‘ယေ တေ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, ဣမေ တွံ ပဉ္စ ဓမ္မေ ကတ္ထ ဗဟုလံ သမနုပဿသိ – ဂဟဋ္ဌေသု ဝါ ပဗ္ဗဇိတေသု ဝါ’’တိ? ‘‘ယေမေ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, ဣမာဟံ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပဗ္ဗဇိတေသု [Pg.421] ဗဟုလံ သမနုပဿာမိ အပ္ပံ ဂဟဋ္ဌေသု. ဂဟဋ္ဌော ဟိ, ဘော ဂေါတမ, မဟဋ္ဌော မဟာကိစ္စော မဟာဓိကရဏော မဟာသမာရမ္ဘော, န သတတံ သမိတံ သစ္စဝါဒီ ဟောတိ; ပဗ္ဗဇိတော ခေါ ပန, ဘော ဂေါတမ, အပ္ပဋ္ဌော အပ္ပကိစ္စော အပ္ပာဓိကရဏော အပ္ပသမာရမ္ဘော, သတတံ သမိတံ သစ္စဝါဒီ ဟောတိ. ဂဟဋ္ဌော ဟိ, ဘော ဂေါတမ, မဟဋ္ဌော မဟာကိစ္စော မဟာဓိကရဏော မဟာသမာရမ္ဘော န သတတံ သမိတံ တပဿီ ဟောတိ… ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ… သဇ္ဈာယဗဟုလော ဟောတိ… စာဂဗဟုလော ဟောတိ; ပဗ္ဗဇိတော ခေါ ပန, ဘော ဂေါတမ, အပ္ပဋ္ဌော အပ္ပကိစ္စော အပ္ပာဓိကရဏော အပ္ပသမာရမ္ဘော သတတံ သမိတံ တပဿီ ဟောတိ… ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ… သဇ္ဈာယဗဟုလော ဟောတိ… စာဂဗဟုလော ဟောတိ. ယေမေ, ဘော ဂေါတမ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, ဣမာဟံ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပဗ္ဗဇိတေသု ဗဟုလံ သမနုပဿာမိ အပ္ပံ ဂဟဋ္ဌေသူ’’တိ.

“Young man, those five things that the brahmins prescribe for the doing of merit and the accomplishment of the wholesome—where do you mostly see these five things: among householders or among renunciants?” “Master Gotama, those five things that the brahmins prescribe for the doing of merit and the accomplishment of the wholesome—I mostly see these five things among renunciants, and seldom among householders. For a householder, Master Gotama, has much business, many duties, many responsibilities, and much involvement; he is not one who constantly and continually speaks the truth. But a renunciant, Master Gotama, has little business, few duties, few responsibilities, and little involvement; he is one who constantly and continually speaks the truth. A householder, Master Gotama, has much business, many duties, many responsibilities, and much involvement; he is not one who constantly and continually practices austerity… observes celibacy… engages much in recitation… engages much in generosity. But a renunciant, Master Gotama, has little business, few duties, few responsibilities, and little involvement; he is one who constantly and continually practices austerity… observes celibacy… engages much in recitation… engages much in generosity. Master Gotama, those five things that the brahmins prescribe for the doing of merit and the accomplishment of the wholesome—I mostly see these five things among renunciants, and seldom among householders.”

‘‘ယေ တေ, မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ စိတ္တဿာဟံ ဧတေ ပရိက္ခာရေ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ စိတ္တံ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ တဿ ဘာဝနာယ. ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု သစ္စဝါဒီ ဟောတိ. သော ‘သစ္စဝါဒီမှီ’တိ လဘတိ အတ္ထဝေဒံ, လဘတိ ဓမ္မဝေဒံ, လဘတိ ဓမ္မူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ. ယံ တံ ကုသလူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ, စိတ္တဿာဟံ ဧတံ ပရိက္ခာရံ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ စိတ္တံ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ တဿ ဘာဝနာယ. ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု တပဿီ ဟောတိ…ပေ… ဗြဟ္မစာရီ ဟောတိ…ပေ… သဇ္ဈာယဗဟုလော ဟောတိ…ပေ… စာဂဗဟုလော ဟောတိ. သော ‘စာဂဗဟုလောမှီ’တိ လဘတိ အတ္ထဝေဒံ, လဘတိ ဓမ္မဝေဒံ, လဘတိ ဓမ္မူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ. ယံ တံ ကုသလူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇံ, စိတ္တဿာဟံ ဧတံ ပရိက္ခာရံ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ စိတ္တံ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ တဿ ဘာဝနာယ. ယေ တေ မာဏဝ, ဗြာဟ္မဏာ, ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ, စိတ္တဿာဟံ ဧတေ ပရိက္ခာရေ ဝဒါမိ – ယဒိဒံ စိတ္တံ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ တဿ ဘာဝနာယာ’’တိ.

“Young man, those five things that the brahmins prescribe for the doing of merit and the accomplishment of the wholesome, I declare these to be requisites of the mind—that is, for the development of a mind that is without enmity and without affliction. Here, young man, a bhikkhu is a speaker of truth. Thinking, ‘I am a speaker of truth,’ he obtains the experience of the goal, he obtains the experience of the Dhamma, and he obtains joy connected with the Dhamma. Whatever joy is connected with the wholesome, I declare this to be a requisite of the mind—that is, for the development of a mind that is without enmity and without affliction. Here, young man, a bhikkhu is one who practices austerity… is one who observes celibacy… is one who engages much in recitation… is one who engages much in generosity. Thinking, ‘I am one who engages much in generosity,’ he obtains the experience of the goal, he obtains the experience of the Dhamma, and he obtains joy connected with the Dhamma. Whatever joy is connected with the wholesome, I declare this to be a requisite of the mind—that is, for the development of a mind that is without enmity and without affliction. Young man, those five things that the brahmins prescribe for the doing of merit and the accomplishment of the wholesome, I declare these to be requisites of the mind—that is, for the development of a mind that is without enmity and without affliction.”

၄၇၀. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သုတံ မေတံ, ဘော ဂေါတမ – ‘သမဏော ဂေါတမော ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဇာနာတီ’’’တိ.

470. When this was said, the young man Subha, son of Todeyya, said this to the Blessed One: “I have heard this, Master Gotama: ‘The ascetic Gotama knows the path to companionship with Brahmā.’”

‘‘တံ ကိံ မညသိ, မာဏဝ, အာသန္နေ ဣတော နဠကာရဂါမော, န ယိတော ဒူရေ နဠကာရဂါမော’’တိ?

“What do you think, young man? Is the reed-workers’ village near here? Is the reed-workers’ village not far from here?”

‘‘ဧဝံ, ဘော, အာသန္နေ ဣတော နဠကာရဂါမော[Pg.422], န ယိတော ဒူရေ နဠကာရဂါမော’’တိ.

“So it is, Master. The reed-workers’ village is near here; it is not far from here.”

‘‘တံ, ကိံ မညသိ မာဏဝ, ဣဓဿ ပုရိသော နဠကာရဂါမေ ဇာတဝဒ္ဓေါ ; တမေနံ နဠကာရဂါမတော တာဝဒေဝ အဝသဋံ နဠကာရဂါမဿ မဂ္ဂံ ပုစ္ဆေယျုံ; သိယာ နု ခေါ, မာဏဝ, တဿ ပုရိသဿ နဠကာရဂါမေ ဇာတဝဒ္ဓဿ နဠကာရဂါမဿ မဂ္ဂံ ပုဋ္ဌဿ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝါ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ ဝါ’’တိ?

“What do you think, young man? Suppose there were a man born and raised in the reed-workers’ village. And suppose someone were to ask him, just as he had left the village, for the path to the reed-workers’ village. Would there be, young man, any slowness or hesitation on the part of that man, born and raised in the reed-workers’ village, when asked for the path to the reed-workers’ village?”

‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ’’.

“Certainly not, Master Gotama.”

‘‘တံ ကိဿ ဟေတု’’?

“For what reason?”

‘‘အမု ဟိ, ဘော ဂေါတမ, ပုရိသော နဠကာရဂါမေ ဇာတဝဒ္ဓေါ. တဿ သဗ္ဗာနေဝ နဠကာရဂါမဿ မဂ္ဂါနိ သုဝိဒိတာနီ’’တိ. ‘‘သိယာ နု ခေါ, မာဏဝ, တဿ ပုရိသဿ နဠကာရဂါမေ ဇာတဝဒ္ဓဿ နဠကာရဂါမဿ မဂ္ဂံ ပုဋ္ဌဿ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝါ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ ဝါတိ, န တွေဝ တထာဂတဿ ဗြဟ္မလောကံ ဝါ ဗြဟ္မလောကဂါမိနိံ ဝါ ပဋိပဒံ ပုဋ္ဌဿ ဒန္ဓာယိတတ္တံ ဝါ ဝိတ္ထာယိတတ္တံ ဝါ. ဗြဟ္မာနဉ္စာဟံ, မာဏဝ, ပဇာနာမိ ဗြဟ္မလောကဉ္စ ဗြဟ္မလောကဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ; ယထာပဋိပန္နော စ ဗြဟ္မလောကံ ဥပပန္နော တဉ္စ ပဇာနာမီ’’တိ.

“Because, Master Gotama, that man was born and raised in the reed-workers’ village. All the paths to the reed-workers’ village are well-known to him.” “Young man, there might be some slowness or hesitation for that man born and raised in the reed-workers’ village when asked for the path to the reed-workers’ village. But for the Tathāgata, when asked about the Brahmā world or the practice leading to the Brahmā world, there would certainly be no slowness or hesitation. For I, young man, directly know Brahmā, and the Brahmā world, and the practice leading to the Brahmā world. And I directly know how one who has practiced accordingly is reborn in the Brahmā world.”

‘‘သုတံ မေတံ, ဘော ဂေါတမ – ‘သမဏော ဂေါတမော ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေတီ’တိ. သာဓု မေ ဘဝံ ဂေါတမော ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂံ ဒေသေတူ’’တိ.

“I have heard this, Master Gotama: ‘The ascetic Gotama teaches the path to companionship with Brahmā.’ It would be good if Master Gotama would teach me the path to companionship with Brahmā.”

‘‘တေန ဟိ, မာဏဝ, သုဏာဟိ, သာဓုကံ မနသိ ကရောဟိ, ဘာသိဿာမီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –

“Well then, young man, listen and apply your mind well. I will speak.” “Yes, Master,” the young man Subha, son of Todeyya, replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

၄၇၁. ‘‘ကတမော စ, မာဏဝ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ? ဣဓ, မာဏဝ, ဘိက္ခု မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ဘာဝိတာယ ခေါ, မာဏဝ, မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စာတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ…ပေ… ဧဝံ ဘာဝိတာယ ခေါ, မာဏဝ, မေတ္တာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ. အယမ္ပိ ခေါ, မာဏဝ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ. ‘‘ပုန [Pg.423] စပရံ, မာဏဝ, ဘိက္ခု ကရုဏာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… မုဒိတာသဟဂတေန စေတသာ…ပေ… ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ, တထာ တတိယံ, တထာ စတုတ္ထံ; ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ ဥပေက္ခာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာဗဇ္ဈေန ဖရိတွာ ဝိဟရတိ. ဧဝံ ဘာဝိတာယ ခေါ, မာဏဝ, ဥပေက္ခာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ. သေယျထာပိ, မာဏဝ, ဗလဝါ သင်္ခဓမော အပ္ပကသိရေနေဝ စာတုဒ္ဒိသာ ဝိညာပေယျ; ဧဝမေဝ ခေါ, မာဏဝ…ပေ… ဧဝံ ဘာဝိတာယ ခေါ, မာဏဝ, ဥပေက္ခာယ စေတောဝိမုတ္တိယာ ယံ ပမာဏကတံ ကမ္မံ န တံ တတြာဝသိဿတိ, န တံ တတြာဝတိဋ္ဌတိ. အယမ္ပိ ခေါ, မာဏဝ, ဗြဟ္မာနံ သဟဗျတာယ မဂ္ဂေါ’’တိ.

471. “And what, young man, is the path to companionship with Brahmā? Here, young man, a bhikkhu dwells pervading one direction with a mind imbued with loving-kindness, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth; so above, below, around, everywhere, and in all circumstances, he dwells pervading the entire world with a mind imbued with loving-kindness—vast, exalted, immeasurable, without hostility, without ill will. When, young man, the liberation of mind by loving-kindness is thus developed, any limited sense-sphere action does not remain there, does not persist there. Just as, young man, a strong conch-blower can easily make himself heard in the four directions; so too, young man… when the liberation of mind by loving-kindness is thus developed, any limited sense-sphere action does not remain there, does not persist there. This too, young man, is the path to companionship with Brahmā. Furthermore, young man, a bhikkhu dwells pervading one direction with a mind imbued with compassion… with a mind imbued with appreciative joy… with a mind imbued with equanimity, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth; so above, below, around, everywhere, and in all circumstances, he dwells pervading the entire world with a mind imbued with equanimity—vast, exalted, immeasurable, without hostility, without ill will. When, young man, the liberation of mind by equanimity is thus developed, any limited sense-sphere action does not remain there, does not persist there. Just as, young man, a strong conch-blower can easily make himself heard in the four directions; so too, young man… when the liberation of mind by equanimity is thus developed, any limited sense-sphere action does not remain there, does not persist there. This too, young man, is the path to companionship with Brahmā.”

၄၇၂. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ. ဟန္ဒ, စ ဒါနိ မယံ, ဘော ဂေါတမ, ဂစ္ဆာမ; ဗဟုကိစ္စာ မယံ ဗဟုကရဏီယာ’’တိ. ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, မာဏဝ, ကာလံ မညသီ’’တိ. အထ ခေါ သုဘော မာဏဝေါ တောဒေယျပုတ္တော ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ.

472. When this was said, the young man Subha, Todeyya’s son, said to the Blessed One: “Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama! Just as one might set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or show the way to one who was lost, or hold up an oil lamp in the dark so that those with eyes could see forms—in the same way the Dhamma has been made clear in many ways by Master Gotama. I go to Master Gotama for refuge, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May Master Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward, for as long as life lasts. And now, Master Gotama, we must go. We have much to do, many duties to attend to.” “You may go, young man, when you think it is time.” Then the young man Subha, Todeyya’s son, having delighted and rejoiced in the Blessed One’s words, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping his right side toward him, and departed.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော သဗ္ဗသေတေန ဝဠဝါဘိရထေန သာဝတ္ထိယာ နိယျာတိ ဒိဝါ ဒိဝဿ. အဒ္ဒသာ ခေါ ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော သုဘံ မာဏဝံ တောဒေယျပုတ္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ. ဒိသွာန သုဘံ မာဏဝံ တောဒေယျပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟန္ဒ, ကုတော နု ဘဝံ ဘာရဒွါဇော အာဂစ္ဆတိ ဒိဝါ ဒိဝဿာ’’တိ? ‘‘ဣတော ဟိ ခေါ အဟံ, ဘော[Pg.424], အာဂစ္ဆာမိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သန္တိကာ’’တိ. ‘‘တံ ကိံ မညသိ, ဘဝံ ဘာရဒွါဇော, သမဏဿ ဂေါတမဿ ပညာဝေယျတ္တိယံ ပဏ္ဍိတော မညေတိ’’? ‘‘ကော စာဟံ, ဘော, ကော စ သမဏဿ ဂေါတမဿ ပညာဝေယျတ္တိယံ ဇာနိဿာမိ? သောပိ နူနဿ တာဒိသောဝ ယော သမဏဿ ဂေါတမဿ ပညာဝေယျတ္တိယံ ဇာနေယျာ’’တိ. ‘‘ဥဠာရာယ ခလု, ဘဝံ ဘာရဒွါဇော, သမဏံ ဂေါတမံ ပသံသာယ ပသံသတီ’’တိ. ‘‘ကော စာဟံ, ဘော, ကော စ သမဏံ ဂေါတမံ ပသံသိဿာမိ? ပသတ္ထပသတ္ထောဝ သော ဘဝံ ဂေါတမော သေဋ္ဌော ဒေဝမနုဿာနံ. ယေ စိမေ, ဘော, ဗြာဟ္မဏာ ပဉ္စ ဓမ္မေ ပညပေန္တိ ပုညဿ ကိရိယာယ ကုသလဿ အာရာဓနာယ; စိတ္တဿေတေ သမဏော ဂေါတမော ပရိက္ခာရေ ဝဒေတိ – ယဒိဒံ စိတ္တံ အဝေရံ အဗျာဗဇ္ဈံ တဿ ဘာဝနာယာ’’တိ.

At that time, the brahmin Jāṇussoṇi was leaving Sāvatthī in the middle of the day in an all-white chariot drawn by mares. The brahmin Jāṇussoṇi saw the young man Subha, son of Todeyya, coming from a distance. Having seen him, he said to the young man Subha, son of Todeyya: “Well now, where is Master Bhāradvāja coming from in the middle of the day?” “Sir, I am coming from the presence of the ascetic Gotama.” “What do you think of this, Master Bhāradvāja? Do you consider the ascetic Gotama a wise man, on account of his penetrating wisdom?” “Who am I, sir, to know the penetrating wisdom of the ascetic Gotama? Surely, only one like him could know the penetrating wisdom of the ascetic Gotama.” “Indeed, Master Bhāradvāja, you praise the ascetic Gotama with exceedingly high praise.” “Who am I, sir, to praise the ascetic Gotama? That Master Gotama is praised by the praiseworthy, the best of gods and humans. Sir, those brahmins who prescribe five things for the performance of merit and the attainment of the wholesome—the ascetic Gotama declares these to be the equipment of the mind, that is, for the development of a mind free from enmity and ill will.”

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဇာဏုဿောဏိ ဗြာဟ္မဏော သဗ္ဗသေတာ ဝဠဝါဘိရထာ ဩရောဟိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘လာဘာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ, သုလဒ္ဓလာဘာ ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ ယဿ ဝိဇိတေ တထာဂတော ဝိဟရတိ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ.

When this was said, the brahmin Jāṇussoṇi descended from his all-white chariot drawn by mares, arranged his upper robe over one shoulder, raised his joined palms towards the Blessed One, and uttered this inspired utterance: “It is a gain for King Pasenadi of Kosala, a great gain for King Pasenadi of Kosala, that in his realm the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, dwells.”

သုဘသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ နဝမံ.

The Subha Sutta, the ninth, is concluded.

၁၀. သင်္ဂါရဝသုတ္တံ

10. The Saṅgārava Sutta

၄၇၃. ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ကောသလေသု စာရိကံ စရတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ. တေန ခေါ ပန သမယေန ဓနဉ္ဇာနီ နာမ ဗြာဟ္မဏီ စဉ္စလိကပ္ပေ ပဋိဝသတိ အဘိပ္ပသန္နာ ဗုဒ္ဓေ စ ဓမ္မေ စ သံဃေ စ. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ ဥပက္ခလိတွာ တိက္ခတ္တုံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ.

473. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was wandering in the Kosala country with a large Saṅgha of bhikkhus. At that time, a brahmin woman named Dhanañjānī was living in Cañcalikappa, deeply devoted to the Buddha, the Dhamma, and the Saṅgha. Then, having stumbled, the brahmin woman Dhanañjānī uttered this inspired utterance three times: “Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One! Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One! Homage to that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One!”

တေန ခေါ ပန သမယေန သင်္ဂါရဝေါ နာမ မာဏဝေါ စဉ္စလိကပ္ပေ ပဋိဝသတိ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ[Pg.425], ပဒကော, ဝေယျာကရဏော, လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော. အဿောသိ ခေါ သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ ဓနဉ္ဇာနိယာ ဗြာဟ္မဏိယာ ဧဝံ ဝါစံ ဘာသမာနာယ. သုတွာ ဓနဉ္ဇာနိံ ဗြာဟ္မဏိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဝဘူတာဝ အယံ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ, ပရဘူတာဝ အယံ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ, ဝိဇ္ဇမာနာနံ (တေဝိဇ္ဇာနံ) ဗြာဟ္မဏာနံ, အထ စ ပန တဿ မုဏ္ဍကဿ သမဏကဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသိဿတီ’’တိ. ‘‘န ဟိ ပန တွံ, တာတ ဘဒြမုခ, တဿ ဘဂဝတော သီလပညာဏံ ဇာနာသိ. သစေ တွံ, တာတ ဘဒြမုခ, တဿ ဘဂဝတော သီလပညာဏံ ဇာနေယျာသိ, န တွံ, တာတ ဘဒြမုခ, တံ ဘဂဝန္တံ အက္ကောသိတဗ္ဗံ ပရိဘာသိတဗ္ဗံ မညေယျာသီ’’တိ. ‘‘တေန ဟိ, ဘောတိ, ယဒါ သမဏော ဂေါတမော စဉ္စလိကပ္ပံ အနုပ္ပတ္တော ဟောတိ အထ မေ အာရောစေယျာသီ’’တိ. ‘‘ဧဝံ, ဘဒြမုခါ’’တိ ခေါ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ သင်္ဂါရဝဿ မာဏဝဿ ပစ္စဿောသိ.

At that time, a young brahmin named Saṅgārava was residing in Cañcalikappa. He was a master of the three Vedas, complete with the glossaries, poetics, and phonetics, with the legends as the fifth; he was a master of the verses, a grammarian, and he was fully skilled in worldly philosophy and the marks of a great man. The young brahmin Saṅgārava heard the brahmin woman Dhanañjānī speaking these words. Having heard her, he said this to the brahmin woman Dhanañjānī: “This Dhanañjānī is indeed inauspicious, this Dhanañjānī is indeed ruined! While there are brahmins who possess the threefold knowledge, yet she praises that shaven-headed, contemptible ascetic!” “But, dear one of pleasant face, you do not know the virtue and wisdom of the Blessed One. If you, dear one of pleasant face, knew the virtue and wisdom of the Blessed One, you would not think that Blessed One should be reviled or disparaged.” “Then, madam, when the ascetic Gotama comes to Cañcalikappa, you must inform me.” “Yes, pleasant-faced one,” the brahmin woman Dhanañjānī replied to the young brahmin Saṅgārava.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ကောသလေသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန စဉ္စလိကပ္ပံ တဒဝသရိ. တတြ သုဒံ ဘဂဝါ စဉ္စလိကပ္ပေ ဝိဟရတိ တောဒေယျာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အမ္ဗဝနေ. အဿောသိ ခေါ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ စဉ္စလိကပ္ပံ အနုပ္ပတ္တော, စဉ္စလိကပ္ပေ ဝိဟရတိ တောဒေယျာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အမ္ဗဝနေ’’တိ. အထ ခေါ ဓနဉ္ဇာနီ ဗြာဟ္မဏီ ယေန သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ သင်္ဂါရဝံ မာဏဝံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အယံ, တာတ ဘဒြမုခ, သော ဘဂဝါ စဉ္စလိကပ္ပံ အနုပ္ပတ္တော, စဉ္စလိကပ္ပေ ဝိဟရတိ တောဒေယျာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အမ္ဗဝနေ. ယဿဒါနိ, တာတ ဘဒြမုခ, ကာလံ မညသီ’’တိ.

Then the Blessed One, while wandering by stages in the Kosala country, arrived at Cañcalikappa. There the Blessed One stayed in Cañcalikappa, in the mango grove of the Todeyya brahmins. Dhanañjānī the brahmin woman heard: “The Blessed One, it seems, has arrived at Cañcalikappa and is staying in the mango grove of the Todeyya brahmins.” Then Dhanañjānī the brahmin woman approached the young man Saṅgārava; having approached, she said this to the young man Saṅgārava: “This Blessed One, dear one of pleasant face, has arrived at Cañcalikappa and is staying in the mango grove of the Todeyya brahmins. Now, dear one of pleasant face, is the time for whatever you think fit.”

၄၇၄. ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ ဓနဉ္ဇာနိယာ ဗြာဟ္မဏိယာ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ. ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သန္တိ ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ. တတြ, ဘော ဂေါတမ, ယေ [Pg.426] တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ, တေသံ ဘဝံ ဂေါတမော ကတမော’’တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာနံ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တာနမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဝေမတ္တံ ဝဒါမိ. သန္တိ, ဘာရဒွါဇ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အနုဿဝိကာ. တေ အနုဿဝေန ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ; သေယျထာပိ ဗြာဟ္မဏာ တေဝိဇ္ဇာ. သန္တိ ပန, ဘာရဒွါဇ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ; သေယျထာပိ တက္ကီ ဝီမံသီ. သန္တိ, ဘာရဒွါဇ, ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံယေဝ ဓမ္မံ အဘိညာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ. တတြ, ဘာရဒွါဇ, ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံယေဝ ဓမ္မံ အဘိညာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ, တေသာဟမသ္မိ. တဒမိနာပေတံ, ဘာရဒွါဇ, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ, ယထာ ယေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံယေဝ ဓမ္မံ အဘိညာယ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိညာဝေါသာနပါရမိပ္ပတ္တာ, အာဒိဗြဟ္မစရိယံ ပဋိဇာနန္တိ, တေသာဟမသ္မိ.

474. “Yes, madam,” replied the young brahmin Saṅgārava to the brahmin woman Dhanañjānī, and then he approached the Blessed One. Having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. When the courteous and memorable conversation was concluded, he sat down to one side. Sitting to one side, the young brahmin Saṅgārava said this to the Blessed One: “Master Gotama, there are some ascetics and brahmins who, having realized with higher knowledge in this very life, claim to have reached the final consummation and to profess the fundamental holy life. Among those ascetics and brahmins who, having realized with higher knowledge in this very life, claim to have reached the final consummation and to profess the fundamental holy life, of which kind are you, Master Gotama?” “Bhāradvāja, among those who, having realized with higher knowledge in this very life, claim to have reached the final consummation and to profess the fundamental holy life, I declare there is a difference. There are, Bhāradvāja, some ascetics and brahmins who are traditionalists. They claim to have reached the final consummation and to profess the fundamental holy life based on tradition—such as the brahmins versed in the three Vedas. Then there are, Bhāradvāja, some ascetics and brahmins who do so based on mere faith—such as the reasoners and investigators. And there are, Bhāradvāja, some ascetics and brahmins who, regarding teachings not heard before, have directly known the Dhamma by themselves and, having realized with higher knowledge in this very life, claim to have reached the final consummation and to profess the fundamental holy life. Among those ascetics and brahmins who, regarding teachings not heard before, have directly known the Dhamma by themselves and, having realized with higher knowledge in this very life, claim to have reached the final consummation and to profess the fundamental holy life, I am one. By this line of reasoning, Bhāradvāja, it should be understood how, among those ascetics and brahmins who, regarding teachings not heard before, have directly known the Dhamma by themselves and, having realized with higher knowledge in this very life, claim to have reached the final consummation and to profess the fundamental holy life, I am one.”

၄၇၅. ‘‘ဣဓ မေ, ဘာရဒွါဇ, ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘သမ္ဗာဓော ဃရာဝါသော ရဇာပထော, အဗ္ဘောကာသော ပဗ္ဗဇ္ဇာ. နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ သင်္ခလိခိတံ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတုံ. ယံနူနာဟံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, အပရေန သမယေန ဒဟရောဝ သမာနော သုသုကာဠကေသော ဘဒြေန ယောဗ္ဗနေန သမန္နာဂတော ပဌမေန ဝယသာ အကာမကာနံ မာတာပိတူနံ အဿုမုခါနံ ရုဒန္တာနံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိံ. သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘာရဒွါဇ, အာဠာရော ကာလာမော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ. တာဒိသော အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ [Pg.427] အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ‘ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ, ထေရဝါဒဉ္စ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ စ ပဋိဇာနာမိ, အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ; အဒ္ဓါ အာဠာရော ကာလာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရတီ’တိ.

475. Bhāradvāja, before my enlightenment, while I was still an unenlightened Bodhisatta, this thought occurred to me: ‘The household life is confining, a path of dust; the going forth is the open air. It is not easy for one living in a house to lead the holy life that is utterly complete, utterly pure, and polished like a conch shell. What if I were to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?’ So, Bhāradvāja, on a later occasion, while still a youth, a black-haired young man endowed with the blessing of youth, in the prime of life—though my parents were unwilling and wept with tear-stained faces—I shaved off my hair and beard, put on the ochre robes, and went forth from the household life into homelessness. Having thus gone forth, seeking what is wholesome, searching for the supreme, unsurpassed state of peace, I approached Āḷāra Kālāma. Having approached him, I said to Āḷāra Kālāma: ‘Friend Kālāma, I wish to lead the holy life in this Dhamma and Vinaya.’ When this was said, Bhāradvāja, Āḷāra Kālāma said this to me: ‘May the venerable one dwell. This Dhamma is such that an intelligent person could, in no long time, realize for himself with higher knowledge his own teacher’s doctrine, and having attained it, dwell therein.’ So, Bhāradvāja, in no long time, very quickly, I learned that Dhamma. And so, Bhāradvāja, with just that much, by mere lip-recital and verbal repetition, I could speak the ‘word of knowledge’ and the ‘word of the elders,’ and I could profess, ‘I know, I see’—both I and others. Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘Āḷāra Kālāma does not declare this Dhamma merely from faith, saying, “Having realized it for myself with higher knowledge and having attained it, I dwell therein.” Surely, Āḷāra Kālāma dwells knowing and seeing this Dhamma.’

‘‘အထ ခွာဟံ, ဘာရဒွါဇ, ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘာရဒွါဇ, အာဠာရော ကာလာမော အာကိဉ္စညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ သဒ္ဓါ, မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ; န ခေါ အာဠာရဿေဝ ကာလာမဿ အတ္ထိ ဝီရိယံ…ပေ… သတိ… သမာဓိ… ပညာ, မယှံပတ္ထိ ပညာ. ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ အာဠာရော ကာလာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေတိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. အထ ခွာဟံ, ဘာရဒွါဇ, ယေန အာဠာရော ကာလာမော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ အာဠာရံ ကာလာမံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော ကာလာမ, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော, အာဝုသော, သုလဒ္ဓံ နော, အာဝုသော, ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ; ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ တမဟံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေမိ. ဣတိ ယာဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ, ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တမဟံ ဓမ္မံ ဇာနာမိ[Pg.428]. ဣတိ ယာဒိသော အဟံ တာဒိသော တုဝံ, ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော အဟံ. ဧဟိ ဒါနိ, အာဝုသော, ဥဘောဝ သန္တာ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာမာ’တိ. ဣတိ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, အာဠာရော ကာလာမော အာစရိယော မေ သမာနော အတ္တနော အန္တေဝါသိံ မံ သမာနံ အတ္တနာ သမသမံ ဌပေသိ, ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ အာကိဉ္စညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

Then, Bhāradvāja, I approached Āḷāra Kālāma. Having approached him, I said to Āḷāra Kālāma: ‘Friend Kālāma, to what extent do you declare this Dhamma, having realized it for yourself with higher knowledge and having attained it?’ When this was said, Bhāradvāja, Āḷāra Kālāma declared the sphere of nothingness. Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘It is not only Āḷāra Kālāma who has faith; I too have faith. It is not only Āḷāra Kālāma who has energy… mindfulness… concentration… wisdom; I too have wisdom. What if I were to strive for the realization of that Dhamma which Āḷāra Kālāma declares he has realized for himself with higher knowledge and has attained?’ So, Bhāradvāja, in no long time, very quickly, I realized that Dhamma for myself with higher knowledge, and having attained it, I dwelt therein. Then, Bhāradvāja, I approached Āḷāra Kālāma. Having approached him, I said to Āḷāra Kālāma: ‘Friend Kālāma, is it to this extent that you declare this Dhamma, having realized it for yourself with higher knowledge and having attained it?’ ‘Friend, it is to this extent that I declare this Dhamma, having realized it for myself with higher knowledge and having attained it.’ ‘Friend, I too, to this extent, have realized this Dhamma for myself with higher knowledge, and having attained it, I dwell therein.’ ‘It is a gain for us, friend, it is well-gained by us, that we see such a venerable one as a fellow practitioner of the holy life. Thus, the Dhamma that I declare, having realized it for myself with higher knowledge and having attained it, that Dhamma you dwell in, having realized it for yourself with higher knowledge and having attained it. The Dhamma that you dwell in, having realized it for yourself with higher knowledge and having attained it, that Dhamma I declare, having realized it for myself with higher knowledge and having attained it. Thus, the Dhamma that I know, that Dhamma you know; the Dhamma that you know, that Dhamma I know. Thus, as I am, so are you; as you are, so am I. Come now, friend, let us both together lead this group.’ Thus, Bhāradvāja, Āḷāra Kālāma, being my teacher, placed me, his pupil, on the very same level as himself and honored me with great honor. Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘This Dhamma does not conduce to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to higher knowledge, to enlightenment, nor to Nibbāna, but only to rebirth in the sphere of nothingness.’ So, Bhāradvāja, finding that Dhamma insufficient, I became disenchanted with that Dhamma and departed.

၄၇၆. ‘‘သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဣစ္ဆာမဟံ, အာဝုသော, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတု’န္တိ. ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘာရဒွါဇ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဝိဟရတာယသ္မာ. တာဒိသော အယံ ဓမ္မော ယတ္ထ ဝိညူ ပုရိသော နစိရဿေဝ သကံ အာစရိယကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိံ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တာဝတကေနေဝ ဩဋ္ဌပဟတမတ္တေန လပိတလာပနမတ္တေန ‘ဉာဏဝါဒဉ္စ ဝဒါမိ, ထေရဝါဒဉ္စ ဇာနာမိ, ပဿာမီ’တိ စ ပဋိဇာနာမိ, အဟဉ္စေဝ အညေ စ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကေန သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသိ; အဒ္ဓါ ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟာသီ’တိ. အထ ခွာဟံ, ဘာရဒွါဇ, ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ကိတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသီ’တိ? ဧဝံ ဝုတ္တေ, ဘာရဒွါဇ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော နေဝသညာနာသညာယတနံ ပဝေဒေသိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ သဒ္ဓါ, မယှံပတ္ထိ သဒ္ဓါ; န ခေါ ရာမဿေဝ အဟောသိ ဝီရိယံ…ပေ… သတိ… သမာဓိ… ပညာ, မယှံပတ္ထိ ပညာ. ယံနူနာဟံ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ [Pg.429] ဝိဟရာမီတိ ပဝေဒေသိ တဿ ဓမ္မဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ပဒဟေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, နစိရဿေဝ ခိပ္ပမေဝ တံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

476. Indeed, Bhāradvāja, seeking what is wholesome, searching for the unsurpassed, supreme state of peace, I approached Udaka Rāmaputta. Having approached, I said this to Udaka Rāmaputta: ‘Friend, I wish to lead the holy life in this Dhamma and Vinaya.’ When this was said, Bhāradvāja, Udaka Rāmaputta said this to me: ‘May the venerable one dwell. This Dhamma is such that a wise person, before long, having realized for himself with higher knowledge his own teacher's doctrine, might attain it and dwell therein.’ Indeed, Bhāradvāja, not long after, very quickly, I mastered that Dhamma. Indeed, Bhāradvāja, with just that much, by mere lip-service, by mere recitation, I spoke the claim of knowledge and the doctrine of the elders, and I professed, 'I know, I see'—both I and others. Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘Surely Rāma did not declare this Dhamma, saying, "I dwell having realized it for myself with higher knowledge and attained it," based on mere faith alone; certainly, Rāma dwelt knowing and seeing this Dhamma.’ Then, Bhāradvāja, I approached Udaka Rāmaputta. Having approached, I said this to Udaka Rāmaputta: ‘Friend, to what extent did Rāma declare this Dhamma, having realized it for himself with higher knowledge and attained it?’ When this was said, Bhāradvāja, Udaka Rāmaputta declared the sphere of neither-perception-nor-non-perception. Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘It was not only Rāma who had faith; I too have faith. It was not only Rāma who had energy… mindfulness… concentration… wisdom; I too have wisdom. What if I were to strive for the realization of that Dhamma which Rāma declared he had realized for himself with higher knowledge and attained it?’ Indeed, Bhāradvāja, not long after, very quickly, having realized that Dhamma for myself with higher knowledge, I attained it and dwelt therein.

‘‘အထ ခွာဟံ, ဘာရဒွါဇ, ယေန ဥဒကော ရာမပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိံ; ဥပသင်္ကမိတွာ ဥဒကံ ရာမပုတ္တံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ဧတ္တာဝတာ နော, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ? ‘ဧတ္တာဝတာ ခေါ, အာဝုသော, ရာမော ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသီ’တိ. ‘အဟမ္ပိ ခေါ, အာဝုသော, ဧတ္တာဝတာ ဣမံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမီ’တိ. ‘လာဘာ နော, အာဝုသော, သုလဒ္ဓံ နော, အာဝုသော, ယေ မယံ အာယသ္မန္တံ တာဒိသံ သဗြဟ္မစာရိံ ပဿာမ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ တံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ; ယံ တွံ ဓမ္မံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရသိ တံ ဓမ္မံ ရာမော သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ပဝေဒေသိ. ဣတိ ယံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ တံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ, ယံ တွံ ဓမ္မံ ဇာနာသိ တံ ဓမ္မံ ရာမော အဘိညာသိ. ဣတိ ယာဒိသော ရာမော အဟောသိ တာဒိသော တုဝံ, ယာဒိသော တုဝံ တာဒိသော ရာမော အဟောသိ. ဧဟိ ဒါနိ, အာဝုသော, တုဝံ ဣမံ ဂဏံ ပရိဟရာ’တိ. ဣတိ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ဥဒကော ရာမပုတ္တော သဗြဟ္မစာရီ မေ သမာနော အာစရိယဋ္ဌာနေ မံ ဌပေသိ, ဥဠာရာယ စ မံ ပူဇာယ ပူဇေသိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘နာယံ ဓမ္မော နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ, ယာဝဒေဝ နေဝသညာနာသညာယတနူပပတ္တိယာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တံ ဓမ္မံ အနလင်္ကရိတွာ တသ္မာ ဓမ္မာ နိဗ္ဗိဇ္ဇ အပက္ကမိံ.

Then, Bhāradvāja, I approached Udaka Rāmaputta. Having approached, I said this to Udaka Rāmaputta: ‘Friend, was it to this extent that Rāma declared this Dhamma, having realized it for himself with higher knowledge and attained it?’ ‘Indeed, friend, it was to this extent that Rāma declared this Dhamma, having realized it for himself with higher knowledge and attained it.’ ‘Friend, I too dwell having realized this Dhamma for myself with higher knowledge and attained it to this extent.’ ‘It is a gain for us, friend, a great gain for us, that we see such a venerable companion in the holy life. Thus, the Dhamma that Rāma declared, having realized it for himself with higher knowledge and attained it, that Dhamma you dwell in, having realized it for yourself with higher knowledge and attained it. The Dhamma that you dwell in, having realized it for yourself with higher knowledge and attained it, that Dhamma Rāma declared, having realized it for himself with higher knowledge and attained it. Thus, the Dhamma that Rāma knew with higher knowledge, that Dhamma you know; the Dhamma that you know, that Dhamma Rāma knew with higher knowledge. Thus, as Rāma was, so are you; as you are, so was Rāma. Come now, friend, you lead this group.’ Thus, Bhāradvāja, Udaka Rāmaputta, being my companion in the holy life, placed me in the position of a teacher and honored me with great honor. Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘This Dhamma does not lead to disenchantment, not to dispassion, not to cessation, not to peace, not to higher knowledge, not to enlightenment, not to Nibbāna; it leads only as far as rebirth in the sphere of neither-perception-nor-non-perception.’ Indeed, Bhāradvāja, finding that Dhamma insufficient, I became disenchanted with that Dhamma and departed.

၄၇၇. ‘‘သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ကိံကုသလဂဝေသီ အနုတ္တရံ သန္တိဝရပဒံ ပရိယေသမာနော မဂဓေသု အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဥရုဝေဠာ သေနာနိဂမော တဒဝသရိံ. တတ္ထဒ္ဒသံ ရမဏီယံ ဘူမိဘာဂံ, ပါသာဒိကဉ္စ ဝနသဏ္ဍံ, နဒိဉ္စ သန္ဒန္တိံ သေတကံ သုပတိတ္ထံ ရမဏီယံ, သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ရမဏီယော ဝတ, ဘော, ဘူမိဘာဂေါ, ပါသာဒိကော စ ဝနသဏ္ဍော, နဒီ စ သန္ဒတိ သေတကာ သုပတိတ္ထာ ရမဏီယာ, သမန္တာ စ ဂေါစရဂါမော. အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယာ’တိ[Pg.430]. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တတ္ထေဝ နိသီဒိံ – ‘အလမိဒံ ပဓာနာယာ’တိ. အပိဿု မံ, ဘာရဒွါဇ, တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

477. Indeed, Bhāradvāja, seeking what is wholesome, searching for the unsurpassed, supreme state of peace, while wandering on tour in due course through the Magadhan country, I eventually arrived at Uruvelā, at the market town of Senā. There I saw a delightful stretch of land, a pleasant grove, a flowing river with clear water and good, delightful bathing places, and a village for alms-round all around. Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘Sirs, this stretch of land is truly delightful, the grove is pleasant, and the river flows with clear water and good, delightful bathing places, and there is a village for alms-round all around. This is indeed suitable for a clansman intent on striving to make an effort.’ Indeed, Bhāradvāja, I sat down right there, thinking: ‘This is suitable for striving.’ And then, Bhāradvāja, three similes occurred to me, unprecedented, never heard before.

‘‘သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဘာရဒွါဇ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘော ဂေါတမ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ, တဉ္စ ပန ဥဒကေ နိက္ခိတ္တံ; ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ အဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, ပဌမာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

“Just as, Bhāradvāja, a wet, sappy piece of wood is placed in water. Then a man might come along with an upper fire-stick, thinking: ‘I will produce fire, I will make heat manifest.’ What do you think, Bhāradvāja, could that man, taking that wet, sappy piece of wood placed in water and rubbing it with an upper fire-stick, produce fire and make heat manifest?” “No, indeed, venerable Gotama. For what reason? Because, venerable Gotama, that wood is wet and sappy, and it is also placed in water; that man would only partake of weariness and distress.” “Even so, Bhāradvāja, whatever ascetics or brahmins dwell with body and mind unwithdrawn from sensual pleasures—and whose sensual desire, sensual affection, sensual infatuation, sensual thirst, and sensual fever for sensual pleasures are not internally well abandoned and well calmed—even if those venerable ascetics and brahmins experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings due to their striving, they are incapable of knowledge, vision, and unsurpassed perfect enlightenment. And even if those venerable ascetics and brahmins do not experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings due to their striving, they are still incapable of knowledge, vision, and unsurpassed perfect enlightenment. This, Bhāradvāja, was the first simile that occurred to me—amazing and never heard before.”

၄၇၈. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဘာရဒွါဇ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, ဘော ဂေါတမ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘော ဂေါတမ, အလ္လံ ကဋ္ဌံ သသ္နေဟံ, ကိဉ္စာပိ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ; ယာဝဒေဝ စ ပန သော ပုရိသော ကိလမထဿ ဝိဃာတဿ [Pg.431] ဘာဂီ အဿာ’’တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ န သုပ္ပဟီနော ဟောတိ န သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, အဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, ဒုတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

478. “Furthermore, Bhāradvāja, a second simile occurred to me—amazing and never heard before. Just as, Bhāradvāja, a wet, sappy piece of wood is placed on dry land, far from water. Then a man might come along with an upper fire-stick, thinking: ‘I will produce fire, I will make heat manifest.’ What do you think, Bhāradvāja, could that man, taking that wet, sappy piece of wood placed on dry land, far from water, and rubbing it with an upper fire-stick, produce fire and make heat manifest?” “No, indeed, venerable Gotama. For what reason? Because, venerable Gotama, that wood is wet and sappy, even though it is placed on dry land, far from water; that man would only partake of weariness and distress.” “Even so, Bhāradvāja, whatever ascetics or brahmins dwell with body and mind withdrawn from sensual pleasures, but whose sensual desire, sensual affection, sensual infatuation, sensual thirst, and sensual fever for sensual pleasures are not internally well abandoned and well calmed—even if those venerable ascetics and brahmins experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings due to their striving, they are incapable of knowledge, vision, and unsurpassed perfect enlightenment. And even if those venerable ascetics and brahmins do not experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings due to their striving, they are still incapable of knowledge, vision, and unsurpassed perfect enlightenment. This, Bhāradvāja, was the second simile that occurred to me—amazing and never heard before.”

၄၇၉. ‘‘အပရာပိ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ. အထ ပုရိသော အာဂစ္ဆေယျ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ – ‘အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဿာမိ, တေဇော ပါတုကရိဿာမီ’တိ. တံ ကိံ မညသိ, ဘာရဒွါဇ, အပိ နု သော ပုရိသော အမုံ သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တံ ဥတ္တရာရဏိံ အာဒါယ အဘိမန္ထေန္တော အဂ္ဂိံ အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, တေဇော ပါတုကရေယျာ’’တိ? ‘‘ဧဝံ ဘော ဂေါတမ. တံ ကိဿ ဟေတု? အဒုဉှိ, ဘော ဂေါတမ, သုက္ခံ ကဋ္ဌံ ကောဠာပံ, တဉ္စ ပန အာရကာ ဥဒကာ ထလေ နိက္ခိတ္တ’’န္တိ. ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ကာယေန စေဝ စိတ္တေန စ ကာမေဟိ ဝူပကဋ္ဌာ ဝိဟရန္တိ, ယော စ နေသံ ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမသ္နေဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော သော စ အဇ္ဈတ္တံ သုပ္ပဟီနော ဟောတိ သုပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, ဩပက္ကမိကာ စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. နော စေပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, ဘဗ္ဗာဝ တေ ဉာဏာယ ဒဿနာယ အနုတ္တရာယ သမ္ဗောဓာယ. အယံ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, တတိယာ ဥပမာ ပဋိဘာသိ အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ. ဣမာ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, တိဿော ဥပမာ ပဋိဘံသု အနစ္ဆရိယာ ပုဗ္ဗေ အဿုတပုဗ္ဗာ.

479. “Furthermore, Bhāradvāja, a third simile occurred to me—amazing and never heard before. Just as, Bhāradvāja, a dry, sapless piece of wood is placed on dry land, far from water. Then a man might come along with an upper fire-stick, thinking: ‘I will produce fire, I will make heat manifest.’ What do you think, Bhāradvāja, could that man, taking that dry, sapless piece of wood placed on dry land, far from water, and rubbing it with an upper fire-stick, produce fire and make heat manifest?” “Yes, venerable Gotama. For what reason? Because, venerable Gotama, that wood is dry and sapless, and it is also placed on dry land, far from water.” “Even so, Bhāradvāja, whatever ascetics or brahmins dwell with body and mind withdrawn from sensual pleasures, and whose sensual desire, sensual affection, sensual infatuation, sensual thirst, and sensual fever for sensual pleasures are internally well abandoned and well calmed—even if those venerable ascetics and brahmins experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings due to their striving, they are capable of knowledge, vision, and unsurpassed perfect enlightenment. And even if those venerable ascetics and brahmins do not experience painful, sharp, harsh, and bitter feelings due to their striving, they are still capable of knowledge, vision, and unsurpassed perfect enlightenment. This, Bhāradvāja, was the third simile that occurred to me—amazing and never heard before. These, Bhāradvāja, are the three similes that occurred to me—amazing and never heard before.”

၄၈၀. ‘‘တဿ [Pg.432] မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျံ အဘိနိပ္ပီဠေယျံ အဘိသန္တာပေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှာမိ အဘိနိပ္ပီဠေမိ အဘိသန္တာပေမိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ သီသေ ဝါ ဂဟေတွာ ခန္ဓေ ဝါ ဂဟေတွာ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျ အဘိနိပ္ပီဠေယျ အဘိသန္တာပေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယ, ဇိဝှာယ တာလုံ အာဟစ္စ, စေတသာ စိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှတော အဘိနိပ္ပီဠယတော အဘိသန္တာပယတော ကစ္ဆေဟိ သေဒါ မုစ္စန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ; သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

480. Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘What if, pressing my teeth together and pressing my tongue against the palate, I should restrain, crush, and torment the mind with the mind?’ So, Bhāradvāja, pressing my teeth together and pressing my tongue against the palate, I restrain, crush, and torment the mind with the mind. As I, Bhāradvāja, was pressing my teeth together, pressing my tongue against the palate, and restraining, crushing, and tormenting the mind with the mind, sweat flowed from my armpits. Just as, Bhāradvāja, a strong man, having seized a weaker man by the head or by the shoulders, might restrain, crush, and torment him, in the very same way, Bhāradvāja, as I was pressing my teeth together, pressing my tongue against the palate, and restraining, crushing, and tormenting the mind with the mind, sweat flowed from my armpits. Indeed, Bhāradvāja, my energy was aroused and unshrinking, my mindfulness was established and unconfused; but my body was agitated and uncalmed, being pierced by that painful striving.

၄၈၁. ‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ ကမ္မာရဂဂ္ဂရိယာ ဓမမာနာယ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု ကဏ္ဏသောတေဟိ ဝါတာနံ နိက္ခမန္တာနံ အဓိမတ္တော သဒ္ဒေါ ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ; သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

481. Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘What if I were to enter upon the breathless jhāna?’ So, Bhāradvāja, I stopped the in-breaths and out-breaths through my mouth and nose. As I, Bhāradvāja, had stopped the in-breaths and out-breaths through my mouth and nose, there was an exceedingly loud sound of winds issuing from my ear-holes. Just as there is an exceedingly loud sound from a blacksmith's bellows when it is being blown, in the very same way, Bhāradvāja, when the in-breaths and out-breaths were stopped through my mouth and nose, there was an exceedingly loud sound of winds issuing from my ear-holes. Indeed, Bhāradvāja, my energy was aroused and unshrinking, my mindfulness was established and unconfused; but my body was agitated and uncalmed, being pierced by that painful striving.

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, ဗလဝါ ပုရိသော, တိဏှေန သိခရေန မုဒ္ဓနိ အဘိမတ္ထေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော [Pg.433] စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ မုဒ္ဓနိ ဦဟနန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ; သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘What if I were to enter upon the breathless jhāna?’ So, Bhāradvāja, I stopped the in-breaths and out-breaths through my mouth, nose, and ears. As I, Bhāradvāja, had stopped the in-breaths and out-breaths through my mouth, nose, and ears, exceedingly strong winds struck my head. Just as, Bhāradvāja, a strong man might bore into his head with a sharp point, in the very same way, Bhāradvāja, when the in-breaths and out-breaths were stopped through my mouth, nose, and ears, exceedingly strong winds struck my head. Indeed, Bhāradvāja, my energy was aroused and unshrinking, my mindfulness was established and unconfused; but my body was agitated and uncalmed, being pierced by that painful striving.

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, ဗလဝါ ပုရိသော ဒဠှေန ဝရတ္တက္ခဏ္ဍေန သီသေ သီသဝေဌံ ဒဒေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ သီသေ သီသဝေဒနာ ဟောန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ; သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘What if I were to enter upon the breathless jhāna?’ So, Bhāradvāja, I stopped the in-breaths and out-breaths through my mouth, nose, and ears. As I, Bhāradvāja, had stopped the in-breaths and out-breaths through my mouth, nose, and ears, exceedingly severe pains arose in my head. Just as, Bhāradvāja, a strong man might tighten a strong leather thong around his head as a headband, in the very same way, Bhāradvāja, when the in-breaths and out-breaths were stopped through my mouth, nose, and ears, exceedingly severe pains arose in my head. Indeed, Bhāradvāja, my energy was aroused and unshrinking, my mindfulness was established and unconfused; but my body was agitated and uncalmed, being pierced by that painful striving.

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, ဒက္ခော ဂေါဃာတကော ဝါ ဂေါဃာတကန္တေဝါသီ ဝါ တိဏှေန ဂေါဝိကန္တနေန ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တေယျ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တာ ဝါတာ ကုစ္ဆိံ ပရိကန္တန္တိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ; သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော.

Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘What if I were to enter upon the breathless jhāna?’ So, Bhāradvāja, I stopped the in-breaths and out-breaths through my mouth, nose, and ears. As I, Bhāradvāja, had stopped the in-breaths and out-breaths through my mouth, nose, and ears, exceedingly strong winds cut through my belly. Just as a skilled cow-butcher or his apprentice might carve up a belly with a sharp butcher's knife, in the very same way, Bhāradvāja, when the in-breaths and out-breaths were stopped through my mouth, nose, and ears, exceedingly strong winds cut through my belly. Indeed, Bhāradvāja, my energy was aroused and unshrinking, my mindfulness was established and unconfused; but my body was agitated and uncalmed, being pierced by that painful striving.

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ အပ္ပာဏကံယေဝ ဈာနံ ဈာယေယျ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေ ဥပရုန္ဓိံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ [Pg.434] နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, ဒွေ ဗလဝန္တော ပုရိသာ ဒုဗ္ဗလတရံ ပုရိသံ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ အင်္ဂါရကာသုယာ သန္တာပေယျုံ သမ္ပရိတာပေယျုံ, ဧဝမေဝ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, မုခတော စ နာသတော စ ကဏ္ဏတော စ အဿာသပဿာသေသု ဥပရုဒ္ဓေသု အဓိမတ္တော ကာယသ္မိံ ဍာဟော ဟောတိ. အာရဒ္ဓံ ခေါ ပန မေ, ဘာရဒွါဇ, ဝီရိယံ ဟောတိ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, သာရဒ္ဓေါ စ ပန မေ ကာယော ဟောတိ အပ္ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တေနေဝ ဒုက္ခပ္ပဓာနေန ပဓာနာဘိတုန္နဿ သတော. အပိဿု မံ, ဘာရဒွါဇ, ဒေဝတာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော, အပိ စ ကာလင်္ကရောတီ’တိ. ဧကစ္စာ ဒေဝတာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာလင်္ကတော သမဏော ဂေါတမော, နာပိ ကာလင်္ကရောတိ; အရဟံ သမဏော ဂေါတမော, ဝိဟာရောတွေဝ သော အရဟတော ဧဝရူပေါ ဟောတီ’တိ.

Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘What if I were to enter the fourth jhāna, which is without in-and-out breathing?’ So, Bhāradvāja, I stopped the in-breaths and out-breaths from my mouth, from my nose, and from my ears. When my in-breaths and out-breaths were stopped from my mouth, from my nose, and from my ears, Bhāradvāja, an excessive burning arose in my body. Just as, Bhāradvāja, two strong men might seize a weaker man by his various arms and heat him, and roast him all over on a pit of embers, even so, Bhāradvāja, when my in-breaths and out-breaths were stopped from my mouth, from my nose, and from my ears, an excessive burning arose in my body. Indeed, Bhāradvāja, my energy was aroused and unflagging, my mindfulness was established and unconfused; yet my body was agitated and uncalmed, being assailed by that painful striving. And, Bhāradvāja, some deities, seeing me, said this: ‘The ascetic Gotama is dead.’ Other deities said: ‘The ascetic Gotama is not dead, but he is dying.’ Still other deities said: ‘The ascetic Gotama is neither dead nor dying; the ascetic Gotama is an Arahant, and for an Arahant, such is this manner of abiding.’

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇေယျ’န္တိ. အထ ခေါ မံ, ဘာရဒွါဇ, ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘မာ ခေါ တွံ, မာရိသ, သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိ. သစေ ခေါ တွံ, မာရိသ, သဗ္ဗသော အာဟာရုပစ္ဆေဒါယ ပဋိပဇ္ဇိဿသိ, တဿ တေ မယံ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေဿာမ. တာယ တွံ ယာပေဿသီ’တိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဟဉ္စေဝ ခေါ ပန သဗ္ဗသော အဇဇ္ဇိတံ ပဋိဇာနေယျံ, ဣမာ စ မေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗံ ဩဇံ လောမကူပေဟိ အဇ္ဈောဟာရေယျုံ, တာယ စာဟံ ယာပေယျံ. တံ မမဿ မုသာ’တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, တာ ဒေဝတာ ပစ္စာစိက္ခာမိ, ‘ဟလ’န္တိ ဝဒါမိ.

Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘What if I were to practice the complete cutting off of food?’ Then, Bhāradvāja, deities approached me and said this: ‘Good sir, do not practice the complete cutting off of food. If you, good sir, were to practice the complete cutting off of food, we would infuse divine nutritive essence through the pores of your hair, and you would be sustained by that.’ Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘If I were to profess complete abstinence from food, and these deities were to infuse divine nutritive essence through the pores of my hair, and I were to be sustained by that, it would be a falsehood on my part.’ So, Bhāradvāja, I rejected those deities, saying, ‘That is not proper!’

‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ, ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ, ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ, ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ, ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ, ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ, ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ထောကံ ထောကံ အာဟာရံ [Pg.435] အာဟာရယတော ပသတံ ပသတံ, ယဒိ ဝါ မုဂ္ဂယူသံ, ယဒိ ဝါ ကုလတ္ထယူသံ, ယဒိ ဝါ ကဠာယယူသံ, ယဒိ ဝါ ဟရေဏုကယူသံ, အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တော ကာယော ဟောတိ. သေယျထာပိ နာမ အာသီတိကပဗ္ဗာနိ ဝါ ကာဠပဗ္ဗာနိ ဝါ, ဧဝမေဝဿု မေ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ; သေယျထာပိ နာမ ဩဋ္ဌပဒံ, ဧဝမေဝဿု မေ အာနိသဒံ ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ; သေယျထာပိ နာမ ဝဋ္ဋနာဝဠီ, ဧဝမေဝဿု မေ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကော ဥဏ္ဏတာဝနတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ; သေယျထာပိ နာမ ဇရသာလာယ ဂေါပါနသိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ, ဧဝမေဝဿု မေ ဖာသုဠိယော ဩလုဂ္ဂဝိလုဂ္ဂါ ဘဝန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ; သေယျထာပိ နာမ ဂမ္ဘီရေ ဥဒပါနေ ဥဒကတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ, ဧဝမေဝဿု မေ အက္ခိကူပေသု အက္ခိတာရကာ ဂမ္ဘီရဂတာ ဩက္ခာယိကာ ဒိဿန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ; သေယျထာပိ နာမ တိတ္တကာလာဗု အာမကစ္ဆိန္နော ဝါတာတပေန သံဖုဋိတော ဟောတိ သမ္မိလာတော, ဧဝမေဝဿု မေ သီသစ္ဆဝိ သံဖုဋိတာ ဟောတိ သမ္မိလာတာ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ‘ဥဒရစ္ဆဝိံ ပရိမသိဿာမီ’တိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ, ‘ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ ပရိမသိဿာမီ’တိ ဥဒရစ္ဆဝိံယေဝ ပရိဂ္ဂဏှာမိ; ယာဝဿု မေ, ဘာရဒွါဇ, ဥဒရစ္ဆဝိ ပိဋ္ဌိကဏ္ဋကံ အလ္လီနာ ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ‘ဝစ္စံ ဝါ မုတ္တံ ဝါ ကရိဿာမီ’တိ တတ္ထေဝ အဝကုဇ္ဇော ပပတာမိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဣမမေဝ ကာယံ အဿာသေန္တော ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇာမိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ပါဏိနာ ဂတ္တာနိ အနုမဇ္ဇတော ပူတိမူလာနိ လောမာနိ ကာယသ္မာ ပပတန္တိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ. အပိဿု မံ, ဘာရဒွါဇ, မနုဿာ ဒိသွာ ဧဝမာဟံသု – ‘ကာဠော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော, သာမော သမဏော ဂေါတမော’တိ. ဧကစ္စေ မနုဿာ ဧဝမာဟံသု – ‘န ကာဠော သမဏော ဂေါတမော နပိ သာမော, မင်္ဂုရစ္ဆဝိ သမဏော ဂေါတမော’တိ; ယာဝဿု မေ, ဘာရဒွါဇ, တာဝ ပရိသုဒ္ဓေါ ဆဝိဝဏ္ဏော ပရိယောဒါတော ဥပဟတော ဟောတိ တာယေဝပ္ပာဟာရတာယ.

Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘What if I were to take food little by little, a hollowed handful at a time—whether it be mung bean soup, horse gram soup, chickpea soup, or pea soup?’ So, Bhāradvāja, I took food little by little, a hollowed handful at a time—whether it be mung bean soup, horse gram soup, chickpea soup, or pea soup. As I took food little by little, a hollowed handful at a time, Bhāradvāja, my body reached a state of extreme emaciation. Because of eating so little, my limbs became like the joints of withered reeds. Because of eating so little, my backside became like a camel’s hoof. Because of eating so little, my spine became uneven with highs and lows like a string of beads. Because of eating so little, my ribs jutted out, drooping and dangling like the rafters of a dilapidated old hall. Because of eating so little, the pupils in my eye sockets appeared deep down and sunken, like the reflection of stars in a deep well. Because of eating so little, the skin of my head became shrunken and withered, like a bitter gourd cut while raw and withered by wind and sun. Bhāradvāja, when I thought, ‘I will touch the skin of my belly,’ I grasped the backbone itself. When I thought, ‘I will touch my backbone,’ I grasped the skin of my belly itself. So much, Bhāradvāja, had the skin of my belly clung to my backbone because of eating so little. Bhāradvāja, when I thought, ‘I will relieve myself of feces or urine,’ I would fall face down right there because of eating so little. Bhāradvāja, as I, seeking to comfort this very body, rubbed my limbs with my hand, the hairs, their roots rotted, fell from my body because of eating so little. And, Bhāradvāja, people who saw me said this: ‘The ascetic Gotama is black.’ Some people said: ‘The ascetic Gotama is not black; the ascetic Gotama is golden-skinned.’ Some people said: ‘The ascetic Gotama is neither black nor golden-skinned; the ascetic Gotama has the complexion of a mangura fish.’ To such an extent, Bhāradvāja, was my pure and bright skin-complexion ruined because of eating so little.

၄၈၂. ‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယေ ခေါ ကေစိ အတီတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိံသု[Pg.436], ဧတာဝပရမံ, နယိတော ဘိယျော; ယေပိ ဟိ ကေစိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယိဿန္တိ, ဧတာဝပရမံ, နယိတော ဘိယျော; ယေပိ ဟိ ကေစိ ဧတရဟိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဩပက္ကမိကာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ, ဧတာဝပရမံ, နယိတော ဘိယျော. န ခေါ ပနာဟံ ဣမာယ ကဋုကာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ အဓိဂစ္ဆာမိ ဥတ္တရိ မနုဿဓမ္မာ အလမရိယဉာဏဒဿနဝိသေသံ. သိယာ နု ခေါ အညော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ? တဿ မယှံ ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိဇာနာမိ ခေါ ပနာဟံ ပိတု သက္ကဿ ကမ္မန္တေ သီတာယ ဇမ္ဗုစ္ဆာယာယ နိသိန္နော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတာ. သိယာ နု ခေါ ဧသော မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ? တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, သတာနုသာရိ ဝိညာဏံ အဟောသိ – ‘ဧသေဝ မဂ္ဂေါ ဗောဓာယာ’တိ. တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကိံ နု ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ? တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ ယံ တံ သုခံ အညတြေဝ ကာမေဟိ အညတြ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ’တိ.

482. Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘Whatever striving ascetics or brahmins in the past have experienced painful, sharp, harsh, and severe feelings, this was the utmost—nothing more than this. And whatever striving ascetics or brahmins in the future will experience painful, sharp, harsh, and severe feelings, this will be the utmost—nothing more than this. And whatever striving ascetics or brahmins now experience painful, sharp, harsh, and severe feelings, this is the utmost—nothing more than this. But by this severe, difficult-to-perform practice, I do not attain any state superior to the human state, any distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones. Could there be another path to awakening?’ Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘I recall that during the plowing ceremony of my father, the Sakyan, while sitting in the cool shade of a rose-apple tree, being quite secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, I entered and dwelled in the first jhāna, which is accompanied by thought and examination, with rapture and happiness born of seclusion. Could this be the path to awakening?’ Following that memory, Bhāradvāja, the consciousness arose: ‘This is indeed the path to awakening.’ Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘Why should I fear that happiness which is apart from sensual pleasures and apart from unwholesome states?’ Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘I do not fear that happiness which is apart from sensual pleasures and apart from unwholesome states.’

၄၈၃. ‘‘တဿ မယှံ, ဘာရဒွါဇ, ဧတဒဟောသိ – ‘န ခေါ တံ သုကရံ သုခံ အဓိဂန္တုံ ဧဝံ အဓိမတ္တကသိမာနံ ပတ္တကာယေန. ယံနူနာဟံ ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေယျံ ဩဒနကုမ္မာသ’န္တိ. သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ. တေန ခေါ ပန မံ, ဘာရဒွါဇ, သမယေန ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ဟောန္တိ – ‘ယံ ခေါ သမဏော ဂေါတမော ဓမ္မံ အဓိဂမိဿတိ တံ နော အာရောစေဿတီ’တိ. ယတော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေသိံ ဩဒနကုမ္မာသံ, အထ မေ တေ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ နိဗ္ဗိဇ္ဇ ပက္ကမိံသု – ‘ဗာဟုလ္လိကော သမဏော ဂေါတမော ပဓာနဝိဗ္ဘန္တော အာဝတ္တော ဗာဟုလ္လာယာ’တိ.

483. Then, Bhāradvāja, this thought occurred to me: ‘It is not easy to attain that happiness with a body so excessively emaciated. What if I were to take substantial food, rice and barley-gruel?’ So, Bhāradvāja, I took substantial food, rice and barley-gruel. At that time, Bhāradvāja, the group of five bhikkhus were attending on me, thinking, ‘Whatever Dhamma the ascetic Gotama attains, he will announce it to us.’ But when I took substantial food, rice and barley-gruel, those five bhikkhus left me in disgust, saying, ‘The ascetic Gotama has become indulgent, has given up the striving, and has reverted to indulgence.’

‘‘သော ခေါ အဟံ, ဘာရဒွါဇ, ဩဠာရိကံ အာဟာရံ အာဟာရေတွာ ဗလံ ဂဟေတွာ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ. ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ [Pg.437] သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသိံ.

Then, Bhāradvāja, having taken substantial food and regained strength, being quite secluded from sensual pleasures... and so on... I entered and dwelled in the first jhāna. With the stilling of thought and examination, bringing about internal confidence and unification of mind, being without thought and without examination, born of concentration, with rapture and happiness, I entered and dwelled in the second jhāna... in the third jhāna... and I entered and dwelled in the fourth jhāna.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရာမိ. အယံ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, ရတ္တိယာ ပဌမေ ယာမေ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော; ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

When my mind was thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, pliable, workable, steady, and had attained imperturbability, I directed it to the knowledge of the recollection of past lives. I recollected many kinds of past lives, that is, one birth, two births... and so on... Thus with their aspects and details I recollected many kinds of past lives. This, Bhāradvāja, was the first true knowledge attained by me in the first watch of the night. Ignorance was dispelled, true knowledge arose; darkness was dispelled, light arose, as happens for one who dwells diligent, ardent, and resolute.

၄၈၄. ‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ သတ္တာနံ စုတူပပါတဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿာမိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာမိ…ပေ… အယံ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ ဒုတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော; ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော.

484. When my mind was thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, pliable, workable, steady, and had attained imperturbability, I directed my mind to the knowledge of the passing away and arising of beings. With the divine eye, purified and surpassing the human, I saw beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate—and I understood beings passing on according to their deeds... and so on... This, Bhāradvāja, was the second true knowledge attained by me in the middle watch of the night. Ignorance was dispelled, true knowledge arose; darkness was dispelled, light arose—as happens for one who dwells diligent, ardent, and resolute.

‘‘သော ဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ အနင်္ဂဏေ ဝိဂတူပက္ကိလေသေ မုဒုဘူတေ ကမ္မနိယေ ဌိတေ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တေ အာသဝါနံ ခယဉာဏာယ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေသိံ. သော ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ; ‘ဣမေ အာသဝါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ အာသဝသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ, ‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ အဗ္ဘညာသိံ. တဿ မေ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ, ဘဝါသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ, အဝိဇ္ဇာသဝါပိ [Pg.438] စိတ္တံ ဝိမုစ္စိတ္ထ. ဝိမုတ္တသ္မိံ ဝိမုတ္တမိတိ ဉာဏံ အဟောသိ. ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာ’တိ အဗ္ဘညာသိံ. အယံ ခေါ မေ, ဘာရဒွါဇ, ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ တတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ; တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော; ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော’’တိ.

With my mind thus concentrated, purified, bright, unblemished, rid of defilements, malleable, wieldy, steady, and having attained imperturbability, I directed it to the knowledge of the destruction of the taints. I understood, as it actually is: ‘This is suffering.’ I understood, as it actually is: ‘This is the origin of suffering.’ I understood, as it actually is: ‘This is the cessation of suffering.’ I understood, as it actually is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering.’ I understood, as it actually is: ‘These are the taints.’ I understood, as it actually is: ‘This is the origin of the taints.’ I understood, as it actually is: ‘This is the cessation of the taints.’ I understood, as it actually is: ‘This is the path leading to the cessation of the taints.’ Knowing thus and seeing thus, my mind was liberated from the taint of sensual desire, my mind was liberated from the taint of becoming, and my mind was liberated from the taint of ignorance. When it was liberated, the knowledge arose: ‘It is liberated.’ I understood: ‘Birth is destroyed, the spiritual life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.’ This, Bhāradvāja, was the third knowledge I attained in the last watch of the night. Ignorance was dispelled, knowledge arose; darkness was dispelled, light arose, as happens for one who dwells diligently, ardently, and resolutely.

၄၈၅. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဋ္ဌိတဝတံ ဘောတော ဂေါတမဿ ပဓာနံ အဟောသိ, သပ္ပုရိသဝတံ ဘောတော ဂေါတမဿ ပဓာနံ အဟောသိ; ယထာ တံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ. ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, အတ္ထိ ဒေဝါ’’တိ ? ‘‘ဌာနသော မေတံ, ဘာရဒွါဇ, ဝိဒိတံ ယဒိဒံ – အဓိဒေဝါ’’တိ. ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘော ဂေါတမ, ‘အတ္ထိ ဒေဝါ’တိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဌာနသော မေတံ, ဘာရဒွါဇ, ဝိဒိတံ ယဒိဒံ အဓိဒေဝါ’တိ ဝဒေသိ. နနု, ဘော ဂေါတမ, ဧဝံ သန္တေ တုစ္ဆာ မုသာ ဟောတီ’’တိ? ‘‘‘အတ္ထိ ဒေဝါ’တိ, ဘာရဒွါဇ, ပုဋ္ဌော သမာနော ‘အတ္ထိ ဒေဝါ’တိ ယော ဝဒေယျ, ‘ဌာနသော မေ ဝိဒိတာ’တိ ယော ဝဒေယျ; အထ ခွေတ္ထ ဝိညုနာ ပုရိသေန ဧကံသေန နိဋ္ဌံ ဂန္တဗ္ဗံ ယဒိဒံ – ‘အတ္ထိ ဒေဝါ’’’တိ. ‘‘ကိဿ ပန မေ ဘဝံ ဂေါတမော အာဒိကေနေဝ န ဗျာကာသီ’’တိ ? ‘‘ဥစ္စေန သမ္မတံ ခေါ ဧတံ, ဘာရဒွါဇ, လောကသ္မိံ ယဒိဒံ – ‘အတ္ထိ ဒေဝါ’’’တိ.

485. When this was said, the young man Saṅgārava said to the Blessed One: "Venerable Gotama, your striving has been that of one who is steadfast, your striving has been that of a good man—as it is for an Arahant, a Perfectly Enlightened One. But, Venerable Gotama, are there gods?" "It is known to me on principle, Bhāradvāja, that there are higher gods." "But, Venerable Gotama, when asked, 'Are there gods?' you say, 'It is known to me on principle, Bhāradvāja, that there are higher gods.' In that case, Venerable Gotama, is not your statement empty and false?" "Bhāradvāja, if someone, when asked, 'Are there gods?' were to say, 'There are gods,' and were to say, 'This is known to me on principle'; then a wise person should certainly arrive at the conclusion: 'There are gods.'" "Then why did the Venerable Gotama not declare this to me at the very beginning?" "This is widely acknowledged in the world, Bhāradvāja, that 'there are gods.'"

၄၈၆. ဧဝံ ဝုတ္တေ, သင်္ဂါရဝေါ မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ, အဘိက္ကန္တံ, ဘော ဂေါတမ! သေယျထာပိ, ဘော ဂေါတမ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘောတာ ဂေါတမေန အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော. ဧသာဟံ [Pg.439] ဘဝန္တံ ဂေါတမံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ. ဥပါသကံ မံ ဘဝံ ဂေါတမော ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ.

486. When this was said, the young man Saṅgārava said to the Blessed One: "Excellent, Venerable Gotama! Excellent, Venerable Gotama! Just as one might set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or show the way to one who was lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes might see forms—in the very same way, the Dhamma has been made clear by the Venerable Gotama in many ways. I go for refuge to the Venerable Gotama, to the Dhamma, and to the Bhikkhu Saṅgha. May the Venerable Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward for as long as life lasts."

သင်္ဂါရဝသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ ဒသမံ.

The Saṅgārava Sutta, the tenth, is concluded.

ဗြာဟ္မဏဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော ပဉ္စမော.

The Chapter on Brahmins, the fifth, is concluded.

တဿုဒ္ဒါနံ –

The summary thereof:

ဗြဟ္မာယု သေလဿလာယနော, ဃောဋမုခေါ စ ဗြာဟ္မဏော;

စင်္ကီ ဧသု ဓနဉ္ဇာနိ, ဝါသေဋ္ဌော သုဘဂါရဝေါတိ.

Brahmāyu, Sela, Assalāyana, and the brahmin Ghoṭamukha; Caṅkī, Esukārī, Dhanañjāni, Vāseṭṭha, Subha, and Saṅgārava.

ဣဒံ ဝဂ္ဂါနမုဒ္ဒါနံ –

This is the summary of the chapters:

ဝဂ္ဂေါ ဂဟပတိ ဘိက္ခု, ပရိဗ္ဗာဇကနာမကော;

ရာဇဝဂ္ဂေါ ဗြာဟ္မဏောတိ, ပဉ္စ မဇ္ဈိမအာဂမေ.

The Chapter of Householders, of Bhikkhus, the one named Wanderers; the Chapter of Kings, and of Brahmins—these five are in the Middle Collection.

မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသကံ သမတ္တံ.

The Middle Fifty is completed.